(logika, logiczny) z obserwacji faktów

uprzedzając fakty;

/a‿ˈpʲɕik/
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

1. апчих
2. апчиху

/a/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na zaprzeczenie lub brak jakiejś cechy

/a‿ˈː/
= Anonimowi Alkoholicy;

(geografia, geograficzny) miasto w Danii;

/aˈbaja/
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

/aˈbaka/
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

/aˈbakus/

1. przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;
2. (architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;

/aˈbazʲja/
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

/aˈbaʒur/
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

/ˌabaˈʒurɛk/
(zdrobniale) od: abażur

zaopatrzony w abażur; związany z abażurem; taki jak abażur, przypominający abażur

/apˈxasʲci/
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

/apˈxasʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

/ˈapxas/
mieszkaniec Abchazji;

/apˈxazʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

/apˈxaska/
mieszkanka Abchazji

/abˈdukt͡sʲja/
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;

/abˈduktɔr/
(anatomia, anatomiczny) mięsień odciągający kończynę od ciała;

/ˌabdɨˈkat͡sʲja/
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

/ˌabdɨkɔˈvãɲɛ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rezygnowanie ze sprawowania władzy przez monarchę, zrzekanie się tronu

/ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

1. абдикирам
2. отказвам се от престола

/ˌabɛˈt͡sadwɔ/

1. (przenośnie, przenośnia) elementarne podstawy jakiejś dziedziny wiedzy, rzemiosła, itp.
2. (językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku

/ˌabɛlˈsɔ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał organiczny odkryty w 1975 roku;

(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

(mineralogia, mineralogiczny) rzadki, uwodniony minerał zawierający tlenki uranu

/ˌabɛrˈrat͡sʲja/, /ˌabɛrˈːat͡sʲja/

1. (astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
2. (optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;
3. (genetyka) zmiana w strukturze chromosomów występująca samorzutnie w warunkach naturalnych, a także wywoływana sztucznie działaniem promieniowania jonizującego, różnych związków chemicznych itp., powodująca dziedziczne zmiany cech organizmu;

/ˌabɛrːaˈt͡sɨjnɨ/
nieprawidłowy

/ˌabɛtalʲipɔprɔtɛ^jĩˈnɛ̃mʲja/
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;

/abʲˈid͡ʒãn/, /ˈabʲid͡ʒãn/
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

/ˌabʲiˈd͡ʒãj̃sʲci/
(geografia, geograficzny) związany z Abidżanem, dotyczący Abidżanu, pochodzący z Abidżanu

/ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza/
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej;

1. абиогенеза
2. абиогенезис

/ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
nieożywiony

/ˌabʲiˈsalnɨ/
(geografia, geograficzny) związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący

/ˌabʲiˈsɨ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

/ˌabʲiˈsɨ̃nka/
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii

/ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

/ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci/
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

związany z abiturientami (maturzystami); przeznaczony dla nich

/ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt/
(książkowy) uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

/ˌabʲiturʲˈjɛ̃ntka/
uczennica kończąca szkołę, najczęściej średnią, przystępująca do matury

/abˈlat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego

/ˌablakˈtat͡sʲja/
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) metoda szczepienia roślin przez złączenie rosnących obok siebie roślin;

/abˈlatɨf/
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

/ˌablutɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kąpielą;

/ˌabnɛˈɡat͡sʲja/
(przestarzałe, przestarzały) wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych

/ˌabɔlʲit͡sʲjɔ̇̃ˈɲista/

1. (historia, historyczny, historycznie) w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej
2. zwolennik abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa

związany z abolicjonizmem, dotyczący abolicjonizmu lub abolicjonistów

/ˌabɔlʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/

1. (historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;
2. ruch społeczny, domagający się zniesienia jakiegoś prawa

/ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt/

1. regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
   абонамент
2. regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
   1. абонамент
   2. абонаментна такса
   3. паушална сума

/ˌabɔ̃nãmɛ̃nˈtɔvɨ/
związany z abonamentem, dotyczący abonamentu

związany z abonentem, osobą opłacającą abonament

/aˈbɔ̃nɛ̃nt/
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

/ˌabɔ̃ˈnɛ̃ntka/
kobieta płacąca stałą opłatę, abonament

/ˌabɔ̃nɔˈvãɲɛ/
korzystanie z jakiegoś produktu lub usługi po opłaceniu abonamentu

/ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

/aˈbɔrt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

/aˈbɔrdaʃ/
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

/ˌabɔrdaˈʒɔvɨ/
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) związany z abordażem, przeznaczony do abordażu

/ˌabɔˈrɨɡɛ̃n/
(antropologia, antropologiczny) pierwotny mieszkaniec Australii;

/ˌabɔˈrɨɡɛ̃n/
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju

związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów

/abˈraxãm/

1. (biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;

/abˈrazʲja/

1. (geologia, geologiczny) ścieranie podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez wodę;
2. (medycyna, medyczny) usuwanie próchnicy przy użyciu strumienia powietrza wzbogaconego ładunkiem ścierniwa o różnej granulacji;
3. (medycyna, medyczny) w ginekologii: zabieg łyżeczkowania macicy

(geologia, geologiczny) / (medycyna, medyczny) / (technologia, technika, techniczny) związany z abrazją, dotyczący abrazji

/ˌabrɛvʲjaˈtura/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego

/ˈapst͡sɛs/
(medycyna, medyczny) ropień

/apˈsɛ̃nt͡sʲja/
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

/apˈsɔlut/
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

1. абсолют
2. абсолютна идея

/ˌapsɔˈlutʲɲɛ/
całkowicie, niezależnie od niczego, nie dopuszczając wyjątków

bezwzględność, niezależność od wszelkiego uwarunkowania

/ˌapsɔˈlutnɨ/

1. całkowity, zupełny, bezwzględny
2. (filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
3. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad
4. (fizyka, fizyczny) o temperaturze: wyrażona w skali Kelvina

/ˌapsɔˈlutɨsm̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ostatnia faza absolutyzmu;

traktowanie czegoś jako rzeczy bezwzględnej, niezmiennej

traktować coś jako rzecz absolutną, niezmienną, bezwzględną

związany z absolwentami, dotyczący absolwentów; przeznaczony dla absolwentów

/apˈsɔlvɛ̃nt/
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

/ˌapsɔlˈvɛ̃ntka/
dziewczyna lub kobieta, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs

/apˈsɔrbɛ̃nt/
(chemia, chemiczny) substancja, która pochłania wgłębnie (absorbuje) inną (absorbat)

/apˈsɔrbɛr/
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) sprzęt laboratoryjny lub urządzenie przemysłowe, służące do pochłaniania (absorpcji) niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz;

/ˌapsɔrbɔˈvãɲɛ/
(fizyka, fizyczny) pochłanianie substancji

/ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

/apˈsɔrpt͡sʲja/

1. (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
2. (optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

/ˌapsɔrpˈt͡sɨjnɨ/
związany z absorpcją

/ˌapstraxɔˈvãɲɛ/
(książkowy) celowe i świadome pomijanie w rozważaniach jakiejś cechy lub aspektu, aby ułatwić analizę

/ˌapstraˈxɔvat͡ɕ/

1. (filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego
   абстрахирам
2. (książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś
   абстрахирам се

/apsˈtrakt͡sʲja/

1. pojęcie ogólne
2. (informatyka, informatyczny) proces upraszczania problemu realizowany m.in. przez separowanie interfejsu i implementacji;
3. proces tworzenia pojęć ogólnych;

/ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista/
artysta tworzący dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

artystka tworząca dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

/ˌapstrakˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

w sposób abstrakcyjny

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest abstrakcyjne; cecha tych, którzy są abstrakcyjni

/ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ/

1. będący wynikiem wydzielenia cech ogólnych
2. typowy dla abstrakcjonizmu

/ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

1. абстиненция
2. въздържание

/apsˈtɨ̃nɛ̃nt/
osoba nie pijąca napojów alkoholowych

1. абстинент
2. въздържател

/ˈapsurt/

1. (logika, logiczny) wyrażenie wewnętrznie sprzeczne;
2. nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

/ˌapsurˈdalʲɲɛ/
w sposób absurdalny

cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

/ˌapsurˈdalnɨ/

1. (logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny
2. nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu

/ˈapsɨ̃nt/
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

związany z absyntem; zawierający absynt

/ˈabu ˈzabʲi/

1. (geografia, geograficzny) (administracja) emirat w Zjednoczonych Emiratach Arabskich;
2. (geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

/aˈbulʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

1. абулия
2. безволевост

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

/aˈt͡sɛtɔ̃n/
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton

/ˌat͡sɛˈtɨlɛ̃n/
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

(chemia, chemiczny) lub (technologia, technika, techniczny) dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania

(chemia, chemiczny) związek chemiczny otrzymany z bezwodnika kwasu octowego i celulozy (błonnika), używany do wyrobu filmów i sztucznego jedwabiu;

(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

/ax/
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie

(potocznie, potoczny) wyrażanie zachwytu w egzaltowany sposób

1. ахане
2. ахване
3. ахкане

/ˈaxat͡ɕ/
(potocznie, potoczny) zachwycać się czymś w sposób afektowany

1. ахам
2. ахвам
3. ахкам

/aˈxʲilːɛs/
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;

mający związek z mitycznym Achillesem

(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

(fizyka, fizyczny) o układzie optycznym: niedający rozczepienia na barwy widmowe

1. ахроматичен
2. ахроматически

(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, położone na wybrzeżu Morza Czarnego, przy granicy z Turcją;

(chemia, chemiczny) dział chemicznej analizy ilościowej (miareczkowej), podający sposoby ilościowego oznaczania kwasów

(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na podstawieniu grupy acylowej do cząsteczki związku chemicznego w miejsce atomu wodoru;

/at͡ʃˈkɔlvʲjɛk/
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

1. макар че
2. въпреки че

/ad‿ˈːawxa/
(geografia, geograficzny) stolica Kataru;

/aˈdad͡ʒʲjɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wolno, powoli

/aˈdad͡ʒʲjɔ/

1. (choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powoli wykonywany utwór muzyczny lub jego część

/ˈadãm/
imię męskie;

1. Адам
2. А́дам

/ˌadãˈmaʃɛk/
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

1. дамаска
2. дамаск

(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Adama

/ˌadapˈtat͡sʲja/
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;

taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

posiadający umiejętność łatwej adaptacji do zmiennych warunków

/aˈdaptɛr/
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa

1. адаптер
2. адаптор

/ˈaddʲis aˈbɛba/
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii;

w sposób adekwatny

/ˌadɛˈkfatnɔɕt͡ɕ/
odpowiedniość

/ˌadɛˈkfatnɨ/
dokładnie czemuś odpowiadający

1. адекватен
2. подходящ
3. съответстващ

/ˌadɛˈlʲĩna/
imię żeńskie;

