7862 lines
376 KiB
Plaintext
7862 lines
376 KiB
Plaintext
###########################
|
||
# Lîsteya soranî-kurmancî #
|
||
# Erdal Ronahî #
|
||
# www.ferheng.org #
|
||
# ferheng@ferheng.org #
|
||
# license: GPL #
|
||
###########################
|
||
|
||
a belê, erê, e, a
|
||
a a? çi?
|
||
-a carinan ciyê 'e' ya kurmancî di paşgirtikên lêkeratn de digire, wek: deka dike, naxwa (ew) naxwe
|
||
ab gelavêj, tebax, meha 8em ji salnameya zayînî
|
||
abor buhur, rê, rêk
|
||
abrû şeref, namûs
|
||
abrû şerm
|
||
adey! de! dê! de bike! de haydî! haydî! yella!
|
||
aferîde afirandî, xuliqandî
|
||
afirandin afirandin, xuliqandin, dan
|
||
afret jin, pîrek
|
||
aga hay, aga, ageh
|
||
aga lê bûn hay / aga jê bûn
|
||
aheng şahî, cejn
|
||
aheng aheng, harmonî
|
||
ajal kewal, sewal, heywan
|
||
ajawe têkoşîn, tevger, micadele, dijberî
|
||
akam encam, dawî
|
||
akar reftar, tevger, akar, rabûn-û-rûniştin
|
||
al tila navîn
|
||
ala ala, perçem
|
||
alif êm, alif
|
||
aloz tevlihev, dijwar, aloz, şêlî
|
||
aloz kirdin tevlihev kirin, alozandin, şêlandin
|
||
altûn zêr
|
||
alûgor guher, guherîn, guhartin
|
||
alûgor danûstandin, têkilî
|
||
alûgoz guhestin, bi hev guherandin, pêguhartin
|
||
am ap, mam
|
||
amade amade, hazir
|
||
amaj nîşane, delîl, gova
|
||
aman! eman! hewar!
|
||
amanc armanc
|
||
amar hiljimar, statîstîk
|
||
amasan werimîn, perçivîn
|
||
amêr alav, amûr, alet
|
||
amêz hemêz, hembêz, koş, pêsîr
|
||
amojin jinmam
|
||
amoza mamza, pismam û dotmam, kurmam û keçmam
|
||
amraz alav, amûr, alet
|
||
amraz (di rêzimanê de) pirtik, amraz
|
||
amser şû, hevser, jina yan mêrê kesekê/î
|
||
apter dîn, şêt, delodîn
|
||
aqil biaqil, aqilmend, hişyar, hişmend
|
||
ara le ara da li holê, li meydanê, li ber dest, berdest
|
||
araste pêşkêşî, raberî, pêşberî
|
||
ard ar, ard
|
||
ard (agir) agir
|
||
areq xuh, xwêdan
|
||
arezû daxwaz, xwestek, hêvî
|
||
armûş hevrîşm
|
||
asa normal, adî, adetî
|
||
asan hêsan, sanahî
|
||
asayî asayî, normalî, adet
|
||
asayîş ewlekar, asayîş, emniyet
|
||
asewar kelepûr, bermayî, bermayiyên bavûkalan
|
||
asin asin, hesin
|
||
asirme kurtan, kincên li hesp, ker û hwd têt kirin
|
||
asîm pispor
|
||
asîw tengasî, rewşa dijwar
|
||
ask xezal
|
||
asman esman
|
||
aso aso, horîzon
|
||
asok sîber, sî, sih
|
||
ast pile, derece, gihanek, merhele
|
||
astem piçek, kêm, ne gelek
|
||
asûde aram, biewle, tena
|
||
asûn pozîsyon, rewş
|
||
aş aş
|
||
aş xwarin
|
||
aşaxe rizî
|
||
aşçî xwarinçêker
|
||
aşkira aşkira, eşkere, diyar, xwiya
|
||
aşna nas
|
||
aşpezxane metbex, mitfax
|
||
aşt aşt, aşt, tena, vehewayî, hedayî, tebitî
|
||
aşxane xwaringeh
|
||
-at carinan ciyê 'e' ya kurmancî di paşgirtikên lêkeran de digire, wek: dekat dike, bidat (ew) bide
|
||
ateş agir
|
||
aw av
|
||
awa ava
|
||
awale vekirî
|
||
aware derbider, sergumkirî, aware, mişextî
|
||
awat hêvî, daxwaz, xwezî, xwestek
|
||
awaz awaz, melodî
|
||
awedan avedan, nûkirin, avakirin
|
||
awedanî gund
|
||
awedanî gundî
|
||
awejû vajî, berevajî
|
||
awelfirman hoker
|
||
awelkirdar hoker
|
||
awelnaw rengdêr, adjektîv
|
||
awendyar navbeynkar, moderator
|
||
awer bawerî, wijdan
|
||
awerêj avrêj
|
||
awha wiha, hosa, awiha
|
||
awir awir, nerîn, lênerîn, berêxwedan
|
||
awrîşm hevrîşm
|
||
awsan werimîn, perçivîn
|
||
awsandin werimandin, perçivandin
|
||
awus avis, ducan, bihemle
|
||
awzengî rikêb, awzengî, ûzengî
|
||
axawtin axiftin, peyivîn, ştexilîn
|
||
axêw axivger, axiftinker, peyiver, ya/yê diaxive
|
||
axinîn jê girtin, daxistin
|
||
axir dawî
|
||
axir jixwe, manê, nê
|
||
axlêf mêrg, çîmen
|
||
axûn melayê şî'iyan
|
||
aya ? ma? gelo? erê? ecebe?
|
||
ayinde pêşeroj, rojên bên, ayinde
|
||
ayin-oyin dekûdolab, firûfêl
|
||
ayîn dîn, ol, ayîn
|
||
ayîn seremonî
|
||
ba ba
|
||
ba belê, erê
|
||
ba bila
|
||
babole balolk
|
||
babet mijar, babet
|
||
babuske gewr
|
||
bac bac, bêş, vêrgî
|
||
bace xwişka mezin, hemberî "kek" bo keçan
|
||
bacî xwişka mezin, hemberî "kek" bo keçan
|
||
baçe belek, rengereng
|
||
badam bahîv, behîv
|
||
badawe berfebahoz, berfebarove
|
||
badewe berfebahoz, berfebarove
|
||
bade mey
|
||
badîhewa bêfeyde, bêencam
|
||
baft hejî, hêja, hêjayî tiştekî
|
||
bahêr beyar, ziha, hişk
|
||
bak kul, xem, tirs
|
||
bakûr bakûr, şîmal, silal, jor
|
||
bal çeng, bask
|
||
bala bilind, berz
|
||
bala bejn, bejnûbal
|
||
balabiste bejnbost, bejnqut, quto, qutok
|
||
balbaz leşker, esker
|
||
balê belê
|
||
balêf balguh, balîfk
|
||
balole balolk
|
||
balon pivdank, balon
|
||
ban ban, serban
|
||
ban ser
|
||
bang bang, gazî
|
||
bang bang, ezan
|
||
bangirdên bagurdan, bangurdan, kevirê / berê li ser banên xaniyan têt gerandin daku ban qayim bibe û dilopan neke
|
||
bank banke
|
||
banû xatûn
|
||
bapîr kal, bapîr, bavûkal
|
||
baqe baq, dest (destek gulan û ww)
|
||
baqir jeng, zeng
|
||
baqo kerik, kojik, çilmik, negihiştî (fêkî û ww)
|
||
bar xort, negihayî
|
||
Baram Merîx, Mars
|
||
bare par, behir, pişk
|
||
barimte mişkane, barimte, îpotek
|
||
barist berz, bala, bilind
|
||
barişt nermebaran, lêzme
|
||
barîk tenik, nazik
|
||
bas bas, behs, mijar
|
||
bask çeng, bask
|
||
bastan berê, zemanê berê
|
||
bastannas arkeolog
|
||
bastannasî arkeolojî
|
||
basturme sosîs, bastirme
|
||
baş çê, qenc, baş, rind
|
||
başûr başûr, jêr
|
||
batek rewişt, reftar, tevger, rabûn-rûniştin
|
||
bateqa hindî, bi qasî, temetî
|
||
batî şûna, li şûna, li ciyê
|
||
batû gun, ritil, hêlik
|
||
baw bav, bab
|
||
baweqot bejnbost, bejnqut, quto, qutok
|
||
bawer bawer
|
||
baweş hemêz, himbêz
|
||
bawêşk bawişk
|
||
bawî bahîv, behîv
|
||
bawk bav, bab
|
||
bax rez, bax, baxçe, gulistan
|
||
bax cinîn
|
||
baxel paxil, paşil
|
||
bayex nirx, biha, bihagiranî, bayix, giramî, hêjayî
|
||
bayincan bacan
|
||
bayincanî reş bacanreş(k)
|
||
bayincanî sûr bacansor(k)
|
||
bayist sedem, ho, faktor
|
||
bayist mebest, merem
|
||
bayî biha, lêçûn
|
||
bazd bez
|
||
bazd rev
|
||
bazirgan bazirgan, ticar, tacir
|
||
bazî yarî, lîstik
|
||
bazor baz
|
||
bazû belek, rengereng
|
||
be be
|
||
be bi
|
||
be li şûna destpêkirinê
|
||
be bi- (bo çêkirina rengdêran ji navdêran)
|
||
be bi
|
||
be biwêj
|
||
be ... ewe) bi ... ve
|
||
be daxewe mixabin, heyf e ku
|
||
be be dest kewtin bi dest ketin
|
||
be be dest kewtin bi dest xistin
|
||
be kar hênan bi kar anîn
|
||
be rê we birdin bi rê ve birin
|
||
bed nebaş, bed, xerab
|
||
bedbext bextreş, bêsiûd, bênesîb
|
||
bedreqe rêber, raber
|
||
befir berf, befir
|
||
beha biha, nirx, qîmet, fiyet
|
||
behane hêcet, hincet, bihane
|
||
beharat biharat
|
||
beheşt biheşt, buhuşt, cennet, paradîs
|
||
beheşt biheşt, buhuşt, cennet, paradîs
|
||
behr par, pişk, behr
|
||
behr derya, zerya, behr
|
||
behre qabîliyet, tiwana, karîn, jêhatîtî
|
||
bej erd, ax, beyaristan, bej
|
||
bel şor, daliqandî, hilawîstî
|
||
bela bela, qeza
|
||
belam lê, lêbelê, welê
|
||
belaş belaş, bêpare
|
||
belayen alîgir, bialî, ne bêalî
|
||
belayenî alîgirî, bialîtî, ne bêalîtî
|
||
beled şareza, nas, aşna
|
||
belek belek, rengereng
|
||
belem beleme, keştîk, qayik
|
||
belez bilez, lezgîn
|
||
beleyandin pesend kirin, pejirandin, beliyandin, qebûl kirin
|
||
belê belê, lebê, erê, rast e
|
||
belge belge, nîşane, delîl, govahî
|
||
belkû belkî, belku, dibe ku
|
||
belkim belkî, belku, dibe ku
|
||
bem bi vê, bi vî
|
||
beme bi vê, bi vî
|
||
beman, bemane bi van
|
||
bemaneş, bemanîş bi van jî
|
||
bemeş, bemîş bi vê / vî jî
|
||
ben ben, benik, dezî, qeytan
|
||
ben kezwan
|
||
benawbang navdar, binavûdeng, meşhûr
|
||
bend bend
|
||
bend bend, baraj
|
||
bende xulam
|
||
bende kole
|
||
bendegî xulamî
|
||
bendegî koletî
|
||
beng heşîş
|
||
beng tilyak
|
||
bengkêş heşîşkêş
|
||
bengkêş tilyakkêş
|
||
beq nêrekew, kewê nêr
|
||
beqal beqal, firoşkar, bifiroş
|
||
beqlîsok bêşerm, bênamûs, bêşeref
|
||
ber berhem, ber
|
||
ber alî, ber
|
||
ber berfirehî, ber
|
||
ber berî, pêş, elind
|
||
berawird kirdin berhev dan, miqayese kirin
|
||
berayî destpêk, pêşekî
|
||
berd kevir, ber
|
||
berdewk xweşheval, dost, birader
|
||
bere enî, bere
|
||
berew ber, ber bi, ber bi ... ve, ber bi ... de, berev, ber bi derekê ve
|
||
berewjêrke nişîvî, berejêrk
|
||
berewjorke evrazî, berejork
|
||
bereze aware, derbider, bêmal
|
||
berêz birêz, hêja
|
||
bergirî berevanî
|
||
berjewend bimenfeet, berjewend, bimifa, bisûd, bikelke, bifeyde
|
||
berjewendî berjewendî, menfeet, mifa, sûd, kelke, feyde
|
||
berf befir, berf
|
||
berg berg, cild, rû
|
||
berge şiyan, taqet, tiwana, karîn
|
||
bergeşte bextreş, bêsiûd, bênesîb
|
||
bertîl bertîl, rişwet
|
||
berûdiwa berûpişt
|
||
berwar roj, dem, tarîx, dema dê tiştek bibe yan bêt kirin
|
||
berz bilind, bala, berz
|
||
berz bihagiran, jêhatî, berkeftî, hêja
|
||
berze hinda, wenda, berze, nediyar, nexwiya
|
||
besir betir
|
||
beste pûte, giringî, watedarî
|
||
bestin girtin, bestin
|
||
bestin li dar xistin
|
||
beş par, behr, pişk, beş
|
||
beş parçe, ker
|
||
beş babet
|
||
beş biwêj
|
||
beşdar beşdar, tevîbûyî, ya/yê di civînekê / karekî û hwd de amade bûye yan tê de xebitiye.
|
||
beşka belkî, dibe ku
|
||
beşkim belkî, dibe ku
|
||
betal vale, xalî, bênaverok
|
||
betal betal, bêkar, bêşol, bêîş
|
||
betlane azane, betlane, tatîl
|
||
bew bi wê, bi wî
|
||
bewan bi wan
|
||
bewr piling
|
||
Bexa Bexda, serbajarê Iraqê
|
||
bexş diyarî, xelat
|
||
bexş efû
|
||
bexşandin efû kirin, bexşandin
|
||
bexşende dilovan, mihrevan, camêr, merd, bexşende
|
||
bexşendeyî dilovanî, mihrevanî, camêrî, merdî, bexşendeyî
|
||
bext bext, şans, nesîb
|
||
bextewer bextbaş, binesîb
|
||
bextiyar dilşad, kêfxweş, bextiyar
|
||
bextreş bextreş, bênesîb
|
||
beyan spêde, elind, berbang, şefeq
|
||
beyan daxwiyanî, ragihandin, îlan
|
||
beyanî spêde, sibe, serê sibê, sihar
|
||
beyanname daxwiyanî, îlan
|
||
beyar beyar, erdê ziha / hişk
|
||
beyax ala, perçem, beyrax
|
||
beyaz destnivîs
|
||
beyaz dîwan
|
||
beyçel stewr, jina zarok nabin
|
||
beydax ala, perçem, beyrax
|
||
beydest bêdest, bêdestûdar, bêdesthilat, bêhêz
|
||
beynet pêbawerî, emînî, sadiqî, bawerîpêanîn
|
||
beynetdar pêbawer, sadiq, emîn
|
||
beze guneh, xerabî, tewan
|
||
bezeyî dilsozî, sempatî
|
||
bezeyî dilsojî, dilşewitîn, gunehpêhatin
|
||
bezm şahî, şehyan, kêfxweşî, aheng
|
||
bezm mijar, babet
|
||
bê were (raweya fermanî ya yekhejmar ji lêkera 'hatin'): Zû bê êre! Zû were vir!
|
||
bê (hoker) bê: Bê ewey ke pêm bilê Bê ku bêje min
|
||
bê be: Çon bê? Çawan be?
|
||
bê- (pêşpirtik bo sazkirina rengdêran ji navdêran) bê-: bêaw bêav, bêeql bêaqil
|
||
bêcge bilî, xeynî
|
||
bêcge le ji bilî, xeynî: Bêcge le ewan ji bilî wan, xeynî wan
|
||
bêçû têjik, sava (lawirên nûwelidî / nûbûyî)
|
||
bêdar hişyar, miqate, liserxwe, haydar, agadar
|
||
bêgane biyan, xerîb, biyanî
|
||
bêgane ecêb, seyr, sosret
|
||
bêguman bêşik, bêguman
|
||
bêguman bivê-nevê, bêvirde-wirde, bêhirve-wirve
|
||
bêhîwa bêhêvî
|
||
-bêj -bêj, ya/yê dibêje: goranîbêj stranbêj
|
||
bêjar pîne, pinî
|
||
bêlayen bêal, bêalî
|
||
bêlayenî bêalîtî
|
||
bên werin (raweya fermanî ya pirhejmar ji lêkera 'hatin')
|
||
bên bên, bihn, bîn, bêhn
|
||
bênewbere prose, pêvajo
|
||
bêserûşiwên bêsereder, nediyar, wenda
|
||
bêstan bûstan, bîstan
|
||
bêşe dal, dehl, dirîk, daristanok, tiraşistan
|
||
bêşelan dalistan, dehlistan
|
||
bêşke landik, dergûş, lehindik, dergûşan
|
||
bêtar tengasî, tengije, tengavî, alozî, kosp
|
||
bêwe bî-: bêwejin
|
||
bêwle hirçok, têjika hirçê
|
||
bêwle berazok, têjika beraz
|
||
bêx bingeh, esas
|
||
bêxbir akam, encam, dawî
|
||
bêzar betilî, bêzar, tengezar, westayî
|
||
biçej biçêj, bitam, bilezet
|
||
bidû xeberxweş, biaxiftin
|
||
bijarde bijare
|
||
bijardin bijartin
|
||
bijûlk bûjang, mûjang
|
||
bilaw belav
|
||
bilh bêwec, bêfeyde, bilh
|
||
bilind bilind, berz, bala
|
||
bilîmet dahî, bilîmet
|
||
bilît bilêt
|
||
bilq peqlîşk, bilq, bilqok
|
||
bilûr belûr, krîstal
|
||
binaxe bingeh, esas
|
||
binçe nifş, cêl
|
||
binçîne bingeh, esas
|
||
binçîneyî bingehîn, esasî
|
||
binema bingeh, esas
|
||
binewş binefş
|
||
binewşe binefşî
|
||
binêşt benîşt, bênîşt, 'ilk
|
||
binke bingeh, esas
|
||
bir hin
|
||
bir piç
|
||
birêk hinek
|
||
birêk piçek
|
||
birader dost, heval, birader
|
||
birajin jinbira, jina birayê yekê/î
|
||
biraw birî, qutkirî, veqetandî
|
||
birdemenî hûrûmûr
|
||
birdin birin
|
||
biring cew, biring
|
||
birîtî pêkhatî: Em kitêbe birîtî ye le sê beş Ev pirtûk pêk hatiye ji sê beşan
|
||
birjandin biraştin
|
||
birjaw biraştî
|
||
birjang bûjang, mûjang
|
||
birmên wêrek, biste, mêr
|
||
biro birû
|
||
biro here
|
||
birsêtî birs, birçîtî, birsatî
|
||
birsî birçî, birsî
|
||
birûske telegraf, birûske
|
||
birûske çirûsk
|
||
birwa bawerî
|
||
birwaname karne, bawerîname
|
||
birxû birxowî, boxrî, vîde, cer
|
||
birya xwezî, keşke, xozî
|
||
biryar biryar, qerar
|
||
bisên bikir, bistîn, kiryar, ya/yê dikire / distîne
|
||
biske girnij, bişir
|
||
bişêwe tevlihevî, alozî
|
||
bit pût, senem
|
||
biv bive, xeter, talûke
|
||
bive bive, xeter, talûke
|
||
biwêr wêrek, biste, cesûr, bicesaret
|
||
biyanî biyanî, xerîb, yabancî, ecnebî, xaricî
|
||
biyanû bihane, hêcet, hincet
|
||
biz boq, zîq (çavên vekirî)
|
||
bizav tevger, bizav, hereket
|
||
bizan pispor, zana
|
||
bizawtin bizaftin, lezandin
|
||
bizawtin livandin
|
||
bizir berze, nediyar, nemewcûd, hinda, wenda
|
||
bizgur bêbiha, erzan
|
||
bizûtnewe bizav, tevger, hereke
|
||
bî bih, bî
|
||
bîbin kemer, kember, şal
|
||
bîbî bîbok, pitik, sava
|
||
bîbî bûkok, hirçok
|
||
bîcame pîjama, bîcame
|
||
bîçm biçm, serûçav, bejnûbal, rû, derdirûv
|
||
bîjû bîje, bîjî (zaroka/ê ne ji dêbavên markirî welidî)
|
||
bîkmar margîsok
|
||
bîlbîle bûbok (ya çavan)
|
||
bîm tirs
|
||
bîmar nesax, nexweş, nisax, xeste
|
||
bîmaristan nexweşxane, nesaxxane
|
||
bîr bîr
|
||
bîr bêrî
|
||
bîr raman, pûnij, fikir, hizir
|
||
bîr bûn hatin bîrê
|
||
bîr kirdin bêrî kirin
|
||
le bîr çûn ji bîrê çûn
|
||
bîr bîr, bîra avê
|
||
bîraz lome
|
||
bîraz lêdan
|
||
bîre bîre, bîra
|
||
bîrtesk bênteng
|
||
bîrûra bîrewerî, dîtin û nerîn, bawerî
|
||
bîsta guhdar
|
||
bîster bihîster, guhdar
|
||
bîstin bihîstin, bîstin, guh lê bûn
|
||
bîstok telefon, bîstok, bihîstok
|
||
bîstok wergirk
|
||
bîstraw bihîstî, ya hatî guhlêbûn
|
||
bîvir bivir, darbirk
|
||
bo bo, ji bo, ji bona, ji boyî
|
||
bo jê re, ji ... re
|
||
bo (~ çi) bo çi, çima, çire, ji ber çi
|
||
bo bên, bîn, bêhn, bihn
|
||
boçûn dîtin û nerîn, helwest, boçûn, bîrewerî
|
||
bon bên, bîn, bêhn, bihn
|
||
bone sedem
|
||
bone minasibet, bone
|
||
boran bahoz, barove, bager
|
||
boran orîn (çêl)
|
||
borçîn qaza / werdeka mê
|
||
bordin borîn, buhurîn, bihirîn
|
||
boq beq
|
||
boqete patik, paşsto
|
||
boş betal, boş, vale
|
||
boye (bo ewe, le ber ewe) lewre, loma, bo wê, bo hindê
|
||
boye (boyax) boyax, boye, siboq
|
||
boyinbax stobend, krawat
|
||
buwêj biaxiftin, devbixeber, zêdebêj
|
||
buxçe buxçik, buxçe
|
||
buxtan newehî, sêf, fesad, buxtan
|
||
bûdir kun, qul (bi taybetî yên lawir ji xwe re çêdikin û tê ve dijîn)
|
||
bûdîne nane
|
||
bûjan vejîn, vejiyan
|
||
bûjandin vejandin, vejiyandin
|
||
bûm erd, zevî, ax, xak
|
||
bûm avanî, sazî
|
||
bûmelerze erdhej, zelzele
|
||
bûrdin ji hal çûn
|
||
bûrdû rizî, zêdegihiştî (fêkî)
|
||
bûse xweveşartin, veşartokane
|
||
bûwardin borîn, buhurîn
|
||
bûwardin borandin, buhurandin
|
||
ca îca, vêca, vêga, ca, ce, cevêca
|
||
cacik benîşt, cûyek, 'ilk, bênîşt, cûyok
|
||
calcaloke tevnpîrk, tevnepîr
|
||
cam şûşe, cam
|
||
cam pencere
|
||
cam neynik, awêne, qotîk
|
||
cam tirar (amanek / firaxek madenî yê avpêvexwarinê)
|
||
cambaz akrobat, fenaker
|
||
cambaz hîlebaz, fêlbaz, cambaz, cembaz
|
||
car car, neql
|
||
car û bar carinan, hin car, car-car, car û bar
|
||
car danezan, daxwiyanî, îlan, ragihandin
|
||
caran caran
|
||
caran berê
|
||
Sovyetî caran Sovyeta berê
|
||
carbilaw belavok
|
||
caris bêzar, tengezar, mehtil, aciz, bêçare
|
||
casûs sîxur, zêrevan, casûs
|
||
casûs pêşnerî
|
||
cax tan, dîwarê darîn / textîn
|
||
cebeş zebeş, şitî, jebeş, şûtî
|
||
Cecal Decal
|
||
cefen fabel, çîrok, dastan
|
||
cehenem doje, cehenem, agiristan, dojeh, dozex
|
||
cehêl genc, nûgihayî (bi taybetî keç)
|
||
cejn cejn, şahî, roşan, roja taybet: cejnî newroz cejna newrozê
|
||
cejn eyd: cejnî remezan eyda remezanê
|
||
cejnepîroze pîrozname, karteya pîrozkirinê
|
||
celad serbir, celad
|
||
celd çist, çeleng, ziring, fêris
|
||
celeb celeb, ker, bir, koma terş û tewalan yan dewaran
|
||
cemawer cemahir, cemawer, girseya gel
|
||
cemawer temaşevan, guhdar
|
||
cemat cemat, cema'et, koma mirovan
|
||
cema'et cemat, cema'et, koma mirovan
|
||
cemedanî şaşik, cemedanî, serlav
|
||
cenab : Cenabit çon e? Tu ya / yê hêja çawan î? Cenabê te çawan e? Cenabtan le kiwêwe dên? Hûn yên hêja / berkeftî / delal ji kû ve tên?
|
||
cencer cencere, gêre
|
||
ceng ceng, şerê çekdarî
|
||
cenge gupik, lûtke, gupîtk, cihê herî bilind
|
||
cengel dehl, rêl, devî, dehlûdir, dehlistan, cengel, daristana asê
|
||
cengelistan dehl, rêl, devî, dehlûdir, dehlistan, cengel, daristana asê
|
||
cengene dawênpîs, bênamûs, beredayî
|
||
cengewestan agirbest, rawestandina şer bo demekê daku danûstandin bên kirin
|
||
cerbeze çist, çeleng, ziring, fêris, têkoşer, destbişol, hewldêr
|
||
cerde keleş, talanker, şelîner
|
||
cerdeyî şelandin, talankerî, keleşî
|
||
ceretaw şêlav, ava şêlû / şêlî
|
||
cerg cerg, mêlak
|
||
cerg ceger, dil
|
||
cerg sûtan dil şewitîn / sotin
|
||
cergsûtaw dilşewitî, dilsotî
|
||
cergqayîm dilreq, dilqayîm
|
||
cerîme ceza, siza
|
||
ceste bir, çeşn, ker, celeb, çîn, sinif, ser
|
||
ceste kirdin sinifandin, sefandin
|
||
cestekiraw sinifandî, sefandî
|
||
ceste cendek, leş, gewde, kelex
|
||
cew cew, bireka hiriyê mihan yan mûyê bizinan
|
||
cew cew, bireka çeqên darên rez
|
||
cewal çewal, tûr, tûrik, têr, telîs, torbe
|
||
cewan ciwan, xort û zerî, keç û kur
|
||
cewere tengasî, tengavî, rewşa dijwar / kembax
|
||
cewher resenî, cewer, gewer, cewher
|
||
cext koşîn, têkoşîn, liberxwedan, lêxebitîn, cehd
|
||
ceynik cênîk
|
||
ceyran xezal, ask
|
||
cezo cezwe, qehwedank, qawedank
|
||
cezwe cezwe, qehwedank, qawedank
|
||
cê cî, cih, war
|
||
cê nivîn, cihê nivistinê / razanê / raketinê
|
||
cê şûn, dêlv
|
||
cêbecê licî, bicîkirî
|
||
cê be cê kirdin bi cî kirin
|
||
cê be cê kirdin bi cî anîn
|
||
cê nişîn hatin şûnê, ciyê yekî girtin
|
||
be cê man li cî man, li cihê xwe man, pêş neketin
|
||
be cê man paşve man, pê re negehan, negihiştinê
|
||
cêbecêkirdin bicîanîn, bicihînan
|
||
cêdar nûner, cîdar, temsîlkar
|
||
cêga cî, cih
|
||
cêga şûn
|
||
cêge cî, cih
|
||
cêge şûn
|
||
cêgir cîgir, cihgir
|
||
cêgîr cîgîr, cihêxwegirtî
|
||
cêjn cejn, şahî, roşan, roja taybet, eyd
|
||
cêmaw paşmayî, peymayî, lipaşmayî, birêvehiştî
|
||
cêmaw bermayî, mîras
|
||
cêwaz cuda
|
||
cibexane cebilxane
|
||
cifte mûkêşk, mûçink
|
||
cifte tiwîzer, pens, pense
|
||
cige bil, xeyn, bilî
|
||
cige le ji bil, ji bilî, bilî, xeynî, ji xênî
|
||
bê cige ji bil, ji bilî, bilî, xeynî, ji xênî
|
||
bê cige le ji bil, ji bilî, bilî, xeynî, ji xênî
|
||
cilew lixav
|
||
cilewdar serkêş, pêşewa, elît
|
||
cilfir goc, destgoc, bêzever, jênehatî, neşê, bêkêr
|
||
cim liv, lebat
|
||
ciman livîn, lebitîn
|
||
ciman leqîn, qeliqîn, leqihan
|
||
cimandin livandin, lebitandin
|
||
cimandin leqandin, qeliqandin
|
||
cimandin seferber kirin
|
||
cimk cêwî, cêmk, hevalcêmk, cotik, cêmik
|
||
cimş cejn, şahî, şehyan, roşan
|
||
cin cin, ecin, "yên ne ji me"
|
||
cinêw dijûn, xeber, sixêf, buxtan, devavêtin
|
||
cinîn ker kirin, hûr kirin, parçe-parçe kirin
|
||
cinoke cinok, ecinok, cinên biçûk
|
||
circ curd, koremişk
|
||
cirît rim
|
||
cirpin goc, destgoc, bêzever, jênehatî, neşê, bêkêr
|
||
cirûkan çûçîn (dengê çivîkan / çûçikan)
|
||
cirîwan biriqîn, teyisîn (ronahiya stêran)
|
||
cirîwan çûçîn (dengê çivîkan / çûçikan)
|
||
cirûciyazî hûrûmûr, pertal
|
||
cisn (r) resen, orîjînal, heqîqî, rasteqîne
|
||
cisn (n) binyat, ejdad, serekanî
|
||
ciwamêr camêr, ciwamêr, qenc
|
||
ciwamêr xweşmêr, çeleng, fêris, egîd, gernas, wêrek
|
||
ciwan spehî, delal, bedew, xweşik, can, ciwan
|
||
ciwan genc, ciwan, xort, gênc
|
||
ciwanbext merd, comerd, destvekirî
|
||
ciwanega canega, gayê ciwan / negihayî
|
||
ciwanke xweşik, delal, balkêş
|
||
ciwankele xişkok, delalok, xweşkok
|
||
ciwanûesp, ciwanemayîn canîk, hespê / mehîna ciwan / negihayî
|
||
ciwê cihê, cuda, têvel, ferq
|
||
ciwêçeşn cihêreng, têvel, ciyawaz, cudaçeşn
|
||
ciwên dijûn, xeber, sixêf, buxtan, devavêtin, gotinên kirêt
|
||
cixz xirxal, çember
|
||
ciya cuda, cihê, têvel
|
||
le ciya we cuda, jê cuda, bi serê xwe
|
||
ciyabûn cudabûn
|
||
ciyabûnewe jêcudabûn, jêvebûn, jêparçebûn
|
||
ciyabûnewexwaz cudaxwaz, jêcudabûnxwaz, separatîst
|
||
ciyabûnewexwazî cudaxwazî, jêcudabûnxwazî, separatîzm
|
||
ciyawaz cuda, têvel, cihêreng
|
||
ciyawazî cudahî
|
||
ciyawazî cihêrengî
|
||
ciyawazey... cudayî..., ferq e li gel...: Ciyawazey bawerîman e Cudayî baweriya me ye, Bi baweriya me re ne yek e, Ferq e li gel baweriya me
|
||
ciyaxwaz cudaxwaz
|
||
ciyaxwazî cudaxwazî
|
||
cizm beş, parçe, pişk, babet
|
||
cîhan dinya, cîhan, zemîn
|
||
cîhan gerdûn, kaînat
|
||
cîhangeraw dinyadîtî, pirdîtî
|
||
cîhanî dinyayî, cîhanî, ya / yê hemû dinyayê
|
||
cîhaz cihaz, alav, amûr
|
||
cîhaz pergal, sîstem, dezgeh
|
||
cîm navê pêncem tîpa alfabeya kurdî-erebî, berginda tîpa c ya kurdî-latînî
|
||
cînçik piç, piçek, piçokek, pirt, pirtek, pirtok, pirtkokek
|
||
cîqne rîxik, pîsatiya firindeyan
|
||
cîr çir
|
||
cîran çîrîn, dengê çîr-çîr jê hatin (bi taybetî dema derî têt vekirin yan girtin)
|
||
cîrandin çîrandin, dengê çîr-çîr jê anîn
|
||
cîwe sîmav, nemed, cîwe, cive
|
||
coga, cogele co, cok, coya avê, kenal
|
||
colane colank
|
||
colane hêsk, hejandok
|
||
colane landik, dergûşan
|
||
com şeq, qelş, derz, derk, cihê qeliştî / qelişandî
|
||
comerd camêr, ciwamêr, qenc
|
||
comerd xweşmêr, çeleng, fêris, egîd, gernas, wêrek
|
||
comerd merd, comerd, destvekirî
|
||
conî conî, cuhnî, kevirek bo hûrkirina dan bi qutanê
|
||
coq nîr, nîrik, zincîr
|
||
core bir, celeb, core, çeşn, teşîd, çeşît
|
||
cork tûr, tûrik, torbe, telîs, têr
|
||
coş coş, germî
|
||
cotyar cotkar, cotyar
|
||
cum'e în, eynî, înî, cum'e, roja xutbeyê, ji rojên hefteyê ya piştî pêncşemê û berî şemiyê
|
||
cunge pif, dengê nizm mîna hewa ji ber tiştekî biçe
|
||
cur - nêre-: curekew nêrekew, curebaz nêrebaz, curepiyaw mêrê mêran, nêremêr
|
||
cuxrafya erdnasî, zemînnasî, coxrafya
|
||
cû cuhî, mûsewî, yehûdî
|
||
cûce çûçel, mirîşk
|
||
cûcele çûçelk, mirîşkok, çûçik
|
||
cûk, cûke (dengê) çirpeçirp
|
||
cûk, cûke (dengê) çîpeçîp
|
||
cûk kirdin çirpîn, çirpeçipîn, çirpeçirp
|
||
cûk kirdin çîpîn, çîpeçîpîn, çîpeçîp kirin
|
||
cûkandin çirpîn, çirpeçipîn, çirpeçirp
|
||
cûkandin çîpîn, çîpeçîpîn, çîpeçîp kirin
|
||
cûkî cadû, pîretewt
|
||
cûlan livîn, lebitîn, qeliqîn, leqîn, leqihan, liqîn, liqliqîn, hereket kirin, ji cihekê hatin yan çûn, cihê xwe guherandin
|
||
cûlan colîn, li hewa livîn, hejîn
|
||
cûlan bizaftin
|
||
cûlandin livandin, lebitandin, qeliqandin, leqandin, liqandin, liqliqandin, hereket lê kirin, ji cihekê birin yan anîn, cihê tiştekî guherandin
|
||
cûlandin colandin, li hewa livandin, hejandin
|
||
cûle, cûlanew liv, lebat, qelq, bizav, tevger, hereket, bizûtnewe
|
||
cûlekan cuhîgeh, taxa cuhiyan, ghetto
|
||
cûn cûn, cûtin
|
||
cût cot, (dijw. kit, tek, tenê)
|
||
cût cot, cotkarî, cotyarî, karûbarê kêlan û çandina zeviyan
|
||
cût ajotin cot kirin, zevî kêlan, cot ajotin, zevî ajotin
|
||
cûtbendan demsala cotkirinê
|
||
cûtdar cotkar, cotyar
|
||
cûte zîtik, cotik, pêndanîna bi herdu paşpiyan / lingên piştê
|
||
cûte lê dan zîtik avêtin, cotik lê dan
|
||
da- da- (pêşgirtikek e dikeve destpêka hin peyvan, bi taybetî lêkaran, û wateyek nû dide wan ku bi piranî liv û tevgerên ji jor berev jêr diyar dike):
|
||
da-, dak, dalk da-: dapîr dapîr, diya bavê yekî yan diya diya yekî
|
||
... da paşdaçekek e ku li gel van pêşdaçekan tê bikaranîn: lê da | pê da | tê da
|
||
da de, dê, de ka: Da dey werin! De werin (lo)!
|
||
dab werîs
|
||
dabarîn dabarîn, (baran, berf) dahatin, ji jor barîn jêr
|
||
dabestin girê dan, şidandin
|
||
dabeş parve, lêkve
|
||
dabeş bûn parve bûn
|
||
dabeş kirdin parve kirin, lêkve kirin, behr bi behr dan, parandin
|
||
dabeşandin parandin, parve kirin, lêkve kirin, behr bi behr dan
|
||
dabeşker parveker, lêkveker
|
||
dabezandin dahînan, da-anîn, anîn xwarê, anîn jêr
|
||
dabezandin (ji hesp, ker û hwd) peya kirin
|
||
dabezîn dahatin, hatin xwarê, jê hatin xwarê
|
||
dabezîn (ji hesp, ker û hwd) peya bûn
|
||
dabêjan vebijartin, paqij kirin, saf kirin, ji qirş-mirşan paqij kirin
|
||
dabêjraw vebijartî, paqijkirî, safkirî
|
||
dabiran vebirîn, jê vebirîn, jê qut kirin, jê cuda kirin
|
||
dabiraw vebirî, jêvebirî, jêqutkirî
|
||
dabirîn bn. dabiran
|
||
dabîn misoger, tekîd, esehî, piştrast
|
||
dabîn terxan
|
||
daçek rz daçek, hin peyvik in ku dikevin pêşiya peyva / peyvên serekî û demê yan cih diyar dikin, 'li malê', 'piştî nîvro'.
|
||
daçespaw xweragir, qayîm
|
||
daçespawî xweragirî, qayîmî
|
||
daçeqan, daçeqîn beş bûn
|
||
daçeqan, daçeqîn bel bûn, biloq bûn, zîq bûn, vekirî bûn / man
|
||
daçeqandin daçikandin, di erdê re çikandin, kutan erdê
|
||
daçilekan, daçilekîn bizdîn, behecîn, bizdan, bizdihan, be'ecîn, tirsek tavil ketin dilî
|
||
daçilekandin bizdandin, behecandin, be'ecandin, tirsek tavil xistin dilî
|
||
daçilekaw behecî,bizdayî
|
||
daçilekaw bizdok, behecok, bizdonek
|
||
daçoran miçiqîn, çik bûn, çikîn, hêdî-hêdî av jê kêm bûn ta ku bi temamî av jê qut bûn
|
||
daçorandin miçiqandin, çik kirin, çikandin, hêdî-hêdî av jê kêm kirin ta ku bi temamî av jê qut kirin
|
||
daçûn daçûn, çûn xwarê
|
||
dad dad, edalet, heqî
|
||
dad wey, ax, wax: Xwa dad! Wey Xwedêyo!
|
||
dad û bêdad! Weyla li minê / mino: Dad û bêdad le dest em dunyaye! Weyla li mino vê dinyayê! Ax ji derdê vê dinyayê!
|
||
dadan (pênûs) tiraşîn, tûj kirin
|
||
dadan dilop kirin, çipik jê hatin: Em serbane daeda Ev ban dilopan dike
|
||
be ser mal da dadan bi ser malê de girtin
|
||
dadber dozker, dozveker, şikayetker
|
||
dade dadê: dayê
|
||
dade xwişkê
|
||
dadga, dadge dadge, dozge, dadgeh, dozgeh, mehkeme, cihê doz lê tên meşandin
|
||
dadger dadger, dadpirs, dozpirs, hakim
|
||
dadirûn vedirûn, pîne kirin, pinî kirin, cihê dir(iyay)î yê cilan bi pate yan pîneyekê dîsan saxlem kirin
|
||
dadkuj nedadperwer, neheq, nerewa
|
||
dadkuj binpêkerê mafan
|
||
dadnûs dadnivîs, doznivîs, noter
|
||
dadperwer dadperwer, dadevîn, dadhez, adil, rewa, biheq, kesa/ê ji heqiyê hez dike yan bo heqiyê dikoşe
|
||
dadperwerî dadperwerî, dadevînî, dadhezî, adilî, rewayî, heqî
|
||
dadpirs dadger, dadpirs, dozpirs, hakim
|
||
dadpirsî darizandin, dadpirsî, mehkeme kirin
|
||
dadwer dadnas, dadwer, mafnas, hiqûqnas, jurîst, pispora/ê hiqûqê
|
||
dadwerî dadnasî, dadwerî, mafnasî, hiqûq, hiqûqnasî, pisporiya hiqûqê
|
||
dafetan şerm (ji xwe) kirin
|
||
daga dapîr, pîrê, diya bavê yekî yan diya diya yekî
|
||
dager birêveber, serperişt, serkêş, rêveber
|
||
dageran dagerîn, hatin xwarê, berev jêr hatin, dijw. hewa ketin
|
||
dagirtin dagirtin, tijî kirin, tije kirin
|
||
dagirtin niximandin, rapêçandin
|
||
dagirtin danîn, deynan, anîn xwarê, peya kirin
|
||
dagirtinewe vedagirtin, dîsan dagirtin, dagirtin ve
|
||
dagirtinewe bagurdan, bagurdan kirin, bagurdan (kevirek giran e) li ser banê xanî gerandin daku serban qayim bibe û dilopan neke
|
||
dagîr dagir: dagîr kirdin
|
||
dagîran giran bîstin, (guhên baş nabîzin, kesên guhên wan giran in)
|
||
dagîran cangiran, dijw. çist û pist, çist û çeleng
|
||
dagîrandin bn dagîrsandin
|
||
dagîrker dagirker, (kesê / hêza / dewleta) cihek bi zorê girtiye
|
||
dagîrkiraw dagirkirî (cihek / welatek) girtî, zeftkirî, zemtkirî (t. bi zorê)
|
||
dagîrsan (agir / ronahî) vêketin, hilbûn, berbûnê
|
||
dagîrsandin (agir / ronahî) vêxistin, hilkirin, berdanê
|
||
dagîrsaw (agir / ronahî) hil, vêketî, hilbûyî, berbûyî, geş, gur
|
||
daguşîn gemirandin, perixandin, mist dan, masaj kirin
|
||
dahat destkeft, dahat, qazanc, kar, feyde
|
||
dahatû ayinde, pêşeroj, dema (yan tişta) bêt / were
|
||
dahatû (pirça / pora) şekirî, şehkirî
|
||
dahênan peyda kirin, da-anîn, keşf kirin, damezrandin
|
||
dahênan raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin
|
||
dahênan şe, şeh (alavek didanokî bo sererastkirina yan veçirandina pirçê / por)
|
||
dahêner peydaker, daîner, keşifker
|
||
dahêner damezrîner
|
||
dahêner raberker, pêşkêşker, arasteker
|
||
dahol batirsok, ale, reşe (nîşaneyek e li nav bûstanan bo verevandina firindeyan daku berhemên şên dibin nexwin)
|
||
dajdar pasevan, cerdevan, zêrevan, herese, çavdêr
|
||
dajendin, dajenîn veqetandin, ji hev vekirin, ji hev derxistin (t. parçeyên makîneyan û hwd.)
|
||
dajendin, dajenîn pitepit kirin, gilî û gazin kirin bê ku gotinên xwe bi deng û zelal bibêje
|
||
dajgîr moxel, bêjing
|
||
dajimardin dajimartin, dahijmartin, berev jêr jimartin
|
||
dajiyar pêdijî, dajiyar, tiştên / pareyên / alavên pêdivî bo jiyanê
|
||
dakendin jê kirin, pêlav / sol ji piyên / lingên xwe kirin, gustîlk ji tila xwe kirin, cil ji (ber) xwe kirin
|
||
dakewtin daketin, ketin xwarê, ketin jêr
|
||
dakewtin tehisîn, hilişîn, şemitîn, hulisîn
|
||
dakewtin (êş, nesaxî, nexweşî) belav bûn
|
||
dakewtin dest jê berdan, dev jê berdan, neyse kirin
|
||
dakewtin bêzar bûn, ji şiyan ketin, ji taqet ketin
|
||
dakewtû daketî
|
||
dakewtû bêtaqet, neşê, bêzar, bêzever
|
||
dakêşan dakişandin, dakêşan, berev jêr kişandin / kêşan
|
||
dakirmandin mirçandin, mirçe-mirç kirin, bi dengê mirçe-mirç tiştek xwarin
|
||
dakiroştin kirandin, keritandin, tiştek req gezandin, leq li tiştek req dan
|
||
dakişan dakişîn, berev jêr kişîn
|
||
dakişan hedinîn, arimîn, tena bûn (wek pêl yan bahoz hedinîn ango hêza wan kêm bûn)
|
||
dakişe av dema seviya wê dadketî ye
|
||
dakokî piştgirî, piştevanî, alîgirî, layengirî
|
||
dakujandin birandin, vemirandin, telaftin, birhandin, dawî lê anîn, qelandin, qir kirin
|
||
dakutan dakutandin, tê kutandin
|
||
dal navê tîpa "d
|
||
dal baz, şahîn
|
||
dalan bersifk, eywan, korîdor
|
||
dalandûrep qaştîk, tirkok, tirik, kesa/ê pir dirêj û zeîf
|
||
dalde pena, stare, taraw, penageh, stargeh, spartgeh, tarawgeh, cihê xwe parastinê
|
||
dalde dan sitirandin, parastin, pena dan (yekî), stare dan (yekî)
|
||
dalde hênane ber xwe spartin (yekî / cihekî / tiştekî), pena birin (yekî / cihekî / tiştekî)
|
||
dalistin qewartin, bi kêrê yan alavek wek wê kolîn yan kun kirin
|
||
dalle bn dalde
|
||
dalye şitil, derx, şax, fîdan
|
||
dam dab, dam, edet, nerît, banek
|
||
dam û dezga, dam û destûr damûdezge, mekanîzm, damûdestûr
|
||
dam û dezga, dam û destûr rêveberî, kargêrî, îdare
|
||
damalîn jê kirin, ji tiştekî kirin, bê tiştek hiştin: çek damalîn ji çek kirin, bêçek kirin / hiştin
|
||
daman bê tiştekî man, pêdivî / pêwîstî pê hebûn: Damaw e bo aw Pêdivî / pêwîstî bi avê heye
|
||
daman asê bûn, xetimîn, tê re man, jê sereder nebûn
|
||
damaw jar, hejar, feqîr û hejar, tine, tinehe
|
||
damaw rêwenda, bêçare
|
||
damawî bêçaretî, bêumêdî
|
||
damawî pêdivî, pêwîstî, kêmasî, tengasî
|
||
dame dam, damanê, lîstika damê
|
||
damekirdin dam lîstin, damanê kirin
|
||
damelaxas şelandî, talankirî, kesa/ê tiştên pê re bi zorê jê hatine standin
|
||
damelaxasî şelandin, talan, talankirin
|
||
damelaxasî kirdin şelandin, talan kirin, rût kirin, darûtandin, her tişt jê standin
|
||
damezran damezrîn, hatin damezrandin / danîn / avakirin / çêkirin / duristkirin
|
||
damezrandin damezrandin, danîn, deynan, avakirin, çêkirin, durist kirin (t. dezgehek)
|
||
damezrandin dest pê kirin
|
||
damezrêner damezrîner, sazimankar, daner, avaker, çêker, binedaner
|
||
damên bn dawên
|
||
damirdin, damirdinewe birihîn, vemirîn, telifîn, dawî lê hatin, qelihîn, qir bûn, bê dûnde / ûcax mirin
|
||
damirkan, damirkanewe tebitîn, vehewihîn, arimîn, hêminîn, sekinîn, rawestîn, hedinîn, bêtevger man, nelivîn, neqeliqîn
|
||
damirkandin hedandin, tebitandin, arimandin, vehewihandin, tena kirin, rehet kirin, hêdî kirin, hêminandin, aram kirin, hêmin kirin
|
||
damxe dax, nîşankirina (t. guhên tewalan bo nasîna wan) bi sujandinê / sotinê / şewitandinê
|
||
damûdezga, damûdestûr mekanîzm
|
||
damûdezga, damûdestûr rêveberî, kargêrî, îdare
|
||
dan dan, dayîn: dan be de dînar dan (ango firotin) bi deh dînaran
|
||
dan dan be kesêk dan kesekî
|
||
dan dan be şû dan şû, zewicandin (t. keç)
|
||
dan dan be zewî da (ê)xistin erdê, li erdê dan
|
||
dan lê dan lê dan, lê xistin, qutan, deynan yekî
|
||
dan dan be ser da bi ser de girtin, êrişî yekî kirin
|
||
dan dan le şeqey bal firîn
|
||
dan dane kêw bi çolê ketin (kesek dîn ku ji mirovan direve)
|
||
dan çûn serê çiya, bûn şervan / pêşmerge / gerîla
|
||
dan dane be kirê dan bi kirê, bi kirê dan
|
||
dan didan, diran
|
||
dan ajinîn berdidan paqij kirin, bi zilik / darik didan paqij kirin
|
||
dan (piya) nan li xwe anîn, dirkandin, îtîraf kirin
|
||
dan dan, dexl, dexlûdan
|
||
dan qût
|
||
dan tomik, danê didin mirîşkan, firindeyan û hwd
|
||
-dan -dank: guldan guldank, şekerdan şekirdank, çadan çaydank û hwd
|
||
dana jîr, zîrek, tûjbîn, zûtêgih
|
||
danajin berdidank, zilikê didanan, zilikê mirov (t. piştî xwarinê) didanên xwe pê paqij dike
|
||
danan danîn, deynan, danîn erdê
|
||
danan (stran) nivîsîn
|
||
danan (awaz) çêkirin
|
||
danar lib, kit, heb (ya dan, genim, tomik û hwd)
|
||
danar danar lib lib, kitkite, heb heb, her yek bi tenê
|
||
danayî jîrî, zîrekî, tûjbînî, zûtêgihî
|
||
dane lib, kit, heb, tene, dane
|
||
dane didanok, didanên şe, mişarê û hwd
|
||
dane, danelixaw lixav
|
||
danebiraw parvenebar, tişta nikare bêt parvekirin yan ji hev parçekirin yan ji hev birîn
|
||
daneçoqe çirqe-çirqa didanan (ji ber sarmayê)
|
||
daner daner, çêker, amadeker
|
||
danewandin çemandin, tewandin
|
||
danewandin şor kirin, nizik kirin, berev jêr birin
|
||
danewîn çemîn, tewîn
|
||
danewîn şor bûn, nizik bûn, berev jêr bûn
|
||
danexore tomik, danik, çend libên dan ku di xefikê yan tepikê de yan li ber wê tên danîn daku firinde bên wan bixwin û bi wî awayî bikevin xefikê yan tepikê
|
||
dang n rêje, sewiye
|
||
dang r wekhev, hevseng, parseng, bibalans
|
||
danirxandin danirxandin, biçûk hesibandin, kêmnirx hesêb kirin
|
||
danisqe taybet, xas, xusûsî, kêmpeyda, nayab
|
||
danist jîrî
|
||
danist hişmendî, aqilmendî, aqildarî
|
||
danist aqilê selîm
|
||
danîştin rûniştin
|
||
danîştin akincî bûn, bi cih bûn, cîwar bûn
|
||
danîştû rûniştî
|
||
danîştû akincî, bicîbûyî, şênî, rûniştvan
|
||
danîştwan rûniştvan, gelhe, şênî, nifûs, xelka li cihekî dijî
|
||
dansaz didansaz, doktorê didanan
|
||
dansazî didansazî, doktoriya didanan
|
||
danraw danî, deynayî, ya hatî danîn / deynan
|
||
danuştandin (huçik) hildan
|
||
danuştaw (huçik) hildayî
|
||
danû dan, dexl, dexlûdan
|
||
danûstandin danûstandin, gotûbêj, giftûgo, axiftina (ji dil yan fermî) li ser mijarekê
|
||
dapaçîn dabirîn, dar ji kok û qurm ve birîn.
|
||
dapaçîn tê re kirin, tiştek tûj tê re kirin, kêr yan xencer lê kutan
|
||
dapiçiran, dapiçirîn beş kirin, faş kirin, fehş kirin (dev, çav û hwd zêde) vekirin
|
||
dapiçiran, dapiçirîn (pî, ling ji hev) faş kirin, vekirin, şeq kirin, dûr xistin
|
||
dapijan peritîn, perpitîn, pengizîn, pelate bûn, belave bûn
|
||
dapiloxandin bi ava germ sotin / şewitandin
|
||
dapilosîn, dapilostin lê dan, lê xistin, zora yekî birin, ji yekî birin
|
||
dapiroçke tevnpîrk
|
||
dapirûskan veqetîn, ji hev qut bûn, ji hev vebûn
|
||
dapîr dapîr, diya bavê yekî yan diya diya yekî
|
||
dapîre pîrê (pîrejin di çîrokên zarokan de)
|
||
dapoşran, dapoşrîn niximandin, nixamtin, di bin tiştekî ve parastin yan veşartin
|
||
dapoşraw niximandî, nixamtî, di bin tiştekî ve parastî yan veşartî
|
||
daqilîşan daqirçîn, qirçîn, wa şkestin ku dengê "qirç" jê bê
|
||
daqilîşandin daqirçandin, qirçandin, wa şkandin ku dengê "qirç" jê bê
|
||
daqilîşaw daqirçandî, qirçandî, wa şkestî ku dengê "qirç" jê hatibe
|
||
dar dar
|
||
dar dep, text, dar
|
||
-dar -dar (paşpirtikek rêzimanî ye bo diyarkirina xwedîtiyê): paredar, maldar, sermayedar
|
||
dara zengîn, maldar, dara, dewlemend, halxweş
|
||
daran, daranewe ji hal çûn, ji hiş çûn, bêhiş bûn, hiş di serî de neman
|
||
darayî darayî, malyetî, maldarî, dewlemendî
|
||
darayî diravî, pareyî
|
||
darbend milbend, çarçeve, dorber
|
||
darbest darbest, tabût
|
||
dardest gopal, dardest
|
||
dardojen darmeşk
|
||
dare dor
|
||
dareben darkezwan
|
||
daremeît, dareterm darbest, tabût
|
||
daresme darkoke, firindeyek e daran bi nikilên xwe kun dike
|
||
darest asteng, dijwarî, kend û kosp
|
||
daret rewş, şert, merc, hal
|
||
darêj kulînçe, kulçe, darêjk
|
||
darijan darijîn, rijîn xwarê
|
||
darijan qalib girtin, dirûv dan
|
||
darinde dirav, malyet
|
||
daring kerese, daring, malzeme, materyal, madde, xammadde
|
||
daristan daristan, darûbar, cihê gelek dar lê şên in
|
||
darişt dirûv, şêwe, şikil
|
||
darişt deq, berhem, nivîs, tekst
|
||
dariştin pêkanîn, damezirandin, afirandin, dariştin, çêkirin
|
||
dariştin dirûv dan, şekl dan
|
||
dariştin dariştin, formule kirin
|
||
dariman hilweşîn, têk çûn, ruxîn, wêran bûn, xopan bûn, kembax bûn, kavil bûn
|
||
darimandin hilweşandin, têk birin, ruxandin, wêran kirin, xopan kirin, kembax kirin, kavil kirin, ji bingeh ve pûç kirin
|
||
darimaw hilweşî, têkçûyî, ruxî, wêran(bûyî), xopan(bûyî), kembax(bûyî), kavil(bûyî)
|
||
darinîn werîn, werihan, dawerîn, pel / belg / çilû ji daran ketin
|
||
darinraw rûtbûyî
|
||
darinraw hûtbûyî
|
||
darinraw verûçikî
|
||
darizan pirtikîn, hûr bûn, hûr-hûr bûn, pirt-pirt bûn, hûrikîn, bi şkestinê parçe-parçe bûn
|
||
darizandin pirtikandin, hûr-hûr kirin, pirt-pirt kirin, hûrikandin, bi şkandinê parçe-parçe kirin
|
||
darizaw pirtikî, hûr-hûrbûyî, pirt-pirtbûyî, hûrikî, bi şkestinê parçe-parçebûyî
|
||
darîn depîn, darîn, textîn, tiştê ji dar / dep
|
||
darkunkere darkoke, firindeyek e daran bi nikilên xwe kun dike
|
||
darpaç das, alavek pêbirîna daran e
|
||
darqepîçan qaştîk, tirkok, tirik, kesa/ê pir dirêj û zeîf
|
||
darşeq gulte
|
||
darşeqîn kaşok
|
||
dartaş necar, dartiraş
|
||
dartaşî necarî, dartiraşî
|
||
darûtan rût bûn, rûtikîn, pel / belg bi daran ve neman
|
||
darûtan hût bûn, hûtikîn, mû bi serî ve neman
|
||
darûtan rûçikîn, verûçikîn, pûrt pê ve neman
|
||
darûtandin rût kirin, rûtikandin, pel / belg bi daran ve nehiştin
|
||
darûtandin hût bûn, hûtikandin, mû bi serî ve nehêlan
|
||
darûtandin rûçikandin, verûçikandin, pûrt pê ve nehêliştin
|
||
darûtaw rût(bûyî), rûtikî
|
||
darûtaw hût(bûyî), hûtikî
|
||
darûtaw verûçikî, pûrt pê ve nemayî
|
||
daruxan hilweşîn, têk çûn, daruxîn, kavil bûn, wêran bûn, pûç bûn, ruxîn, ji bingeh ve pûç bûn
|
||
daruxandin hilweşandin, têk birin, ruxandin, wêran kirin, xopan kirin, kembax kirin, kavil kirin, ji bingeh ve pûç kirin
|
||
daruxaw hilweşî, têkçûyî, ruxî, wêran(bûyî), xopan(bûyî), kembax(bûyî), kavil(bûyî), (ji bingeh ve) pûçbûyî
|
||
das şalok, alavek e bo pêdirûna giya
|
||
das das, alavek e bo pêbirîna çilû yan darên zirav
|
||
dasekandin hedandin, arimandin, tena kirin, rehet kirin, hêdî kirin, hêminandin, aram kirin, hêmin kirin, sekinandin, rawestandin
|
||
dasolke şalokok, şalokên biçûk
|
||
dasolke dasok, dasên biçûk
|
||
dastan dastan, destan, serpêhatî çîrok (t. yên evînî yan qehremanî)
|
||
daşkan çemîn, tewîn, daşkîn, veçemîn, berê tiştekî bi aliyek din ve guherîn
|
||
daşkandin çemandin, tewandin, daşkandin, veçemandin, berê tiştekî dan aliyek din
|
||
daşkandin kêm kirin, jê kêm kirin, kêmandin
|
||
daşkelerm qirnebût
|
||
daşor tiraneker, tinazîbaz, galteker, henekbêj, qerfçî
|
||
daşore daxuşîn, erozyon, bi avê yan ba re çûna hin ax û kevirokên ser rûyê erdê ji cihê xwe û cihê ax jê çûye êdî bo çandinê wek berê baş nemîne
|
||
daşt sifteh, firotina yekem ya rojê
|
||
daştin av dan, avandin
|
||
daştin tinazî pê kirin, tirane pê kirin, galte pê kirin, henek pê kirin, qerf pê kirin
|
||
daştin daliqandî şûştin
|
||
datekan daweşîn, (bi hejîna daran) fêkî ji daran ketin
|
||
datekandin daweşandin, (bi hejandina daran) fêkî ji daran xistin xwarê
|
||
datekaw daweşî, (bi hejîna daran) fêkiyên ji daran ketî
|
||
datekaw (aborî) têkçûyî, topavêtî, îflaskirî
|
||
datekîn bn. datekan
|
||
datekîw bn. datekaw
|
||
datepîn hilweşîn, ruxîn, datepîn, têk çûn, hilweşiyan, ruxiyan
|
||
datepîn (aborî) têk çûn, top avêtin, îflas kirin
|
||
datepîw hilweşî, ruxî, têkçûyî, datepî, hilweşiyayî, ruxiyayî
|
||
dateqandin lezandin, bizirandin, bizav kirin, lez kirin, lezûbez kirin
|
||
datilîşan peritîn, pijikîn, hincirîn, kincirîn, dirîn, diriyan, dirhan, çirîn, çiriyan, çirhan, bûn kincir, (t. cil) kevn bûn û xwe saxlem û yekparçe negirtin
|
||
datilîşan peritandin, pijikandin, kincirandin, hincirandin, dirandin, çirandin, kirin kincir, (t. cil) kevn kirin û pûç kirin
|
||
datilîşaw peritî, pijikî, kincirî, hincirî, dirî, çirî, çirhayî
|
||
daw dav, xefik, tepik
|
||
daw (bo) nanewe dav (li ber) venan, dav (li ber) danîn
|
||
dawa daxwaz, xwestek, hêvî
|
||
dawa doz, dawa, şikayet
|
||
dawa kirdin xwestin, dawa kirin
|
||
dawakar dozveker, xwedîdoz, şikayetker, dawaker
|
||
dawaname dozname, şikayetname
|
||
dawaname daxwazname
|
||
dawbaz fêlbaz, hîlebaz, fena, şatir, şeytan
|
||
daweşan hûr hûr bûn, parçe parçe bûn
|
||
daweşan ketin şermê, ji xwe şerm kirin
|
||
daweşandin hûr-hûr kirin, parçe-parçe kirin
|
||
daweşandin dan şermê, şerma yekî birin
|
||
daweşaw hûr-hûr, hûr-hûrbûyî, parçe-parçe, parçe-parçebûyî
|
||
daweşaw gazindo, bigilî, bigazin
|
||
daweşîn bn daweşan
|
||
dawet vexwendin, dawet
|
||
dawet dawet, cejn, şahî, şehyan
|
||
dawet kirdin vexwendin, dawet kirin
|
||
dawet kirdin dawet kirin, cejn kirin, şahî kirin
|
||
dawer bn dadwer
|
||
dawên dang, daw, danga / daw kiras, berdang
|
||
dawên rewişt, reftar
|
||
dawêngir xwestok, parsek, dangirok, dawgirok
|
||
dawênk dawî, dûmahîk, diwayî, kotayî
|
||
dawênpak mestûr, biexlaq, binamûs, dawpak, saf, paqij
|
||
dawênpak rastgo
|
||
dawênpîs bênamûs, bêexlaq, dawpîs, nesaf, pîs
|
||
dawênpîs derewîn
|
||
dawûderman giyayên derman
|
||
dax n dax, nîşankirina (t. guhên tewalan bo nasîna wan) bi sujandinê / sotinê / şewitandinê
|
||
dax n jan, azar, ezyet, êş, kul, keder, derd, keser, xem, kovanî, kovandarî
|
||
dax mixabinî, heyf, dax
|
||
dax ax: Dax le dest em çarenûse! Ax felek! Ax ji destê felekê
|
||
dax r kel, gurî, zêde germ
|
||
dax kirdin dax dan, bi sujandinê nîşan kirin
|
||
dax kirdin kel kirin, gurî kirin, pir germ kirin
|
||
dax xwardin xem xwarin, derd kişandin
|
||
be daxewe mixabin, heyf, heyf e ku
|
||
daxdar xemgîn, xembar, bixem, kovandar, derdgiran
|
||
daxiran daxistin, daêxistin, bestin, qepat kirin, girtin, qilf kirin, kilîl kirin, kilît kirin
|
||
daxiraw daxistî, daêxistî, bestî, qepatkirî, girtî, qilfkirî, kilîlkirî, kilîtkirî
|
||
daxistin daxistin, daêxistin, bestin, qepat kirin, girtin, qilf kirin, kilîl kirin, kilît kirin
|
||
daxurpan datezîn, dacemidîn, şokek tezî / cemidî bi ser leşî de hatin
|
||
daxwaz daxwazker, dawaker, hêvîker
|
||
daxwazî daxwaz, xwestek, hêvî, dawa
|
||
daye dayê, dê, dayik
|
||
dayegewre dapîr, diya bavê yekî yan diya diya yekî, pîra yekî
|
||
dayelê dayê, dayikê (banga li dayikan)
|
||
dayen dayê, dayen, kesa zarokên kesek din wek zarokên xwe xwedî dike
|
||
dayenge dayengeh, dayêgeh, mala zarokan, cihê zarok lê tên xwedîkirin (t. bi roj dema dêbavên wan li kar in)
|
||
dayk dê, dayik, da, mader
|
||
daykane dayikane, bi awayê dayikan
|
||
dayke dayê
|
||
daykûbawk dêbav, dêûbav, dê û bav, da û bab, dayik û bav, mezinên kesekî
|
||
daylan seyr, sosret, ecêb
|
||
daylax canîhêştir, hêştirên hê mezin nebûne
|
||
dayîm herdem, hertim, hergav, hercar, herûher
|
||
dayîm û derem herûher, hertim
|
||
de deh (jimare 10, X)
|
||
de de deh deh, her carê deh
|
||
de de, dê: De were De were, De bêne De bîne, De ba bêt De bila bêt, De ba bihata De bila bihata / hatiba
|
||
de- di-: deçim diçim, debird dibir, nedezanî nedizane
|
||
de'ba dehbe, heywan, nemirov
|
||
debaşîr tebeşîr
|
||
debax, debax dantavê, reşbûn (li ber tavê)
|
||
debax dan / kirdin dan tavê, li ber tavê reş kirin
|
||
debaxxane, debaxane, debaxxane dantavgeh, cihê mirov xwe yan tiştekî dide (ber) tavê
|
||
debdebe şeng, şehyan, cejnane
|
||
debdebe gir, gelek mezin, gewre
|
||
debe peqlîşk, şeqok (li boyaxê / siboqê)
|
||
debe şeq, jihevvebûyî
|
||
debe avis
|
||
debe dewlik, amanek avê û ruhniyên dî ye
|
||
debeng delodîn, peledîn, tiredîn, kerçove, aqilsivik, kêmaqil, netemam, apter
|
||
debengî delodînî, peledînî, tiredînî, kerçovetî, aqilsivikî, kêmaqilî, netemamî, apterî
|
||
debê dibe, gengaz e, mimkin e
|
||
debê divê, pêdivî ye, pêwîst e
|
||
debistan dibistan, fêrgeh, xwendingeh, medrese, mekteb, cihê ders lê tên xwendinê
|
||
debîr erkedar, karmend, memûr, wezîfedar, xebîr
|
||
deblax canîhêştir, hêştira hê mezin nebûye
|
||
Decal Decal, Deccal, Dij-Mesîh
|
||
de'ecanî bn de'ba
|
||
def def, înstrumentek muzîkê ye
|
||
defey şan navmil, hestiyên navmilan
|
||
defir aman, firax, firaq
|
||
defjen defjen, kesa/ê li defê dide
|
||
defr bn defir
|
||
defter defter, tênivîsk
|
||
degeneg kotek, tade, zor, zilm, tehda, te'da
|
||
deger nirx, biha, bihagiranî
|
||
degmen kêm, mînîmal
|
||
degmen kêm car
|
||
degmen kêmpeyda
|
||
be degmen kêm car
|
||
dehem, dehemîn dehem, dehemîn, 10., (ya / yê / yên) dehê / dehan
|
||
dehol dehol, dahol
|
||
deholjen, deholkut deholqut, kesa/ê li daholê dide
|
||
dej mayî, bermayî, jibermayî, xercnekirî
|
||
dek de: Dek be xêr bêy De bi xêr hatî
|
||
dek hey, xwezî: Dek sax nebît! Hey / xwezî sax nebî!
|
||
del wêrek, dilêr, biste, mêrxas, aza
|
||
del dêl, dêhl, hin heywanên mê (wek se, beraz, şêr): dêleberaz dêleberaz, beraza mê, dêlegurg dêlegur(g), gur(g)a mê, dêlemeymûn dêlemeymûn, meymûna mê, dêleseg dêlese, seya mê, dêleşêr dêleşêr, şêra mê, dêlewurç dêlehirç, hirça mê
|
||
delak berber, porkurker, pirçkurker, sertiraş
|
||
delakxane berberxane, porkurkirinxane, pirçkurkirinxane, sertiraşxane
|
||
delal navbeynkar, berger, ajan, mezatker
|
||
delalane destheqê / destmizê navbeynkar / berger / ajan / mezatker
|
||
delandin riştin, rijandin
|
||
delandin çipandin, dilopandin, dilop kirin
|
||
delaqe şeq, qeliş, derz, kelş, kelaştin, kelişandin
|
||
delaqe tê xistin şeq xistinê, kelaştin, derizandin, kelişandin
|
||
delb (cil / pêlav) mezin, fire
|
||
dele, deledel lerz, recf
|
||
dele kirdin lerizîn, recifîn
|
||
deleçe nazdarker, dilxweşker
|
||
deleçeyî nazdarî, dilxweşkirin
|
||
delek simor, zerdewa
|
||
delese meth, pesn, xwe yan kesek / tiştek mezin kirin yan mezin hesibandin
|
||
delê, delêt, delêtin dibêje, dibê, dibêjit, dibêjitin, dibêt, dibêjît
|
||
delîqanî bêşerm
|
||
delubîber bîber, îsot, filfil
|
||
deluqel nefsmezin, qure, pozbilind
|
||
delû aqilsivik, peledîn, hepledîn, dîn, delî, delodîn, tiredîn, hepletiraş, apter
|
||
delûkar aqilsivik
|
||
delûv setil, satil
|
||
delûv zerik
|
||
delya bn derya
|
||
delya pir, gelek, mişe, zaf, zor, zêde
|
||
delyadil merd, comerd, dilfire
|
||
delyalûş xwere, bixwere, pirxwer, kesa/ê pir dixwe
|
||
dem dev
|
||
dem xoş! Dev xweş! Sehet xweş! (dema kesekî tiştek xweş gotibe)
|
||
dem dev, devik (devê alavên pêbirînê, wek kêr, birek, çeqo)
|
||
dem (kat) dem, wext, zeman, kat
|
||
dem bîsk, kêlîk, delîv, delîve
|
||
dem- min di-: demzanî min dizanî, demkird min dikir, demxward min dixwar
|
||
demamk maske, rûpoş, rûyîn, rûdank
|
||
deman- me di-: demanxwênd me dixwend, demanbijard me dibijart, demanparast me diparast
|
||
demançe demance
|
||
demandin (agir) gur kirin, geş kirin, hilkirin, vêxistin, (agir) berdan (tiştekî)
|
||
demandin (çay) dem kirin, demandin
|
||
demar demar, reh, rih
|
||
demargîr serhişk, fanatîk, radîkal
|
||
demargirî serhişkî, fanatîzm, radîkalîzm
|
||
demawdem devkî, bi dev gotina tiştekî ji kesekî bo kesek din
|
||
demax (lût) poz, difin, bêvil, lût
|
||
demax demax
|
||
dembest, dembestkiraw devgirêdayî, devgirtî
|
||
dembên lixav, devgirek, devgirêdek
|
||
dembil devminok, kesa/ê axiftina wê / wî mine-minokî ye
|
||
dembir dawîn, talî, dûmahî
|
||
demdirêj dirêjbêj, kesa/ê mijarekê zêde dirêj dike
|
||
deme kinar, qirax, lêv, serlêv
|
||
demelaske zarîkirin, zehrîvekirin, texlîd, lasayî
|
||
demenî persîv, (êşa) sarma
|
||
damerakol, damerakole dûpişk
|
||
demeteqê devjenkî, suhbeta ne giring / fermî
|
||
demew berev, nêzî: Demew êware bû Berev êvarê bû (ango dê di nêz de biba êvar)
|
||
demew demewjûr berevjor, serberjor, ser ber bi jor ve, demewxwar berevjêr, berevxwar, serberjêr, ser ber bi jêr ve
|
||
demewane co, cok
|
||
demewer zêdebêj, pirbêj
|
||
demewerî zêdebêjî, pirbêjî
|
||
demewnixûn serberjêr, ser li ciyê binî û bin li ciyê serî
|
||
demheraş lewçe, zimandirêj
|
||
demheraşî lewçetî, zimadirêjî
|
||
demîn (agir) gur bûn, geş bûn, hilbûn, vêketin, (agir) berbûn (tiştekî)
|
||
demîn (çay) dem bûn, demîn
|
||
demnixûn serberjêr, ser li ciyê binî û bin li ciyê serî
|
||
demkut devqut, kesa/ê devê xwe venake yan devê wê / wî hatiye girtin
|
||
dempel devbeş, devfire
|
||
dempîs zimandirêj
|
||
dempîsî zimandirêjî
|
||
dempûçel bêdidan, bêdiran
|
||
demsûr jixwebawer
|
||
demter bêjok, kesa/ê dibêje (dijwateya kesa/ê dike), kesa/ê dibêje lê napêje
|
||
demterî bêjokî, pir gotin bêyî kirin
|
||
demûçaw serûçav, rû
|
||
demûdan devûdidan, devûdiran
|
||
demûdest tavilê, di cî de, serdanser, derhal
|
||
demûduwan dîtin û raman, bîrûray, helwest, boçûn
|
||
demûlimoz devûlixav
|
||
demûpil suhbet, axiftin
|
||
demwal (aman, firax) nizm, dijw. kûr
|
||
demwer methok, pesnok, kesa/ê pir pesnan (t. yên xwe) dide / methan (t. yên xwe) dike
|
||
demxoşane mizgînî, nûçeya / peyama xweş / xêr
|
||
dena yan, yan na, eger na: Bêne, dena min nayem Bîne, yan (eger neînî) ez nayêm.
