/
a/
conjunction
- …uzupełniania
- …objaśnień
- …przeciwstawności
- …wynikania
dan
/
a‿ˈkuku/
interjection
(infantylnie) …używana podczas nagłego pojawienia się
ci-luk-ba
/
a‿ˈkɨʃ/
interjection
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) uciekaj, zmykaj (w stosunku do człowieka lub innej istoty żywej)
enyahlah
/
aˈːrɔ̃n/
pronoun
- (biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
- imię męskie;
Harun
/
aˈbaja/
noun
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;
abaya
/
aˈbakus/
noun
- (architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;
- przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;
abakus
noun
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie komputerowe, które nie jest dłużej wspierane ani reklamowane, uważane za porzucone przez jego twórców;
peranti telantar
/
aˈbatɔ̃n/
noun
- (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji sypialnia dla pacjentów oczekujących cudownego uzdrowienia podczas snu;
- (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) święte miejsce, zazwyczaj okręg sakralny lub podziemne pomieszczenie przy świątyni greckiej, do którego dostęp mieli wyłącznie kapłani;
abaton
/
aˈbazʲja/
noun
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;
abasia
/
aˈbaʒur/
noun
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło
tudung lampu
/
apˈxazʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;
Abkhazia
/
ˈabdɛst/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;
wudu
/
abˈdukt͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;
abduksi
/
ˌabdɨˈkat͡sʲja/
noun
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej
abdikasi
/
ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ/
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji
melepaskan
/
ˈabd͡ʒat/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek;
abjad
/
ˈabɛl/
pronoun
imię męskie;
Habil
/
ˌabɛrˈrat͡sʲja/, /
ˌabɛrˈːat͡sʲja/
noun
- (astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
- (erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
- (optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;
aberasi
noun
(optyka, optyczny) wada układów optycznych polegająca na tym, że różne kolory światła ogniskują się w różnych punktach po przejściu przez soczewkę
aberasi kromatik
/
ˌabɛrːaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
nieprawidłowy
aneh
/
ˌabɛtalʲipɔprɔtɛ<sup>j</sup>ĩˈnɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;
abetalipoproteinemia
/
abʲˈid͡ʒãn/, /
ˈabʲid͡ʒãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;
Abidjan
/
ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza/
noun
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej;
abiogenesis
/
ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
nieożywiony
abiotik
/
ˌabʲiˈsɨ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;
Abbesinia
/
ˌablakˈtɔvat͡ɕ/
verb
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepić rośliny, stosując ablaktację
menyapih
/
abˈlatɨf/
noun
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;
ablativus
/
ˌabɔˈlʲit͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;
abolisi
/
ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt/
noun
- regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
abonemen
langganan
- regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
jumlah bulat
pembayaran tetap
/
ˌabɔ̃nɔˈvãɲɛ/
noun
korzystanie z jakiegoś produktu lub usługi po opłaceniu abonamentu
abonemen
/
ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty
langgan
/
aˈbɔrt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;
pengguguran
adjective
- związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów
- związany z pierwotnymi mieszkańcami danego miejsca
pribumi
/
abˈraxãm/
pronoun
- (biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Abraham
/
ˌabrɛvʲjaˈtura/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego
singkatan
/
ˈapst͡sɛs/
noun
(medycyna, medyczny) ropień
abses
/
apˈsɛ̃nt͡sʲja/
noun
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy
kealpaan
/
ˌapsɔˈlut͡sʲja/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;
pembebasan
/
apˈsɔlut/
noun
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;
absolut
/
ˌapsɔˈlutʲɲɛ/
adverb
całkowicie, niezależnie od niczego, nie dopuszczając wyjątków
sama sekali
/
ˌapsɔˈlutnɨ/
adjective
całkowity, zupełny, bezwzględny
mutlak
/
ˌapsɔˈlutɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;
absolutisme
/
apˈsɔlvɛ̃nt/
noun
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;
keluaran
lulusan
sarjana
noun
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna, współczynnik pochłaniania promieniowania
daya serap
/
apˈsɔrbɛr/
noun
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) sprzęt laboratoryjny lub urządzenie przemysłowe, służące do pochłaniania (absorpcji) niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz;
penyerap
/
ˌapsɔrbɔˈvãɲɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) pochłanianie substancji
absorpsi
/
apˈsɔrpt͡sʲja/
noun
- (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
- (optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;
penyerapan
/
ˌapstraˈxɔvat͡ɕ/
verb
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego
mengabstrakkan
/
ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ/
adjective
nie mający związku z rzeczywistością
abstrak
/
ˈapstrakt/
noun
- (filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie
- (książkowy) zwięzły wyciąg z tekstu naukowego lub dokumentu, publikowany najczęściej w języku angielskim
abstrak
/
ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;
pantang
/
apsˈtɨ̃nɛ̃nt/
noun
osoba wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś
golongan putih
/
ˈapsurt/
noun
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia
kesia-siaan
/
ˌapsurˈdalnɨ/
adjective
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
absurd
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, zgodnie z którym rzeczywistość jest pozbawiona sensu, a ludzkie próby jej zrozumienia są daremne;
absurdisme
/
ˈabu ˈzabʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;
Abu Dhabi
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet sylabiczny
abugida
/
aˈt͡sɛtɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;
aseton
/
ˌat͡sɛˈtɨlɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn
asetilena
noun
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;
asetilkolin
noun
(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;
asetilkolinesterase
noun
(chemia, chemiczny) reakcja podstawiania atomu wodoru w cząsteczkach związku organicznego grupą acetylową (CH3CO–);
asetilasi
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na zaburzeniu rozkurczu dolnego zwieracza przełyku i zaburzonej perystaltyki pozostałych odcinków przełyku
aklasia
/
aˈxʲilːɛs/
pronoun
- (mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Achilles
noun
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba genetyczna kości, dziedziczona autosomalnie dominująco (jako mutacja genu FGFR3), należąca do grupy dysplazji szkieletowych, która powoduje ograniczony wzrost kości długich i niskorosłość przy prawidłowej wielkości tułowia i głowy
akondroplasia
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny
asiklovir
/
at͡ʃ/
suffix
w połączeniu z tematem niektórych czasowników tworzy nazwę wykonawcy czynności w rodzaju męskim
e
/
at͡ʃ/
conjunction
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się
meskipun
/
at͡ʃˈkɔlvʲjɛk/
conjunction
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą
meski
/
ad‿ˈːawxa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kataru;
Doha
/
ˈadãm/
pronoun
- imię męskie;
- (biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;
Adam
/
ˌadapˈtat͡sʲja/
noun
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
adaptasi
adjective
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia
adaptif
/
aˈdaptɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa
fonograf
/
adˈːɛ̃ndũm/
noun
załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania)
adendum
/
ˌadɛˈkfatnɨ/
adjective
dokładnie czemuś odpowiadający
cocok
cukup
layak
memadai
sebanding
sepadan
/
ˌadɛˈlajda/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;
Adelaide
/
ˈadɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;
Aden
noun
(biochemia, biochemiczny) nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; C10H13N5O4;
adenosina
noun
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;
adenosina trifosfat
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;
azan
acronym
= (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) Attention Deficit Hyperactivity Disorder → zespół nadpobudliwości psychoruchowej
GPPH
noun
(fizyka, fizyczny) przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał;
adhesi
/
ˌadʲjaˈfɔra/
noun
- (filozofia, filozoficzny) rzecz, pojęcie, które jest obojętne pod względem moralnym (ani dobre ani złe);
- rytuał religijny, który jest sprawą sumienia danej osoby; taki, który nie jest nakazany ani zakazany
adiafora
/
aˈdʲidas/
noun
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) (obuwnictwo, obuwniczy) but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)
sepatu kets
/
ˌadʲiˈpɔt͡sɨt/
noun
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)
adiposit
/
ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja/
noun
- system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
- kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
- zarządzanie czymś, administrowanie
administrasi
/
ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z administracją i administrowaniem
administratif
/
ˌadmʲĩɲiˈstratɔr/
noun
osoba zarządzająca czymś
penata praja
/
ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja/
noun
- budynek mieszczący admiralicję (1.1)
- korpus admirałów
- władze naczelne marynarki wojennej
kelaksamanaan
/
adˈmʲiraw/
noun
- (marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
- (marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
laksamana
noun
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;
admitansi
/
ˌadnɔˈtat͡sʲja/
noun
- (informatyka, informatyczny) w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów
- uwaga, dopisek, przypisek, notatka
anotasi
/
aˈdɔ̃ɲis/
pronoun
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;
Adonis
/
aˈdɔpt͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;
adopsi
/
ˌadɔˈratɔr/
noun
mężczyzna zabiegający o względy drugiej osoby
pemuja
/
ˌadrɛ̃naˈlʲĩna/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;
adrenalin
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zawierający lub wydzielający adrenalinę
adrenergik
/
ˈadrɛs/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka
alamat
noun
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej
alamat email
/
aˈdrɛsat/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.
penerima
/
aˈdrʲjatɨk/
pronoun
(zobacz) Morze Adriatyckie
laut Adriatik
/
atˈsɔrbɛ̃nt/
noun
(chemia, chemiczny) substancja, na której powierzchni zachodzi adsorpcja
absorben
/
atˈsɔrpt͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;
adsorpsi
adjective
(chemia, chemiczny) związany z adsorpcją, dotyczący adsorpcji
serapan
noun
- (informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;
- (informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;
peranti iklan
/
ˈadvɛ̃nt/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej
Adven
/
adˈvɔkat/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;
pembela
pengacara
/
ˌaɛˈrat͡sʲja/
noun
napowietrzanie;
aerasi
/
ˌaɛˈrɔdrɔ̃m/
noun
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste
aerodrom
/
ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką
aerodinamis
/
ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika/
noun
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;
aerodinamika
noun
(fotografia) (lotnictwo, lotniczy) dziedzina fotografi polegająca na robieniu zdjęć powierzchni ziemi z dużych wysokości
citra udara
noun
(fizyka, fizyczny) nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych
aerostatika
/
ˌaɛˈrɔʒɛl/
noun
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;
aerogel
/
ˈafɛkt/
noun
(psychologia, psychologiczny) wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu
belas kasihan
/
aˈfɛra/
noun
wydarzenie, które wywołało skandal;
ihwal
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dobrowolne, urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą
afidavit
/
ˌavɡãˈɲistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;
Afganistan
Afghanistan
/
avˈɡãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu
Afghanistan
/
ˈafʲiks/
noun
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;
imbuhan
/
ˌafʲiˈlʲjat͡sʲja/
noun
przyjęcie osoby lub organizacji do działającego już stowarzyszenia
afiliasi
/
ˈafʲiʃ/
noun
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej
poster
/
aˈfɔrɨsm̥/
noun
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;
aforisme
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski
Afrikans
/
ˌafrɔˈdɨzʲjak/
noun
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;
afrodisiak
/
ˈafrɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;
Afrika
pronoun
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;
Afrika Selatan
/
ˌafrɨkãˈnɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;
Afrikaans
/
ˌafrɨˈkãɲĩn/
noun
mieszkaniec Afryki
orang Afrika
/
ˌafrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę
Afrika
/
ˈaɡa/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oficer w stopniu agi (1.2)
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;
- tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich (pan)
aga
noun
żywiczne drewno różnych gatunków drzew z rodzaju Aquilaria;
alwah
/
ˈaɡat/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;
akik
noun
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;
ageisme
/
aˈɡɛ̃nt͡sʲja/
noun
firma świadcząca różne usługi
kantor agen
/
aˈɡɛ̃nda/
noun
- terminarz
- ustalony spis spraw, które będą przedmiotem działania danej osoby lub instytucji w określonym czasie
agenda
- filia urzędu lub instytucji
badan
noun
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa polegająca na niewykształceniu się narządu;
agenesis
/
ˈaɡɛ̃nt/
noun
przedstawiciel jakiejś firmy
agen
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego;
aggiornamento
/
ˌaɟiˈtat͡sʲja/
noun
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;
agitasi
noun
- (urbanistyka, urbanistyczny) zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;
- nagromadzenie, skupienie czegoś; (także, też) to, co zostało zgromadzone
aglomerasi
/
ˌaɡlutɨ̃ˈɲĩna/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) przeciwciało biorące udział w zlepianiu aglutynogenów podczas aglutynacji;
aglutinin
noun
(fizjologia, fizjologiczny) antygen znajdujący się na powierzchni krwinek czerwonych, który może wywołać reakcję aglutynacji, czyli zlepiania się komórek, w obecności odpowiednich przeciwciał (aglutynin)
aglutinogen
/
ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;
agnostisisme
/
ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami
- (informatyka, informatyczny) niezależny od platformy, na której jest uruchomiony
agnostik
/
aˈɡnɔstɨk/
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu
agnostik
/
ˌaɡɔ̃ˈɲista/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) czynnik współdziałający, o podobnym działaniu do czegoś;
agonis
/
ˌaɡɔraˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;
agorafobia
/
aˈɡrafka/
noun
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;
peniti
/
aˈɡrarnɨ/
adjective
rolniczy, rolny
agraria
noun
łączenie się elementów w całość
agregasi
/
aˈɡrɛɡat/
noun
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze
khandha
/
aˈɡrɛsʲja/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
agresi
- (psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;
serangan
agresi
/
aˈɡrɛsɔr/
noun
- ktoś, kto dopuszcza się agresji
- państwo działające lub posługujące się metodami agresji
agresor
/
ˌaɡrɛˈsɨvnɨ/
adjective
- (finanse, finansowy) stosujący ryzykowną strategię lub złożony z ryzykownych aktywów
- zachowujący się wrogo, napastliwie
agresif
noun
nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;
agrobiologi
/
ˌaɡrɔˈbʲiznɛs/
noun
- przemysł i handel rolny, przetwórstwo rolne
- wszystkie sfery gospodarki oparte na rolnictwie;
agribisnis
/
ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;
agronomi
/
aˈxʲĩw̃sa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;
ahimsa
/
ɛjts/
noun
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;
AIDS
/
ajˈcidɔ/
noun
japońska sztuka samoobrony;
aikido
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) departament w północnej Francji;
- (geografia, geograficzny) rzeka we Francji, lewy dopływ rzeki Oise;
Aisne
/
ˌajaˈtɔlːax/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;
ayatullah
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język, którym posługują się Indianie Ajmara;
aymara
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;
airan
/
ˌajurˈvɛda/
noun
(medycyna, medyczny) (starożytność) system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności
ayurweda
/
aˈkat͡sʲja/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)
akasia
/
ˌakaˈdɛ̃mʲja/
noun
- (edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe
akademi
/
ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
adjective
- (edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
- zgodny z określonymi, utartymi wzorami
akademik
/
ˌakaˈdɛ̃mʲik/
noun
(studencki) dom akademicki;
asrama mahasiswa
/
ˌakalˈkulʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia;
akalkulia
/
aˈkapʲit/
noun
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;
alinea
noun
przyspieszenie
percepatan
noun
- (fizyka, fizyczny) przyrząd do przyspieszania elektrycznie naładowanych cząstek;
- (technologia, technika, techniczny) pedał gazu
pedal gas
/
ˈakt͡sɛ̃nt/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową
- (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
- (termin typograficzny) znak diakrytyczny oznaczający m.in. akcent (1.1)
logat
/
ˌakt͡sɛpˈtat͡sʲja/
noun
wyrażenie zgody
penerimaan
noun
(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;
akseptor
noun
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;
akseptor
/
ˌakt͡sɛpˈtɔvat͡ɕ/
verb
aprobować coś
memakbulkan
noun
(urzędowy) (handel, handlowy) drobny przedmiot stanowiący dodatkowe wyposażenie
aksesori
/
ˈakt͡sʲja/
noun
- działanie zorganizowane
aksi
operasi
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);
andil
efek
/
ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;
pemilik andil
pemegang saham
/
akˈt͡sɨza/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;
cukai
/
ˌaklãˈmat͡sʲja/
noun
jednogłośny wybór, uznanie czegoś
aklamasi
noun
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;
aklimatisasi
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;
dwigol
/
ˌakɔˈlʲita/
noun
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;
akolit
/
ˌakɔˈlʲitka/
noun
- (kościelny) kobieta pełniąca funkcję pomocniczą przy ołtarzu w czasie liturgii
- (książkowy) czyjaś stronniczka, popleczniczka, towarzyszka
akolit
/
ˌakɔ̃mɔˈdat͡sʲja/
noun
- (medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia
akomodasi
- dostosowanie warunków oferty zakwaterowania
- przystosowanie sposobów katechizacji misyjnej do warunków życia ludności nauczanej
penyesuaian
/
ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu (1.1), towarzyszenie grą soliście lub zespołowi
penyertaan
/
ˌakɔ̃mpãˈɲɔvat͡ɕ/
verb
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło
antar
/
ˈakɔrt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;
akor
/
ˌakɔrˈdɛɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;
akordeon
/
ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie
akordeonis
/
ˈakra/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;
Accra
noun
(astronomia, astronomiczny) opadanie materii na powierzchnię ciała niebieskiego w wyniku przyciągania grawitacyjnego;
akresi
noun
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu
akreditasi
adjective
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki
akrobatik
/
ˌakrɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;
akrofobia
noun
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;
akromegali
/
aˈkrɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;
akronim
/
aˈkrɔpɔl/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto
akropolis
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;
akrostik
/
aˈksãmʲit/
noun
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;
beledu
/
akˈsʲjɔ̃mat/
noun
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
aksioma
/
ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
oparty na aksjomatach
aksiomatik
/
ˈaksɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;
akson
/
akt/
noun
- (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
surat
- czyn, działanie
tindak
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe oskarżyciela zawierające żądanie ukarania przez sąd sprawcy czynu zabronionego;
dakwaan
/
ˈakt ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲa/
noun
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;
akta kelahiran
noun
(urzędowy) urzędowy dokument stanu cywilnego, który potwierdza fakt śmierci danej osoby
akta kematian
/
akˈtɔʒɨ/, /
ˈaktɔr/
noun
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;
peran
aktor
/
akˈtɔrka/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera
peran perempuan
/
ˌaktu<sup>w</sup>alʲiˈzat͡sʲja/
noun
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja
pembaruan
pemutakhiran
verb
czynić aktualnym
memperbarui
memutakhirkan
/
ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
dotyczący teraźniejszości
aktuil
noun
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;
aktuaris
/
ˈaktɨ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;
aktinium
noun
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) wielofunkcyjne białko, które jest jednym z kluczowych elementów cytoszkieletu w komórkach eukariotycznych
aktin
/
ˌaktɨ̃ˈnɔ̃mɛtr̥/
noun
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do dokładnego mierzenia promieniowania słonecznego
aktinometer
noun
coś, co uruchamia, przyspiesza albo wzmacnia działanie jakiegoś procesu, reakcji chemicznej czy urządzenia
aktivator
noun
- (filozofia, filozoficzny) przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością
- czynna postawa; bycie aktywnym
aktivisme
verb
pobudzać do działania, wprowadzać w stan aktywności
rangsang
/
akˈtɨvnɔɕt͡ɕ/
noun
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału
karya
kerja
/
akˈtɨvnɨ/
adjective
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający
aktif
giat
report
/
ˌaktɨˈvɔvat͡ɕ/
verb
sprawiać, że coś staje się aktywne
memfungsikan
/
ˌakultuˈrat͡sʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy
akulturasi
adjective
związany z akumulacją, gromadzeniem
akumulatif
/
ˌakũmuˈlatɔr/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)
aki
baterai
/
ˌakupũŋkˈtura/
noun
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;
akupunktur
adjective
(dawniej, dawny) dokładny, staranny
jitu
noun
- (fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków
- (fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach
akustika
/
ˌakuˈʃɛrʲja/
noun
(dawniej, dawny) położnictwo
kandungan
/
ˌakuˈʃɛrka/
noun
(przestarzałe, przestarzały) położna;
bidan
/
ˌakfakulˈtura/
noun
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;
akuakultur
/
aˈkfalũŋk/
noun
zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;
skuba
/
ˌakfãˈmarɨ̃n/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;
akuamarin
/
ˌakfãmaˈrɨ̃na/
noun
barwa niebieskawozielona
akuamarin
/
ˌakfaˈrɛla/
noun
- (sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie
- (sztuka) obraz namalowany akwarelami (1.1)
- (sztuka) technika malowania akwarelami (1.1);
cat air
/
aˈkfarʲjũm/
noun
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę
akuarium
/
aˈkfɛdukt/
noun
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;
akuaduk
/
aˈkfʲizɡrãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;
Aachen
noun
(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy
akuisisi
/
ˈal ˈdɛ̃ntɛ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półtwardy, nierozgotowany, nie za miękki
al dente
/
ˌalaˈbastɛr/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;
albas
/
ˌalãˈɲĩna/
noun
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;
alanina
/
ˈalarm/
noun
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
alarm
/
aˈlaska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
Alaska
/
ˈalba/
noun
(kościelny) długa biała szata liturgiczna;
alba
/
alˈbãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;
Albania
/
alˈbatrɔs/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;
albatros
/
alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii
orang Albania
/
alˈbãj̃sʲci/
adjective
związany z Albanią, dotyczący Albanii
orang Albania
/
alˈbãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;
Albania
/
alˈbɛrta/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Alberta
pronoun
(geografia, geograficzny) miejscowość na południu Francji, na północny wschód od Tuluzy;
Albi
/
alˈbʲĩɲism̥/
noun
- (botanika, botaniczny) brak chlorofilu
- (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
albinisme
/
ˈalbɔ/
conjunction
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;
entah
/
ˈalbũm/
noun
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.
album
/
alˈxɛ̃mʲja/
noun
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;
alkimia
adjective
dotyczący alchemii
alkimia
/
ˌaldɛˈbarãn/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;
Aldebaran
/
alˈdɛxɨt/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;
aldehida
/
ˌaldɔˈstɛrɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów
aldosteron
/
ɛjl/, /
ˈalɛ/
conjunction
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego
tapi
tetapi
/
ˈalɛf/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);
alif
/
ˌalɛˈɡɔrʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;
alegori
/
aˈlɛja/
noun
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;
gang
/
aˈlɛjka/
noun
wąska uliczka spacerowa
gang
/
ˌalɛˈksãndɛr/
pronoun
imię męskie;
Iskander
/
ˌalɛˈksãndrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;
Aleksandria
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;
aleksandrit
noun
(fizjologia, fizjologiczny) grupa białek obecnych we krwi i płynach ustrojowych, które pomagają niszczyć patogeny
aleksin
/
aˈlɛpːɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
Aleppo
/
aˈlɛrɡɛ̃n/
noun
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;
alergen
/
aˈlɛrʲɟja/
noun
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;
alergi
/
alˈfabɛt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;
alfabet
abjad
/
ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie
alfabetis
noun
umiejętność czytania, pisania i liczenia ze zrozumieniem;
literasi
adjective
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry
alfanumerik
/
ˈalfɔ̃w̃s/
noun
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę
germo
/
ˈalɡa/
noun
(zobacz) glon
alga
/
alˈɡɛbra/
noun
- jeden z działów matematyki;
- (matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);
aljabar
/
ˈalʲɟɛr/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;
Aljir
Algiers
/
alʲˈɟɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;
Aljazair
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii
Republik Demokratis Rakyat Aljazair
/
ˌalɡɔˈfɔbʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem;
algofobia
/
algɔˈrɨtmɨ/, /
alˈɡɔrɨtm̥/
noun
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) ciąg ściśle określonych czynności pozwalających na rozwiązanie pewnego zadania;
algoritma
algoritme
adjective
związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki
algoritmik
/
ˈalʲjãw̃s/
noun
przymierze między państwami
persekutuan
/
ˈalʲjas/
conjunction
inaczej (zwany), znany jako
alias
/
ˈalʲjas/
noun
(informatyka, informatyczny) alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu
alias
noun
(informatyka, informatyczny) zniekształcenie sygnału na skutek nakładania się jego widm spowodowanego zbyt niską częstotliwością próbkowania, w przypadku rasteryzacji powodujące artefakty graficzne
aliasing
/
aˈlʲibʲi/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;
alibi
noun
(geodezja, geodezyjny) (metrologia, metrologiczny) ruchome ramię lub koło z podziałką kątową będące częścią niektórych pomiarowych przyrządów geodezyjnych i nawigacyjnych;
alidad
/
ˌalʲjɛ̃ˈnat͡sʲja/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie prawa własności na inną osobę
- (psychologia, psychologiczny) stan osoby, która utraciła więź ze środowiskiem, w którym żyje;
alienasi
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu arabskiego, ا;
alef
/
ˌalʲiˈɡatɔr/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;
alligator
/
ˌalʲitɛˈrat͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;
aliterasi
/
ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it/
noun
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;
alkaloid
/
ˈalkãn/
noun
(chemia, chemiczny) nasycony węglowodór alifatyczny, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;
alkana
/
ˈalkɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;
alkena
/
ˈalʲcĩn/
noun
(chemia, chemiczny) nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;
alkuna
/
alˈkɔxɔl/
noun
- (chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
- (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;
alkohol
/
ˌalkɔˈxɔlʲik/
noun
osoba, która cierpi na alkoholizm
alkoholik
/
ˌalkɔˈxɔlʲism̥/
noun
- (medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
alkoholisme
kecanduan alkohol
- (potocznie, potoczny) nadmierne, zbyt częste spożywanie alkoholu
ketagihan minuman keras
/
ˌalkɔxɔˈlɔvɨ/
adjective
zawierający alkohol; związany z alkoholem
alkoholik
/
ˈalːax/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;
Allah
/
ˈalːɛl/
noun
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;
alel
noun
(przestarzałe, przestarzały) (genetyka) jedna z alternatywnych form tego samego genu, zajmująca to samo miejsce w chromosomach homologicznych, ale wywołują odmienne wykształcenie tej samej cechy
alel
/
ˌalːɛˈluja/
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej
haleluya
noun
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Allosaurus, rodzaj dużego, jurajskiego teropoda z rodziny allozaurów;
Allosaurus
/
alˈmãnax/
noun
publikacja zawierająca artykuły z pewnej dziedziny nauki lub sztuki, najczęściej utwory literackie różnych autorów wydane w tym samym czasie;
almanak
/
ˌalɔˈkat͡sʲja/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
- planowe rozdysponowanie czegoś;
alokasi
noun
(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;
alopati
/
ˌalɔˈtrɔpʲja/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;
alotropi
/
alˈpaka/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
- gładka, wełniana tkanina w pasy;
- wełna z lamy (1.1)
alpaka
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o szybkim, krótkotrwałym działaniu;
alprazolam
/
ˈalpɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;
Alpen
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;
Alpes-de-Haute-Provence
pronoun
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech;
Alpen Kottian
pronoun
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech;
Alpen Lepontine
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;
Alpes-Maritimes
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;
Hautes-Alpes
/
alˈtãna/
noun
lekki, niewielki ogrodowy budynek;
gazebo
punjung
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu
perubahan
/
alˈtru<sup>j</sup>ism̥/
noun
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;
altruisme
/
alˈtufka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;
viola
/
aˈluzʲja/
noun
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost
kias
/
alˈzat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;
Alsace
noun
- (metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;
- (przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów
amalgam
noun
(anatomia, anatomiczny) wrodzony brak piersi; rzadka wada rozwojowa, w której od urodzenia brakuje tkanki gruczołowej piersi, brodawki sutkowej oraz otoczki
amastia
pronoun
(mitologia japońska) bogini słońca w mitologii japońskiej;
Amaterasu
/
ãˈmatɔr/
noun
- miłośnik, ktoś oddany czemuś
- osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo
amatir
adjective
taki, który jest nieudolny, niefachowy
amatiran
/
ˌãmaˈzɔ̃nka/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;
Amazon
/
ˌãmbaˈsada/
noun
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
kedutaan
kedutaan besar
/
ˌãmbaˈsadɔr/
noun
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej
duta
duta besar
/
ãmˈbʲit͡sʲja/
noun
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego
gairah
ambisi
/
ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ/
adjective
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami
ambivalen
/
ãmˈbulãw̃s/
noun
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;
ambulans
/
ˌãmbulaˈtɔrʲjũm/
noun
(medycyna, medyczny) miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;
jalan
/
ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony
jalan
/
ãˈmɛba/
noun
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;
ameba
noun
(biologia, biologiczny) komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;
ameloblas
/
ˈãmɛ̃n/
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy
amin
/
ˌãmɛrʲiˈkãnɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kawa espresso rozcieńczona wodą
amerikano
/
ãˈmɛrɨka/
pronoun
- (geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
- (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki
Amerika
/
ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
Amerika Selatan
/
ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;
Amerika Utara
/
ˌãmɛrɨˈkãɲĩn/
noun
mieszkaniec Ameryki – kontynentu
orang
/
ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja/
noun
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;
Amerikanisasi
noun
(medycyna, medyczny) wada wzroku wynikająca z niedopasowania zdolności skupiającej oka do jego budowy anatomicznej:
ametropia
/
ãˈmɛtɨst/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;
ametis
kecubung
/
ˌãmɛtɨˈstɔvɨ/
adjective
- (jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem
- mający kolor fioletowy, taki jak kolor ametystu
kecubung
/
ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna/
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;
amfetamin
/
ˈãw̃fʲi/
prefix
obustronnie; obu rodzajów, obu-; wokół, naokoło
amfi-
/
ãw̃ˈfʲibʲja/
noun
- (motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze
amfibi
- (lotnictwo, lotniczy) pojazd wodno-powietrzny
amfibia
noun
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna, która może zachowywać się zarówno jak kwas, jak i zasada; związek chemiczny, który może oddawać lub przyjmować proton (H⁺)
amfolit
/
ãmˈxarsʲci/
adjective
związany z Amharami, dotyczący Amharów
Bahasa Amharik
/
ãmˈxarsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;
Bahasa Amharik
/
ˈãmʲit/
noun
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową;
amida
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny zawierający w budowie jedną lub więcej grup aminowych;
amina
/
ˌãmʲĩˈnɔkfas/
noun
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;
asam amino
noun
utrata masy mięśniowej
amiotrofi
/
ˈãmːãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;
Amman
/
ãmˈnɛstʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;