/ˈadɛ̃n/
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

/ˈadɛpt/
zwolennik jakiejś idei, doktryny

związany z Adenem, dotyczący Adenu (miasta w Jemenie)

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

związany ze stanowiskiem adiutanta

/aˈdʲjutãnt/
(wojskowość, wojskowy) żołnierz asystujący dowódcy;

/ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja/

1. kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
   администрация
2. system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
   1. администрация
   2. управле́ние

/ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ/
związany z administracją i administrowaniem

/ˌadmʲĩɲiˈstratɔr/

1. osoba zarządzająca czymś
2. (informatyka, informatyczny) osoba lub grupa osób nadzorująca system komputerowy lub sieć komputerową, zwykle też przydzielająca ich użytkownikom konta i prawa dostępu

/ˌadmʲĩɲistraˈtɔrka/
kobieta, która jest administratorem, zarządzająca czymś

/ˌadmʲĩɲistraˈtɔrsʲci/
dotyczący administratora

/ˌadmʲĩɲistrɔˈvãɲɛ/
wykonywanie czynności zarządczych, należących do administratora

/ˌadmʲĩɲiˈstrɔvat͡ɕ/
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

(książkowy) (dawniej, dawny) przejaw podziwu i uwielbienia dla kogoś lub czegoś

/ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja/

1. władze naczelne marynarki wojennej
2. budynek mieszczący admiralicję (1.1)

związany ze stanowiskiem admirała, należący do admirała

/adˈmʲiraw/

1. (marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
2. (marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)

(przestarzałe, przestarzały) albo (podniośle) podziwianie, uwielbianie kogoś lub czegoś

(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) podziwiać kogoś, uwielbiać go

(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

/ˌadnɔˈtat͡sʲja/
uwaga, dopisek, przypisek, notatka

pisać adnotacje, notatki, uwagi, przypisy

/aˈdɔ̃ɲis/
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

/ˌadɔptɔˈvãɲɛ/
dokonywanie lub dokonanie adopcji

/ˌadɔpˈtɔvat͡ɕ/
dokonywać / dokonać adopcji

(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

/ˌadrɛ̃naˈlʲĩna/
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

(biochemia, biochemiczny) związany z adrenaliną, dotyczący działania adrenaliny

/ˈadrɛs/

1. (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka
2. (informatyka, informatyczny) ciąg znaków identyfikujący urządzenie, konto E-mail, stronę WWW itp. w sieci komputerowej, w szczególności w Internecie
3. (informatyka, informatyczny) numer komórki pamięci komputera

/aˈdrɛsat/
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

/ˌadrɛsɔˈvãɲɛ/

1. (przenośnie, przenośnia) odnoszenie, kierowanie czegoś do jakiejś osoby lub podmiotu
2. umieszczanie adresu na liście lub innej przesyłce

/ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ/

1. umieszczać adres na liście, przesyłkę
2. odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy

/ˌadrɛˈsɔvɨ/
dotyczący adresu, związany z adresem

/ˈadrʲjãn/
imię męskie;

/aˈdrʲjãna/
imię żeńskie;

dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) skupianie, wiązanie cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

(chemia, chemiczny) wiązać cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

/atˈsɔrpt͡sʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

(chemia, chemiczny) związany z adsorpcją, dotyczący adsorpcji

/ˈadvɛ̃nt/
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

/ˌadvɛ̃nˈtɨsta/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

/ˌadvɛ̃nˈtɨstka/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentystami, dotyczący adwentystów

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

związany z adwokatem lub adwokaturą

/adˈvɔkat/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

/adˈvɔkad ˈdʲjabwa/
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta adwokat

(potocznie, potoczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) być adwokatem, pełnić rolę, obowiązki adwokata

1. адвокатствам
2. адвокатствувам

(filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) jeden z nurtów filozoficzno-religijnych w Indiach głoszący determinizm, ascetyzm i swoisty ateizm

(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

związany z Adżarią lub Adżarami

/ˌaɛˈrat͡sʲja/
napowietrzanie;

/aˈɛrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

/ˌaɛˈrɔbʲik/
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

/ˌaɛˈrɔdrɔ̃m/
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest aerodynamiczne

/ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ/
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

1. аеродинамичен
2. аеродинамически

/ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika/
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

/ˌaɛrɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)

(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

/ˌaɛˈrɔlʲit/
(astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny

/ˌaɛrɔˈlɔɟja/
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią

1. аерологичен
2. аерологически

(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się równowagą i ruchem gazów oraz znajdujących się w nich ciał stałych

/ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥/
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu

/ˌaɛrɔ̃ˈnawta/
(przestarzałe, przestarzały) lotnik

/ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka/
(książkowy) lotnictwo

(lotnictwo, lotniczy) nawigacja lotnicza

związany z aeronawigacją, nawigacją lotniczą

/ˌaɛˈrɔplãn/
(przestarzałe, przestarzały), (Spisz) samolot

/ˌaɛˈrɔstat/
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

(fizyka, fizyczny) nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych

(medycyna, medyczny) leczenie lub wspomaganie zdrowia poprzez kontakt z powietrzem

/ˌaɛˈrɔzɔl/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym

/ˌaɛˈrɔʒɛl/
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

/aˈfazʲja/
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

/ˈafɛkt/
(psychologia, psychologiczny) wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu

/ˌafɛkˈtat͡sʲja/
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

/aˈfɛra/
wydarzenie, które wywołało skandal;

/ˌafɛˈʒɨsta/
człowiek uczestniczący dla zysku w nieuczciwych, karalnych przedsięwzięciach

/ˌavɡãˈɲistãn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

/ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci/
odnoszący się do Afganistanu (państwa na Środkowym Wschodzie)

/avˈɡãŋka/
obywatelka Afganistanu

1. афганистанка
2. афганка

/avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Afganistanu

1. афганистанец
2. афганец

/avˈɡãj̃sʲci/
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

/ˈafʲiks/
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;

/ˌafʲiˈksat͡sʲja/
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzenie nowych wyrazów z innych, już istniejących;

/ˈafʲiʃ/
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

związany z afiszem; taki jak na afiszach

/aˈfɔ̃ɲja/
(medycyna, medyczny) zaburzenie polegające na braku głosu;

od: aforystyczny

dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

/aˈfɔrɨsm̥/
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

/ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn/
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego

(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóra Amerykanka pochodzenia subsaharyjskiego

dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

/ˌafrɔˈdɨta/
(mitologia grecka) bogini miłości;

/ˌafrɔˈdɨzʲjak/
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

/ˈafrɔ̃nt/
(książkowy) zniewaga, lekceważące zachowanie, zazwyczaj publiczne

/ˈafrɨka/
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

1. Африка
2. А́фрика

(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;

/ˈafrɨka puwˈnɔt͡sna/
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący wschodnią część kontynentu;

/ˌafrɨkãˈnɛrsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

/ˌafrɨˈkãɲĩn/
mieszkaniec Afryki

/ˌafrɨˈkãŋka/
mieszkanka Afryki

(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa;

/ˌafrɨˈkãj̃sʲci/
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

/ˈafta/
(medycyna, medyczny) mały bolesny pęcherzyk pokryty białawym włóknistym nalotem i otoczony czerwoną zapalną obwódką, powstający na błonie śluzowej jamy ustnej w wyniku zakażenia wirusowego;

/ˈaɡa/

1. (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;
2. tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich (pan)

/aˈɡardɨt/
rodzaj minerału;

/ˈaɡat/
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

związany z agatem, dotyczący agatu, wykonany z agatu, zawierający agat

(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

(medycyna, medyczny) wada rozwojowa polegająca na niewykształceniu się narządu;

/ˈaɡɛ̃nt/

1. przedstawiciel jakiejś firmy
2. pracownik wywiadu
3. tajny pracownik policji lub służb specjalnych

/aˈɡɛ̃ntka/
forma żeńska od: agent

/ˌaɡɛ̃nˈtura/

1. część wywiadu złożona z kilku agentów na terytorium innego państwa;
2. przedstawicielstwo rządu, organizacji lub przedsiębiorstwa na obcym terenie, poza siedzibą

/ˌaɟiˈtat͡sʲja/
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

służący agitacji, pozyskaniu nowych zwolenników dla sprawy czy idei

/ˌaɟiˈtatɔr/
osoba prowadząca agitację

/ˌaɟitaˈtɔrka/
forma żeńska od: agitator

związany z agitatorem, dotyczący agitatora

/aˈɟitka/
(potocznie, potoczny) krótki utwór, ulotka, przemówienie itp. o charakterze propagandowym, agitacyjnym

/ˌaɟitɔˈvãɲɛ/
prowadzenie agitacji

/ˌaɟiˈtɔvat͡ɕ/
zjednywać zwolenników dla jakiejś sprawy, idei

(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) związany z aglomeracją, dotyczący aglomeracji

(hutnictwo, hutniczy) spiek

(technologia, technika, techniczny) mechaniczne skupianie mniejszych kawałków w większe, np. brykietowaniu węgla albo przeróbce rud

/ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

/ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ/
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami

/aˈɡnɔstɨk/
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) upośledzenie lub utrata zdolności rozpoznawania bodźców oddziałujących na narządy zmysłów, przy zachowaniu podstawowych funkcji tych narządów;

związany z agonią, stanem poprzedzającym zgon

/aˈɡɔ̃ɲja/

1. stan bezpośrednio poprzedzający zgon;
2. (przenośnie, przenośnia) pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku

/aˈɡɔra/

1. (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich miastach-państwach
2. (historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

/ˌaɡɔraˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

/aˈɡrafʲja/
(medycyna, medyczny) częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania; (zobacz) dysgrafia

(medycyna, medyczny) choroba polegająca na gwałtownym zmniejszeniu liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, we krwi;

/aˈɡrarnɨ/
rolniczy, rolny

/ˌaɡraˈvat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) wyolbrzymianie objawów chorobowych;

łączenie się elementów w całość

/aˈɡrɛɡat/
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

związany z agregatem, dotyczący agregatu

/aˈɡrɛsʲja/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
2. (psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

/aˈɡrɛsɔr/

1. ktoś, kto dopuszcza się agresji
2. państwo działające lub posługujące się metodami agresji

cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

specjalista w dziedzinie agrobiologii

nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) związany z agrobiologią lub agrobiologami