|
||
dendûk bn denûk
|
||
deng deng, dey
|
||
deng (di hilbijartinan de) deng, ray
|
||
deng danewe deng vedan, olan dan
|
||
deng derçûn deng (jê) hatin, deng (jê) derketin
|
||
deng diran / gîran deng ketin (bi temamî)
|
||
deng hilbirîn deng(ê xwe) bilind kirin
|
||
deng nûsan deng ketin (ne bi temamî)
|
||
deng û seng deng û pêjn: bê deng û seng bêpêjn, mit, bê deng û pêjn
|
||
dengedeng dingeding, dingering, heytûhot, qerebalix
|
||
dengegaz kêmbêj, kesa/ê kêm diaxive / dipeyive
|
||
dengeşe bn dengedeng
|
||
denggiwê galgal, galegot, galegal, gotinên bêbingeh
|
||
denggîraw dengketî (bi temamî)
|
||
dengnûsaw dengketî (ne bi temamî)
|
||
dengsazî dengsazî, fonetîk
|
||
dengûbas nûçe, dengûbas, êxbar, xeber
|
||
dengzil dengbilind
|
||
denik tovik, dendik
|
||
denik lib (ya ceh, genim, nîsk, nok û hwd)
|
||
denke denke lib lib, kit kit, yek yek, êk êk
|
||
denûk nikil, nukul
|
||
deq deq, berhem, tekst, nivîs
|
||
deq tam: Yek mangî deq e min çawêrêm Tam mehek e ez bendewar im
|
||
deqendûqin guherok, xweranegir, guherbar, nemayinde
|
||
deqîqe deqe, deqîde, xulek, 60 çirke / saniye, 1/60 saet
|
||
deqne deqne, xêra didin feqeyan
|
||
der der, derve, dijw. hindir, hundur, jor
|
||
der (derga) dergeh, derî, derok, cihê mirov tê re dikare biçe hindir û jê derbikeve
|
||
der- der-, pêşpirtikek e dikeve pêşiya hin peyvan û wateyên nû didiyê: derçûn, derkirdin, derbirîn û hwd
|
||
-der -der, paşpirtikek e dikeve paşiya hin peyvan û wateya "kesên tiştekî didin" dide peyvan: fermander
|
||
deramet destkeft, qazanc, kar, feyde
|
||
deramet bûn bazar hebûn, tişt hatin firotin
|
||
deraw bn derbend
|
||
derawsê bn dirawsê
|
||
derawurd weşan, belavok
|
||
derawurd berhem, deq
|
||
derbarey derbarî, di warê ... de, li ser ...
|
||
derbaz derbas, derbas, bor, buhur
|
||
derbaz bûn derbas bûn, borîn, buhurîn, bihartin
|
||
derbaz kirdin derbas kirin, borandin, buhurandin, bihartin
|
||
derbazge buhur, bor, derbasgeh, cihê tê re borîn / derbasbûnê / borandinê / derbaskirinê
|
||
derbeder derbider, aware, mişext, sergûmkirî, derkirî, derxistî
|
||
derbeder revok
|
||
derbeder beradayî, gerok
|
||
derbederî derbiderî, awareyî, mişextî, sergûm, surgun
|
||
derbederî revokî
|
||
derbederî beredayîtî, gerokî
|
||
derbend derbend, buhur, neqeb, rêyên teng yên di çiyayên asê re derbas dibin
|
||
derbest berbend, têkildar, pêve, pêvegirêdayî, girêdayî, derbest
|
||
derbest xemxwer
|
||
derbestî berbendî, têkildarî, pêveyî, pêvegirêdayîtî, giêrdayîtî, derbestî
|
||
derbestî xemxwerî, matîjêkirin, sereguhî
|
||
derbir tûj, hişk (t. m.)
|
||
derbir xurt, hêzdar, bihêz
|
||
derbirîn gotin, derbirin, anîn ziman
|
||
derbirdin debare kirin, îdare kirin, qetandin
|
||
derbiwardin nekirin, nekirî hêlan / hiştin
|
||
derbiwardin li derveyî tiştekî hiştin / hêlan
|
||
derbuwardin nekirin, nekirî hêlan / hiştin
|
||
derbuwardin li derveyî tiştekî hiştin / hêlan
|
||
derbûn (pirzik, peqlûşk, lîr, dûmel) derbûn, çêbûn, diyar bûn, xwiya bûn
|
||
derbûne kuçe, kolan (t. yên varê û neserekî)
|
||
derçûn derçûn, derketin, hatin derê / derve
|
||
derçûn (ji yan di ezmûnekê / îmtîhanekê / ceribidinekê de) derçûn, bi ser ketin
|
||
derçûn (pirtûk / kovar / rojname) derçûn, weşîn, hatin weşandin, belav bûn
|
||
derçûn (kesek) filitîn, revîn, xwe xilas kirin
|
||
derçûn (bi destî yekî ji devê wê / wî) derçûn
|
||
derçûn (ji fîşek çek) teqîn, derçûn
|
||
derçûn (derfet, delîv) ji dest çûn, ji dest derçûn, derfet yan delîv yan îmkan ji dest dan yan wenda kirin
|
||
derçûn piştî kirinê diyar bûn ku tiştek bi awayekî ye: Çîrokeket zor xoş derçû Çîroka te xweş derçû / derket ango Diyar bû ku çîroka te xweş e
|
||
derd derd, kul, keder, kovan, keser, xem
|
||
derd êş, nesaxî
|
||
derd jan
|
||
derd pirsgirêk, problem
|
||
derd e derd e
|
||
derd e (be daxewe) mixabin, heyf e (ku)
|
||
derdan vale kirin, xalî kirin
|
||
derdan vale, xalî, dijw. tijî, tije
|
||
derdan (êşekê / nesaxiyekê / nexweşiyekê kesek) girtin
|
||
derdan xuh dan, xwê dan, ji ber westînê yan germê av bi leşê kesekî de hatin
|
||
derdest berdest, liberdest, tiştên mirov dikare bi asanî xwe bigînê, tiştên nêzîk in, tiştên nêzîkî dest in, tiştên li ber destê mirov in
|
||
derdest xistin berdest kirin, xistin ber destê mirovî
|
||
derdestî berdestî, liberdestî, nêzîkî, nêzîkî mirov, nêzîkî dest
|
||
dere gelî, newal, nihal, dol
|
||
derebeg derebeg, feodal, axa
|
||
derebegî, derebegêtî derebegî, feodalîzm, feodalî, axatî
|
||
derece derece, pile, paye
|
||
derem hertim, herdem, hergav
|
||
daîm û derem her û her, hertim
|
||
deretan çare, hel, (mecazî) derman: Derdim deretanî bo niye Derdê min derman nîne, derdê min bêçare ye
|
||
derewe derve, der, derê, dijw. hindir, jorve, di nav de
|
||
bo derewe derve, derê: Min bo derewe deçim Ez diçim der / derve / derê
|
||
le derewe li derê, li derve
|
||
le derewewe ji derê, ji derve
|
||
le derewewe ji derve ve
|
||
derê bn derewe
|
||
derfet delîv, derfet, îmkan, fersend, firset, gengazî, delîve, dema yan rewşa mirov dikare tê de tiştek (ku wek din nayê kirin yan nikare bi asanî bêt kirin) bike
|
||
derfet hênan delîv / derfet / îmkan bi kar anîn, ji delîvê / derfetê / îmkanê sûde / kelk / mifa /feyde wergirtin / kirin
|
||
derfirtandin dervirandin, derpirandin, derçikilandin, derkirin, bi zorê dan der, wa kirin ku tiştek bi zorê derbikeve yan serê xwe derbîne
|
||
derga dergeh, derî, derok, derge, cihê mirov tê re dikare biçe hindir û jê derbikeve
|
||
derga kutan derî qutan / kutan, li derî dan / xistin (t. bi hêz)
|
||
derga xir kirdin derî / dergeh qilifandin / qilif kirin / qilif dan, derî daxistin
|
||
le derga dan li derî dan / xistin
|
||
dergane derok, deriyên biçûk
|
||
dergawan dergevan, dergehvan
|
||
dergûş pêçik, landik, dergûş
|
||
derhanîn bn derhênan
|
||
derhatin derhatin, derketin, diyar bûn, xwiya bûn, serê xwe deranîn
|
||
derhatû derhatî, diyar, berçav, xwiya
|
||
derhawîştin deravêtin, derhavêtin, deravêştin, derhavêştin, deravêjtin, avêtin derê
|
||
derhawîştin red kirin, qebûl nekirin, dijw. bijartin
|
||
derhênan deranîn, derînan, derhînan, derhanîn, anîn der / derê / derve
|
||
derhênraw derînayî, hatî deranîn, înayî der
|
||
derîçe derok, deriyên / dergehên biçûk
|
||
derîçe pencerok, pencereyên biçûk
|
||
derk bn derga
|
||
derkenar (di nivîsînê de) têbînî
|
||
derkenar perav, derav, berav, qerax, qirax, kenar, berkinar
|
||
derkewt derket, derkeft (raweya demên borî ji lêkera derkewtin derketin, derkeftin)
|
||
derkewt diyarde, fenomen
|
||
derkewt derdirûv, rû, serû
|
||
derkewtin derketin, derkeftin, hatin der / derê / derve
|
||
derkewtin (kovar, pirtûk, rojname) weşîn, belav bûn, derçûn, hatin weşandin
|
||
derkewtin diyar bûn, xwiya bûn, aşkira bûn, zelal bûn, berçav bûn, ron bûn
|
||
derkewtû derketî, derkeftî, hatî der
|
||
derkewtû diyar, aşkira, xwiya, zelal, berçav, ron, eşkere
|
||
derkêşan derkêşan, derkişandin, kişandin der, bi kişandinê anîn der
|
||
derkirdin derxistin, derkirin, ji cihekî avêtin / kirin derê
|
||
derkirdin derxistin, weşandin, belav kirin
|
||
derkirdin derkirin, hinare kirin, hinartin, îdxalat kirin, ji welatekî birin yek dî
|
||
derkirdin derkirin, bi qaçaxî ji welatekî / cihekî birin yek dî
|
||
derkirdin (pirzik, peqlûşk, lîr, dûmel) derkirin ango peqandin
|
||
derkiraw derkirî, derxistî, deranî, derînayî, derhînayî, derhênayî
|
||
derkird weşan, belavok
|
||
derkird berhem, deq
|
||
derkirdin derxistin
|
||
derkirdin derkirin
|
||
derling derling, delîng, herdu derên / devên binî yên derpî / pantolon / şelwal û hwd
|
||
dermal derazînk, astane, derçik, şêmig, derîzan, dêrzigeh, pêder, şîpane, bilindeka li ber deriyan
|
||
derman derman, îlac
|
||
dermange, dermanxane dermanxane, eczexane, cihê derman lê tên standin
|
||
dermanzan dermannas, pisporê dermanan, kesên ji pîşeya xwe dermanan dinasin
|
||
derperandin derpirandin, derçikilandin, derkirin, bi zorê dan der, wa kirin ku tiştek bi zorê derbikeve yan serê xwe derbîne
|
||
derperîn derpirîn, derçikilîn, bi zor yan bi lez derketin yan xwe dan der
|
||
derperîw derçikilî, tişta serê wê rêkûrast berev jor derketiye
|
||
derpoqîn derhatin, serê xwe deranîn, xwiya bûn, serê xwe hilanîn
|
||
derpoqî derhatî, tişta serê xwe deranî, xwiya, serhilanî
|
||
derqel pirtik, parçok, parîk, parçe, parî
|
||
ders ders, wane, fêrkirin, hînkirin, elimandin
|
||
ders pê wutin ders dan (kesekî), (kesek) fêr / hîn kirin, (kesek) elimandin
|
||
derteng derbend, neqeb, berteng, buhur, rêyên teng yên di çiyayên asê re derbas dibin
|
||
derû bênvedan, bênvekirin, rehetî, îstîrehet
|
||
derû lê kirdinewe rehetî dan (kesekî / tiştekî) bên dan (tiştekî), delîva / derfeta bênvedanê / bênvekirinê dan kesekî / tiştekî: Xwa derût lê bikatewe Xwedê rehetiyê bide te
|
||
derûber dorber, derdor, hawirdor, dewrûber, dewrûdor, çaralî
|
||
derûber navçe, herêm
|
||
derûber zom, com, gom
|
||
derûdeşt derdeşt, deşt û çol, cihê pan û vekirî û neasê
|
||
derûdirawsê dormal, cîran, kesên mala wan nêzî ya mirov e
|
||
derûjûr kirdin her çûn der û hatin hindir - çûn der û hatin hindir
|
||
derûn derûn, ruh, can, giyan
|
||
derûn (wîjdan) wijdan, ûjdan
|
||
derûnî derûnî, ruhî, ruhanî, canî, giyanî
|
||
derûnî sinc, rewişt, exlaq, moral
|
||
derûnsaz psîkiyatr, derûnsaz, bijîşkên / nojdarên ruhî / derûnî / giyanî
|
||
derûnzan derûnnas, psîkolog
|
||
derwaze dergeh, deriyên mezin
|
||
derwaze azîne, awa, şêwe, metod, tewir
|
||
derwêş derwêş
|
||
derwêşî derwêşî
|
||
derxistin derxistin, derêxistin
|
||
derxistin diyar kirin, xwiya kirin, aşkira kirin, beyan kirin
|
||
derxistin nîşan dan
|
||
derxistin destnîşan kirin
|
||
derxistin pîşan dan
|
||
derxward dan xwarandin, dan xwarin, pê dan xwarin (t. bi zorê)
|
||
derxward dan têkil kirin, tevlî kirin, tevlihev kirin, tiştek kirin nav tiştek dî
|
||
derya derya, zerya, behr
|
||
derz bn ders
|
||
derzî derzî, dirêzî
|
||
derzî cildirû, dirûnker, terzî, derzî
|
||
des- dest-, des., dez-, pêşpirtikek e dikeve pêşiya peyvan û wateya "dest" dide wan
|
||
desa de, de ka, de madem wa ye..., haydî, dê
|
||
desa dey de! de haydî! de yella! dê ka!
|
||
desebuxçe çantik, çentik, çanteyê destan
|
||
deselat desthilat, rêverberî, hêz, hukum, hukumranî, serdestî
|
||
deselat bandor, kargêrî, tesîr
|
||
deselatdar desthilatdar, hêzdar, serdest, hukumran
|
||
deselatdar bibandor, bandorker
|
||
deselatî desthilatî, rêveberî, hêzdarî, hukumranî, serdestî
|
||
desere destere, birek, mişar, testere
|
||
desfiroş etar, bazirganên / tacirên tiştên xwe digerînin û difiroşin
|
||
desinde, desinge desinde, tehsîsat
|
||
desindexor, desingexor desindegir, tehsîsatgir, desindewergir, tehsîsatwergir, desindestîn, desindedar
|
||
desk, deskegul destik, baq (yê gulan û hwd)
|
||
desmal desmal, kefîk
|
||
desnûs destnivîs
|
||
desroke desmal, kefîk
|
||
dest dest
|
||
dest zend
|
||
dest be ser da girtin dest bi ser de girtin, desteser kirin
|
||
dest gîran mijûl bûn
|
||
dest kuşîn dest givaştin
|
||
dest birîn dest rakirin, dest hildan
|
||
dest lê helgirtin dest jê berdan, dev jê berdan, bes kirin
|
||
dest piya nan dest danîn ser
|
||
dest piya nan dest pê ve nan
|
||
dest tê werdan dest tê werdan, tedexulî kirin, destên xwe kirin nav karên kesek dî re
|
||
dest dest, taxim, bedle, qat, taxima cilan
|
||
destajo kedî, kehî
|
||
destajo zirşerm, dijw. kûvî
|
||
destajo şermîn
|
||
destar destar
|
||
destawdest kirdin ji destên kesekî dan / ketin destên kesek dî, ji destekî dan / ketin destek din
|
||
destawêz kirdin perixandin, mist dan
|
||
destçin destdirû, tiştên bi dest hatine dirûn / kêlîkirin
|
||
destdar hêzdar, destdar, bibandor
|
||
destdar maldar, zengîn, dewlemend
|
||
destdarî hêzdarî, destdarî, bandor
|
||
destdarî maldarî, zengînî, dewlemendî
|
||
destdirêj şerok, êrişker, şerxwaz, belakir
|
||
destdirêjk kêlbetan
|
||
destdirêjî destdirêjî, şerokî, êrişkerî, şerxwazî, belakirî
|
||
destdirêjî destdirêjî, tecawiz
|
||
deste deste, kom, taxim
|
||
destbendî hevgirî, hevpeymanî
|
||
desteber dilsoz
|
||
desteber piştevan, piştgir
|
||
desteberî dilsozî
|
||
desteberî piştevanî, piştgirî
|
||
destebira destebira, koma hevalan
|
||
destebira destebira, hevta, tam mîna hev: Ew dîktator çû belam emeş destebirayetî Ew diktator çû lê ev jî destebirayê wî ye / ev jî tam wek wî ye
|
||
destejino, deste-ejino destseqet
|
||
destelat bn deselat
|
||
destele cer, cêr, amanên / firaqên ji axê hatine çêkirin
|
||
destemo (lawir) kedî, kehî, dijw. kûvî
|
||
destemo sernerm
|
||
destemo bindest
|
||
destestêre, deste-estêre destestêr, komstêr, koma stêran
|
||
destewane destparêzk, tiştek e mirov bi ser destên xwe de digire daku destên xwe ji xeteriyê / pîsiyê biparêze dema karekî dike
|
||
destewdawên tika, rica, hêvî, daxwaz
|
||
destewdawên bûn xwe avêtin ber bextê yekî, hêvî ji yekî kirin
|
||
destewsar hefsar
|
||
desteykar destekar, personel, koma karkeran li kargehekê
|
||
destxanû destxanî, apartman
|
||
destgir çembil, destik, destikên qazanan / qûşxanan
|
||
destgir destgir, demgir, wextgir, tişta kirina wê gelek demê dixwaze
|
||
destgîr berdestk, alîkar
|
||
destgîr rêber
|
||
destî pê kirdin xapandin, xirandin, hîle lê kirin
|
||
destkar destkar, kesên karên destan (wek dirûn, kêlîkirin) dikin
|
||
destkewt destkeft, bidestketî
|
||
destkewt bidestxistî
|
||
destkewtin destketin, bidestketin
|
||
destkêş destgork, tilgork, lepik, dezgork, destkêşk, cilek e mirov dike destên / tilên xwe daku wan ji sarmayê biparêze
|
||
destkird bidestçêkirî
|
||
destkird çêkirok
|
||
destkurt destkurt, feqîr, kêmhe, hejar, belengaz, perîşan
|
||
destkurt bêbandor, bêtesîr, bêwate
|
||
destnerowîştû bêbandor, bêtesîr, nekarîgêr, ne-efektîv, bêwec, bêfêde
|
||
destniwêj destnivêj, destnimêj, şûştina bo nivêjê / nimêjê
|
||
destniwêj girtin destnivêj girtin / şûştin
|
||
destniwêj şkan destnivêj şkestin / ketin
|
||
destniwêj şkandin destnivêj şkandin / xistin / êxistin
|
||
destniwêj şiştin destnivêj şûştin / girtin
|
||
destpêşkerî pêşgavî, înîsiyatîf
|
||
destqurs goc, destgiran
|
||
destrast destrast
|
||
destrast segvan, kesa/ê zîrek e di lêdana tîr yan fîşekê yan tiştek wek wan li wî cihî yê digiritê
|
||
destrowîştû bibandor, bitesîr, karîgêr, efektîv
|
||
destsûk destsivik
|
||
destûbird lez, bizav, lezûbizav
|
||
destûbird pît, bilez, lezgîn, bilezûbizav, zû
|
||
destûbird lê kirdin lezûbizav lê kirin, lezandin
|
||
destûpil destûlep, hinêr, jêhatîtî, şiyan
|
||
destûr destûr, izin
|
||
destûr edet, irf, destûr, qanûn, zagon
|
||
destûr rêziman
|
||
destûrî destûrî, izinî
|
||
destûrî qanûnî, makezagonî
|
||
destxaw destsist, destxav, sistûxav
|
||
destxero xapandî, xirandî, hîlelêbûyî
|
||
destxero kirdin xapandin, xirandin, hîle lê kirin
|
||
destxeroyî xapandin, xirandin, hîle, hîlekirin, hîlelêkirin
|
||
destxet destnivîs, destxet, nivîsîna bi dest
|
||
destxoş! destxweş! sehet xweş! her bijî! aferîn!
|
||
destyar alîkar, berdestk, hevkar, harîkar
|
||
destyarî alîkarî, harîkarî, berdestkî, hevkarî
|
||
deşt deşt
|
||
det- te di-: detwut te digot, detbird te dibir, dethêna te dianî
|
||
detan- we di-: detanzanî we dizanî, detanwîst we dixwest, detanjimard we dijimart
|
||
detîr (tivengên / demanceyên) dehlibxwer, (tivengên / demanceyên) deh fîşek dikarin bên têkirin
|
||
dever dever, navçe, herêm, cî, cih, war
|
||
dew (pele) lez, bizav, lezûbizav, ecele
|
||
dew (rakirdin) bezîn, bazdan
|
||
dew revîn
|
||
dewam dewam, dom
|
||
dewam kirdin domandin, dewamandin, dom kirin, dewam kirin
|
||
dewan (xêra) pît, lezgîn, beza, bilez, tişta zû dibeze / dimeşe
|
||
dewan (cewherdar) birqok, biriqdar
|
||
dewan teyisok
|
||
dewen tiraş, kêrat, devî, bûş, devîçirk, darkolik, kem, dirîk, çîtik, teraş
|
||
dewîn (rakirdin) bezîn, bazdan, revîn, pît / bilez meşîn
|
||
dewît pêzeweng, kodoş, kesa/ê jinan û mêran digihînin hev daku bi pare cot bibin ango bikevin têkiliyên cinsî
|
||
dewlemend, dewlemen zengîn, paredar, halxweş, xanedan, dewlemend, maldar
|
||
dewlemendî, dewlemenî zengînî, paredarî, halxweşî, xanedanî, dewlemendî, maldarî
|
||
dewlet dewlet
|
||
dewlet mal, maliyet, dewle, dewlemendî, zengînî, malûmilk
|
||
dewr dewr, dor, dorber, çaralî, derdor, hawirdor
|
||
dewr dewr, serdem, çerx, qirn
|
||
dewr dan dewr dan, li dor zivirîn
|
||
dewr dan (gemaro dan) dorpêç kirin
|
||
dewrandewr dorber, çaralî
|
||
dewrî sênîk, teyfik, lalik, dewrî
|
||
dexezar nesax, nexweş, nesaxdiyar, nexweşxwiya
|
||
dexîl gorî, qurban, heyran: Dexîlit bim! Ez gorî (te bim)! Ez heyran(î te bim)! Ez qurban(î te bim)!
|
||
dexl dexl, dexlûdan, genim û ceh
|
||
dexl kirdin têkil dan, tevlihev kirin, têk werdan, destkarî lê kirin
|
||
dey de, dê
|
||
dey ba de ka: Dey ba zû keyn De ka em zû kin
|
||
dey- wê di-
|
||
dey- wî di-: deygirt wê / wî digirt, deysend wê / wî distand, deyzanî wê / wî dizanî
|
||
deyan dehan, bi dehan
|
||
deyan- wan di-: deyangirt wan digirt, deyansend wan distand, deyanzanî wan dizanî
|
||
deyeha bi dehan
|
||
deyek dehêk, dehyek, yek ji dehan, 1/10
|
||
deyî dehî, desîmal
|
||
deysa de madem wa ye, neyse: Deysa, min nayem Madem wa ye, ez nayêm
|
||
dez- dez-, des-, dest-, pêşpirtikek e dikeve pêşiya peyvan û wateya "dest" dide wan: dezga dezge, dezgîran destgirtî, yar
|
||
dezga dezgeh
|
||
dezgadar dezgedar, meyfiroş, barvan, meyxaneçî
|
||
dezgêr etar, bazirganên / tacirên tiştên xwe digerînin û difiroşin
|
||
dezgîr berdest, tiştên mirov dikare xwe bigihîniyê
|
||
dezgîran dezgir, destgirtî, yar, keçeheval yan kureheval
|
||
dezmaye sermaye, mal, maliyet
|
||
dezû dezî, ben, benik
|
||
dezûle demar
|
||
dê (gund) gund
|
||
dê (gel, çilûy wuşk) gil, gilgile, çilûyê hişk (pelên / belgên hişk yê daran) ku payizê ji daran werîne
|
||
dê! peyvikek fermanî ye bo ajotina terşûtewal. Di kurmancî de bo pez (ango mih, berx û beranan) "hirehir!" û bo terş (ango bizin, karik û nêriyan) jî "çiteçit!" têt bikaranîn.
|
||
dêbaçe pêşgotin, nasandina / destpêka pirtûkê / mijarê
|
||
dêhat derbajar, gund, deverên nebajar yan derî / dûrî bajar
|
||
dêhatî derbajarî, nebajarî, gundî, kesên / tiştên nebajarî
|
||
dêl bn del
|
||
dêm dêm, erdê bi dest mirovan nehatiye avdan
|
||
dêmî dêmî, tiştên li erdê dêm şên bûne
|
||
dêmî malî, xwemalî
|
||
dêmîle dêmikî, fêkiyên / keskiyên (sebzeyên) li ber avdana baranê şên dibin
|
||
dêmke şemedank, amanek / firaxek avê ye mirov wek çantik li gel xwe digerîne
|
||
dênişîn gundî, gundnişîn, xelkê gund
|
||
dêr dêr, kilîse, perestgeha fileyan / mesîhiyan
|
||
dêr dereng
|
||
dêr rêz, xet (ya nivîsînê)
|
||
dêran dêrîn, dêran, (tiştek / taybetiyek di xwe de) hebûn, (xwedî tiştekî) bûn
|
||
dêraw co, cok
|
||
dêrî derengî
|
||
dêrîk bn mêjû
|
||
dêrîn dêrîn, kevnar, qedîm
|
||
dêrînbaw tradîsyon, kevneşop
|
||
dêrînbîr tradîsyonalîst, kevneperwer, kevneşopparêz
|
||
dêrîne kevnare, (tiştên / serdemên) kevnar / qedîm
|
||
dêrînxwaz kevneperest
|
||
dêw dêw, hût, di mîtolojiyê de hin heyberên gir û gewre ne
|
||
dêz gewr (t. gewrî tarî), xwelîrengî, ji rengê xweliyê
|
||
didan didan, diran
|
||
dij dij, zid, ters, hember, beramber
|
||
dij westan dij raswestan, dijberî kirin
|
||
dij westan li ber xwe dan
|
||
dijayetî dijîtî, dijberî, dijayetî
|
||
dijewata dijwate, dijmane, peyvên wateya / maneya wan tam dijî hev e wek: reş û spî, sar û germ, nerm û req
|
||
dijkar dijber, nakok
|
||
dijkarî dijberî, dijminatî
|
||
dijkarî nakokî, lihevnekerî
|
||
dijmin dijmin, neyar, dijw. dost, yar, heval, hevrê
|
||
dijminane bi dijminatî, bi neyarî, dijminane
|
||
dijminayetî dijminatî, neyarî, neyartî, dijminayetî
|
||
dijwar dijwar, zehmet, çetîn, sext, dijw. asan, sanahî, hêsan, sanayî
|
||
dijwên pîs, qirêj
|
||
dijwênî pîsî, qirêjî
|
||
dijxû belakir, şûm, neqet, venehewayî, şerok, şerxwaz
|
||
dijyar dijber
|
||
dijyar berevaj
|
||
dijyarî dijberî
|
||
dijyarî berevajîtî
|
||
dil dil
|
||
dil henûn dil dil razî bûn
|
||
dil pê sûtan dil pê sujîn / sotin / şewitîn
|
||
dil rifandin dil bijandin, dil hebandin, dil birin xwe, bal kişandin, dên kişandin
|
||
dil rengan dilsar bûn, xeyal şkestin, dil şkestin
|
||
dil şkandin dil şkandin, xeyidandin, sil kirin, aciz kirin
|
||
dilara dilveker, tişta dilê mirov pê xweş dibe
|
||
dilber dilber, delala ber dilî, yar, kesa ketiye dilê yekî
|
||
dilbeste dilbij, dilxwaz, kesa dilê wê / wî ketiye tiştekî, kesa/ê tiştekî dixwaze
|
||
dilbend dilbijîn, dilhebîn, dêndar, balkêş, tiştê dilê mirovan dibijîne xwe, tiştê pir balkêş e
|
||
dilbêdar haydar, sexbêr, miqate, hayjixwehe
|
||
dilçesp dilbijîn, balkêş, balkêşîn, dênkêş, dilkêş, tiştek ku dilê mirov dibe xwe
|
||
dildar dildar, evîndar, viyayî, xweşdivî, xoşewîst, yar, dost, hezkirî
|
||
dildarî dildarî, evîn, evîndarî, viyan, xoşewîstî, dostî, hezkirin, eşq
|
||
dilekutê dilqutî, qutequta dil, lêdana pît / bilez ya dil
|
||
dilelerze, dilelerzê bn dilekutê
|
||
dilerawkê dudilî, dilwasî, dilwaswasî, şik, guman
|
||
dilêr wêrek, dilêr, gernas, mêrxas, fêris, çeleng, palewan, aza, qehreman, cengawer, camêr, mêr
|
||
dilêrane bi mêranî, bi wêrekî, bi gernasî, bi mêrxasî, bi fêrisî, bi çelengî, bi pehlewanî, bi camêrî
|
||
dilêrî mêranî, wêrekî, dilêrî, gernasî, mêrxasî, fêrisî, çelengî, palewanî, azayî, qaremanî, cengawerî, camêrî, mêrî
|
||
dilêşe dilêşî, êşa dilî
|
||
dilêşe kul, xem, derd, keder, keser
|
||
dilêşe kerb, qehr
|
||
dilfirawan bênfire, bisebir, baldirêj, bêhnfireh
|
||
dilfirawanî bênfireyî, sebir, bisebirî, baldirêjî, bêhnfirehî
|
||
dilfirên bikelecan, biheyecan
|
||
dilkerewe dilveker, tişta dilê mirov pê xweş dibe
|
||
dilkirmê, dilkirmin, dilkirmol dilwas, dilwaswas, biguman, bişik, dilpîs
|
||
dilkoçer dilguher, (kesa/ê dilê wê / wî) xweranegir, (kesa/ê dilê wê / wî) guherbar
|
||
dilnaz dilnaz, hestyar, hîsedar
|
||
dilnerm dilnerm, diltenik, dilovan
|
||
dilnewa dilhedîn, tişta dil rehet dike
|
||
dilnewayî dilhedînî, rehebûna / rehetkirina dil
|
||
dilniya pişrast, eseh, tekîd, jixwerazî, misoger
|
||
dilniyayî pişrastî, esehî, tekîdî, jixwerazîtî, misogerî
|
||
dilop dilop, çip, çipa avê / baranê
|
||
dilopandin dasefandin, dawerivandin, dapalandin, dilipandin, dilopandin, kewidandin
|
||
dilope darijî, çipeçipî, dilop-dilop rijîn avê
|
||
dilovan dilovan, dilnerm, diltenik, birehim
|
||
dilovanî dilovanî, dilnermî, diltenikî, rehim, merhemet
|
||
dilpak dilpak, dilpaqij, dilsaf, qenc, bêgune
|
||
dilpakî dilpakî, dilpaqijî, dilsafîtî, qencî, bêguneyî
|
||
dilpîs dilpîs, dilwas, dilwaswas, bişik, biguman, kesa/ê baweriya wê / wî nayê
|
||
dilrencaw dilsar, dilşkestî, xeyalşkestî, bêhêvîbûyî
|
||
dilreq dilreq, bêrehim, bêdilovanî
|
||
dilrifên dilbijîn, dilhebîn, balkêş, dêndar
|
||
dilrifênî dilbijînî, dilhebînî, balkêşî, dêndarî
|
||
dilrin diltezîn, tişta dil xemgîn dike
|
||
dilrûn bn dilxoş
|
||
dilsard dilsar, xemsar, sersar, bêcoş, dijw. dilgerm, bicoş
|
||
dilsard dilsarî, xemsarî, sersarî, bêcoşî, dijw. dilgermî, bicoşî
|
||
dilsext dilreq, bêrehim, bêdilovanî
|
||
dilsûtên dilsoj, kesên / tiştên dilê mirovan pê disuşe / dişewite, gunehên mirovan pê tê, rezîl, riswa
|
||
dilsoz dilsoz, jidil, xemxwer, bisoz, kesên ji dil tiştek in yan tiştekî dikin
|
||
dilsozane bi dilsozî, dilsozane, ji dil
|
||
dilsozî dilsozî, jidilî, xemxwerî, bisozî, kirina tiştekî ji dil
|
||
dilşad şad, şa, dilşad, kêfxweş, dilxweş, bextiyar, bextewer, xweşbext
|
||
dilşadî şadî, dilşadî, kêfxweşî, dilxweşî, bextiyarî, bextewerî, xweşbextî
|
||
dilşkaw dilşkestî, xeyidî, sil(bûyî), aciz(bûyî)
|
||
dilşkist bêntengî, bêsebirî, balkurtî, balkinî
|
||
dilşkist bêntengî, bêsebirî, balkurtî, balkinî
|
||
dilteng bênteng, bêsebir, balkurt, balkin
|
||
diltengî bêntengî, bêsebirî, balkurtî, balkinî
|
||
dilxoş dilxweş, kêfxweş, keyfxweş, dilşad, şa, şad
|
||
dilxoşî dilxweşî, kêfxweşî, keyfxweşî, dilşadî, şadî
|
||
dilxurpê dilqutî, qutequta dil, lêdana xurt ya dil
|
||
dima bn paş
|
||
dine bn han
|
||
dir hov, wehş, barbar
|
||
dir xirab, bedmebest, dijw. qenc
|
||
dir belakir, şero
|
||
diran didan, diran
|
||
diran dirîn, çirîn, peritîn, kincirîn, hincirîn, diriyan, dirihan
|
||
dirandin dirandin, çirandin, peritandin, kincirandin, hincirandin
|
||
dirav, diraw pare, dirav, pere
|
||
diraw hevrêyî, hevalbendî
|
||
diraw dirî, çirî, peritî, kincirî, hincirî, diriyayî, çiriyayî
|
||
dirawsê dormal, cîran
|
||
dirawsê derdor
|
||
dirdong aciz, zivêr, nerehet, sil, xeyidî, bêzar
|
||
dirdongî acizî, zivêrî, nerehetî, silî, xeyidîtî, bêzarî
|
||
dil dereng, direng, texîr, bêwext, ne di dema xwe de, ne di dema pêdivî de dijw. zû
|
||
dil di dema xwe de
|
||
dil xistin paş xistin, paşve xistin, taloq kirin
|
||
dil û zû, dil û zûyî zû-dereng, yan zû yan dereng, yan niha yan carek din (tiştek dê her bibe)
|
||
direw dirûnî, karê birîna giya
|
||
direwker dirûnker, kesa/ê giya didirû
|
||
direwş dirêş
|
||
direwş ala, perçem, bayrax
|
||
direwşan, direwşanewe biriqîn
|
||
direwşan, direwşanewe teyisîn
|
||
direwşan, direwşanewe çirisîn
|
||
direwşe birq, biriqîn
|
||
direwşe teyisok, teyisîn
|
||
direwşe çirûsk, çirîsk, çirisîn
|
||
direwşedar geş, birqok, biriqdar
|
||
direwşedar teyisok
|
||
direwşedar çirûskdar, çirisok
|
||
direxşan geş, biriqdar, biriqok, zelal, teyisok
|
||
direxşanewe biriqîn, geş bûn, birq dan
|
||
direxşanewe teyisîn
|
||
direxşanewe çirisîn
|
||
dirext dar
|
||
dirêj dirêj, dijw. kurt, kin
|
||
dirêje pê dan domandin, dewam kirin
|
||
dirêx, dirêx texsîr: Hîç katêk dirêxman nekirdûwe Me ticarî texsîrî nekiriye
|
||
dirêx, dirêx Dirêx bo nebûnî xwênewarî! Ax ji derdê nexwendewariyê!
|
||
dirf nîşe, nîşane, delîl, gova
|
||
dirin bên, bêna pîsiyê, bihn, bêhn, bîn
|
||
dirindane hovane, wehşane, dirindane, barbarane
|
||
dirinde hov, wehş, dirinde, barbar, nemirov
|
||
dirişt gir, girs, zexm, mezin, gewre
|
||
diriştî girî, girsî, zexmî, mezinî, gewretî, giratî, zexmatî, mezinatî
|
||
dirj xav, sist
|
||
dirk strî, strîk
|
||
dirkan xwiya bûn, aşkira bûn, diyar bûn, belû kirin, (rastî) derketin holê, eşkere bûn
|
||
dirkandin xwiya kirin, aşkira kirin, diyar kirin, belû kirin (rastî) anîn holê, eşkere kirin
|
||
dirkandin dirkandin, îtîraf kirin
|
||
dirkaw diyar, xwiya, aşkira, belû, bellî, berçav, zelal
|
||
dirke deng, pêjn, dey: Dirke nekey! Dey neke! Deng neke! Pêjnekê ji xwe neîne ha!
|
||
dirm nesaxî, nexweşî, epîdemî
|
||
dirne rik, serhişkî, înat, ji ser ya xwe nehatin xwarê
|
||
dirne lê girtin rik lê girtin, serhişk bûn, ji ya xwe nehatin xwarê, riko bûn
|
||
diro derew
|
||
dirofîşal methok, metho, pesno, kesa/ê bi derew metheyan dike yan pesnan dide
|
||
dirok dirok, çirok, dirînok, çirînok, tiştê yan alava dikare tiştan bidirîne / biçirîne
|
||
diroyîn derewî, gotina bêbingeh
|
||
dirozin derewîn, derewker
|
||
dirozinî derewînî, derewkerî
|
||
diruşm diruşm, nîşane
|
||
diruşm slogan
|
||
dirust durist, dirist, durust, rast
|
||
dirust sax, saxlem
|
||
dirust (xanî) ava, çêkirî, avakirî
|
||
dirust kirdin durist kirin
|
||
dirust kirdin rast kirin
|
||
dirust kirdin sax kirin
|
||
dirust kirdin ava kirin
|
||
dirust kirdin çêkirin
|
||
dirustî duristî, rastî
|
||
dirustî saxî, saxlemî
|
||
dirustker duristker
|
||
dirustker rastker
|
||
dirustker saxker
|
||
dirustker avaker
|
||
dirustker çêker
|
||
dirustkiraw duristkirî
|
||
dirustkiraw rastkirî
|
||
dirustkiraw saxkirî
|
||
dirustkiraw avakirî
|
||
dirustkiraw çêkirî
|
||
dirustbêj rastgo, rastîbêj
|
||
dirûd silav, mehrebayî: Mihemed Pêxember, dirûdî Xwa lê bê Mihemed Pêxember, silavên Xwedê lê bin
|
||
dirûd Be dirûd bît Bi xêr biçî, oxir be, ser çavan biçî
|
||
dirûdal dehlûdir, cihê têrstrî
|
||
dirûman dirûn, karê dirûnê
|
||
dirûn dirûn, cil çêkirin
|
||
dirûn dirûn, giya birîn
|
||
dirwêne dirûnî, karê dirûnê
|
||
dirz derz, derizîn, şkestin bê ku hûr-hûr bibe
|
||
dirz birdin / dan derizîn, şkestin bê ku hûr-hûr bibe
|
||
dirz tê kirdin derizandin, şkandin bê ku hûr-hûr bibe
|
||
diş diş, xwişka mêrê jinekê
|
||
diş : ~ kirdin (di lîstikan / yariyan de) dora xwe nekirin, derfeta xwe bi kar neanîn
|
||
diwa dû, pey, dûv
|
||
diwa paş
|
||
diwa dawî, dûmahî
|
||
diwa (li) pişt
|
||
diwa biran birihan, birihîn, telifîn, hemû mirin
|
||
diwa car cara berî vê
|
||
diwa car (cara) taliyê, (cara) dawiyê, (cara) dûmahiyê, dûmahîkê
|
||
diwa be diwa li pey hev, li dûv hev, yek li dû ya din
|
||
diwa kewtin li paş man
|
||
diwa kewtin ketin pey / dû / dûv (yekî), dan pey (yekî)
|
||
diwa xistin paş xistin, bi paş êxistin, paşve êxistin, taloq kirin
|
||
be diwa geran lê gerîn
|
||
be diwa hênan bi dawî anîn
|
||
diwakewtû paşvemayî, pêşneketî
|
||
diwamîn dawîn, ya/yê li sirayê li pey / dûv hemûyan
|
||
diwaroj ayinde, dûveroj, pêşeroj, demên bên
|
||
diwatir paşî, dûre, peyre, dûvra
|
||
diwatirîn dawîn, dawîtirîn
|
||
diwawe paşve, berev paş, ber bi paş ve
|
||
diwayî dawiyê, dûmahiyê
|
||
diwayî taliyê
|
||
diwayî paşî, piştre, paşê
|
||
diwayî hatin bi dawî hatin, gihan dawiyê, temam bûn
|
||
diwayî lê hênan dawî lê anîn, dûmahîk lê înan, bi dawî kirin
|
||
diwayîn dawî, encam, kotayî, temamî
|
||
diwê, diwênê do, duh, duhî, duhinî, roja berî îro û piştî pêr
|
||
diwêt ximavdank, hibirdank, şûşeya ximavê / hibir
|
||
diwêt dot, duht, keç, qîz, kiç
|
||
diyan file, mesîhî, îsawî, xrîstiyan
|
||
diyan gawir, kafir
|
||
diyar diyar, xwiya, berçav, xuya, tişta têt yan dikare bêt dîtin
|
||
diyar diyar, xwiya, zelal, ron, aşkira, eşkere
|
||
diyarde diyarde, fenomen, bûyerek / rastiyek berçav
|
||
diyarga diyarge, cihê jê çavdêrî li tiştekî têt kirin
|
||
diyarî diyarî, hediye
|
||
diyarî berçavî, xwiyayî, xwiyabûn, rewşa hatin dîtinê, rewşa hatin ber çavan: Diziyeke le kê diyarî da? Kî derket dizîker?
|
||
diz diz, dizîker, kesa/ê dizînê dike
|
||
diz asêgeh, senger, kele, kelhe, qela
|
||
dizdar pasevanên / cerdevanên / parêzerên asêgehan / sengeran / keleyan
|
||
dizerê varê, avarê, rêya kêt têt bikaranîn
|
||
dizî, dizêtî dizî, karê dizînê
|
||
dizîn dizî, dizî kirin
|
||
dizînewe jê kirin, jê dûr xistin
|
||
minal le şîr dizînewe zarok ji şîr vekirin
|
||
diznêro sîxur, casûs, zêrevan
|
||
dizran hatin dizîn
|
||
dizraw dizî, tişta hatiye dizîn
|
||
dizrêw neviyayî, nehezkirî, nefretkirî, lanetkirî, pîs, kirêt, necis
|
||
dî (ya / yê / yên) dî / din / dîtir
|
||
dîd dîtin, dîtin û raman, bîrûbawer, bîrûray: Le dîdî towe cejnekeman çon bû? Bi dîtina te cejna me çawan bû?
|
||
dîde bînahî, hinêra / şiyana / karîna dîtina tiştan / bûyeran / diyardeyan
|
||
dîde pêbînik, çavik, çav
|
||
dîke (ya / yê / yên) dî / din / dîtir
|
||
dîkeş (ya / yê / yên) din / dî / dîtir jî
|
||
dîl dîl, êsîr, êxsîr, girtî, zindankirî
|
||
dîlî dîlî, êsîrî, êxsîrî
|
||
dîlan gêjelok, peledîn, tiredîn, hepledîn, hepletiraş
|
||
dîlanê (colan) hejîn
|
||
dîlanê (helperkê) govend, dîlan
|
||
dîqet hay, aga, dên, bal, dîqet
|
||
dîreg stûn, dîrek
|
||
dîsan, dîsanewe dîsan, cardin, dubare, dîsa, car dî jî
|
||
dîş hûrûmûr, kelûpel
|
||
dîte çiku, ji ber ku, çunke
|
||
dîtin dîtin, bi çavan aga / hay jê bûn
|
||
dîtinewe vedîtin, dîsan dîtin (t. tiştek wendabûyî)
|
||
dîw al, alî, rex, hêl
|
||
dîwan dîwan, helbestên berhevkirî
|
||
dîwan dîwan, eywan, civat, encûmen, konsey
|
||
dîwar dîwar, taq
|
||
dîwexan mêvanxane, odeya mêvanan
|
||
dîy- Bo peyvên bi "dîy-" dest pê dikin, binere "dîy-
|
||
do dew (vexwarinek e ji av, mast û xwê têt çêkirin û tezî têt vexwarin): "Kes be doy xoy nalê tirş e" "Kes nabêje: dewê min tirş e"
|
||
doj mat, seyr, ecêb
|
||
doj daman mat man, ecêbê girtin, ecêbê serê yekî girtin
|
||
dojdamaw matmayî, ecêbgirtî
|
||
doje doje, cehenem, agiristan, dozex
|
||
dol gelî, cihek nizm (û teng) di navbera du cihên bilind (gir, çiya) de
|
||
dol dewl, dewlik, amanek / firaxek avê ye
|
||
dolab dolab, qubale, qemsor
|
||
dolaw çala avê
|
||
dolçe dewlik, amanek / firaxek avê ye
|
||
dolezê newal, nihal, ava di cihek nizm /(û teng) yê navbera du cihên bilind (gir, çiya) de re dibore
|
||
dolke kûpik
|
||
dolke dewlik
|
||
dolke cerik
|
||
doran xisirîn, têk çûn, dijw. bi ser ketin
|
||
dorandin jê birin, xisirandin, têk birin, bi ser ketin
|
||
dorge girav, cihek ax yê ku her çar aliyên wî av in
|
||
dorjing tenî
|
||
dorniç tenî
|
||
dost dost, heval, birader, hevrê
|
||
dost yar, evîndar
|
||
dostane dostane, ji dil, dilsozane, bi dostînî, bi hevaltî
|
||
dostane yarane, bi evîndarî
|
||
dostanetî dostî, dostînî, dostanetî, hevaltî, hevalînî, biraderî
|
||
dostanetî yaretî, evîndarî
|
||
dostênî dostî, dostînî, dostanetî
|
||
doş bn doj
|
||
doşaw doşav
|
||
doşawî doşavî, tişta ji doşavê yan doşav tê
|
||
doşawî çeşnek tirî
|
||
doşek doşek, nivînek nerm e bo li ser nivistinê / raketinê / razanê
|
||
doşekele doşekok, doşekên biçûk
|
||
doşenî doşînî, karê dotinê
|
||
doşîn doşîn, dotin, duhtin
|
||
doşraw dotî, doşî, duhtî (bizina / miha / çêla şîr jê hatiye dotin / derxistin)
|
||
dox (t. "barûdox
|
||
dox navik, nîvek, navend
|
||
doxî bingehîn, giring, serekî
|
||
doxyan navik, nîvek, navend
|
||
doxyanî bingehîn, giring, serekî
|
||
doz doz, dawa, daxwaz
|
||
doz mebest, merem
|
||
doz armanc
|
||
dozex doje, cehenem, agiristan, dojeh, dozex
|
||
dozîn dîtin, peyda kirin, pêrgî hatin
|
||
dozîn lê gerîn, li pey gerîn
|
||
du'a dua, lava, lavaj, liyan, hêvî û daxwaz kirin ji xweda yan mezinek olî / dînî
|
||
du'a gîra bûn dua qebûl bûn, wek duayên yekî çêbûn
|
||
du'a xwastin xatir xwastin, gotin "bi xatirê te / we"
|
||
du'axwazî xatirxwazî
|
||
du'axwazî lê kirdin xatir jê xwestin, gotin "bi xatirê te / we"
|
||
dugme bişkoj, dugme, qupçe
|
||
dujmin dijmin, neyar, dijber
|
||
dukan dikan, firoşgeh
|
||
dukandar dikandar, xwedîdikan
|
||
dukandarî dikandarî, karûbarên (xwediyê) dikanê
|
||
duktor doktor
|
||
duktor bijîşk, nojdar, tixtor
|
||
dunya dinya, cîhan, gerdûn
|
||
dunya xelk, alem
|
||
dur dur, morîk, mircan, cewer, micewher
|
||
durd gerode, remolte, gemorte, xilte (ava binê amanan / firaqan ya ji ber qirş-mirşan pîs e û nayê vexwarin, çaya di bin peyaleyan de dimîne û ji ber ku tov tê de ye nayê vexwarin)
|
||
durv nîşe, nîşane, delîl, gova
|
||
duşmin bn dujmin
|
||
duwa bn diwa
|
||
duwane cêwî, cêmk, cotik, cêmik
|
||
duwê, duwênê do, duh, duhî, duhinî, roja berî îro û piştî pêr
|
||
duwêt ximavdank, hibirdank, şûşeya ximavê / hibir
|
||
duwêt dot, duht, keç, qîz, kiç
|
||
duxreme xiyarmast, mastê xiyarên kerkirî hatine têkilkirin
|
||
duxter
|
||
duxter doktor, tixtor, nojdar, bijîşk, pisîşk
|
||
duxter f. keç, dot, qîz, kiç
|
||
dû du (jimare 2, II)
|
||
dû pey, dû, dûv bn diwa
|
||
dû dûkêl, dûman, dûxan
|
||
dûawan duav, cihê du çem / robar lê digin hev û dibin yek
|
||
dûbad ducarî, duqatî, dumilî, duhêlî, dualî
|
||
dûbare dubare, ducarî, tekrar, ji nû ve, ji nişka ve
|
||
dûbare bûn / bûnewe dubare bûn, dîsan qewimîn, tekrar bûn
|
||
dûbare kirdin / kirdinewe dubare kirin, dîsan kirin, tekrar kirin
|
||
dûbarepat bn dûpat
|
||
dûberekî hevrikî, duberî, rikeberiya di navbera du aliyan de
|
||
dûberekî û sê lê kirdin bi lez û bizav karek kirin
|
||
dûberekî westan hevrikî kirin, li dij hev rawestîn
|
||
dûberekî xistin nêwan hêvotin, berdan hev, kiş kirin hev
|
||
dûca duca, kare
|
||
dûçar pêrg, rast, tûş
|
||
dûberekîî (şitêk) bûn pêrgî / rastî (tiştekî) hatin
|
||
dûberekîî (şitêk) bûn tûşî (tiştekî) bûn
|
||
dûçendane ducar, ducarî hindî tiştekî, ducarî ji tiştekî mezintir / biçûktir / dirêjtir / kurttir û hwd.
|
||
dûçerxe duçerxe, duçerxî
|
||
dûçerxe bîsîklet, kerkê asinî, hespikê asinî
|
||
dûd bn dû
|
||
dûdare darbest, tabût, darên kesên mirî li ser tên rakirin û bo veşûştinê yan binaxkirinê dibin
|
||
dûdekî qûnder, homoseksuel, sodomî, îbne
|
||
dûdil dudil, dilwas, dilwaswas, biguman, bişik
|
||
dûdil dudilî, dilwasî, dilwaswasî, guman, şik
|
||
dûdman dûnde, ûcax, ziriyet, dûndeh, malbat, binemal, sûlal
|
||
dûdman hoz, êl, eşîr
|
||
dûdmankiwêr bêdûnde, bêûcax, bêziriyet
|
||
dûfaq qosk, duçeq, duşeq, tiştên bi dirûvê / şikilê "v"
|
||
dûg dûng, daw, dawa mihan (beşa ji leşê mihan ya derqûna wan diniximîne)
|
||
dûguman bn dûdil
|
||
dûhem, dûhemîn bn dûwem, dûwemîn
|
||
dûkan bn dukan
|
||
dûkel dûkêl, dûman, dûxan
|
||
dûkel hilm, buxar
|
||
dûkelawî dûkêlî, dûkêlgirtî, dûxanî, dûmanî, dûxangirtî, dûmangirtî
|
||
dûkeldan dûkêlkêşk, kunek e li banê xanî bo ku dûkêl / dûman / dûxan tê re hilbikeve derveyî xanî
|
||
dûkeldiraw dûkêlî, dûkêlgirtî, dûxanî, dûmanî, dûxangirtî, dûmangirtî
|
||
dûkeldiraw hilmdayî
|
||
dûkelgîr, dûkelkêş dûkêlkêşk, kunek e li banê xanî bo ku dûkêl / dûman / dûxan tê re hilbikeve derveyî xanî
|
||
dûla dual, dualî, duhêlî, durexî
|
||
dûla (derî / pencere) duqat
|
||
dûlge pesn, pesnebêjî, gotarek pesndanê (t. bo bîranîna kesên mirî)
|
||
dûlike duşeq, duçeq, qosk
|
||
dûlone dual, duhêlî, dualî, duşaxî, duçeqî, duqatî
|
||
dûlûle dulûlî, duborî, dukunî, tivengên dulûlî
|
||
dûmalekî dumalî, dumalikî, dema jin û mêr di eynî malê de dijîn lê maiyeta xwe ji hev cuda dihêlin
|
||
dûmel lîr, peq, peqûşk, peqûşkên li leş çêdibin
|
||
dûmelek daholk, çeşnek daholên biçûk e
|
||
dûmirekî bi herdu destan
|
||
dûnihom duqat, duqatî, xaniyên duqat
|
||
dûnîme dunîv, nîv û nîv
|
||
dûnîme kirdin nîvandin, nîv û nîv kirin, wa parçe kirin ku nîvek li aliyekî û nîva din jî li aliyek din bimîne
|
||
dûpat dubare, tekrar, dîsan
|
||
dûpat kirdin dubare kirin, dîsan kirin, tekrar kirin
|
||
dûpat kirdin deng vedan, olan dan
|
||
dûpel duşeqî, duçeqî, qosk
|
||
dûpê dupî, dulingî, jîndarên du pî / pê / ling hene
|
||
dûpê dupêpikî, tiştên du pêpik / pî / pê / ling hene
|
||
dûpişk dûpişk, dûlipî
|
||
dûqat duqat
|
||
dûqat ducarî
|
||
dûqet duhêlî, dualî, durexî
|
||
dûr dûr, dijw. nêz, nêzîk
|
||
le dûr dûrewe ji dûr
|
||
le dûr dûrewe ji dûr ve
|
||
dûrayî dûrahî, dûrayî, mezafe, dîstans
|
||
dûrbîn dûrbîn, kesa/ê pêşeroja mijarekê dibîne yan wê li ber çavan digire
|
||
dûrdest dûrdest, tişta destê mirov bi asanî nagiyê, dijw. berdest
|
||
dûrendîşe dûrpûnij, dûrfikir, sexbêr, kesa/ê dûr difikire û mijarê bi berfireyî li ber çav digire û li pêşeroja wê dirame
|
||
dûrî dûrî, dûratî
|
||
dûrlesoz bêhest
|
||
dûrlesoz objektîv
|
||
dûrû durû, xapînok
|
||
dûsibey dusibe, dusibê, roja piştî sibe / sibê / sibehî bêt
|
||
dûşemme, dûşemmû duşem, duşemb, ji rojên hefteyê ya piştî yekşemê û berî sêşemê
|
||
dûta duta, duqat, ducar
|
||
dûtiwê, dûtuwê duhêlî, dualî, duqat
|
||
dûwan şêwirîn, suhbet kirin, (li gel hev) axiftin, qise kirin, şor kirin, (li ser mijarekê) peyivîn, bas kirin, qal kirin
|
||
dûwan duyan, duwan, du liban / heban / kitan: Dûwan debînim Duyan dibînim, du (ji wan) dibînim
|
||
dûwan cot
|
||
dûwan-dûwan du-du, cot-cot, du bi du, her du carekê
|
||
dûwanbêj şiroveker, raveker, basker, liseraxiv, kesa/ê li ser mijarekê diaxive
|
||
dûwander peyvder, axiftger, kesa/ê axiftinekê pêşkêş dike
|
||
dûwandin axaftin, peyivandin, li gel yekî suhbet kirin, wa kirin ta ku kesek biaxive
|
||
dûwange axiftgeh, cihê axiftinên gelemperî, cihê axiftinên bo raya giştî
|
||
dûwane cêwî, cêmk, hevalcêmk, du xwişk yan du bira yan xwişkek û birayek yên bi hev re ji diya xwe bûne
|
||
dûwane du tiştên tam mîna hev
|
||
dûwanze dazde, duwanzdeh, (jimare 12, XII)
|
||
dûwem, dûwemîn duyem, (ya / yê / yên) duyê / duyan, (ya / yê / yên) pişta (ya / yê / yên) yekem / pêşîn
|
||
dûxale duxalok, duniqtok (di niqteşaniya nivîsînê de nîşaneya ":")
|
||
dûxew bûn xew lê herimîn
|
||
dûzaxe kirdin nerehet kirin, aciz kirin
|
||
e e: Ew kurd e Ew kurd e
|
||
e- di-: ekat dike, edim didim, egiryan digirîn
|
||
-e -o
|
||
-e -ê (paşpirtika vokatîvî yekhejmar): kure kuro, mame mamo, apo, kake keko, bawke babo, bavo, kere kero
|
||
-e dayke dayê, xwişke xwişkê, kiçe keçê
|
||
ebê dibe, dibit, dibît
|
||
ebê divê, divêt
|
||
ebleq matmayî, ecêbgirtî, mestbûyî
|
||
ebyal betenî
|
||
ebreş (anatomî) zirav
|
||
ecinda rojev, ajenda
|
||
eczacî dermanfiroş
|
||
eczaxane dermanxane
|
||
edî! bêguman, bêşik, tabî, helbet
|
||
edî? Ma ne? Ma ne wisan e?
|
||
efsane efsane, çîrokên mîtolojîk
|
||
efser serleşker, fermandara/ê leşkerî
|
||
egena, egîna yan na, heke ne, egîna
|
||
eger heke, eger, ger, herke
|
||
egîna wek din
|
||
egîna heke ne
|
||
egrîce kezî, bisk
|
||
-eha : sedeha bi sedan, hezareha bi hezaran, milyoneha bi milyonan û hwd.
|
||
ehlî sivîl, medenî
|
||
ehlî gel, xelk milet
|
||
ejdeha ejdeha, marê bidestûpê
|
||
ejmar hejmar, hijmar, jimar
|
||
ejmardin hijmartin, jimartin, hesab kirin
|
||
ejmêr hijmêr, hesabgir
|
||
ejno çok
|
||
-ekan -an: kiçekan wut keçan got
|
||
-ekanim -ên min: kitêbekanim kitêbên min
|
||
-ekanit -ên te: xizmekanit xizmên te
|
||
-ekanî -ên: zimanekanî ewropî zimanên kurdî
|
||
-ekanî -ên wê / wî: hevalekanî hevalên wê / wî
|
||
-ekanman -ên me: dostekanman dostên me
|
||
-ekantan -ên we: malekantan malên we
|
||
-ekanyan -ên wan: pênûsekanyan pênivîskên wan
|
||
elbet helbet, bêguman, bêşik, bivê-nevê, hebe-nebe
|
||
elê dibêje
|
||
elfûbê alfabe, komtîp, koma tîpan, pergala herfan
|
||
elqe gustîlk, gustîrk
|
||
elmas elmas
|
||
elmode mode, bistîl
|
||
em ev, eve, vê, vî, viya, vêya
|
||
ema, emma lê, lêbelê, welê
|
||
emin min
|
||
emin ez
|
||
emîn pêbawer, emîn
|
||
emn, emn û asayîş(t) asayîş, ewleparêz, ewlekar, emniyet
|
||
emr ferman, bang, gazî
|
||
emust til, tilî
|
||
encam encam, akam, dawî
|
||
encin ker, parçe, qet
|
||
encin encin kirdin ker kirin, qet qet kirin, hûr kirin
|
||
encumen encûmen, deste, konsey
|
||
endazyar endazyar, mihendis
|
||
endêşe, endîşe bîrdoz, îdeolojî
|
||
enem mem, çiçik, bersîng
|
||
engaw gav, pêngav
|
||
engûr tirî
|
||
entîke seyr, sosret, ecêb
|
||
entîke awarte
|
||
entîke kevnare, antîk
|
||
eqil aqil, hiş, bîr, awez
|
||
eramende perîşan, hejar, belengaz, feqîr
|
||
erc enîşk
|
||
ere birek, mişar
|
||
erê belê, erê
|
||
erê ma, gelo, erê, ecebe: Erê deynasî? Gelo wê/wî dinasî?
|
||
erk erk, wezîfe, kar, vatinî
|
||
erz erd, ax, xak, zevî
|
||
eskirî tirî, libên tirî
|
||
eskiwê heskû, mifsik, kefçî
|
||
eslen jixwe, eslen
|
||
esp hesp
|
||
espardin spartin
|
||
espayî bêpêjnî, tenahî, bêdengî, bêgeremolî, bêqerebalixî
|
||
esrîn hêsir, rondik, firmêsk, ava ji çavan tê dema mirov digirî
|
||
est- Bi giştî cihê st-
|
||
Estembol, Estemol Stembol
|
||
estêre stêr, stêrk
|
||
estêrk bendav
|
||
estêwilk hevîr
|
||
estî hestî
|
||
esto patik, paşsto
|
||
estûn stûn
|
||
eşk enîşk
|
||
eşkence şkence, lêdan, tazîb
|
||
eşkewt şkeft
|
||
eşya eşya, tişt, mal
|
||
etk hetk, rûreşî, şermezarî
|
||
etûn dojeh, cehenem, agiristan
|
||
ew ew
|
||
ew wê
|
||
ew wî (yekhejmar)
|
||
ewan ew, wan (pirhejmar)
|
||
ewanîş ew jî, wan jî (pirhejmar)
|
||
ewca paşî, peyre, dûre
|
||
ewca encax
|
||
ewe (amrazî amajekirdin) ewa/ê he, ewa/ê ha, ewa/ê han
|
||
ewe (baştir e: ew e) ew e
|
||
-ewe ve-: geranewe vegerîn, xwardinewe vexwarin
|
||
ewende hind, ewqas, weqa
|
||
eweş ew jî
|
||
eweta, ewete işte, va ye, ev e, binere, bibîne
|
||
ewreng mirêsdar, mihteşem, ewreng, şiko
|
||
ewsa vêca, îca, îja, vêga
|
||
ewsa hingê, vêca hingê, wê gavê, wê demê, wî wextî
|
||
ewzar amraz, alav, amûr, alet
|
||
ey pa, ma, gelo: Min kur im, ey to? Ez kur im, pa tu (çi yî)?
|
||
ey! ey!
|
||
eylûl rezber, îlon, meha 9em di salnameya romî de
|
||
eyna? ma ne? ma ne wisan e?
|
||
ezbole biharat
|
||
ezmûn azmûn, ceribandin, test, îmtîhan
|
||
-êk -ek: wilatêk welatek
|
||
-êk carêk carek
|
||
-êk carekê
|
||
'êl hoz, êl, eşîr
|
||
ême em
|
||
ême me
|
||
-ên- -în-: deçên
|
||
Êran Îran
|
||
êrane van deran, vira, van derdoran
|
||
êranî îranî, xelkê / tiştê (ji) Îranê
|
||
Êraq Iraq
|
||
êre vir, vê derê, vira, vêrê, here, hire, êre, vî cihî, ev der
|
||
êsk, êsqan hestî
|
||
êsta, êste niha, noke, nika, niho, ana, aniha, vê gavê
|
||
êstayî nihoyî
|
||
êstir hêstir, qantir
|
||
êşta hê, hê jî, hîn, hêşta, hîna, hîna jî
|
||
êwaran êvaran, her êvar
|
||
êware, êwarê êvar
|
||
êwe hûn, hingo, win
|
||
êwe we, hewe, hingo
|
||
êza xelat, badaşt
|
||
fafon fafon, bafon, aluminyum
|
||
fak lêb, lêhb, lihb, fêl, dek, dekûdolab, hîle
|
||
fal fal, pêşbînîkirin, diyarkirina bûyerên demên bên
|
||
fal girtinewe fal vekirin, pêşbînî kirin
|
||
fal telewî, rewşa mirovekî yan heywanekî ku tê de têkiliya cinsî pir dixwaze
|
||
falawêj, falbêj, falçî, falgir falveker, falbêj, falçî
|
||
falawêjî, falbêjî, falçêtî falvekerî, falbêjî, falçîtî
|
||
fam fam, fehm, fêm, têgîştin, têgihiştin
|
||
fama fama, têgîştî, fehma
|
||
famîde famîde, kesa/ê dikare tiştekî binirxîne û wê fam bike
|
||
famîn tê gîştin, fam kirin, famîn
|
||
fanos fanos, lampe, çira
|
||
faqe xefik, tepik, faqe, dav, davik
|
||
faris, fars faris
|
||
farisî, farsî farisî
|
||
fayiz fayiz, faîz, selef, riba
|
||
fayl dosye, fayl, belge
|
||
fekle cênîk
|
||
fele file, xrîstiyan, mesîhî, îsawî
|
||
fele asûrî, siryanî
|
||
felsefe felsefe, fîlozofî
|
||
fen (erebî) bn huner
|
||
fena wek, mîna, fena, nola, şibî, eynî
|
||
fend, feng fen, fend, feng, lêb, lêhb, hîle, lîstik, leyistik, lehîstik
|
||
fend û fêl fen û fêl, lêb, hîle, xap, xapandin
|
||
fener fanos, fener, çira, lampe
|
||
feqê feqe, feqî, şagirdê dînî (t îslamê)
|
||
feqîr feqîr, hejar, belengaz, jar
|
||
fer nirx, hêjatî, hejîtî: Ferî niye qiseyş legel bikeyt Ne hêjayî ye li gel biaxivî jî
|
||
feramoş feramoş, nehesibandî, înkarkirî
|
||
feramoş jibîrkirî
|
||
feramoş kirin feramoş / pûç kirin, nehesibandin
|
||
feramoş kirin ji bîr kirin
|
||
feramoşî sersarî, xemsarî
|
||
feramoşî înkar
|
||
feramoşî jibîrkirin, nehesibandin
|
||
feraqe bend, qeyd, zincîr (t yên pî / ling pê tên girêdan)
|
||
feraş dergevan, kesa/ê karûbarên xaniyekî (t yên îdarî) yên mîna malînê dike
|
||
ferdar bihagiran, binirx, hêja, hejî (tiştekî)
|
||
ferdar bikêr, biwec, bikêrhatî
|
||
ferde ferde, kîs, torbe, tûrik, telîs
|
||
ferec bn fêlûferec
|
||
fereh fire, fireh, fereh, firhe
|
||
fereh xweşî, şadî
|
||
fereh bereket, zêdehî
|
||
ferheng ferheng, peyvname, bêjename, pirtûkên peyv tê de (li gor rêza alfabeyê yan mijaran) hatine rêzkirin û (bi zimanek din yan bi heman zimanî) hatine rave- û şirovekirin
|
||
ferhengok ferhengok, peyvnamok, bêjenamok, ferhengên biçûk
|
||
ferhengok fehengok, çend peyvên rêzkirî
|
||
ferîk kerik, kojik, rizik, çilmik (fêkiyên / keskiyên / sebzeyên) negihayî / negihiştî
|
||
ferîk -terk, -kelî: ferîkeqezwan kezwanterk, kezwanên ter, ferîkenok kelînok, kelînuhk, nokên ter
|
||
ferkandin ferkandin, li ber nivîsîn, ji ber girtin, kopî kirin, lasa kirin, texlîd kirin
|
||
ferkane jibergirî, lasayî, texlîd
|
||
ferkar destnîşanî, tilnîşanî
|
||
ferkar şîret, nesîhet
|
||
ferkar pêşniya, pêşniyar, pêşniyaz, pêşniyad, teklîf
|
||
ferman ferman, emir, emr
|
||
fermanber fermanber, karmend, memûr, kesa/ê di karek fermî / hukumî de dixebite
|
||
fermanberî, fermanberêtî fermanberî, karmendî, memûrî, karê gelemperî / hukumî
|
||
fermandar, fermander fermandar, kesa/ê emir û ferman di dest de ne
|
||
fermandar, fermander mîr, prens
|
||
fermandarî, fermanderî fermandarî, erkê / hêza dana emir û fermanan
|
||
fermanga, fermange fermange, biryarge, qerarge, cihê ferman / biryar / qerar jê / lê tên dan
|
||
fermangêrî hukumî, fermî, resmî, fermangêrî
|
||
fermanî fermanî, emrî, împeratîv
|
||
fermanrewa rêveber, serok, serwer, fermanrewa, administrator
|
||
fermanrewa walî, mihafiz
|
||
fermanrewayî rêveberî, serok(at)î, serwerî, fermanrewayî, administrasyon
|
||
fermayişt kerem: Wek 'Elî fermayişt kirdûwe, ... Wek Elî kerem kiriye, ... (Awayek rêzgirtinê ye li şûna "Wek Elî gotiye")
|
||
fermû Kerem bike!