ampunan
pengampunan
/
ãmˈnɛzʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zanik pamięci
amnesia
/
ˈãmɔk/
noun
(psychologia, psychologiczny) stan niekontrolowanej agresji;
amuk
/
ˈãmɔ̃n/
pronoun
- bóg egipski;
- imię męskie;
Amun
/
ˈãmɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) jon utworzony przez połączenie atomu azotu z czterema atomami wodoru;
amonium
/
ãˈmɔ̃ɲak/
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;
amonia
amoniak
noun
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych
depresiasi
/
ˌãmɔrtɨˈzatɔr/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;
peredam kejut
/
ˈãmpɛr/
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;
ampere
noun
przyrząd służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego w obwodzie, zwykle wyrażanego w amperach
ammeter
/
ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ/
noun
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;
amperemeter
/
ˌãmpuˈtat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;
amputasi
/
ãmˈpuwka/
noun
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;
- (historia, historyczny, historycznie) szklane naczynie na leki i substancje zapachowe
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; (zobacz) też ampułka w Encyklopedii staropolskiej
ampul
/
ãmˈstɛrdãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;
Amsterdam
/
ãˈmulɛt/
noun
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;
jimat
/
ˌãmũˈɲit͡sʲja/
noun
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej
amunisi
/
ãˈmuzʲja/
noun
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;
amusia
noun
(biochemia, biochemiczny) enzym rozkładający cukry złożone;
amilase
noun
(medycyna, medyczny) choroba spichrzeniowa, w której w narządach odkłada się patologiczne białko – amyloid
amiloidosis
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie protestanckie odrzucające chrzest dzieci;
Anabaptisme
noun
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;
anabiosis
noun
(fizjologia, fizjologiczny) część procesów metabolicznych w organizmie, które polegają na syntezie złożonych związków chemicznych z prostszych, z towarzyszącym zużyciem energii
anabolisme
adjective
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy
anakronis
/
ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥/
noun
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
anakronisme
/
ˌãnafʲiˈlaksʲja/
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;
anafilaksis
adjective
(medycyna, medyczny) związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji
anafilaktik
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) odwołanie się w wypowiedzi do czegoś, co wcześniej zostało już wspomniane
anafora
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody
anaforesis
noun
zbiór wybranych tekstów, fragmentów pism lub cytatów, często uporządkowanych tematycznie lub chronologicznie
analekta
noun
(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;
buta aksara
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;
analgesik
/
ˌãnaˈlʲitɨk/
noun
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy
analis
/
ˌãnaˈlʲiza/
noun
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;
analisis
/
ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ/
verb
przeprowadzać proces analizy
menelaah
/
ˌãnaˈlɔɟja/
noun
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;
analogi
adjective
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową
analog
/
ˌãnãmˈnɛza/
noun
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,
anamnesis
/
ãˈnãnas/
noun
- (botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
nanas
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)
nanas
nenas
/
ãˈnãɲaʃ/
pronoun
imię męskie;
Ananias
/
ãˈnãɲĩm/
noun
rodzaj pseudonimu; nazwisko autora zapisane w szyku odwróconym;
ananim
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;
Anapa
noun
(medycyna, medyczny) choroba wywołana przez bakterie Anaplasma przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które namnażają się w granulocytach
anaplasmosis
/
ãˈnarxʲja/
noun
- forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
- (potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności
anarki
/
ˌãnarˈxʲista/
noun
zwolennik anarchizmu
anarkis
/
ãˈnarxʲism̥/
noun
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;
anarkisme
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia propagująca anarchokapitalizm (1.1)
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku
anarko kapitalisme
noun
(medycyna, medyczny) całkowita lub prawie całkowita niemożność artykułowania mowy wskutek uszkodzenia aparatu mowy lub ośrodków nerwowych kontrolujących mowę;
anartria
noun
(anatomia, anatomiczny) połączenie naturalne lub sztucznie wytworzone, umożliwiające przepływ między strukturami organizmu (naczyniami, przewodami, włóknami)
anastomosis
noun
(architektura, architektoniczny) rekonstrukcja budowli z oryginalnych elementów przy minimalnym uzupełnieniu braków; ponowne złożenie zrujnowanych zabytków
anastilosis
/
ˌãnaˈtɔlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;
Anatolia
/
ˌãnaˈtɔ̃mʲja/
noun
- (biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
- (biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);
anatomi
/
ãw̃ʃuˈ<sup>w</sup>a/, /
ãw̃ʃˈwa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskich, pikantnych w smaku (niekiedy podfermentowanych), zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty;
bilis
/
ˌãndaˈluzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii
Andalusia
noun
(geologia, geologiczny) obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;
andesit
/
ãnˈdɔra/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;
Andorra
/
ãnˈdrɔɡɛ̃n/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;
androgen
/
ˌãndrɔɡɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie
jantina
/
ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it/
noun
robot mający postać człowieka;
android
/
ˌãndrɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;
andrologi
pronoun
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;
Andromakhe
/
ˌãndrɔ̃ˈmɛda/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
- imię żeńskie;
Andromeda
noun
(fizjologia, fizjologiczny) proces biologiczny u mężczyzn, analogiczny do menopauzy u kobiet, związany z obniżeniem poziomu testosteronu, co może prowadzić do zmian fizycznych, emocjonalnych i seksualnych
andropause
/
ˈãnḍʒɛj/
pronoun
imię męskie;
Andreas
/
ˈãndɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;
Andes
/
ˌãnɛɡˈdɔta/
noun
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia
anekdot
/
ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ/
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji
mencaplok
noun
(medycyna, medyczny) poważna wada wrodzona mózgu i czaszki, w której u płodu brakuje dużej części mózgu i czaszki
anensefali
noun
- (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) stan wyraźnego braku energii życiowej i aktywności; zanik energii życiowej i inicjatywy
- (medycyna, medyczny) brak reaktywności układu odpornościowego
anergi
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) powodujący zniesienie czucia; służący znieczuleniu
anestetik
/
ˌãnɛˈstɛzʲja/
noun
(medycyna, medyczny) znieczulenie
anestesi
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;
anastesialogi
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z anestezją
anestetik
/
ãŋʲˈɟɛlsʲci/
adjective
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami
Inggris
bahasa Inggris
/
ãŋʲˈɟɛlsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;
bahasa Inggris
Inggris
/
ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja/
noun
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;
angiografi
/
ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;
angiologi
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu
angiotensin
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tradycyjny indonezyjski instrument muzyczny, złożony z pewnej liczby bambusowych rurek przytwierdzonych do bambusowej ramy;
angklung
/
ˈãŋɡlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
Inggris
/
ˈãŋɡlʲik/
noun
mężczyzna narodowości angielskiej
orang Inggris
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;
Anglikanisme
/
ãŋˈɡɔla/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Angola
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;
Anguilla
/
ˈãɲi/
particle
- …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie
- …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym
bukan
/
ˌãɲiˈlʲĩna/
noun
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca;
anilina
/
ˌãɲĩˈmat͡sʲja/
noun
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;
animasi
/
ˌãɲĩˈmatɔr/
noun
- (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego
- człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska
animator
/
ãˈɲĩmɛ/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) japoński film animowany;
anime
/
ˌãɲĩˈmʲista/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom
animis
adjective
związany z animizmem, właściwy animizmowi
animistik
/
ãˈɲĩmʲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;
animisme
/
ˈãɲjɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;
anion
/
ˈãɲɔw/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek
malaikat
/
ˈãɲɔw ˈstruʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;
malaikat pelindung
noun
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;
anisokoria
/
ãŋˈkara/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;
Ankara
/
ãŋʲˈcɛta/
noun
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza
survei
noun
(medycyna, medyczny) zesztywnienie stawu
ankilosis
/
ˌãŋksʲjɔˈlʲitɨk/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom
ansiolitik
/
ãˈnɔda/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;
anode
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) stan całkowitego braku tlenu w tkankach organizmu
anoksia
/
ˌãnɔ̃ˈmalʲja/
noun
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy
anomali
noun
(socjologia, socjologiczny) załamanie się norm społecznych, pojawienie się poczucia niepewności i bezcelowości w społeczeństwie wskutek nagłych przemian społecznych;
anomi
/
ˈãnɔ̃w̃s/
noun
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie
adpertensi
/
ãˈnɔrak/
noun
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;
anorak
/
ˌãnɔˈrɛksʲja/
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;
anoreksia
adjective
odbiegający od normy, niezgodny z normą
abnormal
noun
(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy
anoskopi
/
ˌãnɔsɔɡˈnɔzʲja/
noun
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;
anosognosia
noun
(przestarzałe, przestarzały) grupa muzyczna bądź aktorska
ensambel
/
ˌãntaɡɔ̃ˈɲista/
noun
przeciwnik;
antagonis
/
ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem
antagonistik
/
ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥/
noun
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób
antagonisme
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką
Antartika
/
ˌãntarkˈtɨda/
pronoun
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;
Antartika
noun
(dawniej, dawny) ktoś, kto był wcześniej w linii genealogicznej lub urzędniczej
pendahulu
noun
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element architektoniczny końca dachówek wzdłuż okapu dachu, spotykany w architekturze antycznej
antefiks
/
ãnˈtɛ̃na/
noun
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;
antena
/
ˌãntʲiˈdɔtũm/
noun
(przenośnie, przenośnia) środek zaradczy
antidot
/
ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;
Antigua dan Barbuda
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;
Antiokhia
noun
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do grupy barwników roślinnych, odpowiedzialny za czerwone, fioletowe i niebieskie zabarwienie wielu owoców, warzyw i kwiatów, mający silne właściwości antyoksydacyjne
antosianin
noun
(biochemia, biochemiczny) naturalny barwnik roślinny z grupy flawonoidów
antosianin
/
ˌãntɔˈlɔɟja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;
antologi
/
ãnˈtɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego
antonim
lawan kata
/
ãnˈtrɔpɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem
antropo-
adjective
skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu
antroposentris
noun
- (filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
- interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka
antroposentrisme
/
ˌãntrɔpɔˈfaɟja/
noun
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo
antropofagi
adjective
- dotyczący powstania i rozwoju człowieka jako gatunku biologicznego
- zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka
antropogenik
/
ˌãntrɔˈpɔlɔk/
noun
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;
antropolog
/
ˌãntrɔpɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;
antropologi
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się pomiarami ciała ludzkiego
antropometri
adjective
przypominający wyglądem człowieka
antropomorfis
/
ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥/
noun
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;
antropomorfisme
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia
antroposofi
/
ãntˈfɛrpʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;
Antwerpen
/
ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ/
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii
antibakteria
/
ˌãntɨˈbʲjɔtɨk/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;
antibiotika
antibiotik
pronoun
(wariant) (biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antychryst
anti-Kristus
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;
antikristus
noun
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);
antisiklon
/
ˌãntɨdaˈtɔvat͡ɕ/
verb
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa
mengantedatir
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;
antidepresan
adjective
zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów
antimikroba
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu
antifeminisme
/
ãnˈtɨɡɛ̃n/
noun
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;
antigen
/
ˈãntɨk/
noun
(historia, historyczny, historycznie) świat starożytnej kultury grecko-łacińskiej;
lama
noun
zabieg stylistyczny polegający na nagłym osłabieniu napięcia lub znaczenia wypowiedzi po wcześniejszym stopniowym jego wzmacnianiu; rozczarowujące zakończenie
antiklimaks
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia, ruch społeczny i postawa polityczna sprzeciwiająca się kolonializmowi; sprzeciw wobec podbojów, dominacji i wykorzystywania ludności rdzennej przez obce państwa
antikolonialisme
/
ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem
antikomunis
/
ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu
kontrasepsi
adjective
sprzeczny z konstytucją
inkonstitusional
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;
Antilles
/
ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;
Antillen Belanda
Antilles Belanda
/
ˌãntɨˈlɔpa/
noun
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy
antilop
/
ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;
antimateri
/
ãnˈtɨ̃mɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;
antimon
adjective
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku
antimonopoli
noun
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) ciepły, stały wiatr, wiejący w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 metrów;
antipasat
/
ˌãntɨˈpatʲja/
noun
niechęć do kogoś
antipati
/
ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥/
noun
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;
antisemitisme
/
ˌãntɨˈsɛptɨk/
noun
(medycyna, medyczny) środek służący do niszczenia drobnoustrojów
antiseptik
/
ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;
antiteisme
noun
twierdzenie sprzeczne do innego sądu; coś przeciwnego
antitesis
noun
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości
distopia
/
ˌãnuˈlɔvat͡ɕ/
verb
- stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś
adu
- (informatyka, informatyczny) unieważnić czynność w programie komputerowym
judul pengganti
/
ãˈnurʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (zobacz) bezmocz
anuria
/
ˈãnɨʃ/
noun
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;
adas manis
/
aˈɔrta/
noun
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;
aorta
/
aˈparat/
noun
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny
- (anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
- (medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad
alat
/
aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
noun
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;
kamera
/
aˈparat swuˈxɔvɨ/
noun
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków;
alat bantu dengar
/
ˌaparaˈtura/
noun
zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość
peralatan
/
ˌapaˈrɨt͡sʲja/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) ukazanie się, pokazanie się
- (przestarzałe, przestarzały) wygląd zewnętrzny (powierzchowny)
penampilan
noun
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;
apateisme
/
ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje
apatis
/
aˈpatɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;
apatit
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji
banding
/
aˈpɛtɨt/
noun
chęć jedzenia, łaknienie;
selera
/
ˈaplaws/
noun
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki
aplaus
/
ˌaplʲiˈkat͡sʲja/
noun
- (informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
- zastosowanie
aplikasi
noun
- (astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
- moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej
apogee
/
ˌapɔkaˈlʲipsa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny
apokalips
/
aˈpɔkrɨf/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;
apokrifa
/
aˈpɔlːɔ/
pronoun
- (mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;
Apollo
/
ˌapɔlɔˈɡɛta/
noun
osoba broniąca określonej idei, postawy
apologet
noun
obrońca, rzecznik jakiejś sprawy lub teorii
apologet
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dziedzina teologii i filozofii zajmująca się racjonalnym uzasadnianiem oraz obroną prawd wiary lub określonego światopoglądu przed zarzutami i krytyką
apologetika
/
ˌapɔˈlɔɟja/
noun
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;
apologi
/
aˈpɔrʲja/
noun
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;
aporia
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;
alokasi kursi
/
ˌapɔˈstazʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;
murtad
/
ˌapɔˈstɔlsʲci/
adjective
dotyczący apostołów
apostolik
/
aˈpɔstɔw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
rasul
/
aˈpɔstrɔf/
noun
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;
tanda penyingkat
/
ˌapɔˈtɛ̃ma/
noun
(geometria) promień okręgu wpisanego w wielokąt foremny
apotema
/
ˌapɔtɛˈɔza/
noun
- (książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;
- (sztuka) przedstawienie osoby, idei lub wydarzenia w sposób gloryfikujący
apoteosis
/
ˌapːɛ̃ndɛkˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;
apendektomi
/
ˌaprɔˈbɔvat͡ɕ/
verb
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się
menyetujui
noun
- (książkowy) ujęcie czegoś w sposób przybliżony; zbliżenie się do czegoś
- (matematyka, matematyczny) przybliżenie wartości, funkcji lub wielkości, gdy dokładny wynik jest trudny lub niemożliwy do uzyskania
aproksimasi
/
apˈtɛka/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;
apotik
apotek
/
ˌaptɛˈkarsʲci/
adjective
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy
farmasetis
/
apˈtɛkaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;
apoteker
/
ˈarap/
noun
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;
bahasa arab
/
aˈrabʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;
Arab
/
aˈrabʲja sawˈdɨjska/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;
Arab Saudi
noun
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka
arabisasi
/
aˈrapka/
noun
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego
bahasa arab
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu
Republik Arab Mesir
/
aˈrapsʲci/
adjective
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują
arab
bahasa Arab
/
aˈrapsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;
arab
bahasa Arab
/
ˌaraxnɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;
arachnofobia
/
ˌaraˈɡɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii
Aragon
/
ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii
bahasa Aragon
/
ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;
bahasa Aragon
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;
aransemen
/
arˈbʲitɛr/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór
arbiter
/
ˌarbʲiˈtralnɨ/
adjective
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu
apa saja
noun
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów
arbitrase
/
ˈarbus/
noun
- (spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
- (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;
semangka
mendibai
/
ˌarxaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ/
adjective
będący typowym dla dawnych czasów
arkais
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia
arkaisme
/
arˈxãŋʲɟɛlsk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;
Arkhangelsk
/
arˈxãɲɔw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;
malaikat agung
/
ˌarxɛˈɔlɔk/
noun
- naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
- uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw
arkeolog
/
ˌarxɛɔˈlɔɟja/
noun
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;
arkeologi
/
ˌarxʲidʲjɛˈt͡sɛzʲja/
noun
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;
keuskupan agung
/
ˌarxʲĩˈmɛdɛs/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;
Archimedes
/
ˌarxʲiˈpɛlak/
noun
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;
kepulauan
/
arˈxʲitɛkt/
noun
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
arsitek
/
ˌarxʲitɛkˈtura/
noun
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;
arsitektur
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista z zakresu archiwistyki, badacz archiwaliów
pengarsip
verb
zbierać, gromadzić do archiwum
mengarsipkan
/
arˈxʲivũm/
noun
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
arsip
/
ˌart͡sɨˈbʲiskup/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);
uskup agung
noun
(administracja) biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa;
keuskupan agung
/
ˌart͡sɨˈd͡ʑɛwɔ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca
- utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;
mahakarya
noun
- austriacki tytuł książęcy
- osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)
adipati utama
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est;
Ardennes
/
aˈrɛ̃na/
noun
- koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe
arena
- (przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań
panggung
/
ˌarɛ̃nˈdɔvat͡ɕ/
verb
(przestarzałe, przestarzały) dzierżawić, wynajmować
menyewakan
/
ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ/
noun
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;
tahanan rumah
/
ˌarɛʃtɔˈvãɲɛ/
noun
osadzenie kogoś w areszcie
penangkapan
/
ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ/
verb
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa
berhenti
/
arˈɡɛ̃ntãn/
noun
srebrzystobiały stop zawierający 40-70% miedzi, 10-20% niklu i 5-40% cynku;
orang Jerman
/
ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Argentina
/
ˈarɡɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;
argon
/
arˈɡũmɛ̃nt/
noun
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;
argumen
noun
uzasadnianie za pomocą argumentów
argumentasi
/
ˈarʲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;
aria
noun
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;
Arianisme
/
ˈarka/
suffix
- …dodawany do rzeczownika, tworzący inny rzeczownik rodzaju żeńskiego oznaczający pojazd do przewozu materiału wyrażonego przez pierwotny rzeczownik
- …dodawany do tematu czasownika lub rzeczownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący nazwą na daną czynność czy ogół danej czynności
- …dodawany do tematu czasownika lub rzeczownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący wykonawcą (wykonawczynią) tej czynności (o osobach)
- …dodawany do tematu czasownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący narzędziem przeznaczonym do tej czynności (o przedmiotach)
e
/
ˈarka/
noun
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego
bahtera
pronoun
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;
Tabut Perjanjian
/
arˈkada/
noun
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;
arkade
/
arˈkãw̃zas/, /
ˈarkãw̃sɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
Arkansas
/
arkˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego
artik
/
ˈarktɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;
Arktika
Arktik
noun
(zdrobniale) od: arkusz
slip
/
ˈarkuʃ ˌkalkulaˈt͡sɨjnɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;
lembar bentang
/
ˌarmaˈɡɛdɔ̃n/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;
Harmagedon
/
arˈmata/
noun
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;
meriam
/
ˌarmaˈtura/
noun
pomocnicze wyposażenie pomieszczenia, maszyny, itp., umożliwiające jego właściwe wykorzystanie
instalasi
/
arˈmɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Armenia
/
ˈarmʲja/
noun
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;
tentara
/
ˌarɔˈɡãnt͡sʲja/
noun
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się
kecongkakan
/
ˌarɔˈɡãnt͡sʲci/
adjective
- (książkowy) będący oznaką arogancji
- (książkowy) taki, którego cechą jest arogancja
sombong
/
aˈrɔɡãnt/
noun
człowiek arogancki, zuchwały
angkuh
/
aˈrɔ̃mat/
noun
zapach sprawiający przyjemność
aroma
/
aˈrɔ̃matɛˈrapʲja/
noun
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);
aromaterapi
/
ˈarsɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;
arsen
arsenik
/
arˈsɛ̃naw/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej
arsenal
noun
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;
Art Deco
/
arˈtɛfakt/
noun
- (antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;
- (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
- (informatyka, informatyczny) (fotografia) wada w oglądanym obrazie bądź słyszanym dźwięku będąca skutkami ubocznym zastosowania algorytmu kompresji;
artefak
/
ˌartɛ̃ˈmʲida/
pronoun
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;
Artemis
/
arˈtɛrʲja/
noun
- (anatomia, anatomiczny) tętnica
- (motoryzacja) ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga
arteri
adjective
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;
artesis
noun
(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;
artikulasi
/
arˈtɨkuw/
noun
- (publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
- (handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
- (językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
artikel
/
ˌartɨˈlɛrʲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej
artileri
/
ˌartɨlɛˈrɨjsʲci/
adjective
(wojskowość, wojskowy) (przymiotnik) od artyleria
sisik
/
arˈtɨsta/
noun
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją
seniman
/
arˈtɨstka/
noun
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją
artis
/
ˌartɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty
seniah
/
aˈruba/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;
Aruba
/
ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja/
noun
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;
aristokrat
/
ˌarɨstɔˈkrata/
noun
osoba należąca do arystokracji
aristokrat
/
ˌarɨstɔˈtɛlɛs/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,
Aristoteles
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa
aristotelianisme
/
ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką
aritmetika
/
ˌarɨtˈmɛtɨka/
noun
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;
aritmetika
/
aˈrɨtmʲja/
noun
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca
aritmia
/
aʃ/
suffix
dodawany do tematu czasownika (rzadziej rzeczownika) tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu
e
/
a ɛs/, /
as/
noun
- (termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
as
- osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą
utama bintang unggulan
/
ˈas ˌːɛrvʲiˈsɔvɨ/
noun
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt
bintang
adjective
związany z Asamem
bahasa Assam
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język asamski;
bahasa Assam
/
asˈt͡sɛta/
noun
człowiek uprawiający ascezę
asket
adjective
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń
asketis
noun
filozofia i praktyki ascetów
asketisme
/
asˈt͡sɛza/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego
asketisme
/
ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;
aseksualitas
noun
(seksuologia, seksuologiczny) trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób
aseksualitas
/
ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) pozbawiony seksu, zmysłowości
- (seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego
aseksual
/
ˈasfalt/
noun
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;
aspal
noun
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) kierunek w filozofii i psychologii, według którego myśli, pojęcia łączą się w umyśle dzięki skojarzeniom (asocjacjom) powstającym na podstawie doświadczenia
asosiasionisme
/
asˈpartãm/
noun
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący
aspartam
/
ˈaspɛkt/
noun
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana [od 2. poł. XVI w.]
sisi
noun
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie;
aspermia
/
ˌaspʲiˈrat͡sʲja/
noun
dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś
aspirasi
/
ˌaspʲiˈratɔr/
noun
- (technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie używane do odsysania wydzielin
- (technologia, technika, techniczny) sprzęt do zasysania (odsysania) powietrza, cieczy lub drobnych cząstek
aspirator
verb
starać się, ubiegać się o coś
menuntut
/
ˌaspʲiˈrɨ̃na/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;
aspirin
asam asetilsalisilat
adjective
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego
tunasosial
/
aˈstãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kazachstanu;
Astana
/
ˈastat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;
astatin
noun
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;
astenia
/
ˌastɛˈrɔjda/
noun
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);
asteroid
/
aˈstɛrɨsk/
noun
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;
bintang
/
ˈastma/
noun
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;
asma
/
ˌastraˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami
astrafobia
noun
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;
astrofisika
/
aˈstrɔlɔk/
noun
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich
astrolog
/
ˌastrɔˈlɔɟja/
noun
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;
astrologi
/
ˌastrɔ̃ˈnawta/
noun
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej
astronot
antariksawan
/
aˈstrɔ̃nɔ̃m/
noun
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;
- (potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii
astronom
/
ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;
astronomi
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo
Asturias
noun
- (medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
- (optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;
astigmatisma
noun
pismo potwierdzające przydzielenie czegoś
pembagian
verb
przeznaczać, przydzielać środki (zwłaszcza pieniądze) na określony cel
menengas
noun
przystosowanie się do życia w obcej społeczności
asimilasi
verb
- pobierać z otoczenia
- przystosowywać do otoczenia
- przystosowywać się do otoczenia
asimilasi
/
ˌasɨ̃mpˈtɔta/
noun
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;
asimtot
adjective
taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie
asinkron
/
aˈsɨrʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;
Asyur
/
ˌasɨˈstɔlʲja/
noun
(medycyna, medyczny) brak czynności elektrycznej serca;
asistol
verb
być obecnym, towarzyszyć przy czym
teman
/
aʃˈxabat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;
Ashgabat
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie święto przypadające dziesiątego dnia miesiąca muharram;
Asyura
/
ˈatak/
noun
- (medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
- (wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
anfal
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie koordynacji ruchów
ataksia
/
aˈtavʲism̥/
noun
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków
atavisme
/
ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista/
noun
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów
ateis
/
aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;
ateisme
noun
(sztuka) pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie
atelir
/
aˈtɛ̃na/
pronoun
- (mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;
Athena
- imię żeńskie; imię mitologiczne
Athene
/
aˈtɛ̃nɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;
Athena Atena
Athena
/
ˈatɛst/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający, zaświadczający
- (technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami
sertifikat
/
aˈtlãntɨk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki
Atlantik
/
ˈatlas/
noun
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;
atlas
/
aˈtlɛta/
noun
(sport, sportowy) zawodnik dyscyplin siłowych;
atlet
/
ˌatmɔˈsfɛra/
noun
- (astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
- (przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
- powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
atmosfer
udara
/
ˈatɔl/
noun
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;
atol
/
ˈatɔ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;
atom
noun
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) teoria, która zakładała, że wszystko we wszechświecie składa się z małych, niepodzielnych jednostek zwanych atomami
atomisme
noun
- (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) teoria naukowa, zgodnie z którą materia składa się z atomów
- (filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) pogląd, że całą prawdę o rzeczywistości można wyrazić za pomocą elementarnych zdań (sądów), które opisują proste, jednostkowe fakty
- (historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytna doktryna głosząca, że cała rzeczywistość składa się z próżni i niepodzielnych, niezmiennych cząstek – atomów
atomisme
noun
(medycyna, medyczny) dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe
atopi
/
aˈtrakt͡sʲja/
noun
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki
atraksi
/
aˈtrãmɛ̃nt/
noun
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;
tinta
/
ˈatrʲjũm/
noun
- (anatomia, anatomiczny) przedsionek serca
- (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) główne pomieszczenie domu rzymskiego, z otworem dachowym i podłogowym basenem na deszczówkę ;
atrium
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;
atropina
/
ˌatrɨˈbut͡sʲja/
noun
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)
atribusi
/
aˈtrɨbut/
noun
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś
atribut
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;
atase
/
ˈatːɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;
ato-
noun
- odmiana stylu retorycznego jako dążenie do czystości, jasności i elegancji języka, wzorowane na mowie starożytnych Aten z okresu klasycznego (V–IV w. p.n.e.)