1. агробиологичен
2. агробиологически

(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związany z agrochemią

1. агрохимичен
2. агрохимически

(rolnictwo, rolniczy) dotyczący agrofizyki

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

(rolnictwo, rolniczy) zabiegi melioracyjne mające na celu poprawę urodzajności gleby

(rolnictwo, rolniczy) związany z agromelioracją, dotyczący agromelioracji

specjalista w zakresie agrometeorologii

dział meteorologii badający wpływ zjawisk meteorologicznych na uprawę roślin, produkcję rolniczą i leśną oraz vice versa;

(rolnictwo, rolniczy) (meteorologia, meteorologiczny) związany z agrometeorologią

1. агрометеорологичен
2. агрометеорологически

/aˈɡrɔ̃nɔ̃m/
specjalista zajmujący się agronomią;

/ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
związany z agronomią, dotyczący agronomii

1. агрономически
2. агрономичен

/ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mka/
kobieta agronom

(rolnictwo, rolniczy) związany z agrotechniką, dotyczący agrotechniki

/aˈxʲĩw̃sa/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;

/ajˈcidɔ/
japońska sztuka samoobrony;

/ˌajaˈtɔlːax/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

(językoznawstwo, językoznawczy) język, którym posługują się Indianie Ajmara;

(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

1. айрян
2. айран

/aˈkat͡sʲja/
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

/ˌakaˈt͡sʲjɔvɨ/

1. będący częścią akacji
2. składający się z akacji
3. wykonany z drewna lub innej części akacji

/ˌakaˈdɛ̃mʲja/

1. (edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe

/ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci/

1. (sztuka) odnoszący się do akademizmu
   академичен
2. (edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
   1. академичен
   2. академически

/ˌakaˈdɛ̃mʲik/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii

/ˌakaˈdɛ̃mʲism̥/

1. kierunek w sztuce polegający na stosowaniu reguł estetyki antycznej;
2. ścisłe trzymanie się form tradycyjnych, klasycznych w sztukach pięknych

/aˈkapʲit/
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

/aˈkatɨst/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

/ˈakt͡sɛ̃nt/

1. 1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
   2. (językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową
   3. (przenośnie, przenośnia) szczegół wyróżniający się z otoczenia
   акцент
2. (termin typograficzny) znak diakrytyczny oznaczający m.in. akcent (1.1)
   1. акцент
   2. ударение
3. (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
   1. ударение
   2. акцент

(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający akcent, iloczas i intonację

/ˌakt͡sɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu
2. (przenośnie, przenośnia) podkreślać jakieś cechy, kłaść na coś nacisk

1. акцентирам
2. акцентувам

(fonetyka, fonetyczny) związany z akcentem, dotyczący akcentu

/ˈakt͡sɛpt/
(ekonomia, ekonomiczny) zobowiązanie się do uiszczenia na zlecenie sumy wymienionej na wekslu lub czeku

(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;

(urzędowy) (handel, handlowy) drobny przedmiot stanowiący dodatkowe wyposażenie

/ˈakt͡sʲja/

1. 1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);
   2. działanie zorganizowane
   акция
2. przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;
   действие

/ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ/
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

/akˈt͡sɨza/
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

/ˌakt͡sɨˈzɔvɨ/
dotyczący akcyzy

(medycyna, medyczny) całkowita niezdolność do ruchu; niemożność wykonywania ruchów dowolnych mimo zachowanego napięcia mięśniowego

/ˌaklãˈmat͡sʲja/

1. jednogłośny wybór, uznanie czegoś
2. (dawniej, dawny) obyczajowy powitalny okrzyk ku czci wysoko postawionych osób

(dawniej, dawny) witanie okrzykiem

(dawniej, dawny) witać okrzykiem

(biologia, biologiczny) związany z aklimatyzacją, dotyczący aklimatyzacji

dostosowywanie się do nowych warunków lub sytuacji

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

/ˌakɔ̃mɔˈdat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia

(fizjologia, fizjologiczny) przystosowywanie się układu optycznego oka do wyraźnego widzenia przedmiotów znajdujących się w różnej odległości

(medycyna, medyczny) o układzie optycznym oka: przystosowywać się do wyraźnego widzenia z różnej odległości

/ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

1. акомпанимент
2. съпровод

/ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu

/ˌakɔ̃mpãɲaˈtɔrka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawczyni akompaniamentu

/ˌakɔ̃mpãɲɔˈvãɲɛ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu

/ˌakɔ̃mpãˈɲɔvat͡ɕ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

/ˈakɔrt/

1. (ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) system wynagrodzeń uzależniający je od mierzalnych skutków pracy
   акорд
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;
   1. акорд
   2. ако́рд

/ˌakɔrˈdɛɔ̃n/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

/ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

/ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲistka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, dziewczyna grająca na akordeonie

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący akordeonu, związany z akordeonem

(ekonomia, ekonomiczny) związany z pracą na akord (systemem pracy w którym wynagrodzenie zależy od ilości wykonanej pracy)

/akr̥/
anglosaska jednostka powierzchni gruntów, równa ok. 4047 m²;

/ˈakra/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

udzielać akredytacji

/ˌakrɔˈbata/
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

na sposób akrobatyczny

1. акробатически
2. акробатично

związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

1. акробатичен
2. акробатически
3. акробатски

/ˌakrɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

/aˈkrɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

/aˈkrɔpɔl/
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

/aˈksãmʲit/
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

1. кадифе
2. кадифе́

od: aksamitny

/ˌaksãˈmʲitnɨ/

1. wykonany z aksamitu
2. (przenośnie, przenośnia) gładki, miękki, delikatny

/aˈksɛlbãnt/
(wojskowość, wojskowy) gruby, pleciony sznur ozdobny, w niektórych armiach noszony na prawym ramieniu przy mundurze oficerskim (generalskim) lub galowym;

/ˌaksʲjɔˈlɔɟja/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;

/akˈsʲjɔ̃mat/

1. (matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
2. (przenośnie, przenośnia) uznana prawda

/ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
oparty na aksjomatach

(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

/aˈksɨ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

/akt/

1. 1. (sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;
   2. (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
   3. czyn, działanie
   акт
2. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;
   1. акт
   2. действие

/akˈtɔʒɨ/, /ˈaktɔr/
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

/akˈtɔrka/
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

1. актриса
2. актри́са

dotyczący aktorów lub aktorstwa

od: aktorski

sztuka aktorska, zawód aktorski, powołanie aktorskie

/ˌaktu^walʲiˈzat͡sʲja/
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja

(rzeczownik odczasownikowy) od aktualizować

czynić aktualnym

/ˌaktuˈ^walnɔɕt͡ɕ/
bycie zgodnym ze stanem obecnym

/ˌaktuˈ^walnɨ/
dotyczący teraźniejszości

(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

/ˈaktɨ̃n/
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

najbardziej wartościowa, aktywna grupa w obrębie organizacji

(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

/ˌaktɨˈvat͡sʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wzmaganie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu

związany z aktywacją, dotyczący aktywacji, służący do aktywacji

coś, co uruchamia, przyspiesza albo wzmacnia działanie jakiegoś procesu, reakcji chemicznej czy urządzenia

/ˌaktɨˈvʲista/
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

/ˌaktɨˈvʲistka/
forma żeńska od: aktywista

pobudzanie do działania; uruchamianie aktywności

1. активация
2. активизация

czynna postawa; bycie aktywnym

(książkowy) pobudzanie do aktywności, działania

w sposób aktywny

/akˈtɨvnɔɕt͡ɕ/

1. (chemia, chemiczny) pozorne efektywne stężenie substancji w roztworze;
   активност
2. działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału
   1. активност
   2. де́йност

/akˈtɨvnɨ/

1. (chemia, chemiczny) zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją
2. biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

/ˌaktɨvɔˈvãɲɛ/
czynienie czegoś aktywnym

/ˌakũmuˈlatɔr/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

/ˌakũmulaˈtɔrɛk/
(technologia, technika, techniczny) bateria, którą można ponownie naładować

(technologia, technika, techniczny) związany z akumulatorem; wykorzystujący akumulator do zasilania

/ˌakuprɛˈsura/
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

/ˌakupũŋkˈtura/
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

związany z akupunkturą

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akustyczne

/ˌakfaˈfɔrta/

1. (sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)
2. (sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;

/aˈkfalũŋk/
zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;

/ˌakfãˈmarɨ̃n/
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

/ˌakfaˈrɛla/

1. (sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie
2. (sztuka) obraz namalowany akwarelami (1.1)

(sztuka) malarz malujący obrazy farbami akwarelowymi

(sztuka) malarka malująca obrazy farbami akwarelowymi

(sztuka) związany z akwarelą, dotyczący akwareli, wykonany akwarelami

/aˈkfarʲjũm/
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

/aˈkfɛdukt/
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

/aˈkfʲizɡrãn/
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

związany z Akwizgranem, pochodzący z Akwizgranu

/ˌalaˈbastɛr/
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

/ˌalabaˈstrɔvɨ/

1. dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
2. (książkowy) przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

1. алабастрен
2. алабастров

(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Alandzkimi

/ˈalarm/

1. sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
2. urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1)
3. wezwanie do działania

wszczynanie alarmu

dający sygnał o grożącym niebezpieczeństwie

/aˈlaska/

1. (geografia, geograficzny) półwysep w Ameryce Północnej;
   Аляска
2. (geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
   1. Аляска
   2. Аля̀ска

/alˈbãɲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

/alˈbãŋka/
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

/alˈbatrɔs/
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

/alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

/alˈbãj̃sʲci/
związany z Albanią, dotyczący Albanii

/alˈbãj̃sʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

/alˈbɛrta/
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel heretyckiego ruchu w średniowiecznej Francji;

/alˈbʲĩɲism̥/

1. (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
2. (botanika, botaniczny) brak chlorofilu

/alˈbʲĩnɔs/

1. (medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)
2. (weterynaria, weterynaryjny) zwierzę dotknięte albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)
3. (botanika, botaniczny) roślina dotknięta albinizmem (brakiem chlorofilu)

/ˌalbʲĩˈnɔska/
(medycyna, medyczny) kobieta albinos

/ˈalbɔ/
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

/ˈalbũm/

1. zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.
2. (drukarstwo, drukarski) wydawnictwo o charakterze ilustracyjnym, z niewielką ilością tekstu objaśniającego