|
||
fermûn kerem kirin
|
||
fermûn kerem bikin
|
||
fermûn gotin (t dema rêzgirtin û qedir û qîmet hemberî kesa/ê tiştek gotiye têt nîşandan) Xwa le Quran da fermûyetî ke... Xwedê di Quranê de kerem kiriye ku... (... gotiye ku...) (Herwa bi tiraneyî / tinazî jî têt bikaranîn:) "Cenabtan" çî defermê? Çi dibêjî, "ezbenî"?
|
||
ferq ferq, cuda, cihê
|
||
ferş merş, berik, xalî, xalîçe, mehfûr, hêsîl
|
||
ferş ferş
|
||
fertene firtone, bahoz, barove, hewayê bi bayek xurt
|
||
fertût (kesa/ê ji pîriyê / êxtiyariyê) jitaqetketî, bêtaqet, neşê
|
||
ferû per, perûpûrtê bi mirîşk û elokan ve
|
||
ferwar serdar, serwer
|
||
ferxî çeşnek tiriyê hûrî bêdindik e
|
||
ferya, feryad bn firya
|
||
ferz ferz, gerek, pêdivî, pêwîst, hewce, lazim
|
||
ferzîn (di şetrencê de) wezîr
|
||
fesl lihevhatin, sulh, rêkeftin, lihevkirin, dijminatiya di navbera xwe herdu aliyan de nehêlan
|
||
fetan (dafetan) ji xwe şerm kirin
|
||
fetar perit(and)î, hincir(and)î, dir(and)î
|
||
~ fetar parçe-parçe
|
||
fetaret birihîn, telifîn, neman, ji holê rabûn, ji navê rabûn
|
||
fetîr (hevîrê) netirşkirî, bêhevîrtirşk
|
||
fewtan pûç bûn, wêran bûn, kembax bûn, ruxîn, hilweşîn
|
||
fewtandin pûç kirin, wêran kirin, kembax kirin, ruxandin, hilweşandin
|
||
fewtaw pûç(bûyî), wêran(bûyî), kembax(bûyî), ruxî, hilweşî
|
||
felesûf fîlozof, feylesof
|
||
fexfûrî ferfûrî, çîn, porselen
|
||
fê (êşa) atî, sara, epîlepsî
|
||
fêdar atîdar, saradar, epîleptîk, kesa/ê êşa atî / sara / epîlepsî lê ye
|
||
fêl fêl, lêb, lêhb, hîle, dekûdolab, lîstik
|
||
fêlbaz fêlbaz, hîlebaz, lêbker, lêhbker
|
||
fêlûferec dekûdolab, lêb, hîle, fêl, lêhb, xapandin
|
||
fênik hênik, hînik, hûnik, hîn, ne germ û ne jî sar
|
||
fêr fêr, hîn, hî, hû, elm
|
||
fêr bûn fêr bûn, hî(n) bûn, elimîn
|
||
fêr bûn tamijîn, elma xwe girtin
|
||
fêr kirdin fêr kirin, hî(n) kirin, elimandin
|
||
fêr kirdin tamijandin, elimandin xwe
|
||
fêrbû fêrbû, hî(n)bû, dijw. zikmakî
|
||
fêrdar fêrdar, hîndar, şagird, kesa/ê têt fêrkirin
|
||
fêrdarî fêrdarî, hîndarî, ders(dan), wane(dan)
|
||
fêrge fêrge, xwendinge, dibistan, qutabxane, cihê lêfêrkirinê û lêfêrbûnê
|
||
fêrkar, fêrker fêrkar, fêrker, hîndêr, fêrdêr, hînkar, hînker, perwerdekar, perwerdekar, mamoste, kesa/ê fêr / hîn dike,
|
||
fêsan şil bûn, şilîn, şilikîn
|
||
fikir fikir, hizir, raman, bîr, pûnij
|
||
fikirîn fikirîn, hizirîn, ramîn, pûnijîn
|
||
filan filan: ~ car filan car(ê), ~ kes filan kes, ~ şit filan tişt, ~ û fîsar filan-bêvan, filan û bêvan
|
||
filçe bn firçe
|
||
filis, fils filis, hezarêk (yek ji hezarê, 1/1000) ji yekîneya diravî ya Iraqê: 1000 filis 1 dînar e
|
||
filîqan, filîqanewe meriçîn, merçiqîn, perçiqîn, pelçiqîn
|
||
filîqandin meriçandin, merçiqandin, perçiqandin, pelçiqandin
|
||
filîqaw meriçî, merçiqî, perçiqî, pelçiqî, hatî meriçandin / merçiqandin
|
||
filîte felîte, tûle, tolaz, pûç
|
||
filq fehş, fire, mezin (cil û berg, sol û pêlav)
|
||
filq şep, dengê mîna wî dengî yê ji avê têt dema tiştek giran (wek kevir) dikeviyê
|
||
filqê, filqin, filqîcan qehbe, qehbik, fahîşe
|
||
filqefilq şeperep, bn filq
|
||
filt (dev) beş, zêde vekirî
|
||
filtandin minandin, mine-min kirin, bi mine-minkî peyivîn, wa nezelal û dengnizm axivîn ku bi asanî jê neyê famkirin
|
||
filte, filtefilt mine-min
|
||
filtedeme devminok, kesa/ê wa nezelal û dengnizm axivîn ku bi asanî jê neyê famkirin
|
||
fim kif, kif kirin, poz / difin / bêvil / lût ji kilmûş paqij kirin (bêyî ku tila xwe bike tê re)
|
||
fim kirin kif kirin
|
||
fincan fincan, kûpên qaweyê
|
||
find find, şemal, mom, çira, şemalk
|
||
finddan finddank, cihê find / şemal lê tên danîn
|
||
findiq findiq, fisteq
|
||
fir fir, qurt, qurç: firêk le çay dan firek li çayê dan, firek ji çayê vexwarin
|
||
fir hay, aga: Firî be ser dunyawe niye Hay ji bayê felekê nîne, Ji ti tiştî ne agadar e
|
||
fir têkilî, peywendî: Firî niye be ser karekey êmewe Ti têkilî bi karê me ve nîne
|
||
firajan firajîn, peresîn, pêş ketin, guhertinên wa tê de çêbûn ku ji berê baştir / kêrhatîtir bibe
|
||
firajandin firajandin, peresandin, pêş xistin, pêşve birin, , guhertinên wa tê de çêkirin ku ji berê baştir / kêrhatîtir bibe
|
||
firajî firajî, peresan, pêşketin, pêşxistin, pêkhatina hin guhertinan di tiştekî / kesekî / heywanekî de ku wê / wî ji berê baştir / kêrhatîtir dike
|
||
firajîwer firajîwer, guherbar, tişta diguhere yan dikare biguhere (t. baştir bibe)
|
||
firan bn firkan
|
||
firandin firandin
|
||
firandin bn rifandin
|
||
firawan fire, berfire, fireh, firhe, dijw. teng
|
||
firawanî fireyî, berfireyî, firehî, firhetî, dijw. tengî
|
||
firçe firçe
|
||
fire pir, gelek
|
||
fire- pir-, gele-: fireayînî pirolî, pirdînî, geledînî, firehizbî pirpartî, firekulturî pirçandeyî, pirkulturî
|
||
fireayînî pirolî, pirdînî
|
||
firebêj pirbêj, zêdeaxiv
|
||
firefir firefir, vexwarina fir bi fir û deng ji devê xwe anîn
|
||
firefir pirepir, dengê berdewam yê çeng û baskan dema firinde / teyr difirin
|
||
firehizbî pirpartî
|
||
firehizbayî pirpartîtî, pluralîzm
|
||
fireyî pirî, gelekî, zêdeyî, mişeyî, zafî
|
||
firez qedîfe
|
||
fireneteweyî pirneteweyî, multînasyonal
|
||
firê avêtin, vir kirin:
|
||
firê dan avêtin, virvirandin, vir kirin, vir (û) avêtin
|
||
firêdiraw avêtî, virkirî
|
||
firêdiraw bêxwedî(hiştî), bêxudan(hêlayî)
|
||
firfire firfire, qelûna avî
|
||
firfiroke firfirok, pêlîstokek zarokan e
|
||
firfîng persîv, êşa sarmayê
|
||
firge firgeh, cihê firîna balafiran
|
||
firin firne, firin, tenûr
|
||
firinde firinde, balinde, teyr, tilûr
|
||
firinde firok, firinde, tiştên difirin
|
||
firink kunên difinan / pozan / bêvilan / lûtan
|
||
firîn firîn, li hewa meşîn, li hewa hatin û çûn (t. bi saya / alîkariya çeng û baskan)
|
||
firîşte firîşte, melek, melaîket
|
||
firîw xap, hîle, lêb, lêhb, fêl, dekûdolab
|
||
firîw dan xapandin, lê(h)b lê kirin, hîle lê kirin
|
||
firîw xwardin xapîn, hatin xapandin, lê(h)b lê bûn, lê(h)b lê hatin kirin, hîle lê bûn, hîle lê hatin kirin
|
||
firîwandin xapandin, hîle lê kirin, dekûdolab lê kirin
|
||
firîwbaz xapînok, hîlebaz, hîleker, lê(h)bok
|
||
firîwxor xapînber, kesa/ê bi asanî têt xapandin yan lê(h)b / hîle lê tên kirin
|
||
firîz firîz, giyayek e li mêrg û çîmenan şên dibe
|
||
firka, firka-firka panîk, bizdîn, behecîn
|
||
kewtin firka bizdîn, behecîn, ketin panîkê
|
||
firkan bîsk, kêlîk, gav: Be firkanêk gerayewe Di gavekê de vegerî
|
||
firkan, firkan-firkan mat, ecêb, hêbetî, sosret, seyr
|
||
firke, firkê pirepir, pirpir, dengê çeng û baskan dema firinde difirin
|
||
firman vatinî, erk, kar, xebat
|
||
firman rêz. lêker, verb, fiîl
|
||
firmêsk rondik, hêsir, esrîn, ava ji çavan têt dema kesek digirî yan giriyê wê / wî têt
|
||
firoke firoke, balafir, teyare
|
||
firokenehêl dij-firoke, dij-balafir, çekên dijî firokeyan tên bikaranîn
|
||
firokewan firvan, firokevan, pîlot, kesa/ê firokeyan difirîne
|
||
firstade peyamber, qasid
|
||
firoşga, firoşge firoşge, firoşgeh, dikan
|
||
firoşraw firotî, hatî firotin
|
||
firoştin firotin, bi pare dan, bi kirîn / standin dan
|
||
firoştinewe vefirotin, dîsan firotin
|
||
firset delîv, derfet, firset, firsend, gav, mecal
|
||
firşteng bênteng, bênçik, dijw. bênfire
|
||
firt, firte firt, liva / lebata tavil û bilez: Firt xoy hawîşt Firt xwe avêt (ango bilez xwe avêt)
|
||
firt kirdin firtîn, firte-firt kirin, bi lezûbizav meşîn / hatin û çûn
|
||
firtene firtone, bahoz, barove, tûfan
|
||
firzend zarok, dûnde, biçûk
|
||
firû hênanewe xwe tewandin / çemandin (li ber kesekî / tiştekî bi mebesta nîşandana qedir û qîmet)
|
||
firûc marir, marirk, mirîşkên nûgihayî
|
||
firûfêl dekûdolab, hîle, fenûfêl
|
||
firûn firne, firin, tenûr
|
||
firya, firyad hewar
|
||
firya kewtin li hewarê hatin
|
||
firya kewtin li hewarê çûn: Xelkîne, firwam kewin Xelkîno, li hewara min werin
|
||
firya kirdin hewar kirin, bi bang û gaziyan alîkarî xwestin
|
||
firyaguzar xêrxwaz, kesa/ê li hewara hewcedaran diçe
|
||
fis fis, fisîn, fisikîn, dengê fisefisê
|
||
fis dan fisandin, cotbûna dîk û mirîşkan, karê dîk mirîşkê digê
|
||
fis palewan fisto, kesê xwe mêr û mezin dihesibîne lê di rastiyê de ne ti mêr e
|
||
fise, fisefis fisefis, dengê "fisss..."
|
||
fiske pistîn, dengê pir nizm (t li ber guhê kesekî)
|
||
fiskefisk pistepist, peyivîna bi dengek pir nizm (t li ber guhê kesekî)
|
||
fiş fis, goga / pifdanka / tekerê hewa kêm tê de heye
|
||
fiş pif, perçivî, nerm û hewayî
|
||
fiş bn fis
|
||
fişe yarî, henek, qerf, tirane, tinazî, tiştek ne cidî
|
||
fişe bn fise
|
||
fişegalte tirane, tinazî, qerf, henek, yarî, galte
|
||
fişeker pesno, metho, pesnok, methok, xwemezinker
|
||
fişqiyat qerf, henek, tirane, galte, yarî, tinazî
|
||
fitîle fitîl, fitîlk (wek ya fanosê)
|
||
fitîr bn fetîr
|
||
fitre fitre, fitir
|
||
fitwa fitwa
|
||
fize deng, pêjn
|
||
fîçqe derzî, kutank, şirînqe, enjeksiyon
|
||
fîda gorî, cangorî, fîda
|
||
fîdayî fîdayî
|
||
fîdayî di Iraqa serdema Sedam Huseyn de: komando
|
||
fîk fît, fîr, fîtvedan, dengê fîtefît
|
||
fîkan, fîkandin fîtîn, fîtikîn, fît vedan, fîtefît kirin
|
||
fîke fîtik, dudik, fîrfîrk, fîtok, firîzok, alava pêfîtînê / pêfîtvedanê
|
||
fîke kêşan fîtîn, fît vedan, fîtikîn
|
||
fîke lê dan li fîtikê / firîzokê dan
|
||
fîkefîk fîtefît, dengê fîtînê / fîtvedanê
|
||
fîl fîl (di şetrencê de jî)
|
||
fî'l lêker, verb
|
||
fîng, fîngefîng kinekin, nalîn, girîna bi kinkinî
|
||
fîran, fîrandin hinav çûn, zik çûn, fîrikîn, fîşikîn, îshal hebûn
|
||
fîrist îndeks, fîrist, fihrist
|
||
fîrke fîrik, fîşik, hinavçûn, zikçûn, îshal
|
||
fîro (maliyet) pûç kirin, zêde mesref kirin
|
||
fîsan şil bûn, şilîn, şilikîn
|
||
fîsar (filan û) bêvan
|
||
fîsel ziwa, zuha, hişk
|
||
fîş fiş, fişefiş, dengê fişînê
|
||
fîşal axivîna zêde dirêj û bêkêr
|
||
fîşefîş fişefiş, dengê berdewam yê fişînê
|
||
fîşek fîşek, teqok, telqe
|
||
fît binas, xeta, xeletî, sûc: Axir hemû fîtî ew bû Jixwe hemû binasên / xetayên wê / wî bû, Jixwe ew sûcdarî hemûyê bû
|
||
fît ser-bi-ser, beramber, wekhev: Sed dolar bide û fît debîn Sed dolaran bide û em dê ser-bi-ser bin, Sed dolaran bide û em dê beramber bin
|
||
fît fît, fîtefît, (dengê) fîtînê / fîtvedanê
|
||
fîtefît fîtefît, dengê berdewam yê fîtvedanê
|
||
fîz quretî, pozbilindî
|
||
fîzar nalîn, gilî, gazin, xem, derd, kul û kovan
|
||
fîzin qure, pozbilind
|
||
fîzya, fîzîk fîzîk
|
||
fû pif, hewayê ji dev tê
|
||
fû dan pif dan, pifandin, hewa kirinê
|
||
fû dan nazdar kirin
|
||
fû kirdin pif kirin
|
||
fû tê kirdin pif dan, hewa kirinê
|
||
fûdiraw pifdayî, perçivandî, tijî hewa kirî
|
||
fûrhe sûlavok, sûlav (t biçûk), cihê ava çem / rûbar lê ji bilindayiyekê dikeve erdek nizm
|
||
ga ga, gamêş
|
||
ga ge, geh: ga ga carinan, car-car: Ga ga tarîk e û ga ga rûnak Geh tarî ye û geh (jî) ron, Carinan tarî ye û carinan (jî) ron
|
||
ga rayê dema borî yê lêkera "gan"
|
||
ga- ga-
|
||
ga- gir-, gire-: gaberd girekevir, kevirên gir
|
||
-ga -ge, -geh, paşqertafek e cih diyar dike: firoşga firoşge, cihê tişt lê tên firotin, fêrga fêrge, cihê fêrkirin û fêrbûnê
|
||
gabor orîna gayan
|
||
gaf navê tîpa "g" di alfabeya kurdî-erebî de
|
||
gagel gagel, celebê gayan, çeşnê gayan
|
||
gagêre gagêre, gêreya bi gayan
|
||
gagolkê çarlepk, meşîna li ser herdu destan û herdu piyan
|
||
gakêwî gakûvî, gayên kûvî
|
||
gal gazî, bang, dey, deng, hewar
|
||
gale qîrî, qêrî, qîjî, qêjî, giriyê bi dengek bilind
|
||
galekut galegot, galgal, gotinên bêbingeh
|
||
galîske erebe, erebane (ya hesp li dû xwe dikêşin)
|
||
galok gopal, kaşok (t yên gavanan)
|
||
galte qerf, henek, tinaz, tirane, galte, yarî, şoxî, tinazî
|
||
galtebêj henekbêj, qerfbêj, tinazbêj, tiraneker, galtebêj, tinazîker, kesa/ê henekan dike / dibêje
|
||
galtecar qerfok, pêkenok, qeşmer
|
||
galteçî henekbêj, tiraneker, tinazîbêj
|
||
galtegê deqşkên, kesa/ê henekan / tiraneyan / galteyan bi kesekî daku wê / wî bide şermê yan qedirê wê / wî bişkîne
|
||
gamelas serhişkî, dijberî
|
||
gamêş gamêş, ga
|
||
gan gan, niyan, nan, tê nan, seks, cot bûn, têkiliya cinsî
|
||
ganawî seksî, ganawî
|
||
ganek ganek, sefîh, tûle, tolaz
|
||
-gar -ger, paşqertafek e bo diyarkirina ku kesek tiştekî dike: parêzgar parêzger, kesa/ê tiştekî / kesekî diparêze
|
||
garandin qidîn, qidqidîn (dengê mirîşkan)
|
||
garegar qidqid (dengê mirîşkan)
|
||
garis garis
|
||
gasin gasin, gêsin
|
||
gaşe kaş, kevirek hilû ye
|
||
gaûgotal garan, koma çêl û gayan
|
||
gav (hengaw) gav, pêngav
|
||
gav (kat) gav, bîsk, kêlîk, dem
|
||
gawan gavan, çavdêrê çêl û gayan
|
||
gawanî gavanî, karê gavanan
|
||
gaware dergûş, landik, cihê lêçêbûna yan jêdestpêkirina tiştekî
|
||
gawir, gawur kafir, gawir, bêdîn
|
||
gawir, gawur file, mesîhî, îsawî, xrîstiyan
|
||
gawus meşk
|
||
gayilke hêstir, qantir
|
||
gayî geyî, car-carî, carinan, hin car
|
||
gayîn bn gan
|
||
gaz gaz, maddeyek sotemenî ye
|
||
gaz (qepal) gez, leq, didanlêdan
|
||
gaz lê girtin gestin, leq lê dan, didan lê dan, dan ber didan
|
||
gaz (gazî pişt) hestiyê piştê
|
||
gaz gazî, bang, dey, deng
|
||
gazera nav, nêv, nîv, nava / nêva / nîva tiştekî / derekê
|
||
gazinde gazin, gazind, gazinc, gazinde, gilî û gazin
|
||
gazinde nalîn, kul û kovan
|
||
gazindok gazinok, gazindok, kesa/ê pir gilî û gazinan dike
|
||
gazir spîkirin
|
||
-ge -ge, -geh, paşqertafek e cih diyar dike: firoşge firoşge, cihê tişt lê tên firotin, fêrge fêrge, cihê, karge karge, cihê kar(lêkirinê)
|
||
gecer, gecerûgucer (mirovên) tûle, tolaz, pûç, bêwec, bêkêr
|
||
geç gêç, cis, ces
|
||
geda geda, parsek, xwestok, xwazo(k)
|
||
gedayî gedatî, parsekî, xwestokî, xwazokî
|
||
gede zik, ûr bn sik
|
||
gef gef, hereşe, tehdîd
|
||
gef rey, rew, hew (dengê se û kûçikan)
|
||
gefe, gefegef hewhew, rewrew, reyrey (dengê berdewam yê se û kûçikan)
|
||
gefîn reyîn, rewîn, hewtîn (dengê se û kûçikan)
|
||
gefûgur gef, tehdîd, hereşe
|
||
gefûgur lê kirdin gef lê kirin / xwarin
|
||
gel gel, milet, xelk, mirov, netewe
|
||
gel kom
|
||
gel bir, celeb, ker, ref
|
||
gel bestin civîn, (gel) hatin cem hev, (gel) kom bûn
|
||
gel kel, navran, nava herdu piyan / lingan
|
||
gel (dê, çilûy wuşk) gil, gilgile, çilûyê hişk (pelên / belgên hişk yê daran) ku payizê ji daran werîne
|
||
gela pel, pelg, belg (yê daran / gulan), çilû, belçûn, pelçûn
|
||
geladar peldar, bipel, belgîn
|
||
gelarin pelwerandin, werandin, weşandin, dawerandin, ji pel / belg kirin, belgwerandin
|
||
gelarin kirdin (pel ji daran / gulan) werandin, (dar / gul) ji pelan / belgan / çilû / belçûnan rût kirin
|
||
gelarêzan 8em meh ji salnameya kurdî, meha pelwerînê, bi salnameya julyanî (romî) her sal 210 - 20.11
|
||
gelakutk şûnik, darek pan e cil û xalîçe pê tên qutan dema tên şûştin daku baş paqij bibin
|
||
gelal celal, meyav, rûbarok, rûbar
|
||
gelale pêşnima, miswede
|
||
gelawêj stêra Gelavêj (bi zimanên ewropî Sirius)
|
||
gelawêj meha 5em ji salnameya kurdî, bi salnameya julyanî (romî) her sal 28 - 20.9
|
||
gelawêj kewtin (li payizê) seqa / hewa sar bûn
|
||
gelawgel lingjevkî, pîjevkî, (meşîna yan rawestîna bi) herdu pî / ling ji hev dûr
|
||
gelawer pelwer (dara / gula pelên / belgên wê diwerin / dikevin)
|
||
gele bir, celeb, ker, ref, kom
|
||
gelerawêjî komdevjenkî, komsuhbet, suhbeta di navbera gelek kesan de
|
||
gelexan kotan, cihê tankirî / çeperkirî bo tê ve parastina sewalan
|
||
gelê, gelêk gelek, pir, zor, zaf, zêde
|
||
gelho famkor, mejîreş
|
||
gelî gelî, newal, nihal, dol
|
||
gelor peledîn, aqilsivik, mejîreş, famkor, xwelîser, delodîn, tiredîn, hepledîn, hepletiraş
|
||
gelû bn gelî
|
||
gemal birek seyan / kûçikan e
|
||
gemaro dorpêç, dorgirtin
|
||
gemaro ambargo
|
||
gemaro dan dorpêç kirin, dor (lê) girtin
|
||
gemaro dan ambargo danîn ser
|
||
geme (yarî) lîstik, yarî
|
||
geme (galte) henek, qerf, galte, tinazî, tirane, yarî
|
||
gemî, gemye keştî, gemî, vapor, papor, sefîne, baxîre
|
||
gemûre gilîz, tif, bilxem
|
||
gen gen, bîna genî
|
||
gen bn gend, geng
|
||
genandin genandin, genî kirin
|
||
genandin rizandin
|
||
genaw genav, ava genî
|
||
genc genc, ciwan, (kurekan) xort, (kiçekan) cehêl, gênc: kesên êdî ne zarok in lê hê bi temamî mezin jî nebûne
|
||
genc kesên êdî ne zarok in lê hê pîr jî nebûne
|
||
genc bn gencîne
|
||
gencêtî, gencî gencî, gencîtî, ciwanî, ciwantî, xort(an)î, cehêl(t)î, gêncî
|
||
gencîne gencîne, xwençe, xezîne
|
||
gencîne embar
|
||
gencîne paşdav, serdav
|
||
gencîne destavgeh, tiwalet
|
||
gend, geng genî, fistewî, bînew, bêhnewî, bînpîs, bêhnpîs
|
||
gende- pêşqertafek e ku wateya biçûkî û kêmiyê dide peyvên dikeve pêşiyê: gendepiyaw mêrkok
|
||
gende- gendexor gemşo, gemşok, kesa/ê çi xwarin (ya pîs û ne xweş jî) bikeve ber dixwe
|
||
gendel riziyok, tişta/ê dirize
|
||
gendûgû pîsî, qirêjî, bîna pîs
|
||
genim genim, dexlûdan
|
||
genime balûk
|
||
genimeşamî genimê şamî, garis
|
||
genimgirdî bênavbir, bêrawestan
|
||
genîn genîn, genî bûn
|
||
genîn rizîn, riziyan
|
||
genîw genî, genîbûyî
|
||
genîw rizî, riziyayî
|
||
gep devjenkî, suhbet (t ya sivik û nefermî)
|
||
gep gir, zexm, girs, mezin
|
||
gepegep devjenkî, suhbet
|
||
gepegep galgal, galegot, gotinên bêbingeh
|
||
ger ger, eger, heke, heger, heku
|
||
ger ger, geş, geryan, hatin û çûn
|
||
ger lêgerîn
|
||
ger gerewî, girewî, gurî, pîs, lewitî
|
||
ger hêcet, bihane, hincet
|
||
ger qerqeşe, şerenîx, teşqele, gengeşe
|
||
-ger paşqertafek e kirde diyar dike: asinger
|
||
gera hêk (yên masiyan yan pêşû-mêşûyan)
|
||
geran gerîn, geriyan, gerihan, hatin û çûn
|
||
gerandin gerandin, anîn û birin
|
||
gerandinewe vegerandin, veanîn, dîsan anîn, înan ve
|
||
geranewe vegerîn, vehatin, hatin ve
|
||
geraw gerav, ava li hin sewalan têt kirin daku ji girewîtiyê bên parastin
|
||
gerd gêr, girêl, çerx, dor, qulp, zivir
|
||
gerd çip, piç, pirt, piçek, pirtik, pirtkok, hûrik, ziret, misqal
|
||
gerd toz
|
||
gerdan gêr, girêl, çerx, dor, qulp, zivir
|
||
gerdane gerdenî, ristika gerdenê
|
||
gerdaw tevlihev, serobin
|
||
gerdaw zivirok
|
||
gerde tozik, toz
|
||
gerde armûş, hevrîşm
|
||
gerdelûl babelîsk
|
||
gerdemil bn gerdin
|
||
gerdin gerden, sto, hustu: Gerdinit azad bê Gerdena te azad (Ango: Tu hatî bexşandin / lêborandin), Gerdinim azad ke Gerdena min azad bike (Li min bibore, Li min negire), Gerdinim le mû barîktir e (bw) Li ber emrê / fermana te me
|
||
gerdinkeç nefsbiçûk
|
||
gerdinkeş dijraber, serhildêr
|
||
gerdinkeş xweragir, mukum
|
||
gerdinkêl biînat, înato
|
||
gerdeş pevçûn, şerenîx, ajawe
|
||
gerdeş şoreş
|
||
gerdîle pirtik, atom, ziret, misqal
|
||
gerdûgela elind, berspêde, gizing, berbeyanî
|
||
gerdûn gerdûn, kaînat, erd û esman
|
||
gerdûn felek
|
||
gerdûxul zivirok, çerxok
|
||
gerek gerek, lazim, hewce, pêdivî, pêwîst, divê
|
||
gerek daxwaz
|
||
gerekî gerekî, lazimî, hewcetî, pêdivîtî, pêwîstî, divêtî
|
||
gerek tax, mehel, beşek ji bajarekî
|
||
gerelawje tevlihevî, serobinî, bêahengî
|
||
gerî gerewî, girewî, gurî, pîs, lewitî
|
||
gerîde geryayî, dinyadîtî
|
||
gerîde lêger
|
||
germ germ
|
||
germ (dax) kel, gurî
|
||
germ (şîletên) tênşîr, tînşîr, têhnşîr
|
||
germa germa, germî (hewayê germ)
|
||
germajo bn germbirdû
|
||
germanî bn germiyan
|
||
germacman 4em meha salnameya kurdî, bi salnameya julyanî (romî) her sal 26 - 20.7
|
||
germapêw germapîv, germîpîv, termometre
|
||
germaw germav, ava (ji xwe) germ (e û têt bawerkirin ku derman e)
|
||
germawgerm tavil, di cî de, serdanpê
|
||
germayî germî, germayî, germatî
|
||
germbirdû germbirî, tiştê li ber germayê pûç bûye
|
||
germegilê bênavbir, bêbênvedan, bêîstîrehet
|
||
germegilê navê lîstikek goganê / holanê ye
|
||
germesêr bn germiyan
|
||
germêtî germî, germatî
|
||
germiyan deşt, nizmistan
|
||
germiyan herêmek e li Başûrê Kurdistanê
|
||
germiyan germiyan û kiwêstan deşt û zozan
|
||
germiyanî deştî
|
||
germiyanî xelkê herêma Germiyan li Başûrê Kurdistanê
|
||
germî germî, germatî
|
||
germîpêw germapîv, germîpîv
|
||
gerok gerok, kesa/ê pir digere
|
||
gerol reben, rebenok, xwelîbiser, tepeser
|
||
gerole! rebeno! rebenê!
|
||
gerû (ûk) gewrî, hefk
|
||
gerû (gelî) gelî, newal, nihal, dol
|
||
gerûêş gewrîêş, hefkêş, anjîn, angîna
|
||
gerwanke pakêt
|
||
gesk gesk
|
||
geske xeleng, gezik, giyayê gezik jê tên çêkirin
|
||
gestin gezandin, dan ber didanan, leq lê dan, gestin, gez kirin, leqandin
|
||
gestin (mar) pê vedan
|
||
geş geş, vebûyî, xweş, zelal, birqok, biriqdar, teyisok, gur
|
||
geşan, geşanewe geşîn, geş bûn, (gul) vebûn
|
||
geşandin, geşandinewe geşandin, geş kirin
|
||
geşayişt geşedan, firajî, pêşketin, pêşveçûn
|
||
geşbîn geşbîn, xweşbîn, hêvîdar, optimîst, umêdewar
|
||
geşbînî geşbînî, xweşbînî, hêvîdarî, umêdewarî, optimîzm
|
||
geşe gihiştin, geşe, pêşketin, zêdebûn, pêşveçûn
|
||
geşekirdû gihiştî, pêşketî, pêşveçûyî
|
||
geşî geşî, vebûyîtî, xweşî, zelalî, birqokî, biriqdarî, teyisokî, gurî
|
||
geşke heyranî, şadmanî, mestî, jihalçûn, hîsterî, ekstasî
|
||
geşke girtin / kirdin ji hal çûn, mest bûn, şadman bûn
|
||
geşkedar jihalçûyî, mest(bûyî), şadman, heyran
|
||
geşt geşt, ger, seyran, rêvingî, sefer, seyahet, rêwîtî
|
||
geştname pirtûka bîranînên nivîser yên geştê
|
||
geştname pirtûka şîretan bo rêvingan
|
||
gername pirtûka bîranînên nivîser yên geştê
|
||
gername pirtûka şîretan bo rêvingan
|
||
geştûguzar turîzm
|
||
geştwer gerok, lêger
|
||
geştyar geşyar, turîst, rêving, rêwî
|
||
gew kevan (tîr û kevan)
|
||
gewad pezeveng, jinfiroş, gewad, bênamûs
|
||
gewah govan, gova, şahid, kesê bûyerek dîtiye dema qewimiye
|
||
gewahî govanî, govahî, şahidî, dîtina qewimîna bûyerekê
|
||
gewal pîne, pinî
|
||
gewal kom, deste, grûp
|
||
gewar kêrhatî, baş, têr(a tiştekî dike)
|
||
gewar saxlem, sax, qenc
|
||
gewc aqilsivik, peledîn, tiredîn, hepledîn, hepletiraş, delodîn
|
||
gewc gêj, gêjok, gêjelok
|
||
gewe zivirok, xwarovîç (rê)
|
||
gewe lêb, lêhb, hîle, xap, xapandin, dekûdolab
|
||
gewekar lêbok, xapînok, hîlebaz, cambaz, xapîner, lêhbçî
|
||
gewher gewer, cewer, gewher, dir, micewher, kevir û berên bihagiran
|
||
gewher gewer, resenî, pakî, rindî, delalî
|
||
gewher bingeh, esas
|
||
gewherbend gewerlê, gewerkirî, bigewer
|
||
gewherdar (pir) delal, bedew, rind, xweşik
|
||
gewherdar bingehîn, giring, esasî
|
||
gewherkar gewerkar, kesa/ê karê geweran dike
|
||
gewerî gewerî, ji gewer
|
||
gewerî resen
|
||
gewerî bingehîn, esasî, giring
|
||
gewr gawir, kafir, ne-misilman
|
||
gewre mezin, gir, girs, zexm, giring
|
||
gewreyî mezinî, mezintî, girî, girsî, zexmî, giringî
|
||
gewz gevz, qulipîna berdewam yan çendcarî ji aliyekî li aliyê din di nav axê / heriyê / xwînê de
|
||
gewlaz kesa/ê pir car jin / mêr kirine
|
||
gewun devî, tiraş, kêrat
|
||
gewûr, gewûrk kotan, cihê tankirî / çeperkirî bo parastina pez yan terş tê ve
|
||
gewûr, gewûrk gov, axur, xaniyê pez yan terş
|
||
gewûr, gewûrk şkefta sewal tê ve tên parastin
|
||
gewzan gevizîn, perpitîn, pirpitîn, xwe gevizandin, di nav axê / heriyê / xwînê de her ji aliyekî qulipandin aliyê din û dîsan her wa
|
||
gewzandin gevizandin, perpitandin, pirpitandin
|
||
gewzîn bn gewizan
|
||
gey kerb, kîn, qehr, nefret, nifir
|
||
geygir bikerb, bikîn, binefret, binifir, qehirî, qehirokî, sil, aciz, xeyidî
|
||
geyandin gihandin, gehandin
|
||
geyîn gihîn, gihan, gihiştin
|
||
geyiştge gihiştge(h), cihê (hev)gihiştinê
|
||
geyiştin gihîn, gihan, gihiştin
|
||
geyiştû gihayî, gihiştî, gehiştî
|
||
geyîw, geyû gihî, gehî, gihayî, gihiştî (t fêkî)
|
||
gez gez, leq
|
||
gez gez, yekîneyek pîvanê ye, hemberî 0,5625m ye: ~î Heleb gezê Helebê = 0668m, ~î şa = 0,72m
|
||
gezaf metho, pesno, xwemezinker
|
||
gezen ziyan, zerer, ezyet, azar
|
||
gezgezan baraneberfa giran
|
||
gezîn gezîn, gestin, gezandin, dan ber didanan, didan lê dan, leq lê dan, leqandin
|
||
gezinde gezok, gezînk, gezinde, leqok, kesa/ê yan tişta/ê digezîne / dileqîne
|
||
gezinde ziyandêr, bive
|
||
gezne gezgezok, gezgezînk (giyayek e)
|
||
|
||
gêçel şerenîx, xirenîx, gengeşe, qerqeşe, lihevnekirin
|
||
gêj gêj, çavzivirok, serzivirok
|
||
gêj bûn gêj bûn, ser / çav zivirîn
|
||
gêj kirdin gêj kirin, serê yekî gêj kirin, nerehet kirin, mejîreş kirin, ser êşandin
|
||
gêjaw serzivirok, çavzivirok
|
||
gêjaw pirsgirêk, arîşe
|
||
gêjûwêj gêjelok, mejîreş, kesa/ê tişt li bîrê namînin û hişên wê / wî ji ser tiştekî diçin yek dî û nikare serdariya hişê xwe bike
|
||
gêl peledîn, aqilsivik, tiredîn, hepledîn, hepletiraş, bêaqil, delodîn, behle
|
||
gêlas gilyas, kîraz, gêlas
|
||
gêlekî bn goranî
|
||
gêlke bn mêrûle
|
||
gêlî peledînî, aqilsivikî
|
||
gêloke peledînok, aqilsivikok
|
||
gêpere hefik, sto, hustu, stu
|
||
gêr şel, seqet
|
||
gêr kulek
|
||
gêr xwar, xwehr, nerast
|
||
gêr gêr, guhorek, vîtes, fitêz
|
||
gêr gêr, ger, zivir, dor, dewr, çerx
|
||
gêran gerandin, gêran
|
||
gêran (karûbarek) meşandin, bi rê ve birin
|
||
gêran li dar xistin
|
||
-gêr -gêr, paşqertafek e kirde diyar dike: şorişgêr şoreşgêr, kesa/ê şoreşê dike yan di nav (karûbarên) şoreşê de ye
|
||
gêranewe vegotin, gêran, basa / çêra / qala tiştekî (t wek çîrok ji serî ta binî) kirin
|
||
gêre gêre, gerandina alavek makîneyî yan hin dewaran yan gayan li ser dexlûdan daku ew hûr bibe û paşî bi danebayê / hilavêtinê dan û ka ji hev bên cudakirin
|
||
gêre pê kirdin gêre pê kirin
|
||
gêre pê kirdin m bo xwe dan xebitandin û heqdestê wê / wî nedanê
|
||
gêre tiya kirdin m serobin kirin
|
||
gêreûkêşe şerenîx, xirenîx, gengeşe, qerqeşe, lihevnekirin
|
||
gêsû bisk, kezî (pirça / porê jinan)
|
||
gêtal neti, çine, bêqîmet, erzan
|
||
gêtî bn cîhan, dinya
|
||
gêwe kalik, pêlavên / solên ji bilî binê wan bi dest hatine kêlîkirin
|
||
gêzer gêzer, gizêr, gêzel
|
||
giçik, giçke biçûk, biçkok, dijw. mezin
|
||
gift soz
|
||
gift axivîn, peyivîn
|
||
giftar peyv, gotin
|
||
giftûgo danûstandin, giftûgo, gotûbêj, mizakere
|
||
giftûgo suhbet
|
||
giftûgo devjenkî
|
||
gij bejn, bejnûbal
|
||
gij, gijgiya giya, gulûgiya, şênkatî
|
||
gij, gijgiya êm, alif
|
||
gije, gijegij gij, gijedij, dengê bayê tund
|
||
gijeba gijeba, bayê gijok, bayê wa tund û tûj ku "gijegij" jê tê
|
||
gijnîj gijnîj
|
||
gil gêr, girêl, gilo, gindêr
|
||
gil bûnewe gêr / girêl / gindêr bûn, gindirîn
|
||
gil kirdinewe gêr / girêl / gindêr kirin, gindirandin
|
||
gil zûrîna / êşîna çavan
|
||
gil ax, herî, gêç
|
||
gilan gindirîn, gêr / girêl / gindêr bûn
|
||
gilandin gindirandin, gêr / girêl / gindêr kirin
|
||
gilar gilar, libên tirî yên yek-yek ji mêwê / darê ketine
|
||
gilare bîbika çavan
|
||
gilaw pîs, kesa/ê ne wa paqij e ku bikare nivêjê bike
|
||
gileban (ser)banê (ji) axê
|
||
gilespî tebeşîr
|
||
gildan hiştin, wek xwe hiştin
|
||
gilexan mexel, cihê bênvedana lawiran / ajalan / heywanan
|
||
gileyî gilî, gazin, gilî û gazin
|
||
gileyî nalîn
|
||
gilêce zik, 'ûr
|
||
gilêne reşika çavan
|
||
gilêr kom, berhev
|
||
gilêr bûnewe (li hev) kom bûn, civîn
|
||
gilêr kirdinewe (li hev) kom kirin, civandin
|
||
gilîn axî, axîn, (tişta) ji axê (hatiye çêkirin yan çêbûye)
|
||
giloftin (çav) perixandin, firikandin, mizdan
|
||
gilole gulolik
|
||
gilop gulop, şewle, lampe, ronahî, çira
|
||
gilpe bn kilpe
|
||
gindor gundor, petêx, talik, kalik
|
||
girifte pirsgirêk, kêşe, girift
|
||
giriftar bibela, bipirsgirêk, kêşeyî, giriftar
|
||
gir gur, geş, gurmij (ya agir)
|
||
gir dan (agir lê) geş / gur kirin
|
||
gir girtin (agir lê) gur bûn, geş bûn
|
||
gir (dengê) gir
|
||
gir (di lîstikan de) sujandin, sotandin, şewitandin, wa kirin ku kesek di lîstikê de têk biçe û êdî nikare beşdar bibe
|
||
gir dan sujandin
|
||
gir dewr, zivir, zivirîn, li dor xwe yan tiştekî zivirîn / dewr dan
|
||
giran giran, bihadar, nirxbilind
|
||
giran dijwar, asê, zehmet. (Berevajî kurmancî, di soranî de "giran" bi wateya "gelek kîlogram" nayê bikaranîn. Bo vê giraniyê "qurs
|
||
giran suşîn, sotin, şewitîn, agir berbûnê / vêketin
|
||
girandin sujandin, şewitandin, sotandin, agir berdanê / vêxistin
|
||
giranî giranî, bihadarî, nirxbilindî
|
||
giranî giranî, dijwarî
|
||
giranî xela, neyîna yan kêmheyîna qût û xwarinê
|
||
gird gir, cihê bilind lê ne hindî çiyayan mezin û bilind
|
||
gird dor, dewr, zivir, zivirok
|
||
gird tev, tevayî, sercem, giş
|
||
gird bûnewe berhev bûn, kom bûn, civîn
|
||
girde hevok, tevok, cumle
|
||
girdeba babelîsk, bager
|
||
girdele zivirok, dewrok, dorok, dewra / zivira biçûk
|
||
girdele qelewok, qelew
|
||
girdepiyaw qut, kin, bejnbost, bejnkurt
|
||
girdîle bn girdele
|
||
girdoke, girdolke girik, gir, girê biçûk
|
||
girdoko berhevok, tiştek komkirî / berhevkirî
|
||
girdolk gend, gidîş, kom
|
||
girew şertanê, qumar
|
||
girê girê, girêk
|
||
girê xilf
|
||
girê dan girê dan
|
||
girêdiraw girêdayî
|
||
girêkiwêre girêkor, girêya nikare bi asanî bêt vekirin
|
||
girgir agirgir, tiştaagir dikare (bi asanî) berbibiyê / vêbikeve
|
||
girgirtû agirvêketî, geş, gur
|
||
girift bela
|
||
giriftar (rewşa) dijwar, asê, zehmet, giriftar
|
||
giriftarî bela, arîşe, kêşe, nexweşî
|
||
giring giring, fer, muhîm, watedar, şandar
|
||
giringî giringî, ferî, muhîmî, watedarî, şandarî
|
||
giringî pûte
|
||
giringî pê dan pûte pê dan, giring hesibandin
|
||
girî girî, dijw. ken
|
||
girî fereziye, hîpotez: Girîman ew naye, tu çî dekeyt? Me hesab kir ku ew nayê, tu dê çi bikî? Em bêjin ku ew nayê, tu dê çi bikî?
|
||
girîn girîn, rondik ji çavan hatin, dijw. kenîn
|
||
girînok kizgiriyok, girînok, kesa/ê bi asanî digirî
|
||
girîmane bn girî
|
||
girîşme nazdarî, qiştik, tewşik
|
||
girj (rûgirj) rûtirş, buxumî, dijw. rûgeş, rûxweş, rûken
|
||
girj qirmiçî, çilmisî, qurmiçî, qermiçî
|
||
girjî rûtirşî, buxumîtî
|
||
girjî girmiçîtî, çilmisîtî
|
||
girmejine gurmij, agirê gur û geş
|
||
girmole badayî, badok, tişta bi dirûvê gogekê li hev hatiye badan
|
||
girmole kirdin (bi dirûvê gogekê li hev) badan
|
||
girmoleyî badokî, badayîtî
|
||
giro boş, pir, gelek, zaf, zehf, kom
|
||
giroyî, girohî boşî, pirî, gelekî, zafî
|
||
giroyî, girohî tevahî
|
||
giroz gazindo, nerazî
|
||
girs bor, boş, asê, di nav hev re
|
||
girtek girtek, fatura
|
||
girtek kupon
|
||
girtin girtin
|
||
girtinewe vegirtin, girtin
|
||
girtû girtî, dîl, esîr, êxsîr
|
||
girtûxane girtîxane, zindan, hefs
|
||
girûgal axivîna pêşîn ya zarokan dema hê baş nizanin peyvan bi lêv bikin
|
||
girûn girûn, çerm / pîst / post ji ser vekirin, ji kevil kirin
|
||
girwê girewî, qirêjî
|
||
girwê pûrtikî
|
||
girwêyî girew, qirêjî
|
||
girwêyî pûrtik
|
||
giryan girîn, dijw. kenîn
|
||
giryandin giryandin, wa kirin ku kesek bigirî, dijw. kenandin
|
||
gisik, gisk bn gesik, gesk
|
||
gişt giş, hemî, tev, gişt, gî, hemû, seranser
|
||
giştgir gişgir, hemîgir, tevgir, seranser, komprehensîv, tişta gişan / hemûyan / tevan di xwe de dihewîne
|
||
giştî giştî, hemûyî, tevayî, seranserî
|
||
giv (pirç, por yan birû) bor, boş, zêde dirêj / bor
|
||
giv qijavij
|
||
giv, give, givegiv dengê "give-giv"
|
||
givî borî, boşî
|
||
givî qijavijî
|
||
giwan guhan (memikên lawiran)
|
||
giwê guh
|
||
giwê rex, serlêv, berlêv, kenar, qerax
|
||
giwê leqandin qaşo guh dan, guhdarî kirin lê ne ji dil
|
||
giwê lê bûn guh lê bûn: bîstin
|
||
giwê lê bûn guhê xwe danê
|
||
giwê xefandin guh(ê xwe) girtin (daku nebîze)
|
||
giwêbel guhbel
|
||
giwêcke, giwêçke bn guh
|
||
giwêdêr guhdêr, kesa/ê guh dide tiştekî (wek radyo)
|
||
giwêdirêj guhdirêj
|
||
giwêdirêj ker, guhdirêjk
|
||
giwêgir bn giwêdêr
|
||
giwêgiran guhgiran, kesa/ê xweş nabîze, dijw. guhsivik
|
||
giwêkip guhkip, guhên ku bi demkî nabîzin
|
||
giwêlemist zûbawer, kesa/ê zû ji tiştê têt gotin bawer dike bê ku bi rexneyî mijarê binirxîne
|
||
giwênî tûr, kîs, telîs, tûrik, kîsik, telîsk
|
||
giwêqulax hişyar, guhlê, bidîqet, kesa/ê guhê wê/wî lê ye ka dê çi biqewime
|
||
giwêqurs guhgiran, kesa/ê xweş nabîze, dijw. guhsivik
|
||
giwêrayel guhdar, kesa/ê guhê xwe dide kesekî / şîretekê, kesa/ê bi gotina / fermana kesekî / şîretekê dike
|
||
giwêrayelî guhdarî
|
||
giwêre gor, dû, wek: be giwêrey ke delên li gor ku têt gotin, wek ku tê gotin, angorî gotinê
|
||
giwêreke golik, çêla / gayê biçûk û berşîr
|
||
giwêrep guhrep
|
||
giwêsûk guhsivik, xweşbîz, kesa/ê xwe guh li dengan dibe, dijw. guhgiran
|
||
giwêsûkî guhzivikî, xweşbîzî
|
||
giwêz gûz, gwîz
|
||
giwêzî ferîk gûzterk
|
||
giwêzî kiwêr / pûç gûza xirş / xalî
|
||
giwêzan gûzan
|
||
giwêzer gêzer
|
||
giwêzeranewe bn guwastinewe
|
||
giwêziringanewe zingîn, ziringîn, dengê "zing" yê dirêj di guhê mirov de
|
||
giya giya, gîha, gulûgiya
|
||
giyan can, giyan, ruh
|
||
giyan beden, leş, gewde
|
||
giyan kelex
|
||
giyan can, ezbenî, ezgorî, ezqurban, ezheyran, ruha min: Bira giyan bira can
|
||
giyan bûn li ber mirinê / sekeratê bûn
|
||
giyanas giyanas, kesa/ê giyayan (t yên dibin derman) dinase û karûbarê wan dike
|
||
giyandar jîndar, candar, biruh
|
||
giyandar sax, zindî, nemirî
|
||
giyane, giyaneke bn giyan
|
||
giyanelaw jana / janên mirinê
|
||
giyanewer jîndar, candar, biruh
|
||
giyanewer lawir, ajal, heywan
|
||
giyankêş canstîn, ruhstîn, firîşteyê mirinê, Ezrayil
|
||
giyanleber lawir, ajal, heywan
|
||
giyanleber jandar, biruh, jîndar
|
||
giyansext ezyetkêş, kesa/ê ji berî mirina xwe pir ezyetê ji nesaxiyan dibîne û paşî dimire
|
||
giyayî giyayî, gîhayî, ji giya / gîha
|
||
giz daxwaz, xwestek (t. xwestinek zêde yan bêhed)
|
||
giz, gizî lêb, fêl, hîle, xap, lêhb
|
||
gizing gizing, tava spêdeyan, tîrêjên pêşîn yên rojê dema spêdeyan roj hiltê
|
||
gizing dan tav dan (dema spêdeyan roj hiltê û tîrêjên xwe yên pêşîn digihîne derekê)
|
||
gizir kizir, (ax yan giyayê) zuha / hişk yan kêmav
|
||
gizîr (wezîr û) gizîr, serok, rêveber, serperiştkar
|
||
gîr girê, girêk
|
||
gîr asteng
|
||
gîr dav, xefik, feq, tepik
|
||
gîr kirdin (pê ve) girê dan
|
||
gîr xwardin ketin davan / xefikan / feqan / tepikan
|
||
gîra bicîhatî, bicihhatî (tika / daxwaz / dua)
|
||
gîran hatin girtin
|
||
gîran (mang, xor) xeyirîn, tarî bûn
|
||
gîran (şerbet) hatin givaştin (şerbet ji fêkî)
|
||
gîran (mast) hatin rakirin (sertûk / firû ji ser mast)
|
||
gîraw girtî, hatî girtin
|
||
gîraw xeyirî, tarîbûyî
|
||
gîraw givaştî
|
||
gîraw rakirî, bn gîran
|
||
gîrawe têkilî, tevlihevî (ya du maddeyên têkilî hev bibin û maddeyek nû peyda bikin)
|
||
gîrawê şedde, nîşaneya cotandina (kirin du ya) tîpên dengdar di zimanê erebî de
|
||
gîregîr pitpit, gazin, gilî (t ne bi zimanek zelal)
|
||
gîrfan berîk, kûrik, cêb, bêrîk
|
||
gîrfanî baxel berîka paxilê / paşilê
|
||
gîrfanbir berîkdiz, kesa/ê ji tiştan berîkan didize
|
||
gîrî bn gîr
|
||
gîrkar kesa/ê bi dijwarî razî dibe, zû razî nabe
|
||
gîro girtî
|
||
gîro girêdayî
|
||
gîro rêgirtî, rêlêgirtî
|
||
gîro (bi nesaxiyekê / nexweşiyekê) ketî
|
||
gîrobend nûjen, nû, jinûve
|
||
gîrodar serdest
|
||
gîrodar serwer
|
||
gîrode bn gîro
|
||
gîrsan bn helgîrsan
|
||
gîrsanewe (li hewa) vegirtin, ne hêlan / hiştin tiştek têt xwarê bikeve erdê
|
||
gîrsanewe dadan, nişîn, niştin, ji hewa hatin û "rûniştin" erdê, bn firoke
|
||
gîrûgirift asteng, dijwarî, pirsgirêk, zehmetî, gîrûgirift, arîşe, kêşe, astengî
|
||
gîsk gîsk, bizina / nêriyê ciwan ku êdî ne kar / kehr e lê hê mezin jî nebûye ku jê re bizin / nêrî bêt gotin
|
||
gîşe gidîş, giyayê (t genim yan cehê dirûyî) li ser hev hatiye komkirin
|
||
gîv gij, qij, pirç / por / pûrt / mû dema ne rast û rêk û hilû ye
|
||
gîy... bn giy...
|
||
gîz dengê "vizeziz" yan "gizegiz"
|
||
gîzandin vizandin, dengê "viz" (ji xwe)
|
||
gîzandin derxistin
|
||
gîzandin gizandin, dengê "viz" (ji xwe)
|
||
goçan gopal
|
||
go gog, hol, top, tepik
|
||
go kirdin xebitîn, şol kirin, livîn, lebitîn, hatin û çûn: Le sermana demim kar naka Ji ber sarmayê devê min nagere
|
||
gobend, gobeng qerqeşe, şerenîx, tevlihevî, geremol, qerebalix
|
||
goc goc, ji destên xwe şel û seqet yan jî ne jêhatî / zîrek
|
||
gocî gocî, şelî û seqetiya yan nejêhatiya / nezîrekiya destan
|
||
goçan gopal, çogan, bostan
|
||
goçan kaşok
|
||
gogird kifrît, nifik, derbik, kirgot
|
||
gokar (tişta / makîneya) dixebite (û ne xirabe ye)
|
||
gol gol (di hin lîstikan de)
|
||
gol se, kûçik (yê nêr, dijw. dêl)
|
||
gurc û gol çist û çeleng
|
||
gole cax, şifşe, bist, bistik, şîş
|
||
golk, golik golik, çêla / gayê berşîr
|
||
gom lîç, avgirk, ger(a avê), gerik, golik
|
||
gomelte gidîş, kom, tiştên li ser hev berhevkirî
|
||
gone awa, şêwe, reng
|
||
gonye tûr, kîs, telîs, tûrik, kîsik, telîsk
|
||
gopîne, gopke bişkuv, bişkuj, bûtik, xunçe, pindik
|
||
gopîne kirdin bişkuvîn, bişkujîn, bûtik / xunçe / pindik dan
|
||
gor gor, mezar, qebr, mezel, ziyaret, zêd, cihê kesên mirî tê ve hatine binaxkirin
|
||
gor guher, guhor, guherîn
|
||
gorhelken gorkol, kesa/ê goran dikole / çêdike
|
||
goristan goristan, cihê goran
|
||
goran kesên zaravaya / zimanê wan yê dayikanî kurdiya goranî ye (goranî)
|
||
goran guherîn, guhorîn, hatin guherandin / guhartin, bedil bûn, têvel bûn, wek xwe / berê neman
|
||
gorandin guherandin, guhorandin, guhartin, bedil kirin, têvel kirin, wek xwe / berê nehêlan
|
||
gorandinewe veguherandin, veguhartin
|
||
goranî stran, kilam
|
||
goranî goranî, zaravayek zimanê kurdî ye
|
||
gorankar guherbar, guhorbar, tişta diguhere yan dikare biguhere
|
||
gorankarî guherandin, guhartin
|
||
gorepan com, gom, meydan
|
||
gorewî gore
|
||
gorîn eynî, heman, her ew
|
||
gorîn guherandin, guhartin, guhorandin, bedil kirin, têvel kirin, wek xwe / berê nehêlan
|
||
gorînewe (ve)guhastin, (ve)guhezandin, bi hev guherandin,dan bi hev
|
||
gosale golik, têjika çêlan
|
||
goş kirdin mezin kirin, xwedî kirin (t zarok ji alî dayikê ve)
|
||
goşe goşe, kuj, kujî
|
||
goşe kunc, qunc, kuncik, quncik
|
||
goşe balguh, balîfk, balgî
|
||
goşe palgeh, palpişt
|
||
goşedar goşedar, kujîdar, bigoşe, bikujî
|
||
goşegîr terkemirov, tenêperest, kesa/ê nayê nav mirovan
|
||
goşegîrî terkemirovî, tenêperestî
|
||
goşenîga goşenîga, ruxsar, awayê / cihê lênerînê / jêdîtinê
|
||
goşt goşt
|
||
goşt girtin goşt girtin, qelew bûn, zexm bûn
|
||
goştî kal goştê xav
|
||
goştaw goştav, avika goştî
|
||
goştin zexm, qelew, têrgoşt
|
||
goşpare xilmiş, selix, birîna sivik
|
||
goştxor goştxwer
|
||
got neliv, bêliv
|
||
got şel, felc, şat, axûz, şil, şel û seqet
|
||
got qerimî, qerimandî
|
||
got bûn wa lê hatin ku nikare bilive / bixebite
|
||
got bûn şel / felc bûn
|
||
got bûn qerimîn
|
||
got kirdin wa kirin ku kesek / tiştek nelive / nexebite
|
||
got kirdin şel / felc kirin
|
||
got kirdin qerimandin
|
||
got qeliq, hej
|
||
got lerz, recf
|
||
got lê dan qeliqandin, hejandin
|
||
got lê dan lerizandin, recifandin
|
||
gotal ref, koma firindeyan
|
||
gotre bir, celeb, kom, tev
|
||
gotin gotin, bêjîn, bêjan
|
||
govar, gowar kovar, magazîn
|
||
goyîj goyîj, goyîşk, fêkieyek e (bi îngilîzî "hawthorn" û bi tirkî "aliç" tê gotin)
|
||
goze cer, cêr
|
||
gozer cerçêker
|
||
gozele cerik, cêrik
|
||
gudle beşa / pişka ser eniyê ji pirça / porê mirov
|
||
gujm tundî, tûjî, şidet
|
||
gujm (bejnûbala xwe) hejandin
|
||
gucer bn gecer
|
||
gul girewî, lewitî, pîs, herimî, gurî, beloşîn, pîskî, larekî
|
||
gul gul, kulîlk
|
||
gul girtin gul girtin, kulîlk dan, pişkivîn
|
||
gulac kapsûl, kîsik
|
||
gulale (gula) nîsanî, (gula) bûkûzava
|
||
gulan 2yem meha ya salnameya kurdî
|
||
gulan di salnameya zayînî de meha 5em ya her salê
|
||
gulaw gulav, ava (ji) gulan
|
||
gulawî gulavî, ji ava gulan
|
||
gulawî gulavî, birek hirmiyan e
|
||
gulawpijên gulavreşînk, lêreşandina ava gulan
|
||
gulbang (peyva/ banga) bixêrhatin(ê)
|
||
gulbang daxwaz, tika, rica
|
||
gulbaran gulbaran, gul bi serê kesekî / tiştekî de barandin / weşandin
|
||
gulbedem ter, hêşîn (fêkî, keske)
|
||
gulbijêr, gulçin bijare, gulbijêrk, yên herî baş / xweş / jêhatî û hwd
|
||
guldan guldank, amana gulan dikin tê de yan tê de şên dikin
|
||
guldar guldar, dara / giyayê gulan dide
|
||
gulebax sorgul
|
||
guleberoje gulberoj
|
||
guleçawêşe beybûn
|
||
gulendam gulbejn, gulendam, kesa bejnûbala wê wa lihevhatî û bedew e ku jê re "gul" dikare bêt gotin
|
||
gulendam navek keçan e
|
||
gulî gulî, ji gulan, ji rengê gulan
|
||
gulgulî gulgulî, cil û bergên wêneyên gulan li ser
|
||
gulle gulle, berik, fîşek
|
||
gullebaran gullebaran, gullereşan
|
||
gullepirêj gullereşînk, tifeka makîneyî
|
||
gulme tibab, parçe, parçeyek mezin
|
||
gulmêx sing, mîx, arêx, spîn
|
||
gulreng gulreng, ji rengê gulan
|
||
gulreng gulreng, wek gulan bedew û delal
|
||
gulrêzan gulbaran, gul bi serê kesekî / tiştekî de barandin / weşandin
|
||
gulşen gulşen, gulistan, gulrez, rezê / baxçeyê gulan
|
||
gulunke gulîfank, rîşelok, mengule
|
||
gulzar gulistan, gulrez, rezê / baxçeyê gulan
|
||
gulî girew, girewîtî, pîsî, herimîtî
|
||
gum wenda, hinda, berze, rêwenda, nediyar
|
||
gum jidestdayî, wendakirî
|
||
guman şik, guman, dudilî, dilwasî
|
||
gumanbar berşik, gumanbar, kesa/ê / tişta guman jê tên birin
|
||
gumanî bişik, dudil, dilwas, dilwaswas
|
||
gumanreş bişik, dudil, dilwas, dilwaswas
|
||
gumete dan xwe hilavêtin, xwe hilavêtin
|
||
gumirk gumirk
|
||
gumî wendayî, hindayî, berzeyî, rêwendayî, nediyarî
|
||
gumî jidestdan, wendakirin
|
||
gumnaw bênav, nenas, kesa/ê jêhatîtiyên wê/wî nayên nasîn yan ecibandin
|
||
gumra, gumrê xirayî, xirhayî, kesa/ê ji ser rêya rast (ya olî û dînî / sincî û exlaqî) çûye, li ser nemaye, heretîk
|
||
gumra, gumrê bêbext, bêwijdan
|
||
gumraker xapînok, xapîner, lêbok, cambaz
|
||
gun gun, hêlik, ritil, (kîr û) gun
|
||
gunah gune, guneh, xirabî, tawan
|
||
gunahbar gune(h)bar, tawanbar, kesa/ê gunehek yan çend guneh kirine
|
||
gunahkar, gunahker gunehkar, gunehker, tawankar, kesa/ê gunehan / xirabiyan / tawanan dike
|
||
gunahkarî, gunahkerî gunehkarî, gunehkerî, tawankarî, kirina gunehan / xirabiyan / tawanan
|
||
guncan (bi) kêr hatin, guncîn, lê hatin
|
||
guncandin (bi) kêr anîn, lê anîn, guncandin, wa kirin ku (tiştek) kêrî (tiştekî) bêt
|
||
guncaw bikêr, bikêrhatî, guncav, lêhatî, kêrhatî, minasib
|
||
gund gund
|
||
gundarî gundarî, derbajar, dernavend, deverên ne bajar in
|
||
gundore gundor, petêx, talik, kalik
|
||
guntule birek tiriyê zer e
|
||
gur gur
|
||
gur lez, bizav
|
||
gur hêz, şiyan
|
||
gur pê dan gur kirin
|
||
gur pê dan lezandin, bizivandin, lez danê
|
||
gurbe nêrepisîk, nêrekitik, pisîkên / kitikên nêr
|
||
gurbe pindiloşk, (kur) pito, bito
|
||
gurbe (kiç) pitê, bitê, kesa/ê kurt û qelewok
|
||
gurbiz zexm, qayim, bihêz
|
||
gurc gurc, leşsivik, destsivik
|
||
gurc çist, çeleng
|
||
gurc lezgîn, bilez, bibez, pît, hêl: ~ û gol çist û çeleng
|
||
gurçîle gurçik, gurçîlk
|
||
gurçû berçêlk, sersîng, bersînga firindeyan
|
||
gurd wêrek, biste, mêr, dilêr, dilşêr, pelewan, bisteh
|
||
gure qelebalix, geremol, qerebalix
|
||
gureşe lêxurîn, gef, tehdîd: hereşe û gureşe gef û gur
|
||
gureşekar gefker, gefxwer, tehdîdker
|
||
gureşekar bive, xeter
|
||
gureûbire heytûhot, deng û pêjn, qerebalix, dengê bilind û zêde
|
||
gurêz xwejêkirin, xwejêdûrkirin, hevzaxwejêkirin, xwetêkilnekirin
|
||
gurg gur, gurg
|
||
gurgangaz xayîn, hevalê dijminan
|
||
gurîs werîs, wêrîs, benek stûr e (t ji mûyê bizinan têt çêkirin)
|
||
gurp, gurpe, gurpegurp (dengê) gurm, gurmegurm, dengê lêdana dil ya dil
|
||
gurz gurz
|
||
gurz kaşok
|
||
gurz gurz, biserdegirtin, êriş
|
||
gurze gurzik, destik, qevd (nim. yê gulan)
|
||
gurze gurze, prîzma
|
||
gurzehon werîs, bizîng, ben, hebl
|
||
gurzetîşk tîroj, tîrêj
|
||
gustax wêrek, biste, bêtirs, netirs, mêr
|
||
gustaxî wêrekî, bisteyî, bêtirsî, netirsî, mêranî
|
||
guş ben, benik, dezî
|
||
guşa, guşad xirş, pûç, vala, xalî, bênaverok
|
||
guşar givaş, guvaş, şidan
|
||
guşîn givaştin, guvaştin, şidandin, givişandin
|
||
guşran givişîn, guvişîn, şidîn, hatin guvaştin / şidandin
|
||
guşraw givaştî, guvaştî, şidandî, givişandî
|
||
guşrawe derkişandî, jêkişandî, jêderanî
|
||
guwan guhan (memikên lawiran)
|
||
guwar kewê ferx
|
||
guware guhar, guhark
|
||
guwastinewe raguhezandin, guhastin, veguhastin, guhezandin, ji cihekî birin yek dî
|
||
guwê guh
|
||
guwê lê girtin guh dan, guhdarî kirin
|
||
guwêçke guh
|
||
guzare giringî, watedarî, pûte, pûtedarî, ferî, muhîmî
|
||
guzaredar watedar, giring, pûtedar, fer, muhîm
|
||
guzareyî razber, abstrakt
|
||
guzer kunc, qunc, kuncik, quncik, qulaç
|
||
guzer buhur, rê
|
||
guzeran meşîn, bi rê ve çûn (t mecazî)
|
||
guzeran debar(e), îdare (ya jiyanê), qîm
|
||
guzeran kirdin debare kirin, îdare(ya jiyanê) kirin, qîma xwe (bi tiştekî) anîn
|
||
guzerandin meşandin, bi rê birin (t mecazî)
|
||
guzerandin debare kirin, îdare(ya jiyanê) kirin, qîma xwe (bi tiştekî) anîn, (jiyana xwe) borandin
|
||
guzerga, guzerge rê, rêgeh
|
||
guzeryu (rêya) vekirî / bêasteng
|
||
gû gû, pîsatî
|
||
gû kirdin rîtin, gû kirin
|
||
gûboq (qewze) kevz
|
||
gûp gep, alek
|
||
gûpin gepîn, gepqelew
|
||
gûran dirûvîn, dirist bûn, şikil girtin
|
||
gûwawî pîs, gûyî, herimî, qirêj, lewitî
|
||
gwê bn giwê
|
||
ha ha? çi? çawan? (Te) çi got?
|
||
ha ha? ma ne, yan: Toş dêyt, ha? Tu jî, ha? Tu jî dêyî? Tu jî dê bêyî, ma ne? Tu jî dê bêyî, yan?
|
||
ha ha, hanê, de ha, de hanê, işte, va ye, de va ye, kerem ke, fermû (t dema tiştek ji kesekî re têt dan li şûna bêt gotin: "Bigire")
|
||
ha ha! bizane ha! bizane ku, de min ji te re got
|
||
ha ha ... ha ... ha ... ha, geh ... geh, car ... car: Le lêre ha lewê li vir li wir, geh li vir geh li wir, car li vir car li wir
|
||
ha ([min] ham, [to] hayt, [ew] ha, [ême] hayn, [êwe] han, [ewan] han) Li şûna lêkera "bûn" têt bikaranîn: Ham le mal [Ez] li malê me. Hayt le mal? [Tu] li malê yî? û hwd.
|
||
-ha : -an (pêşpirtikek e bo diyarkirina pirejimariya t jimaran): hezarha (bi) hezaran, milyonha (bi milyonan)
|
||
hac bn har û hac
|
||
hacet, hacet alav, amûr, hacet
|
||
hacî hecî, hacî, kesa/ê heca xwe bi cî aniye
|
||
hacîbadam navê birek biskewîtan e
|
||
hacîbayef bahîvtirşk
|
||
hacîleqleq hacîleglege, leglege, quling
|
||
hacîreng bn hacîreş
|
||
hacîreş hacîreşk, hechecîk, çivîkek rewş e
|
||
haçe bn dirêjayî
|
||
hafiz hafiz, kesa/ê Qur'anê ji ber dizane, kesa/ê Qur'an ji ber kiriye
|
||
hafiz kor, bêçav, kore
|
||
haj mat, matmayî, ecêbgirtî, sersam
|
||
hajandin xwişîn, xuşîn, dengê bilind yê daherikîna / darijîna avê jê hatin
|
||
haje, hajehaj xwiş, xwişexwiş, dengê bilind yê daherikîna / darijîna avê
|
||
haka haha, aniha, di vê gavê de
|
||
hakayî hahayî, tişta aniha / haha bibe / bêt / biqewime
|
||
hakim (fermanrewa) hakim, padişah, fermanber, walî, rêveber, mîr
|
||
hakim (dadgêr, serokî dadga) dadgêr, dadger, hakim, serokê dadgehê
|
||
hakimane hakimane, wek / mîna hakiman
|
||
hakimane hikûmî, hukumetî, fermî
|
||
hakimêtî hakimî, hakimtî, rêveberî, fermanberî, hukim
|
||
hako keteberî, tesadif: le ~ bi keteberî / tesadifî
|
||
hal hal, rewş, çawanî
|
||
hal û ehwal çawanî, rewş, hal û ehwal
|
||
halî serwext, fama, têgihiştî, têgihandî, fehma
|
||
halî bûn tê gihîn, serwext bûn, fam kirin, tê gihiştin
|
||
halî kirdin tê gihandin, serwext kirin, famandin, fehmandin
|
||
halaw hilm, buxar, hewayê germ, ava wa germ bûye ku hildikeve hewa
|
||
halet rewş, destûdar, hal
|
||
halî bûn tê gihîn, tê gihiştin, fam kirin, serwext bûn, fehm kirin, fêm kirin
|
||
halî kirdin tê gihandin, dan famkirin, serwext kirin
|
||
ham bn haw
|
||
hamar rastgeh, deşt
|
||
hamêz hemêz, hembêz, koş, dergûş
|
||
han pal, def, dehf, han, teşwîq
|
||
han dan şarandin, (li tiştekî) sor kirin, han dan, teşwîq kirin, berev (kirina tiştekî) def dan / pal pê radan
|
||
han dinyadîtî, xwedîtecrûbe, pêzan
|
||
han bn ast
|
||
hana hewar, pena, stare, daxwaza alîkariyê kirin
|
||
hana birdine ber ... xwe spartin (kesekî / tiştekî), avêtin hewara (kesekî / tiştekî)
|
||
hana hingiv, hingivîn. Tenê di vê gotinê de bi kar têt: Hanam kirde demit Devê te bihingiv be ("Min hingiv kir devê te." Dema kesek tiştekî pir baş vedibêje û li şûna "sehet xweş" yan "dev xweş" mirov dixwaze gotinek hê şirîntir bibêjiyê)
|
||
hanaber hewarber, stareber, kesa/ê xwe dispêre (kesekî / tiştekî)
|
||
hanehan bn han
|
||
hander palder, defder, şarîner, sorker, teşwîqker
|
||
handiraw şarandî, (li tiştekî) sorkirî, teşwîqkirî, berev (kirina tiştekî) defdayî
|
||
hane bn kanî
|
||
hanê bn ha
|
||
hanîn bn hênan
|
||
hapulk bn derfet
|
||
har har, dînûhar, dirinde, venehewayî, bêtebat, şûm, neqet, destmatî
|
||
har û hac şûm, neqet, venehewayî, destmatî, ya/yê destê xwe dike di nav her karî re tevî ku ne karê wê / wî be jî, t zarok yên ku ji ber nesekinîna xwe xirabiyan dikin û ziyanê digihînin kesekî yan tiştekî
|
||
haran bn harîn
|
||
haraw hêrayî, hêrandî, destarkirî, (genimê, goştê û hwd) hûr-hûrkirî
|
||
hare, harehar şinq, şingeşing dengê şkestina caman / şûşeyan
|
||
hare kirdin şingîn, dengê şkestina caman / şûşeyan jê hatin
|
||
hare kêzikek e
|
||
hariye kêzek e
|
||
harî harî, dînûharî
|
||
harîkar alîkar, arîkar, alîkar
|
||
harîkarî alîkar, arîkar, alîkar
|
||
harîn hêran, hêrandin, hêrîn, destar kirin, (genim, goştê û hwd) hûr-hûr kirin
|
||
harû pidû, pû, alûne, pidî, goştê ber didanan
|
||
harûhûrt pozbilindî, quretî, xwe mezin hesibandin / kirin
|
||
haş bn bêkelk
|
||
haşa haşa, ne wa / wisan / wiha / wilo / hosa
|
||
haşa ji bilî, ji xeynî, ... ne tê de: haşa huzûr haşa huzûr, ji bilî yên amade / hazir / li hizûrê
|
||
haşûhûş dengûdor, qerebalix, qerqeşe, gengeşe, şerenîx
|
||
hat dema borî ji lêkera hatin
|
||
hat bext, nesîb, şans: rêy çûn û nehat rêya bêveger, rêya çûn û nehatinê
|
||
hatin hatin
|
||
hatine dî bi cî hatin, bi cih hatin, rast derketin: Awatekanman hatine dî Hêviyên me bi cî hatin
|
||
hatinewe vegerîn, vehatin, hatinve, dîsan hatin
|
||
hatinewe yad / bîr hatin bîrê
|
||
hatûçû hatin-û-çûn
|
||
hatûçû trafîk: polîsî ~ polîsê livok, polîsê gerok, polîsê trafîkê
|
||
havil havil, xebat, berhem, encam
|
||
haw- hev-, hev-, eynî-, êkûdu, hevûdin
|
||
hawahengî hevahengî, lihevanîn
|
||
hawahengî hevkarî, amadekirina tiştekî bi hev re
|
||
hawar hawar, bang, gazî, hewar
|
||
hawar birdin (bo) xwe spartin (kesekî), hawara xwe gihandin (kesekî)
|
||
hawar lê hestan hawar kirin, kirin qîrîn û hawar
|
||
hey hawar! hey hawar! wey li vî halî
|
||
hey hawar! hawar e!