- subtelność stylu, gustu, języka, zwięzłość stylu, czystość języka
Attikisme
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;
Attika
/
ˈatut/
noun
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru
truf
/
ˈatwas/
noun
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;
satin
/
aw/
interjection
…wyrażający ból
aduh
/
awˈdʲjɛ̃nt͡sʲja/
noun
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku
khalayak
/
ˈawdʲjɔ/
adjective
- dźwiękowy
- zapisujący, odtwarzający, przetwarzający, wzmacniający lub przesyłający dźwięk
audio
noun
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;
buku audio
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o słuchu
audiologi
adjective
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych
audiovisual
/
awˈdɨt͡sʲja/
noun
program radiowy;
siaran
noun
ten, kto przeprowadza audyt
auditor
/
ˌawdɨˈtɔrʲjũm/
noun
- sala wykładowa, odczytowa;
auditorium
- ogół słuchaczy zgromadzonych na wykładzie, odczycie, koncercie
penonton
/
ˈawkt͡sʲja/
noun
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;
lelang
/
ˈawra/
noun
- (meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych
cuaca
- (ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm;
- (przenośnie, przenośnia) nastrój panujący w określonym miejscu, czasie, momencie
hawa
/
awˈstralʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
- (geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;
Australia
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;
Australia Barat
noun
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) istota człowiekopodobna żyjąca ponad 3 mln lat temu;
australopithecus
/
ˈawstrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Austria
/
ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;
Austria-Hongaria
/
awt/
noun
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;
keluar
/
awˈtarʲca/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;
autarki
/
ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- niebędący kopią, falsyfikatem ani przeróbką
- taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością
tulen
/
ˈawtɔ/
noun
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;
mobil
/
ˈawtɔ/
prefix
- pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu
- pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności
auto-
/
ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja/
noun
własnoręcznie napisany swój życiorys;
autobiografi
noun
(fotografia) funkcja niektórych aparatów fotograficznych polegająca na wykonaniu kilku zdjęć tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia;
tanda kurung otomatis
/
awˈtɔbus/
noun
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;
bis
bus
noun
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium
bumiputra
noun
(biologia, biologiczny) proces usuwania z komórki zbędnych elementów poprzez ich degradację;
autofagi
/
awˈtɔɡraf/
noun
własnoręczny podpis
tanda tangan
/
ˌawtɔxʲipˈnɔza/
noun
hipnoza wywoływana na sobie samym
swahipnosis
adjective
(medycyna, medyczny) taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom
autoimun
/
awˈtɔkar/
noun
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży
bus besar
/
awˈtɔklaf/
noun
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;
autoklaf
/
ˌawtɔˈkrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;
otokrasi
/
awˈtɔ̃mat/
noun
- maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;
otomat
- (potocznie, potoczny) pistolet maszynowy
- (potocznie, potoczny) pralka automatyczna
- (środowiskowy) (motoryzacja) samochód z automatyczną skrzynią biegów
otomatis
/
ˌawtɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka
otomatis
noun
wprowadzanie automatów, ułatwień technicznych poprawiających pracę
automasi
noun
(motoryzacja) myjnia samochodowa
tempat cuci mobil
/
ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;
otonomi
/
ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z autonomią; taki, który ma autonomię
otonom
/
awˈtɔpsʲja/
noun
sekcja zwłok;
autopsi
/
ˈawtɔr/
noun
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)
pengarang
noun
twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku
pelaku wanita
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu
otoriter
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli
otoritarianisme
/
ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ/
adjective
władczy, stanowczy
otoriter
/
ˌawtɔˈrɨtɛt/
noun
- człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi
- wpływ osobisty, powaga, prestiż
otoritas
/
ˌawtɔˈstrada/
noun
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;
jalan bebas hambatan terkendali
jalan tol
noun
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;
autotomi
noun
(ekologia, ekologiczny) organizm samożywny
autotrof
noun
(poligrafia) technika reprodukcji obrazów (zwłaszcza fotografii) za pomocą rastra
ototipi
/
ˈawtɨsm̥/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;
autisme
noun
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny
barisan depan
/
ˈavãw̃s/
noun
powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności
kenaikan pangkat
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przód sceny; część sceny między kurtyną a widownią; odsłonięta część sceny
apron
/
ˌavãnˈtura/
noun
gwałtowna kłótnia, zamieszanie
bertawuran
/
ˌavãnˈturʲɲik/
noun
osoba skłonna do wszczynania kłótni
petualang
noun
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;
pendaratan darurat
/
aˈvatar/
noun
- (informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych
- (informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga
avatar
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;
averroisme
/
aˈvɛrsʲja/
noun
niechęć do kogoś lub czegoś
aversi
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);
bahasa Avesta
noun
(dawniej, dawny) (lotnictwo, lotniczy) lotnictwo
penerbangan
/
aˈvʲĩɲɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;
Avignon
noun
(lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) dziedzina techniki i przemysłu zajmująca się elektronicznymi systemami i urządzeniami stosowanymi w statkach powietrznych
avionika
/
ˌavʲitãmʲĩˈnɔza/
noun
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;
avitaminosis
verb
informować o czymś w sposób oficjalny
memberitahu
/
ˌavɔˈkadɔ/
noun
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;
advokat
noun
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik;
saliyah
/
ˈazbɛst/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;
asbes
/
ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;
Azerbaijan
/
aˈzɛrsʲci/
adjective
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu
Azerbaijan
/
aˈzɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Azerbejdżanu;
Azerbaijan
/
ˈazʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;
Asia
/
ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;
Asia Kecil
pronoun
(geografia, geograficzny) region Azji
Asia Selatan
noun
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;
Asia Tenggara
noun
(geografia, geograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) region Azji obejmujący Chiny, Koreę, Japonię, Mongolię i Tajwan, wyróżniający się wspólnymi wpływami kulturowymi i historycznymi
Asia Timur
pronoun
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;
Asia Barat
pronoun
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;
Asia Tengah
/
aˈzɔrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;
Azores
/
ˈazɔt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;
nitrogen
zat lemas
/
aˈzɔtãn/
noun
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)
nitrat
/
ˈazɨl/
noun
- miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;
asilum
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;
suaka
noun
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;
azimut
/
ˈawũn/
noun
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu
tawas
noun
(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną;
agio
/
ˈbapʲt͡ɕa/
noun
- (zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)
- (potocznie, potoczny) stara kobieta
nenek
pronoun
(biblijny) biblijna wieża opisana w Księdze Rodzaju
Babel
/
baˈbʲilɔ̃n/
pronoun
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;
Babylon
/
ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;
Babilonia
/
ˈbapka/
noun
- (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka
babka
- matka ojca lub matki
- starsza kobieta, zwykle zaniedbana, biedna
nenek
/
ˈbapʃtɨl/
noun
(pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie brzydkiej lub niesympatycznej
lembu
noun
(informatyka, informatyczny) kopia zapasowa danych sporządzona dla ich zabezpieczenia
cadangan
/
ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ/
interjection
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi
siap
/
ˈbadat͡ʃ/
noun
- odkrywca, podróżnik
jelajah
- człowiek zajmujący się badaniami naukowymi
peneliti
/
baˈdãɲɛ/
noun
- (medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia
- szczegółowa obserwacja i analiza
pemeriksaan
/
ˈbadat͡ɕ/
verb
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia)
mempelajari
/
badˈmʲĩntɔ̃n/
noun
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;
bulu tangkis
badminton
/
ˈbaɡaʃ/
noun
zapakowane przedmioty zabierane w podróż
bagasi
/
baˈɡaʒʲɲik/
noun
- (motoryzacja) zamykane miejsce na bagaż w samochodach, autobusach (i tym podobne, i temu podobne)
bagasi
- miejsce na bagaż na rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach (i tym podobne, i temu podobne)
boncengan
/
ˈbaɡdat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;
Bagdad
/
baˈɟɛtka/
noun
(spożywczy) długa, cienka bułka;
chopstik
/
ˈbaɡnɛt/
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;
sangkur
/
ˈbaɡnɔ/
noun
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;
paya
/
baˈxãmɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
Bahama
/
ˈbaxrajn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;
Bahrain
adjective
(przenośnie, przenośnia) cechujący się niezwykłością
menakjubkan
/
ˈbajka/
noun
- (potocznie, potoczny) zmyślona informacja
cerita dongeng
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej
fabel
/
ˈbajkaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;
Danau Baikal
/
bajt/
noun
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;
bita
/
bak/
noun
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu;
tangki
/
baˈkarat/
noun
(termin karciany) hazardowa gra w karty;
bakarat
/
baˈkawaʃ/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich osoba posiadająca tytuł bakałarza (2.1);
sarjana
/
baˈkɛlʲit/
noun
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;
bakelit
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie, warstwowe ciasto przygotowywane z cienkiego ciasta (filo), posiekanych orzechów i syropu cukrowego lub miodu, charakterystyczne dla kuchni Bliskiego Wschodu, Bałkanów i Kaukazu
baklava
/
bakˈlava/
noun
(cukiernictwo) słodki deser orientalny rozpowszechniony w kuchni tureckiej, bałkańskiej i innych, złożony z płatów ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami posiekanych orzechów (włoskich albo migdałów), nasączonych cukrowym syropem lub miodem;
baklava
/
bakˈtɛrʲja/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;
bakteri
kuman
/
ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;
bakteremia
/
ˌbaktɛrʲˈjɔfak/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;
bakteriofag
noun
(biologia, biologiczny) biologiczny proces zniszczenia bakterii, prowadzący do rozpadu ich ściany komórkowej i śmierci komórki;
bakteriolisis
/
ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;
bakteriologi
noun
(medycyna, medyczny) obecność bakterii w moczu;
bakteriuria
/
ˈbaktrʲjãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;
Unta Baktrian
/
ˈbaku/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;
Baku
/
bakˈwaʒãn/
noun
- (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
terong
- (spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)
terung
/
bal/
noun
duży, wstępnie obrobiony pień
balak
/
ˈbal maˈskɔvɨ/
noun
zabawa, której uczestnicy zakładają maski na twarz oraz często są w przebraniu
samar
verb
utrzymywać równowagę
keseimbangan
/
balˈdaxʲĩm/
noun
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny
kanopi
/
ˌbalɛˈrʲĩna/
noun
- (potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą
- tancerka, solistka zespołu baletowego
balerina
/
ˈbalɛt/
noun
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;
balet
/
ˌbalɛtʲˈɲit͡sa/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie
balerina
verb
(potocznie, potoczny) chodzić po imprezach
partai
pronoun
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich;
Bali
/
ˈbalʲja/
noun
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania;
bak basuh
adjective
związany z wyspą Bali
bahasa Bali
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język balijski;
bahasa Bali
noun
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów
rambu
noun
nauka badająca ruch pocisków;
balistik
/
ˈbalkɔ̃n/
noun
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą
balkon
/
balˈːada/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;
balada
/
ˌbalnɛɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;
balneologi
/
ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja/
noun
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;
balneoterapi
/
ˈbalɔ̃n/
noun
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;
balon
verb
- poddawać kogoś głosowaniu (balotażowi), zwłaszcza za pomocą gałek, kul lub kartek
- (medycyna, medyczny) wykazywać zdolność do przemieszczania się w środowisku płynnym pod wpływem uderzenia lub pchnięcia palcami, a następnie powracać na swoje miejsce
kertas suara
verb
- (potocznie, potoczny) bawić się na balu
- (potocznie, potoczny) beztrosko spędzać czas, chodząc na przyjęcia i zabawy
partai
/
ˈbalsãm/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;
balsem
/
ˈbãmbus/
noun
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;
buluh
bambu
/
bãˈnalnɨ/
adjective
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności
banal
/
ˈbãnãn/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
- (spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty
pisang
/
bãnˈdãna/
noun
wzorzysta chustka noszona na szyi, twarzy lub na głowie;
bandana
/
ˈbʌndərˈsɛribəˈgɑwən/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Brunei;
Bandar Seri Begawan
/
ˈbãndaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;
balut
barut
/
bãnˈdɛra/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) flaga określająca przynależność państwową statku wodnego;
corong
adjective
związany z bandytą, dotyczący bandyty
penjahat
/
bãnˈdɨta/
noun
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw
bandit
/
ˈbãn͇d͡ʒul/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;
Banjul
/
ˈbãnɛr/
noun
jedna z form reklamy w postaci zdjęcia lub innej grafiki umieszczanej na stronach internetowych lub na budynkach
spanduk
/
ˈbãŋkːɔk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;
Bangkok
/
bãŋɡˈladɛʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;
Bangladesh
noun
karne wygnanie bez prawa powrotu
pembuangan
/
ˈbãn͇d͡ʒɔ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;
banjo
/
bãŋk/
noun
- (bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
- (bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
bank
noun
(bankowość, bankowy) instytucja państwowa pełniąca funkcje regulacyjne i emisyjne w systemie finansowym kraju;
bank sentral
/
ˈbãŋk ˈːr̥fʲi/
noun
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem
bank darah
noun
właściciel lub dyrektor banku
bankir
/
ˈbãŋcɛt/
noun
wystawne, uroczyste przyjęcie
banquet
/
ˈbãŋknɔt/
noun
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);
uang kertas
/
bãŋˈkɔ̃mat/
noun
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;
anjungan tunai mandiri
noun
(bankowość, bankowy) działalność banków i instytucji pokrewnych, dziedzina gospodarki
perbankan
/
bãŋˈkɔvɨ/
adjective
związany z bankami, dotyczący banków
gosong
/
bãŋˈkrut͡stfɔ/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd
- utrata znaczenia i wpływów, ideowy, moralny upadek, klęska planów życiowych
- niewypłacalność lub zawieszenie wypłat na rzecz wierzycieli
bangkrut
/
ˈbãŋkrut/
noun
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność
orang pailit
noun
- (zoologia, zoologiczny) Bos javanicus, gatunek ssaków z rodziny wołowatych, występujący w Azji Południowo-Wschodniej
- zwierzę z gatunku banteng azjatycki (1.1)
banteng
/
bar/
noun
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
bar
/
ˈbar ˈmlɛt͡ʃnɨ/
noun
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) (żartobliwie) duże piersi kobiece
etalase
/
ˈbarak/
noun
prowizoryczny budynek
barak
/
ˈbarãn/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;
Aries
/
ˈbarãn/
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, idiota
sontoloyo
/
baˈrãnɛk/
noun
- (zoologia, zoologiczny) mały, młody baran
- (potocznie, potoczny) łagodna, miła osoba
anak domba
/
barˈbadɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;
Barbados
/
ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nt͡sa/
noun
ktoś niecywilizowany, prymitywny
angkara
adjective
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem
biadab
/
ˈbarbɛkʲju/
noun
spotkanie towarzyskie na wolnym powietrzu, często z jedzeniem z grilla
barbeku
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych
barbiturat
/
ˌbart͡sɛˈlɔ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;
Barcelona
/
ˈbarxãn/
noun
(geologia, geologiczny) wydma w kształcie półksiężyca;
barchan
/
ˈbard͡zɔ/
adverb
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo
sangat
noun
- przeszkoda, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się
barikade
- coś, co utrudnia lub uniemożliwia zajście czegoś
batas
/
baˈrʲista/
noun
osoba zawodowo zajmująca się doborem, parzeniem oraz serwowaniem kawy
barista
noun
kobieta zawodowo zajmująca się doborem, parzeniem oraz serwowaniem kawy
barista
/
bark/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;
bahu
/
ˈbarka/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;
sekoci
/
ˈbarmãn/
noun
osoba, która obsługuje bufet w barze;
bartender
/
barˈnaba/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Barnabas
noun
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów
barograf
/
baˈrɔ̃mɛtr̥/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;
barometer
/
barʃt͡ʃ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;
borscht
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z buraków ćwikłowych
borsch
/
ˈbartɛr/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;
barter
/
bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j/
pronoun
imię męskie;
Bartolomeus
pronoun
- (biblijny) postać biblijna;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Barukh
/
ˈbarva/
noun
(fizyka, fizyczny) cecha przedmiotu, określająca, część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
rona
/
ˈbarvʲit͡ɕ/
verb
nadawać barwę, zabarwiać
rona
/
ˈbarvʲɲik/
noun
substancja służąca do barwienia innych rzeczy
pewarna
zat warna
/
ˈbarvnɨ/
adjective
mający jakiś kolor inny niż biały lub czarny
rona
/
ˌbarɨˈkada/
noun
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;
barikade
/
baˈrɨtɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;
bariton
noun
- jednostka objętości cieczy równa 143,12 litra
- mała beczka
barel
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;
bisbol
/
ˈbasɛ̃n/
noun
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania
kolam renang
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny bassowatych (Centrarchidae)
kakap
/
ˈbastart/
noun
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;
anak haram
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;
Bastia
/
bat/
noun
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;
cambuk
/
baˈtalʲjɔ̃n/
noun
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;
batalyon
noun
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;
keledek
/
baˈtɛrʲja/
noun
- (wojskowość, wojskowy) w artylerii: pododdział ogniowy i taktyczny składający się z kilku plutonów, uzbrojony w broń artyleryjską lub rakietową;
aki
- (elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii
baterai
/
ˈbatʲik/
noun
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;
batik
noun
(sport, sportowy) sprężysty materiał rozpięty na ramie, służący do skakania i wykonywania akrobacji;
trampolin
/
baˈtuta/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;
chopstik
/
ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja/
noun
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;
batimetri
/
baˈvarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;
Bayern
/
baˈvɛwna/
noun
- (włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);
kapas
katun
- (włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań i bielizny (domowej i osobistej)
katun
/
ˈbavʲit͡ɕ/
verb
- spędzać czas na rozrywkach
- mieć uciechę, odczuwać radość z powodu komizmu jakiejś sytuacji
bermain
- zajmować się czymś zbytecznym, tracić czas na coś uważane przez innych za zbyteczne, niepotrzebne
melayani
/
ˈbavuw/
noun
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;
kerbau
/
ˈbaza/
noun
- (matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;
- (wojskowość, wojskowy) główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania
dasar pemikiran
noun
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;
basis data
/
ˈbazalt/
noun
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;
basalt
/
ˈbazar/
noun
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami
pasar
noun
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;
basofil
/
baˈzuka/
noun
- (potocznie, potoczny) (wojskowość, wojskowy) granatnik przeciwpancerny
- (wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;
bazoka
/
baˈzɔvat͡ɕ/
verb
opierać się na czymś, mieć coś za podstawę
bedasarkan
/
ˌbazɨˈlɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;
Basel
/
baˈzɨlʲja/
noun
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);
selasih
/
baˈzɨlʲika/
noun
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od bocznych i oknami umieszczonymi ponad ich zadaszeniem (w odróżnieniu od kościoła halowego);
basilika
noun
- (zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Basilosaurus, rodzaj prawalenia żyjącego w eocenie;
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju bazylozaur (1.1)
basilosaurus
/
ˈbat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
- martwić się, niepokoić się
menggemani
- odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś
takut
adjective
(pejoratywnie, pejoratywny) manipulujący uczuciami innych, często o podtekście erotycznym
genit
/
ˌbawaˈwajka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;
balalaika
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione
balkanisasi
/
bawˈkãnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;
Balkan
/
ˈbawtɨk/
pronoun
(geografia, geograficzny) Morze Bałtyckie
Laut Baltik
/
ˈbawvãn/
noun
figura człowieka ulepiona ze śniegu;
boneka salju
/
ˈbãɲka/
noun
- (potocznie, potoczny) bańka mydlana
buih
- blaszane naczynie na płyny
kaleng
adjective
z baśni, dotyczący baśni
menakjubkan
/
baɕɲ̊/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowiadanie o treści fantastycznej;
dongeng
/
ˈbaʒãnt/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;
pegar
/
ˌbɛatɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;
beatifikasi
/
ˈbɛt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos
embik
/
ˈbɛt͡ʃka/
noun
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;
tong
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Południowym;
Bersyeba
/
ˈbɛfʃtɨk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany
bistik
/
ˈbɛjrut/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;
Beirut
noun
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w bejsbol, zawodowo lub rekreacyjnie
pemain bisbol
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;
becquerel
/
ˈbɛkɔ̃n/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędzonka z bekonu (1.1)
bakon
/
ˈbɛlfast/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej,
Belfast
/
ˈbɛlʲɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;
Belgia
/
ˈbɛlɡrat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Serbii;
Beograd
/
bɛˈlʲizɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;
Belize
/
ˈbɛlka/
noun
- (technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo
- (technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie
balok
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji;
Balochistan
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: demon, władca piekieł i złych duchów;
Beelzebub
/
ˈbɛ̃mɔl/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton;
pipih
/
bɛ̃ˈnɛluks/
pronoun
(geografia, geograficzny) region w Europie Zachodniej, składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga;
Beneluks
/
ˈbɛ̃ŋɡal/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;
Benggala
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język bengalski
bahasa bengali
/
ˈbɛ̃ɲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Benin
noun
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;
bentos
/
ˈbɛ̃w̃zɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;
benzena
noun
- (chemia, chemiczny) kwas benzoesowy
asam benzoat
- (biochemia, biochemiczny) naturalna żywica aromatyczna pozyskiwana z drzew z rodzaju Styrax
benzoin
/
bɛ̃w̃ˈzɨ̃na/
noun
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;
bensin
/
ˈbɛrɛt/
noun
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;
baret
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;
Bergamo
noun
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1;
beri-beri
/
ˈbɛrlʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;
Berlin
/
ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi/
noun
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;
Berlin Barat
/
bɛrˈmudɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);
Bermuda
/
ˈbɛrnɔ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
- (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;
Bern
/
ˈbɛrɨl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;
berilium
/
ˈbɛrwɔ/
noun
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;
jogan
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;
Bessarabia
/
ˈbɛstʲja/
noun
dzikie, drapieżne zwierzę
binatang buas
/
bɛˈstsɛlɛr/
noun
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny;
pelarap
/
ˈbɛta/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;
beta
/
ˌbɛta‿kaˈrɔtɛ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;
beta karoten
/
ˈbɛtɛl/
noun
- (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Piper betle L. (pieprz żuwny) uprawiana dla liści o ostrym smaku;
- popularna na Dalekim Wschodzie używka do żucia z liści beteli (1.1);
sirih
pronoun
(astronomia, astronomiczny) czerwony nadolbrzym w Orionie;
Betelgeuse
/
bɛˈtlɛjɛ̃m/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;
Betlehem
/
ˈbɛtɔ̃n/
noun
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;
beton
/
ˌbɛtɔ̃ˈɲarka/
noun
- (budownictwo) maszyna do wyrobu betonu
- (motoryzacja) (budownictwo) samochód ciężarowy przystosowany do transportu mieszanki betonowej
pengaduk beton
/
bɛs/
preposition
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem
tanpa
adjective
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, bez środków do życia
fakir
/
bɛs/, /
bɛz/
prefix
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś
nir-
/
ˈbɛza/
noun
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;
kue busa
/
ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ/
adjective
- niezawierający, pozbawiony alkoholu
- taki, w którym nie sprzedaje się alkoholu
tidak mengandung alkohol
adjective
nieposiadający broni jądrowej
bebas senjata nuklir
/
bɛzˈbarvnɨ/
adjective
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony
awawarna
/
bɛzˈbɔʒnɨ/
adjective
- (pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga
- (pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga
keparat
/
bɛzˈbrɔ̃nːɨ/
adjective
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się
tidak terlindung
adjective
nieobjęty cłem; o zerowej stawce celnej
bebas cukai
/
bɛzˈdɔ̃mnɨ/
adjective
taki, który nie ma domu
tuna wisma
/
bɛzˈdɔ̃mnɨ/
noun
osoba bezdomna (1.1), nie mająca domu, bez stałego miejsca zamieszkania
tuna wisma
noun
teren pozbawiony dróg
tanah kosong
/
bɛzˈduʃnɨ/
adjective
mający nieczuły i bezwzględny stosunek do otoczenia lub wyrażający taki stosunek
kaku
adjective
nie dający echa
anekoik
noun
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem
impunitas
adjective
(socjologia, socjologiczny) nie mający klas, nie podzielony na klasy, nie wyróżniający klas
tanpa kelas
/
ˌbɛskruˈlɛvʲjɛ/
noun
okres pomiędzy śmiercią lub abdykacją króla a koronacją jego następcy;
interegnum
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;
avertebrata
adjective
(zoologia, zoologiczny) nieposiadający szkieletu
invertebrata
/
bɛzˈlʲistnɨ/
adjective
taki, który nie ma liści
ranggas
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak nielotny, o czarno-białym upierzeniu, przystosowany do życia w zimnym klimacie, poruszający się głównie pieszo lub pływaniem
angsa gempal
noun
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa polegająca na niewykształceniu się mózgowia;
anensefali
/
ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇ja/
noun
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz
putus asa
/
ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇jnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co beznadziejne; stan beznadziei
keputusasan
/
ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇jnɨ/
adjective
pozbawiony wszelkiej nadziei
putus asa
tanpa harapan
/
ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, kto lub co jest beznamiętne; obojętność, apatia
stoikisme
adjective
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów
asimtomatik
adjective
taki, który nie ma odpływu, nie uchodzi z niego żadna rzeka
endoreik
noun
osoba nieposiadająca obywatelstwa żadnego z państw
apatride
adjective
nie mający przynależności państwowej; nie należący do żadnego z państw
tak bernegara
/
ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym
keamanan
keselamatan
/
bɛsˈpʲjɛt͡ʃʲɲik/
noun
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);
sekring
/
bɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi
aman
adjective
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych
nirkabel
/
bɛsˈpwatʲɲɛ/
adverb
w sposób bezpłatny, bez opłat(y)
gratis
/
bɛsˈpwatnɨ/
adjective
taki, za który nie pobiera się opłaty
gratis
adjective
(biologia, biologiczny) taki, który nie może rozmnażać się
steril
/
ˌbɛzrɔˈbɔt͡ɕɛ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;
pengangguran
/
ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ/
noun
osoba bez pracy
penganggur
adjective
- taki, który nie ma zdolności rozumowania; pozbawiony rozumu
- taki, który świadczy o braku rozumowania; pozbawiony rozsądku
irasional
/
ˌbɛsːɛ̃w̃ˈsɔvnɨ/
adjective
taki, który jest pozbawiony sensu, uzasadnienia
absurd
/
bɛɕˈːilnɨ/
adjective
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać
impoten
noun
cecha tego, co jest bezstronne, kto jest bezstronny
netral
adjective
(termin typograficzny) o krojach pisma: nie mający szeryfów, czyli ozdobnych zakończeń znaków
sans serif
adjective
taki, który obywa się bez tlenu
anaerob
/
bɛsˈtrɔsʲci/
adjective
nie mający trosk, zmartwień
periang
/
ˌbɛzuʒɨˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, z którego nie ma żadnego użytku
tidak berguna
/
ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ/
adjective
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny
absolut
adjective
pozbawiony wody, wilgoci
arid
/
bɛsˈfstɨdnɨ/
adjective
- taki, który nie odczuwa wstydu; bez skrupułów
- taki, który świadczy o braku skromności
tak tahu malu
/
bɛzˈvzɡlɛ̃ndnɨ/
adjective
- (matematyka, matematyczny) pozbawiony znaku, będący wynikiem wartości bezwzględnej
- (metrologia, metrologiczny) wyrażony w tych samych jednostkach, co mierzona wielkość
absolut
adjective
(lotnictwo, lotniczy) (astronautyka, astronautyczny) taki, który nie ma załogi
nirawak
/
bɛzˈːɛ̃mbnɨ/
adjective
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów
ompong
/
ˈbɛwkɔt/
noun
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie
bahasa raban
/
bɛˈʒɔvɨ/
adjective
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku
krem
/
ˈbutãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;
Bhutan
verb
(lekceważąco, lekceważący) głośno wypowiadać żale (charakter emocjonalny, dramatyczny, zwykle o wydźwięku kpiącym, krytycznym)
berderu
noun
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;
biathlon
/
ˈbʲjawa xɛrˈbata/
noun
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji
teh putih
/
bʲjaˈwat͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;
leukemia
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso zwierząt, które ma jasną barwę po przyrządzeniu
daging putih
/
ˈbʲjawkɔ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki
- (biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj
kulit putih
- (biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;
protein
noun
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu;
proteinuria
/
ˌbʲjawɔˈrusʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;
Belo Rusia
Belorusia
/
bʲjaˈwɔruɕ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Belarus
noun
(zoologia, zoologiczny) Delphinapterus de Lacépède, rodzaj morskich ssaków o białej skórze, z rodziny narwalowatych;
kenari laut
/
ˈbʲjawɨ/
adjective
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.
putih
/
ˈbʲjawɨ/
noun
(antropologia, antropologiczny) człowiek rasy białej
putih
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siedziba prezydenta Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie;
Gedung Putih
/
ˈbʲiblʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;
Alkitab
/
ˈbʲiblʲja/
noun
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza książka w danej dziedzinie; ważna, ceniona książka omawiająca podstawy jakiejś nauki
Alkitab
/
ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja/
noun
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;
bibliografi
adjective
związany z bibliografią
bibliografis
/
ˌbʲiblʲjɔˈtɛt͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: biblioteka
rak buku
/
ˌbʲiblʲjɔˈtɛka/
noun
- instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
- zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
perpustakaan
/
ˌbʲiblʲjɔtɛˈkarka/
noun
kobieta, która pracuje w bibliotece
pustakawati
/
ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ/
noun
pracownik biblioteki;
pustakawan
pustakawati
petugas perpustakaan
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) specjalnie przystosowany samochód (najczęściej bus lub większy pojazd), który przywozi książki do miejsc pozbawionych stałych bibliotek; objazdowa wypożyczalnia książek
perpustakaan keliling
/
ˈbʲit͡ɕɛ/
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od bić
balas membentak
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzanie strun gitary dłonią, grając akordami
serang
/
bʲit͡ʃ/
noun
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści
cambuk
verb
uderzać kogoś za pomocą bicza
balas membentak
noun
narzędzie do biczowania
balas membentak
noun
(potocznie, potoczny) dom dziecka
panti asuhan
/
bʲjɛt͡s/
verb
- szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi
- o czasie mijać, przemijać
berlari
/
ˈbʲjɛda/
noun
stan braku środków do życia
kemiskinan
/
ˈbʲjɛdnɨ/
adjective
taki, któremu brakuje środków do życia
miskin
/
bʲjɛˈdrɔ̃nka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;
kepik
/
bʲjɛk/
noun
- poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki
balap
- (sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety
mengalir
/
ˈbʲjɛɡat͡ʃ/
noun
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi
pelari
/
ˈbʲjɛɡat͡ɕ/
verb
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi
berlari
adverb
z łatwością
dengan fasih
/
ˈbʲjɛɡũn/
noun
- (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
- (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny
- jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
- miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
kutub
/
bʲjɛˈɡũnka/
noun
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;
diare
noun
występowanie skrajnych przeciwieństw w danym układzie
polaritas
/
ˈbʲjɛɡwɨ/
adjective
mający dużą wiedzę lub umiejętności w danej dziedzinie
mahir
/
ˈbʲjɛɡwɨ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ekspert powoływany przez sąd, mający wiedzę w specjalistycznej dziedzinie, ułatwiający zrozumienie związanych z tą dziedziną zagadnień istotnych dla sprawy
saksi ahli
/
bʲjɛl/
noun
biały kolor;
putih
verb
- siwieć
- stawać się białym, przybierać białą barwę
memutih
/
bʲjɛˈlʲizna/
noun
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka
pakaian dalam
/
ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
(gramatyka) dotyczący biernika
akusatif
/
ˈbʲjɛrnɔɕt͡ɕ/
noun
brak inicjatywy
kepasifan
/
ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;
krisma
/
bʲjɛ̇ˈɕada/
noun
wystawne przyjęcie, któremu często towarzyszą śpiewy lub tańce
pesta
verb
(dawniej, dawny) wpadać w złość, być wściekłym, pienić się ze złości
amuk
noun
woda doprowadzana od ujęcia do użytkowników w sposób ciągły przez system rur
air leding
noun
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;
bifobia
noun
bójka z udziałem większej liczby osób
bertawuran
/
bʲiˈcĩɲi/
noun
dwuczęściowy damski kostium plażowy;
bikini
noun
- (księgowość) sprawozdanie finansowe
- proporcje wpływów i wypływów
balans
/
ˈbʲilart/
noun
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;
biliar
bilyar
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny bilbili (Pycnonotidae);
bulbul
/
ˈbʲilɛt/
noun
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru
tiket
karcis
/
ˈbʲilʲjɔ̃n/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;
biliun
/
ˌbʲilʲiruˈbʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;
bilirubin
noun
duża przydrożna tablica reklamowa
baliho
adjective
- (informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym
- podwójny, złożony z dwóch części
biner
/
bʲĩnˈturɔ̃ŋk/
noun
(zoologia, zoologiczny) Arctictis binturong, ssak leśny południowo-wschodniej Azji;
binturung
/
bʲjɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi
bio-
/
bʲjɔˈxɛ̃mʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;
biokimia
/
ˈbʲjɔdrɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda
pinggang
noun
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych
bioetik
noun
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;
biofilm
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;
biofisika
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) proces powstawania życia; pochodzenie życia
biogenesis
/
ˌbʲjɔɡɛɔˈɡrafʲja/
noun
nauka o rozmieszczeniu na Ziemi żywych organizmów;
biogeografi
/
bʲjɔˈɡrafʲja/
noun
opis życia i działalności jakiejś osoby;
biografi
noun
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników
bioindikator
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca wpływ klimatu i warunków pogodowych na organizmy żywe;
bioklimatologi
/
ˈbʲjɔlɔk/
noun
- specjalista w zakresie biologii
- kobieta biolog (1.1)
ahli biologi
/
bʲjɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;
biologi
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach
biologi molekular
/
ˌbʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z biologią, dotyczący biologii
biologis
noun
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi
bioma
/
bʲjɔ̃ˈmasa/
noun
- (ekologia, ekologiczny) masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny)
- (ekologia, ekologiczny) materia zawarta w organizmach żywych;
biomassa
/
ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny
biomedis
noun
paliwo otrzymywane z biomasy;
bahan bakar nabati
/
ˈbʲjɔpsʲja/
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;
biopsi
noun
(medycyna, medyczny) przyjmujący przeszczep lub przetaczaną krew
penerima
/
ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
(ekologia, ekologiczny) zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji w przyrodzie;
biodiversitas
/
bʲjɔˈsfɛra/
noun
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe
biosfer
/
ˈbʲirɛt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanciaste nakrycie głowy duchownych
baret
/
ˈbʲirma/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma
Birma
/
bʲirˈmãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)
bahasa Myanmar
/
bʲirˈmãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mjanmy (Birmy);
bahasa Myanmar
noun
(zoologia, zoologiczny) Helarctos malayanus Horsfield, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w południowej i południowo-wschodniej Azji;
beruang madu
/
ˌbʲisɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) osoba odczuwająca pociąg seksualny do ludzi obydwu płci
biseksual
/
ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;
biseksualitas
/
ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci
biseksual
/
ˈbʲiskup/
noun
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;
uskup
noun
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa
keuskupan
/
ˈbʲiʃkɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kirgistanu;
Bishkek
/
ˈbʲiʃkɔpt/
noun
(cukiernictwo) (spożywczy) lekkie, suche ciasto używane do wyrobów cukierniczych;
kue sponge
/
ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;
susu kental yg dikocok
noun
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów
buret
/
ˈbʲjurkɔ/
noun
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania
penjabatan
/
ˈbʲjurɔ/
noun
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;
biro
/
ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ/
noun
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.
agen perjalanan wisata
/
ˌbʲjurɔˈkrat͡sʲja/
noun
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów
birokrasi
noun
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych
birokrat
adjective
związany z biurokracją, dotyczący biurokracji
birokratis
/
bʲjust/
noun
piersi kobiety
payudara
/
bʲjuˈstɔ̃nɔʃ/
noun
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;
kutang
/
bʲiˈzãnt͡sʲjũm/
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;
Byzantium
- termin stosowany przez nowożytnych historyków na określenie cesarstwa bizantyńskiego/cesarstwa bizantyjskiego
Kekaisaran Romawi Timur
/
ˈbʲizmut/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;
bismut
/
bʲizˈnɛsmɛ̃n/
noun
(potocznie, potoczny) (ekonomia, ekonomiczny) osoba oficjalnie prowadząca działalność gospodarczą
pengusaha
adjective
(handel, handlowy) dotyczący biznesu
dagang
noun
(zarządzanie) szczegółowy plan działania firmy przygotowywany przed jej założeniem lub przed rozpoczęciem nowego projektu
rencana bisnis
/
ˈbʲizɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;
bison
/
bʲit͡ɕ/
verb
- uderzać kogoś, zadawać komuś ból
hajar
- o monetach, medalach produkować za pomocą stempla lub prasy
- o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls
- w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.