/ˌalbũˈmʲĩna/
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

związany z albuminą, dotyczący albuminy

/ˌalbũˈmɔvɨ/
związany z albumem, dotyczący albumu

/alˈxɛ̃mʲja/
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

dotyczący alchemii

1. алхимичен
2. алхимически

/alˈxɛ̃mʲik/
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

/alʲˈt͡ɕista/
chłopiec lub mężczyzna śpiewający altem

/alʲˈt͡ɕistka/
kobieta śpiewająca altem

/ˌaldɛˈbarãn/
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

/alˈdɛxɨt/
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

/ɛjl/, /ˈalɛ/
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

/ˌalɛˈɡɔrʲja/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

/ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ/
przenośnie, w sposób alegoryczny

1. алегорически
2. алегорично

/ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

1. алегоричен
2. алегорически

(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

/aˈlɛja/

1. szeroka, reprezentacyjna ulica
   авеню
2. droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;
   алея

/ˌalɛˈksãndɛr/
imię męskie;

/ˌalɛˈksãndra/
imię żeńskie;

/ˌalɛˈksãndrʲja/

1. (geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;
2. (geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie nad rzeką Ingulec;

/ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci/
dotyczący Aleksandrii (miasta w Egipcie)

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) typ wiersza sylabicznego o ustalonej długości — 12 sylab, zwykle z przerwą (średniówką) po szóstej sylabie

/aˈlɛksɨ/
imię męskie;

/aˈlɛrɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

/aˈlɛrʲɟja/

1. (medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;
2. (przenośnie, przenośnia) nieprzyjazne uczucie do kogoś lub czegoś

/ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
związany z alergią

/ˌalɛrˈɡɔlɔk/
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych

/ˌalɛrɡɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

(medycyna, medyczny) związany z alergologią, dotyczący alergologii

związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

/ˈalfa/
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

/alˈfabɛt/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;
2. (przenośnie, przenośnia) podstawy danej dziedziny wiedzy lub umiejętności, podstawowe zasady czegoś, podstawowe informacje o czymś

/ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ/
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie

/alˈɡɛbra/

1. jeden z działów matematyki;
2. (matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

(matematyka, matematyczny) zgodnie z zasadami algebry

1. алгебрически
2. алгебрично

dotyczący algebry

1. алгебричен
2. алгебрически

/ˈalʲɟɛr/
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

/alʲˈɟɛrt͡ʃɨk/
obywatel Algierii

/alʲˈɟɛrt͡ʃɨk/
mieszkaniec Algieru

/alʲˈɟɛrʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

1. Алжир
2. Алжи́р

/alʲˈɟɛrka/
obywatelka Algierii

/alʲˈɟɛrka/
mieszkanka Algieru

/alʲˈɟɛrsʲci/
odnoszący się do państwa Algieria

/algɔˈrɨtmɨ/, /alˈɡɔrɨtm̥/
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) ciąg ściśle określonych czynności pozwalających na rozwiązanie pewnego zadania;

związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

/aˈlʲibʲi/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

/ˌalʲjɛ̃ˈnat͡sʲja/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie prawa własności na inną osobę
2. (psychologia, psychologiczny) stan osoby, która utraciła więź ze środowiskiem, w którym żyje;

/ˌalʲiˈɡatɔr/
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

/ˌalʲitɛˈrat͡sʲja/
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

/ˌalʲizaˈrɨ̃na/
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

/ˌalkaˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ/
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość

(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

/ˌalkalʲizɔˈvãɲɛ/
(chemia, chemiczny) proces zmieniania odczynu na bardziej zasadowy; dodawanie zasady

/ˌalkalʲiˈzɔvat͡ɕ/
(chemia, chemiczny) dodawać zasady, zmieniać odczyn na zasadowy

/ˌalkaˈlɔ^jit/
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

/ˌalkalɔ^jiˈdɔvɨ/
dotyczący alkaloidu, związany z alkaloidem

/alˈkɔxɔl/

1. (chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
   алкохол
2. (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;
   1. алкохол
   2. спирт

/ˌalkɔxɔˈlʲit͡ʃka/
kobieta, która cierpi na alkoholizm

związany z alkoholikiem lub alkoholizmem, taki jak u alkoholika

1. алкохоличен
2. алкохолически

/ˌalkɔˈxɔlʲik/
osoba, która cierpi na alkoholizm

/ˌalkɔˈxɔlʲism̥/

1. (medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
2. (potocznie, potoczny) nadmierne, zbyt częste spożywanie alkoholu

/ˌalkɔxɔˈlɔvɨ/
zawierający alkohol; związany z alkoholem

/ˈalːax/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

/ˌalːɛˈɡrɛtːɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybko, niemal allegro

/ˌalːɛˈɡrɛtːɔ/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dość szybko wykonana część utworu
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wykonany w dość szybkim tempie

/alˈːɛɡrɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wesoło; żywo, szybko

/alˈːɛɡrɔ/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część utworu wykonana w allegro (1.1)
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wykonany w allegro (1.1)

/ˈalːɛl/
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

/ˌalːɛˈluja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

1. алелуя
2. алилуя

/alˈmãnax/
publikacja zawierająca artykuły z pewnej dziedziny nauki lub sztuki, najczęściej utwory literackie różnych autorów wydane w tym samym czasie;

/aˈlɔɛs/
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

cecha tego, co alogiczne

/ˌalɔˈkat͡sʲja/

1. (ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
2. planowe rozdysponowanie czegoś;

1. отпускане
2. разпределение

/ˌalɔˈpata/
(medycyna, medyczny) lekarz stosujący alopatię

(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

(medycyna, medyczny) związany z alopatią

1. алопатичен
2. алопатически

/ˌalɔˈtrɔpʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

/alˈpaka/

1. (zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
2. wełna z lamy (1.1)
3. gładka, wełniana tkanina w pasy;
4. (chemia, chemiczny) stop miedzi, cynku i niklu o białym kolorze; nowe srebro;

mieszkaniec obszaru Alp

mieszkanka obszaru Alp

/alˈpɛjsʲci/
związany z Alpami, dotyczący Alp

/ˌalpʲĩˈnarʲjũm/
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród skalny roślin wysokogórskich;

/ˌalpʲĩˈɲista/
osoba uprawiająca alpinizm;

/ˌalpʲĩˈɲistka/
kobieta uprawiająca alpinizm

/ˌalpʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
dotyczący alpinizmu lub alpinistów

/alˈpʲĩɲism̥/
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

/ˈalpɨ/
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

/alt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;

/alˈtãna/
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu

/ˌaltɛrnaˈtɨva/

1. (potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami
   алтернатива
2. (logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;
   дизюнкция

/ˌaltɔvʲjɔˈlʲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na altówce

/ˌaltɔvʲjɔˈlʲistka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na altówce

/ˌaltruˈ^jista/
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

/ˌaltruˈ^jistka/
kobieta bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

w sposób altruistyczny

1. алтруистически
2. алтруистично

/ˌaltru^jiˈstɨt͡ʃnɨ/
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu

1. алтруистичен
2. алтруистически

/alˈtru^jism̥/
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

/alˈtufka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

/ˌalũmʲĩˈɲɔvɨ/

1. wykonany z aluminium
2. związany z aluminium, dotyczący aluminium

(geologia, geologiczny) pochodzący z aluwiów

/aˈluvʲjũm/

1. (dawniej, dawny) (geologia, geologiczny) najmłodsza epoka geologiczna, holocen;
2. (geologia, geologiczny) osady powstające w procesie akumulacji na skutek działalności wód płynących;

/aˈluzʲja/
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

/alˈzat͡sʲja/
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

/alˈzat͡sʲci/
związany z Alzacją

/alˈzaṭt͡ʃɨk/
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

/alˈzatka/
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu

związany z amalgamatem; wykonany z amalgamatu

(technologia, technika, techniczny) (metaloznawstwo, metalurgia) pozyskiwanie metali szlachetnych z rud za pomocą rtęci

(astronomia, astronomiczny) największy z wewnętrznych księżyców Jowisza;

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent z mitologii Śródziemia w powieściowym cyklu J.R.R. Tolkiena;

/ãˈmarãnt/
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny szarłatowatych;

/ãˈmatɔr/

1. miłośnik, ktoś oddany czemuś
2. osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

wykonany, uprawiany przez amatora

1. аматьорски
2. любителски

/ˌãmaˈzɔ̃nka/

1. (geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;
   Амазонка
2. (mitologia grecka) członkini plemienia wojowniczych kobiet;
   амазонка

/ˌãmaˈzɔ̃nka/
(sport, sportowy) kobieta jeżdżąca konno, uprawiająca hippikę

/ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci/
(geografia, geograficzny) związany z Amazonią

/ˌãmbaˈsada/
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;

1. посолство
2. амбаса́да

(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

/ãmˈbʲit͡sʲja/
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

/ãmˈbʲitnɨ/
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

/ãmˈbɔ̃na/
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

związany z amboną, dotyczący ambony; mający ambonę

/ˌãmbraˈzura/
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

/ãmˈbrɔzʲja/

1. (botanika, botaniczny) Ambrosia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
2. (mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność;

/ãmˈbulãw̃s/
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

/ˌãmbulaˈtɔrʲjũm/
(medycyna, medyczny) miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;

/ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ/
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

/ãˈmɛba/
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

(zoologia, zoologiczny) związany z amebą

/ˈãmɛ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

(medycyna, medyczny) brak miesiączki

/ãˈmɛrɨk/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

/ãˈmɛrɨka/

1. (geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

/ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva/
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

/ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna/
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

/ãˈmɛrɨka waˈt͡ɕĩj̃ska/
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

/ˌãmɛrɨˈkãɲĩn/

1. mieszkaniec Ameryki – kontynentu
2. mieszkaniec Stanów Zjednoczonych

/ˌãmɛrɨkãˈɲista/
specjalista z dziedziny amerykanistyki

/ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja/
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

/ˌãmɛrɨˈkãɲism̥/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego
2. cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie kultury amerykańskiej, przeprowadzanie amerykanizacji

/ˌãmɛrɨˈkãnka/

1. mieszkanka kontynentu amerykańskiego
2. obywatelka Stanów Zjednoczonych

/ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/

1. dotyczący Ameryki (kontynentu)
2. dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

/ãˈmɛtɨst/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

/ˌãmɛtɨˈstɔvɨ/
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem

/ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna/
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

/ãw̃ˈfʲibʲja/

1. (lotnictwo, lotniczy) pojazd wodno-powietrzny
2. (motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