|
||
Xwa hawar! Hewar Xwedê!
|
||
hawar bn hewar
|
||
hawarî hewarî, berbedel, mînek
|
||
hawarker hewarker, gazîker, bangker, kesa/ê hewarê dike
|
||
hawbend hevbend, hevgir
|
||
hawbeş hevbeş, hevpar, mişterek, pêkve, şirîk
|
||
hawbeşêtî, hawbeşî hevbeşî, hevparî, mişterekî, şirîkî
|
||
hawbîr hevbîr, hemfikir, kesên (li ser mijarekê) dîtin û baweriyên wan mîna hev in
|
||
hawcê hevber, tiştên mîna / beramberî hev in
|
||
hawcor hevbir, hevceleb, hevçeşn, hevcor, tiştên ji heman birê ne / eynî hev in
|
||
hawcot hevcot, tiştên tam mîna hev
|
||
hawcot hevtov, zarokên cêwî / hevalcêmik yên ku tam dişibin hev
|
||
hawçaw hevrik, dijber, kesên dijî hev
|
||
hawçawî hevrikî, dijberî, berberkî, dijîtiya hemberî hev
|
||
hawçax hevçax, hevserdem, hevdem, eynî demî
|
||
hawçax nûjen, hevçerx, nihoyî, modern
|
||
hawçek hevçek, kesên bi hev re dijî tiştekî / kesekî şer dikin
|
||
hawçeq hevçeq, hevbin, tiştên bingeha wan yek e
|
||
hawçerx bn hawçax
|
||
hawçeşn bn hawcor
|
||
hawçire hevbêj, kesên bi hev re (tiştekî, t stranan) dibêjin
|
||
hawderd hevderd, kesên derd û kulên wan eynî ne
|
||
hawdest hevdeste, mîna hev
|
||
hawdîn hevdîn, hevol, kesên dînê wan eynî ye
|
||
hawen hawin
|
||
-hawêj -avêj, paşqertafek e dikeve pey hin peyvan û kirdeyan ji wan çêdike, nimûne: rimhawêj rimavêj, kesa/ê riman diavêje, tîrhawêj tîravêj
|
||
hawêr jihevkirina mih û berxan bo dema dotina mihan
|
||
hawha, hawhaw dengûdor, dingering, xiringediring, teqereq
|
||
hawîn havîn, tavistan, germtirîn demsal, demsala piştî biharê û berî payizê, dijw. zivistan
|
||
hawîne, hawînî havînî, havînîk, tiştên li havînê çêdibin (wek fêkî) yan kêrî havînê tên (wek cil)
|
||
hawînhewar havîngeh, havînwar, cihê bênvedanê yê havînê
|
||
hawîştin avêtin, havêtin, avêştin
|
||
hawîtin bn hawîştin
|
||
hawkar hevkar, hevxebit, hevşol, kesên / tiştên li gel hev karekî dikin yan dixebitin
|
||
hawkarî hevkarî, hevxebat, hevşolî, karkirina bi hev re, şol kirina li gel hev, xebata pêkve
|
||
hawkat hevdem, bûyerên di eynî demê de diqewimin
|
||
hawkêş hevkêş, paralel
|
||
hawkêşe hevkêşe, hevber, beramber, wekhev
|
||
hevkêşî hevkêşe, paralelî, paralelîzm
|
||
hawla hevhêl, hevla, hevlayen, tiştên aliyên wan eynî ne
|
||
hawlif bn hawta
|
||
hawmal hevmal, kesên (ji / li) eynî malê
|
||
hawmil hevnîr, gayên bi hev re vot pê têt kirin
|
||
hawmil (m) heval, hevrê, hevbar
|
||
hawnaw hevnav, kesên navên wan eynî ne
|
||
hawnaw hevwate, sînonîm, hevmane, du yan zêdetir peyv yên ku wateya / maneya wan eynî ye yan pir nêzî hev e, nimûne: wek, mîna, şibî, eynî, nola, fena û hwd
|
||
hawneberd hevrik, dijber, rikeber, kesên dijî hev
|
||
hawnişîn hawjîn, kesên bi hev re dijîn
|
||
hawniştiman bn hawwilat
|
||
hawnore hevdor, kesên doranê dikin, kesên bi dor cihê hev digirin û karekî dikin
|
||
hawpa hevtawan, hevguneh, kesên ziyanek / xirabiyek bi hev re kirine
|
||
hawpaye hevpaye, kesên di pileya / dereceya xwe de hindî hev in
|
||
hawpeyman hevpeyman, hevsoz, hevalbend, kesên li ser heman soz û peymanan hevkarî û alîkariyê didin hev û bi hev re dixebitin
|
||
hawpirsî hevpirsî, suhbet, pirsîna li halê hev
|
||
hawpişt hevpişt, hevpal, kesên alîkariya hev dikin
|
||
biray hawpişt birabav, birabab, kesên bavê wan yek e lê her yekê dayikek cuda heye
|
||
biray hawpişt (m) birabav, kesên wa dilsozî hev in qey birayên hev in
|
||
hawraz hevraz, kesên tiştek / tiştên hev yê(n) raz / nepenî / nehînî dizanin
|
||
hawrê heval, hevrê, hogir, dost, birader
|
||
hawrêtî hevalî, hevaltî, hevalînî, hevrêtî, hogirî, dostî, biraderî
|
||
hawsal hevjî, hevtemen, hevsal, kesên jiyê / temenê wan hindî hev e
|
||
hawsame hevbînahî, hevbîr, hemfikir, kesên baweriya / bînahiya / dinyabîniya wan wek hev e
|
||
hawsaz hevgir, hevsaz, hevkêr, tiştên kêrî hev tên
|
||
hawsede hevsedsal, kesên / tiştên li eynî sedsalê jiyane / qewimîne
|
||
hawseng hevseng, serbiser, hevterazû, tiştên / kesên / giraniya / giringiya / bandora wan hindî hev e
|
||
hawseng rewşa yan rawesteya normal / asayî
|
||
hawsengî hevsengî, serbiserî, balans
|
||
hawser şû, hevser, jina yan mêrê kesekê/î
|
||
hawserdem bn hawçax
|
||
hawsê bn dirawsê
|
||
hawsinûr hevtixûb, hevsinor, cihên (t welatên) sinorên wan bi hev re ne
|
||
hawsiwênd hevsoz, hevsond, hevpeyman
|
||
hawsiwêndî hevsozî, hevsondî, hevpeymanî, komplo
|
||
hawşan hevmil, kesên di pileya / asta / dereceya hev de
|
||
hawşan hevta, kesên hindî hev zîrek / jêhatî
|
||
hawşar hevbajar, hevşar, hemşerî, kesên ji eynî bajarî
|
||
hawşêwe hevawa, hevşêwe, hevreng, tiştên bi eynî awayî / şêweyî / rengî
|
||
hawşîre hevşîr, kesên şîrê eynî dayikê xwarine lê ne ji eynî dayikê ne
|
||
hawta hevta, kesên hindî hev zîrek / jêhatî / xurt û hwd
|
||
hawtek pêvek, pêrek, tiştê(n) bi hinek / yek dî ve / re
|
||
hawtemen hevjî, hevtemen, kesên jiyê / temenê wan hindî hev e
|
||
hawterazû bn hawseng
|
||
hawwilat hevwelat, kesên ji eynî welatî
|
||
hawwilatî hevwelatî, kesa/ê ji welatekî ye û mafê wê / wî yê asayî wek ya / yê herkesa li wî welatî dijî heye
|
||
hawxak hevax, cîran
|
||
hawxef hevxew, kesên bi dinivin / radikevin / radizin
|
||
hawxiwan hevsifre, kesên bi hev re dixwin û vedixwin
|
||
hawzêd bn hawwilatî
|
||
hawzig cêwî, hevalcêmik, hevzik, kesên bi hev re di heman demê de ji eynî dayikê bûne
|
||
hawziman hevziman, kesên bi eynî zimanê wan (yê zikmakî) eynî ye
|
||
hawzom hevzom, hevcom, hevgom, kesên ji eynî zomê / comê / gomê / herêmê / deverê / aqarî
|
||
hazir amade, hazir
|
||
hazirî hazirî, amadeyî
|
||
he he!? çi? ha!?
|
||
he, he' he', hi', ne', na, ne, no: He', nayem He', nayêm
|
||
he- he-: [min] hem [ez] heme, [to] heyt [tu] heyî, [ew] heye [ew] heye, [ême] heyn [em] hene, [êwe] hen [hûn] hene, [ewan] hen [ew] hene
|
||
he- [min] heme min heye, [to] hete te heye, ew heyetî wê / wî heye, ême hemane me heye, êwe hetane we heye, ewan heyane [e]wan heye
|
||
heb heb, hebik, tablet, dermanê lib-lib
|
||
hec hec, çûna Mekeh û Medîneyê bo bicîanîna yek ji erkên /erkanên îslamê
|
||
hec ziyaretkirina cihek pîroz
|
||
hec armanca dawîn di lîstika tebelanê / xarbaziyê de
|
||
hecû bn daşorîn
|
||
heçulûr rew-rew, reyîn / rewîna / hewîna har ya seyan / kûçikan
|
||
hed hed, sinor, tixûb, rade, ast
|
||
hed wêrekî, bistehî
|
||
hedîs hedîs, pendên / şîretên / çîrokên têt bawerkirin ji devê Mihemed Pêxember in
|
||
heft heft (jimare 7, VII)
|
||
hefta heftê (jimare 70, LXX)
|
||
heftamîn, heftamîn heftêyem, heftêyemîn, (di rêzê de ya / yê / yên) heftêyê
|
||
heftane heftane, meaşê heft rojan
|
||
heftane hefteyî, tişta her hefte (carekê) dibe
|
||
hefte hefte, heftî, heft roj, yekîneyek demî ye ji heft rojan pêk têt
|
||
heftem, heftemîn heftem, heftemîn (di rêzê de ya / yê / yên) heftê
|
||
hefteyî hefteyî, tişta her hefte (carekê) dibe
|
||
hej bn heş
|
||
hejan hejîn, hejiyan, hejihan, hatin hejandin, şilqîn, qeliqîn, livîn
|
||
hejan (wurûjan) arîn, ariyan, arihan
|
||
hejandin hejandin, şilqandin, qeliqandin, livandin
|
||
hejandin (wurûjandin) arandin
|
||
hejar hejar, jar,belengaz, feqîr, reben, kêmhe, destkurt
|
||
hejarî hejarî, jarî, belengazî, feqîrî, rebenî, destkurtî
|
||
hejde hejde, hijdeh (jimare 18, XVIII)
|
||
hejdeha, hejdîha bn ejdeha
|
||
hejdehem, hejdehemîn hejdem, hejdeyem, hejdemîn, (di rêzê de ya / yê) hejdeyê
|
||
hejend hejok, qeliqok, livok, venehewayî
|
||
hejêner hejîner, qeliqîner, livîner, ya / yê dihejîne
|
||
hejêner arîner, ya / yê diarîne
|
||
hejg çeq, çiqil, çeqik, çikilk (yên daran / deviyan / tiraşan)
|
||
hejg zend, dest
|
||
hejg pî, ling
|
||
hekîm hekîm, bijîşk, nojdar, dermanker, luqman
|
||
hel delîv, derfet, firset, fersend, mecal, keys
|
||
hel car, gav, dem, kêlîk, bîsk, hal, neql
|
||
hel- hil- (pêşqertafek e dikeve pêşiya hin peyvan û wateya berev jor / serî / silal dide wan)
|
||
helahel bn helayil
|
||
helahela rîçalok, zîçarok, peritî, pirtepirt, parçe-parçe
|
||
helal pûyîn, debax
|
||
helal dan pûyîn, debax kirin
|
||
helal helal, rewa, durist, tiştê (bi taybetî ji alî dînî ve) destûr heye bêt kirin
|
||
helale lale, alale, le'le
|
||
helale sergul, gerik, toza kulîlkan
|
||
helale awaz, melodî, dengê birêk û lihevhatî
|
||
helalxor helalxwer, kesa/ê malê heram naxwe
|
||
helalxor kesa/ê malê ne yê wê / wî be bêyî destûr destdirêjiyê lê nake
|
||
helalza, helalzade helalza, helalzade, zaroka/ê ji dêbavên markirî çêbûye
|
||
helamet persîv, arsim, harîk, zekem, asrîm, sarma
|
||
helametî persîvî, arsimî, harîkî, zekemî, asrîmî, sarmayî, kesa/ê persîvê girtiye, ya / yê bi persîvê ketiye
|
||
helamsan enflasyon, bihabûna tiştan û daketina qîmetê pare
|
||
helane zembîl, sepet
|
||
helat meth, pesn (t yên bêbingeh)
|
||
helat bên, bêhn, bihn (ya pîs)
|
||
helat tenê di rojhelat
|
||
helatû revok, ya / yê direve
|
||
helatin bn helhatin
|
||
helawêz hilawîstî, daliqandî, (bi dîwar / ristê ve) kirî
|
||
helawird (ji hev) veqetandî / cuda(kirî)
|
||
helawirdin ji hev kirin, ji hev cuda kirin, ji hev veqetandin
|
||
helawisan werimîn, perçivîn
|
||
helawisan berfire bûn, belav bûn
|
||
helaxinîn girtin, qepat kirin (t kun yan rê)
|
||
helaxinîn xwe hilpîvan, qedirê kesekî şkandin bi gotina dijûnan li kesek wê / wî yê mirî
|
||
jehrî helayil! jehremar! quzilqurt! quresim!
|
||
helbest helbest
|
||
helbest lihevînayî, çêkirok, xapînok, lêbok
|
||
helbeste helbest, t çîrok yan dersa wek helbestê vehûnandî / lihevînayî
|
||
helbestin hûnandin, vehûnandin, li hev anîn, hilbestin, kirin helbest
|
||
helbestin li hev anîn, çêkirin (t derek yan tiştek bo xapandin û lêb û hîleyan)
|
||
helbestiraw hûnandî, vehûnandî, lihevînayî
|
||
helbestiraw lihevînayî, çêkirî, çêkirok, xapînok, lêbok
|
||
helbet, helbete elbet, helbet, bêguman, jixwe, bêşik
|
||
helbet, helbete belkî, dibe ku
|
||
helbez (xwe)hilavêtin, xwe bilind avêtin
|
||
helbezîn, helbezînewe vejenîn, bi erdê ketin û jê bilind bûn
|
||
helbijardin hilbijartin
|
||
helbijêr hilbijêr, ya/yê ku hildibijêre yan jî mafê hilbijartin û dengdanê heye
|
||
helbijar hilbijar, ya/yê tê yan dikare bê hilbijartin
|
||
helbijar bijare, tiştên hêja / berkeftî / hezkirî
|
||
helbijarde bijare, tiştên hêja / berkeftî / hezkirî
|
||
helbijarde hilbijartî, bijartî, yên ku hatine bijartin
|
||
helbijardin hilbijartin, bijartin, ji nav hinan yek yan çend (kes / lib) qebûl kirin
|
||
helbijêr hilbijêr, ya / yê (hin kesan / tiştan) dibijêre
|
||
helbijêr ya / yê mafê wê / wî yê dengdanê di hilbijartinan de heye
|
||
helbijêraw hilbijartî, ya/yê hatiye hilbijartin
|
||
heldan hilavêtin
|
||
helbirîn hilketin, rabûn, bilind bûn
|
||
helbirîn (ronahî) hilbûn, vêketin, berbûn, geş bûn, gur bûn
|
||
helbirîn rê lê girtin, bersîng lê girtin (t li êrişên dijmin û nehiştin dijmin bi pêş bikeve)
|
||
helbirwandin meriçandin, merçiqandin, perçiqandin, zirviçandin
|
||
helbizirkan (rûyê mirov ji tirsan) zer bûn / spî bûn
|
||
helbizirkaw (rûyê mirov ji tirsan) zerbûyî / spîbûyî
|
||
helçeqîn tê kutîn, tê çûn, tê re çûn, çûn tê re (bizmar, derzî, strî û hwd di tiştekî re çûn)
|
||
helçinîn nijinîn, nijinandin, gidîş kirin, (li ser hev) kom / berhev kirin
|
||
helçinîn dîwar danîn
|
||
helçinîn (av yan ruhniyek dî) mêtin / mijîn (xwe)
|
||
helçinraw nijinî, nijinandî, gidîş kirin, (li ser hev) komkirî, (li ser hev) berhevkirî
|
||
helçûn firûn (t şîr dema zêde germ dibe û di ser qazanê / qûşxanê re diavêje)
|
||
helçûn hilketin, hewa ketin, berev jor / serî / silal çûn
|
||
heldan hilavêtin, avêtin hewa
|
||
heldan (firfirok) hilfirandin
|
||
heldan (çadir, kûn, xîvet) vedan
|
||
heldan (zêde) pesnên / methên kesekî / tiştekî kirin
|
||
heldan (gotina kesekî) vebirîn
|
||
heldan geş bûn, xemlxweş bûn
|
||
heldanewe (qepax / kevînk / serpoş / nivîn û hwd ji ser) rakirin
|
||
heldêran hilqulipîn, xwe hilqulipandin, li hewa / firê xwe xwe qulipandin
|
||
heldiran dirîn, çirîn, peritîn, hatin dirandin / çirandin / peritandin
|
||
heldiraw dirî, çirî, peritî, dirayî, çirayî, (ya / yê) hatî dirandin / çirandin / peritandin
|
||
heldirîn hildirandin, hilçirandin, dirandin, çirandin, bi devek tûj (t yê kêrê) dirandin / çirandin
|
||
heldirûraw hildirû, derdirû (tişta/ê deriyê wê / wî bi dirûnê / kêliyan hatiye girtin)
|
||
heldirûn hildirûn, derdirûn (bi dirûnê / kêliyan deriyê tiştekî girtin)
|
||
hele şaşî, xeletî, çewtî
|
||
heledawan lez, bizav, lezûbizav, ecele, pele
|
||
helehel qîrîn, qîjîn, dengûdor
|
||
heleke venehewîn, li cihê xwe nesekinîn / netebitîn
|
||
heleke navê govendekê ye
|
||
heleke navê birek teyrê baz e
|
||
helhele tilîlî, dengê kêfxweşiyê di şahiyan de (t jin vedidin)
|
||
helhele kêşan / lê dan tilîlî vedan, kirin tilîlî
|
||
helengûtin hilingivîn, hilingiftin, likumîn, terpilîn
|
||
heleqmeleq ehmeqî, serserî, gotinên / tiştên dûrî hiş û aqil
|
||
heleşe lezok, bilez, bizivok, bilezûbizav, bêsexbêr, bêdîqet
|
||
heleşeyî lezokî, bizivokî, lez, bizav, bêsexbêrî
|
||
helet asê, cihê mirov nikare bi asanî lê bimeşe
|
||
helet serhişk, neguhdar, mirovê serkêşiya wê / wî kirin dijwar e
|
||
helewer kesa/ê têkilî nav karên (t axiftina) xelkê dibe
|
||
helexerc felîte, destbelav, kesa/ê malê / pareyê xwe pir xerc / pûç dike
|
||
helfilîqandin meriçandin, merçiqandin, zirviçandin, perçiqandin
|
||
helfilîqan meriçîn, merçiqîn, zirviçîn, perçiqîn
|
||
helfilîqaw meriçîn, merçiqîn, zirviçîn, perçiqîn
|
||
helfirandin hilfirandin, wa kirin ku tiştek bifire (t bi lez)
|
||
helfirîn hilfirîn, firîn (t zû firîn dûr)
|
||
helfirîwandin xapandin, lê(h)b lê kirin, hîle lê kirin
|
||
helgeran hilgerîn, li hindavî / raserî tiştekî gerîn yan dewr dan
|
||
helgeran hilketin, hewa ketin, ji derek nizm meşîn derek bilind
|
||
helgeran berbelav bûn (dar yan giya dema pelên / çeqên xwe belavî derdorî xwe dike)
|
||
helgeran (reng) guherîn, lê bûn (rengek): Rengî zerd helgera Reng lê zer bûn (ango bûn spîçolkî / zerik)
|
||
helgeranewe qulipîn, vequlipîn, serberjêr bûn, berejavî bûn, dijber bûn
|
||
helgêranewe bn helgeranewe
|
||
helgiloftin perixandin, mizdan, destê xwe pêve anîn û birin
|
||
helgirtin hilgirtin
|
||
helgîran hatin hilgirtin
|
||
helgîraw revandî, revayî (jin yan keç bi armanca markirina li xwe)
|
||
helgîrsan hilbûn, vêketin, berbûn, geş bûn, gur bûn (agir)
|
||
helgîrsan çêbûn, dest pê bûn, berpê bûn, afirîn
|
||
helgîrsan berbûn hev, li hev sor bûn
|
||
helgîrsandin hilkirin, vêxistin, berdan, geş kirin, gur kirin (agir)
|
||
helgîrsandin çêkirin, dest pê kirin, berpê kirin, afirandin
|
||
helgîrsandin berdan hev, li hev sor kirin
|
||
helguşîn givaştin, şidandin, guvaştin, jidandin
|
||
helhatin (roj / heyv) hilhatin / rabûn / derketin
|
||
helhatin revîn, bazdan
|
||
helhatin (reng) guherîn / guhorîn
|
||
helhatin (hevîr) pif / bilind bûn
|
||
helhatin (bi hevîrtirşk) tirşîn, tirş bûn
|
||
helhatin (hêk di bin mirîşk / eloka kurk ve) meriqîn
|
||
helhênan (metelok / pirsgirêk) tê derxistin, pê hesîn, zanîn
|
||
helhênan (hêk di bin mirîşk / eloka kurk ve) meriqandin
|
||
helhênan (çav[ên xwe] piştî nivistinê / nesaxiyê / bêhişiyê) vekirin
|
||
helhênanewe vereşîn, hilavêtin, tişta xwarî / vexwarî zikê xwe dîsan di devê xwe re avêtin
|
||
helhêncan (av ji bîrê) hilkişandin / hilkêşan
|
||
helhêncan (av ji derekê) çikîn, miçikîn, miçiqîn, çik / hişk / ziwa / zuha bûn, (t ji ber germayê av jê) qut bûn
|
||
helhênciraw (av ji bîrê) hilkişandî / hilkêşayî
|
||
helhênciraw (av ji derekê) çikî, miçikî, miçiqî, çik / hişk / ziwa / zuha bûyî, (t ji ber germayê av jê) qutbûyî
|
||
helhêner têderx, kesa/ê metelokekê / pirsgirêkekê tê derdixe / hel dike
|
||
helhênge hêlîn, kurkgeh, cihê mirîşk lê kurk dibe û hêkên xwe dimeriqîne
|
||
helhênraw têderxistî
|
||
helhênraw meriqî
|
||
helhênraw meriqandî
|
||
helhênraw vekirî bn helhênan
|
||
helîz çerm, pîst, post (yên heywanan)
|
||
helîz meşk
|
||
heljimar hiljimar, statîstîk, jimarko
|
||
heljimardin hejmartin, hiljimartin, hijmartin, jimartin
|
||
heljimêraw jimartî, hejmartî, hijmartî, hiljimartî
|
||
helk zimanxweş, zimanşirîn, peyvzêrîn
|
||
helkalîn pitpit kirin, gilî / gazin / lome kirin
|
||
-helken -kol, -hilkol: gorhelken gorkol, kesa/ê goran dikole / çêdike
|
||
helkendin hilkolîn, hilkêlîn
|
||
helkendin hilkêşan, hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) deranîn / derînan
|
||
helkendin qewirandin, derxistin, kesek / tiştek neçar kirin ji derekê bireve
|
||
helkenran hatin hilkolîn / hilkêlîn
|
||
helkenran hatin hilkêşan / hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) hatin deranîn / derînan
|
||
helkenran hatin qewirandin / derxistin, kesek / tiştek hatin neçarkirin ji derekê bireve
|
||
helkenraw hilkolî, hilkolayî, hilkêlayî, (ya / yê) hatî hilkolîn / hilkêlîn
|
||
helkenraw (ya / yê) hilkêşayî, hilkişandî, hatî hilkêşan / hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) derînayî, hatî deranîn / derînan
|
||
helkenraw qewirandî / derxistî, kesek / tiştek hatî neçarkirin ji derekê bireve
|
||
helkewt hilkeft, bone, minasebet
|
||
helkewte, helkewtû berkeftî, bijare, jêhatî, hêja
|
||
helkewte, helkewtû awarte, nejirêzê, têvel, cuda
|
||
helkêş hilkêş, hilkişîn, ya / yê hildikêşe / hildikişîne
|
||
helkêşan hilkêşan, hilkişandin, kêşan / kişandin jor / serî / silal / hewa
|
||
helkêşraw hilkêşayî, hilkişandî, ya / yê hatiye hilkêşan / hilkişandin
|
||
helkiran selixîn, veçirîn, verûçîn, verûçikîn, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vebûn / çûn, bi sivikî birîndar bûn
|
||
helkirandin selixandin, veçirandin, verûçandin, verûçikandin, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vekirin / rakirin, bi sivikî birîndar kirin
|
||
helkiraw (ala) hildayî bilindkirî
|
||
helkiraw (ben, dezî, rîs) alandî, alayî
|
||
helkiraw (huçik) hildayî
|
||
helkiraw (agir / ronahî) hilkirî, vêxistî, berdayî, geşkirî
|
||
helkiraw selixî, veçirî, verûçî, verûçikî, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vebûyî / çûyî, bi sivikî birîndar(bûyî)
|
||
helkizirandin kizirandin, kuzurandin, (goşt) li ser / ber agirî sor kirin
|
||
helkişan hilkişîn, hewa ketin, hilketin, hilçûn, berev jor / serî / silal ve çûn
|
||
helkişe rabûn, bilindbûn (a seviyeya avê)
|
||
helko lezok, bêsexbêr, nehişyar, kesa/ê ne têr hişyar / sexbêr / bidîqet e dema tiştekî dike, kesa/ê di karê xwe de zêde dilezîne û li xwe ne hişyar e
|
||
helkolan, helkolîn hilkolîn, ax (kûr) kolîn daku tiştek di bin derbîne
|
||
helkolraw hilkolî, hilkolayî
|
||
helkolraw hilkolandî
|
||
helkulîn hilkelîn, hilfûrîn, wa zêde kelîn / fûrîn ku di ser re avêtin
|
||
helkutane ser bi ser de girtin, êriş kirinê
|
||
hella şerenîx, xirenîx, dengûdor, dijberî
|
||
hellûşîn daûrandin, dabeliandin, dabeli'andin, da'ûrandin, zû yan bi hesûdî xwarin
|
||
hellûşîn nîçandin, nîç kirin, çipek / dilopek ji avê yan vexwirakek dî nehêlan
|
||
helm hilm, bixar, buxar, dû, dûkêl
|
||
helmalîn hildan, hilmalîn, hilmaliştin
|
||
helmalran hatin hildan / hilmalîn
|
||
helmalraw hildayî, hilmalî, hilmaliştî, hilmaliyayî
|
||
helman hilmîn, bûn hilm / buxar
|
||
helmat tebel, xar, tîl, holik, gogik
|
||
helmatên tebelanê, xaranê, tebelbazî, lîstika tebelan / xaran / tîlan
|
||
helmeqo pêncokanê, lîstikek / yariyek e bi pênc berkokên / kevirokên biçûk têt kirin
|
||
helmet êriş, pelamar, lêdan, biserdegirtin
|
||
helmetcar operasyon, êriş, lêdan, biserdegirtin
|
||
helmijîn hilmijandin, hilmêtin, av bi boriyan hilkişandin, av / hewa kişandin devê xwe, mêtin xwe
|
||
helmîzan hilmîstin, hilmîzîn, ji piyan ve mîstin / mîzîn
|
||
helnan gavîn, gav avêtin, pêngav avêtin, hewa ketin
|
||
helnan (dav / xefik / feq) venan / danîn
|
||
helnîştin venîştin, (mirîşk / dîk li ser lîsê xwe) nivistin / razan / raketin / di xew çûn
|
||
helnîştin venîştin, rehet rûniştin
|
||
helo eylo, elih, qertal, holî, qertel
|
||
helol xilole, xulole
|
||
helok kaşok, gopal, dar
|
||
helork, helorke landik, dergûşan, lehndik, dergûş, mehdik, dêdîk, deydik, colank, textê zarok tê de tên nivandin / razandin dema hê sava / biçûk in
|
||
helpaçîn qusandin
|
||
helpaçîn kur kirin
|
||
helpaçîn cewandin, cew kirin
|
||
helpaçraw qusandî
|
||
helpaçraw kurkirî
|
||
helpaçraw cewandî, cewkirî
|
||
hepandin bn hepîn
|
||
helpe bêrî, bêrîkirin, (tiştek pir) xwestin, ji dil xwestin
|
||
helpenman werimîn, perçivîn
|
||
helperandin (zarok) hilavêtin (û vegirtin)
|
||
helperdawtin bn helpaçîn
|
||
helperîn govend / dîlan / dawet kirin / girtin, reqisîn
|
||
helperkê govend, dîlan, dawet, reqas
|
||
helpesardin spartin, pal dan, pişt dan, pala / pişta tiştekî / xwe dan tiştekî
|
||
helpesaraw paldayî, piştdayî (tiştekî)
|
||
helpêç dang, daw, dawên, berdang
|
||
helpêçan hilpêçan, hilpêçandin, hildan, rakirin
|
||
helpêçan gihîn, gihiştin, ji kulîlk bûn fêkî
|
||
helpêçraw hilpêçayî, hilpêçandî, hildayî, rakirî
|
||
helpêçraw gihayî, gihiştî, ji kulîlk bûyî fêkî
|
||
helpiçran peritîn, çirîn, dirîn, hatin çirandin / dirandin
|
||
helpiçraw peritî, çirayî, dirayî, çirandî, dirandî
|
||
helpiçrîn peritandin, çirandin, dirandin, vekirin
|
||
helpijan (av û hwd) hilbilqîn, vemistin, hilvizîn, hilvizikîn, di ser re avêtin
|
||
helpirûkan betilîn, westîn, kerixîn, mandî bûn
|
||
helpirûkandin betilandin, westandin, kerixandin, mandî kirin
|
||
helpirûkaw betilî, westî, kerixî, mandîbûyî
|
||
helpirûzan kizirîn, suşîn, sujîn, şewitîn, bûn qerqûş(k)
|
||
helpirûzandin kizirandin, sotin, sujandin, şewitandin, kirin qerqûş(k)
|
||
helpirûzaw kizirî, suşî, sujî, şewitî, (bûyî) qerqûş(k)
|
||
helqe bn elqe
|
||
helqirçan çikîn, miçikîn, miçiqîn, çik bûn, ziwa bûn, hişk bûn, ji ber germayê av jê qut bûn
|
||
helqirçan çikandin, miçikandin, miçiqandin, çik kirin, ziwa kirin, hişk kirin, bi germayê av jê qut kirin
|
||
helqirçan çikî, çikiyayî, miçikî, miçiqî, çik(bûyî), ziwa(bûyî), hişk(bûyî), ji ber germayê av jê qut(bûyî)
|
||
helqulan, helqulîn hilbilqîn, bulqîn, dengê bilq-bilq / bulq-bulq yê ji avê têt (t dema dikele / difûre)
|
||
helqunan, helqunîn îşqilîn, xwe hilavêtin (t bi lingekê gav avêtin)
|
||
helqun-helqun îşqilk, îşqilkî, îşqilkanê, meşîna / bi rêveçûna li ser lingekî / piyekî
|
||
helqurandin qurtandin, qurçandin, (av û hwd) qurç-qurç / qurt-qurt vexwarin
|
||
helqurtandin (xwe tê ~) (destê) xwe kirin di nav karekî re, xwe têkilî karekî / tiştekî kirin
|
||
helqutandin bn helqurtandin
|
||
helrijan hilrijîn, hilrijan, hilrijiyan, av bi ser de çûn, av yan tiştek dî yê ruhn dema aman tijî dibe û av / ruhnî di ser lêvan re dirije
|
||
helrijraw hilrijî, hilrijayî, hilrijiyayî (bn helrijan
|
||
helriştin hilrijandin, hilriştin, hilrêtin (bn helrijan
|
||
helsan rabûn
|
||
helsan û danîştin rabûn û rûniştin, irf û edet, rewişt
|
||
helsan û kewtin bizav, leptûliv, tevger
|
||
helsandin rakirin
|
||
helsanewe verabûn, dîsan rabûn
|
||
helsaw rabûyî
|
||
helsengandin hilsengandin, nirxandin, berisandin, dan ber hev, li hev pîvan, nirxê / bihayê / giringiya tiştekî texmîn yan hesab kirin
|
||
helsengandin kêşandin, giraniya tiştekî pîvan
|
||
helsengêner hilsengîner, nirxîner, kesa/ê dinirxîne / hildisengîne
|
||
helsengêner pîvan, krîter
|
||
helsipardin bn helpesardin
|
||
helsûkewt leptûliv, tevger, rabûn-û-rûniştin
|
||
helsûran çêbûn, durist bûn, saz bûn, pêk hatin, afirîn, amade bûn, hatin pê, berpê bûn
|
||
helsûrandin çêkirin, durist kirin, saz kirin, pêk anîn, afirandin, amade kirin, anîn pê, berpê kirin
|
||
helsûraw çêkirî, pêkînayî, durist(kirî), sazkirî, afirandî, amadekirî, berpê(kirî)
|
||
helsûrêner çêker, pêkîner, duristker, sazker, amadeker, afirîner, birêveber
|
||
helşaxîn (piya) lê xwirîn, gef lê kirin, enirî û bi qehr li gel kesekî axivîn
|
||
helşêlan hilşêlandin, şêlandin, têkil kirin (t hevîr)
|
||
heltekan hilhejîn, bi bingeh ve hejîn yan hatin hejandin
|
||
heltekandin hilhejandin, bi bingeh ve hejandin
|
||
heltekandin hêrandin, hûr-hûr kirin
|
||
heltekandin (bejnûbala) xwe hejandin
|
||
heltek-heltek hêdî-hêdî, bi sexbêrî, bi hişyarî (meş û birêveçûn)
|
||
heltekîw hilhejî, hilhejandî, bi bingeh ve hejî yan hatî hejandin
|
||
heltilîşan peritîn, pirt-pirt bûn, parçe-parçe bûn, hûr-hûr bûn
|
||
heltilîşandin peritandin, pirt-pirt kirin, parçe-parçe kirin
|
||
heltilîşaw peritî, pirt-pirt(bûyî), parçe-parçe(bûyî), hûr-hûr(bûyî)
|
||
heltirûşkan totî kirin, totî vedan, rûniştin
|
||
heltirîn finîn, finihan, ne li ser xêrê çûn (Wek nifirîn têt bi kar anîn: Heltire! Bifine! Bifinihe! Here ji ber çavên min!)
|
||
heltîzandin bezandin, revandin, dan bazdan / bezîn
|
||
heltoqîn bilqîn, hilbilqîn, bilq dan
|
||
heltoqîn derketin, serê xwe deranîn
|
||
heltoqîn pirzik
|
||
heltûrandin bezandin, revandin, dan bazdan / bezîn
|
||
heltûtan bn heltirûşkan
|
||
helûje hilû, hilûk, încas, hilîk, hulûk
|
||
helûjereşe hilûreşk
|
||
helûmerc şertûşirûd, rewş, destûdar, kewdan, barûdox
|
||
helwasîn hilawîstin, daliqandin, (bi dar / dîwar ve) kirin
|
||
helwasîn li sêdare dan
|
||
helwasran hatin hilawîstin, hatin daliqandin, hatin (bi dar / dîwar ve) kirin
|
||
helwasraw hilawîstî, daliqandî, (bi dar / dîwar ve) kirî
|
||
helweran werîn, weşîn, weriyan, dawerîn, daweşîn, vewerîn, veweşîn, werihan, pel / dindik / tov jê veqetîn / cuda bûn
|
||
helwerandin werandin, weşandin, vewerandin, veweşandin, pel / dindik / tov jê veqetandin / cuda kirin
|
||
helwerîn bn helweran
|
||
helweşan hilweşîn, ruxîn, têk çûn, pûç bûn
|
||
helweşan verûşîn, verûşan, verûşiyan, verûşihan, (girêk / dirûn) vebûn
|
||
helweşandin hilweşandin, ruxandin, têk birin, pûç kirin
|
||
helweşandin verûşandin, (girêk / dirûn) vekirin
|
||
helweşaw hilweşî, hilweşiyayî, ruxî, ruxiyayî, têkçûyî, pûçbûyî
|
||
helweşaw verûşî, verûşiyayî
|
||
helweşênraw hilweşandî, ruxandî, têkbirî, pûçkirî
|
||
helweşênraw verûşandî, (girêk / dirûn) vekirî
|
||
helwêst, helwîst helwest, bîrewerî, dîtin û nerîn
|
||
helwutin pesinandin, pesn dan, metihandin, meth kirin
|
||
helxeletan xapîn, hatin xapandin, bi ser de çûn, lêb lê bûn, hîle lê bûn, lêhb lê hatin kirin
|
||
helxeletandin xapandin, bi ser de birin, lêb lê kirin, hîle lê kirin, lêhb lê kirin, fêl lê kirin
|
||
helxeletaw xapî, xapandî, lêblêbûyî, lêhblêkirî, hîlelêbûyî, biserdebirî
|
||
helxeletêw xapînok, lêbok, lêhbok, ya / yê xapan / hîleyan / lêban dike yan dikare bibe sedema wan
|
||
helxilîskan hilisîn, tehisîn, şemitîn, hulusîn
|
||
helxilîskan xwişîn, xijîn, xuşîn, xîj bûn, xwiş bûn, terişîn, şelipîn, xijikîn
|
||
helxilîskandin hilisandin, tehisandin, şemitandin, hulusandin
|
||
helxilîskandin xwişandin, xijandin, xuşandin, xîj kirin, xwiş kirin, terişandin, şelipandin, xijikandin
|
||
helxiran hatin raxistin / raêxistin, (t cil bo ziwabûnê) hatin bi ristê ve kirin
|
||
helxistin raxistin, raêxistin, (t cil bo ziwabûnê) bi ristê ve kirin
|
||
helxistin bi cî kirin
|
||
helxistin berdest kirin
|
||
helxwêndin (piya ~) bi xerabî basa kesekî kirin
|
||
helzilepîn pifîn, pif bûn, perçivîn, werimîn
|
||
helzilepîw pif, pifî, pifbûyî, perçivî, werimî
|
||
helzinîn bn helgeran
|
||
hem hem, him, herwa, jî, û, herwiha: Hem eme û hem êwanîş hem em û hem jî ew, em jî û ew jî
|
||
hem z 'em, xweş e bo xwarinê: emî ke 'em ke, bixwe (zarê zarokan e)
|
||
hem- bn haw-
|
||
-hem -yem, paşqertafek e bo çêkirina jimarên rêzî ji jimarên sade dema jimara sade bi tîpek dengdêr bi dawî bêt: nohem nehem, (di rêzê de ya) nehê
|
||
hemahengî bn hawahengî
|
||
hemal hemal, hilgir, xizmetkar, kedkar
|
||
hemal karîte, darên banên xaniyan xwe li ser digirin
|
||
hemam hemam, serşok
|
||
hemam germav
|
||
heman eynî, heman, wek, mîna, şibî
|
||
heman kat hevdem, di eynî / heman demê de
|
||
hemayel nivişte, niviştok, hemaîlk
|
||
hemaz malzaro, malzarok, zarokdank, rehîm, cihê zarok tê de ye ji berî biwelide
|
||
heme- tev-, heme-, ji hemûyan, ya hemûyan
|
||
heme- pir-, gele-
|
||
hemedeşîn bn hemşîn
|
||
hemelayene tevalî, hemealî
|
||
hemelayene piralî, gelekalî
|
||
-hemîn bn -hem
|
||
hemîşe herdem, hergav, hercar
|
||
hemîşe tim, hertim
|
||
hemîşe- her-: hemîşezîndû herzindî, hersax, nemir, hemîşebehar herbihar, herdem-bihar
|
||
hemîşeyî herdemî, herherî, hetahetayî, ebedî, bêdemî
|
||
hemşîn mijmije, mişmiş, qeysî
|
||
hemû hemû, hemî, giş, tev, gî, gişt, xir
|
||
hemû her: hemû şewêk / rojêk her şev / roj
|
||
hemûpirsî gelpirsî, hemûpirsî, referendum
|
||
hemûwanî gelemperî, giştî, tiştê / karê / malê hemûyan
|
||
hemûyî hemûyî, giştî, tevî, tevayî, gelemperî
|
||
hemwar qebûl, razî, pesend, pejirandî, pejirbar, heqdar
|
||
hen (hûn / ew) hene (dema nihoyî pirhejmar ji lêkara "hebûn")
|
||
hena bn hana
|
||
henar hinar (fêkiyek e)
|
||
henarde hinarde, îxracat, bo bazirganî eşya / mal ji welatekî birinek yek dî
|
||
henardin bn nardin
|
||
henase henase, nefes, bên (ya mirov dikêşe û berdide)
|
||
henase axîn, oxîn (kişandin)
|
||
henasebirkê bênbiserketin
|
||
henasesard bextreş, bêsiûd, bênesîb
|
||
henasesiwar bênçik, êlpik, astmayî
|
||
henasewiwarî bênçikî, êlpikî, astma
|
||
henaw hinav, ûr û rîvîk, nav
|
||
hencîr hejîr, hêjîr
|
||
hend hin, hinek, hindek, çend (lib / heb û hwd)
|
||
hendaz hendaz, birêk, birêkûpêk, rêzkirî, birêz, sererast, sîstematîk
|
||
hende hindî, bi qasî, temetî, bi temet
|
||
hender der, derve, dijw. hindir
|
||
henderan derveyî welat
|
||
henderan biyanistan, dûrî, xerîbî
|
||
henderho hêsk, colank
|
||
hendese bn endaze
|
||
hendê, hendêk hin, hinek, hindek
|
||
hendê, hendêk (kemêk) piçek, kêmek
|
||
hendê car carinan, hin car
|
||
henefî henefî, mezhebek îslamê ye
|
||
henefî henefî, çeşme, kanî
|
||
heneza nevis, zarokên mêrê / jina yekî yên ji jinek / mêrek dî
|
||
heng hing, mêşa hingiv / hingivînî
|
||
hengame tevlihevî, serobinî
|
||
hengaw gav, pêngav
|
||
hengaw dem, gav, wext
|
||
hengaw heyam
|
||
hengawhawîştin / nan gav avêtin, gavîn
|
||
hengaw hênan gavandin, gava xwe di ser tiştekî re avêtin
|
||
hengdan şan, şana hingiv / hingivînî
|
||
hengeşelê îşqilk, bezîna / meşîna / xwe hilavêtina li ser yek piyî / lingî
|
||
hengil ran, qalçe, newq, hengil
|
||
hengilşelê bn hengeşelê
|
||
hengiwîn hingiv, hingivîn, berhemê şirîn yê hingan
|
||
hengûr bn tirê
|
||
henisk îsk
|
||
henisk (henasebirkê) bênbiserketin
|
||
henisk heldan îskîn, îske-îsk kirin, îsk hatin (kesekî)
|
||
heniskbirkê bn henasebirkê
|
||
henû, henûke niha, noke, nika, niho, bn êsta
|
||
henûkeyî nihoyî, ya niha / noke / nika / niho
|
||
henûn sûn, hesûn, hilû kirin
|
||
hepe, hepehep rew, rey, rewrew, dengê se / kûçik yan mîna wan
|
||
hepe, hepehep axiftina zêde û bêwate
|
||
hepesan heyirîn, mat man, ecêbgirtî man / bûn, hêbitîn
|
||
hepesandin heyirandin, mat kirin, ecêbgirtî kirin, hêbitandin
|
||
hepesaw heyirî, mat, matmayî, ecêbgirtî, hêbitî
|
||
hepîn hewîn, rewîn, reyîn (dengkirina se / kûçik yan wek wan)
|
||
hepol, hepole, hepolemêşxor peledîn, delodîn, tiredîn, hepletiraş, xwelîbiser, rebenok, hol, aqilsivik, kêmaqil
|
||
heprûn hûr, hûr-hûr, parçe-parçe
|
||
heps hefs, zindan, dîlî, êsîrî, êxsîrî, heps
|
||
hepsxane hefsxane, zindan, girtîxane, girtîgeh, dîlxane, êsîrxane
|
||
hepû z hepû, xilas, nema
|
||
heq, heq maf, heq: Heqt e Tu heq î, Heqê te ye
|
||
heq, heq Tu heqt nebê Karê te pê nebe, Tu xeman nexwe
|
||
heqanî adil, dadperwer
|
||
heqanî rastgo
|
||
heqayet çîrok, heqayet
|
||
hegbe tûr, kîs, çante, tûrik, telîs, torbe, çewal
|
||
heqdest heqdest, destmiz, meaş
|
||
her her
|
||
her çî her çi, çi: Her çî bibêt min le gel tom Çi bibe jî ez li gel te me
|
||
her çî Her çi ew e, ta êsta diyar nebûwe Herçi ew e, hê diyar nebûye
|
||
her emende her hinde, her ev qas
|
||
her emende tenê hinde, tenê ev qas
|
||
her ewende her hind, her ew qas
|
||
her ewende tenê hind, tenê ew qas
|
||
her kat her dema, her gava, kengî ku
|
||
her kes her kes, her kesek
|
||
her nebê qene, ti nebe jî, çine-çine, çune-çune, qet nebe jî, herî kêm, bi kêmanî
|
||
her şit her tişt
|
||
her yek her yek, herêk
|
||
her her, bi berdewamî: Her wut dêm belam nehat her digot dê bêm lê nehat
|
||
her (tenya) tenê: Her carêk çûbûm Tenê carekê çûbûm
|
||
her (dîsan, dîsanîş) her, dîsan, dîsa, dîsan jî: Çi bilêyş her naçim Çi bibêjî her naçim, Çi bibêjî jî dîsan jî naçim
|
||
her êsta aniha, haha, vê gavê, vê kêlîkê, tam niha
|
||
her, herg herî bn qur
|
||
hera, hera û hurya qerqeşe, şerenîx, xirenîx, pevçûn, gengeşe
|
||
hera rev, bazdan, bez
|
||
hera kirdin revîn, bazdan, bezîn
|
||
herac herac, mezat, mazat, bazara pitirandinê ya tê de mal dikeve destê kesa/ê herî zêde pare pê bide
|
||
heram heram, qedexe, yasax, tişta nabe bêt kirin (t ya ji alî dînî ve hatiye qedexekirin)
|
||
herame ewk, ewka, ewkê, ew-a-dî, ew-ê-dî, çîk, çîkê, çîka
|
||
heramxor heramxwer, bertîlxwer, rantxwer, kesa/ê malê ne yê wê / wî bi xwe ye dixwe / bi kar tîne bêyî destûr hebe
|
||
heramxor kesa/ê tiştên dîn heram kirine dixwe (bo nimûne: misilmanên goştê beraz bixwin)
|
||
heramza, heramzade bîje, bîjî, zaroka/ê ne ji dêbavên markirî çêbûye
|
||
heramza, heramzade şatir, şeytan, hîleker
|
||
heras acizî, nerehetî, bêzarî, bîntengî, tengezarî
|
||
herasan tengezar, nerehet, bêçare, bêzar, bînteng
|
||
heraş gihber, ya / yê li ber gihiştinê, ya / yê dê di nêz de gihiştî be (fêkî, keske)
|
||
heraşawis maka li ber zanê
|
||
heraşawis dayika li ber welidandinê
|
||
demheraş lewçe, zimandirêj
|
||
hercayî binefş, gulbinefş
|
||
herd tat, teht, helan
|
||
herde, herdebanan (cihê) tatî / tehtî / helanî
|
||
herdebîr dudil, dilwas, dilwaswas, bişik, biguman, bêbiryar
|
||
herdegêl derbider, gerok, bêmal
|
||
herdû herdu
|
||
here (ya/yê) herî / here, ...tirîn, ji hemûyan ...tir: rojî here sard roja herî sar, sartirîn roj, roja ji hemûyan sartir
|
||
here mişar, destere, birek (ya daran / asin û hwd)
|
||
hereme tevlihev, têkil, serûbin, bêserûber
|
||
heres aşût, aşît, berfxwişî, axxwişî, dahatina axê / berfê ji erdek bilind berev yek nizm
|
||
heres lehî, rabûna avê, boşûna avê
|
||
heres şirebaran, barana boş
|
||
heres hilweşîn, ruxîn, pûçbûn
|
||
hereşe gef, tehdîd, hereşe, lêxwirîn
|
||
hereşe lê kirdin gef / hereşe, tehdîd lê kirin / lê xwarin
|
||
hereşe û gureşe lêxwirîn, bi peyvên hişk êriş kirin
|
||
heret gupik, lûtke, gupîtk, cihê herî bilind yê tiştekî (t çiyayan yan daran)
|
||
heret demsal, werz
|
||
herewez hevkar
|
||
herewez xizmetkar
|
||
herêm herêm, navçe, dever, cih, war
|
||
herêmî herêmî, navçeyî, deverkî (ya / yê ne hemû netewe / welat / dinyayê)
|
||
herêz firîz, giya, gîha (t yê mêrg û çayir û çîmenan)
|
||
herfî berkêr, berxên berkêrê, pezê bo serjêkirinê têt xwedîkirin
|
||
hergîne cerûmer, keramîk
|
||
hergîz qet, hîç, ti car, çi car, qe
|
||
hergîzaw hergîz qet û qet, qet'en, hîç, ti car, çi car, qe
|
||
herî hirî, herî, pûrtê pez
|
||
herîf hevta, wekhev, herîf, kesên / tiştên bi hêza / zîrekiya / şiyana / bedewiya û hwd xwe wek hev in
|
||
herîf heval, hogir
|
||
herle kêz, kêzik
|
||
hermê hirmî, hirmîk, karçîn, hermî
|
||
hermê kêwîle hirmiya çolî / beyarî / bejayî
|
||
hermê pên, pehîn, pêhn (t ya li derqûna kesekî têt dan)
|
||
hermêpişkiwan berbihar, dema pişkivîna hirmiyan
|
||
herwa herwa, herwiha, herwisa
|
||
herweha bn herwa
|
||
herzale bingeh, esas
|
||
herzan erzan, negiran, bihakêm, djw. giran, bihadar, bihagiran
|
||
herzanbeha bihakêm, bihaerzan, erzan
|
||
herzanî erzanî, negiranî, bihakêmî
|
||
herze ciwan, xort, genc, cehêl, negihayî
|
||
herze tûle, tolaz, felîte, pûç
|
||
herzebêj kesa/ê axiftina wî dûrî aqilan e
|
||
herzeçene devjen, lewçe, zêdebêj
|
||
herzekar ciwan, xort, genc, cehêl, gihber, kesa/ê di jiyek wa de ye ku dê haha bibe jin yan zelam
|
||
herzekar tûle, tolaz, felîte, pûç
|
||
herzekarane cahilane, ciwanane, xortane, karê ne mîna kesên gihayî û aqildar
|
||
herzekarane tûlane, tolazane, felîtane, karê kesên pûç û nehêja
|
||
herzekarî ciwanî, xortî, gencî, cehêlî, gihberî
|
||
herzekarî tûletî, tolazî, felîteyî
|
||
herzeyî ciwanî, xortî, gencî, cehêlî
|
||
hes (heye) heye, dijw. nîne, tine
|
||
hes (xest) tîr, pît, pehêt
|
||
hes bn hest
|
||
hesan hesan, berê / kevirê pêhesûnê
|
||
hesan, hesanewe hewîn, vehewîn, hewiyan, hewihan, bêna xwe vekirin, (bi navdemî / demkî) li derekê bi cî bûn û bêna xwe vekirin
|
||
hesandin, hesandinewe hewandin, vehewandin, xwirak û vexwirak û cihê nivistinê / raketinê dan yekî
|
||
hesandin, hesandinewe bên vekirin, bên dan yekî
|
||
hesar hesar, kelhe, dîwar, dorbend
|
||
hesare bn estêre
|
||
hesawe hewayî, vehewî, hewiyayî, vehewiyayî, bênaxwevekirî, bêndayî
|
||
hesîr hêsîl, mafûr, xalîçe, berik
|
||
hesîrmeyan cezakirina bi lêdana li ber çavên xelkê
|
||
hest hest, hes, his, pêhesîn, naz, dilîn
|
||
hest bn hes
|
||
hestan bn helsan
|
||
hestandin bn helsandin
|
||
hestber hestber, bihest, hesas
|
||
hestber nazdar
|
||
hestberî hestberî, bihestî, hesasî
|
||
hestberî nazdarî
|
||
heste nf hilo! rabe!
|
||
hestewer hestewer, hesas, alerjîk
|
||
hestewerî hestewerî, hesasî, alerjî
|
||
hestirî strî, giyayên tûj
|
||
hestyar hestyar, kesa/ê dikare (bi asanî) hest bi tiştan bike / pê bihese
|
||
hestyarî hestyarî, (bi asanî) hestkirina bi tiştan, pêhesîn
|
||
heş heş, îndîgo
|
||
heş heşî, şînî tarî
|
||
heşar veşarî, veşartin, berşar
|
||
heşar dan veşartin, berşar dan, (li cihekî) wa bi cî kirin ku (bi asanî) neyêt dîtin
|
||
heşardiraw veşartî, (li cihekî) wa bicîkirî ku (bi asanî) neyêt dîtin
|
||
heşbeser heşbiser, xwelîbiser, bêsiûd
|
||
heşerî zewqî, kêfî, keyfî, coşdar
|
||
heşheş pasevan, çavdêr, zêrevan, heres, dergevan
|
||
heşir, heşr heşir, daraz
|
||
heşt heşt, heyşt (jimare 8, VIII)
|
||
heşta heştê, heyştê (jimare 80, LXXX)
|
||
heştalû xox, bn qox
|
||
heştamîn, heştahemîn heştêyem, heşêyemîn, (di rêzê de ya / yê) heştêyê / heştêyan
|
||
hefte, hefte hefte, heftî, heft roj yên bi hev re yekîneyek demî pêk tînin û 52 ji wan dibin salek
|
||
heştem, heştemîn heştem, heştemîn, (di rêzê de ya / yê) heştan
|
||
heştyek heştyek, heştêk, yek ji heştan, 1/8
|
||
heta heta, ta, heya, heyanî
|
||
heta daku, bo ku, ji bo ku, da: Hatim heta pêt bilêm Hatim daku bibêjim te, Hatim ji bo ku ji te re bibêjim
|
||
heta hê, hêj, hêşta, hê ku: Zû ke heta nemirdûwît şitêk bike Zû be hê nemirî tiştekî bike
|
||
heta diwayî ta dawiyê
|
||
heta diwayî (htd) hwd, her wek dî
|
||
heta ser ta serî, ta dawiyê
|
||
hetar zinar, kevir, ber
|
||
Hetarek û metarek, hacî hecit mibarek "Bimbarek û tebarek, hecî heca te mibarek"
|
||
hetaw tav, hetav, roj
|
||
hethetoke niviştok, hemaîlk (t yên bi stoyê zarokan ve tên kirin)
|
||
hetîw sêwî, êtîm, bavmirî, daymirî, kesa/ê herdu dêbavên wê / wî yan yek ji herduyan mirine
|
||
hetîw (m) xwelîbiser, rezîl
|
||
hetîw û metîw kolanî, zarokên kolanan, zarokên bêkes / bêxwedî
|
||
hetîwbar sêwîbar, (jin) daysêwî, dayêtîm, jina mêrê wê miriye û zarokên hûr hene
|
||
hetîwbar (piyaw) bavsêwî, babsêwî, bavêtîm, babêtîm
|
||
hetîwxane sêwîxane, xaniyê / lêgeha sêwiyan / êtîman
|
||
hetk bn etk
|
||
hetre pelate, belav
|
||
hetwan melhem, milhem
|
||
heval heval, hawrê
|
||
hevde hevde (jimare 17, XVII)
|
||
hew hew! 'ew! vêca ev / ew çi ye / çima!
|
||
hew kul, birîn
|
||
hew werimîn, perçivîn
|
||
hew 'ew! hew! (peyvikek e dide diyarkirin ku yê wê dibêje mat maye yan ecêbê serê wî girtiye: ev çi ye!? ev çawan wa ye!?)
|
||
hewa hewa, seqa, siqa, avûhewa
|
||
hewa ba
|
||
hewa esman
|
||
hewa piçek, kêmek, hinek
|
||
hewa bn hewa
|
||
hewal, hewalekan nûçe, dengûbas, peyam, êxbar
|
||
hewal, hewalekan hal, rewş, kewdan, barûdox
|
||
hewale raguhestin, raguhezandin, hinartin, şandin
|
||
hewale spartin
|
||
hewale be gewale beramber, hember, bergind, bedel, berdêl
|
||
hewalguzarî agastînî, îstîxbarat
|
||
hewançe dan hilavêtin, berev jor / serî / silal avêtin
|
||
hewançero, hewançero roket, sarox, hewa-avêşk
|
||
hewandinewe vehewandin, xwedî kirin, xudan kirin, matî jê kirin, sereguhiya yekî kirin
|
||
hewanewe vehewîn, tebitîn, hedinîn, sekinîn, rehet bûn, rawestîn, li cihê xwe man
|
||
hewawî, hewawî fekirin, hêvkirin, berêxwedan, nerîn, nihêrtin
|
||
hewawîlke, hewawîlke hewayîk, eriyal
|
||
hewawîlke, hewawîlke roet, sarox, hewa-avêşk
|
||
hewar war, kamp, lêmangeh, havîngeh, cihê havînan koçer yan seyranî lê dijîn
|
||
hewarge wargeh, havîngeh, kamp, aqar, kûngeh, kongeh
|
||
hewarî kûn, kon, xîvet, çadir
|
||
hewayî hewayî, seqayî, siqayî
|
||
hewayî bayî
|
||
hewayî esmanî
|
||
Hewbira bn Hewtewane
|
||
hewcar hevcar, gasin
|
||
hewcoş asinê / hesinê helandî
|
||
hewcoş mesîn, misînk
|
||
hewda ben, dezî, benik, rîs, ta
|
||
hewel pêşîn, ewil, yekem
|
||
hewes hewes, daxwaz, arezû, hêvî, çêj, tam, xwestina tiştekî pir / ji dil
|
||
hewes lê bûn ji dil xwestin, hewes hebûn
|
||
hewesdar, heweskar dilxwaz, hewesdar, biarezû, dilsoz, dildar, kesa/ê tiştekî pir / ji dil dixwaze
|
||
hewê hewî, jina mêrê wê jinek yan çend jinên dî jî hebin ji wan jinan re hewî ye, ew hewiyên hev in
|
||
hewên hêvên, haveyn, dermankek e dikin nav hevîr daku hevîr pê pif bibe û kêrî pehtina nan bêt
|
||
hewînc giyayek derman e
|
||
hewînewe bn hewanewe
|
||
hewîr hevîr, hêvîr, ar û av û hêvênê têkilî hev hatine kirin daku nan jê bêt çêkirin
|
||
hewl koşîn, hewl, têkoşîn, lê xebitîn, koşîş, cehd, ceribandin, mihawele
|
||
hewl dan koşîn, tê koşîn, hewl dan, mihawele kirin, lê xebitîn, cehd dan
|
||
hewr ewr, 'ewr
|
||
hewramî, hewramanî hewramî: zaravaya hewramî ya kurdî
|
||
hewramî, hewramanî her tiştê / kesa/ê ji herêma Hewraman ya Kurdistanê
|
||
hewraz evraz, berjor
|
||
hewraz û nişêw evrazî û nişîvî
|
||
hewrebala balexane, avahiyên bilindiya wan digihe ber ewran
|
||
hewretirîşqe birûsk, şirqîna ewran
|
||
hewrîs (dara) qaç, hevriz, hêvriz, merx, dara kêmê
|
||
hewsar hefsar, hevsar, benê bi serê hespan / keran û hwd tê ve tê girêdan daku pê bên kişandin yan zeft kirin
|
||
hewsar alava serkêşiyê / serkêşîpêkirinê
|
||
hewsele bênfireyî, sebr, taqet, xwegirî, baldirêjî
|
||
hewş, hewşe hewş, dermal, bermal, derdorên malê (t dema bi tan / çeper / dîwar hatine tixûbkirin)
|
||
hewt heft (jimare 7, VII)
|
||
hewtane bn heftane
|
||
hewte hefte
|
||
hewte heftî, heft rojên piştî zewicînê / welidandina zarok ku bûk / dayik li gor edetan ji malê dernakeve
|
||
hewtem, hewtemîn heftem, heftemîn, (di rêzê de ya / yê / yên) heftê
|
||
Hewtewane Heftbira, Termê Mexîl, Hirça Mezin (komek stêran e)
|
||
hewtîr demance (ya heftlibxwer)
|
||
hewz hewz, birk, birka avê
|
||
hewzane hewzane, heqê (bikaranîna) hewzê
|
||
hey hey! hêy! ey! wey! (peyvikek bang- / fermankirinê ye): hey hawar!
|
||
heya fedî, fihêt, şerm, eyb, heya
|
||
heybet hêbet, heybet, sosret, seyr, ecêb
|
||
heyf heyf, mixabin
|
||
heynî în, eynî, cum'e, roja xutbeyê, ji rojên hefteyê ya piştî pêncşemê û berî şemiyê
|
||
heyran heyran, gorî, qurban, kesa/ê wa pir ji tiştekî / kesekî hez dike ku dikare xwe jê re bike gorî / qurban
|
||
heyran heyranok, heyran, birek stranên kurdî ye
|
||
heys heyîn, hebûn
|
||
heyş jiyan, derbara jiyanê, îdareya jiyanê, meşîna / meşandina jiyanê
|
||
heyş pê helgirtin jiyan lê dijwar kirin
|
||
heyşo fehêt, fedî, şerm, eyb
|
||
heyşo lê helgîran xwe di bêşermiyê danîn, derpiyê xwe dan ser milê xwe, mîna bêşerman kirin
|
||
heytar bn kêr
|
||
heyte nesefandî, venebijartî
|
||
heyte polîs
|
||
heyte komek leşkerên osmanî
|
||
heytûhot, heytûhût dengûdor, heytûhot, heysûbeys, deng û qerebalix zêde û bêwate
|
||
heywan eywan, bersifk, sefik
|
||
heywan şaneşîn, balkon
|
||
heywan heywan, lawir, ajal
|
||
heywanan havîn, dema mirov dikare li eywanan binive (ji derengî biharê ta berpayizê)
|
||
heywanat heywanet, koma / civata lawiran / ajalan / heywanan
|
||
heyzeran heyzeran, rûl, qamûş
|
||
hez hez, viyan, xwestin, evîn, hêvî, daxwaz
|
||
hez lê bûn çêtirandin, hez lê bûn, viyan, xwestin
|
||
hez lê kirdin jê hez kirin, hez jê kirin
|
||
hez û nahez dost û dijmin
|
||
hezar hezar, hizar (jimare 1000, M)
|
||
hezare hezarsal, hezare, mîlenyûm
|
||
hezarem, hezaremîn hezarem, hezaremîn, (di rêzê de) ya / yê hezarê
|
||
hezaryek hezaryek, hezarêk, yek ji hezaran, 1/1000
|
||
hezbêle giyaderman, davûderman, giyayên wek derman tên bikaranîn
|
||
hezîran, hezîran pûşber, hezîran, 6em meh ji salnameya romî
|
||
hezm helandin (t ya xwarinê)
|
||
hezm bûn (xwarin) helîn / hatin helandin
|
||
hezm kirdin (xwarin) helandin
|
||
hezret hezret, amadeyî, hazirî
|
||
hezret hezret, rêzdar, birêz, hêja
|
||
hê navê tîpa H / h
|
||
hê navê tîpa H / h
|
||
hêdere bn gamêş
|
||
hêdiz aciz
|
||
hêdî hêdî, dijw. zû, pît, bilez, hêl
|
||
hêl hêl, qaqûle
|
||
hêl xet, rêz, hêl
|
||
hêl ray, rê
|
||
hêlî asinî rayên asinî, asinrê, asinên / hesinên trên li ser dimeşin
|
||
hêlan hêlan, hêliştin, rê dan, hiştin
|
||
hêlane hêlîn, cihê firinde hêkên xwe tê de diparêzin
|
||
hêlim zeliqek, çirek, demûş, debûş, lehîm, girek
|
||
hêlînc êlinc, ilq
|
||
hêlînc dan ilqîn, êlincîn, êlinc kirin / dan
|
||
hêliz heliz (navê giyayekê ye)
|
||
hêlkarî grafîk, xetkarî, hêlkarî
|
||
hêlke hêk
|
||
hêlke (hî masiyan) xerz, xirz
|
||
hêlke (gun) hêlik, gun, ritil
|
||
hêlkewron hêkrûn
|
||
hêlkeyî hêkî, (tişta dirûvê / şikilê wê) mîna hêkê
|
||
hêma nîşan, hêma, remz, sembol, nîşe
|
||
hêma bn hêşta
|
||
hêmayî sembolîk, hêmayî, nîşeyî, remzî
|
||
hêmin aram, rehet, nerm, hêdî
|
||
hêminî aramî, rehetî, nermî, hêdîkî
|
||
hênan anîn, înan, hînan
|
||
hênane dî bi cî anîn, kirin rastî
|
||
hênanewe vegerandin, anîn ve, dîsan anîn
|
||
hênanewe ji devê xwe avêtin (zû piştî ku bo xwarinê xistiye devê xwe)
|
||
hêncan bn helhêncan
|
||
hêre bn êre
|
||
hêriş êriş, biserdegirtin, pelamar
|
||
hêro hêro (navê gulekê ye)
|
||
hêwer tî, birayê mêrê kesekê
|
||
hêriş êriş
|
||
hêstir bn êstir
|
||
hêş bn gasin
|
||
hêşta hê, hê jî, hîn, hîna, hêşta, ta niha, heta noke
|
||
hêştin hêlan, hêliştin, rê dan, hiştin
|
||
hêşû wîşî, guşî (yê tirî / xurmeyê)
|
||
hêşxan aşxane, odeya xwiraka malê tê ve têt parastin
|
||
hêwaş hêdî (tişta / mirovê pêdivî bi demek dirêj heye ta ku biqewime / bibe / bike), dijw. zû, bilez, lezgîn, pît, hêl
|
||
hêwaş hêdî, rehet, aram, tena
|
||
hêwaşî hêdîtî, rehetî, tenahî, aramî
|
||
hêwaşkar (mirova/ê yan tiştê - t dermanê -) hêdîker, tenaker, rehetker, aramker
|
||
hêwer tî, birayê mêrê kesekê
|
||
hêwerjin jintî, jinên tiyên kesekî
|
||
hêwerza (kiç) keçtî, keçên birayên mêrê kesekê
|
||
hêwerza (kur) kurtî, kurên birayên mêrê kesekê
|
||
hêwir rehet, aram, tena
|
||
hêwir objektîv, hêwir, dûrî hestên kesînî / şexsî
|
||
hêwirane bi rehetî, bi aramî, bi tenahî
|
||
hêwirane bi objektîvî, hêwirane
|
||
hêwîrî rehetî, aramî, tenahî
|
||
hêwîrî objektîvî, hêwirî
|
||
hêz hêz, quwet, şiyan, xurtî, taqet
|
||
hêza pûjan, pûşan, tihtawik, nane, ne'ne
|
||
hêzim êzing, tirik, darên sotinê / şewitandinê
|
||
hikûmet hikûmet, hukumet, civata wezîran (û serokkomar), serokatiya dewletê, rêveberiya dewletê
|
||
hil qebûl, pesend, razîbûn
|
||
hisêb hesab, hisêb
|
||
hizb partî, hizb
|
||
hizir, hizr hizir, fikir, raman, pûnij
|
||
hizir kirdin hizirîn, fikirîn, ramîn, pûnijîn
|
||
hizirî, hizrî hizirî, hizrî, ramanî, fikirî, pûnijî
|
||
hî yê, ya
|
||
hî yên ew nan hî min e ew nan yê min e, eme awe hî êwe niye Ev av ne ya we ye, kitêbekanî sur hî ew in Pirtûkên sor yên wî ne
|
||
hîkmet hikmet, hişmendî, aqildarî, hişyarî
|
||
hîkmet hiş, aqil
|
||
hîlandin hîrandin, hîre-hîr kirin, dengê hespan kirin
|
||
hîle lêb, hîle, lêhb, xap, xapandin, fêl, fen
|
||
be hîle bi hîle
|
||
be hîle bîlasebeb, bê ti sedemekê
|
||
hîle, hîlehîl hîre-hîr, dengê bilind yê hespan
|
||
hîlke, hîlkehîlk hîl, hîlhîl, tîq, tîqtîq, tîrqetîrq, kenê bêterz
|
||
hîç qet, ti, hîç, çu
|
||
hîç neti, netitişt
|
||
hîçî hîçî, tineyî, çineyî, çuneyî, ne-ti-tiştî
|
||
hîdayet rêberî, rênîşandan, hîdayet
|
||
hîlak westayî, mandî, betilî, kerixî
|
||
hîlak mirin, hîlak
|
||
hîmet koşîn, koşîş, hewl, cehd, hîmet, berxwedan
|
||
hîn ewk, ewê-dî, ewa-dî, ew-çî-ke, ewkê, ewka, filanok
|
||
hîn hîn, fêr, ilim, ders, wane
|
||
hîn bûn hîn bûn, fêr bûn, elimîn, ders / wane (ji tiştekî / kesekî) wergirtin
|
||
hîn kirdin hîn kirin, fêr kirin, elimandin, ders / wane dan (yekî)
|
||
hînce, hînce kit, hece, tîp, herf
|
||
hînce kirdin kitandin, hece kirin, tîp bi tîp / herf bi herf gotin
|
||
hîr gêjok, peledîn, sergêjok
|
||
hîsab hesab
|
||
hîsab matematîk
|
||
hîwa hêvî, umêd, awat, hîvî
|
||
hîwa daxwaz
|
||
hîwa xwestek.