membanting
/
ˌbʲiʒuˈtɛrʲja/
noun
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;
toko perhiasan
/
ˌbɛ‿jɔt‿ɛr‿ˈɛ̃m/
acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Była Jugosłowiańska Republika Macedonii
RMBY
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający lub naprawiający przedmioty z blachy
pandai kaleng
/
ˈbladɨ/
adjective
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
pucat
noun
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczne ogromne ciało niebieskie poruszające się wokół supermasywnej czarnej dziury
blanet
/
blask/
noun
- światło odbite, poblask
bersinar
- (fizyka, fizyczny) luminancja
marak
/
blat/
noun
górna część stołu lub innego przedmiotu używanego jako stół
dataran
/
ˈblɛ̃ndɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia;
pencampur
/
ˈblʲisʲci/
adjective
- taki, który jest w niewielkiej odległości
- taki, który prawie osiągnął jakiś stan
- bezpośrednio spokrewniony
- zbliżony do czegoś, podobny
dekat
/
ˈblʲisʲci ˈfsxut/
pronoun
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;
Timur Dekat
/
ˈblʲiskɔ/
adverb
w niewielkiej odległości
dekat
/
ˈblʲiskɔɕt͡ɕ/
noun
- niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami
kedekatan
- bliskie następstwo jakiegoś wydarzenia
keeratan
/
ˈblʲizna/
noun
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;
bekas luka
noun
(biblijny) każdy człowiek
sesama manusia
/
ˈblʲiʑɲak/
noun
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie
kembar
/
blʲiʑˈɲɛ̃nta/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;
Gemini
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w RPA
Bloemfontein
/
blɔk/
noun
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;
blog
/
blɔk/
noun
- (budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku;
- (informatyka, informatyczny) wydzielona część kodu programu;
- (kolejnictwo) element blokady
- (sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;
- duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy
- grupa pomieszczeń lub urządzeń pełniących określoną funkcję
- zeszyt, notes z kartkami większego formatu
balok
/
blɔˈkada/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji
- utrudnienie dostępu do czegoś
blokade
- (motoryzacja) akcja zablokowania drogi np. przez policję
pembatas jalan
/
blɔˈkɔvat͡ɕ/
verb
- uniemożliwiać ruch
- uniemożliwiać wykonanie czegoś
mencegah
/
blɔ̃nt/
adjective
o włosach jasny, płowy
pirang
/
ˈblɔ̃ndɨ̃n/
noun
mężczyzna mający włosy koloru blond
pirang
/
blɔ̃nˈdɨ̃nka/
noun
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie
wanita berambut pirang
/
bluʃt͡ʃ/
noun
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;
tanaman jalar
tanaman rambat
/
ˈbluza/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów;
blus
/
ˈbluska/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę
blus
noun
ten, kto bluźni; osoba urągająca świętościom
penghujat
/
ˈbluʑɲit͡ɕ/
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uwłaczać słowem czemuś, co jest uznawane za święte
menghujat
/
ˈbɔt͡ɕãn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
bangau
/
ˈbɔt͡ɕãn ˈbʲjawɨ/
noun
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;
bangau putih
/
ˌbɔt͡ɕä̃ˈɲit͡sa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) samica bociana
bangau
/
ˈbɔt͡ʃɛk/
noun
(spożywczy) mięso z boku świni poprzerastane słoniną;
bakon
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;
Bodhisatwa
/
ˈbɔd͡ʑɛt͡s/
noun
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;
stimulus
/
bɔˈɡatɨ/
adjective
- posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
- taki, który obfituje w coś
kaya
/
bɔˈɟĩɲi/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej
dewi
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główne żeńskie bóstwo wielu religii, dawczyni życia, utożsamiana często z Ziemią, płodnością i macierzyństwem;
dewi ibu
/
bɔx/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie mająca źródła na Podolu, uchodząca do Morza Czarnego;
Sungai Bug
/
bɔˈxatɛr/
noun
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
pahlawan
/
ˌbɔxaˈtɛrsʲci/
adjective
- postępujący jak bohater
- związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi
heroik
/
ˌbɔxaˈtɛrstfɔ/
noun
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi
kepahlawanan
/
bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ/
noun
(sport, sportowy) plac przeznaczony do gier sportowych;
anggul
/
ˌbɔjäʑˈlʲivɨ/
adjective
skłonny do bojaźni, dający się łatwo wystraszyć
sipu
/
ˈbɔjäɕɲ̊/
noun
(książkowy) lęk, strach, obawa
takut
/
ˈbɔjkɔt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;
boikot
verb
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu
memboikot
/
bɔˈjɔvɨ/
adjective
związany z walką
serang
/
bɔk/
noun
lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu
sebelah
noun
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;
bokeh
noun
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;
cambang
/
bɔks/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;
tinju
/
ˈbɔksɛr/
noun
- (sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
- (kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;
- (motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach
bokser
noun
(odzieżownictwo) koszulka bez rękawów
baju sangkut
noun
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;
bauksit
/
ˈbɔlɛt͡ɕ/
verb
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu
luka
/
bɔˈlʲivʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;
Bolivia
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech w regionie Trydent-Górna Adyga;
Bolzano
/
ˈbɔ̃mba/
noun
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;
bom
noun
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami
bom atom
/
bɔ̃mˈbarda/
noun
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów
bom
/
ˌbɔ̃mbarˈdɔvat͡ɕ/
verb
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi
mengebom
/
bɔ̃mˈbɔvʲjɛt͡s/
noun
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;
pesawat pengebom
/
bɔ̃ˈnãw̃za/
noun
bogata żyła złota
bonanza
/
ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura/
pronoun
imię męskie;
Bonaventura
/
bɔ̃ˈɲitɔ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała
bonito
/
bɔ̃ˈnɔbɔ/
noun
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;
bonobo
/
bɔ̃w̃ˈzaj/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;
bonsai
noun
(elektronika, elektroniczny) przenośny radiomagnetofon stereofoniczny
boombox
/
bɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;
boron
/
ˈbɔraks/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;
bleng
/
bɔrˈdɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania;
Bordeaux
/
bɔrˈnɛɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w Archipelagu Malajskim;
Kalimantan
/
ˈbɔrsuk/
noun
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;
biul
/
bɔˈrɨkat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
pokonywać jakieś trudności, próbować coś przezwyciężyć
serang
/
ˈbɔsfɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;
Selat Bosporus
/
ˈbɔsʲci/
adjective
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem
ilahi
/
ˈbɔsɔ/
adverb
bez obuwia, z nieubranymi stopami
telanjang kaki
/
ˈbɔsɨ/
adjective
o człowieku: taki, który ma nagie stopy
telanjang kaki
/
ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z botaniką, dotyczący botaniki
botani
/
bɔˈtãɲik/
noun
specjalista w zakresie botaniki
ahli botani
/
bɔˈtãɲika/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;
botani
/
bɔtsˈfãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Botswana
/
bɔˈtulʲism̥/
noun
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;
botulisme
/
ˈbɔzɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;
boson
/
ˈbɔɕɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;
Bosnia
/
ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;
Bosnia-Herzegovina
/
ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
pronoun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;
Natal
hari Natal
/
ˌbɔʒɔ̃narɔd͡zɛ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
związany z Bożym Narodzeniem
Natal
/
ˈbɔʒɨ/
adjective
związany z bogiem/Bogiem
ilahi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;
Brabant Utara
/
brax/
noun
(potocznie, potoczny) poufale o koledze
bung
/
ˌbraxɨtɛˈrapʲja/
noun
(medycyna, medyczny) technika leczenia w radioterapii;
brakiterapi
/
ˌbradɨˈkardʲja/
noun
(medycyna, medyczny) stan, kiedy częstość akcji serca wynosi poniżej pięćdziesięciu razy na minutę;
bradikardi
noun
(medycyna, medyczny) spowolnienie ruchowe często towarzyszące chorobom układu nerwowego, objawiające się niezdolnością do wykonywania szybkich ruchów oraz opóźnioną inicjacją ruchu;
bradikinesia
noun
(slangowo) (pejoratywnie, pejoratywny) niskiej jakości, często absurdalne czy bezsensowne treści, popularne w mediach społecznościowych głównie pośród pokolenia Alfa
pembusukan otak
/
brak/
noun
fakt nieistnienia czegoś
absensi
/
ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇t͡ʃʲci/
noun
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;
amenorea
/
braˈkɔvat͡ɕ/
verb
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać
ada
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) cienka, jednostronnie bita w średniowieczu srebrna moneta denarowa w Europie XII-XV wieku ;
brakteata
/
ˈbrãma/
noun
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;
gerbang
/
ˈbrãmka/
noun
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)
gawang
noun
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki
gol bunuh diri
/
ˈbrãmkaʃ/
noun
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;
penjaga gawang
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;
Brandenburg
/
ˌbrãw̃sɔˈlɛtka/, /
ˌbrãw̃zɔˈlɛtka/
noun
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;
gelang
/
ˈbrãw̃ʒa/
noun
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności
ketekunan
/
bras/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina do obracania rei w płaszczyźnie poziomej
dwigol
/
brat/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich
abang
bruder
- potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
saudara laki-laki kakak laki-laki adik laki-laki
abang
/
braˈtãnɛk/
noun
syn brata
kemenakan
/
ˌbratãˈɲit͡sa/
noun
córka brata
keponakan
/
ˈbratʲɲa ˈduʃa/
idiom
osoba bliska pod jakimś względem
belahan jiwa
/
ˌbratɔˈbujstfɔ/
noun
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.
fratrisida
/
braˈtɔva/
noun
żona brata
ipar
/
ˌbratɨˈswava/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;
Bratislava
/
ˈbravɔ/
interjection
… pokazujący entuzjastyczną aprobatę
mantap
/
braˈzɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Brasil
Brazil
/
brat͡ɕ/
verb
chwytać coś ręką, unosić coś
mengambil
/
ˈbrat͡ɕ ˈud͡ʑaw/
verb
uczestniczyć
ambil bagian
noun
(choreografia, choreograficzny) jeden ze stylów ulicznego tańca z elementami akrobacji na rękach i ewolucji w parterze; część subkultury hip hopu;
tari kejang
noun
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk
gantungan kunci
/
ˈbrɛ̃ma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;
Bremen
/
brɛˈtãɲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;
Bretagne
/
brɛf/
noun
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem
alis
/
ˈbrɛzɛ̃nt/
noun
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.;
terpal
noun
(marketing, marketingowy) dokument zawierający zestaw założeń i istotnych informacji od klienta, stanowiący podstawę do tworzenia kampanii lub kreacji reklamowej;
ringkas
/
ˈbrɔda/
noun
- (anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka
dagu
- zarost na brodzie (1.1)
janggut
jenggot
/
brɔˈdatɨ/
adjective
mający zarost na dolnej części twarzy
berjenggot
noun
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze
kutil
/
brɔˈdafka sutˈkɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;
pentil
/
ˈbrɔkat/
noun
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;
brokat
/
ˈbrɔkuw/
noun
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
brokoli
/
brɔ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;
bromin
noun
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;
bromida
/
ˈbrɔ̃ɲit͡ɕ/
verb
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą
bela
/
brɔˈʃura/
noun
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;
brosur
/
ˈbrɔvar/
noun
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;
tempat pembuatan bir
/
brɔ̃ɲ/
noun
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;
senjata
amunisi
/
ˈbrɔ̃ɲ xɛ̃ˈmʲit͡ʃna/
noun
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia wykorzystująca trujące związki chemiczne;
senjata kimia
noun
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która uwalnia ogromną ilość energii w wyniku reakcji jądrowych — rozszczepienia lub syntezy jąder atomowych
senjata nuklir
noun
(wojskowość, wojskowy) broń mająca moc niszczycielską o bardzo szerokim zasięgu;
senjata pemusnah massal
/
ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna/
noun
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;
senjata api
/
ˈbrudnɨ/
adjective
- mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud
- (potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi
kotor
verb
czynić brudnym, pokrywać brudem
dekil
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;
Bruges
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze
tabloid
/
bruˈksɛla/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;
Brusel
/
brũˈnatnɨ/
adjective
- (przenośnie, przenośnia) nazistowski, narodowosocjalistyczny, hitlerowski, faszystowski
- mający kolor ciemnobrązowy
coklat
/
brũˈnɛji/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Brunei
/
bruˈtalnɔɕt͡ɕ/
noun
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy
kebengisan
/
bruˈtalnɨ/
adjective
- bezwzględny, nie liczący się z odczuciami innych
- działający za pomocą siły, agresywny
- pokazujący brutalność
keras
/
ˈbrutːɔ/
adverb
bez potrąceń
bruto
noun
- (wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów
- (wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji
brigade
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Heliodoxa Gould, niewielki ptak z podrodziny paziaków, występujący w Ameryce Centralnej i Południowej;
berlian
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów
minyak rambut
pronoun
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prowincja rzymska obejmująca dzisiejszą Wielką Brytanię, krainę zamieszkiwaną przez Brytów
- (rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na Wielką Brytanię lub całe Imperium Brytyjskie
Britania
/
brɨˈtɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Wielkiej Brytanii
orang Inggris
/
brɨˈtɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
Inggris
verb
tryskać w postaci kropli lub strumieni cieczy
memancar
/
ˈbrɨwa/
noun
większa zwarta masa jakiejś substancji
massa
/
bʒɛk/
noun
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;
pantai
tepi
/
bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
(książkowy) ciąża
keadaan hamil
/
bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
(tylko (rodzaj żeński)) (książkowy) o kobiecie: ciężarna
hamil
/
ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu
suara
/
bʒɔsˈkfʲĩɲa/
noun
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
persik
kesemek
/
ˌbʒɔskfʲĩˈɲɔvɨ/
adjective
- (botanika, botaniczny) dotyczący brzoskwiń (drzew i owoców)
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z brzoskwiń, z dodatkiem brzoskwiń
- przypominający owoc brzoskwini mający powierzchnię lub kolor owocu brzoskwini, delikatny jak brzoskwinia
krem
/
ˈbʒɔza/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;
- (technologia, technika, techniczny) drewno brzozowe
pohon berk
/
bʒux/
noun
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;
perut
/
ˌbʒuxɔ̃ˈmufstfɔ/
noun
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;
ventrilokuisme
noun
człowiek brzydki
buruk
/
ˈbʒɨtʲci/
adjective
- moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami
alas
- subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych
- (meteorologia, meteorologiczny) o pogodzie: wywołujący nieprzyjemne samopoczucie
buruk
/
ˈbʒɨtʲcɛ kaˈt͡ʃɔ̃ntkɔ/
noun
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha
itik buruk rupa
/
bʒɨˈdɔta/
noun
- nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna
keburukan
kejelekan
- (potocznie, potoczny) osoba lub rzecz brzydka, brzydactwo
keodohan
verb
powodować obrzydzenie
kejijikan
/
ˈbʒɨtfa/
noun
ostry nóż do usuwania zarostu;
pisau cukur
/
ˈbʒɛ̃n͇t͡ʃɛt͡ɕ/
verb
o metalowych lub szklanych przedmiotach: wydawać brzęk
berdecit
/
bʒɛ̃ŋk/
noun
przytłumiony, wibrujący dźwięk
dengung
/
brut/
noun
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg
arung-arungan
/
brɔ̃w̃s/
noun
- (hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
- przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)
- (sport, sportowy) brązowy medal
perunggu
/
brɔ̃w̃ˈzɔvɨ/
adjective
mający kolor brązu;
coklat
/
brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˈmɛdal/
noun
medal przyznawany za trzecie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.
medali perunggu
/
ˈbuda/
noun
szoferka, kabina pasażerska w samochodzie
kap
/
buˈdapɛʃt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;
Budapest
/
ˈbudːa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;
Buddha
/
ˈbudːɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;
agama Buddha
/
ˈbutka/
noun
mała, wolnostojąca budowla
gerai
/
buˈdɔva/
noun
wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu
kerangka
/
ˌbudɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od budować
bangun
/
buˈdɔvat͡ɕ/
verb
- tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje
membangun
- ogólnie: tworzyć, kreować
membikin
noun
(potocznie, potoczny) pracownik budowlany
pembangun
/
ˌbudɔvˈlãnɨ/
adjective
mający związek z budowaniem
bangun
noun
- ogół zabudowań według ustalonego projektu, formy
bangun
- dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych
rekayasa arsitektur
/
ˌbudɔvʲˈɲit͡ʃɨ/
noun
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury
pembangun
/
buˈdɨ̃nɛk/
noun
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej
bangunan
/
ˈbud͡ʑik/
noun
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory;
beker
weker
/
buˈd͡ʑiʃɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;
Bautzen
/
ˈbud͡ʑit͡ɕ/
verb
przerywać czyjś sen
bangkit
/
ˈbuḍʒɛt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;
anggaran
noun
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie, tworzenie i zatwierdzanie budżetu, a także jego późniejsze monitorowanie i kontrolowanie;
penganggaran
/
ˈbufɛt/
noun
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu
bufet
noun
- (chemia, chemiczny) roztwór zdolny do utrzymywania względnie stałego pH innego roztworu mieszanego z nim
- (informatyka, informatyczny) obszar pamięci, gdzie tymczasowo przechowuje się dane przesyłane pomiędzy dwoma urządzeniami lub między urządzeniem a aplikacją
- (kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych
- (przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś łagodzący konflikt
bufer
/
bak/
noun
(informatyka, informatyczny) błąd w programie;
bug
noun
(botanika, botaniczny) Bougainvillea Comm. ex Juss., rodzaj obficie kwitnących roślin z rodziny nocnicowatych;
bugenvil
/
ˈbujät͡ɕ/
verb
kołysać, huśtać
melayang
/
ˈbujda/
noun
coś zmyślonego, nieprawdziwego; bajka, kłamstwo
bisa-bisaan
/
ˈbujnɨ/
adjective
- taki, który się obficie rozrasta
lebat
subur
- z rozmachem
penuh
/
buˈkarɛʃt/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;
Bukares
Bukarest
/
ˈbucɛt/
noun
wiązanka, pęk kwiatów;
buket
/
buˈksɔvat͡ɕ/
verb
(motoryzacja) o kołach: kręcić się w miejscu
putar
/
ˈbukʃprɨt/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;
tiang cucur
noun
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;
bulgur
/
ˈbulva/
noun
(botanika, botaniczny) zgrubiała część korzenia lub pędu;
umbi
/
bũm/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos uderzenia, upadku, wybuchu
ngentot
/
bũˈmɛlãnt/
noun
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności
pembolos
/
bũˈmɛrãŋk/
noun
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;
bumerang
/
bũnt/
noun
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi
dahagi
adjective
będący wyrazem buntu, sprzeciwu
pemberontak
noun
osoba buntująca się, uczestnicząca w buncie
pembangkang
/
ˈburak/
noun
- (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju buraków (1.1)
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z uprawnej odmiany buraka (1.2)
bit
- (botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;
bit merah
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;
ubi bit merah
/
ˈburdɛl/
noun
(pospolicie) dom publiczny
bordil
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii nad Morzem Czarnym;
Burgas
/
burˈɡũndʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;
Bourgogne
/
burʲˈjat͡s.ja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;
Buryatia
/
ˈburka/
noun
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z Afganistanu element stroju noszonego przez niektóre muzułmanki, zasłaniający całą głowę oprócz niewielkiego obszaru wokół oczu (czasem z siatką w tym miejscu) lub całe ciało;
burkak
/
burʲˈcĩna ˈfasɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;
Burkina Faso
/
ˈburmʲisṭʃ/
noun
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;
wali kota
/
ˈburʃtɨ̃n/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;
ambar
/
buˈrũndʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Burundi
/
ˈburɨ/
adjective
ciemnoszary, mający brunatny odcień
berjalur
/
ˈbuʒa/
noun
- (meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);
- (przenośnie, przenośnia) czynność, zjawisko o dużej intensywności lub o gwałtownym przebiegu (np. wydarzenie historyczne, wojna, rewolucja, bunt, także gwałtowna reakcja na coś, awantura)
badai
/
ˈbuʒa ˈmuzɡuf/
idiom
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;
curah pendapat
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;
badai pasir
/
ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja/
noun
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;
borjuis
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji
borjuis
/
buˈsɔla/
noun
kompas służący do wskazywania stron świata
kompas
/
buʃ/
noun
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów;
jembut
noun
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;
gantang
/
but/
noun
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy człowieka, rzadko zwierzęcia;
sepatu
bot
/
ˈbutãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;
butana
/
buˈtɛlka/
noun
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców
botol
/
ˈbutʲik/
noun
(handel, handlowy) mały sklep z odzieżą, galanterią, także z kosmetykami
butik
noun
(technologia, technika, techniczny) pojemnik do przechowywania gazu pod wysokim ciśnieniem
tabung gas
/
ˈbutnɨ/
adjective
(książkowy) hardy, bezczelnie stawiający na swoim
angkara
/
buˈwava/
noun
(historia, historyczny, historycznie) krótka laska zakończona ozdobną głowicą, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, później oznaką władzy marszałkowskiej
gada
/
buwˈɡarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;
Bulgaria
/
buwˈɡarsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;
bahasa Bulgaria
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zmielone lub starte suche pieczywo, składnik panierki;
panir
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl;
Byblos
/
ˈbɨdɡɔʃt͡ʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, stolica województwa kujawsko-pomorskiego;
Bydgoszcz
/
ˈbɨdlɛ/
noun
(potocznie, potoczny) duże zwierzę
buas
/
ˈbɨdwɔ/
noun
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;
sapi
/
bɨk/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;
Taurus
/
bɨk/
noun
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.
banteng
sapi
noun
rzecz lub sprawa bez znaczenia jaka, nieszczególna, jakakolwiek
apa-apa
adverb
- dowodząc sprawnego myślenia
- w sposób zauważalnie szybki
cepat
/
bɨt/
noun
- to, co istnieje (w jakikolwiek sposób)
ada
- istnienie, całokształt życia
- warunki materialne
eksistensi
/
bɨt͡ɕ/
verb
istnieć; trwać
ada
adalah
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
barangkali
mungkin
/
ˈbɨt͡ɕ na‿taˈpɛt͡ɕɛ/
verb
być ośrodkiem zainteresowania, sprawą, o której w danej chwili się mówi
sama
/
ˈbɨd͡ʑ ˈv‿bwɛ̃ɲd͡ʑɛ/
idiom
mylić się, nie mieć racji
salah
/
ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲji/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ
Republik Makedonia bekas Yugoslavia
/
ˈbɨwɨ/
adjective
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli
mantan
/
ˈbɨwɨ/
noun
(potocznie, potoczny) były (1.1) mąż, chłopak, narzeczony
mantan
/
ˈbzdura/
noun
coś nieprawdziwego, niedorzecznego
tahi banteng
/
bʲʑik/
noun
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) mania, lekkie szaleństwo, dziwactwo
gila
/
ˈbzɨt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
o lecących owadach: wydawać przeciągły bzyk
dengung
/
bupr̥/
noun
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;
biwara
/
buk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;
Tuhan
Allah
/
buk/, /
bɔˈgɔvʲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);
dewa
/
ˈbujka/
noun
awantura połączona z biciem;
kericuhan
/
bul/
noun
- (psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne
nyeri
- (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;
sakit
nyeri
noun
(medycyna, medyczny) doznanie bólowe zlokalizowane w obrębie czaszki, skóry głowy, tkanek miękkich głowy lub struktur wewnątrzczaszkowych, wynikające z pobudzenia receptorów bólowych (nocyceptorów) znajdujących się m.in. w skórze, naczyniach, oponach mózgowych oraz mięśniach głowy; jeden z najczęstszych objawów w medycynie
sakit kepala
/
ˈbɔ̃mbɛl/
noun
coś nabrzmiałego, wypełnionego płynem lub gazem
buih
/
bɔ̃ŋk/
noun
- (potocznie, potoczny) śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii
kantut
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek;
pikat
verb
(potocznie, potoczny) napomykać o czymś, wspominać nieoficjalnie
mengisyaratkan
/
ˈbɛ̃mbɛ̃n/
noun
- (architektura, architektoniczny) wieloboczna, eliptyczna lub cylindryczna podbudowa pod kopułą;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;
drum
/
bɛ̃mˈbɛ̃nɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) błona bębenkowa
gendang telinga
/
ˈbɛ̃ŋkart/
noun
(pogardliwie, pogardliwy) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);
anak haram
/
bwaˈzɛ̃j̃sʲci/
adjective
podobny do błazna, charakterystyczny dla błazna
badut
/
ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
- (podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
- sprzyjanie, przychylność, pomyślność
anugerah
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa
berkat
/
ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego;
gendang telinga
/
ˈbwɔ̃na d͡ʑɛˈvʲit͡ʃa/
noun
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;
himen
/
ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;
membran mukosa
/
bwɔ̃ˈɲit͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;
difteri
/
ˈbwɔtʲɲik/
noun
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół
penahan lumpur
/
bwɔtʲˈɲistɨ/
adjective
pokryty błotem, pełen błota
berlumpur
/
ˈbwɔtɔ/
noun
mieszanina ziemi i wody;
lumpur
/
ˌbwɨskaˈvʲit͡sa/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi
kilat
adjective
wyróżniający się inteligentnym przemyśleniem, dowcipem
brilian
/
ˈbwɨʃt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
jaśnieć blaskiem
bersinar
adjective
taki, który się błyszczy
bersinar
/
bwɔ̃nt/
noun
niezgodność z zasadami, założeniami
kesalahan
error
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od zasad systemu językowego lub normy językowej;
kekeliruan bahasa
kekeliruan berbahasa
kesalahan bahasa
kesalahan berbahasa
/
ˈbwɔ̃nt ˌɔrtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
noun
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;
kesalahan ejaan
salah eja
/
ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ/
noun
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;
lingkaran setan
/
ˈbwɛ̃ndʲɲɛ/
adverb
w sposób błędny
salah
noun
(anatomia, anatomiczny) część wewnętrzna ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;
labirin
/
ˈbwɛ̃ndnɨ/
adjective
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny
salah
/
ˈbwɛ̃ŋʲcit/
noun
- (chemia, chemiczny) błękitny lub niebieski barwnik, pigment; błękitna lub niebieska farba
- kolor błękitny
biru
/
bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf/
noun
pochodzenie arystokratyczne
darah biru
noun
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;
khazanah
/
ˈkadʲi/
noun
(sport, sportowy) pomocnik i doradca golfisty noszący kije golfowe
pramugolf
/
t͡sal/
noun
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;
dim
/
ˈkãmpɛr/
noun
(slangowo) (gry komputerowe) osoba, trzymająca się stale jednego miejsca, z którego strzela do innych graczy
pengendok
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Australii;
Canberra
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu;
Cannes
verb
(potocznie, potoczny) chwycić coś nagle
kedut
noun
(spożywczy) włoski napój składający się z kawy z dodatkiem spienionego mleka;
kapucino
/
ˈt͡sapsṭʃɨk/
noun
- przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia
- sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.