(starożytność) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna liga plemienna lub związek miast-państw w Grecji, utworzony w celu wspólnej ochrony świątyń, organizowania obrzędów religijnych oraz podejmowania decyzji politycznych w sprawach regionalnych

(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

(architektura, architektoniczny) związany z amfiladą; wykorzystujący układ przestrzenny taki jak w amfiladzie

/ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥/

1. (historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej
2. (książkowy) w teatrze, sali koncertowej itp.: część widowni wznosząca się koliście lub półkoliście ku górze

/ãw̃ˈfɔra/
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji z kwasem i zasadą

(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;

/ˌãmʲĩˈnɔkfas/
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

dotyczący aminokwasu

/ˈãmːãn/
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

1. Аман
2. Ама́н

/ãmˈnɛstʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

udzielanie amnestii

/ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
udzielać / udzielić amnestii

/ãmˈnɛzʲja/
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

/ˈãmɔk/
(psychologia, psychologiczny) stan niekontrolowanej agresji;

/ˈãmɔ̃n/
(chemia, chemiczny) jon utworzony przez połączenie atomu azotu z czterema atomami wodoru;

/ãˈmɔ̃ɲak/
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

(chemia, chemiczny) związany z amoniakem; zawierający amoniak

(chemia, chemiczny) związany z amonem, dotyczący amonu

(mitologia rzymska) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z greckim Erosem;

w sposób amoralny

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest amoralne; cecha tych, którzy są amoralni

cecha tego, co jest amorficzne; cecha tych, którzy są amorficzni

/ˌãmɔrˈfʲit͡ʃnɨ/
bezkształtny, niemający określonej budowy

(książkowy) bezpostaciowość, brak właściwej formy

dotyczący amortyzacji

/ˌãmɔrtɨˈzatɔr/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

1. амортизатор
2. амортисьор

/ˌãmɔrtɨˈzɔvat͡ɕ/

1. (technologia, technika, techniczny) łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.
2. (ekonomia, ekonomiczny) zaliczać do kosztów danego okresu część kosztu środka trwałego odpowiadającą stosunkowi tego okresu do planowanej długości okresu użytkowania tego środka

/ˈãmpɛr/
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

1. ампер
2. а̀мпер

/ãmˈpɛrɔɡɔˈd͡ʑĩna/
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

/ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ/
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

/ˌãmplʲiˈtuda/
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

(fizyka, fizyczny) związany z amplitudą

/ˌãmpuˈtat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

/ˌãmputɔˈvãɲɛ/
(medycyna, medyczny) wykonywanie amputacji

/ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ/
dokonywać amputacji

/ãmˈpuwka/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

związany z ampułką, dotyczący ampułki

/ãmˈstɛrdãm/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

1. Амстердам
2. Амстерда́м

/ˌãmstɛrˈdãmsʲci/
odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)

/ˌãmu‿ˈdarʲja/
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

/ãˈmulɛt/
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

/ˈãmur/
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

(biochemia, biochemiczny) enzym rozkładający cukry złożone;

(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nierozpuszczalne białko fibrylarne, które gromadzi się w tkankach organizmu i tworzy włókniste złogi;

(medycyna, medyczny) choroba spichrzeniowa, w której w narządach odkłada się patologiczne białko – amyloid

(biochemia, biochemiczny) wielocukier (a dokładniej rozgałęziony polimer glukozy) będący głównym składnikiem skrobi; podstawowy polisacharyd roślin wyższych, pełniący rolę materiału zapasowego;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca anabaptyzm

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie protestanckie odrzucające chrzest dzieci;

dotyczący anabiozy

(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

(fizjologia, fizjologiczny) część procesów metabolicznych w organizmie, które polegają na syntezie złożonych związków chemicznych z prostszych, z towarzyszącym zużyciem energii

/ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥/

1. błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
2. coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)

(biologia, biologiczny) organizm, który nie potrzebuje tlenu do życia i może rozwijać się w środowisku beztlenowym

niewymagający obecności tlenu

/ˌãnafʲiˈlaksʲja/
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura stylistyczna polegająca na powtórzeniu tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych wersów, zdań lub fraz, co służy wzmocnieniu wyrazu emocjonalnego lub rytmicznego

(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

/ãˈnaɡrãm/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

/ˌãnaˈkɔ̃nda/
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

/ˌãnalɡɛˈtɨt͡ʃnɨ/
(medycyna, medyczny) zmniejszający ból

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;

(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

/ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃka/

1. rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (chemik, naukowiec badający budowę chemiczną substancji)
2. rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (specjalista zajmujący się analizą danych i prognozowaniem)

w sposób analityczny

1. аналитически
2. аналитично

/ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z analizą

1. аналитичен
2. аналитически

/ˌãnaˈlʲitɨk/

1. specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy
2. naukowiec lub specjalista badający budowę chemiczną substancji

/ˌãnaˈlʲiza/

1. badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;
2. (chemia, chemiczny) określanie składu ilościowego, składników lub struktury badanego związku chemicznego;

/ˌãnalʲiˈzatɔr/

1. (technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykonuje analizy
2. ten, kto coś analizuje, bada, czegoś docieka

związany z analizatorem, dotyczący analizatora, właściwy analizatorowi (temu kto analizuje)

/ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ/
przeprowadzać proces analizy

/ãˈnalnɨ/
(książkowy) odbytniczy, odbytowy

/ãˈnalɔk/
rzecz lub pojęcie będące odpowiednikiem innego

/ˌãnaˈlɔɟja/
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

w sposób analogiczny

1. аналогически
2. аналогично

cecha bycia analogicznym z czymś

/ˌãnalɔˈɟit͡ʃnɨ/
podobny do czegoś

1. аналогичен
2. аналогически

(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

/ˌãnãmˈnɛza/
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

/ãˈnãnas/

1. 1. (botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
   2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju ananasów (1.1)
   ананас
2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)
   1. ананас
   2. анана́с

(mitologia, mitologiczny) bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

/ãˈnapɛst/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

/ãˈnarxʲja/

1. forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
2. (potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

związany z anarchią

1. анархичен
2. анархически

/ˌãnarˈxʲista/

1. ktoś, kto nie podporządkowuje się obowiązującym przepisom
2. zwolennik anarchizmu
3. zwolennik kompletnego rozprężenia (anarchii) w życiu publicznym

zwolenniczka anarchizmu

związany z anarchistą, dotyczący anarchisty, właściwy anarchiście

/ãˈnarxʲism̥/
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;

/ˌãnaˈstazʲja/
imię żeńskie;

/ˌãnaˈstazɨ/
imię męskie;

(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

/ˌãnaˈtɛ̃ma/
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

(medycyna, medyczny) toksyna bakteryjna pozbawiona szkodliwych właściwości po unieczynnieniu chemicznym bądź fizycznym, ale zachowująca zdolność wywoływania odpowiedzi immunologicznej

/ˌãnatɔˈlʲijt͡ʃɨk/
mieszkaniec Anatolii

/ˌãnatɔˈlʲijka/
mieszkanka Anatolii

/ˌãnatɔˈlʲijsʲci/
dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

/ãˈnatɔ̃m/
uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

/ˌãnaˈtɔ̃mʲja/

1. (biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
2. (biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);
3. (potocznie, potoczny) lekcja, zajęcia z anatomii (1.2)

zgodnie z anatomią

/ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
(anatomia, anatomiczny) związany z anatomią, dotyczący anatomii

1. анатомичен
2. анатомически

/ãw̃ʃuˈ^wa/, /ãw̃ʃˈwa/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskich, pikantnych w smaku (niekiedy podfermentowanych), zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty;

/ˌãndaˈluzʲja/

1. (geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii;
   Андалусия
2. (geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii
   1. Андалусия
   2. Андалузия

/ˌãndaluˈzɨjsʲci/
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

/ˌãndaˈluzɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

/ãnˈdãntɛ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiarkowanie wolno

/ãnˈdãntɛ/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiarkowanie wolno wykonana część utworu, szybsza niż adadżio
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wykonany w umiarkowanie wolnym tempie

/ãnˈdɔra/

1. 1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;
   2. (geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Liguria, w prowincji Savona;
   Андора
2. (geografia, geograficzny) stolica państwa Andora (1.1);
   Андора ла Веля

/ãnˈdɔrsʲci/
odnoszący się do Andory (państwa)

(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

/ãnˈdrɔɡɛ̃n/
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

/ãnˈdrɔlɔk/
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

/ˌãndrɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

/ˌãndrɔ̃ˈmɛda/

1. (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
2. imię żeńskie;

/ˈãnḍʒɛj/
imię męskie;

/ˈãndɨ/
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

/ãnˈdɨjsʲci/
związany z Andami, dotyczący Andów

/ˌãnɛɡˈdɔta/
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

w sposób anegdotyczny

/ˌãnɛɡdɔˈtɨt͡ʃnɨ/
posiadający cechy anegdoty

1. анекдотичен
2. анекдотически

/ãˈnɛksʲja/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

/ˌãnɛktɔˈvãɲɛ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dokonywanie aneksji terytorium innego państwa

/ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

w sposób anemiczny

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest anemiczne; cecha tych, którzy są anemiczni

/ãˈnɛ̃mɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd meteorologiczny służący do ciągłego rejestrowania prędkości i kierunku wiatru

/ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥/
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

(rzadki, rzadko używany) (medycyna, medyczny) lekarz stosujący anestezję

/ˌãnɛˈstɛzʲja/
(medycyna, medyczny) znieczulenie

/ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk/

1. (medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
2. (medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami

/ãˈnɛta/
imię żeńskie;

(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

/ãŋʲˈɟɛlka/
kobieta narodowości angielskiej

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

/ãŋʲˈɟĩna/
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

/ˈãŋʲɟɔ/
(medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym

/ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja/
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

/ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

(medycyna, medyczny) zwężenie naczyń krwionośnych w wyniku zakrzepu lub zapalenia

(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

/ˈãŋɡlʲja/
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii

/ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

/ˈãŋɡlʲik/
mężczyzna narodowości angielskiej

/ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

/ˌãŋɡlʲiˈkãnka/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni anglikanizmu

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury angielskiej

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej

nauka o języku i literaturze angielskiej

/ˈãŋɡlɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim

(książkowy) miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości

związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

zamiłowanie i sprzyjanie Anglii, Anglikom lub wszelkim przejawom angielskości

osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

niechęć do Anglików i wszystkiego co angielskie

/ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/

1. posługujący się językiem angielskim
2. spisany, stworzony w języku angielskim
3. taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim

miłośnik i naśladowca wszystkiego, co angielskie

/ˌãŋɡlɔ̃ˈmãɲja/
nadmierna i bezkrytyczna sympatia do osób, przedmiotów, zjawisk związanych z Anglią;

miłośniczka i naśladowniczka wszystkiego, co angielskie

/ˌãŋɡlɔˈsasʲci/

1. związany z językiem anglosaskim (1.1)
2. związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)