|
||
hîwabiraw bêhêvî, hêvîşkestî, hêvînemayî
|
||
hîwadar hêvîdar, umêdewar, bihêvî
|
||
hîy... bn hiy...
|
||
hîz hîz (h wek heft), qehbe, gander, qehbik, xwefiroş, bêşerm, rûreş
|
||
hîzane hîzane, bi bêşermî, wek qehbikan
|
||
hîze pîst, çerm, post (t yê reş bo têdeparastina rûn)
|
||
hîzel neşê, nekar, kesa/ê nikare / neşê tiştekî bike
|
||
hîzêtî hîzî, hîzîtî, karê hîzan
|
||
ho sedem, sebeb, faktor, say, bone, mak, hîm, hêm, hêman, şert, merc
|
||
ho danewe xêr dan, berhem dan, ber dan, bereket dan, hêjayî tiştekî bûn
|
||
ho kirdinewe bi kêr hatin, kêrhatî bûn
|
||
be ho ji ber: Be hoy ewe min nayem Ji ber wê / wî / hindê ez nayêm
|
||
ho ho! hê! hêy! (peyvikek e bo bang-, ferman- yan hişyarkirinê têt bikaranîn): Ho kure wa meke! Ho kuro, wa neke!
|
||
be hobe bi hev re, li gel hev, tev, pevre, pêkve, vêkre
|
||
hodar hîmdar, mantiq, lojîk, tişta sedema xwe ya asayî yan diyar heye û dikare bêt famkirina ka çima wa ye yan wa dibe
|
||
hocene niviştî, nivişte
|
||
hode ode, jore
|
||
hogir pêvek, pêrek (tişta bi tiştek dî ve ye yan li gel wê ye)
|
||
hogir hogir, heval û hogir
|
||
hokar hîmker, bandorker, sedem, sebeb
|
||
hokil xizmetkar, berdestk
|
||
hokil xulam, noker
|
||
hol kotan, cihê tankirî / çepekirî bo parastina pez yan terş tê ve
|
||
hol hol, hal, salon
|
||
çol û hol çol û hol, virtîvala, cihê ti tişt lê ne
|
||
hol hol, nezan, gêjelok, xwelîbiser, peledîn, ti-nizan, çu-nizan
|
||
hole bn gêre
|
||
holik, holk kolik, holik, koxik, xanîk (yê biçûk û bêserûber)
|
||
hon kezî, hûn
|
||
honer helbestvan, hozanvan, helbestnivîs
|
||
honîn, honînewe hûnandin, vehûnandin, kezî çêkirin / saz kirin / durist kirin
|
||
honîn, honînewe hûnandin, helbest danîn / nivîsîn / amade kirin / saz kirin
|
||
honraw, honrawe hûnandî, vehûnandî, helbest, hozan
|
||
hoqe, hoqe hoqe, yekîneyek pîvanê ya nêzî 0,3 kîlogramî ye
|
||
hor têr, çewal, tûrik, kîs, telîs, torbe
|
||
horin horin, tûtik, dengê agadarkirinê yê tirimpêlan û hin tiştên dî
|
||
hordû artêş, ordî, leşker, cêş, esker
|
||
hore hoo! boo! wiştê-êê lelo! (bo mêran) wiştê-êê lelê! (bo jinan) (dengê li dijî kirinên kesekî bi armanca ku ew kirin nayên pejirandin yan jî kesa/ê dike "boo!" yan "hoo!" pê ne razî ye)
|
||
horêşe bn rêwî
|
||
horî horî, zeriyên biheştê, keçên bedew / pak / xama li biheştê
|
||
horte edet, banek, irf û edet, tore
|
||
hoş hiş, , hay, bîr, mejî
|
||
hoş şoş! şoş kero! şoşe were! (bangkirina li keran)
|
||
hoşbir hişbir, bêhişker, haybir, bêhayker
|
||
hoşmend hişmend, hişyar, haydar, aqildar, biaqil, têgihiştî, zana, ronakbîr, rewşenbîr
|
||
hoşmendî hişmendî, hişyarî, haydarî, aqildarî, biaqilî, têgihiştinî, zanayî, ronakbîrî, rewşenbîrî
|
||
hoşyar hişyar, haydar, kesa/ê hay ji xwe heye
|
||
hoşyar şiyar, kesa/ê ne di xew e
|
||
hoşyarane hişyarane, haydarane, bi hişyarî, bi haydarî
|
||
hoşyarî hişyarî, haydarî
|
||
hoşyarî şiyarî, nedixewî
|
||
how ha! belê! te çi ye! (bersiva ho
|
||
hoz hoz, êl, eşîr, binemal, ûcax
|
||
hozkî hozkî, êlkî, eşîrkî, binemalkî, bi hozî
|
||
hozan hişmend, hişyar, aqildar, zana, xwenda, zanyar, têgihiştî, dinyadîtî
|
||
hozanî hişmendî, hişyarî, aqildarî, zanayî, xwendayî, zanyarî, têgihiştinî, dinyadîtinî
|
||
htd (kurbêje ji heta diwayî) hwd, her wek dî, her wek wan
|
||
hucet bn hêz, zor
|
||
hucre hucre, odek, odeya biçûk
|
||
huje giyayek e şorbe jê têt çêkirin
|
||
hukim, hukm hukim, hikim, ferman, desthilat, rêveberî, serokatî
|
||
hukim, hukm daraz, hukim, biryara dadgehê yan daîreyek dî ya fermî / resmî
|
||
hukimdar fermandar, hukimdar, serok, desthilatdar
|
||
hukmet bn hikûmet
|
||
hule pîsatiya hêştiran / deveyan / sareyan
|
||
hulesê angaşt, îdîa
|
||
hulhulî guherok, xweranegir, guherbar
|
||
huma firindeyek çîrokane ye ku herdem piştî şewitîna xwe dîsan ji nav xweliya xwe radibe û vedijî û bûye sembola nemirina hêviyan. Di zimanên ewropî de jê re "fenîks" (bi îngilîzî "phoenix") têt gotin
|
||
humelxeza tevlihevî, serobinî, taromarî
|
||
humêd bn umêd
|
||
huner huner, afirînerî, efrînerî
|
||
huner hinêr, hunêrî, şiyan, jêhatin, karîn, kanîn
|
||
huner niwandin hinêr / jêhatin nimandin / nîşan dan
|
||
hunere ciwanekan hunerên spehî
|
||
hunerga hunergeh, cihê huneran
|
||
hunerî hunerî, afirînerî
|
||
hunermend hunermend, afirîner
|
||
hunermendane hunermendane, afirînerane, bi hunermendî, wek hunermendan
|
||
hunerwer bn hunermend
|
||
hurde bn hûrde
|
||
hure bn wure
|
||
hurew garana berazên kûvî
|
||
hurmet rêzgirtin, hurmet, qedirgirtin, qîmetgirtin
|
||
Hurmiz Hormiz, Hirmiz: di zerdeştiyê de xwedayek e
|
||
Hurmiz gerestêra Hormiz, Jupîter
|
||
hurûjan bn wujûwan
|
||
hurûjim bn êriş, pelamar
|
||
huştir hêştir, deve, sare
|
||
huştirewan, huştirwan hêştirvan, siwara/ê yan xwediya/ê hêştirê / hêştiran
|
||
huzeyran pûşber, hezîran, xezîran, meha 6em ji salnameya romî, meha piştî gulanê û berî tîrmehê
|
||
huzûr hizûr, pêşberî, hizûr, bi amadebûna (kesekî): le huzûrî dadga da li pêşberî dadgehê, li hizûra dadgehê
|
||
hû sûde, kêr, kelk, mifa, feyde, kar, qezenc, qazanc
|
||
hûha hooha! boo! hoo! (tinazî / henek / galte pê kirin)
|
||
hûhûkere kund, bum, bim
|
||
hûr dengûdor, dengê bilind / nexweş
|
||
hûrde hûrde, pareyê asinî / biçûk / kêmnirx
|
||
hûrde hûr, biçûk
|
||
hûrdebînî hûrnerî, tûjandin, vekolandin, hûrsehî, hûr lênerîn / vekolandin / pûnijîn bo diyarkirina rastîniya tiştekî
|
||
hûş bn haşûhûş
|
||
hûşe meth, pesn, quretî, pozbilindî
|
||
hûşekar metho, pesno, xwemezinker
|
||
hûşekar xweperest, ezperest
|
||
hût avilke, neheng, hût, balîna, mezintirîn lawirê guhandar yê avî
|
||
im im: Min kurd im Ez kurd im
|
||
im e, im, belê, erê
|
||
-im min, a min, ê min, ya min, yê min
|
||
-im -im Min naçim Ez naçim
|
||
-î -a, -ê: malî min mala min
|
||
-î espî reş hespê reş
|
||
îca vêca, îca, vêga
|
||
îca (ew kat) hingê, wê demê, vê gavê
|
||
îcgar yekcar, êkcar, bi temamî, bivê-nevê, êdî tew
|
||
îftade êxtiyar, pîr, kal
|
||
îlla, îllan îlle, îlleh, bivê-nevê
|
||
îm ev
|
||
îm- î-, ev-: îmro îro, evro
|
||
îm- îmsal îsal, vê salê
|
||
îmro îro
|
||
îmsal îsal
|
||
îmşew îşev
|
||
în (em) in: Ême kurd în Em kurd in
|
||
-îne (vokatîv pirjimar) -no, -îno, -ino: kurîne kurîno, kurino, xelkîne xelkîno, xelkino
|
||
înca vêca, îca, vêga
|
||
înca (ew kat) hingê, wê demê, vê gavê
|
||
îrhab teror, terorîzm, tirskarî
|
||
îrhabî terorîst, tirskar
|
||
îskan peyale
|
||
îstîqale îstîfa, destjêberdan, devjêberdan
|
||
îtir
|
||
îxtiyar êxtiyar, pîr, kal
|
||
îş kar, şol, şuxl, îş
|
||
-îş jî: minîş min jî
|
||
-îş ez jî
|
||
îtir êdî, hew, ji niha pê ve, ji niha şûnde
|
||
jaj jaj, giyayek e têkilî nav penîrê vexewixandî dikin û jajî jê çêdikin
|
||
jajik benîşt, ilk, jajik, cûtek
|
||
jakan (cil) qirmiçîn, qermiçîn, qurmiçîn
|
||
jakan (gul) çilmisîn
|
||
jakandin (cil) qirmiçandin, qermiçandin, qurmiçandin
|
||
jakandin (gul) çilmisandin
|
||
jakaw (cil) qirmiçî, qermiçî, qurmiçî
|
||
jakaw (gul) çilmisî
|
||
jale jale, kerkujk, darek yan deviyek jehrî ya her-şên e bi gulên geş yên spî yan pembe (pîvazî) yan sor
|
||
jan jan, êş, azar, ezyet
|
||
jandar jandar, bijan
|
||
janeser janeser, serêşî, êşîna serî
|
||
janesik zikêşî, êşîna zikî
|
||
jar jar, jehr, jehrî, zehr
|
||
jaraw jarav, jehrav, ava jehrî
|
||
jarawî jarawî, jehrawî, bijar, bijehr, jehrkirî
|
||
jarber jarber, jehrber, antîtoksîn
|
||
jark (gulûgiyayên) pirsalî, gulûgiyayê di salekê de namirin lê zivistanê di bin berfê ve dimînin û dîsan biharê jiyana xwe didomînin
|
||
jarqende jarqende, jehrqende, nîkotîn
|
||
jarûjeng rikmane, dijberî, kerb, kîn
|
||
jawejaw dengûdor, qerebalix, geremol, dengên bilind û tevlihev
|
||
jek (şîrê) terezak, şîrê yekem yê piştî zana sewalan. Ji şîrê terezak ne mast lê firû wiha çêdibe: şîrê terezak têt germkirin û bêyî bêt hêvênkirin dihêlin ta bicemide û piştî cemidî têt xwarin.
|
||
jem xwarin, zad (t ya danek / demek diyar, wek: taşt / firavîn / şîv)
|
||
jem xizmet
|
||
jem alîkarî
|
||
jem bicîkirin
|
||
jem bicîanîn
|
||
jemk mastê dew jê çêdikin
|
||
-jen -jen, paşdankek e bo çêkirina peyvên nû bi wateya "ya / yê lê dide": defjen defjen, kesa/ê li
|
||
amûra muzîkê defê dide, deholjen deholjen, kesa/ê li deholê dide
|
||
jendin jenandin
|
||
jendin şilqandin
|
||
jendin hejandin
|
||
jendin qeliqandin, livandin, lebitandin
|
||
jeng jeng, zeng, jengarî
|
||
jengar jengar, jengdar, zengar, zengdar, jengî, bijeng, tişta bandora jengê lê bûye
|
||
jengar birek hejîran e
|
||
jengalî şînî tarî, şînî xwerû
|
||
jengawî jenggirtî, jengawî, tişta di bin jengê ve maye
|
||
jengdar bn jengar
|
||
jengin bn jengawî
|
||
jenîn bn jendin
|
||
jeqnebût ziqnebût, darek bi fêkiyê jehrewî ye. Herwa wek peyvek tal yan nifrîn yan dijûn têt bikaranîn û wateya wê nêzî "quzilqurt" û "jehremar" e
|
||
jêr bin
|
||
jêr jêr
|
||
jêrberan derazînk, bilindeka li ber deriyan
|
||
jêrçepoke serşor, ruhkole, neazad, neserbilind
|
||
jêrdest bindest, neazad, neserbixwe, kesa/ê / welatê û hwd yê di bin destê hinên dî ve
|
||
jêrdestî bindestî, rewşa yên bindest tê de dijîn
|
||
jêrewe jêrve, berev jêr, ber bi aliyê jêrî / binî ve
|
||
jêrewenan ji bin ve rakirin, ji bin ve pûç kirin, ji reh û rîş ve hilkişandin, ji qop hilkêşan
|
||
jêrîn bn jêrû
|
||
jêrkenare jêrenot, binnivîsk, nîşeyên / ravekên / şiroveyên li binê her rûpelî yan li dawiya nivîsarê bi tîpên hûr tên danîn
|
||
jêrpê binpêk, kursîka mirov rûniştî piyên datîne ser daku xwîn li piyên bilindkirî bigere
|
||
jêrpiyale binkask, binpiyalok, sênîkoka piyaleyekê / fincanek datîne tê de daku cihê kefçikê têkvedanê û belkî şekira kabik hebe û belkî ji ber germiya çayê û germbûna piyaleyê baştir e mirov li şûna piyaleyê dest biavêje wê sênîkokê ku jê re binkask tê gotin
|
||
jêrser balguh, balîf, balîfk, binserk
|
||
jêrtîp bintîp, kontrol, dîsîplîn
|
||
jêrû jêrî, jêrîn, binî
|
||
jêrû başûr
|
||
jêrûzeber serobin, tevlihev
|
||
jêrzemîn binerd, binax
|
||
jêrzemînî binerdî, binaxî
|
||
jilêwandin şarandin, lê sor kirin, kiş kirin, kişkişandin
|
||
jilêwe kiş, kişkirin, şarandin, lêsorkirin, kişkişandin
|
||
jimar jimar, hejmar
|
||
jimar hesab
|
||
jimardin jimartin, hejmartin, hijmartin
|
||
jimare jimar, hijmar, hejmar, nimre, reqem
|
||
jimaregir jimaregir, hesabgir, kesa/ê karê jimartina / hesabkirina lêçûn û dahateyan dike
|
||
jimaregirî jimaregirî, hesabgirî, jimartina / hesabkirina lêçûn û dahateyan
|
||
jimareyî jimareyî, jimarî, tiştê bi jimaran / hejmaran e
|
||
jimarkar jimarkar, makîneya hesabkirinê
|
||
jimarko hiljimar, statîstîk, jimarko
|
||
jimaryar bn jimaregir
|
||
jimêre jimêre, di matematîkê de beşa jimare û jimartina wan
|
||
jin jin, pîrek, kabanî, kevanî, jinik
|
||
jinane jinane, mîna jinan
|
||
jinane ya / yê / yên jinan
|
||
jinanî jinanî, jinok, serjin, jinik, nemêr, nezelam
|
||
jin-be-jin pêguhorkanê, jin-bi-jin (t dema zavayek xwişka xwe dide birayê jina xwe û wa du malbat li hev tên bêyî ku next / qelen ji hev bistînin)
|
||
jineşa şabanû, jina şah / padişah / qral / melik
|
||
jinewtin bn bîstin
|
||
jinêtî jinî, jinîtî, jinbûn
|
||
jinxuşk, jinxwişk diş, xwişka jina kesekî
|
||
jiwan bn juwan
|
||
jiyan jiyan, heyat
|
||
jiyan jîn
|
||
jiyanewe vejîn, vejiiyan, dîsan sax / jîndar bûn, dîsan geş bûn
|
||
jiyandin jiyandin, wa parastin ku sax bimîne
|
||
jiyandin bi hestekê / di rewşekê de jiyan
|
||
jiyandinewe vejandin, vejiyandin, dîsan jîndar / geş / sax kirin
|
||
jiyanî jiyanî, hindî jiyanê giring
|
||
jiyar jiyar, bingehîn, pir giring / fer / mihim
|
||
jiyarî jiyarî, debara / îdareya jiyanê
|
||
jî bn jiyan
|
||
jîhatin pêşketin, peresîn, firajî
|
||
jîjk bn jîşk
|
||
jîlemo xwelî (t ya germ / sor)
|
||
jîn bn jiyan
|
||
jîname jînname, jiyanname, jînenîgar, bîbliyografî, çîrokjiyan, çîroka jiyana kesekê/î
|
||
jîndar jîndar, sax, nemirî
|
||
jîndar saxlem
|
||
jîndarî jîndarî, saxî, nemirinî
|
||
jîndarî saxlemî, tenduristî
|
||
jîr jîr, ya / yê dikare / dişê (zû yan bi asanî) tê bigihe / fam bike
|
||
jîr aşt, tena, rehet, tebitî, vehewayî (t zarok dema nagirî)
|
||
jîrane jîrane, bi jîrî, wek jîran
|
||
jîrane aştane, tenayane, wek yên aşt / tena
|
||
jîrbêj jîrgo, (mirova/ê) bi mantiqî / lojîkî karên xwe dike
|
||
jîrbêjane jîrgoyane, wek jîrgoyan
|
||
jîrbêjî jîrgoyî, mantiq, lojîk
|
||
jîrî jîrî, hêza / şiyana têgihîna / famkirinê (t zû yan bi asanî)
|
||
jîrkele aşt, tena, rehet, tebitî, vehewayî (t zarok dema nagirî)
|
||
jîşk jûjî, jûje, jîjo
|
||
jîwar jîwar, pozîsyon, rewşa / pileya mirovek di jiyana xwe de tê de
|
||
jîy... bn jiy...
|
||
jor bn jûr
|
||
juwan jivan, soz, randevû, hevdîtin, dîdar
|
||
juwanga jivangeh, hevgeh, cihê hevgînê, cihê gihiştina hev
|
||
jûr ode, mezel, hode, çavî, jore
|
||
jûr jor, serî, silal
|
||
jûr bakur
|
||
jûr super
|
||
jûran demsala nivistina / raketina / razana li hindir, dijw. heywanan
|
||
jûrewe hindir, jor, jorve, hundur
|
||
jûroçke çavî, hucre, odek, odeya biçûk
|
||
ka ka, giyayê hişkkirî
|
||
kaban kabanî, kevanî, jin, jina bermalî
|
||
Kabe Kabe, Ke'be, kevirê reş yê Mekehê yê ku hecî li dor dizivirin
|
||
kabîne kabîne, hukumet, civata wezîran
|
||
kabra camêr, zelam, mêr, mêrik, peya, kabra
|
||
kaç (dar) kaj
|
||
kaç qaç
|
||
kaçax bn gamêş
|
||
kad kad, qad, meydan, gorepan, com, gom, zom
|
||
kadan kadîn, xaniyê ka tê ve têt parastin
|
||
kaf navê tîpa "k" di alfabeya kurdî-erebî de
|
||
kafar bn nawçe
|
||
kafir kafir, gawir, bêîman, bêdîn, kesa/ê baweriya wê bi dînî (t bi îslamê) û Xwedê nîne
|
||
kafir zalim, stemkar
|
||
kafir bêwijdan
|
||
kafirman bn giwêzan
|
||
kahû xes, giyayek e selete jê tê çêkirin
|
||
kaj bn kaç
|
||
kajaw kajav, cûnek e ji tiriyê reş
|
||
kajelax kulox, ser
|
||
kajele bn kajelax
|
||
kajer bn katjimêr
|
||
kajere bn kajelax
|
||
kak kek, kak, birayê mezin
|
||
kak kek, hêja, birêz, berkeftî, ezîz, bihagiran
|
||
kake keko (forma bangkirinê ji peyva kak
|
||
kakelê kako (forma şirînkirinê ji peyva kak
|
||
kakeyî endama/ê hozek kurd ya t li Başûrê Kurdistanê dijî
|
||
kakeyî endama/ê rêbazek dînî (terîqeketê) ya t li Başûrê Kurdistanê peyda dibe
|
||
kakil kakil, nava tiştekî ya giring
|
||
kakil pirtik, parçe
|
||
kakil pate, paçe
|
||
kakîbekakî (erdê) beyar / hişk
|
||
kako gidîş, koma kayê
|
||
kal kal, pîr, salmend, dijw. qenc, xort, ciwan
|
||
kal kerik, kojik, şînik, xang, (fêkiyên / keskeyên) negihiştî
|
||
kal xav, nekelî, nekelandî
|
||
kal rengê jêçûyî
|
||
kal kej, rengê vebûyî, rengê ne tarî
|
||
kal kirç kerik, kojik, şînik, xang, (fêkiyên / keskeyên) negihiştî
|
||
kal bn kiştûkal
|
||
kala pertal, perok, cil, libas
|
||
kalakut bn gelakutk
|
||
kalan kevlan, şûrdank, kaloxk, alava şûr tê de têt danîn dema mirov wî bi xwe re tîne û dibe daku ziyanan negihîne mirov yan daku pîs nebe
|
||
kalat talan, şelandin
|
||
kale pêlav, sol
|
||
kalek gundor, petêx, talik, kalik
|
||
kalemiste lîstikek e kesek herdu destên xwe û tiştikekî dibe pişt xwe û paşî herdu destan miçandî tîne û ji yê dî dipirse ka ew tişt di kîjan destî de ye
|
||
kalî kalî, pîrî, dijw. gencî, xortî, ciwanî
|
||
kalî navdêr e ji rengdêra kal
|
||
kalîn bn helkalîn
|
||
kalyar cûnek xiyaran e
|
||
kam kîj, kîjan, kîşk
|
||
kam kî
|
||
kam çi
|
||
kam daxwaz, hêvî, xwestek, hez, bêrî, hesret
|
||
kamar dorber, tixûb
|
||
kamax ran, rehn, qalçe, derqûn
|
||
kame bn kam
|
||
kameran bextiyar, bextxweş, kameran, dilşa, dilşad
|
||
kameran serkeftî
|
||
kameranî bextiyarî, bextxweşî, kameranî, dilşayî, dilşadî
|
||
kameranî serkeftinî
|
||
kameta ka, kanî, kanê, li kû ye, li kû ve ye
|
||
kamil kamil, temam, bêkêmasî
|
||
kamil gihiştî
|
||
kamp kamp, war, wargeh
|
||
kan kan, kehn, kanî, kehnî, serekanî, ciyê tiştek lê çêdibe / dizê yan jê tê
|
||
-kan -yan: mamostekan wut mamosteyan got
|
||
kanaw kanav, ava binerdî
|
||
kanga bin, kûratî, kûrahî
|
||
-kanim -yên min: birakanim birayên min
|
||
-kanit -yên te: birakanit birayên te
|
||
kaniyedirozine kaniya havînan hişk dibe
|
||
kanî kanî, kehnî, ciyê av jê dizê, cihê av lê ji bin erdê hildibilqe
|
||
-kanî -yên: mamostekanî kurdî mamosteyên kurdî
|
||
-kanî -yên wê / wî: mamostekanî mamosteyên wê / wî
|
||
kanîaw kanîav, kehnîav, ava kaniyan / kehniyan
|
||
kanîberdîne kanîkevir, (ciyê) ava (lê) ji nav keviran derdikeve
|
||
kanîle kanîk, kehnîk, kaniyên / kehniyên biçûk
|
||
-kanman -yên me: hawrêkanman hevalên me
|
||
-kantan -yên we: hawrêkantan hevalên we
|
||
-kanyan -yên wan: hawrêkanyan hevalên wan
|
||
kanûnî yekem kanûna yekê, berfanbar, meha 12 ji salnameya romî
|
||
kanûnî yekem
|
||
kanûnî duwem kanûna duyê, rêbendan, meha 1 ji salnameya romî
|
||
kanza kanza, maden, metal
|
||
kanzayî kanzayî, madenî, metalîk
|
||
kapol kulox, ser
|
||
kar kar, şol, îş, şuxl, sin'et
|
||
kar ked
|
||
kar mijûlî
|
||
kar pîşe: Ewan çi kar in? Ew mijûlî çi ne? Pîşeya wan çi ye?
|
||
kar karûbar
|
||
kar bandor, tesîr, karîgerî. Biwêj: Kar le kar tiraza Mesele ji dest derket
|
||
kar kar, karik, kehr, kehrik, bizina hê mezin nebûye
|
||
-kar -kar, ya karê wê / yê karê wî tiştek e
|
||
-kar -ker, ya / yê tiştekî dike
|
||
kara kara, bibandor, tesîrker, giring, fer, karîger
|
||
karame jêhatî, bişiyan, karzan
|
||
karask karxezal, xezalên hê mezin nebûne
|
||
karaşna şareza, karnas, pispor, kesa/ê karekî baş dizane / dinase
|
||
karaşnayî şarezatî, karnasî, pisporî
|
||
karbedest karbidest, rayedar, desthilatdar, kesên kar (t yên fermî / resmî) di bin fermana / rêveberiya wan de ne
|
||
karbedestî karbidestî, rayedarî, desthilatdarî
|
||
karbir karbir, tişta dawiyê li karekî tîne
|
||
karbira hevkar, kesên li gel hev karekî dikin
|
||
karbirayetî hevkarî, kirina karekî li gel hev
|
||
karbîn pispor, şareza, zanaya/ê karekî
|
||
kardanewe bertek, bersiv, reaksiyon
|
||
kardîtû kardîtî, karkirî, şareza
|
||
kareba kareba, kehreba, elektrîk, ceyran
|
||
kareba zîqok, zîqzîqok, hin pirtikên gewerî yên biriqin in bi cilên jinan / keçan ve tên zeliqandin daku xweşik bin
|
||
kareker xidam, xizmetkara jin / keç
|
||
karesat bela, karesat, bextreşî
|
||
karez coya binerdî, kanala binerdî, ava di bin erdê re diherike
|
||
karezaw karezav, ava di bin erdê re wek coyan / kanalan diherike
|
||
karezken karezçêker, kesa/ê karê çêkirina coyên binerdî baş dizane
|
||
karg kivark, hacîlok, kuvark
|
||
karge karge, kargeh, cihê kar lê têt kirin
|
||
karger sedem, binas, sebeb, ho, faktor
|
||
kargêr kargêr, serkêşa/ê yan birêvebera/ê karekî, kesa/ê serkêşiya karkeran dike
|
||
kargêrî kargêrî, birêveberî, serkêşî
|
||
karguzar bikêr, bikêrhatî
|
||
karguzar xizmetkar, destsivik, kesa/ê dixwaze xizmetan bike
|
||
karguzarî kêr, bikêrhatin, bikêrî
|
||
karguzarî xizmet, xizmetkarî
|
||
karhatû kêrhatî, bikêr, bikêrhatî
|
||
karî (êş / nesaxî ya) kujek, ya dikuje yan dikare bikuje
|
||
-karî -karî, kirina karekî: tawankar tawankar, kesa/ê tawanan / xirabiyan dike
|
||
karîger bibandor, karîger, tesîrker, efektîf
|
||
karîgerî, karîgerêtî bandor, tesîr, karîgerî, karîgertî, efekt
|
||
karîte karîte, darê dirêj û qayim yê banên xanî xwe lê digirin
|
||
karjole karik, kehrik, kara / kehra sava / nûçêbûyî
|
||
karkenar karkinar, zanenşîn, teqawid
|
||
karkenarî karkinarî, zanenşînî, teqawidî
|
||
karker karker, şolker, îşker, şuxlker, kesa/ê kar / şol / îş / şuxl dike
|
||
karkirde şareza, pispor, karzan, karkirde
|
||
karname karname, nameya / plana birêvebirina kar
|
||
karname karname, belgenameya ku kesekî filan kar li bêvan demê kiriye daku kesa/ê kar kiriye vê belgenameyê di pêşerojê de wek nîşaneya pisporiya / şarezatiya xwe bi kar bîne
|
||
karnas bn karzan
|
||
karniyar karxwaz, karniyar, kesa/ê daxwaz dike ku bikeve ser karekî
|
||
karniyarname karniyarname, karxwazname, nameya / forma têt dagirtin dema daxwaza ketina ser karekî têt kirin
|
||
kart, karte karte, name, belgename, kaxez
|
||
karte dirûna cara duyem, berhemrakirina cara duyem ji heman zeviyê
|
||
karsaz karsaz, kesa/ê yan şirketa tiştan çêdike
|
||
karsaz çêker, kesa/ê tiştekî çêdike / karekî dike
|
||
karûbar karûbar, kar, kar û tiştên dî yên pê re
|
||
karûfirman bn karûbar
|
||
karûs waz, şiroveya dînî
|
||
karwan karwan, kerwan, koma mirovan / dewaran ya bi hev re dimeşe
|
||
karwançî karwançî, berpirsa/ê karwanekî
|
||
karwanî karwanî, endama/ê karwanekî, ya / yê li gel karwanekî
|
||
karwanker gerestêr, planet
|
||
karwankuj stêra spêdeyê, karwankuj
|
||
karwanqiran bn karwankuj
|
||
karxane karxane, kargeh, cihê kar lê têt kirin
|
||
karxane fabrîqe
|
||
karzan karzan, pispor, şareza, kesa/ê karekî (baş) dizane
|
||
karzanî karzanî, pisporî, şarezayî
|
||
kas gêj, bêhay
|
||
kas mat, ecêbgirtî, matmayî
|
||
kas mismid, ya / yê guhên wê / wî ji ber dengek bilind kêlîkekê tiştekî nabîzin
|
||
kase kase
|
||
kase kûp
|
||
kase tirar
|
||
kase şûşe, cam
|
||
kasib bazirgan, ticar, tacir
|
||
kasib dikandar
|
||
kasibî bazirganî, ticaret
|
||
kasibî dikandarî
|
||
kasî gêjî, bêhayî
|
||
kasî matî, ecêbgirtinî, matmanî
|
||
kasî mismidî
|
||
kasp bazar, bazirganî, ticaret
|
||
kastî kêmasî, kêmûkasî
|
||
kaş cot, kêlan, çandin
|
||
kaşane koşk, koçk, seray, qesr, xaniyên mezin û bihagiran
|
||
kaşe kaşe, tiştê mirov li ser / têde rûdine û xwe li ser berfê dixwişînin
|
||
kaşî kaş, libin, blok
|
||
kaşka bn keşke
|
||
kat dem, wext, çax, zeman
|
||
katewkat carinan, car car, geh geh
|
||
katê dema, gava, hingê ku, (wê) dema ku, (wê) gava ku, wexta ku
|
||
katî demkî, navdem, berdem, rabor, neberdewam, neherherî, nemayinde
|
||
katjimêr demjimêrk, saet
|
||
katpêw dempîvk, alava pêpîvana / pêdiyarkirina demê
|
||
kaw kerb, kîn, nefret
|
||
kawêj cûn, cûtin
|
||
kawil kavil, wêran, xopan, xerabe
|
||
kawir kavir, mihên di navbera temenê 3 û 6 mehî de
|
||
kawiş sosret, ecêb, seyr, neasayî, nesiriştî, nexwezayî
|
||
kawîr navê giyayekî ye
|
||
kawlî bn qereç
|
||
kaxez per, kaxez, kaxiz, pel
|
||
kaxez name
|
||
kaxezdar kaxezdar, kesa/ê karê wê /wî (t li daîreyên hikûmî) tomarkirina kaxezan e
|
||
kaye com, gom, meydan, sahe, gorepan
|
||
kaye dor ("Dora min e, ne ya te lew ez dê pêşî bikim paşî tu.")
|
||
kaye rişte, biwar, şax (yê zanistê)
|
||
ke ku
|
||
ke dema (ku), gava (ku), wexta (ku)
|
||
ke madem, pa madem: Ke wa ye, bo nayê? Madem wa ye, çima nayê?
|
||
ke daku, da: Hatim ke bitbînim Hatim daku te bibînim
|
||
ke ger, eger, heke, heger, heker, heko: Ne nazanî melê Eger nizanî nebêje
|
||
dî ke ya / yê / yên dî / din
|
||
dîke ya / yê / yên dî / din
|
||
-ke paşbendika diyariya (# nediyariya) yekjimar e (Di kurmancî de bi piranî nayê wergerandin: Pencereke sor e Pencere sor e. Bi inglîzî li şûna wê pêşpeyvika "the
|
||
-ke- -k- (rayê dema niho ji lêkera "kirdin = kirin": [Min d]ekem, [to d]ekeyt, [ew d]eka[t], [ême d]ekeyn, êwe [d]eken, ewan [d]eken
|
||
kebab kebab, pirtên goşt yên bi şifşeyan ve li ser yan ber agir tên biraştin
|
||
kebar xumamiya / tarîgewrikiya spêdeyan
|
||
kebar dawayên (bi li meha rojîgirtinê remezanê) berspêdeyan ji mizgeftê bi bangek bilind tên xwendin
|
||
kebat cûnek lîmonan e
|
||
keç (serê) şor / berjêr
|
||
keçe (heywanên / lawirên) şaxbadok, şaxçemiyayî
|
||
keçel keçel, hewês
|
||
keçelî keçelî, hewêsî, keçeltî
|
||
keçeşax bn keçe
|
||
keçî lê
|
||
keçî tevî ku, herçend e
|
||
kede bn namo
|
||
kef kef (ya sabûnê / pêlên deryayê)
|
||
kef bilq (ya şorbê)
|
||
kef gilîz (yê ji devî)
|
||
kef çandin gilîz (ji devî) hatin
|
||
kef lêb, lêhb, hîle, xap, xîf
|
||
kef bûn (xwe) xîfandin, hîleyan xwe jê xilas kirin
|
||
kef lê dan (jê) xîfandin, lêb lê kirin, xapandin, bi fêl û hîleyan jê standin
|
||
kefalet kefalet, gerew
|
||
kefalet garantî, misogerî
|
||
kefaret filitîn, xilasî, azadî, silametî
|
||
kefaret bûn (ji belayekê / nexweşiyekê) filitîn, xilas bûn
|
||
kefaw kefav, ava kefdar
|
||
kefîl kefîl, gerewdêr
|
||
kefîl garantor, misogerker
|
||
kefûkol bilq, kefa bi ser tiştekî dikele dikeve
|
||
kehlan (hespên) kihêl / kehêl [h wek 7]
|
||
kej tat, teht, helan
|
||
kej zinar
|
||
kej rizde
|
||
kej gir
|
||
kejawe şixre, darqetkên / darbestên wek baran li hespan / hêstiran tên barkirin
|
||
kejel bn keçel
|
||
kejmal kom, gurûb, deste
|
||
kel ker, pirt, par, parçe, qet
|
||
kel gupik, gupîtk, lûtke, cihê herî bilind (yê çiya / darê û hwd)
|
||
kel hût, rût, hilû, keçel
|
||
kel nêr (t heywanên mezin)
|
||
kel girtin telew bûn, nêr xwestin, (hin lawirên mê dema dixwazin yên nêr li gel wan di nav têkiliya leşî de bin)
|
||
kela varê, avarê, dûrî rê / navendê, dûr
|
||
kelafe bn kilaf
|
||
kelak kelex, term, leşê mirî
|
||
kelam kelam, kilam, nivîsên pîroz yên hin mezheban (t. kakeyiyan): we kelam bi kelam, bi sond, sond dixwim ku...
|
||
kelan serek, serok, mezin
|
||
kelanter bn kelan
|
||
kelar gidîş, koma giyayê dirûyî û li ser hev civandî
|
||
kelar navê bajarokekî ye li Başûrê Kurdistanê
|
||
kelare kum, kulav, şewqe, şepqe
|
||
kelaş bn kilaş
|
||
kelb gumtil, gumtilk, komik
|
||
kelbe kêlbe, kelbe, didanên tûj, didanên dirinde (wek yên seyan < kelb (A) = se, kûç)
|
||
kele kulox, kele, ser
|
||
kele ser-, sere-: kelepaçe serûpêk (xwarinek e ji ser û piyên heywanan tê çêkirin), keleberaz înato, serhişk, sereberaz,
|
||
kele- nêre-: kelejin nêrejin, jina wek mêran, keleşêr dîk, dîkilê, mirîşkê nêr
|
||
-kele, -kele -ve (paşpirtikek e bo diyarkirina hin rengên dişibin rengekî lê ne tam ew reng in): sûrkele sorve, rengek nêzîkî sor lê ne tam sor
|
||
keleget bejndirêj, dirêj
|
||
kelek kelek, darên bi hev re girêdayî yên pê mirov di ser avê re derbas dibin
|
||
kelek kom
|
||
kelek gidîş, koma giyayê li hev civandî
|
||
keleke kirdin kom kirin, danîn ser hev, kirin gidîş
|
||
kelek lêb, fêl, hîle, xap, fen, lêhb
|
||
kelekbaz lêbo, hîlebaz, xapînok, hîleker
|
||
kelekçî kelekvan, kesa/ê rêveberiya kelekekê dike
|
||
kelekçî bn kelekbaz
|
||
kelekuç perasû, parsû
|
||
kelela seqet, bêdest yan bêpî, birîndar, kirêtkirî
|
||
kelem kelemî, kelem
|
||
kelepçe kelemçe, kelepçe
|
||
keleper şeq, tîk, tiştê ji hin deran ji hev vebûye û kunek dirêj ketiyê
|
||
kelepûr kelepûr, mîras, bermayî, tore, çande
|
||
kelepûrî kelepûrî, mîrasî, mermayî, toreyî, çandeyî
|
||
kelerm bn kelem
|
||
keles bizîng, werîs
|
||
keleşeq serhişk, înato, biînat
|
||
keleşêr dîk, dîkil, mirîşkê nêr
|
||
keletezên tikîtezî, cipîcemidî, sirûsar, pir tezî / cemidî / sar
|
||
kelewê giyayek bor û strîtûj e
|
||
kelêj bn deselat
|
||
kelên şeq, tîk
|
||
kelên meydan, qad
|
||
kelk sûd, sûde, mifa, feyde, kelk, kar, qezenc, qazanc
|
||
kelle bn kele
|
||
kelos kesa/ê didanên wê / wî yên pêşiyê ketine
|
||
keltûr çande, tore, kultûr
|
||
kelûkom bêserûber
|
||
kelûpel kerûper, pirtûmirt, hûrûmûr
|
||
kelûrî cûnek stiranên gelêrî yên kurdî ye
|
||
kelwaz sirûseqem, sirûsarma
|
||
kelxane kelxane, dikana çek-/ tivengçêkeran
|
||
kem kêm, hindik, piçek
|
||
kem keme piço-piço, kêm-kêm, hindik-hindik
|
||
kemal kemal, kamil, tam, temam, bêkêmasî, têrûtijî
|
||
keman keman, alavek jendar ya muzîkê ye
|
||
kemançe kemançe, viyolîn, alavek jendar ya muzîkê ye
|
||
kemançejen kemançejen, viyolînîst, kesa/ê li kemançeyê dide
|
||
kemax bn simt
|
||
kemayesî kêmayesî, kêm yan biçûk hesibandin
|
||
kemayetî kêmayetî, mînorîte, kêmanî
|
||
kemayî bn kemî
|
||
kembîr kêmbîr, kesa/ê tişt baş namînin li bîrê, kesa/ê bi asanî tiştan ji bîr dike
|
||
kemçîkildane venehewayî, bêsebr, balkurt, dw. baldirêj, bisebr
|
||
kemdest destkurt, hejar, feqîr, belengaz, perîşan
|
||
kemdû kêmbêj, kesa/ê kêm suhbetê dike
|
||
keme rex, kinar, qirax, tenişt, serlêvî, sersinorî
|
||
kemekêk piçekê, kêmekê, hinekî
|
||
kemer kemer, navteng, newq
|
||
kemerî zewî kemera zemînê, ekwator
|
||
kemebend kemerbend, kemerek pan e
|
||
kemerbest, kemerbeste parastî, neşkê, îmmûn
|
||
kemerbest, kemerbeste camêr, qenc
|
||
kemerbestî îmmûnîte, parastinî
|
||
kemerçîn çarşev, mêzer
|
||
kemerdar kemerdar, kemerkirî, bikemer
|
||
kemereyî kemerî, ekwatoriyal
|
||
kemeyî rexî, kinarî, qiraxî, teniştî, serlêv, sersinor
|
||
kemêl pîsatiya bi dawa / derqûna mihan ve hişkbûyî
|
||
kemêtî bn kemî
|
||
kemî kêmî, piçekî, hindikî, kêmayî, hindikahî
|
||
kemnaw kêmnas, kesa/ê yan tişta/ê kêm tê nasîn
|
||
kemo jîr, zîrek, jêhatî, hişyar
|
||
kemokar manîpûleker
|
||
kemokarî manîpulasyon
|
||
kemoyar jêhatî, dîplomat
|
||
kemoyarî jêhatinî, dîplomasî
|
||
kemrû şermîn, fedîker, kesa/ê şerm / fedî / fihêt dike
|
||
kemsal kêmsal, kêmtemen, jîkêm, kesa/ê ji alî temen / jî / umur ve biçûk (t ya / yê hê nebûye 18-salî)
|
||
kemşîr kêmşîr (bizina / miha / çêla û hwd) ya kêm şîrî dide
|
||
kemterxem xemsar, sersar, kesa/ê baş pûte bi tiştek giring nake, kesa/ê giringiyê nade tiştek giring
|
||
kemterxemî xemsarî, sersarî
|
||
kemtiyar kemtiyar, hiyena, lawirek kûvî yê dirinde ye û dişibe gur û seyan
|
||
kemtîn kêmtên, kêmbandor, kêmtesîr
|
||
kemûkastî bn kemûkûrî
|
||
kemûkurtî bn kemûkûrî
|
||
kemûkûrî kêmasî, kêmûkasî, netemamî
|
||
ken ken, kenî
|
||
ken (kiç) keç, qîz
|
||
ken dot
|
||
kenar kinar, qirax, lêv, serlêv, rex, alî, hêl, tenişt
|
||
kenaraw avdestxaneya / tiwaleta derveyî xanî
|
||
kenareyî asoyî, kinarî, horîzontal
|
||
kenargir terkemirov, kesa/ê zû-zû nayê nav civatan lê bi tena serê xwe dimîne
|
||
kenargirî terkemirovî
|
||
kend kend, çal, xendek, newal, nihal
|
||
kend û kosp kend û kosp, astengî, dijwarî
|
||
kendal kendal, cihê av yan ax tê de datêt
|
||
kendaw kendav, xelîc, cihê ava deryayekê lê dike navber du bejayiyan (Agadarî: Ger av li van bejayiyan bisekine, jê re 'kendav' (ing. 'gulf') tê gotin. Ger di wê navbeyna du bejayiyan re bibore û dîsan bigihe ser avek berfire, jê re 'tengav' (ing. 'straits') tê gotin
|
||
kendek xendek, kendek, kend
|
||
kendekar kolîner, kolînkar, kesa/ê dikole
|
||
kendelan kend, şeq, kun, tîk, çal
|
||
kendesme bn kenesme
|
||
kendin kolîn, kêlîn
|
||
kene bn kine
|
||
keneft hewce, lazim, neçar, mecbûr, pêdivî, pêwîst
|
||
keneftî hewcetî, lazimî, neçarî, mecbûrî, pêdivîtî, pêwîstî
|
||
kenesme navê teyrikekî ye
|
||
kenêr, kenêre navê giyayekî ye
|
||
kenişt, kenişte kinîşte, perestgeha / pîrozgeha cihûyan (hevberî mizgefta misilmanan û dêra fileyan)
|
||
kenî bn ken
|
||
kenîçe navê teyrikekî ye
|
||
kenîlê keçik, qîzik, keça / qîza biçûk
|
||
kenîlê zerî, canik, bernavê rêzgirtinê bo keçan (li şûna 'camêr' bo zelaman û 'xanim' bo jinan)
|
||
kenîse bn kilêse
|
||
kenîşk bn ken
|
||
kentor kentor, dolaba cilan
|
||
kenzek yar, hevala keç, destgirtî
|
||
kenzek xidam, bermalî, keçika karûbarên navmalî yên malbatek biyanî dike
|
||
kepçe bn eskiwê
|
||
kepek sivî. bn sos
|
||
kepenek kepen, kepene, kepenek, qapûtek / saqoyek / çakêtek dirêj e (t şivan şivan bi ser milê xwe de dikin)
|
||
kepir bn kepr
|
||
kepiran bn kepran
|
||
kepke bn lûtke
|
||
kepr kepir, banek e ji çeq û çilû ye ku li ser çar stûnan yan jî du stûnan û aliyek dîwarê xanî hatiye danîn û daku hîn û sîber be û bo lêrûniştina yan lênivistina heyamên germ e
|
||
kepran kepiran, heyama / demsala mirov li bin kepiran dijî / dinive
|
||
keproke kepirk, kepirok, kepirên biçûk
|
||
kepû (limoz) lixav
|
||
kepû (lût) kepî, poz, difin, bêvil
|
||
ker ker, guhdirêjk (lawirek e)
|
||
ker ker, kerçove, bêaqil
|
||
ker ker, kesa/ê (ti tiştî) nabîze, kesa/ê guh lê (li ti) nabe
|
||
ker qerisî, (pir) tezî / cemidî / sar
|
||
-ker -ker (paşbendikek e bo diyarkirina ya / yê dike): niwêjker nivêjker
|
||
keranbawkgaw kerbav, kerbab, keça / kûrê keran (dijûn)
|
||
kerane kerane, mîna keran / bêaqilan
|
||
kerbeş kerbeşk, kelbeşk, giyayek bistrî ye (t ker jê hez dikin)
|
||
kerdir kerdir, navê giyayekî ye dişibe garis
|
||
kere nîvişk, rûn
|
||
kerecî belem, keştîk, keştiyên biçûk, amraza raguhezandinê ya seravî
|
||
keredêz mejîreş, kesa/ê ti tişt naçe mejî / serî yan tê nagihe yan fêr nabe
|
||
kerekêwî kerekûvî, zebra
|
||
kerekî kerî: barêkî kerekî barek kerî
|
||
kerekontê (bi temamî) ker
|
||
kereniso bêxem, sersar, xemsar, kesa/ê t tişt bo ne xem e
|
||
kerentû şalok, alava giyadirûnê
|
||
kerese kerese, materyal
|
||
kereste bn kerese
|
||
keret car, gav, dem, bîsk, kêlîk
|
||
keretî carcarî, carinan, carcar
|
||
kerewale jêhatî û dilsaf
|
||
kerewale navê teyrikekî ye
|
||
kerewz kerefs, bexdenoz, meydenoz, navê giyayek xwerbar e
|
||
kerêtî kerî, kertî, kerînî, kerîtî
|
||
kergez xertel, sîsalk, sêmir, dalereşk, kergezk
|
||
kerheng kerhing, hingên (ango mêşên hingivî / hingivînî yên) dixebitin
|
||
kerî kerî, nebûna hinêra bîstinê / guhlêbûnê
|
||
kerke nîvgirav, bn nîmçedorge
|
||
kerkuj kerkujk, jale (giyayek e. ing. orleander)
|
||
keroke kerok, kerkok, bêaqilok, peledîn
|
||
kerpese xemegurî, margîsok, marik, marok
|
||
kerpiyaw kermêr, mêreker, mirovê mîna keran
|
||
kerseg kerse, mirovê mîna keran û seyan
|
||
kerû pijûk
|
||
kerû kûfîk
|
||
kerû hêlhênan pijûkîn, pijûkê girtin, bûn pijûkî
|
||
kerû hêlhênan kûfikîn, kûfîkê girtin, bûn kûfîkî
|
||
kerûwawî pijûkî
|
||
kerûwawî kûfîkî
|
||
kerûbar kerûbar, karwanê keran
|
||
ker-û-xolemêş kêrhatî, lihevhatî, mîna ker û mêşan li hev
|
||
kersek bn gilimtik
|
||
kert ker, pirt, pişk, par, parçe, pirtik
|
||
kert bûn ker bûn, kerîn, hatin kerkirin
|
||
kert kirdin ker kirin, kerandin
|
||
kerte kîte, kite, kit, pirtikên peyvan. Nimûne: peyva "azadî" sê-kîteyî ye: a-za-dî
|
||
kerte piç, piçek
|
||
kertî kerî, pirtî, pişkî, parî, parçeyî
|
||
kertkiraw kerkirî, bn kert
|
||
kertûpert kerûper, pirtûmirt, kitûmat, hûrûmûr, bn kert
|
||
kerwêşk kerguhk, kîroş, kêvrûşk, xirnîfk, xirnaq
|
||
kerwêşke çirisok, biriqok, teyisok, birqdar
|
||
kerx bn sinor
|
||
kes kes, mirov, şexs
|
||
kes (kesûkar) kesûkar, xizm, lêzim, mrov, eqrebe
|
||
kesane kesane, prîvat, şexsî, kesî
|
||
kesîre qerisî, qefilî, cemidî, tezî, teziyayî
|
||
kesk (rengê) kesk, bn sewz
|
||
keskî keskî, ji rengê kesk, bn sewzî
|
||
keskûn tîj, xwarina tama wê bihêz
|
||
keskûsor keskûsor, keskûala, bûka baranê, bn pelkezêrîne
|
||
kesnedar kesnedar, împersonal
|
||
kesnedîw nedîtî, kesê-nedîtî, berê-nedîtî
|
||
kestek guloka berfê / befrê, goga / hola / topa / tepika ji berê çêkirî
|
||
keş seqa, avûhewa, siqa, rewşa tevayî ya avûhewa
|
||
keş bn keşûfiş
|
||
keşakeş derd, kul, keder, keser, eger, elem, êş, jan
|
||
keşe werz, demsal
|
||
keşe car, dem, gav, kêlîk, bîsk
|
||
keşeng kincir, peritî, diryayî, çiryayî
|
||
keşîde bn keşye
|
||
keşîş keşîş (di filetiyê de hevberê "feqe" yê misilmanan)
|
||
keşk keşk, mastê / şîrê / penîrê hişkkirî
|
||
keşke xwezî, xwezîka, xweziya, xozî, hêvî dikim ku..., baştir e / bû ger...
|
||
Keşkelan (stêrgela / koma stêran ya) Kakêşan, Rêya Kadizan
|
||
Keşkelanî felek ber perên esmanan, cihê pir bilind, ciyê mirov nikare bi asanî bigihiyê
|
||
keşmekeşm qerebalix, heytûhot, geremol
|
||
keştiyewan bn keştîwan
|
||
keştî keştî, gemî, sefîne, baxîre, vapor
|
||
keştîgel keştîgel, koma keştiyan, fîlo, donenme
|
||
keştîwan keştîvan, keştîgêr, kesa/ê karê meşandina keştiyekê dike
|
||
keştîwanî keştîvanî, keştîgêrî
|
||
keşûfiş pesno, metho, xwemezinker
|
||
keşxe keşxe, xweşik, delal, spehî, bedew, ciwan
|
||
keşye keşye, şaşik, cemedanî, dersok (t ya zer ya hecî dikin zerê xwe)
|
||
keşzan seqanas, hewanas, kesa/ê bi zanista hewa û seqayê mijûl
|
||
keşzan seqadêr, hewadêr, kesa/ê di navgînek ragihandinê de (televizyon yan radyo) rewşa seqayê radigihîne
|
||
keşzanî seqanasî, hewanasî
|
||
ket bermayiyên ar / ard dema tê patin
|
||
ketan kitan, ketan, qumaşek e
|
||
ketan kitan, caw, ketan
|
||
ketane kitane, ketane, cûnek stranên gelêrî yên kurdî ne
|
||
ketanî kitanî, ketanî, cûnek behîvan / bahîvan e
|
||
ketan-û-kewan kule, ketan-û-kevan. bn kule
|
||
kete gir, milpan, mezin, girs, debdebe, gembolan
|
||
ketik bn ketk
|
||
ketin lêb, xap, lêhb, hîle, fêl, fen, xapandin
|
||
ketîre gezo, ava / dewê daran
|
||
ketk kitik / ketik , hejîrên hişkkirî
|
||
ketn bn ketin
|
||
ketû alavek e bo kolîna coyan / cokan / kanalan
|
||
kew kew, firindeyê neteweyî yê kurdan
|
||
kew kew, saxkirina birînan
|
||
kew kirdin kewandin, kew kirin
|
||
kew moxel, bêjing, alavek e bo bijartina t birinc yan ar ji qirşikên pîs
|
||
kew (şîn) şîn, rengê şîn
|
||
-kew- -kev- (rayê dema nihoyî ji lêkera "kewtin = ketin / keftin")
|
||
kewa eba, hin cûn cilên dirêj
|
||
kewale kavil, xopan, xerabe, wêran
|
||
kewan kevan, kivan (tîr û kevan)
|
||
kewan (qareman) pelewan, mêrxas, çeleng, fêris, qehreman, egîd, gernas
|
||
kewane (le nûsîn da) kevanek, ev nîşandeka nivîsînê: (...)
|
||
kewane kevane, banê ji alî binî ve mîna kevanê
|
||
kewane (pêlaw) kele, cûnek pêlavên / solên ser berfê yên ji rûlên vehûnayî çêkirî ne daku pî di berfê re kûr daneçin
|
||
kewankoşe kevanek, ev nîşandeka nivîsînê: (...)
|
||
kewbar têjkew, kewên sava / temenbiçûk
|
||
kewbaz kewgîr, kesa/ê kewan digire û xwedî dike
|
||
kewbazî kewgîrî, nêçîra kewan, xwedîkirina kewan
|
||
kewbedar kewlidar, ew heyama salê ya kew bi piranî li ser daran in
|
||
kewçik kefçik, kefçî, kevçik, kevçî, alavek pêxwarinê ye
|
||
kewçî bn kewçik
|
||
kewdaw kewdav, vedana kewekî li ber kewan daku bên nik kewa vedayî daku bên girtin
|
||
kewden mejîreş, kesa/ê ti tiştî fam nake
|
||
kewden peledîn, tiredîn, hepletiraş, delodîn, bêhiş
|
||
kewe şînî zelal, rengê şînî esmanî
|
||
kewer cûnek pîvazterkan e
|
||
kewêl bn kepr
|
||
kewgîr mifsik, heskû, kefçiyek e di çêkirina xwarinê de bo têkvedanê tê bikaranîn
|
||
kewirk cûnek hirmiyan e
|
||
kewî kedî, kehî, malî, dj. kûvî, kovî
|
||
kewj hez, dilbijî, daxwaz, dildarî, azwerî, arezû
|
||
kewjîn kewjîn, dil bijîn, xwestin, hez kirin, dil ketin tiştekî
|
||
kewl kevl, pîst, çerm, post
|
||
kewmar navê cûnek marên rengzelal e
|
||
kewn bn kon
|
||
kewot kevot, kevotk, navê darekê / teraşekê ye
|
||
kewş pêlav, sol, kalik
|
||
kewşek navê lîstikekê / yariyekê ye
|
||
kewşeken berika / cihê pêlavan / solan / kalikan
|
||
kewşekon navê lîstikekê / yariyekê ye
|
||
kewşen bazar, cihê kirîn û firotinê
|
||
kewşen meydan, qad, gorepan
|
||
kewtin ketin, keftin, kevtin
|
||
kewtû ketî, keftî, kevtî
|
||
key kengî, çi demê, kinga, kingê, çi wextê, çi çaxê
|
||
keybanû kabanî, kevanî, xanim, bermalî, jin, hurmet
|
||
keyf kêf, keyf, xweşî, şadî, zewq
|
||
keyf rewş, hal
|
||
keyl xemgîr, xemgîn, têrxem, xembar
|
||
keyl serxweş, mest, sermest
|
||
keylan spehî, delal, bedew, şirîn, şeng
|
||
keynûbeyn tiştûmişt: her xerîkî keynûbeyn e Her mijûlî tiştûmiştan e / Her bi hin tiştan ve mijûl e.
|
||
keynê bn key
|
||
keys delîv, derfet, delîve, keys, şens
|
||
Keywan Keywan, Satûrn (planetek e)
|
||
kezaxe kezaxe, qusandina / kurkirina mêwên tirî
|
||
kezaxe kirdin kezaxtin, kezaxe kirin
|
||
kezî kezî, pirça / porê hûnandî
|
||
kê kî
|
||
kê kê: Kê ye? Kî ye? Bo kê ye? Bo kê ye?
|
||
kêç kêç, spih
|
||
kêçawî kêçewî, kêçan-girtî
|
||
kêl (berdî ser gorekan) kêl, kevirê li ser gorê tê vedan û pirî caran tekstek li ser tê nivîsîn
|
||
kêl (kox) kol, kolik, kox, koxik, xanîkê bêserûber
|
||
kêlan kêlan, bo çandinê ax (ne kûr) kolan, cot kirin, gasin lê dan
|
||
kêlge kêlgeh, zevî, cihê kêlanê
|
||
kêlraw kêlayî, (ne kûr) kolayî
|
||
kêr kîr, xir, pido, doqişk, organê cinsî yê mêran
|
||
kêr xet, rêz
|
||
kêrat kêrat, teraş, devî, tiraş
|
||
kêrd bn çeqo
|
||
kêrzil pozbilind, difinbilind, kesa/ê xwe pir mezin dihesibîne
|
||
kêrzilî pozbilindî
|
||
kêş kêş, kêşandin, kişandin
|
||
kêş giranî, qursî
|
||
kêş kêş, pîvana helbestan
|
||
kêş kirdin kêşandin, kişandin, kêşan
|
||
kêşan kêşandin, kişandin, kêşan
|
||
kêşan (xayandin) vekêşan (Civîn dê du saetan vekêşe" ango "Civîn dê du saetan dirêj be)
|
||
kêşanewe vekişandin, paşve kişandin / kêşan
|
||
kêşdar dirêjvekêş, bûyera demek dirêj didome
|
||
kêşe pirsgirêk, arîşe, kêşe, problem, girift, dubendî
|
||
kêşe ked, rênc, rêncberî
|
||
kêşe dan ked kirin, rêncberî kirin
|
||
kêşedar bn kêşdar
|
||
kêşk kêşik, alava tişt pê tên kişandin
|
||
kêşman kêşman, dirêjker: gurîsî kêşman werîsê kêşman, werîsê li werîsek din hatiye zêdekirin daku dirêjtir bibe û bigihe ciyekî
|
||
kêşmekêş şerenîx, nîgaş, gengeşe, rikmane
|
||
kêşran kişîn, kêşîn, hatin kişandin / kêşandin / kêşan
|
||
kêşraw kêşayî, kişandî, kêşandî
|
||
kêw çiya
|
||
kêwî agirpirjên volkan, çiyayê agiravêj
|
||
kêwî kûvî, kovî (dijberî 'kedî', 'kehî')
|
||
kêwî hov, wehşî
|
||
kêwîle dêm, beyar, giyayê / fêkiyê bi xwe (ne bi avdana bi destê mirovan) çêdibin
|
||
kêyetî, kêyêtî kesîtî, kiyetî, nasnav, îdentîte
|
||
kibrît şixar, şixart, kibrît, gogird
|
||
kiç keç, qîz, kiç, dot
|
||
kiçane keçane, mîna keçan yan yên keçan
|
||
kiçetîw keçsêwî, keça bav yan dayik yan herdu nînin
|
||
kiçeza keçeza, nevî, zarokên keça kesekî
|
||
kiçênî, kiçêtî keçanî, dema mirovekê ya ew tê de keç e / bû
|
||
kiçinî keçok, mîna keçan (t peyvek neşirîn e bo kuran / zelaman)
|
||
kiçke bn kiçole
|
||
kiçkole biçûk, biçûkok, biçkok
|
||
kiçole keçik, kiçik, keçên biçûk
|
||
kif pif
|
||
kif bûn pif bûn, perçivîn, nepixîn, werimîn
|
||
kif kirdin pif kirin, perçivandin, nepixandin, werimandin
|
||
kifin kifin, kefen, cilên (t spî yên) li miriyan dikin û wan binax dikin
|
||
kifindir kifindirîn, ya / yê rê lê nikare bêt girtin
|
||
kifindir berxwedêr
|
||
kifir kufur, kifir, guneh, bêîmanî
|
||
kifirbaz kufurbaz, gunehkar, bêîman
|
||
kift betilî, westî, tehibî, mandî, westiyayî
|
||
kij demsal, werz, heyam
|
||
kil kil, dermankek reş e li mijûlankên / bijangên çavan têt dan
|
||
kil çêkirina ceran û alavên dî ji axê bi agirdanê
|
||
kila bn kela
|
||
kilaf, kilafe gulolk, gog, hol, tepik, benê / deziyê / rîsê li hev hatiye alandin û wek gogekê lê hatiye kirin
|
||
kilaş kalik, pêlava / sola serê wê ji rîs hatiye çêkirin
|
||
kilaşçin kalikker, kalikçêker
|
||
kilaw kulav, kum, tiştek e mirov dike serê xwe t daku serê xwe biparêze
|
||
kilawasin kumzirx, kumasin, kulavasin, kumê / kulavê madenî / asinî / hesinî
|
||
kilawçin, kilawdirû kulavçêker
|
||
kilawe gupik, gupîtk, lûtke, serikên çiyayan
|
||
kilawkure bn kilawne
|
||
kilawne navê firindeyekê ye
|
||
kilawqij perûk, pirça / porê çêkirok / nerastîn
|
||
kilawzirê kumzirx, kumasin, , kumê / kulavê madenî / asinî / hesinî
|
||
kilçan fanos, lampe
|
||
kilçêwk kilçîv, kilçîvik, çîvê / çîvikê / pênivîskê kildanê
|
||
kildan kildan
|
||
kildan kildank, cihê alavên kildanê tê de tên parastin / ragirtin
|
||
kildûman mij, moran, dû, mij û moran
|
||
kile bn helm
|
||
kiler embar, depo
|
||
kilês birihayî, qelihayî, qir, nemayî
|
||
kilês demborî, kevnbûyî
|
||
kilês bûn birihîn, qelihîn, qir bûn, neman
|
||
kilês bûn dem lê borîn, kevn bûn, êdî kêr nehatin
|
||
kilês kirdin birihandin, qelihandin, qir kirin, nehêlan
|
||
kilêse dêr, kilîse, perestgeha îsawiyan
|
||
kilêsman seramîk
|
||
kilêşe kefş, binkefş
|
||
kilêşe gulte
|
||
kilift stûr, qalind
|
||
kilift asê
|
||
kilîl kilîl, kilît, vekerk, enextar
|
||
kilîle cihê kilîl dikin tê re
|
||
kilîle gulolika berfê, komikek berfê ya hewa bi xwe re dimeşîne
|
||
kilîm kilîm, xalîçe, berik, mehfûr, merş
|
||
kilk kilik, kurî, dûv, daw, kurîk, dûvik, dawik, tiştek dirêj e bi derqûna gelek cûn lawiran / ajalan / heywanan ve
|
||
kilk destik, li alavên pêkarkirinê (wek bivir / das / kêr) cihê mirov dikare destê xwe biavêjiyê û pê bibire
|
||
kilk çembil, li amanan / firaxan cihê mirov dikare destê xwe biavêjiyê û pê rabike
|
||
kilk (pence) til, tilî, tibl
|
||
kilk (pênûs) qelem, pênivîsk
|
||
kilk kirdin kilik / kurî / dûv qusandin / kurt kirin
|
||
kilo gumtil, gumtilk, kom, komik
|
||
kiloc bn şêwe
|
||
kilol bextreş, bêsiûd
|
||
kilolî bextreşî, bêsiûdî
|
||
kilonce bn kulonce
|
||
kilor xulole, dara jixwe kunek yekderî li qurmê wê heye
|
||
kiloş cehê li ber gihiştinê lê yê hê nehatiye dirûn
|
||
kilpe qirç, qirçik, çirûsk, çirîsk (yên agirî)
|
||
kilpe lê helsan hilbûn, (agir) berbûnê, vêketin, geş bûn
|
||
kilpûhûr gurmij, agirê pir gur
|
||
kilt navê giyayekê ye hin cûnên tilyakê jê tên çêkirin
|
||
kiltûr kiltûrik, tûrikê alavên kildanê
|
||
kin nik, cem, bal, ba, def, deve
|
||
kin rex, tenişt: Malyan le kin malman e Mala wan li rex mala me ye
|
||
kina, kinaçe bn kiç
|
||
kinan, kinanewe (giyayek çandî) şên nebûn, çênebûn
|
||
kinar rex, kinar, qerax, lêwar
|
||
kinar kinar, navê darekê û fêkiyê wê ye
|
||
kine lêkolîn, hûrlênerî, ezmûn, ceribandin, vekolîn
|
||
kinekar lêkol, hûrlêner, ezmûnker, ceribîner, vekol
|
||
kinêr navê giyayekî ye
|
||
king qûn, paşî, pişt, derqûn
|
||
kingder qûnde, qûnder, kesê qûna xwe dide / difiroşe (herw. mecazî)
|
||
kinge- qopik, bermayiya nayêt bikaranîn ya hin tiştan: kingecigere qopikê cigareyê, pirtika nekêşandîmayî ya cigareyê
|
||
kinge- kundiloşk, qut, qutok, kurt, kin: kingeçinoke kundiloşk, quto / qutê, bejnbost
|
||
kinge- biçûk kingeşer pevçûn, lêkdan, lihevxistin
|
||
kingir kereng, kengir, giyayek xwarbar e
|
||
kingir ben, dezî, ta, rîs
|
||
kingxilîskê qûndaxwişk, qûndaxwişînk, xwexwişandina jêrve li ser qûnê
|
||
kingxişkê qûnxwişk, qûnxwişînk, meşîna li ser qûna (t zarok dema hê nikarin xwe li ser piyan bigirin lew qûna xwe dixwişînin ta ku xwe digihînin tiştekî)
|
||
kinîwal pîvazterk
|
||
kinoşe bn gesk
|
||
kip kip, kesa/ê bi demkî ker, kesa/ê bo demek neberdewam tiştan nabîze
|
||
kip mit, ciyê / kesê / tiştê qet ti deng jê nayên
|
||
kip kip, dengek pir kêm
|
||
kipene bêkipên, bêdeng, mit
|
||
kipî kipî, keriya / kerbûna neberdewam
|
||
kipî mitî, rewşa tê de ti deng nayên bîstin
|
||
kir kir, mit, ker, bêdeng, bêpêjn
|
||
kir kurk, mirîşk û çengdarên dî dema li ser hêkên xwe rûdinin daku wan bimeriqînin û çûçelokan / çêlikan jê derbixin
|
||
kir kewtin kurk bûn
|
||
kiras kiras
|
||
kiras gumlek, qemûs
|
||
kiraw kirî, hatî kirin, (ya / yê) hatiye kirin
|
||
kirawe vekirî, dijw. girtî
|
||
kirç qirç, dengê "qirçe-qirç"
|
||
kirç, kirçûkal req (fêkî / keske ji ber ku hê negihaye)
|
||
kird kir, dema borî ji lêkera "kirdin" ango "kirin"
|
||
kirdar lêker, verb
|
||
kirdar kirar, kiryar, kirin, kir
|
||
kirdarî lêkdiraw lêkera hevdudanî
|
||
kirdarî têper lêkera gerguhêz, transîtîv verb
|
||
kirdarî têneper lêkera gerneguhêz, întransîtîv verb
|
||
kirdarî kirarî, pratîkî, jiyanî
|
||
kirde kar, xebat: Kirdey min û birdey ewe Ez dikim û ew dixwe
|
||
Kirdegar Yezdan, Afirîner, Xwedê
|
||
kirdekar rêveber
|
||
kirdekar çêker
|
||
kirdewe kirar, kir, kirin
|
||
kirdewe reftar, rabûn-û-rûniştin
|
||
Kirdgar bn Kirdegar
|
||
kirdin kirin
|
||
kirdinewe vekirin, dijw. daxistin, girtin, girê dan
|
||
kire conî, cuhnî
|
||
kire destar
|
||
kirek bêruh, nejîndar
|
||
kirê kirê
|
||
kirê paletî
|
||
kirê miz, heq, heqdest, meaş
|
||
kirêbar kirêbar, mizê / heqê barhilgirtinê
|
||
kirêkar kedkar, pale, şolker, îşker, karker
|
||
kirêkarî paletî, kedkarî, karkerî, palehî, şolkerî, îşkerî
|
||
kirêne berzûr, zeviya ber / kevir / xij lê pir in lew kêrî kêlan û çandinê nayê
|
||
kirêş keveşk, kepek, pab, serebêj
|
||
kirêşawî keveşkî, kepekî, pabawî, serebêjî
|
||
kirêwe berfebahoz, rewşa seqayî ya tê de bi hev re berf dibare û bayê tund tê
|
||
kirisp kerefs, giyayek xwarber e
|
||
kirîn kirîn, standin, stendin, dijw. firotin
|
||
kirîv heval, hogir, dost, yar
|
||
kirîv xizm, lêzim, mirov, eqreba
|
||
kirk deşt, nizmistan, nizmgeh, rastgeh
|
||
kirkewtû kurk, kurkbûyî
|
||
kirkewtû pûjber, kesa/ê ketiye hizir û pûnijina û kûr difikire
|
||
kirkirage kerik, kirik, kerika guhî
|
||
kirm kirm, kurm
|
||
kirmanc kurmanc, kirmanc, kurd
|
||
kirmancî kurmancî, kirmancî, kurdî, kurdiya bakur
|
||
kirmawî, kirmê , kirmol
|
||
kirmdil biguman, bişik, kirmdil
|
||
kirok kakil
|
||
kirok gewer
|
||
kirok nav, hindir
|
||
kirosk cûnek hirmiyan çolê ye
|
||
kiroştin kirandin, keritandin, bi dengê "kire-kir" tiştek req xwarin
|
||
kirot cûnek hirmiyan e
|
||
kirtnak tîrok
|
||
kirûhur dengûdor, dengê bilind û berdewam
|
||
kirûzanewe kizîn (girîna zarokan / savayan)
|
||
kirûze kiz, kizgirî, giriyê savayan / zarokan
|
||
kiryar bikir, kiryar, kesa/ê dikire
|
||
kiryar mişterî
|
||
kisok bn seg
|
||
kisp kerb, kîn, qehr
|
||
kispûko kerb, kîn, qehr, kerb û kîn
|
||
kisse kişe! bigire! (bang li se / kûçik)
|
||
kiş bn kişûmat
|
||
kişan kişîn, kêşîn, xwe kişandin / kêşan
|
||
kişan xwişîn
|
||
kişan qeliqîn, velivîn, lebitîn
|
||
kişan (stêr) darijîn, xwiricîn
|
||
kişan jêk çûn, ji hev çûn
|
||
kişt çandin, cotkarî, çandinî, zîraet
|
||
kiştek ben, dezî, rîs, benik, ta
|
||
kiştgeh cotgeh, çandingeh, zevî
|
||
kiştkar cotkar, cotyar, çîner
|
||
kiştûkal çandinî, cotkarî
|
||
kişûmat mit, kir, bêdeng, bêpêjn
|
||
kişûmat bindest, çewisandî
|
||
kişûmatî mitî, kirî, bêdengî, bêpêjnî
|
||
kişûmatî bindestî, çewisandinî
|
||
kitêb pirtûk, kitêb, kîtab
|
||
kitêbbaz pirtûkbaz, kitêbbaz, kesa/ê pir dixwîne
|
||
kitêbbaz kesa/ê serê xwe ji pirtûkan / kitêban venake û karek dî nake
|
||
kitêbevan pirtûkxanevan, kesa/ê li ber pirtûkxaneyekê kar dike
|
||
kitêbfiroş pirtûkfiroş, kitêbfiroş, kesa/ê pirtûkan / kitêban difiroşe
|
||
kitêbxane pirtûkxane, kitêbxane, ciyê pirtûkan
|
||
kitik kitik, pisîk, pişîk
|
||
kitiknewtîne belakir, kesa/ê dixwaze her belayan peyda bike
|
||
kitkî kufîkî, kifîkî, rizî, genî, fistewî
|
||
kitûpir tavil, tavilê, di cih de, di cî de, derhal, serdanser
|
||
kiwê kû, kû der, kîj cî, kîjan cih: le kiwê li kû, li kû ve, li kû derê
|
||
kiwê le kiwêwe ji kû ve, ji kû, ji kû derê
|
||
kiwêle kole, xulam, xizmetkar, berdestk
|
||
kiwêledar koledar, xwediyên koleyan, kesên kole hene
|
||
kiwêledar kolekirî, kesên hatine kolekirin
|
||
kiwêledarî koledarî, pergala / sîstema hebûna / kolekirina / firotina / kirîna / xwedîkirina mirovan wek kole
|
||
kiwêletî bn kiwêleyî
|
||
kiwêleyî koleyî, koletî, rewşa koleyan
|
||
kiwênderî kûderî, xelkê kîj derê / deverê / bajarî / welatî: Êwe kiwênderîn? Hûn kûderî ne? Hûn ji kû ne?