pensiun
/
t͡sar/
noun
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);
tsar
/
kaˈrakas/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;
Caracas
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa w postaci makaronu w sosie powstałym z jajek, podgardla (guanciale) lub boczku (pancetta), twardego żółtego sera (parmezanu lub pecorino) oraz czarnego pieprzu;
karbonara
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji, w Oksytanii
Carcassonne
noun
(książkowy) możliwość swobodnego działania, wolna ręka, nieograniczone pełnomocnictwo otrzymane od kogoś
carte blanche
/
ˈkasuz ˈbɛllʲi/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;
casus belli
noun
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;
jasa boga
/
ˈt͡sawka ˌɔznaˈt͡ʃɔ̃na/
noun
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;
integral tentu
/
ˈt͡sawʲcɛ̃m/
adverb
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę
cukup
noun
(matematyka, matematyczny) metoda obliczania całek, w której całka z iloczynu pierwszej funkcji i pochodnej drugiej funkcji zostaje przekształcona w różnicę iloczynu tych dwóch funkcji oraz całki z iloczynu drugiej funkcji i pochodnej pierwszej funkcji;
integral parsial
/
ˌt͡sawkɔˈvʲit͡ɕɛ/
adverb
w sposób całkowity, pełny, bez reszty
seluruhnya
/
ˌt͡sawkɔˈvʲitɨ/
adjective
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy
semesta
/
t͡saˈwɔvat͡ɕ/
verb
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
mencium
cium
noun
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;
kafan
/
ˈt͡sawɨ/
adjective
- jedyny, wyłączny
- zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
seluruh
/
ˈt͡sawɨ ˈtɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;
nada
adjective
związany z Cebu, dotyczący Cebu (wyspy wchodzącej w skład Filipin)
bahasa Cebuano
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język cebuański;
bahasa Cebuano
/
t͡sɛˈbula/
noun
- (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)
bawang
noun
- (anatomia, anatomiczny) korzeń włosa
berakar
- (botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych
umbi lapis
/
t͡sɛx/
noun
organizacja zrzeszająca rzemieślników;
gilda
/
ˈt͡sɛxa/
noun
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób
sifat
/
t͡sɛˈxɔvat͡ɕ/
verb
być czyjąś (lub czegoś) cechą; charakteryzować kogoś; być komuś lub czemuś właściwym
memisahkan diri
/
ˈt͡sɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;
aras lebanon
noun
naczynie kuchene z dziurkami w dnie;
penapis
/
t͡sɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
- (mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
- (mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;
Cepheus
/
t͡sɛɡˈlãnɨ/
adjective
wykonany z cegły
batu bata
/
ˈt͡sɛɡwa/
noun
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;
batu bata
/
ˈt͡sɛjlɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;
Ceylon
/
t͡sɛl/
noun
- to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni
sasaran
- to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))
sasaran
tujuan
/
ˈt͡sɛl uɕˈfʲjɛ̃nt͡sa ˈɕrɔtʲci/
proverb
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel
tujuan menghalalkan cara
/
ˈt͡sɛla/
noun
- pokój więźnia w więzieniu
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha
sel
/
t͡sɛˈlɛbɛs/
pronoun
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;
Sulawesi
/
ˌt͡sɛlɛˈbrɔvat͡ɕ/
verb
- obchodzić uroczyście doniosłe wydarzenie, uroczyście coś świętować
- odprawiać nabożeństwo
- robić coś z przesadną powagą, z namaszczeniem
merayakan
/
ˌt͡sɛlɛˈbrɨta/
noun
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach
ketenaran
/
ˈt͡sɛlʲɲik/
noun
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy
pegawai pabean
/
ˈt͡sɛlnɨ/
adjective
będący w celu, trafiający do celu
pas
/
t͡sɛˈlɔfãn/
noun
przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy;
selofan
/
t͡sɛˈlɔvat͡ɕ/
verb
mierzyć do celu
bidik
/
t͡sɛˈlɔvʲɲik/
noun
urządzenie ułatwiające celowanie z broni;
bidikan
adjective
(gramatyka) związany z celownikiem, dotyczący celownika
datif
/
t͡sɛˈlɔvɨ/
adjective
robiony w pewnym celu, nieprzypadkowy
relawan
noun
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) przezroczyste, dające się barwić na różne kolory, łatwopalne tworzywo sztuczne; termoplastyczny materiał organiczny powstający przez uplastycznienie azotanu celulozy kamforą, stosowany m.in. do wyrobu taśm filmowych, zabawek, grzebieni, guzików i wielu innych przedmiotów;
seluloid
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;
selulosa
/
ˈt͡sɛ̃mɛ̃nt/
noun
(budownictwo) hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina);
semen
/
ˈt͡sɛ̃na/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar
harga
ongkos
/
ˈt͡sɛ̃nːɨ/
adjective
mający dużą wartość
berharga
/
t͡sɛ̃nt/
noun
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa;
sen
/
t͡sɛ̃nˈtrala/
noun
główna siedziba jakiejś firmy lub instytucji
kantor pusat
noun
proces skupiania elementów lub prerogatyw w jednym ośrodku
pemusatan
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) system rządzenia polegający na ścisłym podporządkowaniu organów niższego szczebla władzy centralnej;
sentralisme
/
t͡sɛ̃nˈtralnɨ/
adjective
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka
sentral
/
ˈt͡sɛ̃ntrũm/
noun
środkowa część czegoś
pusat
noun
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi
pusat belanja
noun
(rzadki, rzadko używany) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykorzystuje siłę odśrodkową do rozdzielania substancji o różnych gęstościach
pemusing
/
ˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥/
suffix
przyrostek tworzący wyrazy wskazujące, że to, co nazywa pierwszy człon złożenia, jest centrum jakiegoś systemu poglądów
sentrisme
/
ˈt͡sɛ̃ntɨl/
noun
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;
persentil
/
t͡sɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥/
noun
miara długości; jedna setna metra;
sentimeter
/
t͡sɛ̃w̃ˈzura/
noun
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;
penyensoran
verb
przeprowadzać cenzurę; kontrolować urzędowo środki masowego przekazu
menyensor
/
t͡sɛp/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;
wabah
/
t͡sɛr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;
serium
/
t͡sɛˈrãmʲika/
noun
- (potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych
- dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny;
keramik
/
ˈt͡sɛrbɛr/
pronoun
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;
Kerberos
/
ˌt͡sɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja/
noun
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;
upacara
/
ˈt͡sɛrɛs/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
- (mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;
Ceres
/
ˈt͡sɛrʲcɛf/
noun
- (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania prawosławnego;
gereja
/
ˌt͡sɛrtɨˈfʲikat/
noun
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia
sertifikat
/
t͡sɛˈsarsʲci/
adjective
dotyczący cesarza; dotyczący cesarstwa
imperial
/
t͡sɛˈsarstfɔ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;
kekaisaran
/
t͡sɛˈsarstfɔ ˈʒɨ̃msʲcɛ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego;
Kekaisaran Romawi
/
ˈt͡sɛsaʃ/
noun
najwyższy stopień monarchiczny;
kaisar
/
ˌt͡sɛsaˈʒɔva/
noun
- kobieta cesarz
- żona cesarza
maharani
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby
tugas
/
ˈt͡sɛfka mɔˈt͡ʃɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;
uretra
/
ˈt͡sɛvʲɲik/
noun
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;
kateter
/
t͡sɛs/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;
sesium
noun
(historia, historyczny, historycznie) przydomek rodowy Juliusza Cezara
Caesar
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę zarówno kościelną jak i świecką;
kaesaropapisme
noun
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń
batu lumut
/
xalˈt͡sɛdɔ̃n/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;
kalsedon
noun
(mineralogia, mineralogiczny) piryt miedziowy, siarczek miedzi i żelaza;
kalkopirit
/
ˈxãmsʲci/
adjective
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi
kampungan
noun
(potocznie, potoczny) przygnębienie, często bez wyraźnej przyczyny;
doldrum
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ośmiodniowe święto, upamiętniające zwycięstwo Machabeuszy nad Seleucydami oraz oczyszczenie i ponowne poświęcenie świątyni w Jerozolimie po jej sprofanowaniu poprzez umieszczenie tam bóstw greckich;
Hanukah
/
ˈxaɔs/
noun
nieporządek, bezład
kekacauan
/
xaˈraktɛr/
noun
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby
watak
/
ˌxaraktɛrɨsˈtɨka/, /
ˌxaraktɛˈrɨstɨka/
noun
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś
penokohan
/
ˌxaraktɛrɨˈzɔvat͡ɕ/
verb
cechować, być cechą
menyifatkan
/
ˈxarkuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;
Kharkiv
/
ˈxarɔ̃n/
pronoun
- (mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej;
- (astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;
Kharon
/
ˈxartũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;
Khartoum
/
ˌxarɨtaˈtɨvnɨ/
adjective
dobroczynny, wspierający biednych, potrzebujących i zagrożonych marginalizacją w życiu społecznym
bajik
/
xaˈrɨzma/
noun
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie;
karisma
/
t͡ʃat/, /
xat/
noun
(informatyka, informatyczny) (zobacz) czat
obrolan
/
ˈxata/
noun
(architektura, architektoniczny) drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach;
gubuk
noun
(informatyka, informatyczny) wirtualna przestrzeń, gdzie odbywają się rozmowy uczestników czatu na określony temat lub grupujące użytkowników o podobnym profilu
ruang bincang
/
xaˈwupa/
noun
(architektura, architektoniczny) wiejski budynek mieszkalny, zwykle prymitywny
gubuk
/
xʲt͡ɕɛ̇t͡ɕ/
modal
odczuwać chęć zrobienia czegoś
mau
/
ˈxʲt͡ɕivɔɕt͡ɕ/
noun
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś
kerakusan
/
ˈxʲt͡ɕivɨ/
adjective
taki, który odznacza się chciwością
loba
/
ˈxɛ̃mʲja/
noun
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;
kimia
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się badaniem zależności między strukturą chemiczną substancji a ich właściwościami fizycznymi;
kimia fisika
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór
kimia anorganik
/
xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z chemią
kimiawi
/
ˈxɛ̃mʲik/
noun
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią
kimiawan
/
ˌxɛ̃mʲilũmʲĩnɛˈst͡sɛ̃nt͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) świecenie wywołane reakcją chemiczną;
kemiluminesensi
/
ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;
kemoterapi
/
ˈxɛrup/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) (zobacz) cherubin
kerub
/
xɛˈrubʲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;
kerub
noun
twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający, o ostrym, pikantnym smaku
keju Cheshire
/
ˈt͡ʃɛstɛr/
noun
twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający, o ostrym, pikantnym smaku
keju Cheshire
/
xʲi/
noun
nazwa dwudziestej drugiej litery alfabetu greckiego, χ;
qi
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;
Chicago
/
ˈt͡ʃʲilɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Chili
noun
- (botanika, botaniczny) owoc jednej z odmian papryki rocznej o bardzo ostrym smaku;
- przyprawa w proszku ze zmielonej papryki chili (1.1)
- zimny sos z użyciem owoców papryki chili (1.1) lub przyprawy chili (1.2)
cabai
/
xʲĩˈmɛra/
pronoun
(mitologia grecka) fantastyczny stwór z mitologii greckiej, zwykle opisywany jako ziejący ogniem potwór z głową lwa, tułowiem kozy i ogonem węża;
Chimaira
/
ˈxʲĩnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;
Tiongkok
Cina
China
/
t͡ʃʲips/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;
keripik kentang
adjective
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi
kiral
/
ˈxʲirurk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami
dokter bedah
/
xʲiˈrurʲɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;
bedah
/
xʲiˈrurʲɟja plaˈstɨt͡ʃna/
noun
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała
bedah plastik
/
ˌxʲirurʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów
bedah
noun
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;
kitin
/
ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
- obywatel Chin
- osoba narodowości chińskiej;
orang Tiongkok
/
ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;
Republik Rakyat Tiongkok
/
ˈxʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Chin lub Chińczyków
Tionghoa
Tiongkok
/
ˈxʲĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;
Tionghoa
/
xʲĩj̃ˈʃt͡ʃɨzna/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język chiński
makanan Cina
/
xlɛp/
noun
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;
roti
roti tawar
/
xlɛf/
noun
- (przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno
- pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;
kandang babi
/
xlɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;
klorin
/
ˈxlɔrɛk/
noun
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego;
klorida
/
ˈxlɔrɛk ˈsɔdu/
noun
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;
natrium klorida
/
xlɔˈrɔfʲil/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;
klorofil
/
xlɔˈrɔfɔrm/
noun
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;
kloroform
/
ˈxmura/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;
awan
/
ˈxɔxla/
noun
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;
gayung
/
ˈxɔt͡ɕaʃ/
conjunction
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca
meski
noun
(dawniej, dawny) but cały zrobiony z drewna lub łyka
gembok roda
/
ˈxɔdʲɲik/
noun
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;
trotoar
/
xɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
poruszanie się pieszo
jalan-jalan
/
ˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
- (tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → (potocznie, potoczny) zachęta do zrobienia czegoś
- (tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → podejdź (podejdźcie, podejdźmy); idź (idźcie, idźmy) za mną
mari
- poruszać się za pomocą nóg
- poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce
- (potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku
- mieć coś na myśli
- o mechanizmie: działać, pracować
pergi
/
xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka/
noun
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;
pohon Natal
pohon hari Natal
/
ˌxɔlɛt͡sɨstɛkˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego;
kolesistektomi
/
xɔˈlɛra/
interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie
sial
/
xɔˈlɛra/
noun
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;
kolera
/
xɔˈlɛrnɨ/
adjective
(potocznie, potoczny) wstrętny, przeklęty, zły; wzbudzający gniew, zdenerwowanie
darah
/
ˌxɔlɛˈstɛrɔl/
noun
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;
kolesterol
/
ˈxɔ̃mʲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;
hamster
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) amerykańska potrawa pochodzenia chińskiego, składająca się przeważnie z ryżu, mięsa, grzybów i warzyw w sosie sojowym
capcai
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) dawna największa prowincja Iranu
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej;
Khorasan
/
ˌxɔrɛˈɔɡraf/
noun
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego
koreografer
/
ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja/
noun
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych
koreografi
/
xɔˈrɔba/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;
sakitnya
penyakit
/
xɔˈrɔba ˌːlt͡sxajˈmɛra/
noun
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;
penyakit Alzheimer
/
xɔˈrɔba ˌlɔkɔ̃mɔˈt͡sɨjna/
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie wywołane podczas poruszania się dowolnymi środkami transportu;
mabuk
/
xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na/
noun
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;
penyakit Parkinson
noun
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;
penyakit radiasi
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;
gangguan jiwa
/
xɔrˈvat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;
Kroasia
/
xɔrˈvat͡sʲci/
adjective
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów
Kroasia
/
xɔrˈvat͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;
Kroasia
/
ˈxɔrvat/
noun
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji
orang Kroasia
/
ˈxɔrɨ/
adjective
dotknięty chorobą
sakit
/
ˈxɔrɨ/
noun
osoba dotknięta chorobą
sakit
/
xɔˈrɔ̃ŋʲɟɛf/
noun
przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;
spanduk
/
ˈxɔvat͡ɕ/
verb
- pielęgnować, wychowywać
acung
- ukrywać kogoś / coś przed kimś
menyembunyikan
- grzebać zmarłych
memendam
/
ˈxrapat͡ɕ/
verb
oddychać w trakcie snu charcząc
mendengkur
berdengkur
/
xa‿ɛr‿ˈɛl/
acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Chińska Republika Ludowa
RRT
/
xrɔ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;
kromium
adjective
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydobywający barwę muzyki poprzez postępowanie kolejno półtonami
kebetulan
- (fizyka, fizyczny) (sztuka) mający wiele barw; związany z barwami; zdolny do rozdziału kolorów widma poprzez załamanie światła
kromatis
/
ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra/
noun
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;
kromosfer
/
xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m/
noun
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;
kromosom
/
xrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) trwający bardzo długo
kronis
/
ˈxrɔ̃ɲit͡ɕ/
verb
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować
melindungi
/
ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja/
noun
następstwo, kolejność zdarzeń
kronologi
adjective
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie
kronologis
noun
(metrologia, metrologiczny) bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;
kronometer
pronoun
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;
Khronos
/
ˌxrɔpɔˈvatɨ/
adjective
z powierzchnią pełną drobnych wypukłości
kasar
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos wydawany przez świnię
ngok
noun
(medycyna, medyczny) mówienie niskim głosem na skutek jego nadwyrężenia lub zapalenia krtani
keparauan
/
ˈxrɨpka/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań
keparauan
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ruchu chrześcijańskiego powstałego w USA w XIX wieku, wyznającego chrześcijaństwo oparte na własnej interpretacji Biblii
Kristadelfianisme
/
ˈxrɨstus/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;
Kristus
/
ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma/
noun
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju chryzantem (1.1)
seruni
/
xrɨˈzɔpras/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;
krisopras
noun
osoba chrzcząca
pembaptis
/
xʃʲt͡ɕɛlʲˈɲit͡sa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;
tumpukan
/
xʃɛst/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;
baptisan
pembaptisan
/
ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃ɲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa
Kristen
/
ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa
Kristen
/
ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃stfɔ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;
agama Kristen
kekristenan
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna
putri baptis
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) syn chrzestny
putra baptis
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna
putri baptis
verb
wydawać krótki, chrapliwy dźwięk przypominający odgłos charczenia lub kaszlnięcia
deham
/
ˈxʃɔ̃w̃stka/
noun
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;
tulang rawan
rawan
/
xʃɔ̃w̃ʃt͡ʃ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;
kumbang
/
ˈxuxat͡ɕ/
verb
wydychać powietrze, wydobywać z siebie oddech
mengembus
/
ˈxudɨ/
adjective
- o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości
- o jedzeniu: zawierający mało tłuszczu
kurus
/
xuj/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek
kontol
burung
noun
człowiek naruszający porządek publiczny, skłonny do wszczynania burd;
brandal
/
xuˈstɛt͡ʃka/
noun
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa
kacu
noun
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy
saputangan
/
ˈxustka/
noun
okrycie głowy
kain
/
ˈxfalʲit͡ɕ/
verb
- (przestarzałe, przestarzały) czcić, wielbić
- mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze
pujian
- być z czegoś zadowolonym
- podkreślać swoje osiągnięcia, zasługi, lub mówić z dumą o posiadanych przedmiotach
berbual
/
xfast/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;
rumput liar
verb
poruszać na boki czymś przytwierdzonym z jednej strony
guncang
/
ˈxfʲila/
noun
- bardzo krótki czas
detik
sejenak
sementara
sesaat
- punkt w czasie
saat
detik
/
ˈxfɨtat͡ɕ/
verb
szybko łapać coś lub kogoś i mocno trzymać
menangkap
/
ˈxɨba ˈʒɛ/
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym
kecuali
verb
wprawiać w chwiejny ruch; poruszać czymś w różne strony
guncang
verb
zbliżać się do końca czegoś
kejatuhan
noun
bycie chytrym, odznaczanie się przebiegłością
akal
/
xut/
noun
(sport, sportowy) sport i dyscyplina olimpijska
cara berjalan
/
xur/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
- miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów
kor
/
ˈxuf ˈːsɔbnɨ/
noun
(biologia, biologiczny) kojarzenie blisko spokrewnionych osobników;
perkawinan sekerabat
/
ˈxɛ̃ntnɨ/
noun
ochotnik
relawan
/
xɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
pragnienie zrobienia czegoś, ochota na coś
birahi
/
ˈxwɔdnɨ/
adjective
- o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany
dingin
- raczej zimny; rześki
sejuk
/
ˈxwɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
sprawiać, że coś staje się chłodniejsze
menyegarkan
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;
limfoma
verb
wciągać do swego wnętrza
menuntut
/
xwɔp/
noun
- (potocznie, potoczny) rolnik
- (historia, historyczny, historycznie) członek warstwy społecznej chłopstwa
petani
/
ˈxwɔpak/
noun
- (potocznie, potoczny) młody mężczyzna
- dziecko płci męskiej
anak laki-laki
/
ˈxwɔpʲjɛt͡s/
noun
młody człowiek płci męskiej
anak laki-laki
adjective
(potocznie, potoczny) ślamazarny, niezdarny (o osobie)
canggung
/
ˈt͡ɕasnɨ/
adjective
- taki, w którym jest mało miejsca
erat
- o ubraniu: zbyt mały lub wąski
ketat
/
t͡ɕaˈstɛt͡ʃkɔ/
noun
- (zdrobniale) od ciastko
biskuit
- (informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;
kuki
/
ˈt͡ɕastkɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;
biskuit
/
ˈt͡ɕastɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;
adonan
/
ˈt͡ɕawɔ/
noun
- organizm ludzki lub zwierzęcy
- (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
- zwłoki człowieka lub zwierzęcia
badan
/
ˈt͡ɕawɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ/
noun
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;
benda langit
/
ˈt͡ɕawɔ ˈːpt͡sɛ/
noun
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów
benda asing
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;
padat
noun
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;
cairan vitreus
/
ˈt͡ɕixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ/
proverb
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska
air tenang menghanyutkan
/
ˈt͡ɕixɨ/
adjective
- spokojny
ranap
- o małej głośności
sunyi
/
ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa/
noun
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)
kacang arab
/
ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa ˌpɔspɔˈlʲita/
noun
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;
kacang arab
/
ˌt͡ɕɛkaˈvɔstka/
noun
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie
keingintahuan
/
t͡ɕɛˈkavɔɕt͡ɕ/
noun
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś
keingintahuan
/
t͡ɕɛˈkavɨ/
adjective
taki, który wzbudza zainteresowanie
menarik
/
ˈt͡ɕɛkwɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) mający właściwości cieczy
cair
/
ˈt͡ɕɛlɛ/
noun
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) człowiek niezaradny, przesadnie potulny
- (zoologia, zoologiczny) młody osobnik dużych ssaków roślinożernych, np. żubrów, hipopotamów, wielbłądów
- (zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;
anak sapi
/
ˌt͡ɕɛlɛ̃ɲˈt͡ɕĩna/
noun
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)
daging sapi muda
noun
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;
materi gelap
/
ˈt͡ɕɛ̃mnɔɕt͡ɕ/
noun
stan, w którym jest brak światła, jasności;
kegelapan
/
ˈt͡ɕɛ̃mnɨ/
adjective
o kolorze: zbliżony do czarnego
gelap
/
ˈt͡ɕɛ̃nʲci/
adjective
mający niewielki przekrój poprzeczny
tipis
adjective
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z ciepłem
termal
/
ˈt͡ɕɛpwɔ/
noun
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
panas
/
ˈt͡ɕɛpwɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
- (przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny
- mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
- o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło
hangat
/
t͡ɕɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
długotrwały lub silny ból
azab
/
ˈt͡ɕɛrpʲjɛ̇t͡ɕ/
verb
- odczuwać ból fizyczny lub psychiczny
- ubolewać
- znosić, tolerować
menderita
/
t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ/
noun
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych
kesabaran
/
t͡ɕɛrˈplʲivɨ/
adjective
niezrażający się czekaniem
sabar
/
t͡ɕɛrʲɲ/
noun
(botanika, botaniczny) ostry wyrostek na pędzie rośliny;
duri
/
ˈt͡ɕɛʃɨt͡ɕ/
verb
- weselić się, śmiać się
gelak
- mieć coś (najczęściej coś, co daje satysfakcję)
menikmati
/
t͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
bayangan
/
ˈt͡ɕɛ̇ɕla/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów
tukang kayu
/
t͡ɕɛ̇ɕˈɲĩna/
noun
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)
selat
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;
Selat Bering
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina stanowiąca najwęższą część kanału La Manche, po obu jej stronach znajdują się miasta Dover i Calais;
Selat Dover
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Wschodniochińskie i Morze Żółte z Morzem Japońskim;
Selat Korea
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca wody Morza Tyrreńskiego i Morza Jońskiego;
Selat Messina
/
t͡sʲĩŋˈɡulũm/
noun
(kościelny) pas lub sznur, element stroju liturgicznego;
singel
/
ˈt͡ɕɔ̇t͡ɕa/
noun
siostra matki
tante
/
t͡ɕɔs/
noun
- negatywny skutek wywarty na uczuciach, oczekiwaniach itd.
- uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem
- wstrząs lub zły obrót spraw
bacok
/
ˈt͡ɕipa/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy
memek
noun
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chmury pierzastej piętra wysokiego – biała, w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów;
awan sirus
/
ˈt͡ɕiskat͡ɕ/
verb
rzucać z użyciem dużej siły
banting
/
ˈt͡ɕiʃa/
interjection
wezwanie do uciszenia się, milczenia, zachowania spokoju
diam!
/
ˈt͡ɕiʃa/
noun
brak dźwięku
keheningan
noun
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres tuż przed wyborami i podczas ich przebiegu, w którym pod groźbą kary obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia kampanii wyborczej i agitacji wyborczej;
masa tenang
noun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) skrzętne oszczędzanie pieniędzy
parsimoni
/
t͡ɕɔ̃ŋk/
noun
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień
dorongan
/
ˈt͡ɕɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ/
noun
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;
barisan aritmetika
/
ˈt͡ɕɔ̃ŋɡ ˌːɛɔ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ/
noun
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;
barisan geometri
/
ˈt͡ɕɔ̃ŋɡlɛ/
adverb
- bez przerw, nieustannie
- cyklicznie, co i rusz
terus-menerus
/
ˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
- o wietrze, zwłaszcza zimnym i nieprzyjemnym wiać
meledakkan
- wchłaniać, wciągać coś
memperkencang
- wlec, przesuwać za sobą
menarik
noun
cecha tego, co ciągłe
kontinuitas
/
ˈt͡ɕɔ̃ŋɡwɨ/
adjective
nieustanny, ciągle trwający
kontinu
/
t͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ/
verb
- dzielić na części ostrym narzędziem
memotong
- (potocznie, potoczny) żądlić
menggigit
- (slangowo) kaleczyć się umyślnie
mencambuki
/
ˈt͡ɕɔ̃w̃ʒa/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;
kehamilan
verb
skłaniać się ku czemuś
memiringkan
noun
- linka łącząca końce łuku albo kuszy;
dawai
- (geometria) odcinek łączący dwa wybrane punkty krzywej lub powierzchni;
tali busur
adjective
(potocznie, potoczny) okazujący złość
kaku
/
ˈt͡ɕɛ̃w̃ʒar/
noun
- obciążenie, utrudnienie, problem
batu dacin
- (fizyka, fizyczny) siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne;
berat
/
t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarɛk/
noun
przedmiot pomiarowy, będący wzorcem określonej masy
pemberat
/
t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarnɨ/
adjective
będący w ciąży
hamil
/
ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrufka/
noun
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;
truk
noun
(chemia, chemiczny) woda zawierająca deuter zamiast zwykłego wodoru;
air berat
/
ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃʲci/
adjective
taki, który dużo waży, ma dużą masę
berat
/
ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔ/
adverb
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko
kaku
/
t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
- (medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;
ekanan darah
- (fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
tekanan
noun
siła, jaką powietrze wywiera na jednostkę powierzchni na planecie, spowodowana ciężarem powietrza znajdującego się nad danym punktem;
tekanan atmosfer
/
t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi/
noun
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych
tekanan darah
/
t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲit͡ʃɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic;
tekanan darah
/
ˈt͡ɕiʒba/
noun
duża liczba stłoczonych ludzi
abklats
acronym
= (wulgarnie, wulgaryzm) co jest, kurwa
apa-apaan
/
ˈt͡smɛ̃ntaʃ/
noun
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;
pusara
makam
/
ˌt͡smɛ̃ntaˈʒɨskɔ/
noun
- (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie znajdują się zużyte, zniszczone przedmioty
- (zgrubienie) od cmentarz, duży cmentarz
tempat pemakaman
/
ˈt͡snɔta/
noun
dodatnia cecha moralna
kebajikan
/
t͡snɔˈtlʲivɨ/
adjective
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi
suci
/
t͡sɔ/
interrogativePronoun
…służący do zadawania pytań o orzeczniki
apa
/
t͡sɔ/
pronoun
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak
apa
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej
apalagi
/
ˈt͡sɔ ˈkraj ˈtɔ ːˈbɨt͡ʃaj/
proverb
każdy kraj (region, miejscowość, rodzina, itp.) ma własną kulturę, zwyczaje
di mana bumi dipijak, di situ langit dijunjung
/
ˈt͡sɔ ˈnajmʲɲɛ̇j/
nie mniej niż
minimal
(ironicznie) oznaczająca, że ktoś nie jest zdziwiony tym, co słyszy
ajigila!
noun
(spożywczy) słodzony gazowany napój z kofeiną
Coca-Cola
/
t͡sɔˈd͡ʑɛ̃nːɨ/
adjective
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia
keseharian
/
ˈt͡sɔfat͡ɕ/
verb
odwoływać coś
membatalkan
/
t͡sɔˈkɔlvʲjɛk/
pronoun
wszystko jedno co; obojętnie który
bodo
/
ˈt͡sɔkuw/
noun
(technologia, technika, techniczny) podstawa lampy czy jakiegoś urządzenia
alas
noun
- (edukacja, edukacyjny) część uniwersytetu lub samodzielna szkoła wyższa w krajach anglosaskich;
- budynek, w którym mieści się college (1.1-2)
kampus
adverb
każdego miesiąca
bulanan
noun
autor tekstów i sloganów reklamowych;
penulis wara
adverb
(powtarzając) co rok
setiap tahun
/
t͡sɔˈrɔt͡ʃnɨ/
adjective
powtarzający się co roku
tahunan
/
kɔˈrɔ̃nɛr/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w systemie anglosaskim śledczy odpowiedzialny za wyjaśnienie nienaturalnych zgonów
koroner
/
kɔˈsʲĩnus/
noun
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;
kosinus
/
kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s/
noun
(matematyka, matematyczny) funkcja dla argumentów 0 < \alpha \le \pi/2 wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta;
kotangen
/
ˌt͡sɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ/
adjective
powtarzający się co tydzień
setiap menggu
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonanie, aranżacja lub nagranie utworu muzycznego wykonywanego wcześniej przez innego muzyka lub grupę muzyczną;
lingkup
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne
covidtolol
kovidungu
/
t͡sɔɕ/
indefinitePronoun
- …zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
- …zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić
apa-apa
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;
kroisan
noun
(slangowo) osoba, w której ktoś się podkochuje
gebetan
/
kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s/
symbol
= (matematyka, matematyczny) cotangens
cot
/
t͡sut/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;
keajaiban
mujizat
/
t͡suˈdɔvnɛ ˈd͡ʑɛt͡skɔ/
idiom
dziecko nieprzeciętnie zdolne, bardzo rozwinięte na swój wiek
anak ajaib
/
t͡suˈdɔvnɨ/
adjective
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu
ajaib
/
ˌt͡sud͡zɔˈʑɛ̃mʲjɛt͡s/
noun
osoba pochodząca z innego kraju
orang asing
/
ˌt͡sud͡zɔˈwustfɔ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;
perselingkuhan
adjective
(biologia, biologiczny) odżywiający się związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy;
heterotrof
/
ˈt͡sud͡zɨ/
adjective
- należący do kogoś innego
asing
- cudzoziemski
makhluk luar angkasa
/
t͡suˈd͡zɨswuf/
noun
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;
tanda petik
/
ˈt͡suɡlɛ/
noun
(jeździectwo, jeździecki) rzemienne pasy służące do kierowania koniem
pusara
/
ˈt͡sucɛr/
noun
- (spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
- (chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;
gula
noun
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);
gula tebu
/
t͡suˈcɛrɛk/
noun
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;
permen
/
t͡suˈcɛrʲɲa/
noun
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)
toko kue
/
ˌt͡sucɛrʲˈɲit͡sa/
noun
naczynie, w którym podaje się cukier;
tempat gula
/
t͡suˈcĩɲja/
noun
- (botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej o podłużnych, zwykle obłych i ciemnozielonych owocach;
- (spożywczy) jarzyna z owoców cukinii (1.1)
zukini
/
t͡suˈkrɔvʲɲa/
noun
fabryka cukru
pabrik gula
/
t͡suˈkʃɨt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;
diabetes
/
ˌkũɲiˈlʲĩŋɡus/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) stymulacja kobiecych narządów płciowych językiem i ustami;
jilmek
noun
likier ze skórek curaçao (1.1);
Curaçao
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie
- (spożywczy) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;
kari
adjective
umiejący działać sprytnie, przebiegle, wykorzystując każdą okazję, by osiągnąć swój cel
hidup
/
ˌt͡sɨbɛrˈatak/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu
serangan siber
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;
sibernetika
/
ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ/
noun
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery
dunia maya
noun
- (architektura, architektoniczny) obudowa ołtarza w kształcie baldachimu opartego na czterech kolumnach;
- (kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów;
sibori
/
t͡sɨt͡s/
noun
(grubiański, grubiańsko) pierś kobieca, rzadziej zwierzęca
susu
/
ˈt͡sɨt͡sɛk/
noun
(pospolicie) kobieca pierś
susu
/
t͡sɨtr̥/
noun
(spożywczy) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;
arak apel
/
ˈt͡sɨfra/
noun
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
angka
digit
/
t͡sɨfˈrɔvɨ/
adjective
wykorzystujący technikę cyfrową
digital
/
t͡sɨˈɡarɔ/
noun
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia
cerutu
noun
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;
sianida
/
ˈt͡sɨjɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;
anjing hutan
interjection
imituje jeden z wielu powtarzających się miarowo dźwięków zegarka
mencontreng
/
t͡sɨˈkada/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;
tonggeret
adjective
dotyczący cyklu, należący do cyklu
siklis
/
ˈt͡sɨklɔ̃n/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;
siklon
/
t͡sɨkˈlɔtrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych;
siklotron
/
t͡sɨˈlʲĩndɛr/
noun
- (informatyka, informatyczny) grupa ścieżek o tym samym numerze, znajdujących się na wszystkich talerzach dysku twardego
- (technologia, technika, techniczny) część maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;
silinder
noun
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;
gelas ukur
/
ˈt͡sɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;
timah
/
t͡sɨ̃ˈnãmɔ̃n/
noun
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;
kayu manis
/
ˌt͡sɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvʲjɛt͡s/
noun
(botanika, botaniczny) Cinnamomum Scheffer, rodzaj roślin z rodziny wawrzynowatych;
kayu manis
/
ˈt͡sɨ̃ɲism̥/
noun
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych
kesinisan
/
t͡sɨ̃ŋk/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;
seng
timah sari
/
t͡sɨ̃ˈnɔbɛr/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał stosowany jako czerwony barwnik w malarstwie;
sinabar
/
ˈt͡sɨpɛl/
noun
(geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich
memacu
/
t͡sɨpr̥/
pronoun
- (geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
- (geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;
Siprus
/
ˈt͡sɨpr̥ puwˈnɔt͡snɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo leżące w północnej części wyspy Cypr na Morzu Śródziemnym;
Siprus Utarа
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;
Kirene
/
t͡sɨrk/
noun
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;
sirkus
/
ˈt͡sɨrʲcɛl/
noun
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;
jangka
/
ˈt͡sɨrkɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;
zirkonium
noun
obieg zamknięty
sirkulasi
/
ˈt͡sɨrus/
pronoun
imię męskie;
Koresh
/
ˌt͡sɨrɨˈlʲit͡sa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;
Kiril
noun
(biochemia, biochemiczny) jeden z aminokwasów, zawierający siarkę w grupie tiolowej (-SH), syntetyzowany w organizmie z metioniny, uczestniczący w detoksykacji ustroju
sisteina
/
t͡sɨˈstɛrna/
noun
- (technologia, technika, techniczny) zamknięty zbiornik do magazynowania wody
- duży pojemnik do magazynowania wody
perigi
/
ˈt͡sɨtat/
noun
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;
kutipan
noun
(fizjologia, fizjologiczny) białko związane z procesem zapalnym
sitokin
/
ˌt͡sɨtɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;
sitologi
noun
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;
sitoplasma
noun
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;
kerangka sel
/
t͡sɨˈtɔvat͡ɕ/
verb
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu
mengutip
/
ˈt͡sɨtra/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;
celempung
/
ˈt͡sɨtrus/
noun
(botanika, botaniczny) Citrus L., tropikalne drzewo lub krzew o soczystych owocach;
jeruk
/
t͡sɨˈtrɨ̃na/
noun
(spożywczy) kwaśny owoc o żółtej skórce
jeruk nipis
limau
noun
(zoologia, zoologiczny) Civettictis Pocock, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny wiwerowatych;
musang
/
ˌt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja/
noun
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;
peradaban
/
t͡sɨˈvʲilnɨ/
adjective
nie należący do wojska
sipil
noun
(dawniej, dawny) pasterz owiec lub wołów
gembala
/
t͡ʃat/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;
- (geografia, geograficzny) zanikające jezioro w Afryce na pograniczu Nigerii, Nigeru, Kamerunu i Czadu (1.1);
Chad
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język czagatajski;
Chagatai
/
ˈt͡ʃajɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;
poci
/
ˈt͡ʃapla/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;
bangau
cangak
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea alba Linnaeus, duży ptak o śnieżnobiałym upierzeniu;
kuntul besar
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;
Cangak Abu
/
t͡ʃar/
noun
magiczne zaklęcie
mantra
/
ˈt͡ʃarna ˈd͡ʑura/
noun
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;
lubang hitam
noun
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis
teh hitam
/
ˈt͡ʃarna ˈmaɟja/
noun
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;
sihir hitam
noun
- (lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
- (matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej
kotak hitam
noun
(historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;
Kematian Hitam
/
ˈt͡ʃarnɔ/
adverb
(przysłówek) (odprzymiotnikowy) od: czarny (barwa)
gelap
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;
- (przenośnie, przenośnia) (publikatory) katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.