/ãŋˈɡɔla/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

/ãŋˈɡɔlt͡ʃɨk/
obywatel Angoli

/ãŋˈɡɔlka/
obywatelka Angoli

/ãŋˈɡɔlsʲci/
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

/ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

/ãnˈxɨdrɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4);

/ãˈɲɛla/
imię żeńskie;

/ãˈɲɛlsʲci/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami
2. (przenośnie, przenośnia) na wzór anioła

(fizyka, fizyczny) proces w którym cząstki i anty-cząstki, podlegają unicestwieniu;

(fizyka, fizyczny) uleganie procesowi anihilacji

/ˌãɲiˈlʲĩna/
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca;

/ˌãɲĩˈmat͡sʲja/
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

/ˌãɲĩˈmatɔr/
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego

/ãˈɲĩmɛ/
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) japoński film animowany;

/ˌãɲĩˈmʲista/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

związany z animizmem, właściwy animizmowi

1. анимистичен
2. анимистически

/ãˈɲĩmʲism̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

wykonany z poklatkowych rysunków

/ˈãɲjɔ̃n/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

(chemia, chemiczny) związany z anionami, dotyczący anionów

/ˈãɲɔw/

1. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek
   ангел
2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
   1. ангел
   2. а́нгел

/ãˈɲɔwɛk/

1. (zdrobniale) od: anioł
2. pieszczotliwie o dziecku, szczególnie małym lub grzecznym

(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

(fizyka, fizyczny) zależność właściwości ciała od kierunku, z którego się je bada;

(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

/ãŋˈkara/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

/ãŋˈkarsʲci/
odnoszący się do miasta Ankara

/ãŋˈkɛrɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, węglan wapnia i żelaza;

/ãŋʲˈcɛta/
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

/ãŋʲˈcɛtɛr/
osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety

przeprowadzać ankietę

związany z ankietą, dotyczący ankiety; mający formę ankiety

/ˈãnːa/
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

1. Ана
2. Анна

/ˌãnːaˈbɛrʲɟit/
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów;

dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

/ãˈnɔda/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

związany z anodą, dotyczący anody

/ˌãnɔ̃ˈmalʲja/
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

/ãˈnɔ̃ɲĩm/

1. list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy
   анонимка
2. autor nieznany z nazwiska;
   аноним

w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕt͡ɕ/
cecha tego, kto jest anonimowy;

/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ/

1. nieznanego autorstwa
2. o nieujawnionym nazwisku
3. z udziałem nieznanych osób

/ˈãnɔ̃w̃s/
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

ogłaszanie czegoś, co za chwilę ma nastąpić

/ãˈnɔrak/
ciepła nieprzemakalna kurtka z kapturem uszyta na wzór anoraka (1.1)

/ˌãnɔˈrɛksʲja/
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na anoreksję

/ˌãnɔˈrɛktɨk/
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję

/ˌãnɔrˈmalʲɲɛ/
w sposób anormalny

cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

odbiegający od normy, niezgodny z normą

(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

(historia, historyczny, historycznie) przyłączenie Austrii do III Rzeszy;

/ˌãntaɡɔ̃ˈɲista/
przeciwnik;

/ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

1. антагонистичен
2. антагонистически

/ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥/
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

/ãnˈtarɛs/
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

1. антарктичен
2. антарктически

/ˌãntarkˈtɨda/
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

1. Антарктида
2. Антарктика

/ãnˈtarktɨka/
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

/ãnˈtɛ̃na/
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

1. антена
2. анте́на

(telekomunikacja) antena umożliwiająca odbiór telewizji satelitarnej;

związany z anteną, dotyczący anteny

/ˌãntʲiˈɡu^wa ˌi‿barˈbuda/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

1. Антигуа и Барбуда
2. Анти́гуа и Барбу́да

(geografia, geograficzny) współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

/ˌãntɔˈlɔɟja/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

związany z antologią, stanowiący antologię

/ãnˈtɔ̃ɲi/
imię męskie;

/ãnˈtɔ̃ɲja/
imię żeńskie;

/ãnˈtɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

(językoznawstwo, językoznawczy) przeciwstawność znaczeń

(językoznawstwo, językoznawczy) o przeciwstawnym znaczeniu

1. антонимен
2. антонимичен

(chemia, chemiczny) związany z antracenem; zawierający antracen

/ãnˈtrat͡sɨt/
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

/ˌãntrat͡sɨˈtɔvɨ/
(geologia, geologiczny) dotyczący antracytu, związany z antracytem

/ˈãntrakt/
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przerwa między aktami, w trakcie spektaklu

/ãnˈtrɔpɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

/ˌãntrɔˈpɔfak/
(książkowy) człowiek zjadający innych ludzi

/ˌãntrɔpɔˈfaɟja/
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

/ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

(antropologia, antropologiczny) pochodzenie człowieka jako gatunku, historia jego rozwoju;

/ˌãntrɔˈpɔlɔk/
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

/ˌãntrɔpɔˈlɔɟja/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

/ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
związany z antropologią, dotyczący antropologii

1. антропологичен
2. антропологически
3. антроположки

związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

1. антропометричен
2. антропометрически

/ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥/
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

/ˌãntrɔpɔ̃ˈɲĩmʲja/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o antroponimach, dział onomastyki;
2. (językoznawstwo, językoznawczy) nazewnictwo osobowe, będące przedmiotem badań antroponimii (1.1)

/ãntˈfɛrpʲja/
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

wymierzony przeciwko Stanom Zjednoczonym Ameryki i jej obywatelom, niechętny wobec Stanów Zjednoczonych Ameryki i jej obywateli

(fizyka, fizyczny) atom zbudowany z antycząstek;

/ˌãntɨbaktɛˈrɨjɲɛ/
w sposób antybakteryjny

/ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

1. антибактериален
2. противобактериен

/ˌãntɨˈbʲjɔtɨk/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami

/ˌãntɨbɔˈxatɛr/

1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera
2. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

/ˌãntɨbɔlʃɛˈvʲit͡sʲci/
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików

(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zapobiegający lub redukujący cellulit

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

dotyczący antychrysta, związany z antychrystem

(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

(meteorologia, meteorologiczny) związany z antycyklonem

1. антициклонален
2. антициклоничен

/ãnˈtɨt͡ʃnɨ/
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

/ˌãntɨdaˈtɔvat͡ɕ/
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;

/ˌãntɨdɔpʲĩŋˈɡɔvɨ/
przeznaczony do walki z dopingiem u sportowców, do wykrywania niedozwolonych środków dopingujących

skierowany przeciwko dynastii, działający na szkodę dynastii

/ˌãntɨfaˈʃɨsta/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka faszyzmu

/ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci/
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

/ˌãntɨˈfaʃɨsm̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

/ãnˈtɨɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

związany z antygenem, dotyczący antygenów

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprzeciwia się globalizacji

taki, który jest przeciwny lub wrogi hitleryzmowi i hitlerowcom

/ˌãntɨ^jĩmpɛrʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów

1. антиимпериалистичен
2. антиимпериалистически

/ˈãntɨk/
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

wrogi wobec kapitalizmu

/ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥/
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

/ˌãntɨklɛrɨˈkalnɨ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym

(geologia, geologiczny) wypukły fragment fałdu skalnego, w którym najstarsze warstwy znajdują się w centrum fałdu

/ˌãntɨkɔlɔ̃ˈɲalnɨ/
przeciwny kolonializmowi

/ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

/ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

/ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

/ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

sprzeczny z konstytucją

/ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ/
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

/ˌãntɨkɔrupˈt͡sɨjnɨ/
mający na celu przeciwdziałanie i zwalczanie korupcji

/ˌãntɨkrɨzɨˈsɔvɨ/
mający zapobiec kryzysowi, mający zlikwidować kryzys (np. gospodarczy, finansowy)

/ãnˈtɨkfa/
(drukarstwo, drukarski) krój pisma drukarskiego o pionowym rysunku liter i zaokrąglonych brzegach;

/ˌãntɨˈkfarʲjat/

1. sklep z antykami;
2. sklep z używanymi książkami;

/ˌãntɨˈkfarʲjuʃ/
osoba handlująca antykami, dziełami sztuki, starodrukami, monetami, także używanymi książkami;

/ˌãntɨkfaˈrɨt͡ʃnɨ/
dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;

/ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ/
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

1. Нидерландски Антили
2. Холандски Антили

/ˌãntɨˈlɔpa/
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

związany z antylopą

/ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja/
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

1. антиматерия
2. антивещество

/ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨt͡ʃnɨ/
skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem

1. антимилитаристичен
2. антимилитаристически

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa, pogląd lub ruch społeczny sprzeciwiający się militaryzmowi, czyli nadmiernej rozbudowie wojska, gloryfikacji armii i rozwiązywaniu konfliktów drogą militarną

/ãnˈtɨ̃mɔ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

/ˌãntɨ̃mɔ̃ˈnɔvɨ/
(chemia, chemiczny) dotyczący antymonu, zawierający antymon

wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu

(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką neutronu;

(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

/ˌãntɨɔˈksɨdãnt/
(zobacz) przeciwutleniacz

/ˌãntɨˈpapʲjɛʃ/
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

/ˌãntɨˈpatʲja/
niechęć do kogoś

sprzeciwiający się patriotyzmowi

cecha tego, co antypatyczne

/ˌãntɨpaˈtɨt͡ʃnɨ/
budzący odrazę, niechęć

(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako syntetyczny środek o właściwościach przeciwbólowych, przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych, zaliczany do grupy pirazolonów;

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;

taki, który jest przeciwny lub wrogi ZSRR

/ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ/
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

1. антирелигиозен
2. противорелигиозен

taki, który się sprzeciwia politycznemu republikanizmowi

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

/ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi

1. антиправителствен
2. противоправителствен

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita/
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitka/
kobieta uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; kobieta, którą cechuje antysemityzm

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥/
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

/ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃʲɲɛ/
w sposób antyseptyczny; odkażająco, bakteriobójczo, antybakteryjnie

/ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ/
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

/ˌãntɨˈsɛptɨk/
(medycyna, medyczny) środek służący do niszczenia drobnoustrojów

wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa

1. антиобществен
2. антисоциален
3. противообществен

działający przeciw stresowi, używany przy leczeniu stresu, zapobiegający stresowi