|
||
kiwêr kor, kore, ya / yê nikare (ti tiştî bi çavên xwe) bibîne
|
||
kiwêr bêûcax
|
||
kiwêr (kaniya) hişk(bûyî)
|
||
kiwêra (di) kû re, (di) kêrê re, çawan wa zû: Kiwêra hatît!? Kû re hatî!? Çawan wa zû hatî!?
|
||
kiwêrane korane, mîna koran
|
||
kiwêraw korav, ava hêdîka dimeşe (ya çem / rûbar)
|
||
kiwêrayî bn kiwêrî
|
||
kiwêrdere kordere, ava / çemê / rûbarê çikbûyî / hişkbûyî
|
||
kiwêredê gundên varê / avarê, gundên marjînal
|
||
kiwêrekanî korekanî, kaniya hişkbûyî, kaniya (êdî / niha) av jê nayê
|
||
kiwêremar koremar
|
||
kiwêremûşe şêlîbîn, kesa/ê bi çavên xwe baş nabîne
|
||
kiwêrerê korerê, rêya dawî lê tê û bi derek din ve naçe
|
||
kiwêrerê tengerê, rêya teng
|
||
kiwêreşeqam korekolan, korekuçe, kuçeya / kolana dawî lê tê û bi derek din ve naçe
|
||
kiwêrewerî tengasî, tengavî, rewşa dijwar
|
||
kiwêrî korî, koreyî, kortî, korbûn
|
||
kiwêstan zozan, deverên hîn(ik) yên (t koçer) havînan lê dijîn dema ji germiya li deştan direvin, dijw. deşt
|
||
kiwêstanî zozanî
|
||
kiwêt (hespên) kihêl
|
||
kiwêwe kû ve, kû de: Le kiwêwe gerawît? Ji kû ve vegeriyayî?
|
||
kiwêxa axa, muxtar, serokê / serdarê gundekî / hozekî / êlekî / eşîrekî
|
||
kiwêxayetî axatî, muxtarî, serdarî
|
||
kix kix, pîs e, nexwe, biavêje (bo bangkirina li zarokan)
|
||
kiz kêmron, nîvtarî, mat
|
||
kiz kiz, bêhêvî, dilsar, xeyalşkestî
|
||
kizandinewe kuzurandin, bi êşek tûj şewitandin / sojandin / suşandin
|
||
kizanewe kuzurîn, bi êşek tûj şewitîn / suşîn
|
||
kize jan, azar, êş, şewat
|
||
kiz rîsî, giyayê nû hatiye dirûn û hê hişk nebûye
|
||
kiz solhe, birincê nû hatiye dirûn û hê hişk nebûye
|
||
kizele bn kizole
|
||
kizir kizir, nîvziwa, erda ne herî û ne jî toz
|
||
kizî kêmronî, nîvtarîtî, matî
|
||
kizî kizî, bêhêvîtî, dilsarî
|
||
kizole kizok, bêhêvî, dilsar
|
||
kîf kalox, kaloxk, tişta demanceyan dikin tê de
|
||
kîj keç, qîz, kiç, kîj, bn kiç
|
||
kîjele keçik, qîzik, kiçik
|
||
kîjole bn kîjele
|
||
kîla bn kela
|
||
kîn, kîne kîn, nefret, qîn, dijminatî, heznekirin
|
||
kînedar, kînekêş bikîn, kînedar, nefretdar, kesa/ê di dilî de kîn û nefret heye
|
||
kîr, kîre qîr, qîj, qîrîn, qîjîn, dengek pir tûj û bilind derkirin
|
||
kîrekîr, kîrehûr qîreqîr, qîjeqîj, qajewaj
|
||
kîs kîs, kîsk, çiwal, torbe, telîs, zerf
|
||
kîs cizdan, berîk
|
||
kîs peq, pelq, porg, peqlîşk, peqik, pelqik
|
||
kîs bn keys
|
||
kîsel kûs, kûsî, kûsele, req
|
||
kîşwer kîşwer, parzemîn, qita, kontînent
|
||
kîşwerbir navkîşwer, transkontînental, tişta navberî kîşweran
|
||
kîşwerî kîşwerî, parzemînî, qitayî, kontînental
|
||
kîtele cerik, cer
|
||
kîwar strî, dir, giyayek çeqiktûj e
|
||
ko kom, berhev
|
||
ko tevayî, tevahî, hemû, giş
|
||
ko tax, mehel, pişkek / beşek ji bajarekî
|
||
ko ~î zoxal kul, derd, xem, keser, azar, ezyet, êş, jan, kovan
|
||
ko kox, çiya
|
||
ko bûnewe civîn, kom bûn, berhev bûn
|
||
ko kirdin kom kirin, berhev kirin, civandin
|
||
Ko Perwîn, navê komstêrek heftstêrî ye (bi îngilîzî "Pleiades" e)
|
||
kobend kombend, civang, civîn
|
||
kobûnewe kombûn, civîn
|
||
kocele kas, kasik, tirar, tirark (amanek / firaxek e)
|
||
koç koç, (mal)barkirin, ji ciyekî bar kirin cihek dî
|
||
koçî diwayî koça dawîn, mirin, wefat
|
||
koçawkoç koçerî, koçkirina berdewam
|
||
koçek koçek, gerok
|
||
koçek koçek (hin alim û zanayên êzidiyan in)
|
||
koçeke kum, kulav (t cûnek kulavên bo jinan)
|
||
koçer koçer, kesên bi berdewamî yan jî li gor demsalan malên xwe bar dikin û ji ciyekî diçin yek dî (t yên zivistanan li deştan û havînan li zozanan diborînin)
|
||
koçerêtî koçertî, (awayê) jiyana koçeran
|
||
koçerî koçerî, mîna koçeran
|
||
koçî koçî, hicrî, salnameya îslamî
|
||
koçker koçker, gerok, geştiyar
|
||
kod den, dewlik, bîdon
|
||
kod zerik (amanek e şîrî ji bizinan / mihan didoşinê)
|
||
kode bn bac
|
||
kofiroş komfiroş, kesa/ê yan şirketa tiştan kom bi kom difiroşe
|
||
kofiroşî komfiroşî, firotina tiştan bi kom / li ser hev
|
||
koga, koge komgeh, civîngeh, cihê kombûnê / civînê yan komkirinê / civandinê
|
||
koga, koge enstîtu
|
||
koga, koge embar
|
||
koga, koge dikan
|
||
kogawan, kogewan komgehvan, civîngehvan, rêvebera/ê yan karmenda/ê komgehekê / civîngehekê
|
||
koje pisto, pistok, berstu, berstuk, yax, girîvan
|
||
kojo xirab, xopan, kembax
|
||
kokirdinewe berhevkirin, komkirin, berhevkarî
|
||
kok kêlî, kêlîk (karê derzî û dirêziyan)
|
||
kok lihev, lihevkirî, pêkhatî
|
||
kok bûnewe li hev kirin, pêk hatin, sulh kirin, aşt bûn
|
||
kok kirdinewe li hev anîn, pêk anîn, sulh pê kirin, aşt kirin
|
||
kok bn koke
|
||
koke kuxik, kux
|
||
kokekok kuxekux, kuxîna berdewam
|
||
kokêtî lihevkirin, pêkhatin, sulh
|
||
kokîn kuxîn, dengê kuxikê jê hatin
|
||
kol pişt (t beşa jorîn ji pişta mirovan)
|
||
kol pişto, piştî, barê mirovek dide pişta xwe û hildigire
|
||
kol goc, (kesên) destên (wan) baş naxebitin, destên nikarin tiştan zeft bikin
|
||
kol goc, reben, feqare, nejêhatî, nekar, nikar
|
||
kolan kolan, kuçe, cadde, rê, şeqam
|
||
kolandoz kolanname, kuçename, berhevoka / ferhengoka / îndeksa kuçe û kolanan,
|
||
kolankut kolanî, gerok, kesa/ê li kolanan dijî (ango ne di xaniyekî ve / ne li mala xwe)
|
||
kolare (yariyeke) firfirok, pirpirok (navê pêlîstokekê ye ku têt firandin)
|
||
kolare (balendeke) kolare, qereqûş, xertel, qertal (navê firindeyekî ye)
|
||
kole zarokên bavê wan miriye û dayika wan dîsan zewiciye
|
||
kole cehê / genimê avêtî / çandî
|
||
koley sing hestiyê sîng(î)
|
||
-kole paşbendikek e wateya "pûç" / "nebaş" dide peyvan
|
||
koleke stûn, dîrek
|
||
koleke dan li ber xwe dan, xwe çirikandin
|
||
koler koler, kesa/ê tiştekî dikole
|
||
koler vekoler, lêkolîner, kesa/ê azmûnan li ser tiştan dike
|
||
kolewar gocewar, bi dijwarî seqet / birîndar
|
||
kolêk piştoyek, piştiyek, barek piştê
|
||
kolêk pir, gelek, zêde (kar, bar, berpirsiyarî)
|
||
kolgêr piştgêr, kesa/ê malê firotinê (t çît û qumaşan) dide pişta xwe û digerîne û difiroşe
|
||
kolhelgir piştohilgir, piştîhilgir, hemal
|
||
kolinc qolinc, milreqî, êşîna ji ber reqiya navbera milan û patikê
|
||
kolincan qolincan, pirjimariya "kolinc"
|
||
kolincan qolincan, giyadermanek e bo saxkirina ji êşa qolincê têt bikaranîn
|
||
kolinge patik, paşstu, pate, stukur
|
||
kolîn kolîn, kolan, kolandin
|
||
kolîn kêlîn, kêlan, kêlandin
|
||
kolînewe vekolîn, lê kolîn
|
||
kolîsk alavek e kefçiyên darîn pê tên çêkirin
|
||
kolît kolik, xanîk, kox, koxik
|
||
kolît stargeh, asêgeh, senger
|
||
kolk kok, qurm
|
||
kolk bn amanc
|
||
kolkêş piştokêş, piştîhilgir
|
||
kolneder xweragir, xurt, kesa/ê (bi asanî) rê nade ku kesek zora wê / wî bibe
|
||
kolraw kolî, qewartî, kolayî, tiştên (darên / kevirên) hatine kolandin
|
||
kolû cûnek nanê tenûrê ye
|
||
kom qoz, kûz, xûz, qilûz, piştkûz, piştqoz, piştxûz, kesa/ê pişta wî daçemiyaye û rast nabe
|
||
kom avsûrk, ava sûr(kirî/bûyî)
|
||
kom bn ko
|
||
kom bn king
|
||
koma qumtil, qumtilk, komikek (axê / şekirê û hwd ya) hevgirtî
|
||
koman, komanewe daçemîn, (pişt) qoz / xûz / kûz / qilûz bûn
|
||
komar komar, cimhûriyet, cumhûriyet, pergala / sîstema dewletî ya tê de gel (bi hilbijartinên rasterê yan jî bi rêya nûnerên gel) seroka/ê dewletê hildibijêre
|
||
komar êl, hoz, eşîr
|
||
komar civak
|
||
komar civat
|
||
komarî komarî, cimhûrî, cumhûrî
|
||
komawe qozbûyî, kûzbûyî, xûzbûyî, qilûzbûyî
|
||
komek alîkarî, arîkarî, harîkarî, harî, alî, arî
|
||
komekî bn komek
|
||
komel komel, civat
|
||
komel kom, grûb
|
||
komel berhevok
|
||
komel cûn
|
||
komel bir
|
||
komel kerî
|
||
komel ref
|
||
komel deste
|
||
komel civak
|
||
komelayetî civakî, sosyalî
|
||
komele komele, komîte, sazî, rêxistin, yeketî
|
||
komele kom, grûb
|
||
komele berhevok
|
||
komelga civak, tevaya têkilî û peywendiyên navbera komek mirovan t yên bi hev re çandeyek hevpar pêk tînin yan li welatek hevbeş dijîn
|
||
komelzan civaknas, sosyolog
|
||
komelzanî civaknasî, sosyolojî
|
||
komfiroş komfiroş, kesa/ê yan şirketa eşya li ser hev difiroşe, dijw. kitfiroş
|
||
komfiroşî komfiroş, firotina eşya li ser hev, dijw. kitfiroşî
|
||
komî (pişt) qozî, xûzî, kûzî, qilûzî
|
||
kon kevn, dijw. nû
|
||
kone kincir, kevne, kevnekincir, tiştên (t cilên) kevn
|
||
kone kevnenû, tiştên (t cilên) hatine bikaranîn lê hê pûç nebûne
|
||
kone- kevne-, yê kevn
|
||
kone- ya / yê berê
|
||
konebaw mêjîn, dijw. nûjen / modern
|
||
konefiroş kevnefiroş, kesa/ê yan şirketa tiştên kevnenû difiroşe
|
||
koneperist kevneperest, konservatîf
|
||
koneperistî kevneperestî, perestina irf û edetên berê û dijberiya nûbûnê
|
||
konepoş kinc, cil û bergên mêjîn (ne nûjen / modern)
|
||
konesal pîr, salmend
|
||
konî kevnî, kevntî, kevnatî
|
||
konîne kevnar, kevnare, mêjîn, dêrîn, qedîm, antîk, (tiştek zemanê) berê
|
||
kopan bn kurtan
|
||
kopare kovik, qozik, xûzik, cihê bilind yê pişta hêştiran
|
||
kor bn kiwêr
|
||
kor nav, navend, hindir
|
||
kor kom, gel, grûp
|
||
kor civîn
|
||
kor semînar, semposyûm
|
||
Bw: Çi heye le korê? Çi xeber hene? Çi nû heye?
|
||
korge civang, encûmen, şûra
|
||
korpe sava, zarok(ên nûbûyî / welidî)
|
||
korpele savak, zarokên hê di zikê diya xwe de
|
||
kos bn dehol
|
||
kos bn kosp
|
||
kosar koxistan, çiyastan, cihê çiyayîn / koxîn
|
||
kose semasî, sêmasî, dirindeyek avî ye (ing. shark, tirkî köpekbaligi)
|
||
kosp kosp, asteng, kend û kosp, rêya nexweş
|
||
kospayî kospayî, erda nedûz / ne-edil
|
||
kospe bn kospayî
|
||
koste kose, mirov bêmû (t zelamê bêrih)
|
||
koste şatir, fena, hîlebaz, fêlbaz, jîrek, şeytan
|
||
kostewewî sexte, sixte, ne resen, ne rast
|
||
koş koş, pêsîr, hemêz, dergûşan
|
||
koşan koşîn, xebitîn, dan xwe, hewl dan, mihawele kirin
|
||
koşiş xebat, koşiş, hewl, koşîn
|
||
koşiş ra-anîn, rahênan, ders, temrîn
|
||
koşîn bn koşan
|
||
koşk koşk, koçk, eywan, dîwan, seray, qesr
|
||
koşyar koşyar, xebatker, têkoşer, koşer, hewldêr
|
||
kot qurm, kok (yê daran)
|
||
kot stûn
|
||
kot kot û zincîr bend û zincîr, nîr û zincîr
|
||
kota dawî, talî, kuta, kota, hew, bes
|
||
kota kurtenerî, kurtebêjî, kurtebas
|
||
kotan kotan, koz, guhêr, cihê tankirî / çeperkirî bo têve parastina terş û tewal
|
||
kotayî dawî, ya dawî, dawîn
|
||
kotayîyî pê / dan hênan dawî lê anîn, bes kirin, hew kirin
|
||
kotayî texsîr, xemsarî, sersarî
|
||
kotel qirş, qirşik (t zîwan / reşreşk / narîcank / birabirinck û hwd yên di nav dexl yan birinc re şên dibin lê divê yên bên derxistin çiku kêr xwarinê nayên)
|
||
kotel li gor hin edetan spêdeyek şînî û behiyan / taziyan e bo kesek mirî
|
||
kotere qurmik, kokik
|
||
kotere stûnik
|
||
kotere serikê stûnan
|
||
kotir kevok, kotir, kotirk, kevot, kevod, kevotk, navê firindeyekê ye
|
||
kovan kovan, kul, xem, derd, keser, keder
|
||
kox kol, kolik, kox, koxik, xanîk
|
||
koxte bn kox
|
||
koxwazî lihevkirin, konsensûs
|
||
koz koz, kozik, kotan, guhêr, cihê tankirî / çeperkirî lê bêban bo têve parastina terş û tewal
|
||
koz koze, kom, komel, rêxistin, komek mirovên li pey hin armancên hevpar bn koze
|
||
kozanîn komzanîn, akademî
|
||
koze koze, kom, komel, rêxistin, komek mirovên li pey hin armancên hevpar
|
||
kozere belim, pûşk, tûşk, çeltûk, qirş, qirşik
|
||
koziman saziya / akademiya ziman
|
||
kozir bn kozere
|
||
kuçk bn berd
|
||
kuçûle xefik, dav, tepik
|
||
kudele bezarok, têjikên berazan
|
||
kuf kirdin pif kirin (t dema lava û dua tên xwendin)
|
||
kufar kafir (t pirjimar)
|
||
-kuj -kuj, paşqertafek e: piyawkuj mirovkuj, ya / yê mirovan dikuje, qatil
|
||
kujandinewe temirandin, vemirandin, mirandin, birhandin, nehêlan
|
||
kujanewe vemirîn, temirîn, birhîn, neman
|
||
kujaw, kujawe vemirî, temirî, birhayî, nemayî
|
||
kujênraw, kujênrawe bn kujraw, kujrawe
|
||
kujran hatin kuştin
|
||
kujraw kuştî, (ya / yê) hatiye kuştin
|
||
kul ko, kuh, koh, devê / devikê (birekan / kêran yê) xweş nabire, dijw. tûj, xweş
|
||
kul kel, pir germ, tişta ku dikele
|
||
kul kel, kela dil
|
||
kul kund, firindeyên kilikên / dûvikên wan hatine birîn
|
||
kul qut, lawirên (ker / çêl û hwd yên) kuriyên / kurîkên wan hatine jêkirin yan kurtkirin
|
||
kul qut, kurt, kin, dijw. dirêj
|
||
kul pê dan kel dan (tiştekî), piçekî kelandin
|
||
kulaf pencirk, dest û tilên firindeyan
|
||
kulan kelîn, kel hatin (tiştekî), pir germ bûn
|
||
kulandin kelandin, pir germ kirin
|
||
kulandinewe kulandin, êşandin, arandin, zûrandin
|
||
kulandinewe vekulandin, vezûrandin, dîsan kulandin / êşandin / arandin / zûrandin (t bi bîranînên têrxem)
|
||
kulanewe arîn, ariyan, zûrîn, êşîn
|
||
kulanewe vearîn, vezûrîn
|
||
kulaw kelî, kelayî, keliyayî, tiştê ku keline yan hatiye kelandin
|
||
kule kulî
|
||
kule kule, perdeyek e bo xweparastina ji pêşûmêşan (t dema havînan mirov li derveyî odeyan li bin kepiran dinivin / radizin)
|
||
kule- kurte-, qut-, kin-
|
||
kulebes nevisî, nevis, zarokên jina kesekî yên ji mêrê wê yê berî yê niha
|
||
kulebine bejnqut, kin, kurt, bejnbost, qut, qutik, quto, qutê, kinê, kino
|
||
kulehesar balavgeh, ciyê jin lê leşê xwe û cilan dişon (t li beravên çem û rûbaran)
|
||
kulemergî astengî, dijwarî
|
||
kulemergî tegasî, tengavî
|
||
kulenan sêr, efsûn, cadû, sihir
|
||
kulenanî sêrker, cadûbaz, efsûnkar, sihirbaz
|
||
kulence çoxik, êlek
|
||
kulepaç tevir
|
||
kulepêç neliv, kesa/ê nikare bilive
|
||
kulêre cûnek nan e
|
||
kuling kulîn, kûratiyek e di dîwaran re û li şûna dolaban tê bikaranîn, bb stêrk
|
||
kulîçe kulîçe, kulîparçe, xwarinek ji nan û gûzan û şekirê / xurmê yê
|
||
kulîn bn kulan
|
||
kulk kul, birîn
|
||
kulk (pirça / porê) qijavij, ne hilû
|
||
kulk (vexwiraka) tîr
|
||
kulkule avreşînk
|
||
kulle bn kule
|
||
kulm alek, gep, hinarik, rû
|
||
kulo bn kilo
|
||
kulok kelok, tiştên baş kêrî kelînê / kelandinê tên, dijw. çir, nekelok
|
||
kulol bn kilol
|
||
kulor bn kilor
|
||
kuloş bn kiloş
|
||
kulot kemax, hêt, ran, qorik
|
||
kulp tengasî, tengavî, rewşa dijwar
|
||
kulûko damirkan vemirîn, temirîn (çirûsk / ronahî / hest)
|
||
kulxan argûn, ciyê agir tê ve tê hilkirin li hindirî xaniyan ve
|
||
kumse bn tiwana
|
||
kun kun, qul, kulek
|
||
kunar kenarî, navê deviyek / teraşek strîtûj e
|
||
kunawder kunkirî, qulkirî
|
||
kunbir hewaragir, tişta hewa nikare tê re biçe
|
||
kunc kunc, qunc, ciyê ne ber-rê / ser-rê
|
||
kunc kuncal, quncal, ciyê du dîwar lê digihin hev
|
||
kunc zîwanî, zîwanîk, çinçinî, çinçinîk
|
||
kunc bazbazî
|
||
kuncên kuncanê, navê lîstikekê / yariyekê ye
|
||
kuncire cûnek giyayê mord / mûrtik e
|
||
kuncî kuncî (Bot. Indicum)
|
||
kunçik kunik, kunên hûr(ik)
|
||
kuncûr bn qujbin
|
||
kunde bn meşk
|
||
kundebebû bn kunebebû
|
||
kune- pêşpirtikek e wateya "kuna / kunên" ya kurmancî dide: kunegiwê kuna guh
|
||
kune- kunelût firnik, kunên pozan / difinan / bêvilan / kepiyan
|
||
kunebace pixêrîk, pace, kuna sobeyan, kuna li ban dûkêl tê re derdikeve derî xanî
|
||
kunebebû kund, bum, pepûk
|
||
kungî bn kotan
|
||
kunîle kunik, kunên hûr(ik)
|
||
kunîledar kunkunîk, kunkunîşk, tiştê pir kunik / kunên hûr lê hene
|
||
kunkere kunkerk, alava kunkirinê
|
||
kunkere birxû
|
||
kunkiraw kunkirî, qulkirî
|
||
kuntîle kuntîle, leqem, tunel
|
||
kunzeyn delodîn, tiredîn, peledîn, netemam, aqilsivik
|
||
kur kur, law, pis, xort, gede, sebî, kurik, lawik. dijw. keç, dot, qîz, kiç
|
||
kurane kurane, lawane, xortane, gedane, sebiyane, mîna kuran / lawan / gedeyan / sebiyan
|
||
kurd kurd
|
||
kurdane kurdane, mîna kurdan
|
||
kurdayetî kurdayetî, kurdîtî, kurdînî, hesta neteweperweriya kurdî / kurdistanî, tevgera neteweyî ya kurdan
|
||
kurdewan bn kurdşinas
|
||
kurdewarî kurdewarî, jiyana (mîna ya) kurdan
|
||
kurdhez kurdhez, kurdvîn, kesa/ê ji kurdan hez dike
|
||
Kurdistan Kurdistan, welatê kurdan, deverên (piraniya) nişteciyên wan kurd
|
||
kurdistanî kurdistanî, kesa/ê yan tişta/ê ji Kurdistanê
|
||
kurdistanî kurd û gelên dî yên li Kurdistanê dijîn
|
||
kurdistanî welatiyên Kurdistanê
|
||
kurdistanî kurd
|
||
kurdî zimanê kurdî
|
||
kurdî tiştê ser bi kurdan ve
|
||
kurdîaxêw kesa/ê bi kurdî diaxive / dipeyive yan dizane biaxive / bipeyive
|
||
kurdîaxêw kesa/ê zimanê wê / wî kurdî ye
|
||
kurdîaxiv kesa/ê bi kurdî diaxive / dipeyive yan dizane biaxive / bipeyive
|
||
kurdîaxiv kesa/ê zimanê wê / wî kurdî ye
|
||
kurdîpeyiv kesa/ê bi kurdî diaxive / dipeyive yan dizane biaxive / bipeyive
|
||
kurdîpeyiv kesa/ê zimanê wê / wî kurdî ye
|
||
kurdîzan kurdîzan, kesa/ê zimanê kurdî dizane
|
||
kurdîzan kurdînas, kesa/ê pispora/ê zimanê kurdî ye
|
||
kurdîzanî kurdîzanî, zanîna zimanê kurdî
|
||
kurdîzanî kurdînasî, pisporiya li ser zimanê kurdî
|
||
kurdîziman kesa/ê zimanê wê / wî kurdî ye
|
||
kurdîziman tişta bi zimanê kurdî ye
|
||
kurdînî bn kurdayetî
|
||
kurdkuje navê cûnek xurmeya / qespên bêxêr / nexweş e
|
||
kurdperwer kurdperwer, kesa/ê dilsoza/ê doza kurdan e
|
||
kurdşinas kurdnas, kurdevan, kurdolog, kesa/ê lêkolînan li ser (jiyana) kurdan dike, kesa/ê li ser (jiyana) kurdan pispor e
|
||
kurdşinasî kurdnasî, kurdevanî, kurdolojî, karê lêkolînan li ser (jiyana) kurdan
|
||
kurdziman bn kurdîziman
|
||
kurgel xort, kurgel, komek kuran / lawan
|
||
kure kuro! lawo! (bangkirina li kuran / lawan)
|
||
kurek nîvek, nav(a tiştekî), navik, navend
|
||
kureza kureza, lawza, zaroyên kurê kesekî, nevî
|
||
kurezaza kurezaza, lawzaza, zaroyên zaroyên kurê kesekî, nevîçirk
|
||
kurêtî kurtî, kurîtî, xortanî, xortî, lawanî, lawtî
|
||
kurêtî tolazî, tûletî
|
||
kurêtî kurgerî, karê keç dibin pey kuran
|
||
kurk kurk, cilek e ji hiriya / pûrtê hin heywanan têt çêkirin
|
||
kurk bn ciwanû
|
||
kurkandin kinkinîn, bi kinkinkî girîn / nalîn
|
||
kurke, kurkekurk kin, kinekin, kinkin, giriyê / nalîna kinkinkî
|
||
kurkure kolare, qereqûş, xertel, qertel, qertal, navê firindeyekî ye (zool. Milvus)
|
||
kurnûş tewîn, çemîn
|
||
kurnûş birdin / kêşan (bejna xwe li ber kesekî / tiştekî) tewandin / çemandin
|
||
kursî kursî, rûniştek, cihê liserûniştinê
|
||
kursî kursî, text, cihê rûniştina mîr / serok
|
||
kurt kurt, kin, qut, gurc. dijw. dirêj
|
||
kurt û kirmancî kurt û kurmancî, rasterast, bêyî dirêjkirin, bi sadeyî
|
||
kurtan kurtan, palik, hawid
|
||
kurtandirû kurtançêker, kurtandirû, kesa/ê kurtanan didirû
|
||
kurtbir kurtbir, kurt û kurmancî, bi kurtî
|
||
kurtbirî kurtbirî
|
||
kurtbîn ya / yê ku çavên wê / wî tiştên li dûr (baş) nabînin
|
||
kurtbîn ya / yê ku (baş) li encamên karekî nikare binirxîne. dijw. dûrbîn
|
||
kurtbînî kurtbînî
|
||
kurte kurte, kurtebêje
|
||
kurtebala bejnkurt
|
||
kurtebala bejnbost
|
||
kurtebine kurtik, kinik, qutik, hûrik, hûrkok, qutok
|
||
kurtek qutik, êlek
|
||
kurtim qut (zelam: quto
|
||
kurtim jin: qutê), kinik, kurtik, bejnbost, kurt û qelew
|
||
kurtî kurtî, kinî, qutî, gurcî
|
||
kurtîle kurtik, kinik, qutik, kurtok, pir kurt / kin / qut
|
||
kurtîle- kurtike-: kurtîleçîrok kurtikeçîrok, çîrokên pir kurt
|
||
kuşinde kujer, kujende, bikuj (tiştê dikare bibe sedema kuştinê wek jehr)
|
||
kuştar kuştar, kujî, karê kuştinê
|
||
kuştbendan komkujî, kuştina gelekan bi carekê
|
||
kuşte kuştî, mirandî, birhandî, telaftî, telifandî, qetlkirî
|
||
kuşte gêç, cis, ces
|
||
kuştera rende, planya
|
||
kuştin kuştin, mirandin, telaftin, telifandin, birhandin, qetl kirin
|
||
kut pirt, pert, qet, ker, parçe, parî, pirtik
|
||
kutal pertal, kerkon, qerpal, eşya
|
||
kutan qutan, kutan: a) lê dan, lê xistin b) hûr kirin, hûr-hûr kirin c) derzî lê dan, şirînqe kirin
|
||
kutan (~ be zewî da) avêtin erdê, li erdê dan
|
||
kut-kut kut-kut! (bangkirina li seyan / kûçikan e: "were vir")
|
||
kutûmit tam, tam wa, eynî
|
||
kutûpir tavilê, di cî de, bi lez
|
||
kuwa, kuwanê ka, kanê, li kû ye
|
||
kuwang, kuwanû kuçk, cihê li derve agir lê hatiye hilkirin
|
||
kuwang, kuwanû argû, cihê li hindir agir lê têt hilkirin
|
||
kuz quz, virçik, zî, zîlik, poz (endama cinsî ya mêyan)
|
||
kuzan kuzirîn, kuzîn, suşîn, şewitîn, sotin, kuziryan
|
||
kuzandin, kuzandinewe kuzirandin, kuzandin, sujandin, şewitandin, sotin
|
||
kuzanewe bn kuzan
|
||
kû çawan, kusan, çilo, çawa, kusa, bi çi awayî bn çon
|
||
kûçe kuçe, kolan, cadde, şeqam, şarih, rêyên nav bajar yan gund (t yên çîmento- yan kevirkirî)
|
||
kûkele kulind, kundir
|
||
kûkû kûkû, dengê pepûkan
|
||
kûkûkere pepûk, kund, bum, kûkûk
|
||
kûnî qûnde, qûnder
|
||
kûnî bêkulek, newêrek, newêrok, bizdok
|
||
kûp kûp, amanek e çay / qawe / av pê tê vexwarin
|
||
kûpe kûp, kûpe, tas, tirar (amanek e)
|
||
kûpele kûpik, tirarok, tasik, kûpê biçûk
|
||
kûr kûr , nêriyê xort ku êdî ne gîsk e lê hê nebûye nêriyê temam (Ji yên mê re bi kurmancî "tiştûr / tiştîr / teştîr / tuştîr" û bi soranî "tiştîr / çiştîr" tê gotin.)
|
||
kûr çemiyayî, tewiyayî
|
||
kûr xwar, xwehr, xêl
|
||
kûr badok
|
||
kûr qoz, xûz, qilûz, kûz
|
||
kûr rizde, nişîviyê asê
|
||
kûr bûnewe girêl bûn, gindirîn
|
||
kûre agirdank, ciyê agir: argûn, di mal ve ciyê agir tê de tê hilkirin
|
||
kûre kuçik, li derî xanî ciyê agir lê tê hilkirin
|
||
kûreperxane bn kûre
|
||
kûrexane bn kûre
|
||
kûz ker, parçe, pirt, par (t ji hin fêkiyan mîna sêv / pirteqal)
|
||
kw... bn kiw...
|
||
la al, alî, rex, hêl
|
||
la cem, nik, bal, ba, dev
|
||
la ber
|
||
la neserekî, duyem
|
||
la dor, derdor, dorber
|
||
la pirt, par, pişk
|
||
la birdin dan / birin aliyekî
|
||
la çûn xwe vedan, xwe dan aliyekî, ji rê rabûn, veder bûn, rêya kesekî / tiştekî kirin
|
||
la danan danîn / deynan aliyekî
|
||
la dan dan alî, dan rexekî, ji ser rê rakirin, veder kirin, vedan
|
||
la kirdin berê xwe dan
|
||
la lê kirdin alîkarî kirin
|
||
la tê kirdin pişta / guhê xwe danê, pûte pê nekirin, giringî nedanê
|
||
xo la dan xwe vedan, xwe dan aliyekî, veder bûn, ji ser rêya kesekî / tiştekî rabûn
|
||
lababet albabet, babeta duyemîn / neserekî
|
||
labar albar, tiştê li gel barê serekî tê barkirin
|
||
laberhem alberhem, berhema neserekî / duyemîn
|
||
labiraw dayî / birî aliyekî
|
||
lacang cênîk
|
||
lacîwerd lacîwerd, şînî zelal
|
||
laçû demkî, berdemî, dw. berdewam, herdemî
|
||
ladê derbajar, gund
|
||
ladêyî gundî, derbajarî
|
||
laencam albandor, alencam, bandora / encama neserekî / duyemîn
|
||
laf meth, pesn
|
||
laf û gezaf meth û pesn
|
||
lafaw lehî, lêhî, avrabûn
|
||
lagîr alîgir
|
||
lagîr piştevan
|
||
lagîrî alîgirî
|
||
lagîrî piştevanî
|
||
lajig nezan, bêhay, bêaga
|
||
lajigî nezanî, bêhayî, bêagayî
|
||
lak kelex, term (t yê lawirên sekitî / mirî)
|
||
lakarî karê pirtdemî, karê ne bo temamî rojê (ango 8 saetan), karê neserekî / duyemîn
|
||
lakêş kêmkêş, kesa/ê carinan cigareyan dikêşe
|
||
lakêşe stêl, çargoşeya çik, rektangel
|
||
lakolan alkolan, kolana neserekî / duyemîn
|
||
lal lehl, yaqût (dir û miceherek e)
|
||
lal lal, bêziman (kesa/ê nikare qet yan baş zimanê xwe bigerîne û bipeyive)
|
||
lalanewe lava / dia / dua kirin, hêvî kirin, tika / rica kirin, xwestin
|
||
lale xal, birayê dayika kesekî, bn xal
|
||
lale tika, rica, hêvî, daxwaz, dua, lava
|
||
lalengî lalengî, tangerîn (navê fêkiyekî ye)
|
||
lalepete nîvlal, kesa/ê baş nikare zimanê xwe bigerîne û bipeyive lê ne bi temamî lal e
|
||
lalixawe aliyê devî
|
||
lalî bn lale
|
||
lalî lalî
|
||
lalo bn lale
|
||
lalupal pelate, pijale, belawela
|
||
lam navê tîpa "L" di alfabeya kurdî-erebî de
|
||
lamelîfla di alfabeya kurdî-erebî de tîpên hevedudanî "LA"
|
||
lamî qelew tîpa di alfabeya kurdî-erebî de "L" ku di soranî de wek tîpa "l" di peyva "sal" de tê xwendin
|
||
lamil stu
|
||
lamil patik, paşstu
|
||
lan, lane hêlîn, mala firindeyan / teyrikan
|
||
lan, lane kunc, mala hin lawiran
|
||
lanewaz derxistî, aware, mişext, derbider, derkirî, bêmal, bêhêlîn, penaber
|
||
lanewazî derbiderî, mişextî, awareyî, bêmalî, penaberî
|
||
lapal beten, aliyek çiyayekî / girekî
|
||
lapere rûpel, berper
|
||
lapere serlêv, alper, marjînal
|
||
lapçîn lapçîn, lafçîn, gezme, pêlav, sol
|
||
laq ling, pî, pê, bn qaç
|
||
laqe kirdin dest tê werdan, destê xwe kirin di nav karekî re, xwe tûşî tiştekî kirin, dest kirin (tiştekî), dest (li tiştekî) dan
|
||
laqirdî qerf, henek, tirane, galte, yarî
|
||
lar xwar, xwehr, xêl, çemayî, tewî, tewayî, çemandî, tewandî, dw. rêk, rast
|
||
larelar hejhejok, bi hejhejokî
|
||
larew varê, avarê, aliyekî rê, derî rê, rexî rê, ne li ser rê
|
||
larewlar xwarûvîç, çepûçûr
|
||
larê alrê, rêya neserekî / duyemîn
|
||
larî xwarî, xwehrî, xêlî
|
||
las qane, îqna, razî
|
||
lasar serhişk, înato, biînat
|
||
lasarî serhişkî, înat
|
||
lasayiyane lasayiyane, texlîdane, zarveker, îmîtatîv
|
||
lasayî zarvekirin, çavlêkirin, lasayî, texlîd
|
||
lasayî kirdinewe zarve kirin, texlîd kirin, çav lê kirin, lasayî kirin
|
||
lasayîker zarveker, çavlêker, texlîdker, lasayîker
|
||
laseng bêseng, alseng, bêbalans
|
||
lasengî bêsengî, alsengî, bêbalansî
|
||
lask destik
|
||
lastîk lastîk, plastîk, elastîk
|
||
laş laş, leş, beden, gewde
|
||
laş kelex, term, cesed
|
||
laş mirar
|
||
laşan yekal, rêyên tenê yekalî
|
||
laşe bn laş
|
||
laşer şernexwaz, aştîxwaz, pasîfîst
|
||
laşerî şernexwazî, pasîfîzm, aştîxwazî
|
||
lat jar, hejar, feqîr, bêhal, belengaz, perîşan, reben, nehe
|
||
lat û liwar feqîr û hejar
|
||
lat û liwat reben û perîşan
|
||
lateraf tenişt, rex, teref, alî
|
||
latirqewç vajî, berevajî, berûpişt, serberjêr
|
||
latuxm jêrcûn, jêrtuxm, cûnên / tuxmên / celebên / coreyên ji hin cûnên / tuxmên celebên serekî
|
||
law ciwan, genc, xort, law
|
||
lawandinewe lorandin, lorîk pê gotin, stiranên şîniyê li behiyan / taziyan gotin
|
||
lawanewe lorîk, stiranên şîniyê li behiyan / taziyan
|
||
lawaz lawaz, qels, bêhêz, zeîf, nazik, hejar, lehwaz, dw. xurt, bihêz
|
||
lawazî lawazî, qelsî, bêhêzî, nazikî, hejarî, zeîfî, dw. xurtî, hêzdarî, bihêzî
|
||
lawçak xortemêr, xweşxort
|
||
lawe balkêşî, balkişan, dênkişandin, bi alî xwe ve birin, qanekirin, îqnakirin,
|
||
lawekî biçûk, kêm, neserekî, duyemîn
|
||
lawelawe bn lawe
|
||
lawênî bn lawêtî
|
||
lawêtî ciwanî, gencî, xortî
|
||
lawik lawik, cûnek stiranên kurdî ye
|
||
lawirge parasît, pêrejîn
|
||
lawje cûnek stiranên kurdî yên evînî ye
|
||
lawlaw navê giyayekî ye
|
||
lawuk bn lawik
|
||
lay alî
|
||
lay hêl
|
||
layen al, rex, tenişt, alî, hêl
|
||
layengir alîgir, piştevan, piştgir
|
||
layengirî alîgirî, piştevanî, piştgirî
|
||
laylaye lorîk, stiranên dergûşan / landikan, stiranên bo zarokên biçûk tên gotin dema landikên wan tên hejandin
|
||
le li
|
||
le (le ... da) di ... de, tê de
|
||
le li
|
||
le (le ...ewe) ji
|
||
le ara (da) berdest, amade, hazir
|
||
le ara (da) li meydanê
|
||
le ara (da) di nav de
|
||
le ast li ber / pêşberî / miqayeseyî (kesekî yan tiştekî)
|
||
le ban li ser
|
||
le ban li serbanî
|
||
le batî / ciyatî li şûna, li dewsa, pêşve, ji dêlva
|
||
le bar li ber, bicihkirî, amade, li cihê xwe yê rast
|
||
le bar birdin ji ber birin (t zarok)
|
||
le bar birdin wa kirin ku bi ser neketin
|
||
le bar bûnewe welidandin, hemleya xwe danîn (dayika Xwedê zarokê wê dide)
|
||
le bar çûn ji ber çûn, hemle têk çûn, zarok pêşdem û mirî welidîn
|
||
le bar kewtin têk çûn, bi ser neketin
|
||
le bar kewtin ji taqet û şiyan ketin
|
||
le bare / bareyî li ser, li dor, derheq, derbareyî (mijarekê / babetekî),
|
||
le ber ji ber, bo, ji bo, ji sedema (ku)
|
||
le ber li ber, li pêş
|
||
le ber (le pênawî, bo xatirî) ji ber, (ji) bo xatirê, bi pêxemet
|
||
le ber ji ber, ezber, bêyî ku lê binere: Ew zor şî'r le ber dezanê Ew gelek helbestan ji ber dizane
|
||
le ber (cil û berg) (cil û berg) lê, li ber: Kirasekey le berî ke, ba zû biçîn Kirasê wê bike ber (lê bike) daku em zû biçin
|
||
le ber çî ji ber çi, çima, (ji) bo çi, çire, çira, sedema wê çi ye (ku)
|
||
le ber dem da li pêşberî / rûyê / hizûra (kesekî)
|
||
le le ber dest da berdest, li ber dest, tişta/ê mirov dikare (bi asanî) xwe bigihîniyê
|
||
le ber ewe ji ber hindê, ji ber wê yekê, ji ber wê çendê, lew, lewre, lewma, loma, lema
|
||
le ber helsan pêşve rabûn, rabûn daku bixêrhatinê li (kesekî / tiştekî) bike
|
||
le ber kirdin ji ber kirin, ezber kirin
|
||
le … bew lawe ji bilî..., ji ... pêve, ji xeynî...: Le min bew lawe kesî tir lê nebû Ji bilî min kes lê nebû, ji min pêve kes lê nebû, ji xeynî min kes lê nebû.
|
||
le bin li bin, di bin (tiştekî) ve
|
||
le binewe ji bin ve
|
||
le birew li ber zêdebûnê
|
||
le birîtî li şûna, ji dêlva, li cihê, pêş (tiştekî) ve
|
||
le bîn gîran (xwarin) li gewriyê (asê) man
|
||
le bîr birdinewe ji bîrê (bîra kesekî) birin, wa kirin ku (tiştek) ji bîra (kesekî) biçe
|
||
le bîr bûn li bîrê (bîra kesekî) bûn
|
||
le bîr kirdin ji bîr kirin
|
||
le … da li …
|
||
le … da di … de
|
||
le ciyatî li şûna, ji dêlva, li cihê, pêş (tiştekî) ve
|
||
le çap dan çap kirin, (pirtûk / rojname û hwd) derxistin
|
||
le çap dan dan çapkirin, dan derxistin
|
||
le çaw lew çawit! va ye! işte, ha ev e! li ber çavê te ye!
|
||
le çaw ... da di çav(î) de
|
||
le çaw ... da li ber, ger bêt berhevdan / miqayesekirin: Le çaw to da tawanekanim hîç nîn! Li ber tawanên / xirabiyên te, yên min ne ti ne! (Ger xirabiyên min û te bên berhevdan / miqayesekirin, yên min qet ne ti tişt in.)
|
||
le ... çûn şibîn (tiştekî), wek tiştekî bûn, pê ve çûn, bi ser ve bûn: Kurekeyş her lêy eçê Kurê wî jî dişibiyê, Kurê wî jî wek wî ye
|
||
le daw derhatin jê (ji belayekê / dijwariyekê) filitîn / xilas bûn
|
||
le dem ji devê (kesekî / lawirekî)
|
||
le demêkewe ji mêj, ji mêj ve ye, ev demek dirêj e (ku)
|
||
le dest dan li dest(î) dan, li dest(î) xistin
|
||
le dest dan (delîv / derfet / jiyana xwe û hwd.) ji dest dan, hinda / wenda kirin
|
||
le dewr geran xwe gorî / qurban kirin
|
||
le diwa(y şitêk) piştî (tiştekî), li dû (tiştekî), li pey (tiştekî), li dûv
|
||
le dû dû re, dûvre, bo razî kirinê: Hatûwe le dûm Hatiye dû(v) min re (= Hatiye min razî / qane bike. Hatiye ji min daxwaz bike.)
|
||
le em bn lem
|
||
le 'eyn bn le heman
|
||
le 'ezretana li erd û esmanan ("Ez li esmanan li te digerim, tu li erdê bi dest min dikevî."), pir bi coş
|
||
le êre bn lêre
|
||
le gel li gel, di gel, pê re, bi (tiştekî / kesekî) re
|
||
le gel di dema (bûyerekê) de
|
||
le gel ewe(ş) da ke tevî ku ... (jî), herçend e (ku) .... jî: Le gel eweş da ke temenim bîst sal bû, her beminyan dewut: "Tu minal ît." Tevî ku ez bîstsalî bûm jî, wan her digote min: "Tu zarok î."
|
||
le ger da bûn xebitîn, di gerê / tevgerê de bûn
|
||
le ger kewtin êdî nexebitîn, ji gerê / tevgerê ketin, ji kar ketin
|
||
le gij bilez, bilezûbez, bilezûbizav, mijûl, destbişol
|
||
le gire bn lêre
|
||
le go çûn xirabe bûn, êdî nexebitîn
|
||
le go kewtin bn le go çûn
|
||
le go xistin xirabe kirin, wa kirin ku êdî nexebite
|
||
le giwê li (ber) guhê (kesekî)
|
||
le giwê li hindavî / kinarî / rex / qiraxa (tiştekî)
|
||
le giwê kirdin kirin guhê (xwe / kesekî)
|
||
le giwê kirdin paşguh kirin, paş guhê xwe ve avêtin, pûte pê nekirin, giringî nedanê
|
||
le hemû ... (da) li hemû / hemî
|
||
le hemû ... (da) li her: le hemû katêk da herdem.
|
||
le hoş xo çûn ji hal çûn, ji hiş çûn, aga / hay ji xwe neman
|
||
le jêr li bin
|
||
le jêr li jêr
|
||
le jêr (şitêk) da di bin (tiştekî) ve
|
||
le jêr (şitêk) da li bin (tiştekî) ve
|
||
le jêr (şitêk) da li jêr
|
||
le jêrewe ji binî ve
|
||
le jêrewe ji jêr ve
|
||
le jûr li jor, li serî, li silal, li hindavî / raserî (tiştekî)
|
||
le jûr ji jor, ji serî, ji silal, ji hindavî / raserî (tiştekî)
|
||
le kanga ji binê / kûratiya (tiştekî): le kangay dilmewe ji kûratiya dilê min (ve)
|
||
le kelk kewtin bûn bêwec / bêkêr, êdî (bi) kêr nehatin
|
||
le kelk xistin bêkêr / bêwec kirin, wa kirin ku tiştek êdî bibe bêkêr / bêwec
|
||
le kerem kewtin bn le kelk kewtin
|
||
le kin li nik, li cem, li bal, li dev, li rex, li tenişt, li gel
|
||
le kin xo qaşo, xwedêgiravî, hesaba xwe
|
||
le kiwê li kû, li kû ve, li kû derê, li çi cihî
|
||
le kiwêwe ji kû, ji kû ve, ji kû derê ve, ji kêrê ve, ji çi cihî (ve)
|
||
le kîs çûn ji kîsê (kesekî) çûn, derfet / delîv ji dest çûn, îmkan wenda bûn
|
||
le kîs dan ji kîs dan, ji dest dan, derfet / delîv / îmkan ji dest dan / wenda kirin
|
||
le kurtî bi kurtî, bi kinî
|
||
le kurtî birînewe kurt vebirîn, nehiştin / nehêlan / rê nedan ku (t suhbet) dirêj bibe
|
||
le lawe ji alî ve, ji al(iy)ekî ve, ne rikerast
|
||
le layekewe ji al(iy)ekî ve, ji milekî ve, ji layekî ve
|
||
le layekî tir(îş)ewe al(iy)ek dî / din ve (jî), ji milek dî / din ve jî, ji rexek dî / din ve (jî)
|
||
le layen kesêkewe ji alî kesekî ve, ji kesekî
|
||
le mêjewe ji mêj ve, demek / heyamek dirêj e / bû ku
|
||
le nakaw ji nişkê ve, qewimîna bûyerekê bêyî ku kesek li bendê be
|
||
le nax da di kûr de, di kûratiyê de
|
||
le naw ... (da) bn le nêw
|
||
le nêw ... (da) li nav, li nêv
|
||
le nêw ... (da) di nav / nêv ... de
|
||
le nêwan ... (da) li navbera (du tiştan) de, navberî (du tiştan)
|
||
le nîwan ... (da) bn le nêwan ... (da)
|
||
le palewe paldayî, rûniştî, hewante
|
||
le paş piştî, li dû, li pey, li dûv
|
||
le paşan (da) paşî, paşê, dûre, dûrve, peyre
|
||
le paş mile li pişt guhê (kesekî), baskirina kesekî dema ew bi xwe ne amade / hazir
|
||
le pena li pişt, li paş
|
||
le pena li ber stara (kesekî / tiştekî): Le penay Xwa da bin! Li ber stara Xwedê bin! Spartiyî Xwedê bin! Xwedê we bistirîne!
|
||
le pesta bi berdewamî, bê rawestan, bê navbir
|
||
le pê kirdin (pêlav / sol) kirin piyê (xwe / kesekî)
|
||
le pê kirdinewe (pêlav / sol) ji piyê (xwe / kesekî) kirin
|
||
le pênaw bo, ji ber, (ji) bo xatira/ê (tiştekî), bi pêxemet
|
||
le pêş li pêş, li hember
|
||
le pêş li pêşiya (kesekî / tiştekî), li berî / berahîka (kesekî / tiştekî)
|
||
le pir ji nişkê ve, bi lez
|
||
le pirêk da ji nişkekê ve, ji nişkê ve, bi lez û bê plan
|
||
le pişt li pişt, li paş
|
||
le qestî ji qesta, ji yarî ve, ne ji dil
|
||
le qestî ji qesta, bi mebest, bi zanebûn
|
||
le rastî (şitêk) li rasta (tiştekî), hemberî / miqabilî (tiştekî)
|
||
le rastî da bi rastî
|
||
le rastî da di rastiyê de
|
||
le regûrîşe ji reh û rîş(an) ve, ji bingeh ve
|
||
le rê laçûn xwe ji (ser) rê vedan, ji (ser) rê derçûn, xwe ji (ser) rê dan aliyekî
|
||
le rê ladan ji (ser) rê vedan, ji (ser) rê dan aliyekî
|
||
le rêz (da) li rêzê, di rêzê de
|
||
le rêz (da) bi rêz, yek li pey / dû ya din
|
||
le rû(y kesêk) da li rûyê (kesekî), di rûyê (kesekî) de, li ber çavên kesekî
|
||
le rû da man neçar man, mecbûr bûn
|
||
le rû da westanewe li ber xwe dan, berevanî ji xwe kirin, xwe ragirtin
|
||
le rû(y kesêk/ şitêk)ewe ji ber (tiştekî), ji sedema (tiştekî): Le rûy nebûnî kitêbewe natiwanîn ders bideyn Ji ber (ti)nebûna kitêban em nikarin dersê bidin
|
||
le rû(y kesêk/ şitêk)ewe ji alî (tiştekî) ve: Le rûy abûriyewe ji alî aborî ve
|
||
le rû hatin wêrîn, wêriyan, bistehî / wêrekî hebûn, cesaret / cur'et kirin
|
||
le ser kirdin rê dan ku kesek beşdarî (t lîstikê) bibe
|
||
le ser kirdinewe li ber xwe dan, berevanî ji xwe kirin, xwe parastin
|
||
le ser la li ser lêva / rexê / tenişta / aliyê (tiştekî)
|
||
le ser şan li ser milê (kesekî), erkê / berpirsiyariya (kesekî)
|
||
le ser westa li ber destê hoste, li ber tamîrkirinê
|
||
le ser westan li benda / hêviya (tiştekî / kesekî) man / rawestîn / sekinîn
|
||
le ser xo bi dilê xwe, hêdî-hêdî, rehet-rehet, bê lez û bez
|
||
le ser xo liserxwe, bn leserxo
|
||
le ser xo çûn ji hal çûn, ji xwe çûn, aga / hay ji xwe neman
|
||
le ser xo kirdin bi dilê xwe kirin, bê lez û bez kirin, hêdî-hêdî kirin
|
||
le serêkî tirewe ji serek dî / din ve, ji rexek dî / din ve
|
||
le serêkî tirewe ("li aliyekî / milekî mesele wiha ye" û) li aliyê / milê dî / din
|
||
le sêdare dan li sêdarê dan, daliqandin, xeniqandin, xendiqandin, (mirov) bi darekê ve hilawîstin daku bimire
|
||
le şîr birînewe ji şîr ve kirin, êdî şîrê dayikê nedan zarokekî/ê
|
||
le taw ji ber, bo, ji bo, ji sedema (ku), çiku, çimkî, çunke
|
||
le tek bn le gel
|
||
le tenîşt li tenişt, li rex, li nik, li cem, li bal, li ba, li dev, nêzîkî (tiştekî)
|
||
le wê li wir, li wê derê, li wêrê
|
||
le wê ji wir, ji wê derê, ji wêrê
|
||
le wê ra di wir re, di wê derê re, di wêrê re
|
||
le wên derê bn le wê
|
||
le wêwe ji wir, ji wê derê, ji wêrê
|
||
le wêwe ji wir ve, ji wê derê ve, ji wêrê ve
|
||
le wûze(y kesêk) da bûn jê hatin, karîn, pê çêbûn, ji destî hatin, şiyan
|
||
le xem çûn / rexsîn bi ser xwe bûn, serbest bûn (zarok yan firinde ku êdî pêwîstiya wan bi dêbavên / makên wan namîne)
|
||
le xew helsan ji xew rabûn, şiyar bûn, hişyar bûn
|
||
le xew raperîn (ji xew) ceniqîn, veceniqîn, hilceniqîn
|
||
le xêw derçûn fehma bûn, mezin bûn, (zarok) gihiştin wê pileya temenî ku êdî dikare bi xwe xwe xwedî bike
|
||
le xirte çûn (hestî / til / tilî / tibl) ji geh çûn, ji cih çûn (lew êşîn)
|
||
le xişte birdin xirandin, ji ser rêya rast birin, kafir kirin, xapandin, lêb / hîle / dekûdolab lê kirin
|
||
le xo ji xwe, ji alî xwe ve (bêyî ku jê bêt pirsîn / xwestin)
|
||
le xo bûrdin bo xwe nekirin xem, guh nedanê
|
||
le xo çûn ji xwe çûn, ji hal çûn, aga / hay ji xwe neman
|
||
le xo da rabînîn di xwe re dîtin, wa hesibandin ku dikare tiştekî bike: Le xo da ranabînim le ser ew babete binûsim Di xwe re nabînim li ser wî babetî binivîsim (Bawer nakim dê ji min were ku li ser wî babetî binivîsim)
|
||
le xo kirdin ji xwe kirin, li xwe biyan / xerîb kirin, ji xwe dûr xistin
|
||
le xorayî bîlasebeb, bêsebeb, ne ji ber ti tiştî
|
||
le xorayî bêkêr, bêwec, bêmifa
|
||
le xowe ji ber xwe ve, ji xwe ve, ji alî xwe ve
|
||
le xurênî bi exrînî, bi zikê birsî / birçî, bêyî ku tiştek xwaribe
|
||
le xwar li jêr, li xwarê, nizmtir
|
||
le yad bûn li bîra (kesekî) bûn, hatin bîra (kesekî)
|
||
le yad kirdin ji bîr kirin, ji bîra (kesekî) çûn, neman li bîra (kesekî)
|
||
le yek li yek / êk
|
||
le yek li hev / hevdu / êkûdu
|
||
le yek berbûn berbûn hev, pev çûn, êrişî hev kirin, bera hev bûn / çûn
|
||
le yek berdan berdan hev, bera hev dan, wa kirin ku (du mirov / kom û hwd) êrişî hev bikin
|
||
le yek bûn ji hev bûn (serekaniya wan eynî)
|
||
le yek bûn ji hev (cuda) bûn, ji hev veqetîn, ji hev sil bûn, ji hev xeyidîn
|
||
le yek çûn şibîn hev, mîna hev xwiya kirin, dirûvê / rengê wan wek hev bûn
|
||
le yek dan li hev dan, li hev xistin, bi hev ketin, li hev qelibîn, deynan êkûdu
|
||
le yek dan li hev dan, xistin hev, bi hev re girê dan, zeliqandin
|
||
le yek kirdin li hev kirin, kêrî hev hatin
|
||
le yek kirdin li hev kirin, pêk hatin, aşt bûn, sulh kirin
|
||
le yek kirdin ji hev (cuda) kirin
|
||
le yek negeyiştin di hev negihiştin, ji hev fam nekirin
|
||
le tirazan ji hev vebûn / veqetîn / cuda bûn, pêkve neman
|
||
le ziman (kesêk)ewe ji zarê / devê (kesekî)
|
||
le ziman kewtin ji ziman ketin, nekarîn bipeyive
|
||
-le -ik, -k, -ok (paşbendek e bo biçûkkirina hin peyvan): birale birak, pişîle pisîk, pişîk
|
||
-le bn -le
|
||
lebarî kêrhatin, biwecbûn, bikêrbûn
|
||
leberçav berçav, diyar, xwiya, tişta tê dîtin yan dikare (bi asanî) bê dîtin
|
||
leblebî leblebî, nokên qelandî
|
||
lebz (e) gotin, qese, peyv, bêje, kelîme
|
||
leçer çepel, çirûk, çirîk, tema, nemerd, temah, tema'
|
||
leçerî çepelî, çirûkî, çirîkî, temayî, nemerdî, temahî, tema'î
|
||
leçik kevînk, dersok, serpoş
|
||
legel bn le gel
|
||
legen legen, amanek mezin yê avê ye
|
||
legij bilez, bilezûbez, bilezûbizav, mijûl, destbişol
|
||
lefaf birînpêçk, lifaf
|
||
lehîm zilqek, lehîm
|
||
lek kurdên lek, kurdên bi zaravaya kurdî ya lekî dipeyivin
|
||
lekan cûnek pêlavên / solên ser berfê ye
|
||
leke lewt, tewz, leke, teqme, pîsatiya li ser tiştekî
|
||
lekedar lewitî, tewizî, lekedar
|
||
lekedar bûn lewitîn, tewizîn, herimîn, pîs bûn
|
||
lekedar kirdin lewitandin, tewizandin, herimandin, pîs kirin
|
||
lekedarî lewitînî, tewizînî, lekedarî, herimînî
|
||
lekî lekî, zaravayek zimanê kurdî
|
||
lel kip, kipîn, kipên, dengek nizm / kurt / biçûk: Nawêrê bilê lel Newêre kipênê ji xwe bîne, Newêre ti dengî bike
|
||
lel kirdin kipîn, kipên ji xwe anîn
|
||
le'l bn lal
|
||
lele xulam, evd, xizmetkar: Ey min leley tom!? Ma ez xulamê te me!?
|
||
lele hînker, fêrker, perwerdeker
|
||
leleyî xulamî, evd, xizmetkarî
|
||
lem li vê
|
||
lem li vî
|
||
lem ji vê
|
||
lem ji vî
|
||
lem cêgaye da li vî cihî, li vê derê, li vir
|
||
lem dîwewe ji vî alî / milî / rexî / teniştê ve
|
||
lemew ber berî niha, beriya vê gavê
|
||
lemew (be) diwa ji niha şûnve, ji noke pêve
|
||
lemew la bn lemew (be) diwa
|
||
lemew lawe ji bilî vê, ji vê pêve(tir), ji xeynî vê
|
||
lemew pêş berî niha, beriya niha
|
||
leman li van, li evan
|
||
lemanewe ji van, ji evan
|
||
lemer ya / yê (kesekî): kerekey lemer to kerê te
|
||
lempa lampe, lempe, çira, şewl, gulop, ronahî
|
||
lemper asteng, kosp
|
||
lemper lemper, baraj
|
||
lemper perandin asteng rakirin / nehêlan / nehiştin, rê xweş kirin
|
||
lenc, lence lîtik, xwehilavêtin
|
||
lenc kirdin lîtik li xwe dan, bilind meşîn, xwe hilavêtin
|
||
lencîn lîtikîn, lîtik li xwe dan, xwe hilavêtin
|
||
le'net lanet, nalet, le'net, ne'let, xezeb, bela
|
||
leng leng, kulek, seqet
|
||
leng nelihev, nehevseng, neparseng, bêbalans, newekhev
|
||
lenger lenger, asinê giran / qurs yê diavêjin binê avê daku keştî / belem ji cihê xwe neçe
|
||
lenger hevsengî, parsengî, balans, lihevî
|
||
lenger teşîrêsk, sekinîna yan lidorxwezivirîna li hewa (ya firindeyan / firokeyan)
|
||
lenger wezn, qafiye (ya helbestan)
|
||
lenger sênî, beleme
|
||
lengere hejek, lengere, pendulum, tiştikên dihejin
|
||
lengerî bn lenger
|
||
lengêze tavîbaran, şirebaran, barana pir boş
|
||
lengî lengî, kulekî, seqetî
|
||
lengî nelihevî, newekhevî, bêparsengî, bêbalansî
|
||
lengîn lengîn, kulîn, wek lengan / kulekan / seqetan meşîn / bi rê ve çûn
|
||
lep lep, paniya destan
|
||
lepî dest lepê destî
|
||
lepalep lepelep, du lep hemberî hev
|
||
lepaşecêmaw peymayî, bermayî, mîras, mîrat, kelepûr
|
||
lepewrû devûdev, rû-û-rû
|
||
lepewrû kewtin devûdev ketin, rû-û-rû ketin
|
||
lepî lepî, wek / mîna lepan / lepên destan
|
||
lepmal lepmal, malîna / maliştina / paqijkirina bi lepan / lepên destî
|
||
lepmal kirdin bi lepan malîn / maliştin / paqijkirin
|
||
leq leq, leqleqok, livlivok, ne şidayî / baş pê ve girêdayî
|
||
leqan leqîn, leqleqîn, livlivîn, baş li cihê xwe nesekinîn
|
||
leqandin leqandin, leqleqandin, livlivandin, velivandin, vehejandin, ji cihê wê / wî hinekî anîn û birin
|
||
leqandin dalivandin, dahejandin, daçemandin, datewandin, da-anîn, daînan, serê xwe bi mebesta "belê / bila" livandin
|
||
leqe pên, pehîn, pêhn, derbeyên bi (t binê) piyên mirovan
|
||
leqe zîtik, zîçik, derbeyên bi simên dewaran
|
||
leqe weşandin pên / pehîn veweşandin / tê werkirin
|
||
leqeb paşnav
|
||
leqeb bernav
|
||
leqefirtê bn leqe
|
||
leqekut pêqutk, pêkutk, çendîn car li dû hev piyên xwe li erdê dan / kutan / qutan
|
||
leqeleq leqleq, leqeleq, bn leq
|
||
leqeşêl bn leqe
|
||
leqleq leglege, quling, firindeyek ling- û stulkdirêj e
|
||
leqîn bn leqîn
|
||
leqûloq leqleqok, livlivok, hejhejok
|
||
ler lawaz, qels, zeîf, qaştîk, çermok
|
||
ler û lawaz qels û qaştîk, pir lawaz / zeîf
|
||
leran lerizîn, recifîn, ricifîn
|
||
leran qeliqîn, livîn
|
||
lerandin lerizandin, recifandin, ricifandin
|
||
lerandin qeliqandin, livandin
|
||
lerandin velerizandin, verecifandin, vericifandin
|
||
lerandin veqeliqandin, velivandin
|
||
leranewe velerizîn, verecifîn, vericifîn
|
||
leranewe veqeliqîn, velivîn
|
||
lere, lereler lerz, recifk
|
||
lere, lereler qelik, liv, lebat
|
||
lerî lawazî, qelsî, zeîfî, qaştîkî, çermokî
|
||
lerînewe bn leranewe
|
||
lerok bn lerzok
|
||
lerû rastgo, rastbêj, dw. derewker
|
||
lerûyî rastgoyî, rastbêjî
|
||
lerz lerz, recifk, livîna leşî ji ber sarmayê yan tirsê
|
||
lerzan lerizîn, recifîn, leş ji ber sarmayê yan tirsê livîn
|
||
lerzan vehejîn
|
||
lerzan velivîn, veqeliqîn
|
||
lerzan
|
||
lerzandin lerizandin, recifandin
|
||
lerzandin vehejandin
|
||
lerzandin velivandin, veqeliqandin
|
||
lerze bn lerz
|
||
lerzek bn lerz
|
||
lerzîn bn lerzan
|
||
lerzok lerizok, recifok, ya / yê ku dilerize
|
||
lerzok vehejok
|
||
lerzok livlivok, velivok, veqeliqok
|
||
leserkerewe berevan, parêzvan, berxwedêr
|
||
leserxo liserxwe, kesa/ê bi xwe dikare karûbarên xwe bi rê ve bibe, kesa/ê xwedî şiyan / taqet
|
||
leserxo hêdî, rehet, bêlezûbez
|
||
leserxoyî liserxweyî
|
||
leserxoyî hêdîkayî, bêlezûbezî
|
||
leş leş, laş, beden, gewde, kelex
|
||
leşî leşî, tişta têkildarî leş
|
||
leşkir leşker, leşkir, esker, artêş, ordî, şervan, şerker, ordû
|
||
leşkirga leşkergeh, navenda / cihê leşker lê
|
||
leşkirgêr leşkergêr, stratejîsta/ê leşkerî
|
||
leşkirgêrî leşkergêrî, stratejiya leşkerî
|
||
leşkirnişîn bn leşkirga
|
||
leşqurs leşgiran, keslan, tembel
|
||
leşsûk leşsivik, destsivik, zîrek, çalak, aktîv
|
||
leşûlar bejnûbal
|
||
let, lete qed, parçe, pirt, ker
|
||
letger budje, hesaba lêçûn û jêhatinan
|
||
letke bn let
|
||
letûkut bn letûpet
|
||
letûpet qedûped, pirtûmirt, parçe-parçe
|
||
lew li wê
|
||
lew li wî
|
||
lew ji wê
|
||
lew ji wî
|
||
lewe be der ji derî wê, li derî wê, ew ne tê de, ji bilî wê, ji xeynî wê
|
||
lewe be diwa bn lewe diwa
|
||
lewe bew lawe ji wê wêvetir, ji wê wêdetir
|
||
lewe diwa piştî wê
|
||
lewe diwa ji wê pêve
|
||
lewe pêş berî wê, beriya wê
|
||
lew lawe ji wî alî / milî / rexî / serî ve
|
||
lew per di zêdetirîn bilindiyê / spehîtiyê / zîrekiyê û hwd de: lew perî ciwanî da di bilindtirîn pileya bedewiyê de
|
||
lew serewe ji wî serî / rexî / alî / milî ve
|
||
lewan li wan
|
||
lewan ji wan
|
||
lewane ye dibe ku, belkî, gengaz e ku, mimkin e ku
|
||
lewaşe cûnek nanê tenûrê yê dirêjok e
|
||
lewaze çartilk, çetelk
|
||
lewç, lewçe lewçe, zêdebêj, zêdeaxiv, kesa/ê zêde dipeyive, kesa/ê çi tê ber devî dibêje
|
||
lewç, lewçe rûqayim, bêşerm
|
||
lewçelewç lemçelemç, xwarina / cû(ti)na bi dengek bilind ji ber ku dev vekirî dikirîne / dicû
|
||
lewçeyî lewçeyî, zêdebêjî, zêdeaxivî, axivîna / peyivîna / şitexilîna / xeberdana zêde û bêwate
|
||
lewçeyî rûqayimî, bêşermî
|
||
lewen leven, rûl, qamûş, qamîş, çîq, giyayek dirêj e ku di avê de yan li ber avê şên dibe
|
||
lewer mêrg, çîmen, şayir, şêngeh
|
||
lewer çerîngeh, çergeh, çêrgeh, çêrîngeh
|
||
lewer kirdin çerandin, çêrandin, giya pê dan xwarin
|
||
lewer kirdin çerîn, çêrîn, giya xwarin
|
||
leweran çerîn, çêrîn, giya / gîha xwarin, dema heywan giyayê li mêrg û çîmen û çayiran şên dibe dixwin
|
||
ber ser kesêkewe leweran ji kîsê kesekî xwarin / jiyan: Hîç îşêk naka
|
||
ber ser kesêkewe leweran be ser minewe elewerê Ti kar û sen'etî nake
|
||
ber ser kesêkewe leweran ji kîsê min dixwe / dijî
|
||
lewerga çerîngeh, çêrgeh, cihê / meydana çerînê
|
||
lewerîn bn leweran
|
||
lewê li wir, li wê derê, li wêrê
|
||
lewê ji wir, ji wê derê, ji wêrê
|
||
lewêç mist, kulm, lep (tijî / miştî mistekî / kulmekî / lepekî xwê / şekir û hwd)
|
||
lewênderê bn lewê
|
||
lewêra di wir re, di wê derê re, ji wêrê re
|
||
lewêwe ji wir, ji wê derê, ji wêrê
|
||
lewêwe ji wir ve, ji wê derê ve, ji wêrê ve
|
||
lewsawe ji hingê ve, ji vê demê ve, ji wê gavê şûnve
|
||
lews lêv (t lêva jêrîn ya şor / dirêj / stûn), bn lêw
|
||
lewsin lêvşor, lêvşotirk, kesa/ê lêva wê / wî ya jêrîn zêde dirêj e
|
||
lexem mîn, mayin, lexem, elxam (hin alavên teqok in ku tên binaxkirin daku piyê dijminan bikeve ser û biqete)
|
||
lexem tunel, şkefta herdu aliyan ve vekirî
|
||
lexemrexsîw serbixwe, serbest(zarokên yan firindeyên êdî pêwîstiya wan bi dêbavên / makên wan nemaye)
|
||
lexişteber xapîner, xirîner, xapînok
|
||
lexwanetirs jixwedênetirs, xirab, bêîman, nebawer
|
||
lexwanetirsî jixwedênetirsî, xirabî, bêîmanî, nebawerî
|
||
lexwatirs jixwedêtirs, rast, durist, biîman, bawer, bawermend, qenc, heq, rêrast
|
||
lexwatirsî jixwedêtirsî, îman, bawerî, qencî, rastî, rêrastî, duristî, heqî
|
||
leylax bn kiwêstan
|
||
leylûk bn colan, colane
|
||
lez lez, bizav, lezûbez, lezûbizav, zûkahî, pîtî, ecele
|
||
lezgêr lezgîn, bilez, bibizav, bilezûbizav, bilezûbez, pît
|
||
lezgêrî lezgînî, bizav, lezûbez, lezûbizav, pîtî
|
||
lezandin lezandin, bizivandin, lez lê kirin
|
||
lezet çêj, tam, lezet
|
||
lezîn lezîn, bizivîn, lez kirin, ecele kirin, lezûbez kirin, lezûbizav kirin, pîtîn
|
||
lezjimêr bn lezpîw
|
||
lezpîw lezpîvk, alava leza / bizava meşîna tiştekî dipîve
|
||
lê lê, li wê / wî / wan
|
||
lê jê, ji wê / wî / wan
|
||
lê bêzran jê kerixîn, jê betilîn, pê ve kerixîn / betilîn / westîn, pê ve mehû bûn, êdî nexwestin, êdî bala / dêna (kesekî) nekişandin
|
||
lê bûnewe jê vebûn, jê veqetîn, jê filitîn
|
||
lê bûnewe bela xwe jê vekirin, hêlan, rê danê
|
||
lê bûnewe jê çêbûn, jê peyda bûn, jê berpê bûn
|
||
lê bûrdin lê borîn, lê negirtin, efû kirin, bexşandin
|
||
lê çuwandin şibandin (hev / tiştekî), kirin mîna / wek hev / tiştekî, wek hev / tiştekî lê kirin
|
||
lê çuwandin pişaftin, bişaftin, helandin, asîmîlandin, asîmîle kirin
|
||
lê çûn şibîn (tiştekî), pê ve çûn, wek / mîna / nola / fena / şibî tiştekî bûn yan xwiya kirin: 'Elî zor le Osman eçê Elî pir dişibe Osman, Elî gelek wek Osmanî ye, Elî gelek mîna Osmên dixwiye
|
||
lê çûnewe jê qut bûn, êdî nekirin: Mirîşkekeman le hêlke çûtewe Mirîşka me êdî hêkan nake
|
||
lê dan lê dan, lê xistin, pê dadan, deynan (tiştekî / kesekî), qutan, kutan
|
||
lê dan (amûrek muzîkê) lê dan / jenîn / jenandin / jendin / qutan
|
||
lê dan (bîra avê / kend) kolan
|
||
lê dan (şitil / fîdan) çandin / çikilandin / kirin di axê re
|
||
lê daşkandin jê daxistin, jê kêm kirin, jê kuştin (t bihayê / nirxê malî)
|
||
lê diran hatin lê dan
|
||
lê diwan suhbet kirin, axivîn, axiftin, peyivîn, şitexilîn, xeber dan, qese kirin
|
||
lê firê dan jê avêtin, jê kêm kirin
|
||
lê geran jê gerîn, hêlan, hiştin, hêliştin, bela xwe jê vekirin, bi tenê hêlan
|
||
lê geran jê hêlan, nehêlan têkil / tevlî bibe
|
||
lê girtin lê girtin, rê nedanê
|
||
lê girtin pê girtin: Heşîş pêy girtûwe Heşîş pê girtiye, Dîtiye ku heşîş pê heye û (lew) girtiye
|
||
lê goran lê şaş kirin, li hev şaş kirin, xirîn, xirihan, xapîn, hatin xirandin / xapandin, tiştek li ber kesekî xelet bûn
|
||
lê gorîn lê şaş kirin, xirandin, xapandin, li ber kesekî xelet kirin
|
||
lê hatin lê hatin, lê qewimîn, bi serî hatin: Çî le konesaetekt hat? Çi li saeta te ya kevn hat? Ka saeta te ya kevn?