Chernobyl
/
ˌt͡ʃarnɔˈɡura/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;
Montenegro
noun
osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi
ahli sihir
/
ˌt͡ʃarnɔˈskurɨ/
adjective
mający ciemny kolor skóry
gelap
/
ˌt͡ʃarnɔˈskurɨ/
noun
mężczyzna o ciemnym kolorze skóry, przedstawiciel czarnej rasy człowieka
gelap
/
t͡ʃarˈnuʃka ˈɕɛvna/
noun
(botanika, botaniczny) Nigella sativa, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych pochodzący z Azji;
jintan hitam
/
ˈt͡ʃarnɨ/
adjective
- mający najciemniejszy możliwy kolor
- (fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
- (szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
- nielegalny
hitam
noun
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;
blok hitam
/
ˈt͡ʃarnɨ ˈxũmɔr/
noun
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny;
humor gelap
/
ˈt͡ʃarnɨ ˈkɔ̃ɲ/
noun
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto nieoczekiwanie zwycięża lub odgrywa wielką rolę w jakichś wydarzeniach, choć nikt się tego nie spodziewał
kuda hitam
/
ˈt͡ʃarnɨ ˈrɨ̃nɛk/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;
pasar gelap
noun
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów
tukang sihir
/
ˌt͡ʃarɔvʲˈɲit͡sa/
noun
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia
tukang sihir
noun
mężczyzna zajmujący się czarami
penyihir
/
ˈt͡ʃarɨ/
noun
magiczne obrzędy
sihir
/
t͡ʃas/
noun
- wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
- chwila, moment, pora
waktu
/
ˈt͡ʃas ˈpʃɛʃwɨ/
noun
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;
kala lampau
/
ˈt͡ʃas ˈpʃɨʃwɨ/
noun
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;
kala mendatang
/
ˈt͡ʃas ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ/
noun
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;
kala kini
/
ˈt͡ʃas ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s/
proverb
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło
waktu adalah uang
/
ˈt͡ʃasɛ̃m/
adverb
niekiedy, co pewien czas
kadang-kadang
/
ˌt͡ʃasɔˈpʲismɔ/
noun
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;
majalah
/
ˌt͡ʃasɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ/
noun
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;
ruang waktu
/
t͡ʃaˈsɔvʲɲik/
noun
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;
kata kerja
verba
/
t͡ʃaˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi/
noun
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej
kata kerja intransitif
/
t͡ʃaˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ/
noun
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony
kata kerja bantu
/
ˈt͡ʃaʃka/
noun
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;
tengkorak
batok kepala
noun
(informatyka, informatyczny) internetowa rozmowa w formie pisemnych komunikatów
obrolan
/
t͡ʃaˈtɔvat͡ɕ/
verb
pilnować, śledzić kogoś z ukrycia
mengintip
/
ˈt͡ʃʲt͡ɕɔ̃nka/
noun
- (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) krój pisma użyty w tekście komputerowym
fon
- (drukarstwo, drukarski) odlew z lustrzanym odbiciem znaku
pengecoran
/
ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;
Cekoslowakia
/
ˈt͡ʃɛxɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;
Ceko
/
t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;
Chechnya
/
t͡ʃɛk/
noun
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;
cek
/
ˈt͡ʃɛkat͡ɕ/
verb
- zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
- przerywać wykonywanie jakiejś czynności
menunggu
/
ˌt͡ʃɛkɔˈlada/
noun
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;
coklat
cokelat
/
ˌt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ/
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
- mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady
coklat
/
t͡ʃɛˈlabʲĩj̃sk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;
Chelyabinsk
/
ˈt͡ʃɛluɕt͡ɕ/
noun
(książkowy) przepaść, głębia, jama
neraka
noun
(sport, sportowy) aktualny mistrz jakiejś dyscypliny
juara
/
ˈt͡ʃɛpʲjɛt͡s/
noun
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) jeden z żołądków przeżuwaczy;
retikulum
/
ˈt͡ʃɛrstfɨ/
adjective
o chlebie nieświeży, suchy
basi
/
t͡ʃɛrf/
noun
larwa niektórych gatunków muchówek i błonkówek;
larva
/
ˈt͡ʃɛrvʲjɛt͡s/
noun
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
juni
Juni
verb
stawać się bardziej czerwonym
memerah
/
t͡ʃɛrˈvʲjɛ̇̃ɲit͡ɕ/
verb
oblewać się rumieńcem na twarzy, np. ze wstydu lub złości
merah merona
/
ˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲ/
noun
kolor czerwony
merah
/
t͡ʃɛrˈvɔ̃na ˈkartka/
noun
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;
kartu merah
/
t͡ʃɛrˈvɔ̃nɛ ˈmʲjɛ̃w̃sɔ/
noun
(spożywczy) mięso o ciemnym kolorze: wieprzowina, wołowina, baranina, dziczyzna itp.
daging merah
/
t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
adjective
- mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;
- (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy
merah
pronoun
przezwisko głównej postaci baśni ludowej, małej dziewczynki noszącej czerwone nakrycie głowy
Si Kerudung Merah
/
t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ/
pronoun
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;
Palang Merah
/
t͡ʃɛrʲɲ/
noun
czarny kolor
hitam
/
ˈt͡ʃɛsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;
Ceko
/
ˈt͡ʃɛʃka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech
Ceko
/
t͡ʃɛɕt͡ɕ/
interjection
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych
hai
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;
keripik
/
ˈt͡ʃkafka/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;
cegukan
/
t͡ʃkat͡ɕ/
verb
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę
menyedu
/
t͡ʃɔp/
noun
(technologia, technika, techniczny) w bednarstwie: klin służący do zamykania beczki;
tempel
/
ˈt͡ʃɔpɛk/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;
supositoria
/
ˈt͡ʃɔsnɛk/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
bawang putih
- (spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego
dasun
bawang putih
/
t͡ʃɔwk/
noun
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;
tank
/
ˈt͡ʃɔwɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi
dahi
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ/
adjective
od 40
keempatpuluh
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi/
cardinalNumeral
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;
empat puluh
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 42
empat puluh dua
/
t͡ʃtɛrˈnastɨ/
adjective
od 14
empat belas
/
t͡ʃtɛrˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
14
empat belas
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;
caturlarik
/
ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 4
empat
/
ˈt͡ʃtɛrɨ lʲiˈtɛrɨ/
noun
(eufemistycznie) dupa, pupa
di belakang
/
ˈt͡ʃtɛrɨsta/
cardinalNumeral
liczba 400
empat ratus
noun
(zoologia, zoologiczny) kępka piór lub sierści na głowie
gombak
/
ˈt͡ʃubɛk/
noun
szpiczaste, ostre zakończenie czegoś
ujung
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;
sensor
/
t͡ʃuˈprɨ̃na/
noun
krótkie, bujne włosy
bercinta
/
t͡ʃut͡ɕ/
verb
- odbierać wrażenia za pomocą zmysłu węchu
cium
- odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów
- odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku
merasa
- mieć jakieś samopoczucie, nastrój, odczucie
berasa
/
ˈt͡ʃuwɔɕt͡ɕ/
noun
- cecha kogoś, kto jest czuły
kepekaan
- (fotografia) wielkość określająca stopień reagowania filmu fotograficznego na światło
laju
noun
godzina 4 w nocy lub po południu
jam empat
/
ˈt͡ʃfarta ˈvwad͡za/
noun
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;
hak kuasa keempat
/
ˈt͡ʃfartɛk/
noun
czwarty dzień tygodnia
Kamis
kamis
/
ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od 4
keempat
/
t͡ʃfɔˈrɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;
segi empat
noun
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;
tetrahedron
/
ˈt͡ʃfurka/
noun
nazwa cyfry 4
empat
/
t͡ʃɨ/
conjunction
- łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia
atau
- łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym
kalau
/
t͡ʃɨ/
particle
słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie”
atau
/
ˈt͡ʃɨxat͡ɕ/
verb
wyczekiwać z zamiarem napaści
mengintip
/
t͡ʃɨj/
pronoun
- używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
- używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy
punya siapa
/
t͡ʃɨ̃n/
noun
działanie, postępek, akt;
fakta
/
t͡ʃɨ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od czynić
bikin
/
ˈt͡ʃɨ̃ɲit͡ɕ/
verb
robić coś, wykonywać
bikin
/
ˈt͡ʃɨ̃ɲːik/
noun
- (matematyka, matematyczny) każda z liczb, które mnożymy przez siebie
- przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek
faktor
/
ˈt͡ʃɨ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
- wykonywanie, robienie czegoś
aktivitas
- działanie, funkcjonowanie
kegiatan
/
t͡ʃɨ̃w̃ʃ/
noun
terminowa opłata za wynajem
sewa
/
ˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ/
noun
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna
kemurnian
/
ˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
pozbawiony brudu
bersih
/
t͡ʃɨˈtãɲɛ/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w parlamencie: przedstawianie projektu ustawy w celu dyskusji nad nią
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin
- fragment tekstu Pisma Świętego odczytywany podczas mszy świętej i Liturgii godzin
- zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane
bacaan
/
ˈt͡ʃɨtat͡ɕ/
verb
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną
membaca
baca
noun
(socjologia, socjologiczny) odczytywanie publikacji drukowanych (wymiar społeczny)
kepembacaan
/
t͡ʃɨˈtɛlʲɲik/
noun
- osoba, która czyta książki, gazety itp.
- osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni
pembaca
/
t͡ʃɨˈtɛlnɨ/
adjective
(przenośnie, przenośnia) zrozumiały, sformułowany w przejrzysty sposób
jelas
noun
- (informatyka, informatyczny) program komputerowy, dzięki któremu można czytać informacje z określonych kanałów informacji, np. RSS, IRC
- (informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej)
- (informatyka, informatyczny) urządzenie, z którego można czytać teksty jak z książki
alat baca
/
ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛt͡s/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;
api penyucian
purgatorium
/
t͡ʃɨʃ/
particle
(książkowy) czyż nie: używana na końcu zdania partykuła wzmacniająca wypowiedź
atau
adjective
(chemia, chemiczny) odnoszący się do cząsteczki
molekuler
/
ˈt͡ʃɔ̃w̃stka/
noun
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;
partikel
noun
(fizyka, fizyczny) dodatnio naładowana cząstka promieniowania jonizującego, złożona z dwóch protonów i dwóch neutronów, czyli będąca jądrem atomu helu-4 (⁴He²⁺)
partikel alfa
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka, która nie składa się z mniejszych cząstek;
partikel dasar
/
ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔ/
adverb
(zobacz) częsty
sering
/
ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;
Częstochowa
/
ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;
frekuensi
verb
dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem
membantu
/
ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest częste
frekuensi
/
t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɨ/
adjective
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś
parsial
/
t͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ/
noun
- fragment jakiejś całości
- (mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim
bagian
/
ˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ ˈmɔvɨ/
noun
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;
kelas kata
/
ˈt͡ʃwɔ̃nɛk/
noun
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia
anggota
noun
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej
keanggotaan
/
ˈt͡ʃwɔvʲjɛk/
noun
- ktoś, jakaś osoba
manusia
- (antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
manusia
orang
/
ˈt͡surka/
noun
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)
anak perempuan
putri
/
ˈt͡sɛ̃ntka/
noun
mała plamka na tle o jednolitej barwie
rintik
/
t͡swɔ/
noun
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;
bea dan cukai
/
dax/
noun
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;
atap
/
daˈda<sup>j</sup>ism̥/
noun
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;
dadaisme
/
daˈɡɛstãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;
Dagestan
noun
(botanika, botaniczny) Raphanus sativus acanthiformis, rzodkiew japońska;
daikon
/
ˈdakar/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;
Dakar
/
ˈdaktɨl/
noun
(botanika, botaniczny) (spożywczy) owoc daktylowca
kurma
noun
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;
pohon kurma
/
ˌdalajˈlãma/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł duchownego zwierzchnika kościoła lamaickiego (buddyzmu tybetańskiego) i do 1959 roku najwyższego świeckiego zwierzchnika politycznego w Tybecie;
Dalai Lama
/
ˈdalɛj/
interjection
wezwanie do rozpoczęcia czynności
mari
/
daˈlɛci/
adjective
taki, który jest w dużej odległości
jauh
/
daˈlɛci ˈfsxut/
pronoun
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;
Timur Jauh
/
daˈlɛkɔ/
adverb
- na znaczną odległość
- w znacznej odległości
jauh
/
dalˈmat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;
Dalmasia
/
ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;
Dalmatian
/
ˈdãma/
noun
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;
ratu
/
dãˈmaʃɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;
Damaskus
/
ˈdãnɛ/
noun
- informacje na temat jakiejś osoby
- wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków
- zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach
data
/
ˈdãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;
Denmark
Kerajaan Denmark
/
ˈdãɲɛ/
noun
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek
masakan
/
ˈdãɲɛl/
pronoun
imię męskie;
Daniel
noun
- (historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu
- coś składanego w ofierze
upeti
/
ˌdardãˈnɛlɛ/
noun
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą;
Selat Dardanella
/
ˈdarʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Darius
noun
(informatyka, informatyczny) sieć komputerowa, z którą można połączyć się wyłącznie za pomocą specjalnego oprogramowania, zwykle oferująca anonimizację danych przesyłanych przez użytkowników
jaringan gelap
/
darˈmɔvɨ/
adjective
dany za darmo, bezpłatny
cuma-cuma
/
ˈdata/
noun
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;
tanggal
tarikh
noun
ustalenie daty, przypisanie daty zdarzeniu
kencan
noun
pewna kwota przeznaczana na cele publiczne lub dobroczynne
iuran
/
daˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od dawać
pemberi
/
ˈdavat͡ɕ/
verb
aspekt niedokonany od: dać
beri
/
ˈdaft͡sa/
noun
ten, który daje
pemberi
/
ˈdavʲit/
pronoun
imię męskie;
Daud
/
ˈdavʲɲɛ̇j/
adverb
poprzednio, przedtem
bahari
/
ˈdavnɔ/
adverb
- od dłuższego czasu
- w odległych czasach
lama
adverb
początkowe słowa wielu bajek i baśni
pada suatu hari
/
dat͡ɕ/
verb
- wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
- pozwolić, umożliwić coś
- (potocznie, potoczny) o kobiecie: umożliwić odbycie z sobą stosunku seksualnego, (porównaj) dać dupy
beri
/
ˈdat͡ɕ ˈkɔʃa/
verb
nie dać szansy drugiej osobie (w sprawach miłosnych); odmówić komuś (np. przy oświadczynach)
menolak
noun
cecha tego, co dbałe
perhatian
/
dɛˈbata/
noun
(książkowy) dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów
debat
/
ˈdɛbɛl/
noun
(sport, sportowy) gra parami;
pendua
/
ˈdɛbʲil/
noun
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba mało inteligentna
sontoloyo
/
ˈdɛbʲjut/
noun
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie
debut
noun
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji
pemula
verb
zaczynać coś oficjalnie; występować pierwszy raz; rozpoczynać karierę
debut
noun
(informatyka, informatyczny) narzędzie do analizy pracy programów i identyfikacji w nich błędów;
pengawakutu
noun
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,
desentralisasi
/
ˌdɛt͡sɨˈdɔvat͡ɕ/
verb
- mieć wpływ na coś, odgrywać zasadniczą rolę
- podejmować decyzję, postanawiać o czymś
memutuskan
noun
(statystyka, statystyczny) kwantyl rzędu 1/10, 2/10, 3/10, …, 9/10
desil
noun
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;
desimeter
/
dɛˈt͡sɨzʲja/
noun
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle
keputusan
noun
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków;
deduksi
adjective
związany z dedukcją; oparty na dedukcji
deduktif
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych
deeskalasi
/
ˌdɛfɛˈkat͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału;
buang air besar
/
ˈdɛfɛkt/
noun
(fizyka, fizyczny) (biologia, biologiczny) niedobór, brak;
cacat
/
ˌdɛfɛ̃nɛˈstrat͡sʲja/
noun
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;
defenestrasi
/
ˌdɛfʲibrɨˈlatɔr/
noun
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;
defibrilator
/
dɛˈfʲit͡sɨt/
noun
niedobór, brak;
defisit
/
ˌdɛfʲiˈlada/
noun
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;
arak-arakan
/
ˌdɛfʲĩˈɲit͡sʲja/
noun
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;
definisi
/
dɛˈflat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki
deflasi
noun
zniekształcenie, pozbawienie czegoś jego pierwotnej formy
deformasi
/
ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację
mendefragmentasi
/
ˌdɛfrawˈdat͡sʲja/
noun
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)
penggelapan
/
ˌdɛɡraˈdat͡sʲja/
noun
- niszczenie środowiska i zasobów, jakimi ono dysponuje
- obniżenie pozycji / rangi / wartości
- zmiana czyjegoś stanowiska zawodowego na niższe
degradasi
verb
(potocznie, potoczny) przyprawiać o niesmak
kejijikan
verb
przypisywać rangę lub cechy boskie; uważać za boga/bóstwo, oddawać boską cześć
mempertuhan
/
ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;
deisme
/
ˈdɛka/
- (fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych;
- pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć
dasa-
/
dɛˈkada/
noun
dziesięć lat
dasawarsa
noun
- chylenie się ku upadkowi
- rozkład wartości moralnych i kulturowych
dekadensi
/
dɛˈkadɛ̃nt/
noun
(sztuka) przedstawiciel dekadentyzmu
dekaden
noun
(chemia, chemiczny) alkan zawierający dziesięć atomów węgla w łańcuchu;
dekana
/
ˌdɛkapʲiˈtat͡sʲja/
noun
ucięcie głowy;
dekapitasi
noun
ekspresywne i wyraziste wyrecytowanie utworu literackiego
hafalan
noun
osoba recytująca utwór literacki
artis
/
ˌdɛklãˈmɔvat͡ɕ/
verb
z ekspresją wygłaszać utwór literacki
baca
/
ˌdɛklaˈrat͡sʲja/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny
deklarasi
- oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego
- pismo zawierające deklarację (1.1)
pernyataan
/
ˌdɛklaˈrat͡sʲja ˌpɔdatˈkɔva/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;
SPT
/
ˌdɛklʲĩˈnat͡sʲja/
noun
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;
deklinasi
verb
(językoznawstwo, językoznawczy) odmieniać przez przypadki
kejatuhan
/
ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzat͡sʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;
dekolonisasi
/
ˈdɛkɔlt/
noun
część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1)
belahan dada
/
ˌdɛkɔˈrat͡sʲja/
noun
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze
lencana
/
ˌdɛkɔˈrɔvat͡ɕ/
verb
upiększać coś, dodawać dekoracje
menyematkan
/
ˈdɛkrɛt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;
dekret
noun
(biochemia, biochemiczny) prawoskrętna postać glukozy;
dekstrosa
/
ˌdɛlɛˈɡat͡sʲja/
noun
wyjazd w sprawach służbowych
pendutaan
/
dɛˈlɛɡat/
noun
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy
wakil
/
ˌdɛlɛkˈtɔvat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
odczuwać przyjemność, rozkoszować się, zachwycać się
menikmati
/
ˈdɛlfʲĩn/
noun
- (zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
ikan lumba-lumba
lumba-lumba
- (sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;
- (historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;
lumba-lumba
/
ˌdɛlʲiˈkatnɨ/
adjective
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością
peka
/
ˈdɛlʲikt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie przeciw prawu
delik
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) ostra psychoza pod postacią przemijających zaburzeń świadomości, charakteryzująca się dezorientacją w czasie i miejscu, zmienną uwagą, zaburzeniami myślenia, percepcji i emocji; często towarzyszą temu omamy, pobudzenie i lęk
delirium
/
ˈdɛlta/
noun
- (geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
- (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;
kuala
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;
Bouches-du-Rhône
/
dɛ̃ˈmaɡɔk/
noun
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie
demagog
noun
wytyczenie granicy pomiędzy dwoma obszarami
demarkasi
noun
(medycyna, medyczny) utrata zdolności umysłowych organizmu spowodowana chorobą lub starzeniem się
demensia
noun
proces patologicznego rozpadu osłonek mielinowych w układzie nerwowym
demielinasi
noun
(seksuologia, seksuologiczny) (neologizm) odczuwanie popędu seksualnego pod warunkiem nawiązania silnej więzi emocjonalnej;
demiseksual
noun
(seksuologia, seksuologiczny) (neologizm) odczuwanie popędu seksualnego pod warunkiem nawiązania silnej więzi emocjonalnej;
demiseksual
/
ˈdɛ̃mʲjurk/
noun
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość
demiurge
/
ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;
demografi
adjective
dotyczący demografii
demografis
/
ˌdɛ̃mɔˈkrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;
demokrasi
/
ˌdɛ̃mɔˈkrata/
noun
zwolennik demokracji
demokrat
/
ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;
Republik Demokratik Kongo
/
ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sɛj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce
Republik Demokratik Sao Tome dan Principe
/
ˌdɛ̃mɔkratɨˈzat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;
demokratisasi
/
ˈdɛ̃mɔ̃n/
noun
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;
siluman
/
ˌdɛ̃mɔ̃ɲiˈzɔvat͡ɕ/
verb
wyolbrzymiać znaczenie czegoś złego
ibliskan
/
ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrat͡sʲja/
noun
czynność pokazywania czegoś
demonstrasi
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) eliminacja wpływów nazizmu, usunięcie nazistów z życia politycznego i społecznego;
denazifikasi
noun
(technologia, technika, techniczny) metoda datowania drewna i wytworów z niego;
dendrokronologi
/
ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja/
noun
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;
dendrologi
/
ˌdɛ̃nɛrˈvɔvat͡ɕ/
verb
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej
melecehkan
/
ˌdɛ̃nɛrvuˈjɔ̃nt͡sɨ/
adjective
wprowadzający w stan zdenerwowania, irytacji, wywołujący zdenerwowanie; dokuczliwy, wkurzający
usil
noun
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;
DBD
noun
(biochemia, biochemiczny) proces redukcji azotanów do azotu cząsteczkowego w warunkach beztlenowych;
denitrifikasi
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru gęstości optycznej materiałów;
densometer
/
dɛ̃nˈtɨsta/
noun
(zobacz) stomatolog;
dokter gigi
/
ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjɔvat͡ɕ/
verb
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy
adu
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (filozofia, filozoficzny) dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach
deontologi
verb
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozostawiać gdzieś lub u kogoś pieniądze albo kosztowności, w celu ich zabezpieczenia ()
meletakkan
/
ˌdɛpɔrˈtat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju
deportasi
noun
formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego
endapan
/
ˌdɛprɛˈt͡sʲjat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;
depresiasi
/
dɛˈprɛsãnt/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychoaktywna działająca depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, powodująca uspokojenie, rozluźnienie, senność;
depresan
/
dɛˈprɛsʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
depresi
/
dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;
depresi pascalahir
noun
wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu
wakil rakyat
/
ˈdɛrbɨ/
noun
rodzaj angielskiej gonitwy dla koni;
balap kuda
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś
deregulasi
/
ˈdɛrɛ̃ɲ/
noun
- (botanika, botaniczny) Cornus L., rodzaj roślin z rodziny dereniowatych;
- (botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach
- (spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego
- drewno derenia (1.2)
kornelia
/
ˈdɛrvʲiʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym
darwis
/
ˈdɛsɛr/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym
disert
noun
ozdobny, powtarzający się wzór – drukowany, tkany lub wytłaczany na powierzchni czegoś
pola
noun
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności
talenan
noun
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny
papan setrika
/
ˈdɛska rɔʑˈd͡ʑɛlt͡ʃa/
noun
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;
dasbor
noun
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;
papan salju
noun
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;
seluncur salju
/
ˌdɛskɔˈrɔlka/
noun
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;
papan luncur
noun
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny
deskriptivisme
adjective
właściwy desperacie, świadczący o rozpaczy, utracie nadziei i gotowości na wszystko
kebelet
/
dɛsˈpɔtɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich
despotisme
/
ˌdɛstɨˈlat͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);
distilasi
/
dɛʃt͡ʃ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;
hujan
/
dɛʃˈt͡ʃɔ̃mʲjɛʃ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych;
penakar hujan
/
dɛʃˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
obfitujący w deszcz
hujan
noun
(potocznie, potoczny) woda pochodząca z opadów deszczu
air hujan
/
ˈdɛtal/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi
eceran
- szczegół, coś mało ważnego
rinci
adjective
(handel, handlowy) dotyczący drobnej sprzedaży
ecer
/
dɛˈtɛkt͡sʲja/
noun
wykrywanie
deteksi
/
dɛˈtɛktɨf/
noun
człowiek zajmujący się w sposób niejawny dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik prywatnej agencji śledczej
detektif
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe umieszczenie w zamkniętym ośrodku pod nadzorem, np. w szpitalu psychiatrycznym, ośrodku dla uchodźców
penahanan
/
dɛˈtɛrɡɛ̃nt/
noun
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;
detergen
/
ˌdɛtɛrˈmʲĩnãnt/
noun
czynnik mający decydujący wpływ
penentu
noun
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;
determinisme
verb
powodować wybuch
meledakkan
/
ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;
- (książkowy) obniżenie (się) wartości lub znaczenia czegoś
devaluasi
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) pismo sylabiczne używane do zapisu m.in. sanskrytu i hindi;
aksara Dewanagari
noun
- (informatyka, informatyczny) twórca oprogramowania
- (drukarstwo, drukarski) magnetyczny proszek, który transportuje toner na wałek
developer
noun
zasada postępowania, którą ktoś wyznaje
semboyan
/
dɛˈvʲizɨ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zagraniczne środki płatnicze
valuta asing
verb
wyłączać funkcję czegoś
menonaktifkan
noun
- ucieczka z wojska
desersi
- odejście skądś, rezygnacja, odstąpienie
pembelotan
noun
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska
desertir
noun
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;
disinformasi
/
ˌdɛzɔˈdɔrãnt/
noun
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;
deodoran
/
ˌdɛzɨ̃nˈfɛkt͡sʲja/
noun
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;
desinfeksi
/
ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać dezynfekcji
membasmi kuman
/
dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n/
noun
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej
bianglala
/
ˈdʲjabɛw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;
setan
noun
- (zoologia, zoologiczny) Sarcophilus harrisii, gatunek torbacza z rodziny niełazowatych;
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku diabłów tasmańskich (1.1)
setan tasmania
/
dʲjaˈɡnɔza/
noun
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby
diagnosa
/
ˌdʲjaɡnɔˈzɔvat͡ɕ/
verb
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań
mendiagnosa
menentukan diagnosa
/
ˈdʲjaɡrãm/
noun
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;
diagram
noun
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;
diaken
/
ˈdʲjalɛkt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;
dialek
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;
dialektologi
noun
(filozofia, filozoficzny) metoda wyrażania myśli polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ukazywanie sprzeczności zawartych w pojęciach i przekonaniach
dialektik
noun
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.
dialisis
/
ˈdʲjalɔk/
noun
rozmowa dwóch osób
dialog
/
ˈdʲjãmɛ̃nt/
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;
intan
noun
(fotografia) slajd, przezrocze
diapositif
/
dʲjaˈspɔra/
noun
- (książkowy) członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;
- (książkowy) rozproszenie wspólnoty narodowej lub religijnej poza obszar jej bazowego zamieszkania
diaspora
/
dʲjɛˈt͡sɛzʲja/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
- (kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;
dioses
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) w metryce: zbieżność granicy stopy akcentowej z granicą wyrazu;
- (termin typograficzny) diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;
diaresis
/
ˈdʲjɛta/
noun
- (medycyna, medyczny) sposób odżywiania się
- (potocznie, potoczny) odchudzanie się, niskokaloryczne jedzenie
diet
/
dʲiˈfalʲja/
noun
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa
difalia
/
ˈdʲĩnar/
noun
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;
dinar
/
dʲĩˈnɔzawr/
noun
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;
dinosaurus
/
ˈdʲjɔda/
noun
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;
diode
/
dʲjɔˈɡɛ̃nɛs/
pronoun
- (filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
- imię męskie;
Diogenes
/
dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs/
pronoun
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;
Dionisos
noun
rodzaj stroju ludowego, pochodzącego z rejonu Alp;
dirndl
/
ˈdʲjũna/
noun
ruchoma wydma na wybrzeżu morskim powstała przez nawiewanie piasku
gumuk
pronoun
hinduistyczne święto światła obchodzone ku czci bogini Lakszmi;
Deepawali
/
dla/
preposition
- …używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności
buat
- …używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności
kepada
/
dlaˈt͡ʃɛɡɔ/
interrogativePronoun
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności
mengapa
/
dlaˈt͡ʃɛɡɔ/
pronoun
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności
mengapa
/
dlaˈtɛɡɔ/
conjunction
…używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego
karena itu
/
ˈdmuxat͡ɕ/
verb
wypuszczać powietrze z ust
tiup
/
dɛ‿ɛ̃n‿ˈa/
acronym
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;
DNA
/
dʲɲɛpr̥/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Dnieper
/
dnɔ/
noun
- dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu
- wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu
bawah
/
dɔ/
preposition
…określający końcowy punkt w przestrzeni
ke
sampai
adverb
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię
ke atas
di atas
ke
naik
/
dɔ‿ˈcitu/
adjective
(potocznie, potoczny) beznadziejny, nienadający się
tidak berguna
/
ˌdɔ‿ɲiˈt͡ʃɛɡɔ/
adjective
tandetny, kiepski, marny, lichy, nie nadający się do użytku, nie spełniający oczekiwanej funkcji
brengsek
adverb
- ku przeszłości, do tego co było
di belakang
- w kierunku tylnym, odwrotnym do poprzedniego lub właściwego
dukung
/
ˌdɔ‿vʲiˈd͡zɛ̃ɲa/
interjection
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś
selamat jalan
selamat tinggal
/
ˈdɔba/
noun
(jednostka miary) jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)
hari
/
ˈdɔbɔʃ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;
drumer
/
dɔˈbrãnɔt͡s/
interjection
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy
selamat malam
adjective
taki, który pasuje
pemadanan
/
ˈdɔbrɔ/
noun
- czyjaś korzyść, zysk
- jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła;
baik
/
dɔˈbrɔbɨt/
noun
dobre warunki materialne
kesejahteraan
noun
(książkowy) dobro komuś okazane
amal
/
ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ/
adjective
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu
rela hati
/
ˈdɔbrɨ/
adjective
miły, uczynny, usłużny, szlachetny
baik
bagus
/
ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛt͡ʃur/
interjection
uprzejme powitanie używane wieczorem
selamat malam
/
ˈdɔbʒɛ/
adverb
- w należyty sposób
- przyjemnie
- uczciwie
- z korzyścią
baik
/
ˈdɔbʒɛ/
interjection
wyrażenie zgody
baik
/
dɔˈbɨtɛk/
noun
wszystko, co się posiada
pusaka
/
dɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ/
verb
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko
berterima kasih
/
ˌdɔxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem
investigasi
/
dɔˈxɔvat͡ɕ/
verb
wychować do pewnego czasu
jaga
/
ˈdɔxut/
noun
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;
pendapatan
penghasilan
/
ˈdɔxut ˌnarɔˈdɔvɨ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju na jego terenie i za granicą, pomniejszona o amortyzację i podatki pośrednie (zwykle liczony w okresie roku kalendarzowego);
pendapatan nasional bruto
/
dɔˈdatɛk/
noun
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp.