(kryminologia, kryminologiczny) osoba specjalnie wyszkolona i wyposażona do zwalczania terroryzmu

/ˌãntɨtɛrːɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ/
zwalczający terroryzm, prowadzący walkę z terrorystami

/ˌãntɨtɔˈksɨt͡ʃnɨ/
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych

(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) biologiczna substancja, zazwyczaj przeciwciało, która neutralizuje działanie toksyn

wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

/ˌãntɨvʲiruˈsɔvɨ/
(informatyka, informatyczny) służący do wykrywania i pozbywania się szkodliwego oprogramowania

/ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ/
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

/ˌãnulɔˈvãɲɛ/
unieważnianie, odwoływanie czegoś

/ˌãnuˈlɔvat͡ɕ/
stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś

/ˈãnɨʃ/

1. (botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;
2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskiwana z anyżu (1.1)

(botanika, botaniczny) (spożywczy) dotyczący anyżu, zrobiony z anyżu

/aˈɔrta/
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

1. аорта
2. ао́рта

(anatomia, anatomiczny) związany z aortą

/aˈɔrɨst/
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

/ˌaɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ/
mający związek z aorystem

/aˈparat/

1. (technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny
2. (anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
3. instytucje, urzędy zajmujące się kontrolą lub kierowaniem pewną dziedziną życia państwowego, społecznego

/aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

1. фотоапарат
2. фотографски апарат

/aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci/
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim

/ˌaparaˈtura/
zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość

związany z aparaturą

/ˌapartãˈmɛ̃ɲt͡ɕik/
(zdrobniale) od: apartament

/ˌaparˈtãmɛ̃nt/
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

/aˈpartxajt/, /aˈpartxɛjt/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

/aˈpatʲja/
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

w sposób apatyczny

cecha tego, co apatyczne

/ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ/
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

/aˈpatɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

/ˈapɛl/
publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

/ˌapɛlɔˈvãɲɛ/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) składanie apelacji od wyroku
2. zwracanie się z apelem

/ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ/
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

1. Апенини
2. Апенински планини

/ˌapɛrʲiˈtʲif/, /ˌapɛˈrʲitʲif/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

w sposób apetyczny, zachęcający do jedzenia

/ˌapɛˈtɨt͡ʃnɨ/

1. zachęcający do jedzenia
2. (przenośnie, przenośnia) atrakcyjny pod względem seksualnym

/aˈpɛtɨt/

1. chęć jedzenia, łaknienie;
2. (przenośnie, przenośnia) pragnienie, chęć na coś

/aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈd͡zɛ̃ɲa/
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

/ˈapʲja/
(geografia, geograficzny) stolica Samoa;

/ˌaplʲiˈkat͡sʲja/
przyszyta ozdoba tkaniny

/ˌaplʲikaˈtura/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zalecany układ palców podczas gry na instrumencie;

dotyczący apokalipsy, końca świata

1. апокалиптичен
2. апокалиптически

/ˌapɔˈkɔpa/
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

/aˈpɔkrɨf/

1. (przenośnie, przenośnia) utwór rzekomo autentyczny, np. podrobione dzieło wielkiego pisarza lub recenzja nienieistniejącej książki
2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;

/ˌapɔkrɨˈfʲit͡ʃnɨ/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu

w sposób apolityczny

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest apolityczne; cecha tych, którzy są apolityczni

niezwiązany z polityką

/ˌapɔlɔˈɡɛta/
osoba broniąca określonej idei, postawy

/ˌapɔˈlɔɟja/
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

/ˌapɔˈplɛksʲja/
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) udar mózgu

/ˌapɔplɛkˈtɨt͡ʃnɨ/
będący przejawem / następstwem apopleksji

1. апоплектичен
2. апоплектически

osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) komenda dla psa, aby coś przyniósł;

(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;

/ˌapɔˈstata/
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

/ˌapɔˈstazʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

/ˌapɔstɛrʲjɔˈrɨt͡ʃnɨ/
(filozofia, filozoficzny) taki, który opiera, bazuje się na doświadczeniu; jest udowodniony za pomocą doświadczenia

/ˌapɔˈstɔlsʲci/

1. dotyczący papieża (jako następcy św. Piotra Apostoła)
   апостолически
2. dotyczący apostołów
   апостолски

/aˈpɔstɔw/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
2. (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki

/aˈpɔstrɔf/
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

/ˌapɔtɛˈɔza/
(książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;

/ˌaprʲjɔˈrɨt͡ʃnɨ/
(filozofia, filozoficzny) taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym

/apˈsɨda/
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej

1. абсида
2. апсида

/apˈtɛt͡ʃka/
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

1. аптека
2. аптечка

związany z apteką

/apˈtɛka/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

1. аптека
2. апте́ка

/ˌaptɛˈkarka/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka

/ˌaptɛˈkarsʲci/
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

/ˌaptɛˈkarstfɔ/
profesja aptekarza

/apˈtɛkaʃ/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

/akˈfapark/
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

/ar/
(jednostka miary) jednostka powierzchni gruntu równa stu metrom kwadratowym;

/ˈara/
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

/ˈarap/
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

/ˌaraˈbɛska/

1. (choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;
3. (sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
4. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek prozy, drobny utwór zawierający wiele motywów fantastyki baśniowej

/aˈrabʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

/aˈrabʲja sawˈdɨjska/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

1. Саудитска Арабия
2. Саудитка Арабия

/ˌaraˈbʲista/
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

/ˌaraˈbʲistka/
specjalistka w zakresie arabistyki

/ˌaraˈbʲistɨka/
nauka o języku, kulturze i historii Arabów;

narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

/aˈrabʲism̥/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;

/aˈrapka/
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

/aˈrapsʲci/
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

/aˈrapsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

/ˌaraxnɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

/ˌaraˈɡɔ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

/ˌaraˈɡɔ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna, rombowa odmiana węglanu wapnia;

/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;

1. аранжимент
2. аранжировка

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dostosować kompozycję do użycia innych instrumentów czy śpiewu

/aˈrarat/

1. (geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Armenii, w południowej części kraju;
2. (geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji;

/arˈbʲitɛr/

1. (sport, sportowy) sędzia sportowy
2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór

sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z arbitrażem, dotyczący arbitrażu

/ˈarbus/

1. (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;
   диня
2. (spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
   1. диня
   2. ди́ня

/ˌarbuˈzɔvɨ/
dotyczący arbuza, związany z arbuzami

(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest archaiczne; cecha tych, którzy są archaiczni

/ˌarxaˈ^jit͡ʃnɨ/

1. 1. (geologia, geologiczny) związany z archaikiem, dotyczący archaiku
   2. (pejoratywnie, pejoratywny) niezgodny z nowoczesnością lub postępem
   архаичен
2. będący typowym dla dawnych czasów
   1. архаичен
   2. стар

(językoznawstwo, językoznawczy) (sztuka) naśladowanie stylu lub języka epok minionych, nadawanie czemuś cech archaicznych

nadawać utworowi cechy charakterystyczne dla dzieł dawnych epok

/arˈxãŋʲɟɛlsk/
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

dotyczący Archangielska, związany z Archangielskiem

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z archaniołem, dotyczący archanioła

/arˈxãɲɔw/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

/arˈxɛɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

/ˌarxɛˈɔlɔk/

1. naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
2. uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw

/ˌarxɛɔˈlɔɟja/
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

/ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
związany z archeologią, dotyczący archeologii

1. археологичен
2. археологически
3. археоложки

(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

/arˈxɛtɨp/
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

(kościelny) związany z osobą lub funkcją archijereja

(kościelny) związany z osobą lub funkcją archimandryty

/ˌarxʲĩˈmɛdɛs/
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

/ˌarxʲiˈpɛlak/
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

(geografia, geograficzny) największy archipelag na Ziemi znajdujący się między Azją Południowo-Wschodnią a Australią;

związany z archipelagiem; taki jak archipelag

1. архипелагски
2. архипелажки

/arˈxʲitɛkt/

1. (budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
2. (przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu

/ˌarxʲiˈtɛktka/
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury

/ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

/ˌarxʲitɛkˈtura/
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

dotyczący archiwaliów, stanowiący archiwum

dokonywanie archiwizacji, porządkowanie i przekazywanie czegoś już nieaktualnego do archiwum

zbierać, gromadzić do archiwum

/arˈxʲivũm/

1. uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
2. budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)
3. instytucja zajmująca się gromadzeniem, przechowywaniem oraz udostępnianiem zgromadzonych archiwaliów

1. архив
2. архива

/ˌart͡sɨˈbʲiskup/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

1. архиепископ
2. архиепи́скоп

dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem

/ˌart͡sɨˈd͡ʑɛwɔ/
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) należący do arcykapłana

związany z arcyksięciem, dotyczący do arcyksięcia

należący do arcyksięcia

/aˈrɛaw/
(zoologia, zoologiczny) (botanika, botaniczny) obszar występowania określonego gatunku

/aˈrɛ̃na/

1. (przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań
2. koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe

/aˈrɛ̃ndaʃ/
(przestarzałe, przestarzały) dzierżawca budynków gospodarczych, karczem, szynków i gruntów rolnych

(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru gęstości cieczy

/ˌarɛˈɔpak/

1. (historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z 501 byłych archontów;
2. (książkowy) (przenośnie, przenośnia) grono osób rozstrzygających o czymś w sposób autorytatywny

/ˈarɛs/
(mitologia grecka) bóg wojny;

/ˈarɛʃt/

1. miejsce, gdzie wykonywany jest areszt (1.1)
2. tymczasowe pozbawienie wolności;

związany z aresztantem, dotyczący aresztanta

/aˈrɛʃtãnt/
osoba zatrzymana w areszcie

osoba płci żeńskiej osadzona w areszcie

/ˌarɛʃtɔˈvãɲɛ/
osadzenie kogoś w areszcie

/ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ/
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

1. арестувам
2. аресту́вам

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

1. Аржентина
2. Арженти́на

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka/
obywatelka Argentyny

minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Argentyny

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci/
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

/ˈarɡɔ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

1. аргон
2. арго́н

(rzadki, rzadko używany) związany z Argonautami, dotyczący Argonautów

(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;