|
||
lê hatin lê hatin, kêr hatin, bo baş bûn: Cilûbergekanî niwêy zor dên Cilên wî yên nû pir lê tên, Cilên wî yên nû bo wî xweşik dixwiyin
|
||
lê helbirîn rakirin, bilind kirin, hildan
|
||
lê hele bûn (tiştek) li ber kesekî hinda / wenda / berze bûn, lê şaş bûn, rêya xwe şaş kirin
|
||
lê helkewtin bi ser hilbûn, ew tişt / cih dîtin yê ku lê digere
|
||
lê helsan lê rabûn, dijî (kesekî / tiştekî) rabûn / derketin / li ber xwe dan, tiştek qebûn nekirin
|
||
lê kela bûn xwe jê varê kirin, xwe jê avarê kirin, xwe jê dan alî, hevza xwe jê kirin, xwe jê parastin
|
||
lê kirdinewe jê kirin, piçandin, çinîn (gul, fêkî ji daran, keske / sebze ji nav bûstan)
|
||
lê kirdinewe jê vekirin, pê ve nehêlan / nehiştin
|
||
lê kirdinewe devê xwe lê vekirin, bi gotin êrişî kesekî kirin
|
||
lê kolînewe vekolîn, lê kolîn, lêkolîn li ser tiştekî kirin, azmûn lê kirin, seh kirin
|
||
lê la birdin jê birin, jê kêm kirin, jê veqetandin, jê vekirin
|
||
lê mare kirdin lê mar kirin, lê mehr kirin, jinek / keçek dan kurekî / zelamekî
|
||
lê mor bûnewe eniya xwe lê şidandin, cênîkên xwe lê şidandin (ji ber ku jê qehirî / enirî ye)
|
||
lê nan (xwarin) danîn ser agirî
|
||
lê nan (bar) li (dewarekî) kirin
|
||
lê nan bi bernavî bangî / gazî / dey li kesekî kirin (wek "Heme / Mem / Miho" li şûna "Mihemed")
|
||
lê negirtin lê negirtin, rê danê
|
||
lê negirtin lê negirtin, lê borîn, efû kirin, bexşandin
|
||
lê pir bûn jê têr / tijî bûn, pê ve / jê kerixîn
|
||
lê qewman lê qewimîn, (bela / qeza / miqeder) bi serî hatin, tûşî (t belayekê) hatin
|
||
lê rawestan lê sekinîn, lê rawestîn, li cihekî bênvedan
|
||
lê rawestan li ser (babetekî / mijarekê) rawestîn / sekinîn, pûte bi (mijarekê) dan, giringî dan babetekî, li ser babetekî nivîsîn / peyivîn / vekolîn
|
||
lê têk çûnewe şexitîn, tevlihev bûn, serûbin bûn, gêj bûn
|
||
lê tûjînewe vekolîn, lê kolîn, lê vetûjîn, seh kirin, axulme kirin, teftiş kirin
|
||
lê we jê, ji wê / wî / wan
|
||
lê we jê ve, ji wê ve, ji wî ve, ji wan ve
|
||
lê wergeranewe lê vegerandin, bersiva (kesekî) dan (t dema du kes bi hev re stiranan dibêjin ku yek dibêje û yê din lê vedigerîne)
|
||
lê westan bn lê rawestan
|
||
lê westanewe li ber / hember (tiştekî / kesekî) rawestîn / sekinînin, li ber xwe dan, xwe ragirtin, dijî kesekî rabûn, berevanî ji xwe kirin
|
||
lê weşanewe jê hatin, pê çêbûn, karîn, şiyan, kêr hatin
|
||
lê wurd bûnewe lê hûr bûn, bi hûrî / sexbêrî / kûrûdûr / dûvûdirêj seh kirin tiştekî daku wê baş fam bike, vekolîn, lê kolîn, tûjîn, tûjandin
|
||
lê xefetan xem jê xwarin, (tiştek li / bo kesekî) bûn xem / kul / mereq / derd / kovan
|
||
lê xoş bûn lê borîn, lê negirtin, bexşandin, efû kirin, lê hatin rehmê
|
||
lê xurîn ajotin, tirimpêl meşandin / anîn û birin
|
||
-lê - (rayê lêkera 'gutin / wutin') -bêj- (ji 'gotin'): Min delêm Ez dibêjim
|
||
lêbûrde lêbor, lênegir, bexşîner, bexşende, rehman, rehîm, efûker
|
||
lêbûrdin lêborîn, lênegirtin, efû, bexşandin
|
||
lêbûrdû lêborî, lênegirtî, efûkirî, bexşandî
|
||
lêçû eynî, heman, şibî
|
||
lêçûnêtî bn lêçûnî
|
||
lêçûnî hevrengî, şibînî, şibîtî, wekhevî, mînahevî, mînayî, nolayî, fenayî, wekîtî, eynîtî
|
||
lêder lêder, kesa/ê (t amûrek muzîkê wek sazê / kemanê / deholê) lê dide
|
||
lêdû raveker, şiroveker
|
||
lêfe lêf, lihêf, lihêfk, nivînek (stûr) e mirov bo xweparastina ji sarmayê bi xwe dadide dema dinive / radize / radikeve
|
||
lêhatû kêrhatî, lêhatî, bikêr
|
||
lêj xwehr, xwar, xwêl, nerêk, nerast, çemiyayî, tewiyayî
|
||
lêj (rêya) zivirok, çepûçûr, xwarovîç, xwehrovîç
|
||
lêjaw herik, ava bilez diherike / dimeşe
|
||
lêjayî bn lêjî
|
||
lêje bn lêj
|
||
lêjî xwehrî, xwarî, xwêlî, xwehrayî, xwehrahî, nerêkî, nerastî
|
||
lêjî zivirokî, çepûçûrî, xwarovîçî, xwehrovîçî
|
||
lêk lêk, li hev(du), lev(du), li êk(û)du, li yek(û)du
|
||
lêk jêk, ji hev, jev, ji yek(û)du, ji êk(û)du
|
||
lêk biran / bûnewe jêk / ji hev veqetîn, jêk / ji hev vebûn, jêk / ji hev cuda bûn, jêk dûr ketin, jêk qut bûn
|
||
lêk berbûnewe pev çûn, berbûn êk(û)du
|
||
lêk berdan berdan hev / êk(û)du, bera hev dan, li hev xurandin
|
||
lêk ciya kirdinewe jêk cuda kirin, ji hev cuda kirin, ji hev qut kirin
|
||
lêk ciya kirdinewe (dema du yan çend kes pev çûne) jêk vekirin, ji hev vekirin
|
||
lêk dan lêk dan, (parçeyên / pirtên tiştekî) xistin hev
|
||
lêk kirdinewe ji hev kirin, ji hev cuda kirin, lêkve kirin
|
||
lêk nan (çav) miçandin, neqandin, danîn ser hev, girtin
|
||
lêk nan (devê xwe) girtin, dan êk, lêvên xwe danîn ser hev
|
||
lêk rewînewe jêk sist bûn, ji hev sist bûn, ji hev vebûn
|
||
lêkdiraw, lêkdirawe lêkdayî, berhevkirî
|
||
lêkdiraw, lêkdirawe (di rêzimanê de) hevedudanî
|
||
lêkolînewe vekolîn, lêkolîn, azmayîş, azmûn, sehkirin
|
||
lêl şêlî, şêlû, nezelal
|
||
lêl tîr
|
||
lêl mijî, bimij, bi mij û moran
|
||
lêl ewrîn, şêliya çavan
|
||
lêlaw şêlav, ava şêlî / şêlû
|
||
lêlayî ewrik, ewrikê / şêlatiya ser çavan, kêmasiya nezelaldîtinê ya çavan
|
||
lêlayî dahatin ewrik / şêlatî ketin ser çavan, êdî bi çavên xwe baş nedîtin
|
||
lêlayî dahatin biwêj: Lêlayîm dabêt boy! Nemînim bû wî! Ez qurbanî wî bim!
|
||
lêle tarîgewrik, xumamî, dema spêdeyan yan êvaran ku dinya ne tarî û ne jî ronahî ye
|
||
lêlî şêlîtî, nezelalî, mijûmoranî, nexwiyayî
|
||
lêm li min
|
||
lêm ji min
|
||
lêman li me
|
||
lêman ji me
|
||
lêpirsraw bn berpirsiyar
|
||
lêqewmaw lêqewimî, lêqewimiyayî, biserîhatî, gorî, qurban(ê belayekê / erdhejînekê / şerekî û hwd)
|
||
lêr dehl, dehlûdir, daristan, cihê dar lê şên dibin (t yên pir dar / devî / teraş di nav hev re ne yan li nêzî hev in)
|
||
lêrane bn lêre
|
||
lêrewar dehlistan, dehlûdir, daristana asê / bor / boş
|
||
lêre vir, vê derê, vira, vêrê, vê dirê, vî cihî
|
||
lêre li vir, li vê derê, li vêrê, li vê dirê, li vî cihî
|
||
lêre ji vir, ji vê derê, ji vira, ji vêrê, ji vê dirê, ji vî cihî
|
||
lêre be diwawe ji vir pêve, ji vê derê pêve, ji vî cihî pêve
|
||
lêre be diwawe ji niha pêve, ji noke şûnve
|
||
lêreş vir jî, vê derê jî
|
||
lêreş li vir jî, li vê derê jî
|
||
lêreş ji vir jî, ji vê derê jî
|
||
lêsan, lêsanewe alîstin, alastin, zimanê xwe li ser gerandin, zimanê xwe pê ve anîn û birin
|
||
lêse moçik, kefçî
|
||
lêsîn, lêsînewe bn lêsan, lêsanewe
|
||
lêş ava bilez diherike
|
||
lêş zêde, bêqam, pir, mişe
|
||
lêşaw bn lêş
|
||
lêt li te
|
||
lêt ji te
|
||
lêtan li we
|
||
lêtan ji we
|
||
lêw lêv (dev û lêv)
|
||
lêwan tirar, kas, amanek avvexwarinê ye
|
||
lêwar serlêv, lêv, rex, kinar, qerax, lêwar
|
||
lêwawlêw bi-lêvan-re, ta berlêvan dagirtî, mişt, tijî, tije, dagirtî, ta berlêvan dagirtî / tijî / mişt, wisan tije ku ger piçek din lê bêt zêdekirin dê birije
|
||
lêwe jê, ji wê / wî / wan
|
||
lêwe jê ve, ji wê ve, ji wî ve, ji wan ve
|
||
lêweI ta, pejî, êş, jan
|
||
lêwedar tawî, pejîdar, kesa/ê ta digire
|
||
lêwrêj lêvrêj, zêde, ya zêde ku di ser lêvan / berlêvan re dirije
|
||
lêxur ajo, ajovan, kesa/ê tiştekî diajo
|
||
lêy li wê / wî
|
||
lêy ji wê/wî
|
||
lêyan li wan
|
||
lêyan ji wan
|
||
lêzan jêzan, amator, kesa/ê hinekî ji tiştekî dizane lê di wî warî de ne pispor / zana ye
|
||
lêzg bênvedangeha firindeyan / teyrikan
|
||
lêzge benê / zincîra morîkan
|
||
lêzm, lêzme lehî, avrabûn
|
||
lêzm, lêzme tavî, şirebaran, baran boş / pir
|
||
liç lêv (t ya jêrîn)
|
||
liçestûr lêvstûr
|
||
liçin bn liçestûr
|
||
liçûlêw devûlêv
|
||
lifke lîfik, parçeyek pateyê gir e bo pêşûştina amanan
|
||
lifke navê giyayekî ye
|
||
lik liq, pirt, pişk, parçe, par, beş
|
||
likan zeliqîn, man pêve, ketin pêve, pêve bûn
|
||
likandin zeliqandin, pêve kirin, xistin pêve
|
||
likawe pêvek, servek, tişta neserekî ya li gel ya serekî
|
||
likênraw pêvekirî, zeliqandî
|
||
lim xîz, qûm, ax
|
||
limîn xîzîn, qûmîn, axî, tişta/ê ji xîzî / qûmî
|
||
limoz poz, difin, kepî, bêvil (t ya heywanan)
|
||
ling ling, pî, pê, laq
|
||
ling derling, deling, delîng
|
||
ling lib, kit, tek, heb
|
||
lingelerê lerz, recifîn
|
||
lip bn liq
|
||
liq liq, çeq, çeqil, çiq, çiqil, şax, gulî, aj, ajik, çuqlî
|
||
lirf lê dan daqurandin, da'ûrandin, bi lez (bê cûn / cûtin) xwarin
|
||
lirfelirf bire-bir, dengê bayê bihêz
|
||
listin, listinewe alîstin, zimanê xwe pê ve anîn û birin
|
||
liwan lê hatin, kêr hatin
|
||
liwandin lê anîn / înan, kêr anîn / înan
|
||
liwar bn lat û liwar
|
||
liwaw lêhatî, kêrhatî
|
||
liwaw aşt
|
||
lixaw lixav
|
||
liyan cûnek pêlavên / solên ser berfê ye
|
||
lîçal rîçal, reçel, lîçal
|
||
lîjne lijne, licne, deste, kom, komîte
|
||
lîjne (lîjnedar) koma darên / êzingên / terikên / tirikên bo sotinê / şewitandinê hatine berhevkirin
|
||
lîjne kirdin kom kirin, berhev kirin, danîn ser hev
|
||
lîjnedar koma darên / êzingên / terikên / tirikên bo sotinê / şewitandinê hatine berhevkirin
|
||
lîk gilîz, gilêz, şorik, kefşil, ava bi devûlêvên mirovan de dê xwarê
|
||
lîkin gilîzok, gilîzo, kesa/ê gilîz / şorik / kefşîl bi devûlêvan ve tê xwarê
|
||
lîme parçe, ker, qed, pirt
|
||
lîmo lîmon, leymon, fêkiyek tirş e
|
||
lîmonî enirî, esebî, înato, qehrokî
|
||
lîmoyî lîmonî, ji rengê lîmonê, mîna rengê lîmonê
|
||
lînc çirîk, kesa/ê yan tişta bi asanî ji mirovî venabe yan bela xwe ji mirovî venake
|
||
lînc û fînç çirîk, kesa/ê yan tişta wek benîştî ji mirovî venabe
|
||
lîncî çirîkî, bn lînc
|
||
lîndû bn hewîrtiş
|
||
lîp gav, pêngav (t yên dirêj)
|
||
lîp (benê / bizîngê / têla / werîsê pir / gelek) dirêj
|
||
lîp lep, kulm, hind / ewqas xwarin ya ku mirov bi carekê diavêje devê xwe
|
||
lîp lê dan lep lê dan, bi lepan ketin ser, bi destan bi coşek / hezek mezin pir xwarin
|
||
lîpawlîp bn lêwawlêw
|
||
lîq lîç, nermok, nermovîç, nerm (t fêkiyên / keskeyên / sebzeyên pir gihiştî)
|
||
lîqin bn lîq
|
||
lîr lîr, pirzik, kulik
|
||
lîs lîs, venîştek, cihê bênvedana / nivistina firindeyan (t dîk û mirîşkan)
|
||
lîs gopal, çogan, baston, darikê mirov xwe dispêriyê daku bêyî ketin bikare bi rê ve biçe
|
||
lîs (lîsî çalçaloke) tevnê tevnpîrkê
|
||
lîsk bn tîşk
|
||
lîste lîste, rêzname, nameya / kaxeza / perê navê tiştan / kesan lê hatine rêzkirin / nivîsîn
|
||
lîtaw lîçav, lîça avê, gerika ava biherî / biteqn / biçamûr tê de
|
||
lîte bn lîtaw
|
||
lîwa parêzgeh, wîlayet
|
||
lîwa lîwa, tûgay (yekîneyek leşkerî ye)
|
||
lîxin şêlî, şêlû, (ava) nezelal
|
||
lo bn bo
|
||
lobiya bn lobya
|
||
lobya navê giyayekî ye
|
||
lok ben, bizîng, werîs
|
||
loke pembû
|
||
lokkiraw girêdayî, benkirî, bizîngdayî, werîskirî
|
||
lole zz bn role
|
||
loleke bn lole
|
||
lolo cûnek stiranan e
|
||
lome lome, gazin, gilî
|
||
lone ta, lone: dezûy dûlone deziyê duta
|
||
long kevînk, dersok, serpoş
|
||
long desmal
|
||
long xawlî
|
||
loq gav, pêngav (t dema mirov xwe diavêje)
|
||
loq leqleqok, hejok, lerizok, recifok
|
||
loqandin (xwe) hilavêtin, bi çargavkî meşîn
|
||
loqe çargavkî
|
||
loqe kirdin / hawîştin çargavkî kirin, bi çargavkî meşîn
|
||
lor rewş, kawdan, hal, barûdox
|
||
lore cûnek stiranan e
|
||
lorî lorî, tir, kamyonên dirêj
|
||
lort (< ing. lord) pir zengîn / dewlemend / halxweş
|
||
lote tiriyê meriçî / rizî
|
||
lotiyêtî lotiyetî, lotîtî, hunera mitirbên / meymûnên reqisvan / muzîkjen
|
||
lotiyêtî qeşmerî
|
||
lotî lotî, mitirbên / meymûnên reqisvan / muzîkjen
|
||
lotî qeşmer
|
||
lotrewan tiredîn, peledîn, delodîn, bêteşe, pêkenok, qerfok, hepletiraş
|
||
lotrewanî tiredîn, peledînî, delodînî, bêteşeyî, pêkenokî, qerfokî, hepletiraşî
|
||
loxan şahî, festîval, gala
|
||
lozender gir, bejndirêj, zexm, girs
|
||
lur lor, nijada / gelê lor, kurdên bi zaravaya lorî dipeyivin
|
||
lurî lorî, zaravaya lorî ya zimanê kurdî
|
||
Luristan Loristan, herêma / welatê loran
|
||
luwan bn liwan
|
||
luwandin bn liwandin
|
||
luwar bn liwar
|
||
luwaw bn liwaw
|
||
lû bîrov, pirzik, cihê werimî / perçî yê leşî
|
||
lûde gidîş, koma giyayê dirûyî û li ser hev civandî
|
||
lûl lol, balol, badok, badbadok
|
||
lûl (pirça / porê) xelek, qij, qijavij, nehilû
|
||
lûl dan badan, kirin lol / balol / badok
|
||
lûlaq ling, çok, lûlaq
|
||
lûle lûlî, sîlînder
|
||
lûlêne cûnek ceran / cerikan yê lûlîdirêj e
|
||
lûleyî lûlîkî, wek lûliyê
|
||
lûlk bilûl, bilûr, fîq (alavek muzîkê ye)
|
||
lûlkiraw badayî, badok, lolkirî
|
||
lûrandin lûrîn, zûrîn (dengê guran / ba)
|
||
lûre, lûrelûr lûrelûr, zûrezûr (dengê guran / ba)
|
||
lûs hilû, hilis, nerm, rêk
|
||
lûs û pûs hilû (t gep û alek piştî tiraşîna rihan)
|
||
lûske kose, bêrih, kesên rih lê nehatine
|
||
lûsûpûs hûtûhilû, hût û hilû (t gep û alek dema nû hatine tiraşîn)
|
||
lûşîn bn hellûşîn
|
||
lûşkandin kinkinîn, bi dengek nizm girîn
|
||
lûşke, lûşkelûşk kinkin, giriyê bi dengek nizm
|
||
lût poz, difin, kepî, bêvil
|
||
lût çûzanewe xeyidîn, sil bûn
|
||
lût pijan xwîn ji pozê / difinê / kepiyê / bêvilê hatin
|
||
lût sirîn (poz / difin / kepî / bêvil) kif kirin
|
||
lût şkan poz şkestin
|
||
lût şkan ketin şermê
|
||
lût rût, hût, rûs, xwas
|
||
lûtberz pozbilind, kesa/ê xwe pir mezin dihesibîne
|
||
lûtberzî pozbilindî
|
||
lûte (peyvek neşirîn e bo kesên poz-/ difinmezin) pozo
|
||
lûte pozê: Heme-lûte Memê pozo
|
||
lûte Eyşe-lûte Eyşê pozê
|
||
lûtela biyanbûyî, xerîbbûyî, jêdûrketî
|
||
lûtewane xizêm, difinark, pirtika zêrîn ya li şûna guhan (guhark) dixin poza / difina xwe
|
||
lûtfiş pozfiş, difinfiş, pozkunikmezin, kesa/ê kunikên poza / difina / kepiya / bêvila wê / wî mezin in
|
||
lûtke gupik, gupîtk, lûtke, cihê / beşa herî bilind
|
||
lûtqulinge difinşalok, pozxwehr, kesa/ê kepiya wê / wî çemiyayî / tewiyayî ye
|
||
lûtzil pozmezin, difinmezin
|
||
lûzew rêjen, herik, av, çem, rûbar
|
||
-m, -m- min: dembînin min dibînin, dembîna min didît
|
||
-m, -m- -(y)a min: malekem mala min
|
||
-m, -m- -(y)ê min: espekem hespê min
|
||
-m, -m- (ez ...) me: Min mamostam Ez mamoste me
|
||
ma (çiyayê / girê / zûrê) rût
|
||
ma- ma-: maker maker, kera mê, dw nêreker
|
||
ma- mê-, -marî: makew mêkew, kewmarî, dw nêrekew
|
||
maç maç, ramûsan, ramîsan
|
||
maç kirdin maç kirin, maçî kirin, maçandin, ramûsandin
|
||
maçe hêstira mê, qantira mê
|
||
maçe maçe, qeremaç(e), yek ji çar cûnên kartên kumkanê (lîstika kartan) e
|
||
maçekî bn maçe
|
||
maçmaçên hevmaçî, maçkirina hev
|
||
maçûmûç maçûmûç, hev maç kirin û xwe li hev alandin
|
||
mad bn mîd
|
||
madde bn made
|
||
maddî bn madî
|
||
made made, madde, bend, xal, paragraf
|
||
made mijar, babet
|
||
made made, tişt, materya
|
||
made berdesk, pate, tişta nanpêj hevîrî datîne ser û diavêje tenûrê
|
||
made pên, pehîn, pêhn, çift, refes, zîtik, zîçik, lêdana bi piyan / lingan
|
||
maden kanza, maden, bn kanza
|
||
madeperist madeperest, materyalîst
|
||
madeperistî madeperestî, materyalîzm
|
||
mader mader, mak, dayik, dê, deyk, da, bn dayk
|
||
maderza zikmakî, xwezayî, xweriştî
|
||
madeyî bn madî
|
||
madî madî, diravî, aborî, pareyî
|
||
madî medî, bn mad
|
||
maf maf, heq: Azadî mafî her gelêk e Azadî mafê / heqê her gelî ye
|
||
maf par, behr: Mafit bem pareye niye Para / behra te di vî pareyî nîne
|
||
maf têkilî, pêwendî, pevgirê, pabendî: Mafî be ser qisekey minewe niye Ti têkilî bi gotina min re nîne
|
||
mafûr mehfûr, merş, xalîçe, berik, hêsîl, lop, mişot, mêzer, sucatk, xawlîçe
|
||
mahek mahek, navê êşekê ye (ing. mumps, parotitis)
|
||
mahî mahî, şaxên fîlan
|
||
mahî tiştên ji şaxên fîlan hatine çêkirin yan bi wan hatine xemilandin
|
||
mahîzerd gupik, gupîtk, lûtke, serê çiya, bilindtirîn cihê çiya (t yên rût ango yê ti tişt lê şên nabe)
|
||
mak mak, dayik
|
||
mak mak, kan, serekanî, cihê yan tiştek tiştek jê tê yan çêdibe
|
||
mak mak, gewer, bûnewerî, sirişta rast ya tiştekî ango ne tenê xwiyanga wê / wî
|
||
mak zêdeêş, pêveêş, komplîkasyon, êşek biçûk ya li gel êşa serekî ye
|
||
makaw makav, serekanî, ava serekî
|
||
makaw cûnek şorbeyê ye
|
||
maker maker, kera mê, dw nêreker, kerê nêr
|
||
makermele xweşirînkirin, xweşirînkirina li ber dilê kesekî
|
||
makew mêkew, kewmarî, kewa mê, dw nêrekew
|
||
mal I
|
||
mal be qur girtin mal (li kesekî) wêran kirin, ziyan(ek mezin) gihandin kesekî
|
||
mal be qur girtin Mal be qur gîrê, bo wat kird? Malwêran, te çima wa kir?
|
||
lût birîn (bo diziyan / xirabiyan) ketin malekê
|
||
lût û minal bn malûminal
|
||
lût xistin mal dan, barê mala xwe danîn û li cihekî bi cih bûn
|
||
mal II
|
||
malat pez, koma mih û berx û beranan
|
||
malat terş, koma karik û bizin û nêriyan
|
||
malawa bît! Malava (bî)! Mala te ava be! Bi xatira/ê te!
|
||
malawayî xatirxwestin:
|
||
malawayî kirdin xatir xwestin Malawayî lê kirdîn Xatir ji me xwest
|
||
malbend malbend, bênvedangeh / rawestgeh in li ber rêyên karwanan
|
||
malbend der, dever
|
||
malbend war, welat
|
||
malbend navend, cihê girse / gel lê dicive, meydana bûyeran
|
||
maldar maldar, zengîn, dewlemend
|
||
maldarî maldarî, rêveberiya / karûbarên aboriya malê
|
||
maldarî maldarî, zengînî, dewlemendî
|
||
malewe malve, berev malê, ber bi malê ve: Eçim bo malewe Ez ê bi nik mal ve biçim
|
||
malewe malbatî, ehlê malê, kesên ji malekê: Malewe çon in? Malbatî çawan in? Zarûzêç çawan in?
|
||
malewênçe cûnek giya ye
|
||
malewmal mal bi mal: pişkinînî malewmal (lê)gerîna mal bi mal
|
||
malî xwemalî, xumalî, yên malê, malî
|
||
malî kedî, kehî, dw kûvî, kovî
|
||
malîn malîn, maliştin, (bi firçeyê / gêzîk / motorê gilêşî) paqij kirin
|
||
maloçke xanîk, mala / xaniyê biçûk û bêserûber
|
||
malos mahû, beraza mê, mehû, mawî
|
||
malran hatin malîn / maliştin
|
||
malû bangurdan, bagurdan, mangêr, mehlî, tapan, şûnkê serbanan, bangurdank, alavek e li ser banan tê gerandin daku ban bihêz bibe û dilopên avê tê neçin mal ve û malê şil nekin
|
||
malûm malim, serekên dînî yên cihûyan (li şûna melayên misilmanan yan qeşeyên fileyan)
|
||
malûminal zarûzêç, erzûeyal, jin û zarok
|
||
malwêran malwêran, malkembax, malxirab, xwelîser
|
||
malwêranî malwêranî, malkembaxî, malxirabî, xwelîserî
|
||
malxo lêzim, dost, kesek ku ji malbatê tê hesibandin. (Agadarî: Di kurmancî de "malxwê
|
||
malyat maliyet, berhem, hate, dahate, kar, qazanc
|
||
mam mam, ap, am, birayê babê yekî
|
||
maman pîrik, jina di welidîna / çêbûna zarok de alîkariya diya zarok dike
|
||
mambirayîme cûnek tirî ye
|
||
mame mamo, apo, amo
|
||
mamele bn mamile
|
||
mamexeme xalxemo, kesê pir xeman dixwe
|
||
mamik mamik, tiştonek
|
||
mamil mamil, mi'amil, kesa/ê bi berdewamî bazirganiyê / ticaretê li gel kesek din dike
|
||
mamile mamilet, mi'amilet, bazirganiya / ticareta berdewam di navbera du hevpeymanan de
|
||
mamilepeşîmanî pêşînat, beşek / pişkek ji bihayê tiştê dê bêt kirîn ku yê bikir dide yê firoşer daku ger yê bikir paşî li bazara xwe poşman bibe û nexwaze tiştên sparişkirî bikire hingê ev pişka / beşa pare bo yê firoşer bimîne
|
||
mamir mamir, mamirk, mirîşkên ciwan, mirîşkên dê di nêz de bigihin jiyê / temenê hêkkirinê
|
||
mamiz xezal, bn ask
|
||
mamîl bn mamil
|
||
mamîlan cûnek giya ye
|
||
mamîran bn mamîlan
|
||
mamk bn mamik
|
||
mamleçûqe kum, kulav, t yê bi saqo / qapût ve
|
||
mamnawendî navincî, tiştê ji mezinatiya / başiya / jêhatiniya xwe ve ne pir mezin / baş û ne jî pir biçûk / xirab
|
||
mamo bn mame
|
||
mamojin jinmam, jinap, jina mamê / apê kesekî
|
||
mamosta mamoste, mamhosta, fêrker, dersdêr, wanedêr, hînker, kesa/ê dersan / waneyan li dibistanan yan fêrgehên din dide
|
||
mamosta bernav bo kesên xwenda / zana
|
||
mamostayane mamosteyane, mîna / wek mamosteyan, hosteyane, bi hostetî
|
||
mamotk jêhatî, bihinêr, kesa/ê baş dikare tiştan çêbike, kesa/ê ji destên xwe ve zîrek / jêhatî
|
||
mamwesta bn mamosta
|
||
man man, xweragirtin, sekinîn, nelivîn, neçûn, nemirin, neguherîn
|
||
man grev, karnekirina ji ber nerazîbûnê
|
||
man girtin grev kirin, ketin grevê, karê xwe rawestandina ji ber ku ji kardêra/ê xwe ne razî ye û dixwaze bi rawestandina karê xwe bandorê li kardêr bike daku daxwazên kesa/ê kar rawestandiye bi cih bîne
|
||
manewe veman, li paş man
|
||
manewe man, wek mêvan li derekê man
|
||
mangir girevgir, kesa/ê karê xwe radiwestîne ji ber ku ji kardêra/ê xwe ne razî ye û dixwaze bi rawestandina karê xwe bandorê li kardêr bike daku daxwazên kesa/ê kar rawestandiye bi cih bîne
|
||
-man, -man- me: namanbînin me nabînin, lêman dizîwe ji me diziye
|
||
-man, -man- -(y)a me: malekeman mala me
|
||
-man, -man- -(y)ê me: espekeman hespê me
|
||
-man, -man- -(y)ên me: espekanman hespên me
|
||
mana wate, mane, me'ne
|
||
manadar watedar, manedar, bime'ne
|
||
manayî wateyî, maneyî, razber, abstrakt
|
||
mandû westî, betilî, kerixî, mandî, tehibî, te'ibî
|
||
mandû bûn westîn, betilîn, tehibîn, te'ibîn, mandî bûn
|
||
mandû kirdin westandin, betilandin, te'ibandin, mandî kirin
|
||
mandûnebûnî mandînebûn, silav li kesek ji rêvingiyê tê / hatiye: "Xwedê qewetê bide" yan biwêjek wek wê
|
||
mang heyv, hîv
|
||
mang meh, heyv, heyamek salnameyî yê nêzî 30 rojî
|
||
mang gîran heyv xeyirîn, dema heyv bi temamî yan jî hin parçeyên wê tarî dibin û nayên dîtin
|
||
mangî çiwarde meha çarde(hî), meha tevav, dema meh bi temamî tê dîtin
|
||
mangî dahatû meha bêt / were
|
||
mangî raburdû meha borî / çûyî
|
||
manga, mange çêl, çêlek, "gayên mê"
|
||
mangane mehane, her meh
|
||
mangane mehane, li gor mehan
|
||
mangeşew tavheyv, tavehîv, hîveron, ronahiya heyvê yan şeva ronahiya heyvê li dinyayê dide
|
||
mangî mehî, bi mehan, li gor mehan
|
||
mangî heyvî, bi heyvê, li gor heyvê
|
||
manî bn mana
|
||
maqûl maqûl, jêhatî, berkeftî, qenc, çê, baş, çak
|
||
mar mar, heywanek xwişok yê bi piranî jehrawî ye
|
||
mar bn tarûmar
|
||
marasa zivirok, badok, badbadok
|
||
marangaz marpêvedayî, kesa/ê marekî yan çend maran jehra xwe gihandiyê
|
||
marçêwe çavmark, meroje, navê giyayekî ye
|
||
mare mehr, mar, zewac, jin- yan mêrkirin
|
||
mareke zîn
|
||
mareke kurtan
|
||
mareke têr
|
||
marekol dûpişk, bn dûpişk
|
||
mareyî next, qelen, pareyê / malê malbata zavayî dide ya bûkê
|
||
marezîw hezarpêk, navê heywanikek biçûk ya pirling e
|
||
marîfet marîfet, me'rîfet, xîret, namûs, şan, şeref
|
||
marîfet hinêr, şiyan, jêhatin, pêçêbûn
|
||
marîje giyayek xwerbar e
|
||
marmêlke margîsok
|
||
marmasî marmasî, cûnek masiyên dirêj e ku dişibe maran
|
||
marnegez cûnek pêlavan / solan e ta çokan dirêj e daku mar bi mirovî venedin / jehra xwe neavêjin mirovî
|
||
maro beş, niqteya spî li eniyan hespan
|
||
masan werimîn, perçivîn, pifîn, avisîn, pif bûn, bn awsan
|
||
masandin werimandin, perçivandin, pifandin, avisandin, pif kirin, bn awsandin
|
||
mase bn mêz
|
||
masî masî, masû, me'sî, lawirek avî ye
|
||
masîgir masîgir, kesa/ê yan lawirên masiyan digirin
|
||
masîgire masîgirk, navê firindeyekî ye
|
||
mast mast, şîrê germkirî û hêvênkirî û meyandî
|
||
mastaw dew, mast û av û xwê (û cemed / bûz) têkilkirî / tevlihevkirî
|
||
masulke, masûlke zeblek, masûlke, zevlek
|
||
masûle bilolk, gulolk, masûr, deziyên li hev alandî
|
||
masûle bn fîke
|
||
maş maş, maşik, gulgiyayek xwerbar e ku libên wan dişibin nokan / nîskan / fasoliyan û bi taybetî di nav birincî de tê xwarin. Navê wê yê zanistî Phaseolus aureus e.
|
||
maşe cûnek toran e bo masîgiriyê
|
||
maşîn xwarin, xilas kirin
|
||
maşînewe ramalîn, raheşandin, bi carekê xilas kirin (t dema kesek tiştekî bi tevayî diavêje devê xwe)
|
||
maşot kirmik, kurmik, parazît
|
||
maşqe bn aşqeûmaşqe
|
||
mat mat, ecêb, seyr, sosret, hêbet, heyirî
|
||
mat (bêdeng, kir) mit, kir, bêdeng, bêpêjn
|
||
mataw tavheyv, hîvron, tava heyvê / hîvê, şeva tava heyvê bihêz e
|
||
mate (fêkî / keske / sebze) nîvgihiştî
|
||
matemîn bêmad, bêxulk, aciz, nekêfxweş, bêzewq
|
||
matemînî bêmadî, bêxulkî, acizî, nekêfxweşî, bêzewqî
|
||
matik kil, rengê reş yê mirov li bijangên / mûjangên çavên xwe didin, bn arayiş
|
||
matî matî, ecêbî, seyrî, sosretî, hêbetî, heyirînî
|
||
matî mitî, kirî, bêdengî, bêpêjnî
|
||
matî bêmadî, depresyon
|
||
matlî cûnek tivengan / çekan e
|
||
mator motor
|
||
matore bn pirûpûç
|
||
maw mayî, heyî, sax, nemirî
|
||
maw bermayî, jibermayî, zêde
|
||
mawe heyam, dem, mawe, midet, wext, çax
|
||
mawe qeder dûrî
|
||
mawe delîv, derfet, îmkan, rê
|
||
maxolan xemgîrî, xemgînî, têrxemî, kovandarî
|
||
maxolan bêhedan, nerehetî, nearamî
|
||
maxulya bn maxolan
|
||
maye nirx, biha, maye, sermaye
|
||
maye binas, sedem, semed, sebeb, serekanî, çavkanî
|
||
maye madde
|
||
mayepût rût, rûtbûyî, kesa/ê ti pare yan maliyet nîne yan nemaye, kesa/ê ketiye rewşek kembax (pir xirab) ya aborî
|
||
mayedar mayedar, maldar, malhe, zengîn, dewlemend, kesa/ê di rewşek baş ya aborî de
|
||
mayedarî mayedar, maldarî, malheyî, zengînî, dewlemendî
|
||
mayesîrî bawesîrî, basûrî
|
||
mayewar, mayewer rastîn, heyî, nehewante
|
||
mayin mahîn, mehîn, hespa mê
|
||
mayinçe ling, lûlaq
|
||
mayinçe masûlke
|
||
mayis bn ayar
|
||
mazin bn mezin
|
||
mazû mazî, mazû
|
||
mazûlîkêş xweragir, mukum, dilsoz
|
||
me- ne-, me- (pêşpirtikek e bo fermaniya ne-erênî): meke neke, meke, mebin nebin, mebin
|
||
me'amele bn mamile
|
||
mebest mebest, merem, mexsed, niyaz, armanc, nêt, niyet, daxwaz, hêvî, doz
|
||
mebesthên erênî, avaker, biber, berhemder
|
||
meclîs civîn, meclis, civat, encûmen, kor
|
||
meclîs bestin / girtin civîn li dar xistin
|
||
mecrîsok navê giyayekî ye li mêrg û çîmenan şên dibe
|
||
mecûsî mecûsî, stêrxwîn (astrolog) yan sihrbazên zemanê berê
|
||
meçek zend, bask, meçek, dest
|
||
mefreq bronz, mefreq (cûnek kanza / maden e)
|
||
meger meger, ger ne: Meger xom nekem Ger bi xwe nekim
|
||
meges bn megez
|
||
megez megez, pêşû û mêş û firindokên din yên mîna wan
|
||
megezxor megezxwer, heywanên pêşû û mêş û yên wek wan dixwin
|
||
meha bn mê
|
||
mehek bn sengî mehek
|
||
mehik, mehk mehik, xwîndîtin, xwînçûna ji ber keçan / jinan, bênivêjî
|
||
mehîr şorbe, mehîr, avik
|
||
mehkem mukum, cihgirtî, xurt, tişta bi asanî ji cihê xwe nalive
|
||
mehkeme bn dadge
|
||
mehşer bn rojî mehşer
|
||
mekat bn merane
|
||
mekir bn mekr
|
||
mekîne mekîne, endaz, makîne, alav, amûr, hacet
|
||
meko veşargeh, cihê xwelêveşartinê
|
||
xo le meko dan xwe li ber venan / vedan, xwe li ser rêya kesekî / heywanekî veşartin ta ku ew kes / heywan bêt û bikeve destê kesa/ê xwe veşartiye
|
||
mekr bn fêl
|
||
mel bn balinde
|
||
mela mela, mele, serekên dînî yên misilmanan (hevberî qeşeyên fileyan yan malimên cihûyan)
|
||
melamet melamet, motîv
|
||
melamet binas, sedem, semed, sebeb, ho
|
||
melaq mewîj, mêwîj, tiriyê hişkkirî
|
||
melaş mit, kir, bêpêjn, bêdeng, bêdeng û bêliv
|
||
melaşû pidû, pidî, alûme, panika devî
|
||
melayetî melatî, meletî, karê / pîşeya / jiyana melayan
|
||
melayket bn firîşte
|
||
melazade melaza, ji binemala melayan, zaroka/ê mela
|
||
melbend bn malbend
|
||
mele ajnî, melevanî, avjenkî, sobahî, ajne, ajnê
|
||
mele kirdin ajnîn, melevanî kirin, ajnê kirin, avjenî kirin, xwe di avê xistin, çûn di avê de û tê de pî / ling li hewa gerîn, xwe avêtin avê û tê de pî / ling ji erdê bilindkirî xwe livandin
|
||
melega ajnîgeh, melevanîgeh, hewza / cihê ajnînê / melevanîkirinê
|
||
melewan ajnîzan, ajnîvan, melevan, melevanîzan, kesa/ê dizane di avê de bilive bêyî ku bixeniqe
|
||
melewanî ajnîzanî, ajnîvanî, melevanî, werzişa / spora yan zanîna / hunera livîna di avên kûr de
|
||
melezan bn melewan
|
||
melhem melhem, krêm, merhem, dermanek don e bi leş radidin daku nerm bibe yan ji nesaxiyekê bêt parastin
|
||
melkeb zembîl sepet, selik, zembûlk
|
||
melkesen cûnek kirmikan / kurmikan e
|
||
melmel cûnek çît / qumaş e
|
||
mem guhan, ew pişk ji leşê heywanên mê ya ku şîr tê de ye yan şîr jê tê
|
||
memdar guhandar, ew cûn heywan yên ku guhan hene
|
||
meme bn memk
|
||
memîle serçiçik, sermemik, ew kuna / qula li memikên / bersîngên / bistanên jinan ya ku şîr jê tê
|
||
memk memik, bistan, bersîng, çiç, çiçik, memk, ew pişk ji leşê jinan ya ku şîr tê de ye yan şîr jê tê
|
||
memk dan çiçik dan, şîrê memên / çiçikên xwe bo xwarinê dan zarokekî
|
||
memkbend bermemik, ew parçeya cil ya ku jin dixin ber memikên xwe
|
||
memke memik, meme, botlê / şûşeya şîrê zarokan dikinê û zarok dikare piço-piço ji kunika wî şîrî bimêje û vexwe
|
||
memkole memkok, çiçkok, memên / çiç(ik)ên biçûk
|
||
men min, mine, pîvanek giraniyê / qursiyê ya nêzî 3 kîlograman e
|
||
men vê gotinê de: Her kes menî malî xoyetî Her kes hosteyê karên xwe ye
|
||
mencel mencel, amanek mezin e t ji mis / sifir tê çêkirin
|
||
menceloke mencelok, mencelên biçûk
|
||
-mend -mend, paşbendikek e bo çêkirin hin navdaran ku wateya "kesa/ê tiştekî dike / dizane" dide: hunermend, karmend
|
||
mendebûr pîs, genî, girewî, fistewî
|
||
mendîl cûnek çît / qumaş e
|
||
mene bermayî, jêmayî, zêde
|
||
menê giyayek bênxweş yê xwerbar e
|
||
meng kûr (av û hwd)
|
||
mengaw hewz, cihê av tê
|
||
mengene mengene, alavek e bo şidandina / dewsandina hin tiştan
|
||
mengî kûrî, kûrahî, kûratî
|
||
mengîl bn mendîl
|
||
mengul mengul, zengul û mengul, gulîfank, hin tişt in bo xemilandina dîwaran yan cihên din
|
||
meqam miqam, kilam, stran
|
||
meqest meqes, miqes (alavek pêbirînê ye)
|
||
mer mî, mih
|
||
meran bn yasemîn
|
||
merane mihane, mekat, baca mihan
|
||
merc merç, şert, şirût, şert û merc, şert û şirût
|
||
merd gernas, egîd, mêr, mêrxas, wêrek, biste, aza
|
||
merd merd, kesa/ê amade ye malê xwe bo alîkarîkirina xelkê xerc bike, dijw temah, çepel, nemerd
|
||
merdayetî mêranî, mêrxasî, wêrekî, bistehî, gernasî, egîdî, azayî
|
||
merdayetî merdî
|
||
merdim mirov, meriv, mere, ademza, benîadem, ademîzad, însan
|
||
merdum bn merdim
|
||
mere azar, jan, êş, elem
|
||
merekeb ximav, hibir, mirekeb,
|
||
merexes destûrdayî, berdayî, bexşandî
|
||
merexesî destûr, xatir, îzin
|
||
merez merez, mixayir, mohaîr
|
||
mereze zeviya birinc
|
||
merg merg, mirin, neman
|
||
mergemûş jehrek e t bo kuştina mişkan / curdan tê bikaranîn
|
||
merheba merheba, silav
|
||
merkane merkane (cûnek ceran / cerikan e)
|
||
merkez navend, merkez
|
||
merkezî navendî
|
||
mermer mermer (cûnek kevirê bihadar e)
|
||
mesîhî file, mesîhî, xrîstiyan
|
||
merûmalat terş, tewal, sewal, terşûtewal, kerî, pez
|
||
merz tixûb, sinor, bn sinûr
|
||
merze catir, catirî, catirk (navê giyayekî ye)
|
||
merzekêwîle bn merzingoş
|
||
merzingoş catira dêmî / beyaristanê / kûvî
|
||
merzewan tixûbvan, sinorvan, kesa/ê çavdêriya / sereguhiya sinoran / tixûban dike
|
||
merzewan sinorî, tixûbî, kesa/ê li ber / ser sinoran dijî
|
||
mesek bn mûşek
|
||
mesel mesel, metel, nimûne, mînak, wekok, wêne
|
||
mesela mesele, bo nimûne, wek mînak
|
||
mesîne mesîn, amanek avê yê lûlîdar e
|
||
mest mest, serxweş, kesa/ê ketiye bin bandora alkoholê yan tilyakê (her wiha mecazî: kesa/ê bi kirina tiştekî zêde kêfxweş bûye)
|
||
mestî mestî, serxweşî
|
||
meşkale bn meşkole
|
||
meşke meşk, pîstê / çermê / postê hin heywanan (t yê bizinan / çêlan) yê bo kêşana avê yan kana / kilana / kiyana mast daku bibe dew û don / nîvişk
|
||
meşke jendin meşk kan / kilan / kiyan / kilandin / kiyandin / hejandin / livandin / anîn û birin daku mastê tê bibe dew û don / nîvişk
|
||
meşkole meşkok, pîstok, postik, canteyek biçûk e ji pîstê / çermê hin heywanan tê çêkirin û hin xwirakên hişkkirî (bo nimûne hejîrên hişkkirî) tê de tên parastin
|
||
meşq rahênan, ra-anîn, temrîn, meşq, xwefêrkirin, xwehînkirina bi kirinê / çêkirinê li derî dema bi rastî bûyerek diqewime, li derî dema pêşbaziyê / lîstikê
|
||
meşqbîn rahênanker, meqşker, kesa/ê xwe bi meşqan fêr dike, kesa/ê bi meşqan tê hînkirin
|
||
meşdader meşqder, rahênander, kesa/ê kesek dî bi meşqan fêr / hîn dike
|
||
metarêz xendek, çeper, cihê leşker / pêşmerge bo xwe koliye û tê de li benda dijmin dimîne yan xwe ji dijmin diparêze
|
||
metel mamik, tiştonek, têderxistinok, metel, metelok
|
||
metel dahênan mamik pirsîn
|
||
metel helhênan tê derxistin, mamik zanîn, bersiva mamikekê rast dan
|
||
meth meth, pesn
|
||
metirsî metirsî, tirs, fikar, endîşe
|
||
metirsî xeterî, talûkeyî, metirsî
|
||
mewda dev, devik (parçeya tûj / birek ji kêrê / şûr û hwd)
|
||
mewda mijar, babet
|
||
mewlû, mewlûd mewlûd, mewlîd, pîrozkirina (jidayik)bûna Hz. Mihemed pêxember
|
||
mexaze mexaze, mixaze, dikan (t yên cilfiroşiyê)
|
||
mexlûq, mexlûqat afirandî, mexlûq, mexlûqat, heyber, xelk, hemû tiştên heyî yên jîndar
|
||
mexşel pêtal, meşale, agirê mirov li gel xwe dimeşîne daku rêya mirov ron bike (wek sembol jî tê bikaranîn)
|
||
mexte aheng, aştî, lihevî, tenahî
|
||
mexte girtin li hev kirin, li hev hatin, aşt bûn, pêk hatin, aheng (di navbera du kesan / aliyan de) çêbûn / peyda bûn
|
||
mey mey, bade, şerab, ereq, raq, alkol, alkohol, vexwirak, vexwarinên alkol tê
|
||
meyan navber, navbeyn
|
||
meyan nav, nêv, navend
|
||
meyan dever, navçe, herêm, cih, war
|
||
meydan bn meydan
|
||
meyandin meyandin, mehandin, tiştek ruhn / avî kirin tiştek nîvziwa (t şîr kirin mast)
|
||
Meyandûaw Mezra Botan, Mezopotamya, Nêvduav, devera dikeve navbera Çemê Dîcle û Çemê Firat
|
||
meyane navincî, navîn, nave, nêve, ya ne zêde mezin û ne jî zêde biçûk
|
||
meyane têkilî, nasîn
|
||
meyanero rênerm, navrê, sernerm, dijw rêhişk, tundraw, ekstremîst, serhişk
|
||
meyaneroyî rênermî, navrêyî, sernermî, dijw rêhişkî, tundrawî, ekstremîzm, serhişkî
|
||
meyaneyî navincî, navîn, naveyî, nêveyî
|
||
meyaneyî rênerm, navrê, sernerm
|
||
meydan meydan, gorepan, mêdan, rastgeh, çare, cihê pan (û rût, t bêdar)
|
||
meydan delîv, derfet, îmkan, rê
|
||
meydandar şerker (t di pevçûna navera du kesan de)
|
||
meydandarî pevçûn, lêkketin, lihevxistin, şerê navbera du yan çend kesan
|
||
meyfiroş meyfiroş, badefiroş, kesa/ê meyê / badeyê difiroşe, xwediya/ê dikana meyê / badeyê
|
||
meygêr meygêr, badegêr, saqî, kesa/ê meyê / badeyê raber dike
|
||
meyî meyî, mehî, tiştê ku meyiye yan hatiye meyandin
|
||
meyîn meyîn, mehîn, tiştek ruhn / avî bûn nîvziwa (t şîr bûn mast)
|
||
meyl hewes, gêwl, arezû, hez, dil, daxwaz, xwezî, xwestik, meyl
|
||
meymûn meymûn, mêmûn, hin cûn heywanên destdar in
|
||
meymûn peyvek neşirîn e bo mirovan
|
||
meymûnewan meymûnvan, kesa/ê meymûnan xwedî dike yan dielimîne
|
||
meynet, meynetî dijwarî, bela, êş û jan, kul û derd, tengasî, tengavî, bêçaretî
|
||
meysaz meyçêker, meysaz, badeçêker, badesaz, hosteya/ê çêkirina meyê / badeyê
|
||
meysazî meysazî, meyçêkirin, badeçêkirin, badesazî, hostetiya çêkirina meyê / badeyê
|
||
meyser misoger, tekîd, te'kîd, bêguman, bêşik, pişrast
|
||
meyser kirdin bi cih anîn, misoger kirin, tekîd kirin
|
||
meystan meygeh, badegeh, meyistan, badestan, cihê mey / bade lê tê çêkirin
|
||
meyter tîmarker, seyîs, meyter, kesa/ê matî ji hespan dike, kesa/ê sereguhiya / çavdêriya hespan dike, xulamê hespên axayê xwe û / yan mêvanên wî av û alif dide
|
||
meyterî tîmar, seyîs, meyterî, sereguhîkirina hespan, matîkirina ji hespan, av- û alifdana hespan
|
||
meyyan bn meydan
|
||
mezat mezat, bazara lê tê gazîkirin ka kî dixwaze tiştekî bi bihayek girantir bikire ew tişt tê firotin wî kesî yê amade ye herî zêde pare pê bide
|
||
mezatxane mezatxane, cihê mezat lê tê kirin
|
||
mezbete gilî, gazin, gazinc, gazind, xwenerazîkirin
|
||
meze çêj, tam, tehm
|
||
meze lê cûlan tam lê (xweş) hatin, çêj lê (xweş) hatin, jê hez kirin, li ber dilî xweş bûn
|
||
mezedar çêjdar, bitam, tamdar, biçêj, tamxweş, çêjxweş
|
||
mezin bn mezn
|
||
mezirge mezirge, cih, dever (t yên pîroz / dînî)
|
||
mezn gir, girs, giring
|
||
mezn mezin
|
||
meznayî bn meznî
|
||
meznî mezinî, mezinahî, mezinayî
|
||
meznî girî, girsî, giringî
|
||
meznîxwaz mezinîxwaz, jixwemezintir, jixwezêde, kesa/ê her dixwaze (bi hêza / navdariya xwe) mezintir bibe tevî ku derfetên di dest de kêm in bo ku bigihe armancên xwe
|
||
mê mê, dijw nêr
|
||
mê (mer) mî, mih, dijw beran
|
||
mêbaz jinbaz, mêrê têkiliyên ne berdewam li gel jinan hene, mêrê "her roj" bi jinek nû re ye, mêrê "ji jinekê dibeze ya dî"
|
||
mêbazî jinbazî, têkiliyên ne berdewam yê mêrekî li gel jinan
|
||
mêçke serejin, jinanî, zelamê bi reftar û tevgera xwe ve mîna jinan
|
||
mêgel kerî, celeb, pez, koma mihan
|
||
mêj mêj, berê, berî demek dirêj
|
||
le mêjewe ji mêj ve, ji berê ve, demek dirêj e / bû ku...
|
||
mêjelak mejox, mejî (tenê bi wateya konkret)
|
||
mêjû dîrok, mêjû, tarîx, zanista yan serpêhatiyên li ser demên berê yan bûyerên qewimî
|
||
mêjûnas dîroknas, pisporên dîrokê
|
||
mêjûnasî dîroknasî, zanista li ser dîrokê
|
||
mêjûyî dîrokî, mêjûyî, tarîxî
|
||
mêkut mîrkut, mîrqut, alavek mîna bivir e lê serikê wî girovir e
|
||
mêkute xurî, xurîk (êşek e)
|
||
mêlak hesk, mifsik, moçik, heskû, alavek ji kefçiyan mezintir e xwarin pê ji qazanan / qûşxanan dikin sênîkan
|
||
mênge bn mê
|
||
mêrd mêr, şû, helal, zelamê di zewacê de mêrê jinekê
|
||
mêrd kirdin mêr kirin, şû kirin, (keç / jin) zewicîn
|
||
be mêrd dan dan şû, (jin / keç) zewicandin
|
||
mêrddar bimêr, mêrkirî, şûkirî, mêrdar, jina zewicî / zewicandî
|
||
mêrdezime bn moteke
|
||
mêrg mêrg, çîmen, çayir, giyastan
|
||
mêrgole mêrgok, mêrga biçûk
|
||
mêrguzar şên, hêşîn, giyadar, cihê gul û giya lê şên dibin
|
||
mêrguzar baxçe, gulistan
|
||
mêrû kêzik, hemû cûnên kêzikan yên difirin û dimeşin
|
||
mêrûgir kêzikgir, giyayên kêzikgir / kêzikxwer
|
||
mêrûle mêrî, mûrî, morî, gêle, gêre, gêrik, mûr, mûhî (zool. Formicidae)
|
||
mêrûle kirdin kizîn, kizkizîn, kizkiz kirin, hêdîka li ser agir kelîn
|
||
mêrûxor kêzikxwer, heywanên kêzikan dixwin
|
||
mêslezergo jale, lork, rolk, lavlavk (giyayek e)
|
||
mêş mêş, lawirek firok ya biçûk e
|
||
mêşesî cûnek firindeyan e
|
||
mêşk mejî, mêjî, mêşk
|
||
mêşk hiş, aqil
|
||
mêşk birdin mejî reş kirin, wa kesek aciz / zivêr kirin ku êdî nizane çawan / çi bike
|
||
mêşk birîn aqil (ji tiştekî) birîn, bawer kirin ku tiştek baş e
|
||
mêşk çûn gêj bûn, hay ji xwe neman
|
||
mêşk xoşe kirdin mejî şûştin, aqil xirandin
|
||
mêşkole mejîk, mejîçk, pişka biçûk ya mejî
|
||
mêşrewên mêşrevînk, tiştên tên bikaranîn bo dûrxistina mêşan ji tiştekî
|
||
mêtulke cûnek kêçan / spihan e
|
||
mêw mêw, dara tirî pê ve çêdibe
|
||
mêw find, şem, mûm, maddeyê find jê tên çêkirin
|
||
mêwerd zevî, zeviya tovkirî ya piştî yekem barana payizê kêlayî
|
||
mêwîn findî, mûmî, şemayî
|
||
mêwuj, mêwûj mewîj, mêwîj, tiriyê hişkkirî
|
||
mêx mîx, sing, kelem, bizmar, arêx, spîn
|
||
mêxek navê hin cûn gulên mîxdar e
|
||
mêxoş tirş-û-şirîn
|
||
mêye bn mê
|
||
mêyîne zayendmê, mêyîn, di rêzimanê de navdêrên mîna peyva "jin" ditewin
|
||
mêz mase, mêze, xwank, xank
|
||
mêz bn mîz
|
||
mêzgird suhbeta li dor maseya / mêzeya girovir
|
||
mêzgird panel
|
||
mêzgird gotûbêj
|
||
mi'arize opozîsyon, mixalife
|
||
micewir micewir, berdestiyê / berdestkê mizgeftê
|
||
micro bn kiwêr
|
||
mift belaş, herwe, bêpare, bêheq
|
||
mift pir erzan
|
||
miftî miftî, muftî, zanayek îslamê
|
||
mihamî parêzer, avûkat
|
||
mij pêl, qurta / qurça li cigareyê yan qelûnê tê dan
|
||
mij lê dan pêl lê dan, pêlek jê kêşan: Mijêk le cigarekey xoy da Pêlek li cigareya xwe da
|
||
mij mij, moran, dûman
|
||
mijdane xelata didin kesa/ê mizgîniyekê radigihîne
|
||
mijde mizgînî, mizgîn, nûçeya / peyama / xebera xweş / xêr
|
||
mijdegar mizgînîber, kesa/ê mizgîniyan diîne
|
||
mijer mêjer, kesa/ê tiştekî dimêje
|
||
mijer mêjerk, alava tiştekî dimêje
|
||
mijîn mêtin, mêjan, mêhtin (zarok: şîr ji memikên / çiçikên diya xwe kişandin devê xwe
|
||
mijîn têjikên heywanên guhandar: şîr ji guhanên maka xwe kişandina devê xwe)
|
||
mijîn mêjîn, av yan tiştek yê ruhn çûn di nav tiştekî re û êdî bûn beşek ji wî tiştî û wisan wenda bûn (t dema piçek av di nav axa ziwa re hişk dibe, hingê "av dimêje erdê")
|
||
mijok mêjok, tişta tiştek din dimêje xwe (t per ango kaxeza bo xiwakirina avê tê bikaranîn)
|
||
mil sto, hustu
|
||
mil gerden
|
||
milç, milçemilç, milçehûr milçemilç, xwarina / cûna / cûtina bi dengê bilind
|
||
milk milk, malûmilk, mal, erazî, dewlet, heyîn
|
||
milkûmal malûmilk
|
||
miloziman lewçe, zimandirêj
|
||
milwanke gerdenî, ristika gerdenê, kolye
|
||
mijîn mêtin, mêjîn
|
||
mil stu, hustu, sti, sto, stû, stuh, ew pişka ji leşê mirovan yan lawiran ya ku serî bi leşî ve girê dide (Agadarî: di kurmancî de peyva "mil" wateyek cuda dide: mil ew cih e ji leşî yê ku destên mirovan yan lawiran lê bi leşî / kelexî ve girêdayî ne)
|
||
mil berew cêgayek / şitêk nan berê xwe dan ciyekî / tiştekî, ber bi aliyekî meşîn / bi rê ketin
|
||
mil le çeqo sûtin stuyê xwe dan ber kêrê, serê xwe xistin belayê, xwe xistin talûkeyan / xeteriyan
|
||
mile pêşbazî, pêşbirk, misabeqe, sîbaq
|
||
milego bn milwanke
|
||
milek bn şêr
|
||
milema nefes, hilm, bên, henase, bênvedan, anîn û birina bênê / nefesê
|
||
milema nîştin bên(a kesekî) hatin, piştî bênbiserketinê dîsan bên vegerînê normaliyê: Hêşta milemam nenîştibû, wutî: "Debê dîsan rabikeynewe." Hê bêna min nehatibû, got: "Divê em dîsan bibezin."
|
||
mileqorte stulk, stuyê zirav û dirêj (yê firindeyan yan ji qerfî yê mirovan)
|
||
milequtê kirdin stuyê xwe dirêj kirin (daku tiştekî bibîne)
|
||
milewan stubend, benda / benê li dor gerdenê / stuyî tê alandin
|
||
milhur stustûr
|
||
milhur serhişk, înato
|
||
milkeç sernerm, dijw serhişk
|
||
milkeç serşor, dijw serbilind
|
||
milmilanê hevrikî, rikeberî, milmilanê, berxwedan, dijberî, berevanî
|
||
milûçe jan, êş, azar
|
||
milûçe kirdin arîn, azirîn, êşîn, hest bi êşê / janê / azarê kirin
|
||
milwanke gerdenîk, ristik, benî, ristika / zincîrka zêrîn yan zîvîn ya t jin dikin gerdena / stuyê xwe
|
||
min ez: Min kurd im Min nazanim Ez nizanim
|
||
min min: Min nemdezanî Min nedizanî, Le min gewretir e Ji min mezintir e
|
||
minal zar, zaro, zarok, zêç, biçûk, tifal, mirovên di jiyê / temenê kêm de
|
||
minal keç û kurên kesekî, qîz û lawên kesekî
|
||
minal aqilsivik, kêmaqil, nezan, negihiştî, xeşîm, nefehma, cahil
|
||
minalane zarokane, zarokşib, mîna / wek zarokan
|
||
minaldan zarokdank, cihê zarok tê de berî ku bêt dinyayê
|
||
minalî zarî, zaroyî, zarotî, zarokî, zaroktî, heyama kesek zarok e / bû: Be minalî zor şîrîn bû Di zarotiya xwe de pir şirîn bû / Dema zaro bû, gelek şirîn bû
|
||
minaloçke zarok, zarê biçûk, sava, biçkok
|
||
minare minare, birca bilind ya mizgeftan
|
||
mindal bn minal
|
||
mine kirdin piştrast kirin, saxtî kirin, teselî kirin, axulme kirin, lê vekolîn daku bizane ka çawan e / rast e
|
||
minet minet, qencî
|
||
minet minet, texsîrî
|
||
minet bûn Minetit nebê, çî ekeyt, bîke! Bêminet be, çi dikî bike (ez ji te natirsim)!
|
||
minetbar minetbar, qencîbar, kesa/ê qenciyek lê hatiye kirin û ji ber hindê (hest pê dike ku) erkê wê / wî ye qenciyekê li kesa/ê qencîkirî bike
|
||
minetbar spasdar, kesa/ê ji qenciya li wê / wî hatiye kirin pir razî ye û dixwaze spas bike
|
||
minetbarî minetbarî, qencîbarî
|
||
minetbarî spasdarî
|
||
minêwnî bn xoperest
|
||
mingin minminî, kesa/ê bi dengek nezelal (t yê ji kepê / difinê / pozê tê) yê mîna "minemin" dipeyive / diaxive
|
||
mingeming minmin, peyivîna bi dengek nezelal yê mîna "minemin" dipeyive / diaxive
|
||
minho guharto, versiyon, varyant
|
||
minox sexte, sixte, neresen, neheqîqî, nerast
|
||
minoxî sexteyî, sixtekarî, neresenî, nerastî
|
||
minûtoyî cudatî, formalîte (t dema kesek dixwaze ku formalîte di navbera wî û hevalên / hevkarên wî de nemîne): Em minûtoyiye bo çi ye? Ma ev formalîte bo çi ye? Em bira ne! Em heval in!