pengaya
/
ˌdɔdaˈvãɲɛ/
noun
- (matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus);
- (matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu – uogólnienie dodawania (1.1)
- (rzeczownik odczasownikowy) od dodawać
penambahan
/
dɔˈdavat͡ɕ/
verb
- (matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować
- dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość
menambah
- dopowiadać coś, uzupełniać wypowiedź dodatkowymi zwrotami; nadmienić
tambah
noun
(historia, historyczny, historycznie) żona doży
dogaresa
noun
pilnowanie, nadzorowanie i kontrolowanie czegoś lub kogoś
penyeliaan
noun
- (filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół
dogma
adjective
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji
dogmatik
adverb
przynosząc korzyść
barang
adjective
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom
mapan
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kataru (egzonim wariantowy wg. KSNG);
Doha
/
ˈdɔ<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego
memerah
noun
kobieta dojąca zwierzę mleczne
pemerah susu
/
dɔjˈʒawɨ/
adjective
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
masak
/
ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ/
noun
okres życia między dzieciństwem a dorosłością;
remaja
/
dɔjɕt͡ɕ/
verb
- osiągnąć jakąś granicę
- osiągnąć pewną miarę, liczbę, wielkość
capai
verb
(książkowy) osiągać zamierzony cel
selesai
/
ˌdɔkɔ̃ˈnãɲɛ/
noun
osiągnięcie, sukces
hasil
/
dɔˈkɔ̃nat͡ɕ/
verb
zrobić coś do końca, wykonać jakąś funkcję, czynność
selesai
noun
(kościelny) formuły liturgiczne głoszące chwałę Boga;
doksologi
/
ˈdɔktɔr/
noun
- (potocznie, potoczny) (grzecznościowo, grzecznościowy) lekarz
- stopień naukowy;
doktor
/
dɔkˈtrɨ̃na/
noun
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii
doktrin
/
dɔˈkut͡ʃat͡ɕ/
verb
sprawiać przykrość, kłopoty lub ból
melecehkan
/
ˌdɔkut͡ʃˈlʲivɨ/
adjective
- lubiący dokuczać
- przykry do znoszenia, trudny do wytrzymania, dotkliwy
melecehkan
/
dɔˈkũmɛ̃nt/
noun
- materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
- przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy
dokumen
/
ˌdɔkũmɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś
dokumentasi
adjective
opierający się na dokumentach lub faktach wziętych z życia, (także, też) mający wartość dokumentu
dokumenter
/
ˈdɔkɔ̃nt/
pronoun
- … pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
ke mana
- … względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
mana
/
dɔˈkwadat͡ɕ/
verb
kłaść, dodawać coś do czegoś, co już jest
tambah
/
dɔˈkwadʲɲɛ/
adverb
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły
tepat
/
dɔˈkwadnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co dokładne
kejituan
/
dɔˈkwadnɨ/
adjective
- o człowieku: robiący coś starannie
- wykonany z dużą starannością
akurat
/
ˈdɔlar/
noun
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;
dolar
/
dɔˈlʲĩna/
noun
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;
lembah
/
dɔlˈmadɛs/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj gołąbków zawijanych w liście winogron, czasem kapusty, danie kuchni bałkańskiej i tureckiej;
dolma
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny w północnej Francji;
Basse-Normandie
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;
Niedersachsen
/
ˈdɔlnɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) o odcinku rzeki będący bliżej ujścia
hina
/
dɔˈlɔ̃mʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów;
dolomit
/
dɔ̃m/, /
ˈdɔmɨ/
noun
- (architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
- pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
- (heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
- (urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
rumah
/
ˈdɔ̃mʲ ˈd͡ʑɛt͡ska/
noun
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;
panti asuhan
/
ˈdɔ̃m ˈstart͡suf/
noun
zakład, w którym mieszkają osoby stare i pozbawione opieki rodziny
panti jompo
noun
(handel, handlowy) wielobranżowy i wielkopowierzchniowy sklep;
toko serba ada
/
dɔ̃ˈmɛ̃na/
noun
- (fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek;
- (informatyka, informatyczny) część adresu w internecie;
domain
- (biologia, biologiczny) kategoria systematyczna wyższa od królestwa;
- charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność
ranah
/
dɔ̃ˈmɛ̃na puˈblʲit͡ʃna/
noun
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;
domain publik
noun
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości
bahan tambahan
/
dɔ̃ˈmʲĩɲik/
pronoun
imię męskie;
Dominika
/
ˌdɔ̃mʲĩˈɲika/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;
- imię żeńskie;
Dominika
/
ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Republik Dominika
noun
(geografia, geograficzny) (administracja) forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;
domini
/
dɔ̃ˈmʲĩnɔ/
noun
- gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek;
- kamień do gry w domino (1.1)
- strój maskaradowy w formie płaszcza z kapturem
domino
/
ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ/
adjective
oparty na przypuszczeniu
dianggap
/
ˌdɔ̃mɔˈkrɔ̃w̃ʃt͡sa/
noun
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary
pedagang asongan
/
dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ/
adjective
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu
rumahan
/
dɔ̃ˈɲit͡sa/
noun
duża doniczka, naczynie do hodowania roślin ozdobnych
pot bunga
/
dɔ̃ˈɲit͡ʃka/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;
pot bunga
adjective
związany z donosicielem, donoszeniem, dotyczący donosiciela lub donoszenia
busur
verb
powiadamiać o czymś
mempengaruhi
/
ˈdɔ̃n͇ʒɔ̃n/
noun
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią zamku, przeznaczona do obrony i zamieszkania;
jaga
/
ˌdɔːˈkɔwa/
preposition
ze wszystkich stron
sekitar
noun
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;
dopamin
noun
przystosowanie, adaptacja
penyesuaian
verb
- dobierać do siebie części, aby stanowiły właściwą całość
- układać coś na czymś, aby dobrze przylegało
adjustar
/
dɔˈpɛwʲɲat͡ʃ/
noun
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;
genitif
verb
czynić powinności, by coś zakończyć
menjalankan
/
dɔˈpʲjɛrɔ/
particle
- postawienie warunku
- przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano
- zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające
tunggal
adjective
(medycyna, medyczny) umieszczany w pochwie
vaginal
/
ˌdɔprɔˈvad͡zat͡ɕ/
verb
- powodować jakiś stan
bikin
- umożliwiać dostęp czegoś do jakiegoś miejsca
mengendarai
/
dɔˈpuci/
conjunction
- jeśli zdanie podrzędne jest przeczące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym zakończy się (zakończyła się) dopiero, gdy zajdzie lub zaszła sytuacja opisana w zdaniu podrzędnym po usunięciu przeczenia
dahulu
- jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne
sementara
/
ˈdɔpwɨf/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora
anak sungai
verb
płynąc, osiągać cel
mengalir
noun
osoba udzielająca porad
penasihat
adjective
udzielający rad, służący radą
konsultatif
verb
rosnąc, osiągać właściwy wzrost lub wysokość
kembang
adjective
zadowalający w danym momencie, zastosowany okolicznościowo, wynikający z potrzeby chwili
ad hoc
adjective
odbywający się każdego roku
tahunan
noun
cecha tego, co dorosłe
dewasa
/
dɔˈrɔswɨ/
adjective
- o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) o człowieku: w wieku, w którym człowiek ponosi pełną odpowiedzialność za swoje czyny
dewasa
/
dɔˈrɔswɨ/
noun
dorosła (1.1) osoba
dewasa
/
dɔˈʒɛt͡ʃɛ/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki
daerah aliran sungai
verb
dostarczać do kogoś i oddawać do jego rąk; przekazywać osobiście
mengantarkan
adjective
przekraczający granicę dobrego smaku; daleki od subtelności
mentah
/
ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ/
noun
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia;
kesempurnaan
/
ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ/
adjective
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć
sempurna
noun
zbiór dokumentów i akt dotyczących jakiejś osoby lub sprawy
dosir
/
dɔˈstart͡ʃat͡ɕ/
verb
sprawiać, że coś będzie w jakimś miejscu, zapewniać coś
mengantarkan
/
ˌdɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ/
adverb
w wystarczającym stopniu
cukup
/
dɔˈstava/
noun
dostarczenie towaru np. do sklepu
ongkir
/
dɔˈstavat͡ɕ/
verb
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny
ambil
/
dɔˈstaft͡sa/
noun
(handel, handlowy) osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów
penyedia
/
dɔˈstɔjɲik/
noun
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa
pembesar
adjective
pełen godności i powagi, zasługujący na poważanie
termashur
/
ˈdɔstɛ̃mp/
noun
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby
akses
noun
łatwość zdobycia czegoś
ketersediaan
/
dɔˈswɔvʲɲɛ/
adverb
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa
kata demi kata
/
dɔˈswɔvnɨ/
adjective
znaczący dokładnie to, co wyrażają słowa, bez drugiego znaczenia
harfiah
verb
- spełniać zobowiązania
- trzymać do określonego czasu
membayar
/
dɔˈtɨxt͡ʃas/
adverb
(książkowy) do tego momentu, do chwili obecnej
hingga kini
/
dɔˈtɨt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś
kecemasan
/
ˈdɔtɨk/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;
sentuhan
/
dɔˈtɨkat͡ɕ/
verb
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego
menyentuh
bersenggolan
bersentuhan
bersinggungan
memegang
mengutik-utik
/
ˌdɔtɨˈkɔvɨ/
adjective
dotyczący dotyku bądź wrażeń związanych z dotykiem
taktil
/
ˈdɔtɔ̃nt/
pronoun
… wyrażający granicę czasową: aż do teraz, dotychczas
hingga kini
/
ˈdɔfʲt͡ɕip/
noun
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć
candaan
adjective
- pełen dowcipu
- umiejący mówić i pisać żartobliwie i z humorem, lubiący żarty i dowcipy
jenaka
/
dɔˈvɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
przeprowadzać dowód
membuktikan
/
dɔˈvɔlnɨ/
adjective
każdy
masing-masing
/
ˈdɔvut/
noun
- przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)
- (matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;
bukti
/
ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ/
noun
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;
kartu identitas
/
dɔˈvutt͡sa/
noun
(wojskowość, wojskowy) osoba kierująca grupą wojskowych;
komandan
/
dɔˈzɔrt͡sa/
noun
osoba opiekująca się budynkiem mieszkalnym, utrzymująca czystość w nim i wokół niego;
komisaris
/
dɔˈzɔvat͡ɕ/
verb
wydzielać coś określonymi porcjami
menakar
noun
sprawowanie pieczy nad kimś lub nad czymś
penyeliaan
/
ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃalnɨ/
adjective
taki, który służy w doświadczeniu, przeznaczony do doświadczeń
coba
verb
doznawać czegoś
mengalami
/
ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności
pengalaman
/
dɔɕt͡ɕ/
indefiniteCardinalNumeral
- w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę
- tyle, ile być powinno, wystarczająco dużo
cukup
/
dɔɕt͡ɕ/
interjection
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania
cukup
adjective
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę
ke dalam pembuluh darah
/
draˈbʲĩna/
noun
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;
jenjang
tangga
/
ˈdraɡɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny
dragon
noun
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez nitkowca podskórnego;
drakunkuliasis
/
ˈdrãmat/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;
drama
/
ˈdrapat͡ʃ ˈxmur/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek
pencakar langit
/
ˈdrapat͡ɕ/
verb
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami
menggaruk
noun
(ekologia, ekologiczny) forma zaspokajania potrzeb pokarmowych przez zjadanie ciała ofiary;
pemangsaan
/
draˈpʲjɛʒʲɲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar
pemangsa
/
draˈpʲjɛʒnɨ/
adjective
(przenośnie, przenośnia) cechami przypominający drapieżnika
angkara murka
adjective
- o zmianie lub o metodzie: gwałtowny, radykalny
- pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności
drastis
adjective
związany z Drawidami, dotyczący Drawidów
bahasa Dravida
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie;
bahasa Dravida
/
drãɲ/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna podły, niegodziwy, zły, nikczemny
bangsat!
/
draʒˈlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić
iritabilitas
noun
(żydowski) czworoboczny bączek do uprawiania tradycyjnej gry hazardowej na słodycze w święto Chanuka;
dreidel
/
ˈdrɛlʲix/
noun
(włókiennictwo) mocna tkanina używana do produkcji odzieży roboczej i pokrowców;
melatih
noun
- (medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie;
- (technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie
- (technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby;
drainase
/
ˈdrɛptat͡ɕ/
verb
chodzić szybko i drobnymi krokami
menginjak-injak
/
ˈdrɛsʲĩŋk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zimny sos do sałatek i surówek, zwykle na bazie oliwy
pengolahan bahan galian
/
drɛʃt͡ʃ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;
gemetar
/
drɛʃˈt͡ʃɔvʲjɛt͡s/
noun
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne;
mencekam
/
drɛvʲˈɲãnɨ/
adjective
wykonany z drewna
dari kayu
/
ˈdrɛvnɔ/
noun
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;
kayu
/
ˈdrɛznɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;
Dresden
/
ˈdrɡãɲɛ/
noun
szybkie, ledwo widoczne drobne ruchy, szybka oscylacja, wibracja
vibrasi
noun
(medycyna, medyczny) skurcz pęczka mięśniowego niezależny od woli
kedut
/
drɡat͡ɕ/
verb
wykonywać szybkie, ledwo widoczne ruchy
guncang
/
drʲĩŋk/
noun
(spożywczy) napój złożony z kilku wymieszanych ze sobą alkoholi, alkoholu z sokiem, wodą itp.
minum
acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Republika Konga;
RDK
adjective
- uwzględniający najdrobniejsze szczegóły
perinci
- przesadnie dokładny, skrupulatny
teliti
/
ˈdrɔbnɛ/
noun
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety
uang receh
/
ˈdrɔbnɨ/
adjective
taki, który prowadzi działalność przedsiębiorczą na małą skalę; jest realizowany w niewielkim zakresie
kecil
/
ˈdrɔɡa/
noun
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;
jalan
/
ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;
jalan salib
/
ˈdrɔɡa ˈmlɛt͡ʃna/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie
Bima Sakti
Bimasakti
noun
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;
toko obat
/
ˈdrɔɟi/
adjective
- mający wysoką cenę
- bliski uczuciowo
mahal
adjective
taki, który ma dużą wartość materialną
berharga
/
drɔˈɡɔfskas/
noun
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży;
plang
/
drɔˈɡɔvɨ/
adjective
dotyczący drogi
lalu-lintas
/
drɔ̃m/
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drogą, torem, biegiem, wyścigiem
drom
/
drɔ̃ˈmadɛr/
noun
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;
unta arab
/
drɔ̃n/
noun
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych
pesawat tanpa awak
/
ˈdrɔʒd͡ʒɛ/
noun
- (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
- (mykologia, mykologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;
khamir
/
ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;
Perang Dunia II
/
ˈdruɟi/
adjective
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów
kedua
adjective
mniej ważny, niższej kategorii
sekunder
/
druˈkarka/
noun
urządzenie służące do drukowania;
printer
pencetak
/
ˈdrukaʃ/
noun
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni;
pencetak
/
drut/
noun
- (technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;
kawat
- (rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych;
wesel
/
ˈdrut kɔlˈt͡ʃastɨ/
noun
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;
kawat berduri
/
druˈʒɨ̃na/
noun
- (wojskowość, wojskowy) mały oddział piechoty;
skuat
- zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania
tim
noun
porąbane kawałki drewna, np. na opał
kayu bakar
/
ˈdrvʲĩna/
noun
wyśmianie słowem lub gestem w sposób dotkliwy czyichś poglądów, zachowań lub obyczajów, z reguły będące okazaniem pogardy i wywyższenia się
ejekan
/
drɨf/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znoszenie jednostki pływającej z kursu pod wpływem wiatru;
keleluasaan
/
drɨl/
noun
(zoologia, zoologiczny) Mandrillus leucophaeus, gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych;
melatih
/
ˈḍʒazɡa/
noun
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.)
serpihan
/
ˈḍʒɛvɔ/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
- (matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);
- (informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);
pohon
/
ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟit͡ʃnɛ/
noun
graf przedstawiający koligacje rodzinne;
silsilah
/
ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ/
noun
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł
konifera
noun
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych o jadalnych owocach dających oliwę oraz którego drewno jest cenione ze względu na stopień twardości i szlachetny wygląd;
oliva
noun
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;
cukil kayu
xylografi
/
ḍʒvʲi/
noun
- ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
- zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać
pintu
/
drup/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso drobiu (1.1)
- (zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)
daging unggas
/
ˈdrɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
męczyć, nękać; sprawiać komuś dyskomfort, ból fizyczny lub psychiczny
menyiksa
adjective
bez emocji, pełen nudy, mało dynamiczny
kikuk
adjective
dwoisty, o dwóch aspektach
dualistis
noun
- (filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
- dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.
dualisme
/
ˈdubaj/
pronoun
- (geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
- (geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);
Dubai
/
ˈdabʲĩŋk/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;
sulih suara
noun
zastępca aktora w scenach wymagających szczególnych umiejętności
berpasangan
/
ˈdablʲĩn/, /
ˈdublʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;
Dublin
/
dux/
noun
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
hantu
/
ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;
Roh Kudus
/
duˈxɔvnɨ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba sprawująca posługę duchową, religijną
klerus
/
ˈdudɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;
hudhud
/
ˈdũma/
noun
- (przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
- poczucie osobistej godności
- zbyt wysokie mniemanie o sobie
angkuh
/
ˈdũmnɨ/
adjective
- pewny siebie, mający poczucie własnej godności
- wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu
bangga
noun
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;
dumping
/
ˈdũnaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;
Donau
noun
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;
duopoli
/
ˈdupa/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt
pantat
/
ˈdupa ˈjäɕu/
interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, ironię
tahi banteng
/
ˈdupɛk/
noun
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności
bakero
noun
- drugi egzemplarz lub odpis jakiegoś dokumentu
- kopia
duplikat
/
dur/
noun
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna;
tifus
noun
(medycyna, medyczny) ostra, bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi), przenoszona drogą pokarmową;
demam tifoid
noun
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez jeden z serotypów bakterii Salmonella enterica, przebiegająca podobnie do duru brzusznego, lecz łagodniej;
demam paratifoid
/
ˈdurɛ̃ɲ/
noun
- (potocznie, potoczny) człowiek mało inteligentny
- (potocznie, potoczny) obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny
- rodzaj niehazardowej gry karcianej;
si bodoh
/
ˈdurʲjãn/
noun
- (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny wełniakowatych;
- (spożywczy) owoc duriana (1.1)
durian
/
ˈdurʃlak/
noun
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dziurkowana miska do odcedzania
penapis
/
ˈduɕit͡ɕ/
verb
tamować oddychanie, zaciskając gardło lub usta i nos
mencekik
/
ˈduʃa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;
ruh
arwah
/
duˈʃãnbɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;
Dushanbe
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych
bun
/
ˈdũj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Danii lub Duńczyków
Denmark
/
ˈduʒa lʲiˈtɛra/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) litera pisana tak, jak na początku zdania albo nazwiska
huruf besar
/
ˈduʒɔ/
indefiniteCardinalNumeral
w wielkiej ilości
banyak
/
ˈduʒɨ/
adjective
- taki, którego rozmiar jest ponadprzeciętny
- taki, którego ilość, natężenie, skala lub inna domyślna cecha jest znaczna w porównaniu z obiektami tego samego rodzaju
besar
/
dva/
ordinalAdjective
liczba 2
dua
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa/
cardinalNumeral
liczba 20
dua puluh
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 24
dua puluh empat
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 22
dua puluh dua
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 21
dua puluh satu
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 28
dua puluh delapan
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 25
dua puluh lima
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 27
dua puluh tujuh
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 26
dua puluh enam
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 23
dua puluh tiga
/
dvãˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 12
dua belas
/
ˈdvʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 200
dua ratus
adjective
mający dwie części, dwie natury, dwie postaci
dwi
/
ˈdvɔ<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
- (rzadki, rzadko używany) podwajać, duplikować
- podwajać się
berpasangan
/
ˈdvɔrsʲci/
adjective
dotyczący dworu królewskiego, książęcego lub arystokratycznego
sidang
/
ˈdvɔʒɛt͡s/
noun
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);
stasiun
noun
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów
stasiun bus
terminal bus
noun
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);
stasiun kereta api
/
dvu/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających dwukrotne wystąpienie czegoś
bi-
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ/
adjective
od 20
keduapuluh
/
dvuˈkrɔpɛk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć
titik dua
/
ˌdvulʲiˈt͡sɔvɨ/
adjective
postępujący według zasad podwójnej moralności
bermuka dua
/
ˌdvũnaˈstʲɲit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;
duodenum
noun
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach
dodekagon
/
dvũˈnastɨ/
adjective
od 12
keduabelas
/
dvũˈnɔʒnɨ/
adjective
poruszający się na dwóch kończynach
bipedal
/
ˌdvu<sup>w</sup>ɔsɔˈbɔvɨ/
adjective
przeznaczony dla dwóch osób, mający dwa miejsca
berpasangan
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu
dioksida
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, silnie toksyczny gaz o ostrym zapachu;
nitrogen dioksida
/
dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla/
noun
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;
karbon dioksida
/
ˌdvutɨˈɡɔdʲɲik/
noun
czasopismo wychodzące regularnie co dwa tygodnie
dwimingguan
/
ˌdvutɨɡɔdʲˈɲɔvɨ/
adjective
ukazujący się raz na dwa tygodnie
dwimingguan
/
dvuˈznat͡ʃnɨ/
adjective
zawierający dwa znaczenia, możliwy do interpretowania na dwa różne sposoby
kabur
/
ˈdvujka/
noun
nazwa cyfry 2
dua
adjective
związany z liczbą dwa, dotyczący liczby dwa
biner
/
dvur/
noun
- otoczenie władcy, ludzie przebywający stale lub często na dworze (1.1)
halaman
- siedziba władcy
istana
/
ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja/
noun
- (filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć
- para przeciwstawnych pojęć lub dwie części pewnej klasy przedmiotów
dikotomi
/
dɨˈdaktɨka/
noun
(pedagogika, pedagogiczny) nauka o sposobach uczenia
didaktik
/
ˌdɨfɛˈrɛ̃nt͡sʲjaw/
noun
(mechanika) zespół przekładni mechanicznych umożliwiający kołom na tej samej osi obracanie się z różnymi prędkościami kątowymi;
perbedaan
noun
(fizyka, fizyczny) zjawisko fizyczne polegające na ugięciu fali na krawędziach przeszkody lub szczeliny, co powoduje jej rozchodzenie się w kierunkach innych niż prostoliniowy
difraksi
/
ˈdɨftɔ̃ŋk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;
bunyi rangkap
/
dɨˈfuzʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;
difusi
/
ˈdɨkt͡sʲja/
noun
sposób wymawiania wyrazów i zdań
diksi
noun
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści
pendiktean
/
dɨkˈtatɔr/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę
diktator
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyktatorem lub z dyktaturą
diktatoris
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;
diktatur
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;
diktator proletariat
noun
(budownictwo) szczelina utworzona w konstrukcji architektonicznej w celu wyeliminowania wpływu dużych naprężeń lub innych czynników mogących uszkodzić konstrukcję;
dilatasi
/
dɨˈlʲiʒãw̃s/
noun
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;
kereta pos
/
dɨ̃m/
noun
produkty spalania zawieszone w powietrzu
asap
/
dɨ̃ˈmʲisʲja/
noun
zwolnienie kogoś ze stanowiska, złożenie z urzędu; rezygnacja (ustąpienie) z zajmowanego stanowiska
pemecatan
/
ˈdɨ̃mʲit͡ɕ/
verb
wydzielać dym
menghisap
noun
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;
dimorfisme
/
dɨ̃ˈnãmʲit/
noun
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;
dinamit
/
dɨ̃ˈnãmɔ/
noun
(elektryczność) prądnica, zwykle rowerowa
dinamo
/
dɨ̃ˈnastʲja/
noun
- (przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie
dinasti
wangsa
- ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii
wangsa
dinasti
adjective
związany z dynastią, dotyczący dynastii
wangsawi
/
ˈdɨ̃ɲa/
noun
- (botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
labu
- (uczniowskie) głowa
waluh
/
ˈdɨplɔ̃m/
noun
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy
ijazah
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi
diplomasi
/
ˌdɨplɔ̃ˈmata/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa
diplomat
/
ˌdɨplɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą
diplomatik
diplomatis
noun
(administracja) grupa osób zarządzających instytucją z dyrektorem na czele
direksi
/
dɨˈrɛktɔr/
noun
osoba zarządzająca jakąś instytucją
kepala sekolah
/
ˌdɨrɛkˈtɔrka/
noun
forma żeńska od: dyrektor
guru kepala
/
dɨˈrɨɡɛ̃nt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;
dirigen
/
ˌdɨst͡sɨˈplʲĩna/
noun
- dział nauki, techniki itp.
- rodzaj uprawianego sportu
- rygorystyczne zasady postępowania
disiplin
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odnoszący się do wykroczeń przeciwko dyscyplinie
disipliner
/
ˌdɨsɛrˈtat͡sʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa, zwykle pisana w celu otrzymania stopnia naukowego
disertasi
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;
disfagia
/
dɨsˈfɔrʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;
disforia
/
dɨsk/
noun
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)
cakram
/
ˈdɨsk ˈtfardɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;
cakram keras
diska keras
/
dɨsʲˈcɛtka/
noun
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;
disket
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy;
diskografi
/
ˌdɨskɔˈtɛka/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) płytoteka
- lokal, w którym się odbywają dyskoteki (1.1);
diskotik
/
dɨsˈkrɛtnɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) przyjmujący wartości z przeliczalnego zbioru
diskret
/
ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnat͡sʲja/
noun
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym
diskriminasi
verb
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.