/arˈɡũmɛ̃nt/

1. fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;
2. (matematyka, matematyczny) zmienna o wartościach z dziedziny funkcji, od której zależy wynik

uzasadnianie za pomocą argumentów

używanie, przytaczanie argumentów

uzasadniać swoje stanowisko, swój pogląd

/ˈarʲja/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

(wojskowość, wojskowy) straż tylna

/ˌarʲiˈzɔ̃na/
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

związany z Arizoną; pochodzący z Arizony

/ˈarka nɔˈɛɡɔ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

/arˈkada/
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

/arˈkãw̃zas/, /ˈarkãw̃sɔ/

1. (geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
2. (geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, główny prawy dopływ Missisipi;

/arkˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego

1. арктичен
2. арктически

/ˈarktɨka/
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

1. арлекин
2. арлекино

/arˈmada/

1. (historia, historyczny, historycznie) flota wysłana przez Filipa II hiszpańskiego przeciw Anglii w 1588
2. (morski) (wojskowość, wojskowy) wielka flota wojenna

/ˌarmaˈɡɛdɔ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

/arˈmata/
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

/arˈmatʲɲi/
dotyczący armaty

/arˈmɛ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

/arˈmɛ̃j̃sʲci/
odnoszący się do Armenii

/ˈarmʲja/
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

1. армия
2. войска

(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

(wojskowość, wojskowy) związany z armią, dotyczący armii

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

/ˌarɔˈɡãnt͡sʲci/

1. (książkowy) taki, którego cechą jest arogancja
2. (książkowy) będący oznaką arogancji

w sposób arogancki

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest aroganckie; cecha tych, którzy są aroganccy

/aˈrɔ̃mat/
zapach sprawiający przyjemność

/aˈrɔ̃matɛˈrapʲja/
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

/ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/

1. (chemia, chemiczny) o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla
   ароматен
2. mający silny, miły zapach
   1. ароматен
   2. ароматичен

(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dodawanie do czegoś aromatów w celu nadania jakiegoś zapachu

(chemia, chemiczny) nadawać zapachu

/ˈarsɛ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

/arˈsɛ̃naw/
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

związany z arsenałem, dotyczący arsenału

1. арсенален
2. арсеналски

/arˈsɛ̃ɲuʃ/
imię męskie;

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

(chemia, chemiczny) dotyczący arsenu, zawierający arsen

(chemia, chemiczny) (toksykologia) (potocznie, potoczny) tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku

(chemia, chemiczny) związany z arszenikiem

/arˈtɛfakt/

1. (antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;
2. (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;

/ˌartɛ̃ˈmʲida/
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

/arˈtɛrʲja/

1. (anatomia, anatomiczny) tętnica
2. (motoryzacja) ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją, dotyczący artykulacji

/arˈtɨkuw/

1. (handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
   артикул
2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reguła religijna, dogmat
   догмат
3. (publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
   1. статия
   2. статия́
4. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
   член

/ˌartɨkuˈwɔvat͡ɕ/
(fonetyka, fonetyczny) wymawiać głoski

/ˌartɨˈlɛrʲja/

1. (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej
2. (wojskowość, wojskowy) uzbrojenie artylerii (1.1), np. armaty, haubice, moździerze

/ˌartɨlɛˈrɨjsʲci/
(wojskowość, wojskowy) (przymiotnik) od artyleria

(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich

/arˈtɨsta/
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

1. артист
2. художник

/arˈtɨstka/
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

/ˌartɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ/
w sposób artystyczny

/ˌartɨˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
cecha tego, co jest artystyczne, co ma walory artystyczne

/ˌartɨˈstɨt͡ʃnɨ/
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

/aˈruba/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

/aˈrɨjt͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) osoba należąca do grupy etnicznej, której członkowie posługują się jednym z języków indoeuropejskich lub której członkowie byli azjatyckimi przodkami dzisiejszych społeczności posługujących się jednym z języków indoeuropejskich

/aˈrɨjsʲci/

1. (etnografia, etnograficzny) należący do Ariów
2. (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

/ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja/

1. najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;
2. (przenośnie, przenośnia) elitarna grupa ludzi, wyróżniająca się w społeczeństwie

/ˌarɨstɔˈkrata/

1. osoba należąca do arystokracji
2. (książkowy) (przenośnie, przenośnia) osoba będąca członkiem elity jakiegoś środowiska

/ˌarɨstɔˈkratka/
kobieta należąca do arystokracji

w sposób arystokratyczny

1. аристократически
2. аристократично

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest arystokratyczne; cecha tych, którzy są arystokratyczni

/ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/

1. charakterystyczny dla arystokratów, posiadający cechy przypisywane arystokratom lub arystokracji
   1. аристократичен
   2. аристократически
   3. аристократски
2. związany z arystokracją
   1. аристократически
   2. аристократичен

/ˌarɨstɔˈtɛlɛs/
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

/ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ/
według działań arytmetycznych (zgodnie z nimi, za ich pomocą)

1. аритметически
2. аритметично

/ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ/
(matematyka, matematyczny) dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

1. аритметичен
2. аритметически

/ˌarɨtˈmɛtɨk/
człowiek zajmujący się arytmetyką

/ˌarɨtˈmɛtɨka/
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

/aˈrɨtmʲja/
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

(medycyna, medyczny) związany z arytmią serca

/asˈt͡sɛ̃ndɛ̃nt/
(astrologia, astrologiczny) punkt ekliptyki, który wschodzi w określonym momencie i miejscu na Ziemi;

/asˈt͡sɛta/

1. człowiek uprawiający ascezę
2. (przenośnie, przenośnia) człowiek nie mający wielkich wymagań

w sposób ascetyczny

1. аскетически
2. аскетично

właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

1. аскетичен
2. аскетически

filozofia i praktyki ascetów

/asˈt͡sɛza/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego
2. surowy tryb życia bez przyjemności i wygód

(geologia, geologiczny) nie wykazujący żadnej aktywności sejsmicznej

/ˌasɛksuˈ^walʲism̥/
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

(seksuologia, seksuologiczny) trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób

/ˌasɛksuˈ^walnɨ/

1. (potocznie, potoczny) pozbawiony seksu, zmysłowości
2. (seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

zespół środków i działań mających na celu zapobieganie zakażeniom poprzez utrzymywanie jałowości w otoczeniu, na narzędziach, skórze i powierzchniach podczas zabiegów medycznych lub laboratoryjnych

/ˈasfalt/
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

(budownictwo) beton z wypełniaczem w postaci asfaltu;

pokrywanie nawierzchni drogi asfaltem

pokrywać powierzchnię asfaltem

/ˌasfalˈtɔvɨ/
wykonany z asfaltu

1. асфалтен
2. асфалтов

(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

/ˌasɔˈt͡sʲjɔvat͡ɕ/
kojarzyć, łączyć wrażenia, fakty, obrazy

(książkowy) bezcielesny

(językoznawstwo, językoznawczy) rym polegający na identyczności tylko samogłosek

/ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt/
(handel, handlowy) wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom;

związany z asortymentem, towarami i usługami stanowiącymi stałą ofertę handlową

/ˌaspaˈraɡus/
(botanika, botaniczny) szparag pierzasty, dekoracyjna roślina stosowana w kwiaciarstwie

/asˈpartãm/
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

/ˈaspɛkt/

1. (gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
2. punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana [od 2. poł. XVI w.]
3. (astronomia, astronomiczny) położenie gwiazd względem siebie i znaków zodiaku;

(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie;

/ˌaspʲiˈrat͡sʲja/

1. (fonetyka, fonetyczny) przydech
2. dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś

starać się, ubiegać się o coś

/ˌaspʲiˈrɨ̃na/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

1. аспирин
2. аспири́н

związany z aspiryną, dotyczący aspiryny

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest aspołeczne; cecha tych, którzy są aspołeczni

obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

/aˈstãna/
(geografia, geograficzny) stolica Kazachstanu;

/ˈastat/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

1. астат
2. астатин

(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

wątły, o słabej budowie ciała lub odporności

1. астеничен
2. астенически

/ˌastɛ̃nɔˈsfɛra/
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

/ˈastɛr/
(botanika, botaniczny) roślina ogrodowa o pięknych różnokolorowych kwiatach;

/ˌastɛˈrɔjda/
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

/ˈastma/
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

1. астма
2. а́стма

/ˈastma ˌɔskʃɛˈlɔva/
(medycyna, medyczny) przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych z napadami duszności i kaszlu;

/ˌastmaˈtɨt͡ʃka/
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na astmę

(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

/aˈstmatɨk/
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na astmę

/aˈstraxãɲ/
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

/ˌastraˈxãj̃sʲci/
dotyczący Astrachania, związany z Astrachaniem, pochodzący z Astrachania

/ˌastraˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami

/aˈstralnɨ/
gwiezdny

/ˈastrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

osoba zajmująca się badaniem możliwości istnienia życia poza Ziemią

nauka zajmująca się badaniem możliwości istnienia życia poza Ziemią;

(astronomia, astronomiczny) (biologia, biologiczny) związany z astrobiologią lub astrobiologami

1. астробиологичен
2. астробиологически
3. астробиоложки

(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astrofizyki

dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

1. астрофизичен
2. астрофизически

/ˌastrɔˈfʲizɨk/
specjalista w zakresie astrofizyki

(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

/ˌastrɔfɔˈtɔ̃mɛtr̥/
(technologia, technika, techniczny) fotometr używany do pomiaru natężenia światła ciał niebieskich;

/aˈstrɔlɔk/
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

/ˌastrɔˈlɔɟja/
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

/ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

1. астрологичен
2. астрологически

kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich

/ˌastrɔ̃ˈnawta/
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

/ˌastrɔ̃ˈnawtka/
kobieta, która zajmuje się lotami w kosmos

związany z astronautyką lub astronautami, dotyczący astronautyki lub astronautów

/ˌastrɔ̃ˈnawtɨka/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;

/aˈstrɔ̃nɔ̃m/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;

/ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

1. астрономия
2. астроно́мия

/ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/

1. (astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
2. (przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki

1. астрономичен
2. астрономически

/ˌastrɔspɛkˈtrɔskɔp/
spektroskop astronomiczny;

/ˌastɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z astygmatyzmem

1. астигматичен
2. астигматически

(medycyna, medyczny) osoba mająca astygmatyzm

(geografia, geograficzny) miasto na południu Egiptu, na wschodnim brzegu Nilu, przy pierwszej katarakcie;

związany z Asuanem, dotyczący Asuanu

(geografia, geograficzny) stolica Paragwaju;

(geometria) brak wzajemnej odpowiedniości części względem osi, punktu lub płaszczyzny

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest asymetryczne; cecha tych, którzy są asymetryczni

/ˌasɨ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ/
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

1. асиметричен
2. асиметрически

przystosowanie się do życia w obcej społeczności