|
||
miqomiqo birdebird, suhbeta dengnizm di navbera du yan çend kesan de daku kesên din yên li nêzî wan suhbeta wan nebîzin
|
||
mir mir, mirîşk û firindeyên din yên wek wê
|
||
mirî sere mirîşka kurk
|
||
mir têr, têrtijî, kesa/ê yan heywanê hindî xwestiye xwariye
|
||
mir man xwe li ber (tiştekî) venan, lê pan, li tiştekî sekinîn yan li benda tiştekî man ta ku bêt û kesê bendewar xwe lê bide yan werbigire
|
||
mirad mirad, daxwaz, hêvî
|
||
mirandin mirîn, ji ber enirînê dengê mire-mir ji xwe anîn
|
||
mirawî mirawî, sone, qaza / werdeka mê
|
||
mirdar mirar, kelexê / leşê heywanên mirî
|
||
mirdar bûnewe mirar bûn, heywanên birîndar yan nesax dibin û ji berî bên serjêkirin bimirin û ji ber hindê bo xwarinê ne helal bin
|
||
mirdar bûnewe sekitîn, mirina ne-mirovan
|
||
mirdarbû mirarbûyî
|
||
mirdarbû sekitî
|
||
mirdarxor mirarxwer, kesên yan heywanên goştê heywanên mirarbûyî dixwin
|
||
mirdele spîçolkî, zer, zerik, rengavêtî, ji tirsan serûçav spî bûyî
|
||
mirdin mirin, jiyana xwe ji dest dan, jiyana xwe hinda kirin, hatin kuştin
|
||
mirdin sûtan kirin û nekirin, xwe kuştin û sotin: Mirdim û sûtam, be qisey min nekird Min kir û nekir, wî bi gotina min nekir / Min xwe kuşt û sot, bi ya min nekir
|
||
mirdok mirok, mirbar, dijw nemir
|
||
mirdû mirî, kesa/ê yan heywanê jiyana xwe ji dest daye
|
||
mireba reçel, mirebe' (peyvek erebî ye)
|
||
mirekî bi coşî, bi dilek germ, ji dil
|
||
miremir dengê "miremir"
|
||
mirîşk mirîşk, firindeyek kêmfir ya kedî ye
|
||
mirk bn enîşk
|
||
mirkan bn damirkan
|
||
mirov, mirow mirov, meriv, mere, beşer, însan, benîadem, ademza, ademîzad
|
||
mirovayetî mirovatî, mirovahî, sirişt û taybetmendiyên mirovan
|
||
mirovayetî hemû mirov bi hev re
|
||
mirovdost bn mirovperwer
|
||
mirovî mirovî, tiştê ku li gor baweriya / sirişta / taybetmendiya / wijdana mirovan e
|
||
mirovî merdî, camêrî, ciwamêrî, qencî
|
||
mirovperwer mirovperwer, mirovdost, kesa/ê ji mirovan hez dike, kesa/ê yan baweriya nirxek bilind dide mirovan û mirovatiyê
|
||
mirovzanî mirovnasî, zanista li ser mirovan
|
||
mirûrçe bn mirûle
|
||
mirûrçe kirin hêdîka kelîn
|
||
mirûrçe kirin kel hatinê
|
||
mirûrçe kirin arîn, azirîn, êşîn
|
||
mis mis, sifir, mîs (cûnek kanza / maden e)
|
||
mis tê kiran mismit bûn, mismitîn, qet nebihîstin tevî ku çend carî bi dengek bilind bêt dubarekirin jî: Elêy giwêt misî tê kirawe! Dibê qey guhê te mismit bûye! (ango: Ma guhê te bi misê helandî hatiye dagirtin!?)
|
||
misger miskar, misger, kesa/ê karê mis / sifir dike
|
||
misgerî miskarî, misgerî, karûbarê kesên miskar
|
||
misk misk, maddeyek bênxweş e (t wek bên-avê tê bikaranîn)
|
||
miskî miskî, tişta ji miskê hatiye çêkirin yan bêna miskê jê tê
|
||
miskî bênxweş
|
||
miskî bêndar
|
||
misoger misoger, piştrast, bêguman, biste, bisteh
|
||
misqal misqal, pirt, pişkek / parçeyek pir biçûk
|
||
misqal misqal yekîneyek pîvanî ye t bo zêr û zîv
|
||
mist navd mist, kulm, destê miçandî / şidandî (t daku wek derbe li tiştekî / kesekî bide)
|
||
mist rengd mist, kulm, lep, tijî / miştî destekî tiştek
|
||
miste mist, kulm, derbe, derbeya / lêdana bi mistê / kulmê
|
||
mişar mişar, birek, alava pêbirîna daran yan asin
|
||
mişe mişe, zehf, pir, gelek
|
||
mişexor berxwer, mişexwer, parasît
|
||
mişext mişext, aware, derbider, sirgûnkirî, koçber
|
||
mişextî mişextî, awareyî, derbiderî, koçberî, sirgûn
|
||
mişk mişk, rawirek biçûk yê kilikdirêj e ku dişibe cirdan / curdan lê ji wan biçûktir e
|
||
mişkgire kolare, qereqûş, xertel, mişkgirk (firindeyek e)
|
||
mişt mist, kulm, destê miçandî / şidandî (t daku wek derbe li tiştekî / kesekî bide)
|
||
mişt rengd mist, kulm, lep, tijî / miştî destekî tiştek
|
||
miştax miştax, cihê tirî li ser tê hişkkirin daku bibe mewîj
|
||
miştaxan miştaxan, rezber, heyama / demsala hişkkirina tirî daku bibe mewîj
|
||
mişte mist, kulm, derbe, derbeya bi mistê / kulmê
|
||
miştûmir birdebird, suhbeta dengnizm di navbera du yan çend kesan de daku kesên din yên li nêzî wan suhbeta wan nebîzin
|
||
mişûr sexbêrî, miqateyî, hişyarî, lixwehişyarî
|
||
mit mit, kir, bêdeng, bêpêjn, bêkipîn
|
||
mitmane mitmane, pêbawerî, xwespartin
|
||
miturbe bn muturbe
|
||
mixabin mixabin, heyf
|
||
miyan bn meyan
|
||
miyaw miyaw, dengê kitikan / pisîkan
|
||
miyawandin miyawîn, miyaw kirin, miyaw-miyaw kirin, dengê kitikan / pisîkan ji xwe anîn
|
||
miyawemiyaw miyaw-miyaw, dengê domdar yê kitikan / pisîkan
|
||
miz miz, meaş, destheq, heq, mehane, pareyê kesek dide kesek din ji ber ku yê pareyan werdigire karek bo yên pareyan dide kiriye yan tiştek dayiyê
|
||
mize mize, destheq (t yê ku ne bi pare tê dan. Bo nimûne: Kesek arê xwe dibe nik aşvan. Aşvan arê wî dihêre. Xwediyê ar ti pare nade aşvan lê hin ji wî arî didiyê. Ev ar "mize"yê aşvan e.)
|
||
mizeber kedkar, pale, mizeber, mizwergir, meaşwergir, mizyar, kesa/ê bi miz / meaş dixebite / dişuxile / kar dike
|
||
mizeberî kedkarî, mizeberî, mizwergirî, meaşwergirî
|
||
mizgewt mizgeft, camî, cam'e, mescid, perestgeha / pîrozgeha / îbadetgeha misilmanan
|
||
mizgênî mizgîn, mizgînî, nûçeya / peyama / xebera xweş / xêr
|
||
mizgênî xelata didin kesa/ê mizgînekê radigihîne
|
||
mizr miz, piçekî tirş
|
||
mizrî mizî, tama piçekî tirş
|
||
mizûr berdestî, berdestk, alîkar, kesa/ê bi pare di karekî de alîkariya kesê pare dike dide
|
||
mizûrî berdestkî, berdestîtî
|
||
mizyar kedkar, pale, mizyar, mizwergir, mizeber,
|
||
mizyarî kedkarî, paletî, mizyarî, mizwergirî, mizeberî, palehî
|
||
mîç (binmîç) ban, serban (t ji alî hindir / jêr ve)
|
||
mîç (çig) kap, kab, kaw, çik, hin hestî ne (t yên mihan ku di hin lîstikan / yariyan de tên bikaranîn)
|
||
mîç şatir, zîrek, şeytan, jêhatî
|
||
mîçên girêçkanê, deqanê, kapanê, lîstika / yariya bi kapan / kaban
|
||
mîd med, mîd, gelek îranî ye ku tê bawerkirin ku bavkalên kurdan in
|
||
mîdî medî, zimanê / çandeya / tiştên medan
|
||
Mîdya Medya, Mîdya, welatê medan / mediyan
|
||
mîl mîl, mayl (pîvek dirêjahiyê ye, 1 mîl 1609 metre ye)
|
||
mîl tîrk, mîl, îbre, ew tiştikê zirav yê di demjimêrkan de dizivire û saetan û deqeyan û saniyeyan diyar dike
|
||
mîlî- milî-, hezarêk, yek ji hezarê: mîlîmetir milîmetre, hezarêk metre, 0,001 metre
|
||
mîmber bn rîxole
|
||
mîmk met, xwişka babê kesekî
|
||
mîmk xalet, xwişka dayika kesekî
|
||
mîmkza kurmet
|
||
mîmkza kurxalet
|
||
mîmkza keçmet
|
||
mîmkza keçxalet
|
||
mînek berbedel, zêdek, mînek
|
||
mînekî mînekî, zêdekî, piştmêr, reservîst, kesên ne pişkek in ji leşkeriyê lê ger pêdivî bi wan hebe belkî bên vexwendin
|
||
mîr mîr, prens, fermandar, kesê emr / ferman di dest de, serok, serokê herêmekê yê ku serokatiya xwe ji bavkalên xwe girtiye
|
||
mîr bernavek rêzgirtinê ye: Mîrim Mîrêm, Mîrê min
|
||
mîr- mîr-, ser-, ya/yê serekî / mezin
|
||
mîralay mîralay, serekek leşkerî ye
|
||
mîran heftem meha ji salnameya kurdî (29 ta 20.10 ji salnameya julyanî)
|
||
mîrane mîrane, mîna / wek mîran
|
||
mîranî mîranî, cûnek govend û dîlana kurdî ye
|
||
mîranî cûnek tirî ye
|
||
mîraş mîraş, aşvanê mezin / serekî
|
||
mîraşpez mîraşpêj, xwarinçêkerê mezin / serekî yê dîwanekê
|
||
mîrat mîrat, mîras, pêmayî, kelepûr, bermayî
|
||
mîratgir mîratgir, kesa/ê dê bibe xwediya/ê maliyetekê dema xwediya/ê wî maliyetî nemîne
|
||
mîratî mîratî, tişta wek mîrat hatiye wergirtin
|
||
mîratî mîratî, nifrînkirî, xezebkirî, lanetkirî
|
||
mîratxor mîratxwer, kesa/ê bûye xwediyê mîratekî yan hin mîratan, kesa/ê bi mîratekî yan mîratan jiyara xwe dike
|
||
mîraw mîrav, ava serekî / mezin
|
||
mîraxur mîraxur, mîrseyîs, xulamê mezin / serekî yê hespên mîr
|
||
mîrayetî bn mîrnişîn
|
||
mîre- mezine-, mîre-
|
||
mîredê mezinegund, gundê mezin
|
||
mîrêtî mîrîtî, mîrtî, pergala / rêbeveriya mîrane
|
||
mîrî mîrî, hikûmî, dewlî, tiştê mîr yan dewletê, tiştê di dest dewletê de
|
||
mîrkar mîrkar, karmend, memûr, kesa/ê di xizmeta mîr / dewletê de dixebite
|
||
mîrnişîn mîristan, mîrnişîn, herêma ji alî mîrekî ve tê birêvebirin
|
||
mîrşikar nêçîrvanê serekî / mezin
|
||
mîrza mîrza, kesa/ê ji binemalek mîran
|
||
mîrza rêzdar, birêz, mîrza, zêdenavek rêz- û qedirgirtinê ye
|
||
mîrzayî mîrzayî, cûnek goreyên hiriyê yên ta çokan dirêj
|
||
mît bn mûş
|
||
mîtên bn mûşên
|
||
mîtke zîlik, gîlik, klîtorîs, parçeyek hesas e ji endamê zayendî / cinsî yê jinan
|
||
mîwan mêvan, mêhvan, mihvan, misafir
|
||
mîwandar mêvandar, kesa/ê mêvan hene, kesa/ê pir mêvan tên mala wan
|
||
mîwandar mazûvan, malovan, kesa/ê mêvanan vedixwîne yan xwedî dike
|
||
mîwandar mêvanperwer
|
||
mîwandarî mêvandarî, mazûvanî, malovanî, vexwendina / xwedîkirina mêvanan
|
||
mîwange mêvangeh, cihê mêvanan
|
||
mîwanperwer mêvanperwer, mêvanhez, kesa/ê pir ji mêvanên xwe hez dike û texsîr nake daku mêvan kêfxweş bin
|
||
mîwanperwerî mêvanperwerî, mêvanhezî, mêvandostî, hezkirina ji mêvanan
|
||
mîwanxane mêvanxane, xaniyê mêvanan
|
||
mîwanxane odeya mêvanan
|
||
mîwe fêkî, fêqî (pirteqal, sêv, xox û hwd)
|
||
mîwefiroş fêkîfiroş, kesa/ê fêkî difiroşe
|
||
mîwegenan bn xermanan
|
||
mîz mîz, destava zirav, ava di endamên cinsî yên mirov û heywanan re ji bedena wan derdikeve
|
||
mîz gîran mîz çikîn, mîz nehatin
|
||
mîzan mîstin, mîzîn, mîz kirin, destava zirav kirin / berdan
|
||
mîzeldan bn mîzildan
|
||
mîzgîran mîzçikî, êşa) mîznehatin(ê), anurya, anuresîs
|
||
mîzilan bn mîzildan
|
||
mîzildan mîzdank, ew beş ji leş yê ku mîz tê de ye
|
||
mîzildan pifdank, balon
|
||
mîzin xwevemîz, xwe-ve-mîz, kesa/ê bi xwe ve dimîze, kesa/ê nikare mîza xwe kontrol bike
|
||
moç bn maç
|
||
mol pir, gelek, zêde, zaf
|
||
mol kom, civiyayî (t mihên serê xwe dane hev)
|
||
moleke mat, hêbet, ecêb, heyr
|
||
kewtine moleke mat man, ecêbgirtî man, hêbitîn, heyirîn
|
||
xistine moleke mat kirin, ecêbgirtî kirin, hêbitandin, heyirandin
|
||
moleq (çavên / awirên) zîq, ziq, biloq, bel, boq, awirên / çavên rikerast li tiştekî dinerin bêyî ku bilivin
|
||
molet bênvendan, mole, muhlet
|
||
molet rê, rêdan, delîv, derfet
|
||
molge kotan, cihê têveparastina pez / terş û tewal
|
||
mom find, şemal, çira, mûm, şemalk, mom, ronahî
|
||
mom mûm, şema
|
||
momdan şemaldank, finddank, çiradank, mûmdank, tişta findan / şemalan tê de bi cih dikin
|
||
momin kilmûşok, kesa/ê bi berdewamî kilmûş bi kepê / difinê / pozê de tê
|
||
momîn mûmîn, mişema, qumaşê ji mûm / şema hatine çêkirin
|
||
momîn bn mêzer
|
||
momîne baranîk, cilek e av tê naçe li baranan mirov li xwe dike daku şil nebe
|
||
momnayî mûmnayî, ozokerît
|
||
momya mûmya
|
||
mor I
|
||
mor navd mor, muhr, nîşan, teqme, leke, îmza, îmze
|
||
mor helkendin mor (lê) kirin, mor (lê) dan
|
||
mor pirçû
|
||
mor bûnewe eniya xwe lê şidandin, rûyê xwe lê tal kirin, madê xwe lê tirş kirin
|
||
xo lê mor kirdinewe eniya xwe lê şidandin, rûyê xwe lê tal kirin, madê xwe lê tirş kirin
|
||
moran moran, mij û moran, bn tem
|
||
moteke kabûs, xof, tirs (xewnên tirsnak yên mirov nivistî / raketî / razayî dibîne)
|
||
mox mox, mejiyê hestî
|
||
moz mûz, moz, banana (fêkiyek e)
|
||
moz zilkêtk, moz (mêşek e)
|
||
moz mirûz, mad, me'd, rû, xwiyang
|
||
mubarek bn pîroz
|
||
muhakeme bn dadpirsî
|
||
muherem miherem, yekem meha salnameya heyvî ya îslamî
|
||
murk meth, pesn, xwemezinî
|
||
murk le xo nan xwe mezin kirin, xwe mezin hesibandin, methên xwe kirin
|
||
musulman misilman, kesa/ê baweriya wî bi îslamê tê
|
||
mutala xwendin, xwendekarî
|
||
muturbe tamandin, patrome, patromandin
|
||
muxabin bn mixabin
|
||
muxtar muxtar, serokê gund
|
||
muxtarî muxtarî, pîşeya yan karûbarên muxtaran
|
||
mû mû, pûrt, pûrtik, pût, por, pirç
|
||
mûbeq metbex, mitfax, xwaringeh, odeya xwarin lê tê çêkirin û xwarin
|
||
mûç bn maçûmûç
|
||
mûçax perûk, mûçax, pirça / porê sexte / neresen / nerast
|
||
mûçe mûçe, miz, meaş, destheq, heq
|
||
mûçe par, behr, pişk
|
||
mûçe cûnek deviyan / teraşan e
|
||
mûçing mûçink, mûkêşk, mûçing, alavek e bo hilkişandina mûyan
|
||
mûçing mûçink, alavek e bo birîna nînokan
|
||
mûçirk lerz, recif, lerzik, recifk, teztezînk
|
||
mûçirk piya hatin teztezînkê lê dan, lerizîn, recifîn, lerzik / recifkê girtin
|
||
mûdar mûdar, têrmû, bimû, mûyî, mûyîn, tiştê yan kesê pir mû pê ve hene
|
||
mûjank mûjank, bijang, mijûlank, mûyên bi qepaxên çavan ve şên dibin
|
||
mûkêş bn mûçing
|
||
mûr libin, blokên ji heriyên bo xanîavakirinê hatine çêkirin
|
||
mûr bn mûredar
|
||
mûr bn murk
|
||
mûr bn mêrûle
|
||
mûr Mûrî Mihemed şerîf! Bila Mihemed (= pêxember) li hawara me bê!
|
||
mûredar qurm(ê darê), kok(a darê)
|
||
mûredar parçeyek stûr û kurt yê darî
|
||
mûrege hestiyê piştê
|
||
mûreseng destikê aşê avî pê tê livandin / sekinandin
|
||
mûrês teşîrêş, mûrês, kesa/ê mûyê bizinan bi teşiyê dirêse
|
||
mûrî bn mêrûle
|
||
mûrû morî, morîk, mircan
|
||
mûş mûş, tebela / mata di lîstika / yariya telebanê / matanê de armanca lêdanê / pêketinê
|
||
mûş dakirdin mûş danîn, mûş bo lêdanê bi cih kirin
|
||
mûş xwardin mûş xwarin, li mûşê dan, bi mûşê ketin
|
||
mûşek mûşek, roket, sarox
|
||
mûşekî mûşekî, balîstîk
|
||
mûşên telebanê, matanê, lîstika bi hin gogên / holên / tepên hûr yên mermerî
|
||
mûwar diyarker, çareder, giring
|
||
mûwawî bn mûdar
|
||
mûx mûx, rêberê dînî yê zerdeştiyan (hevberî melayê misilmanan, qeşeyê fileyan, malimê cihûyan)
|
||
mûyîn bn mûdar
|
||
mûzer mûzer, kesa/ê mûyên leşî zer in (t bo zelaman tê bikaranîn)
|
||
-n ne (forma dema niho ji lêkera "bûn" bo kesên duyem û sêyem yên pirjimar dema peyva ji berî wê bi tîpek dengdar bi dawî bêt): Êwe mamosten | Hûn mamoste ne
|
||
-n Ewan frensîn | Ew frensî ne
|
||
-n paşbendika dema nihoyî bo kesên duyem û sêyem yên pirjimar ger rayê lêkerê bi tîpek dengdar bi dawî bêt: Êwe eken | Hûn dikin, 'Elî û 'Arif nalên | Elî û Arif nabêjin
|
||
na na, ne, no, nexê, nexêr, dijw belê, erê, be, e, a, ba
|
||
na- na- (pirtikek e di dema nihoyî de dikeve destpêka lêkeran û wateya ne-erênî didiyê): nabim nabim, nakey nakî, naxwa naxwe, naçîn (em) naçin, nakirin nakirin
|
||
na- ne- (pirtikek e dikeve destpêka hin rengdêran û hin navdêrên ji rengdêran çêkirî û dijwateya wan ji wan çêdike): naşîrîn neşirîn, tal
|
||
na- napak nepak, nepaqij, nebijûn, pîs, kirêt
|
||
na- narastî nerastî
|
||
na- namirovî nemirovî (Agadarî: Tenê hin peyvên wiha hatine çêkirin di vê ferhengê de hatine rêzkirin ji ber ku di têgihiştina piraniya peyvên wiha de kurmancîaxiv dê ti zoriyê nekêşin.)
|
||
na- kêm caran dikeve pêşiya hin navdêrên ne ji rengdêran çêkirî û wateya "bê" didiyê: naumêd bêhêvî, bêçare, bêumêd.
|
||
naba neku, ne ku: Naba neyet Neku neyê
|
||
nabedil nebidil, nexwaz, dilnexwaz
|
||
nabût nebût, topavêtî, îflaskirî, ji alî aborî ve ketin rewşek kembax / xirab
|
||
nafek navik, kuna / qula li zikê mirovan
|
||
nafek birîn navik birîn, benê dirêj yê bi navika zarokan ve piştî welidîna wan birîn
|
||
nafek kewtin navik ketin, zik êşîn ji ber westîna / tehibîna bi taybetî ji ber hilgirtina / rakirina tiştên qurs / giran
|
||
nahiye nahiye, bajarok
|
||
Nahî bn Nahîde
|
||
Nahîde Nahîde, Venûs (planet)
|
||
-nak -nak, -dar, bi- (paşpirtikek e dikeve dawiya hin navdêran û rendêran jê çêdike): tirsnak, xeternak, samnak
|
||
nal nal, pêlava / sola / hespan, asinê dixwin binpiyên hespan daku birêveçûna wan ne jandar be
|
||
nalandin nalîn, axîn û oxîn kişandin, ofîn, ji ber janan / xeman dengên nexweş ji xwe anîn
|
||
nalbend nalbend, nalkar, kesa/ê karê wê / wî nalandina / nalkirina hespan e
|
||
nalbendî nalbendî, nalkarî, karê / pîşeya nalandina / nalkirina hespan
|
||
nalbeng bn nalbend
|
||
nalçe nalçe, bizmarên nalan
|
||
naldar naldar, nalkirî, binal
|
||
nale, nalenal nale-nal, nalîn, dengên nalînê
|
||
nalîn bn nalandin
|
||
nam bn yan, ya
|
||
nam (F: nav): Be name Xwa! Bi Xwedê! Bo Xwedê! Bi navê Xwedê!: Be name Xwa zor zîrek e! Bi Xwedê pir zîrek e!
|
||
nam- min na-: nambînî min nabînî, namgirê min nagire, namkujin min nakujin
|
||
naman- me na-: namanbînî me nabînî, namangirê me nagire, namankujin me nakujin
|
||
name name, kaxez, mektûb, rîsale, peyama bo kesekî hatiye şandin / hinartin
|
||
name name: belgename
|
||
name rojname
|
||
name pirtûk
|
||
nameber nameber, peyamber, postevan
|
||
namexane pirtûkxane, cihê pirtûk lê tên xwendin / deynkirin
|
||
namexane pirtûfiroşxane, dikana pirtûkan, cihê pirtûk lê tên firotin
|
||
namexane rojnamexane, cihê rojname lê tên xwendin yan firotin
|
||
namîlke namilke, belavok, pamflet
|
||
namo biyan, xerîb, derekî, derveyî
|
||
namobar biyanbar, biyanbûyî, biyankirî, jêdûrketî, jêqutbûyî, jêqutkirî
|
||
namobarî biyanbarî
|
||
namoyî biyanîtî, xerîbî, derekîtî
|
||
namûs namûs, rûmet, şeref, qedir, qîmet
|
||
nan nan, non
|
||
nan xwarin, zad
|
||
nanî beyanî taşt, têşt, xwarina spêdeyê
|
||
nanî êware şîv, xwarina êvarê
|
||
nanî nîwero firavîn, xwarina nîvro
|
||
nan kirdin nan pehtin
|
||
nan pêwe dan nan li tenûrê dan, nan di tenûrê de patin / pehtin
|
||
nan danîn, danan, deynan
|
||
nan bi cih kirin
|
||
nan çêkirin
|
||
nander nander, merd, mêvanperwer
|
||
nanewa nanpêj, nanvan, nançêker
|
||
nanewaxane nanxane, firne, cihê nan bo firotinê lê tê çêkirin
|
||
nanewe vedan, bi cih kirin (t dav û xefik)
|
||
nangên nandank, amanek e bo parastina nanî tê de
|
||
nanker nanpêj, nançêker
|
||
nankerî nanpêjî, karûbarên pehtina nanî
|
||
nankwêr nankor, neminetdar
|
||
nankwêrî nankorî
|
||
nanpêweder nanpêj (t kesa/ê nanî di tenûrê de dipêje)
|
||
nantal tema, çirûk, nemerd
|
||
nar nar, hinar, henar, darek e ku hin berhemên gilover dide ku pişkên wan yên xwerbar lib-lib in û di nav de ne di bin tîvilî / qelpî ve ne
|
||
nar berhemên van daran
|
||
nardin şandin, hinartin, bi rê kirin, rewane kirin, virêkirin, şiyandin, nartin, dan birin
|
||
nardin be şwên kesêk / şitêk şandin pey / dû kesekî / tiştekî
|
||
nardinewe veşandin, venartin, vehinartin, verêkirin, dîsan şandin / hinartin / nartin
|
||
narete gazi, bang, hawar, hewar
|
||
narinc narinc, pirteqalokên tirş
|
||
narincî narincî, rengê wek yê narincan
|
||
narincok narincok, rumane, granad, cûnek teqemeniyan e
|
||
naskirdin nasîn, nas kirin
|
||
nasandin nasandin, dan nasîn, wa kirin ku kesek / tiştek bêt nasîn
|
||
naser naser, pispor, şareza, bispor, kesa/ê di babetekê / mijarekê de (pir) zana
|
||
naserewe venaser, diyarker, xwiyaker
|
||
nasik bn nask
|
||
nasîn nasîn, niyasîn, nas kirin, zanîn ka filankes kî ye
|
||
nasîn nasîn, têkilî li gel kesekî hebûn
|
||
nasînewe venasîn, veniyasîn, nasîn, wek tiştek berê nas xwiya bûn
|
||
nask nazik, tenik, dijw qayim, qahîm
|
||
naskî nazikî, tenikî
|
||
naskole nazikok, pir nazik
|
||
nasname nasname, belgeya / delîlên kesek / tiştek pê tê nasîn
|
||
nasran hatin nasîn, nas bûn, niyas bûn
|
||
nasraw naskirî
|
||
nasraw navdar
|
||
nasyaw nas, niyas, kesa/ê yan tişta/ê tê nasîn
|
||
nasyawî nasî, niyasî
|
||
naşî naşî, cahil, bêtecrûbe, nezan
|
||
naşîrîn kirêt
|
||
naşîrîn neşirîn
|
||
le naşta nexwer, kesa/ê yan lawira/ê ti tiştî naxwe (bi mecazî: pir qels / lawaz)
|
||
naştin binax kirin, defin kirin, gor kirin, spartin axê
|
||
nat- te na-: natbînim te nabînim, natgirê te nagire, natkujin te nakujin
|
||
natan- we na-: natanbînim we nabînim, natangirê we nagire, natankujin we nakujin
|
||
naûmêd bêhêvî, bêumêd
|
||
naw nav
|
||
naw (di rêzimanê de) navdêr, substantîv
|
||
naw ziran ziyan gihan navê kesekî, nav(ê kesekî) bi xirabî derçûn
|
||
naw zirandin ziyan gihandin navê kesekî
|
||
naw hindir, hinav, hundur, tê de
|
||
naw nav
|
||
naw be naw car-car, carûbar, car-bar
|
||
nawaze nestêle, nestêleh, bêwêne, bênimûne, tek, yekane, yekta, unîk
|
||
nawbang navdarî, navûdeng
|
||
nawbijî navbeynkarî
|
||
nawbijîker navbeynkar, kesa/ê diçe navbera du kesên pevçûyî daku aştî û silhê peyda bike
|
||
nawbijîwan bn nawbijîker
|
||
nawbiraw navhatî, navborî, navbirî, kesa/ê yan tişta/ê navê wê / wî li jor hatiye gotin
|
||
nawbire navbir, navbirk, tiştek ya ku tevaviyekê dike du pişk / parçe
|
||
nawçaw navçav, navbera herdu çavan
|
||
nawçe navçe, dever, herêm, cih, war
|
||
nawçe sektor
|
||
nawçewan enî, navçav
|
||
nawçeyî navçeyî, deverî, herêmî
|
||
nawçeyî sektorî
|
||
nawçîn kirdin kusandin, jê birîn (t pelgên tûtinê)
|
||
nawdar navdar, binavûdeng, meşhûr, kesa/ê yan tişta/ê pir tê nasîn
|
||
nawdarî navdarî, navûdeng, meşhûrî, binavûdengî
|
||
nawdes, nawdest kef(a destî), lep(a destî)
|
||
nawekî navkî, navmalî
|
||
nawend navend, merkez
|
||
nawend navgîn, alav, amûr
|
||
nawendî navendî, merkezî
|
||
nawendî serekî
|
||
nawendî navincî, normal
|
||
nawendyar navbeynkar, avakera/ê sulhê di navbera du aliyan de
|
||
nawendyarî navbeynkarî
|
||
nawerast navîn, navî, navendî: Rojhelatî Nawerast Rojhilata Navîn
|
||
nawerast nîv, nîvek: Le nawerastî mangî dû da hat bo laman Li nîveka meha duyê hat nik me
|
||
nawere bn nawsik
|
||
nawerok naverok, tiştên tê de
|
||
nawewe hindirîn, navîn, hinavîn, hinavî, hindirî, navxweyî
|
||
nawgel navran, navling, navpî
|
||
nawincî navincî, (ji sêyan) ne ya yekem û ne jî ya dawîn, ne ya destpêk û jî ya dawî
|
||
nawk bn nawuk
|
||
nawko gelemper, giştî, ya hemiyan
|
||
nawling bn nawgel
|
||
nawmişt bn nawdes
|
||
nawnîşan navnîşan, adres
|
||
nawpare têkirî, têde, di nav de, pêre, pêve
|
||
nawpençik navpencik, diyafram
|
||
nawpişte ûcax, ejdad, binyat, binemal
|
||
nawqed navteng, newq, kemer
|
||
nawsik hinav, ûr, 'ûr, rîvî, rîvîk, pişkên leşî yên di zikî de
|
||
nawşan navmil, pişka piştê ya dikeve navbera herdu milan
|
||
nawtêlane cihêz, ciyazî, rehal, rihêl, qelen, dermalî
|
||
nawtiwêl bn nawçewan
|
||
nawuk navik
|
||
nawuk pişka navîn / hindirîn ya hin tiştan: nawke şûtî navika zebeşî
|
||
nawuk tov / kakil / berik / tovik (yên hin fêkiyan)
|
||
nawuk hw bn nafek
|
||
nawûawaze bn nawbang
|
||
nawûnatore navên xirab
|
||
nawûnatore lê nan navên xirab lê kirin, bi navên xirab bangî kesekî kirin, bi navên xirab basa kesekî kirin
|
||
nawûnîşan navnîşan, adres, navûnîşan
|
||
nawûnîşan salox, salix, navnîşan, teswîr
|
||
nawxo hindirîn, hundurî, navxwe, xwemal, daxil(î): şerî nawxo şerê hindirîn, şerê navxwe, wezaretî karûbarî nawxo wezareta karûbarên hindirîn
|
||
nawxoyî navxweyî
|
||
nawxoyî hindirîn, hundurî
|
||
nawzik bn nawsik
|
||
nax nav, nêv, hindir, kûrî, daxil, têde: ~ derûn kûriya dil
|
||
naxoş nexweş
|
||
naxoş nesax
|
||
naxoşî nexweşî
|
||
naxoşî nesaxî
|
||
naxun bn nînok
|
||
naxunek kir, kirkir
|
||
naxunek lê dan kirandin, kiritandin, kir-kir xwarin / gezandin
|
||
naxunekder kirîner, kiritîner, ya/yê tiştan dikirîne
|
||
nay ney, bilûr, bilûl (alavek muzîkê ye)
|
||
nay silk
|
||
nay rûl, qamîş, çîqik
|
||
nay- wê na-
|
||
nay- wî nagirim: naybînim wê / wî nabînim, naygirî wê / wî nagirî, naykujin wê / wî nakujin
|
||
nayab rind, hêja, berkeftî, jêhatî, nirxdar
|
||
nayab kêmpeyda, kêmhe, tiştên ji ber kêmiya hebûna xwe binirx in
|
||
nayan- wan na-: nayanbînim wan nabînim, nayangirê wan nagire, nayankujin wan nakujin
|
||
nayjen neyvan, neyjen, kesa/ê li alava muzîkê ya ney dide
|
||
naz naz, delal, berdilî, dilber, şirîn
|
||
naz naz, meth, pesn, xwe bi tiştekî mezin kirin
|
||
naz pêwe naz kirdin xwe pê mezin kirin, xwe pê mezin hesibandin
|
||
nazan nezan
|
||
nazaw şil, ter
|
||
nazdar nazdar, dilber, berdilî, şirîn
|
||
nazdar nazdar, kesa/ê bi asanî dikare bixeyide yan bigirî ger her tişt li gor dilê wê / wî nebe
|
||
nazdarî nazdarî
|
||
nazenîn nazenîn, delal, xweşik, şekir-û-şirîn, xwînşirîn
|
||
nazîn xwe mezin kirin, xwe mezin hesibandin
|
||
nazker nazker, kesa/ê nazdariyan dike
|
||
naznaw naznav, xweşnav, navê bo nazê / pesnê li kesekî hatiye kirin
|
||
naznaw paşnav, navê malbatê yê ji hemî endamên malê re hevbeş
|
||
nazûnûz bn nazdar
|
||
ne ne, na (nîşana ne-erêniyê / negasyonê), dw belê, erê, e, a, be, ba
|
||
ne- ne- (pêşbendikek e wateya negatîv dide lêkeran): nehat, nedeçû nediçû, nemdezanî min nedizanî
|
||
neba neku, ne wa be ku
|
||
nebada bn neba
|
||
neberd rd çeleng, fêris, egîd, wêrek, gernas, biste, bisteh, xweşmêr
|
||
neberd nd pevçûn, lêkketin, lêkdan, pevketin
|
||
neberdî çelengî, fêrisî, egîdî, wêrekî, gernasî, bistehî, xweşmêrî
|
||
nebez nebez, kesa/ê yan tiştê ti kes nikariyê
|
||
nabir ko, kuh, nebir, deviknexweş
|
||
nebûnî nebûnî
|
||
nebûnî nebûnî hejarî, belengazî, feqîrî
|
||
nedar nedar, hejar, perîşan, feqîr, belengaz
|
||
nedîw nedîtî
|
||
nedîw nediyar, nexwiya, neberçav
|
||
nedû kêmbêj, kêmsuhbet, kesa/ê pir kêm diaxive
|
||
nefam nefam, bêfam, nefehm, bêfêm, negihiştî, kesa/ê tê nagihe, kesa/ê fam nake (t zarok)
|
||
negenîw negihiştî, kerik, fêkiyê hê negihaye wê heyama peresîna xwe ku kêrî xwarinê bêt
|
||
negîraw negirtî
|
||
negor neguher, neguhor, tişta/ê naguhere
|
||
neguncaw kêrnehatî, bêkêr, nekêrhatî
|
||
nehat nehat, hatina xwe bi cih neanî
|
||
nehat bela, bûyerek xirab / hêvînekirî
|
||
nehatî nehatî, ya ku nehat
|
||
nehatî tu nehatî
|
||
nehatî mixabin, çi heyf e ku
|
||
nehêl nehêl, tişta/ê ku rê nade tiştek dî, dij-: topî firokenehêl topa dij-firoke
|
||
nehêlan nehêlan, nehêştin, nehiştin, nehêliştin, rê nedan, rê li ber girtin, destûr nedan, asteng kirin
|
||
nefel nefel (giyayek e)
|
||
nefir borû, lûlî, lûle (alavek muzîkê ye)
|
||
nefrîn nifrîn, kerb, kîn, nalet, xezeb
|
||
negbet bextreş, bêsiûd
|
||
negbetî bextreşî, bêsiûdî
|
||
negrîs rezîl, riswa
|
||
negrîs çill, çepell, çirûk
|
||
negrîsî rezîlî, riswayî
|
||
negrîsî çillî, çepellî, çirûkî
|
||
neheng neheng, hût, cûnê mezintirîn candarên deryayî
|
||
nejad nijad, ejdad, binyat, rêgez, nifş, tov, tuxm, serekanî, serçav
|
||
nejadî nijadî, ejdadî, binyatî, rêgezî, nifşî, tovî, tuxmî
|
||
nejadî resen, heqîqî, orijînal, serekî
|
||
nejadperest nijadperest, rêgezperest, rasîst
|
||
nejadperestî nijadperestî, rêgezperestî, rasîzm
|
||
nejnew ker, nebihîz, kesa/ê (baş) guh li dengan nabe
|
||
nejnewa neguhdar, kesa/ê bi gotina / fermana / şîreta kesek dî nake
|
||
nejnewayî neguhdarî
|
||
nek ne, ne ku, nek: Min awim dewê, nek nan Min av divê, ne nan
|
||
nekeroz hên, hênik, hîn, hûnik, tişta/ê ne zêde sar û ne jî zêde germ
|
||
nekute! nemînî! qeda li te bikeve! Xwedê te nehêle!
|
||
nem- min ne-: nemwut min negot, nemkird min nekir, nemxward min nexwar
|
||
nemam şiv, şivik, şitil, dara kêmtemen
|
||
neman neman, hindabûn, mirin, pûçbûn
|
||
neman- me ne-: nemanxwênd me nexwend, nemanbirjand me nebiraşt / nebirijand, nemanparast me neparast
|
||
nemande- me nedi-: nemandexwênd me nedixwend, nemandebirjand me nedibiraşt / nedibirijand, nemandeparast me nediparast
|
||
nemane- bn nemande
|
||
nemaw nemayî, tişta/ê nemaye
|
||
nemaze nemaze, nexasme, bi taybetî
|
||
nemde- min nedi-: nemdewut min nedigot, nemdekird min nedikir, nemdexward min nedixwar
|
||
neme- bn nemde-
|
||
nemir nemir, kesa/ê yan tişta/ê namire (t mecazî)
|
||
ne'na nane, ne'ne', mînt
|
||
nenasraw nenas, kesa/ê yan tiştê nayê nasîn yan zanîn
|
||
nene pîrê (bangkirina li dapîran)
|
||
neng fihêt, fedî, şerm, hetik, eyb
|
||
neng kêmasî, kêmûkasî
|
||
neng rexne
|
||
nengdar şermîn, şermok, fihêtker, fedîker
|
||
nengdar bikêmasî, netemam
|
||
nengname (wêjeya / hunera) qerf, henek, pêkenî, satîr, îronî
|
||
nenk dapîr, pîr, dayika / diya babê / diya kesekî
|
||
neperûşk pencirk, pencik, nînok (t yên tûj yên firindeyan)
|
||
neqar kevirkir, berbir, kesa/ê keviran / beran dibire daku kêrî avahiyan / xaniyan bên
|
||
neqarî kevirbirî, berbirî
|
||
ner nêr, dw mê: nereşêr nêreşêr, şêrên nêr
|
||
nerandin nirîn, dengê nire-nir (yên şêran û hin lawirên dî)
|
||
nerd kab, kabik, zar, nerd, tiştikek çaralî ye û li her alî jimarek ji yekê ta şeşê lê hatiye nivîsîn û ev tiştik tê hilavêtin û dema dikeve erdê jimara aliyê serî kîjan be li ber ya hevrikê wî tê ceribandin bo diyar bibe ka yê kê mezintir e ew bi ser ket
|
||
nerde tan, kozik, çeper
|
||
nerdeban pêstirk, pêpelûk, nerdewan, alavek e cihê danîna piyan li ser heye daku mirov pê hilkeve ser banî yan derek dî ya bilind
|
||
nerdên kabanê, zaranê, nerdanê, lîstika / yariya / baziya bi kaban / zaran / nerdan
|
||
nere ne, na, nexê, nexêr, dw erê, belê
|
||
nere, nerener nire-nir, dengê şêran û hin lawirên dî
|
||
ne'rete bn narete
|
||
nerît rêç, rêzik, rêbaz, nerît, edet, irf, irf û edet, dab, dab û nerît, şop, kevneşop
|
||
nerîtî rêçî, rêzikî, rêbazî, rêçikî, edetî, nerîtî, kevneşopî
|
||
nerm nerm, dw req
|
||
nermayî bn nermî
|
||
nerme nerme, cihê nerm: nermey ran nermeyê ranî, parçeya nerm ji ranî
|
||
nermenêşk hên, hênik, hewayê nerm
|
||
nermêtî bn nermî
|
||
nermî nermî, nermatî
|
||
nermîle bn nermole
|
||
nermîn nermîn, kesa nerm û narîn
|
||
nermole nermik, nermok
|
||
nerm-û-niyan nerm û narîn
|
||
nerm-û-nol nerm-û-nol, nerm û xweş
|
||
neskene bn zemîle
|
||
nesrîn nesrîn (gulek û navek keçan e)
|
||
nesû req, hişk
|
||
nesû dijwar
|
||
neşm şêwaz, stîl, dirûv, darişt, awa, reng
|
||
neşmîle delal, rind, xweşik, berkeftî, jêhatî
|
||
neşter nişter (alava nojdaran ya emeliyatkirinê)
|
||
neşterger, neşterkar cerah, emeliyatker
|
||
net- te ne-: netwut te negot, netbird te nebir, nethêna te neanî
|
||
netan- we ne-: netangirt we negirt, netanwîst we nexwest, netanjimard we nejimart / nehijmart
|
||
netande- we nedi-: netandegirt we nedigirt, netandewîst we nedixwest, netandejimard we nedijimart / nedihijmart
|
||
netane- bn netande-
|
||
netde- te nedi-: netdewut te nedigot, netdebird te nedibir, netdehêna te nedianî
|
||
nete- bn netde-
|
||
netewe netewe, milet, gel, xelk
|
||
netewe nijad, ejdad, binyat
|
||
neteweperist neteweperwer, evîndara/ê neteweya xwe
|
||
neteweperist neteweperest, kesa/ê neteweya xwe ji neteweyên din hêjatir dihesibîne
|
||
neteweperistî neteweperwerî
|
||
neteweperistî neteweperistî, nasyonalîzm
|
||
netil bn dij
|
||
newa newa, awaz, melodî, stiran
|
||
newa neba
|
||
newa rehet, xweş, tişta/ê li gor dilê mirovî
|
||
newandin nizmandin, daînan, da-anîn, anîn xwarê, nizm kirin
|
||
newaxwên stiranbêj, newaxwîn, awazxwîn
|
||
newazişt nazdarî, xweşkirina dilê kesekî bi gotinên pir xweş yên ne tam li gor rastiyê
|
||
newe nevî, torin, zarokên zarokên kesekî
|
||
newed not (90), nehwêt, nod, newhêt
|
||
newedemîn notem, notemîn, ya / yê / yên notê / notan
|
||
newedhemîn bn newedemîn
|
||
newek bn nek
|
||
newek neba
|
||
newekû bn nek
|
||
newekû neba
|
||
newêr newêr, tirsok, kesa/ê yan lawira/ê newêre
|
||
newî çal, kûrgeh, cihek biçûk yê ji derdorên xwe kûrtir
|
||
newîn daketin, ketin, ketin xwarê, ketin jêr
|
||
newîn noqîn, bin-ax yan bin-av bûn
|
||
newîn dest avêtin (tiştekî), tiştek girtin: Newîm le qulfekey qorîkeke Min dest avêt çembilê çaydankî / Min çembilê çaydankî girt
|
||
newr bn newî
|
||
newroz newroz, nevroz, nûroj, cejna neteweyî ya kurdan û hin gelên dî yên îranî ku li 21ê adara her sala zayînî tê pîrozkirin û pê re salek nû ya newrozî (ango kurdî) dest pê dike
|
||
news nefs, hez, daxwaz, hewes
|
||
newsin nefsmezin, hesûd, kesa/ê pir tiştan dixwaze
|
||
newş dirûv, nîgar, nexş, wêne, şêwe, awa
|
||
newşe bn honrawe
|
||
newt neft, petrol
|
||
newtî neftî, tişta/ê ji neftê yan bi neftê hatiye çêkirin
|
||
newtî neftî, rengê keskî tarî
|
||
newîs necis, pîs, rezîl, riswa
|
||
newîstiraw neviyayî, nehezkirî, tişta/ê jê nayê hezkirin
|
||
newûtraw negotî, tişta/ê nehatiye gotin
|
||
newûtraw nebêjber, tişta/ê nikare bêt gotin
|
||
nexêr na, nexê, nexêr, ne, no, dw belê
|
||
nexo bn neba
|
||
nexoş nesax, nexweş, nisax, xeste
|
||
nexoşewan nexweşvan, nesaxvan, perestyar, hemşîre, kesa/ê çavdêriya nexweşan dike
|
||
nexoşî nexweşî, nesaxî, xesteyî, nisaxî
|
||
nexş nexş, nîgar, dirûv, wêne, şikil
|
||
nexşandinewe nexşandin, dirûvandin, nîgarandin, şikilandin, dirûv / nîgar / nexş / şikil kirin
|
||
nexşaw nexşandî, nîgarkirî, dirûvandî, şikildar
|
||
nexşbend nexşbend, nexşker, kesa/ê nexşan çêdike
|
||
nexşdar nexşdar, binexş, dw sade, yekreng
|
||
nexşe nexşe, xerîte
|
||
nexşe nexşe, plan, bername, program
|
||
nexşîn nexşîn, binexş, nexşandî
|
||
nexşîn delal, xweşik, spehî, rind, bedew
|
||
next piçek, kêm, ne gelek
|
||
nexwêndewar nexwendewar, kesa/ê nizane bixwîne
|
||
ney- wê ne-
|
||
ney- wî ne-: neygirt wê / wî negirt, neysend wê / wî nestand, neyxwênd wê / wî nexwend
|
||
neyan- wan ne-: neyangirt wan negirt, neyansend wan nestand, neyanxwênd wan nexwend
|
||
neyande- wan nedi-: neyandegirt wan nedigirt, neyandesend wan nedistand, neyandexwênd wan nedixwend
|
||
neyane- bn neyande-
|
||
neyar neyar, dijmin
|
||
neyde- wê nedi-
|
||
neyde- wî ne-: neydegirt wê / wî nedigirt, neydesend wê / wî nedistand, neydexwênd wê / wî nedixwend
|
||
neye- bn neyde-
|
||
neyî neyî, ya ku nîne
|
||
neyî ne-erênî, negasyon, negatîv
|
||
nezan nezan, kesa/ê (ti tiştî) nizane
|
||
nezanraw nenas, tişta/ê nayê zanîn / nasîn
|
||
nezle serêş, serêşî
|
||
nezok nezok, stewr, jina zarokan naîne
|
||
|
||
nezr bn nizir
|
||
nêçîr nêçîr, rav, seyd, şikar, rahêlan / dandû û girtina / kuştina lawirên kûvî
|
||
nêçîrewan nêxçîrvan, ravkar, şikarvan, seydvan
|
||
-nêj- rayê demên nihoyî ji lêkera naştin
|
||
nêjran binax bûn, defin bûn, bb naştin
|
||
nêjraw binaxbûyî, definbûyî
|
||
nêjraw binaxkirî, definkirî
|
||
nêle, nêlenêl bn nêrg
|
||
nêr nêr, maskûlîn, dw mê
|
||
nêr mêr, wêrek, biste, egîd, gernas
|
||
nêr rz zayendnêr
|
||
nêrane mêrane, bi mêranî
|
||
nêrbaz nêrbaz, mêrgayî, nêrgayî zelamê têkiliyên cinsî bi zelaman re hene
|
||
nêrbaz sodomît
|
||
nêrbazî nêrbazî, mêrgan, nêrgan, sodomî
|
||
nêrdiraw şandî, hinartî, nartî, ya / yê ku hatiye hinartin
|
||
nêrdiraw nûçegihîn, peyamnêr, ragihîner
|
||
nêreker nêreker, kerê nêr, dw maker
|
||
nêrekew nêrekew, kewê nêr, dw mêkew
|
||
nêremûk nêremûk, bîseksuel, kesa/ê têkiliyên cinsî hem bi jinan û hem jî bi zelaman re hene yan dixwaze hebin
|
||
nêremûkî nêremûkî, bîseksuelî
|
||
nêrer şîner, nêrer, hinêrer, birêker, virêker, kesa/ê yan aliyê tiştekî dişîne / dihinêre
|
||
nêrewan nêrevan, zêrevan, çavdêr, sehker
|
||
nêrg gur, geş
|
||
nêrge karîte, kêran, max, garîte, darên serban xwe li ser digire
|
||
nêrgele qelûna avê
|
||
nêrgis bn nêrgiz
|
||
nêrgiz nêrgiz, nêrgis (cûnek gulan e, bot Amaryllidaceae, Narcissus poeticus)
|
||
nêrgizcar nêrgizistan, dera nêrgiz lê şên dibin / bûne
|
||
nêrî nêrî, nêrîtî, maskûlînî
|
||
nêrî nêrî, bizinên nêr
|
||
nêrîne nêrîne, maskûlîn
|
||
nêrîne sereke, serekî: nêrîney aw rûbarê sereke (yê çemekî), xeta serekî ya avê
|
||
nêraw bn nêrdiraw
|
||
nêske meşa hespan, gavên / birêveçûna hespan
|
||
nêw nav, nêv, navber
|
||
nêwan navber: le nêwan ême û êwe da di navbera me û we de
|
||
nêwanneteweyî bn nêwneteweyî
|
||
nêwdewlletî , nêwneteweyî
|
||
nêwko navkom, lobî
|
||
nêwkogir navkomkar, lobîker, lobîst
|
||
nêwkoyî navkomî, têkiliyên navbera koman
|
||
nêze bn rim
|
||
nifş bn newş
|
||
nift, niftûniwê nipînû, pir nû, aniha-derketî
|
||
nige bêrî, hêvî, daxwaz
|
||
nihêm zever, şiyan, taqet, hêz
|
||
nihêm zor, tade
|
||
nihêmbexş tdaeyî, bizor
|
||
nihên raz, nihên, sir, sur, tişta/ê nediyar / nexwiya yan nayê zanîn
|
||
nihênbir razbir, nihênbir, sirbêj, kesa/ê razan / siran diyar dike, nepêbawer
|
||
nihênbîn razbîn, nihênbîn, sirbîn, kesa/ê bi hinêra xwe ya der-siriştî dikare razan diyar / xwiya bike
|
||
nihênbînî razbînî, nihênbînî, sirbînî, hinêra xwiyakirina / diyarkirina siran
|
||
nihêngir razgir, nihêngir, sirgir, razparêz, kesa/ê razan / nihênan diparêze ango nahêle diyar bibin
|
||
nihênî razber, nihênî, veşartî, nediyar, nexwiya
|
||
nihênpoş razpoş, nihênpoş, sirpoş, kesa/ê yan tişta/ê dikare razan veşartî / nediyar bihêle / biparêze
|
||
nihênyar razyar, kesa/ê ji parastina razan / nihênan hez dike yan / û wan diparêze
|
||
nihom qat, tebeq, çîn
|
||
nij nij, noj, nişter, alava pêbirîna leşî ji alî doktoran ve
|
||
nijar kelek, dîwarê bêserban yê ji keviran / beran hatiye çêkirin (t li dor zeviyekê yan ava coyekê)
|
||
nijdar nijdar, nojdar, cerah
|
||
nijdar pizîşk, bijîşk, doktor, hekîm, luqman
|
||
nikandin kinîn, kinkin ji xwe anîn, kirin kinkin (t dema li ber girînê ye lê nagirî)
|
||
nike, nikehûr, nikenik (dengê) kinkin
|
||
nikûl haşatî
|
||
nikûl kirdin hatî kirin, gotin filan tişt ne rast e yan ne wa ye
|
||
nim çip, dilop, lib (t dilopên baranê yên hûrik)
|
||
nimayişt nimayîş, pêşkêşî, pêşangeh
|
||
nimdar şil, dw ziwa, zuha
|
||
nime bn nim
|
||
nimebaran hûrebaran, baran hûr-hûr dibare
|
||
nimek xwê, xweyê
|
||
nimek minet
|
||
nimekbeheram bn nimekkwêr
|
||
nimekdan xwêdank, amana xwê tê de tê parastin
|
||
nimekkwêr bêminet, kesa/ê ji qenciya xelkê lê kiriye ne spasdar e
|
||
nimekkwêrî bêminetî
|
||
nimeknas minêkar, spasdar, minetkar, kesa spasiya xelkê dike bo qenciya li wî hatiye kirin
|
||
nimend betenî (nivîn)
|
||
nimendmal betenîçêker
|
||
nimendzîn sercil (cila li hespan / keran tê kirin)
|
||
nimînek bn nimûne
|
||
nimre jimare, nimre, reqem
|
||
nimûne nimûne, mînak, mîsal, modêl, prototîp
|
||
nimûneyî nimûneyî, mînakî, tişta/ê ku mînaka / nimûneya tiştine dî ye yan dikare bibe nimûne bo wan
|
||
niqandin axîn kişandin, kirin "ax"
|
||
niran (passîv ji nan II) hatin danîn / danan / deynan
|
||
niran bi cih bûn, hatin bicihkirin
|
||
niran çêbûn, diristbûn
|
||
nirk, nirke bn nalenal
|
||
nirkandin bn nalandin
|
||
nirkenirk bn nalenal
|
||
nirkûhûr bn nalenal
|
||
nirtûniwê nipînû, pir nû
|
||
nirx nirx, biha, qîmet, fiyet
|
||
nirxdar nirxdar, bihadar, binirx, biqîmet, bihagiran, nirxbilind
|
||
nisar bn nizar
|
||
nisê bn sîber
|
||
nişêw nişîv, berjêr
|
||
nişîmen, nişînge jîngeh, nişîngeh, war, lêmangeh, cihê jiyana kesekî yan tiştekî
|
||
nişk nişk, zû, tavil, di cih de, bn kutupir
|
||
niştecê niştecî, niştevan
|
||
nişustî F şkest, têkçûn, derbe, dw serketin, serkeftin
|
||
niwale gurz, qeft, destik (t çilû yan pel yên bi hev ve hatine girêdan)
|
||
niwandin bn nivandin, razandin, wa kirin ku kesek binive / raze
|
||
niwê nû, nuh
|
||
niwê taze, ter, teze dw kevn
|
||
niwêj nivêj, nimêj, lava, dua
|
||
niwêjen nûjen, modern, hevçerx, hevdem
|
||
niwêjga nivêjgeh, mizgeft, nimêjgeh, xaniyê / odeya bi taybetî bo nivêjan hatiye bijartin
|
||
niwêjî binivêj, binimêj, kesa/ê leşê wê / wî paqij e û kêrî nivêjkirinê tê
|
||
niwêjker nivêjker, nimêjker, kesa/ê misilman ya / yê pênc nivêjên xwe yên ferz rojane dike
|
||
niwêkar nûkar, piyoner
|
||
niwêkar modernîst
|
||
niwêkar reformîst
|
||
niwên nivîn (doşek, lihêf, betenî, balguh û hwd yên mirov li ser yan li bin dinive / radize, bi xwe dadide yan datîne bin serê xwe)
|
||
niwêner bn nuwêner
|
||
niwêroj newroz, nûroj, nevroz, (roja / cejna) sersala kurdan û hin gelên din yên îranî
|
||
niwêxwaz nûxwaz, reformîst
|
||
niwêxwaz nûjenxwaz, modernîst
|
||
niwêxwazî nûxwazî, reformîzm
|
||
niwêxwazî nûxwazî, modernîzm
|
||
niwêyî nûyî, nuhî, nûyîtî
|
||
nixun sernişîv, serberjêr, tişta/ê serê wê / wî li jêr û binê wê / wî li jor
|
||
niyan jêkvekêş, elastîk, fleksîbel
|
||
niyan cûnek giya ye
|
||
niyar niyar, fikir, hizir, raman, pûnij
|
||
niyar şano, dik, sehne, tiyatro
|
||
niyarî niyarî, fikrî, ramanî
|
||
niyarî şanogerî, karûbarên şanoyê / tiyatroyê
|
||
niyaz niyaz, niyet, nêt, daxwaz, hêvî
|
||
niyazkar niyazkar, hêvîdar, umêdewar
|
||
niye nîne, tine ye, niye
|
||
niza tika, lava, rica, daxwaz, hêvî
|
||
niza nifrîn, nalet, hêviyên xirab
|
||
nizar nizar, betena / aliyê bersîber yê çiyayî / girikî, dw beroj
|
||
nizim bn nizm
|
||
nizir soz, soz û peyman, sond
|
||
nizîk nêz, nêzîk, nêzing, dw dûr
|
||
nizîkan lem nizîkane (da) / bem nizîkane (da) li van nêzîkan, li van demên herî dawîn, ne ji mêj ve
|
||
nizîke nêzî, nêzîkî, derdorî, hema bêje, teqrîben: nizîkey sed kes nêzî sed kes
|
||
nizîkî nêzîkahî, nêzî, nêzîkî
|
||
nizm nizm, dw bilind
|
||
nizmayî bn nizmî
|
||
nizmî nizmî, nizmatî, dw bilindî, bilindahî
|
||
nizûle bn niza
|
||
nîga kirdin çav lê gerandin, berê xwe danê, lê nerîn (bi lez û bez, ne kûr û dirêj)
|
||
nîgadar balkêş, mereqdar
|
||
nîgadar nêrevan, zêrevan, çavdêr, sehker
|
||
nîgar nîgar, nexş, wêne, resim, fotograf
|
||
nîgarga, nîgarge nîgargeh, galerî
|
||
nîgargir wênegir, fotografer
|
||
nîgarkêş nîgarkêş, wênekêş, resam, resimçêker
|
||
nîgarxane bn nîgarga
|
||
nîgeran bitirs, nearam, bêhedan, biguman (ji ber ku ditirse dê belayek biqewime)
|
||
nîgeranî bêhedan, nearamî, nerehetî, tirs, şik, guman
|
||
Nîl Nîl, Çemê Nîl
|
||
nîl bn heş
|
||
nîlufer nîlufer, sosina avî
|
||
nîm nîv
|
||
nîm nîv-nû, bikarînayî, destê duyê
|
||
nîmçe- nîv-: nîmçedorge nîvgirav, nîmçemela nîvmela, nîvmele
|
||
nîmçe- qaşo, xwedêgiravî, hesaba xwe, bi qewlê xwe: nîmçeroşinbîr qaşo-ronakbîr, kesa/ê ne ronakbîr lê xwe ronakbîr dihesibîne yan xwe ronakbîr dide nasandin
|
||
nîmdaşt nîv-nû, bikarînayî, destê duyê, kevnenû
|
||
nîmekîşwer nîvkîşwer, nîvparzemîn, parçeyek ji parzemînekê
|
||
nîmrû hêkrûn, hêka di nav donî / rûnî de hatiye qelandin
|
||
nîmten kurtecakêt
|
||
nîn (em) ne, ne ... ne: Ême amade nîn Em ne amade ne
|
||
nînok nînok, neynûk, nênûk, tiştê bi serê tilan ve şên dibe û pişka wan ya zêde bi mûçinkan tê birîn
|
||
nîre, nîrew co, cok, cihê av tê re diherike (t bo ser / nav zeviyan)
|
||
nîreng sihir, cadûyî
|
||
nîrû zever, şiyan, hêz, hinêr, taqet, karîn, qiwet
|
||
nîrûdar bizever, bişiyan, bihêz, bihinêr
|
||
nîs nîn, tine, neyî, dw heyî, peyda
|
||
nîsan avrêl, nîsan, çarem meh ji salnameya romî
|
||
nîsanok nîsanok, gulek jîkurt / temenkin e li meha avrêlê / nîsanê peyda dibe û vedimire
|
||
nîsk nîsk (bot Lens culinaris)
|
||
nîşan nîşan, nîşe, not, îşaret, haje, hişyarî, sembol, remz
|
||
nîşane nîşanî, merasîma diyarkirina keç û kurekî ji hev re berî ku bizewicin
|
||
nîşt bn nîştecê
|
||
nîştecê akincî, rûniştvan, şênî, kesa/ê li cihekî dijî
|
||
nîştecêtî akincîtî, rûniştvanî, şênîtî
|
||
nîştenî bn nîştecê
|
||
nîştiman niştiman, welat, warê bavkalan, welatê bavûbapîran
|
||
nîştimanî niştimanî, neteweyî, welatî
|
||
nîştimanperwer welatperwer, niştimanperwer, welatevîn, welatparêz, kesa/ê dilsoza/ê welatê xwe, kesa/ê ji welatê xwe hez dike
|
||
nîştimanperwerî welatperwerî, niştimanperwerî, welatparêzî, welatevînî, dilsoziya hemberî welatî / niştimanî
|
||
nîştimen niştimen, devera kêrî jiyanê tê, cihê mirov dikare lê bijî
|
||
nîştin bi cih bûn, sekinîn, niştin, rawestîn (t doz / şekira neheliyayî li binê çayê)
|
||
nîştin mil yek pev çûn, xwe avêtin hev, lêk dan
|
||
nîştinewe dadan, veniştin (firoke li ser erdê bi cih bûn, firinde li ser çeqê darê rawestîn û hwd)
|
||
nîw nîv (1/2, 0,5)
|
||
nîwawnîw nîv-û-nîv, nîv no kesekî / aliyekî û nîva dî bo kesek / aliyek din
|
||
nîwawnîw nîve, nîvî, nîv-tijî, bernîve, nîv-tijî û nîv-vala
|
||
nîweçil nîvco, nîvûnor, nîvî, netemam
|
||
nîwegiyan nîv-mirî
|
||
nîwego nîvgog, hemîsfer
|
||
nîwekol nîvkeliyayî
|
||
nîwekol nîvkelandî
|
||
nîwero nîvro, nîro, nîvroj, nîva rojê, derdorî demjimêr 12 bi roj
|
||
nîweroxew xewa nîvro, nîvroxew, sîesta
|
||
nîwetîre nîvtîre, radîus
|
||
nîwîşk nîvişk, rûn, qeymax
|
||
nîxandin bên bi ser ketin, pir westîn û dengê hilma wê / wî bilind bûn
|
||
nîzîk nêz, nêzîk
|
||
no neh (9)
|
||
no- nû-: nobûk nûbûk, bûka nû, bûka taze
|
||
nobend nûbend, gayê nû fêrî / hînî cotkirinê bûye
|
||
nobere nûxwirî, nûxurî, nexrî, nerxî, nixurî, nuxurî, zarokê (t kurê) yekem / mezin
|
||
nohem bn noyem
|
||
nohemîn bn noyem
|
||
nok nok, nuhk, nehk, nik
|
||
-nok -ok, -onek: paşbendikek e pê rengdêr ji hin navdêran tên çêkirin: tirsnok tirsok, tirsonek
|
||
noker xulam, berdestî, xizmetkar, berdestk
|
||
nokerî xulamî, berdestkî
|
||
nol bn nerm-û-nol
|
||
noma canî, canîk, ciwanîk (mehîna hê ne temen-temam e)
|
||
nomal nûmal, mala nû (t ya jin û mêrên nû-zewicî)
|
||
nomîne bn noyem
|
||
nore dor, ger, sira: Norey kê ye? Dora kê ye?
|
||
norehêl bn norerist
|
||
norerist sira, dorerist
|
||
noş noş, nîç, afyet: Noş! (gotinek e tê bikaranîn dema du yan çend kes perdaqên xwe li hev didin û carinan pê re hêviyan dikin) Noşî giyanit bê! Noşî can(ê te) be! (Li te) afyet be!
|
||
noş kirdin noşîn, vexwarin
|
||
noş kirdin nîç kirin
|
||
noşîn noşîn, vexwarin, nîç kirin (t alkol)
|
||
not nîşe, not, nîşan, nivîs
|
||
note embar, dav, dab, bindav, serdav, cihê lêparastina tiştên neberdest
|
||
note bn not
|
||
noyem nehem, ya / yê / yên nehê / nehan
|
||
noyemîn bn noyem
|
||
nozde nozde, nozdeh (19)
|
||
nozdehem bn nozdemîn
|
||
nozdemîn nozdem, nozdemîn, ya / yê / yên nozdê / nozdan
|
||
nukte henek, qerf, pêkenî, tinazî, tirane, galte
|
||
numre bn nimre
|
||
nuqte bn nuxte
|
||
nustin nivistin, raketin, razan, xew kirin, xewîn, xewtin, xeftin
|
||
nustû nivistî, razayî, raketî, di xew
|
||
nusxe kopî, nisxe, jibergirtî
|
||
nuştan bn nuştanewe
|
||
nuştandin, nuştandinewe çemandin, tewandin, veçemandin, xwehr kirin
|
||
nuştanewe çemîn, tewîn, veçemîn, çemiyan, tewiyan
|
||
nuştawe, nuştawî çemî, tewî, veçemî, çemiyayî, tewiyayî, veçemiyayî, xwehr, xwar
|
||
nuştawe, nuştawî pêldar
|
||
nuşte nivişt, nivişte, niviştî, tilism, tiberk, tiştek e dua û lava pê ve tên xwendin yan li ser tên nivîsîn û kesên nesax bi xwe re hildigirin daku ta û nesaxiyên dî bela xwe jê vekin
|
||
nutuniwê nipînû, pir nû, nû-derketî, nû-çêbûyî
|
||
nuw... bn niw
|
||
nuqlane nîşan, delîl (t yên belayan / xirabiyan)
|
||
nuqul şekirok, şirîniyên req
|
||
nuqum noq, niqim, nuqim, bin-avbûyî
|
||
nuqum bûn noqîn, niqimîn, bin-av bûn
|
||
nuqum kirdin noqandin, niqimandin, bin-av kirin
|
||
nuqurç qurîncîk, qurincik, quncirik, qurçî, nuquç, şidandina bi nînokan, kişandina (parçeyek ji leşî) bi nînokan / tilan
|
||
nuwandin nîşan dan, pêşkêş kirin, nimandin, raber kirin
|
||
nuwêner nûner, temsîlkar
|
||
nuwênerayetî nûnerî, temsîlkarî
|
||
nuwênraw nîşandayî, nimandî, pêşkêşkirî, raberkirî
|
||
nuxro bn nuxum
|
||
nuxşe nexşe, aqûbet: Nuxşet lê bêt Nexşe li (serê) te be! Aqûbet li te be! Înşellah nesîbê te jî wiha be!
|
||
nuxte nuqte, niqte, xal
|
||
nûç birdin hilingivîn, likumîn, tehisîn, hilisîn, hilingiftin
|
||
nûçanewe çemîn, tewîn (ser)
|
||
nûçanewe (çok) dan, vedan (erdê)
|
||
nûjen bn niwêjen
|
||
nûjenî nûjenî, modernîzm, hevçerxî, hevdemî
|
||
nûk serik (yê tûj yê pênivîskan / derziyê / şûjinê / rimê û hwd)
|
||
nûkandin kinîn, kinkinîn, bi dengê kin-kin girîn
|
||
nûke, nûkenûk (dengê giriyê) kinkin
|
||
nûkenûkker kinkinî, kesa/ê bi dengê kin-kin digirî
|
||
nûn navê tîpa N di alfabeya kurdî-erebî de
|
||
nûn qusûr, kêmasî, 'êb
|
||
nûqan (çav) neqîn, miçîn, niqîn, ketin ser hev, hatin girtin
|
||
nûqandin neqandin, miçandin, niqandin, girtin
|
||
nûqaw neqî, neqiyayî, çiçî, miçiyayî, girtî
|
||
nûqênraw neqandî, miçandî, niqandî, girtî
|
||
nûrandin nirîn, (dengê) nirenir jê hatin
|
||
-nûs -nivîs: çîroknûs çîroknivîs, kesa/ê çîrokan dinivîse, romannûs romannivîs, şanonûs şanonivîs
|
||
nûsan zeliqîn, pêve man, pêve bûn, pêve hatin girêdan
|
||
nûsan (deng) ketin, wa li kesekî hatin ku dengê wî êdî normal dernekeve
|
||
nûsandin zeliqandin, pêve nan, pêve kirin, pêve girêdan
|
||
nûsaw zeliqiyayî, pêvemayî
|
||
nûsaw dengî nûsaw dengê ketî
|
||
nûser nivîskar, nivîsevan, kesa/ê karê wê / wî nivîsîn(a pirtûkan) e
|
||
nûser nivîser, daner, kesa/ê tiştek nivîsiye
|
||
nûsênraw zeliqandî, pêvekirî, pê re
|
||
nûsge nivîsgeh, daîre, ofîs, cihê karê fermî
|
||
nûsîn nivîsîn, nivêsîn
|
||
nûsînewe venivîsîn, nivîsînve, dîsan nivîsîn, kopî kirin, ji ber girtin, heman berhem bi awayek nû nivîsîn
|
||
nûsînge bn nûsge
|
||
nûstin bn nustin
|
||
nûsraw nivîsî, nivîsandî, tişta/ê hatiye nivîsîn
|
||
nûsyar nivîsar, miqale, babet, tişta/ê hatiye nivîsîn
|
||
nûşte nivişte, niviştî
|
||
nûtek reş, tarî, reş û tarî (t mecazî)
|
||
nûtekî tarîtî, reşatî
|
||
nûwa bn pêş
|
||
nûwandin bn nuwandin
|
||
nûwarîn nerîn, nêrîn, berê xwe dan (tiştekî / derekê), fekirin, hêv kirin, seh kirin, nêrtin, nihêrtin
|
||
nûzandin nizîn, (dengê) nizzz jê hatin
|
||
o! o! oh! ev / ew çi ye / bû!
|
||
obal berpirsiyarî
|
||
obal tawan, guneh
|
||
ode bn hode
|
||
of of, ax, ox, oy, wey!
|
||
ohe! ahe! ohe! (bangkirina li hin heywnan, t çêlan)
|
||
oksicîn oksîjen (gazek bêreng û bêbên e)
|
||
omet umet, civat, peyrew
|
||
oqre aramî, rehetî, tenahî, hêwirî, hêminî
|
||
oqre bênfirehî, baldarî, sebr
|
||
oqre girtin sebr kirin, sebra yekî hatin
|
||
oqyanûs okyanos, deryayên mezin
|
||
ordû bn artêş, leşkir
|
||
orkêstra orkestra, komek muzîkê ya mezin e ku her çend ji endamên wê cûnek alavên muzîkê dijenînin û kesek jî serkêşiya wan dike
|
||
Orşelîn Orşelîn, Quds, Yerûsalem (serbajarê Israîlê)
|
||
otomobîl tirimpêl, erebe, otomobîl
|
||
ox! ox, ax, wey, wax!
|
||
oxir oxir, sefer, birêketin, çûn
|
||
axirî û oxirî taliyê, dawiya dawîn
|
||
oy oy, ox, ax, ay, wey, waw!
|
||
oye oye, tentene, dantel, nexş
|
||
oyin lêb, xap, fêl, fen, cam, dekûdolab, hîle, lihb, xapandin, oyin
|
||
oyin lîstik, yarî, bazî
|