membeda-bedakan
noun
dyskusja, wymiana zdań
bahasan
/
dɨsˈkusʲja/
noun
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;
diskusi
noun
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad
diskualifikasi
/
dɨsˈlɛksʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;
disleksia
noun
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;
dispareunia
/
dɨsˈpɛ̃w̃sa/
noun
(kościelny) zwolnienie od przepisów prawa kościelnego;
dispensasi
noun
(medycyna, medyczny) nieprawidłowość budowy tkanki, narządu lub organizmu polegająca na niewłaściwych proporcjach ich części;
dispepsia
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest dyspozycyjne; cecha tych, którzy są dyspozycyjni
ketersediaan
/
ˌdɨspɔzɨˈt͡sɨjnɨ/
adjective
taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny
sekali pakai
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie neurologiczne polegające na nieprawidłowym rozwoju koordynacji ruchowej u dziecka
dispraksia
/
ˈdɨsprɔs/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;
disprosium
verb
(książkowy) prowadzić dyskusję w sposób uporządkowany, intelektualny
bantah
/
ˈdɨstãw̃s/
noun
- odległość np. między dwoma punktami, przedmiotami, miejscowościami
- (sport, sportowy) wymierzony odcinek drogi, na którym odbywają się wyścigi
jarak
/
dɨsˈtɔpʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;
distopia
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;
distrofi
/
ˌdɨstrɨˈbut͡sʲja/
noun
rozprowadzanie, rozdzielanie
alokasi
/
ˈdɨstrɨkt/
noun
(administracja) nazwa okręgu administracyjnego bądź sądowego w kraju lub mieście
kawasan
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma poetycka składająca się z dwóch wersów
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zwrotka złożona z dwóch wersów
bait
/
ˈdɨvãn/
noun
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;
karpet
/
ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej;
diversifikasi
/
ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;
dividen
/
ˈdɨvʲis/
noun
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych;
tanda hubung
/
dɨˈvʲizʲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) jednostka taktyczna złożona z kilku pułków;
divisi
noun
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit
disentri
/
d͡zbãn/
noun
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;
kendi
/
ˈd͡ʑadɛk/
noun
- ojciec ojca
kakek
datuk
- ojciec matki
kakek
engkong
/
ˈd͡ʑadɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf/
noun
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;
alat pemecah buah keras
/
d͡ʑatˈkɔvʲjɛ/
noun
(potocznie, potoczny) rodzice rodziców; babcia i dziadek
kakek
/
d͡ʑät͡ɕ/
verb
- (włókiennictwo) robić dzianinę: ubranie, tkaninę z nitek na drutach, szydełkiem
rajut
- odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się
berlangsung
/
ˈd͡ʑawat͡ʃ/
noun
osoba aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego
pemimpin
/
d͡ʑaˈwalnɔɕt͡ɕ/
noun
- oddziaływanie czegoś, wpływ
aksi
- zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres
aktivitas
/
d͡ʑaˈwãɲɛ/
noun
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś
aksi
/
ˈd͡ʑawat͡ɕ/
verb
- aktywnie uczestniczyć, pracować
- być sprawnym, funkcjonować
kerja
/
ˈd͡ʑawɔ/
noun
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru miotająca pociski na znaczne odległości;
meriam
/
d͡ʑit͡ʃ/
noun
odludne, nieuprawiane miejsce
tanah kosong
/
ˈd͡ʑɛ̇t͡ɕak/
noun
(rubaszny, rubasznie) (czasem (pieszczotliwie, pieszczotliwy)) dziecko
anak
/
d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕĩnːɨ/
adjective
- właściwy dziecku, taki jak u dziecka
- zachowujący się jak dziecko
kekanak-kanakan
/
ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujstfɔ/
noun
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;
infantisida
/
ˈd͡ʑɛt͡skɔ/
noun
- potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
- istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia
anak
noun
- prawo przekazywania czegoś
devolusi
- dobra zachowane dla następnych pokoleń
- majątek przejęty po kimś
legasi
/
ˌd͡ʑɛ̇d͡ʑiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od dziedziczyć
suksesi
/
d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩna/
noun
- sfera czyjejś aktywności
bidang
- (matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji;
ranah
/
d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩɲɛt͡s/
noun
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;
halaman
/
ˈd͡ʑɛ̇jɛ/
noun
ogół zdarzeń, które wydarzyły się dawniej
histori
noun
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;
dekan
/
d͡ʑɛˈlɛ̃ɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;
perbagian
/
ˈd͡ʑɛlʲit͡ɕ/
verb
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości
membagi
noun
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne;
lokalisasi
/
ˈd͡ʑɛlʲɲik/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;
pembagi
noun
cnota bycia śmiałym i walecznym
kalbu
/
ˈd͡ʑɛlnɨ/
adjective
nie poddający się przeciwnościom
berani
/
ˈd͡ʑɛ̇̃ɲːik/
noun
- notatki zapisywane codziennie
buku harian
- (edukacja, edukacyjny) zeszyt, w którym przechowuje się oceny i listy obecności uczniów
harian
- (drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie
- (administracja) księga urzędowa do prowadzenia codziennych zapisów
jurnal
adjective
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa
jurnalistik
/
ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ/
noun
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek
jurnalisme
/
d͡ʑɛ̇̃ɲˈːikaʃ/
noun
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;
jurnalis
verb
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) brać lub mieć w dzierżawie
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) oddawać w dzierżawę
menyewakan
/
d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka/
noun
nazwa liczby 10
sepuluh
/
d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od 10
kesepuluh
noun
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;
persepuluhan
noun
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach
dekagon
/
ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ/
noun
okres dziesięciu lat
dasawarsa
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju
Sepuluh Perintah Allah
noun
(geometria) wielościan o dziesieciu ścianach
dekahedron
/
ˈd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 10
sepuluh
puluh
/
d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃na/
noun
młoda, niezamężna kobieta
anak perempuan
/
d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃nka/
noun
dziecko płci żeńskiej
anak perempuan
/
d͡ʑɛˈvʲit͡sa/
noun
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym
perawan
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;
Bunda Maria
noun
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą
keperawanan
/
d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od 9
kesembilan
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 19
sembilan belas
/
ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 9
sembilan
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 90
sembilan puluh
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt
kesembilanpuluh
/
ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt/
numeral
liczba 900
sembilan ratus
/
ˈd͡ʑɛwɔ/
noun
efekt pracy twórczej
karya
/
d͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
- okres od świtu do zmierzchu
- okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba
hari
/
ˈd͡ʑɛn ˈdɔbrɨ/, /
ˈd͡ʑɛɲ ˈdɔbrɨ/
interjection
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu
selamat pagi
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;
Hari Ibu
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowa liczba godzin pracy
- (zawód, zawodowy, zawodowo) dzień, w którym się idzie do pracy
hari kerja
/
d͡ʑik/
noun
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;
babi hutan
/
ˈd͡ʑici/
adjective
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach
beringas
/
ˈd͡ʑici lɔˈkatɔr/
noun
(potocznie, potoczny) osoba, która zajęła lokal bez zgody właściciela
penghuni liar
/
ˈd͡ʑici ˈzaxut/
noun
(historia, historyczny, historycznie) zachodnia część Stanów Zjednoczonych w okresie wzmożonego osadnictwa w XIX w.;
Barat Jauh
/
ˈd͡ʑɔbak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchus, stekowiec z rodziny dziobakowatych;
platipus
/
ˈd͡ʑiɕäj/
adverb
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś
hari ini
/
ˈd͡ʑupla/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;
lubang pohon
/
ˈd͡ʑura/
noun
- otwór powstały wskutek uszkodzenia
- (fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa
lubang
/
d͡ʑiˈvat͡ʃnɨ/
adjective
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością
kocak
noun
nietypowa istota
miring
/
ˈd͡ʑivak/
noun
osoba, która nie zachowuje się normalnie, zgodnie z przyjętymi normami
miring
/
ˈd͡ʑivʲɲɛ/
adverb
w nietypowy, osobliwy, często niezrozumiały sposób
anehnya
/
ˈd͡ʑivnɨ/
adjective
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym
aneh
/
d͡ʑup/
noun
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;
paruh
cotok
/
ˈd͡ʑɔ̃w̃swɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;
gusi
/
ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae
burung pelatuk
/
ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci/
interjection
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy
terima kasih
/
ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci/
noun
(podniośle) podziękowania
terima kasih
/
ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci/
preposition
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem
berkat
/
d͡ʑɛ̃ŋˈkɔvat͡ɕ/
verb
(dosłownie) składać podziękowanie
bersyukur
/
d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ/
interjection
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność
terima kasih
makasih
/
d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ ˈbard͡zɔ/
…wyrażający wdzięczność
terima kasih banyak
/
d͡zvɔ̃n/
noun
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;
lonceng
/
ˈd͡zvɔ̃nɛk/
noun
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze
bel
/
ˌd͡zvɔ̃nˈɲit͡sa/
noun
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;
menara lonceng
/
ˈd͡zvɔ̃nɨ ruˈrɔvɛ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kilka metalowych rur zawieszonych na wspólnej ramie wydających dźwięk po uderzeniu młotkiem;
lonceng tabung
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami;
détente
/
duw/
noun
- najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu
bawah
- dziura wykopana w ziemi
lobang
/
dɔ̃mp/
noun
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
ek
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus rubra L., północnoamerykańskie drzewo z rodziny bukowatych;
pasang merah utara
/
dɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
- dmuchając w instrument muzyczny, wydobywać z niego dźwięki
- wiać z dużą siłą
tiup
/
dwaˈvʲiɡat ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria americana Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;
bangau kayu
suffix
…tworzy rzeczowniki osobowe od czasowników
e
/
dwɔ̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;
telapak tangan
/
dwuk/
noun
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;
utang
/
ˈdwuɟi/
adjective
- mający znaczny wymiar podłużny (długość)
- (potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
- (żartobliwie) o człowieku: wysoki
- trwający znaczny czas
panjang
/
dwuˈɡɔpʲis/
noun
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem
pulpen
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;
paus bungkuk
adjective
trwający długo; przewidziany na długi okres lub mający odległy termin realizacji
jangka panjang
noun
- długie trwanie
- długie życie;
panjang umur
/
ˈdwuɡɔɕt͡ɕ/
noun
- (fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;
- o czasie: czas trwania czegoś
bujur
/
ˈdwuɡɔɕt͡ɕ ˈfalʲi/
noun
(fizyka, fizyczny) odległość między dwoma kolejnymi punktami będącymi w tej samej fazie drgań;
panjang gelombang
/
ˈdwuʒʲɲik/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;
peminjam
noun
ugodzenie ostrym przedmiotem
tikam
/
ˈd͡ʑvʲiɟɲa/
noun
- (technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka
- (ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy
- (ekonomia, ekonomiczny) instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie
- (fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;
- (sport, sportowy) chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;
pengungkit
/
d͡ʑvʲjɛ̃ŋk/
noun
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;
bunyi
suara
/
d͡ʒaˈkart͡sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Dżakarta
Jakarta
/
d͡ʒaˈkarta/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;
Jakarta
/
ˈd͡ʒakfrut/
noun
(spożywczy) (botanika, botaniczny) ogromny, jadalny owoc chlebowca różnolistnego;
nangka
/
d͡ʒːɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;
cacing tanah
/
d͡ʒɛ̃m/
noun
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;
selai
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny stolarz, który stworzył Pinokia;
Geppeto
/
d͡ʒʲiˈbutʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Djibouti
/
ˈd͡ʒʲixat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
jihad
noun
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie
jin
/
ˈd͡ʒʲĩw̃sɨ/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) spodnie z dżinsu lub drelichu wzorowane na spodniach farmerskich;
jins
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) podatek pogłówny nakładany dawniej na innowierców w krajach muzułmańskich;
jizyah
/
ˈd͡ʒɔkɛj/
noun
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych
joki
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;
jung
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu Południowego;
Juba
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;
Jeddah
/
ˈd͡ʒudɔ/
noun
(sport, sportowy) japońska sztuka walki
judo
/
d͡ʒul/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;
joule
/
ˈd͡ʒũma/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;
pes
/
ˈd͡ʒũŋɡla/
noun
wilgotny las tropikalny;
hutan
belantara
rimba
hutan belantara
hutan rimba
/
ˈĩmɛjl/
noun
- (informatyka, informatyczny) adres, na który wysyła się wiadomości w e-mailu (1.1)
- (informatyka, informatyczny) usługa wysyłania elektronicznych wiadomości;
- (informatyka, informatyczny) wiadomość wysłana za pośrednictwem e-maila (1.1)
email
pronoun
(mitologia japońska) jeden z siedmiorga bogów szczęścia z mitologii japońskiej, patron handlu i innych interesów, gejszy, rybaków oraz rolników;
Ebisu
noun
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;
ebonit
/
ˈɛxɔ/
noun
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;
gema
/
ˌɛxɔkardʲjɔˈɡrafʲja/
noun
(medycyna, medyczny) metoda badania serca przy zastosowaniu ultradźwięków;
ekokardiografi
/
ˌɛxɔˈlalʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;
ekolalia
noun
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;
ekolokasi
noun
(potocznie, potoczny) tabletki z jedną z odmian amfetaminy;
ekstasi
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie;
Edmonton
/
ˌɛduˈkat͡sʲja/
noun
- nauczanie kogoś
- proces uczenia się
pendidikan
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa królewska
- (historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie rozporządzenie urzędowe lub cesarskie
maklumat
/
ɛˈdɨ̃nburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,
Edinburgh
/
ɛˈdɨtɔr/
noun
- (informatyka, informatyczny) program służący do modyfikacji danych
- osoba wykonująca edycję
editor
/
ˌɛdɨˈtɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera
mengoreksi
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący naturalnie w roślinach z rodzaju Ephedra, działający pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy oraz sympatykomimetycznie (pobudza układ współczulny)
efedrina
/
ˈɛfɛkt/
noun
osiągnięcie, wynik
buah
/
ˈɛfɛktʲ ˌt͡ɕɛplarʲˈɲãnɨ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;
efek rumah kaca
/
ˈɛfɛɡd ːɔ̃ˈmʲĩna/
noun
(przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania
efek domino
noun
(fizyka, fizyczny) emisja elektronów przez materię na skutek pochłonięcia przez nią promieniowania elektromagnetycznego;
efek fotoelektrik
noun
zjawisko w teorii chaosu, w którym mała zmiana w początkowych warunkach systemu nieliniowego może spowodować duże i nieprzewidywalne skutki w przyszłości
efek kupu-kupu
/
ˈɛfɛkt uˈbɔt͡ʃnɨ/
noun
- (informatyka, informatyczny) w programowaniu dowolny efekt wyrażenia, który zmienia stan programu
- dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek
efek samping
/
ˌɛfɛkˈtɨvnɨ/
adjective
- istotny, rzeczywisty
- skuteczny, wydajny
efektif
/
ˌɛfɛ̃mɛˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który szybko przemija
fana
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej;
Efesus
pronoun
- (biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie
- (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) nazwa jednego z dawnych plemion Izraela
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jeden z regionów Izraela w środkowej części tego kraju
Efraim
/
ɛˈfuzʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) wypływ gazu lub cieczy przez bardzo mały otwór;
efusi
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;
egalitarianisme
/
ɛˈɟida/
noun
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;
lindungan
/
ˈɛɟipt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;
Mesir
/
ˈɛɡɔ/
noun
(psychologia, psychologiczny) świadoma część osobowości;
diri
/
ˌɛɡɔt͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata
egosentris
/
ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;
egoisme
/
ɛɡˈzãmʲĩn/
noun
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej
ujian
tes
/
ɛɡˈzãmʲĩn ˈfstɛ̃mpnɨ/
noun
(edukacja, edukacyjny) egzamin organizowany przez instytucję edukacyjną, którego wyniki decydują o przyjęciu na kolejny etap kształcenia
ujian masuk
/
ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvat͡ɕ/
verb
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi
bahas
/
ˌɛɡzaspɛˈrat͡sʲja/
noun
(dawniej, dawny) stan wielkiego rozdrażnienia
kegeraman
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;
eksegesis
/
ˌɛɡzɛˈkut͡sʲja/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego
- wykonanie wyroku śmierci
persembahan
noun
(medycyna, medyczny) nieinfekcyjny stan zapalny głównie wierzchniej warstwy skóry objawiający się świądem, zaczerwienieniem, pęcherzykami i złuszczaniem naskórka
eksem
/
ɛɡˈzɛ̃mplaʃ/
noun
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów
eksemplar
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (etnografia, etnograficzny) system norm kulturowych, który wymusza małżeństwo poza własną grupą;
eksogami
noun
- (kościelny) modlitwa, która ma usuwać wpływ szatana
- (kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;
eksorsisme
/
ˌɛɡzɔˈsfɛra/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;
eksosfer
/
ˌɛɡzɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (fizyka, fizyczny) o materii, cząstce: nie złożona z barionów podlegających Modelowi Standardowemu;
- niezwykły, osobliwy, rzadko spotykany
- o urlopie, wyjeździe, itp.: spędzany w dalekich krajach
- typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie
eksotis
/
ˌɛɡzɨˈstɛ̃nt͡sʲja/
noun
istnienie, byt, życie i jego warunki
eksistensi
adjective
(książkowy) dotyczący egzystencji
eksistensial
/
ˈajn͇ʃtajn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;
einsteinium
/
ˌɛjakuˈlat͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);
ejakulasi
noun
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku
cairan sperma
verb
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wydalać nasienie w wyniku orgazmu
ejakulat
/
ɛˈcɛrka/
noun
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego
four of a kind
/
ɛˈcipa/
noun
zespół ludzi mający określone zadanie do wykonania
tim
noun
(medycyna, medyczny) najcięższa postać zatrucia ciążowego
eklampsia
/
ɛkˈlɛrka/
noun
(cukiernictwo) podłużne ciastko z parzonego ciasta, po przecięciu na dwie części napełniane bitą śmietaną lub kremem, zwykle polewane czekoladą;
eklair
adjective
(teologia, teologiczny) związany z określonym kościołem (instytucją)
gerejani
/
ɛkˈlʲiptɨka/
noun
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;
ekliptika
prefix
- (ekologia, ekologiczny) związany z ekologią
- (technologia, technika, techniczny) produkowany w sposób naturalny
- przyjazny środowisku
eko-
/
ˌɛkɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;
ekologi
/
ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody
ekologis
/
ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;
ekonomi
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek odłamu rosyjskiej socjaldemokracji z przełomu XIX i XX wieku
ahli ekonomi
- (ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii
ekonom
/
ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m/
noun
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;
ekosistem
/
ˈɛkrãn/
noun
- (elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
- (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy
layar
/
ɛks/
noun
- (potocznie, potoczny) były mąż / narzeczony / chłopak
- (potocznie, potoczny) była żona / narzeczona / dziewczyna
mantan
noun
stan silnego ożywienia
perangsangan
/
ˌɛksxʲibʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
- (przenośnie, przenośnia) skłonność do obnażania się w sprawach intymnych, często drastycznych
- (seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;
eksibisionisme
noun
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;
eksklave
/
ˌɛkskluˈzɨvnɨ/
adjective
- elegancki lub luksusowy
- odróżniający się od ogółu lub spoza pewnego kręgu
- przeznaczony dla ograniczonej liczby osób
eksklusif
/
ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;
ekskomunikasi
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zaborcza polityka państwa polegająca na dążeniu do zajmowania nowych terytoriów i opanowywania nowych rynków zbytu;
ekspansionisme
/
ˌɛkspɛˈdɨt͡sʲja/
noun
wyprawa zorganizowana w określonym celu; (także, też): grupa osób biorąca w niej udział
ekspedisi
/
ˈɛkspɛrt/
noun
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu
ahli
/
ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt/
noun
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
penelitian
percobaan
uji
- pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu
percobaan
uji
verb
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań
mengadakan eksperimen
noun
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn
pemanfaatan
/
ˌɛksplɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
z hukiem i gwałtownie rozpadać się (rozpaść się) na mniejsze kawałki
meledak
noun
poszukiwanie i badanie nowych dziedzin albo terenów
eksplorasi
/
ɛksˈplɔzʲja/
noun
rozerwanie się z hukiem;
eksplosi
/
ɛksˈpɔ̃nat/
noun
przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp.
pameran
verb
wystawiać na pokaz
pameran
/
ˈɛkspɔrt/
noun
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi
ekspor
noun
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę
eksportir
/
ˌɛkspɔrˈtɔvat͡ɕ/
verb
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego
mengekspor
/
ˌɛkspɔˈzɨt͡sʲja/
noun
- (fotografia) naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu
- (geografia, geograficzny) położenie, usytuowanie czegoś (np. budynku, terenu) względem stron świata
- w taternictwie i alpinistyce: położenie, usytuowanie jakiegoś miejsca nad stromym spadkiem terenu
pajanan
- (książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa
pameran
/
ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;
ekspresionisme
adjective
odznaczający się siłą wyrazu
ekspresif
/
ɛkˈstaza/
noun
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;
ekstase
verb
- (książkowy) niszczyć, zabijać (zwierzęta uznawane za szkodniki)
- dokonywać eksterminacji, mordować w sposób masowy i zorganizowany określone grupy ludności
berantas
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw
ekstrateritorialitas
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa
ekstradisi
/
ɛksˈtrakt͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) wyodrębnianie składnika lub składników mieszaniny;
pencabutan
noun
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie
ekstrak
/
ˌɛkstrapɔˈlat͡sʲja/
noun
- (matematyka, matematyczny) wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane
- prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk
- rezultat ekstrapolacji (1.1)
ekstrapolasi
/
ˌɛkstravaˈɡãnt͡sʲci/
adjective
taki, który jest przejawem ekstrawagancji
melewah
/
ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista/
noun
osoba o skrajnych, radykalnych poglądach
ekstremis
/
ɛksˈtɨ̃ŋkt͡sʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) miara zmniejszania się intensywności światła przechodzącego przez ośrodek
kepunahan
noun
- (biologia, biologiczny) zewnętrzna, nieziarnista warstwa cytoplazmy położona bezpośrednio pod błoną komórkową;
- (ezoteryka) substancja rzekomo wydobywająca się z ciała medium spirytystycznego podczas transu;
ektoplasma
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu
ekumenis
/
ɛˈkfadɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;
Ekuador
/
ˌɛkfʲiˈpũnɛk/
noun
rzeczy, które stanowią czyjeś wyposażenie na wyprawę lub podróż
perkakas
/
ɛl/
noun
nazwa litery l/L
el
/
ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co elastyczne
elastisitas
/
ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) giętki, sprężysty
elastis
/
ˈɛlbrus/
pronoun
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Kaukazu;
Elbrus
/
ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲci/
adjective
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją
anggun
/
ɛˈlɛɟja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;
elegi
adjective
związany z elekcją, dotyczący elekcji; wybrany przez głosowanie
elektif
noun
- (historia, historyczny, historycznie) książę uprawniony do wyboru cesarza w Rzeszy (Niemieckiej);
- ktoś powołany do wzięcia udziału w decydującym akcie wyborczym
- wyborca
pemilih
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;
elektroforesis
noun
(medycyna, medyczny) urządzenie rejestrujące pracę serca
elektrokardiograf
/
ˌɛlɛkˈtrɔlʲit/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;
elektrolit
/
ˌɛlɛktrɔˈlʲiza/
noun
- (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces rozkładu pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego
- (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego
elektrolisis
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się współzależnością zjawisk elektrycznych i magnetycznych;
elektromagnetisme
/
ɛˈlɛktrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;
elektron
/
ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z elektroniką, opierający się na elektronice
elektronik
/
ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika/
noun
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;
elektronika
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dziedzina nauki i techniki zajmująca się wytwarzaniem, przesyłaniem, przetwarzaniem i zastosowaniem energii elektrycznej
teknik elektro
noun
(chemia, chemiczny) skłonność atomu pierwiastka do przyciągania elektronów w wiązaniu chemicznym;
elektronegativitas
/
ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa/
noun
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;
pembangkit tenaga listrik
noun
(elektryczność) elektrownia wytwarzająca energię elektryczną przy wykorzystaniu rozszczepienia jąder atomowych;
PLTN
/
ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
listrik
/
ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności
listrik
noun
(elektryczność) proces wprowadzania energii elektrycznej do miejsc, które jej wcześniej nie miały; rozbudowa infrastruktury elektrycznej
elektrifikasi
/
ɛˈlɛktrɨk/
noun
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi
tukang listrik
/
ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ/
noun
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;
bacaan asas
/
ˌɛlɛˈvat͡sʲja/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkimi znajdującymi się na niej elementami;
elevasi
/
ɛlf/
noun
istota fantastyczna;
elf
/
ɛˈlʲipsa/
noun
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
elips
/
ɛˈlʲita/
noun
- grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku
- wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju
elite
/
ɛlʒˈbʲjɛta/
pronoun
imię żeńskie;
Elisabet
noun
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych
email
/
ˌɛ̃mãˈnu<sup>w</sup>ɛl/
pronoun
imię męskie;
Imanuel
/
ɛ̃mˈbarɡɔ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;
embargo
/
ɛ̃mˈblɛ̃mat/
noun
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę
lambang
/
ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;
embriologi
noun
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) organizm ludzki lub zwierzęcy w stadium rozwojowym poprzedzającym poród bądź wyklucie się
embrio
/
ɛ̃ˈmɛrɨt/
noun
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę
pensiunan
/
ˌɛ̃mɛrɨˈtura/
noun
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;
pensiun
/
ˌɛ̃mʲiˈɡrat͡sʲja/
noun
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim
perantauan
/
ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvat͡ɕ/
verb
wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie
beremigrasi
/
ɛ̃ˈmʲilʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Emilia
/
ˈɛ̃mʲir/
noun
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich
amir
/
ɛ̃ˈmʲirat/
noun
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira
emirat
/
ɛ̃ˈmʲisʲja/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp.
- (fizyka, fizyczny) wypuszczanie przez ciało cząstek (np. promieniowania, elektronów)
emisi
/
ˌɛ̃mʲiˈtɔvat͡ɕ/
verb
- (ekonomia, ekonomiczny) wypuszczać na rynek papiery wartościowe lub pieniądze
insisi
- nadawać program radiowy lub telewizyjny
menyiarkan
/
ˌɛ̃mːãˈnu<sup>w</sup>ɛl/
pronoun
imię męskie;
Imanuel
/
ɛ̃ˈmɔt͡sʲja/
noun
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;
emosi
/
ˌɛ̃mɔt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
dotyczący emocji, emocjonalności
emosional
/
ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n/
noun
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;
emotikon
/
ɛ̃mˈpatʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;
empati
/
ɛ̃mˈpʲirɨsm̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;
empirisme
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) typ ról, w których specjalizuje się aktor
lapangan kerja
/
ˈɛ̃mu/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)
emu
/
ɛ̃ˈmulsʲja/
noun
mieszanina dwóch substancji;
emulsi
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;
ensefalopati
/
ɛ̃nˈt͡sɨklʲika/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;
ensiklik
/
ˌɛ̃nt͡sɨklɔˈpɛdʲja/
noun
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;
ensiklopedia
adjective
(geologia, geologiczny) dotyczący procesów zachodzących wewnątrz Ziemi
endogen
adjective
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) pochodzący z wewnątrz
endogen
/
ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja/
noun
- (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
- (potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy
endokrinologi
noun
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;
endometriosis
/
ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;
endorfin
noun
(medycyna, medyczny) wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;
endoskop
noun
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;
endoskopi
/
ɛ̃ˈnɛrʲɟja/
noun
- (fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
- entuzjazm, chęć do działania
energi
tenaga
/
ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy
vigalousi
/
ɛ̃ŋˈklava/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;
enklave
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz niemający własnego akcentu i tworzący całość akcentową z wyrazem go poprzedzającym;
enklitik
/
ɛ̃nˈtalpʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;
entalpi
/
ãnˈtãnta/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) podczas pierwszej wojny światowej: państwa walczące z państwami centralnymi
- (historia, historyczny, historycznie) porozumienie Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii utworzone w latach 1904-1907;
entente
/
ˈɛ̃ntɛr/
noun
- klawisz „Enter” na klawiaturze komputera
- strzałka na klawiszu (1.1)
memasukkan
/
ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;
entomologi
adjective
trwający w stanie zachwytu, emocjonalnie zaangażowany
antusias
/
ɛ̃nˈtuzʲjasm̥/
noun
stan zachwytu czymś; zapał, radość
gairah
/
ˈɛ̃ntɨ/
adjective
któryś z kolei
ke-n
/
ˈɛ̃w̃zɨ̃m/
noun
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;
enzim
/
ˈɛpʲi/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś
epi-
noun
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi
episenter
/
ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;
epidemi
wabah
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii
ahli epidemiologi
/
ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;
epidemiologi
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;
epigenetika
noun
nauka badająca napisy wykonane na materiałach twardych;
epigrafi
pronoun
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;
Epirus
noun
(biologia, biologiczny) (genetyka) jeden z rodzajów współdziałań pomiędzy genami polegający na ścisłym wpływie produktu genu epistatycznego na ekspresję produktów jednego lub więcej genów (zwanych hipostatycznymi);
epistasis
/
ˌɛpʲistɛ̃mɔˈlɔɟja/
noun
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;
epistemologi
/
ˌɛpʲiˈtafʲjũm/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki ku czci zmarłego
- inskrypcja nagrobna;
epitaf
/
ɛˈpʲizɔt/
noun
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)
episode
/
ɛˈpɔka/
noun
- zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)
abad
- (geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;
zaman
noun
(archeologia, archeologiczny) epoka prehistorii i starożytności, następująca po epoce kamienia i poprzedzająca epokę żelaza;
Zaman Perunggu
noun
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;
Zaman Batu
/
ˈɛpɔs/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych
epos
/
ɛˈpuzɛr/
noun
(przestarzałe, przestarzały) kandydat do małżeństwa, konkurent
perayu
/
ɛr/
noun
nazwa litery r / R
er
/
ˈɛra/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.
abad
- (geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi;
era
/
ɛˈratɔ/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 62, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1860 r.;
- (mitologia grecka) driada i wieszczka z Arkadii; kapłanka Pana;
- (mitologia grecka) muza poezji miłosnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Erato
/
ɛˈrɛkt͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;
ereksi
ngaceng
/
ˌɛrɡaˈtɨvnɨ/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim
ergativus
/
ˌɛrɡɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
nauka zajmująca się dostosowaniem urządzeń, przedmiotów i narzędzi do anatomicznych i psychofizycznych potrzeb użytkowników;
ergonomi
adjective
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii
ergonomis
/
ˈɛrʲis/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
- (mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;
Eris
/
ˌɛrɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący erotyki, seksu
erotis
/
ɛˈrɔtɨsm̥/
noun
miłość zmysłowa, o znaczącym podłożu seksualnym
erotisme
/
ɛˈrɔzʲja/
noun
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;
erosi
/
ɛrˈːata/
noun
(drukarstwo, drukarski) spis oraz sprostowanie omyłek zauważonych w wydrukowanej już książce, dołączone do niej w postaci wkładki lub wklejki
ralat
/
ɛˈrupt͡sʲja/
noun
- (astronomia, astronomiczny) wybuch gazu na Słońcu
- (geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;
erupsi
/
ˌɛrɨˈtrɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;
Eritrea
/
ˌɛrɨˈtrɔt͡sɨt/
noun
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;
eritrosit
/
ɛˈrɨvãɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;
Yerevan
/
ɛs/
noun
nazwa litery s / S
es
/
ˌɛsxatɔˈlɔɟja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.
eskatologi
/
ˈɛsɛj/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;
esai
noun
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś
eskalasi
/
ˌɛspɛˈrãntɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język międzynarodowy, opracowany przez Ludwika Łazarza Zamenhofa w 1887 r.;
bahasa Esperanto
/
ɛsˈprɛsːɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;
espresso
/
ˈɛstɛr/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;
ester
/
ˌɛstɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna
estetis
/
ɛˈstɛtɨka/
noun
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie;
estetika
/
ɛˈstɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Estonia
/
ɛˈstɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;
bahasa Estonia
/
ɛˈstrɔɡɛ̃n/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;
estrogen
/
ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm/
noun
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;
estuari
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mbabane;
Eswatini
/
ˈɛtãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;
etana
/
ɛˈtãnɔl/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;
etanol
/
ˈɛtap/
noun
- część, fragment, odcinek pokonywanej drogi
babak
- odcinek czasu wykonania danej czynności, po którym lub przed którym wystąpiła inna część działania
persinggahan
/
ɛˈtʲjɔpʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;
Ethiopia
Etiopia
/
ɛˈtʲjuda/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;
etude
/
ɛtʲˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z przynależnością do grupy narodowej
etnik
/
ˌɛtnɔˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥/
noun
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;
etnosentrisme
adjective
związany z etnografią
etnografi
noun
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną;
etnolek
/
ˌɛtnɔˈlɔɟja/
noun
(antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się klasyfikacją i opisem ludów oraz kultur
etnologi
noun
- (antropologia, antropologiczny) (socjologia, socjologiczny) grupa etniczna;
- zespół cech charakteryzujących grupę etniczną
etnis
/
ˌɛtɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;
etologi
/
ˈɛtɨka/
noun
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;
etika
/
ˌɛtɨˈcɛta/
noun
- zbiór norm i zasad panujących w określonej grupie społecznej lub środowisku;
- nalepka na produkcie zawierająca jego nazwę, zawartość, cenę itp.
etiket
/
ɛˈtɨlɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) (zobacz) eten
etena
/
ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;
etimologi
pronoun
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego;
Euboia
/
ɛw.xa.rɨˈsti.a/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino;
ekaristi
/
ɛwˈfɛ̃mʲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub ostrożne bądź aluzyjne wyrażenie zastępujące inne, zbyt drastyczne, dosadne lub nieprzyzwoite;
eufemisme
/
ɛwˈfɔrʲja/
noun
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia
euforia
/
ˈɛwfrat/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;
Efrat
/
ɛwˈɡɛ̃ɲika/
noun
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;
eugenika
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;
eukaliptus
noun
- (biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa eukariontów
- (biologia, biologiczny) organizm zbudowany z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami
eukaryota
/
ˈɛwnux/
noun
- (dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec
- mężczyzna z wyciętymi jądrami;
orang kasim
/
ɛwˈrazʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;
Eurasia
/
ɛwˈrɛka/
interjection
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu
eureka
/
ˈɛwrɔ/
noun
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;
euro
/
ˈɛwrɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Europą, Europejczykami lub Unią Europejską
Euro-
/
ɛwˈrɔt͡sɛ̃nt/
noun
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro
sen
/
ɛwˈrɔpa/
pronoun
- (geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
- (mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
Eropa
noun
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;
Eropa Timur
/
ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;
Eropa Barat
/
ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;
Eropa Tengah
/
ˌɛwtãˈnazʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;
eutanasia
/
ɛwˈtɛrpɛ/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 27, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1853 r.;
- (mitologia grecka) muza poezji lirycznej i gry na aulosie, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Euterpe
noun
(ekologia, ekologiczny) proces stopniowego wzbogacania zbiornika wodnego w substancje pokarmowe wskutek wzmożonego ich dopływu
eutrofikasi
/
ˈɛva/
pronoun
- imię żeńskie;
Hava
Hawa
- (biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
Hawa
Hava
/
ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;
pengungsian
noun
osoba ewakuowana
pengungsi
/
ˌɛvãŋˈɡɛlʲja/
noun
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;
injil
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt pobożnościowy w protestantyzmie;
evangelikalisme
/
ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
przypuszczalny, możliwy
mungkin
/
ɛ‿vu‿ˈɟɛ/
acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejska Wspólnota Gospodarcza
KEE
/
ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ/
adjective
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości
jelas
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności
pengusiran
/
ˌɛvɔˈlut͡sʲja/
noun
- (biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
- proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś
evolusi
/
ˌɛvɔluˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego;
evolusionisme
/
ˈɛzdraʃ/
pronoun
imię męskie;
Ezra
/
ɛˈzɛxʲjɛl/
pronoun
imię męskie;
Yehezkiel
/
ˈɛzɔp/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;
Aesop
/
ˈfabrɨka/
noun
produkcyjny zakład przemysłowy
pabrik
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szereg wątków i motywów powiązanych czasowo i przyczynowo, przedstawionych w utworze literackim lub filmowym
alur
/
ˈfat͡sɛt/
noun
(potocznie, potoczny) mężczyzna
paman
/
ˈfaɡɔt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;
fagot
noun
uczciwa rywalizacja w sporcie
saling menghormati
noun
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne
kembang api
/
ˈfajka/
noun
przedmiot do palenia tytoniu;
pipa
/
ˈfajnɨ/
adjective
potoczny wyraz o bardzo szerokim pozytywnym znaczeniu dla mówiącego: ciekawy, interesujący, świetny
keren
/
ˈfacir/
noun
żebrzący ascetyczny mnich muzułmański;
fakir
/
fakt/
noun
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;
fakta
kenyataan
/
ˈfaktɔr/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) podmiot zajmujący się przejmowaniem za prowizję nieprzeterminowanych wierzytelności innego podmiotu (faktoranta), a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu ich; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi
- czynnik
faktor
/
fakˈtɔrʲĩŋk/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) forma pośrednictwa handlowo-finansowego, polegająca na wykupie przez jeden podmiot (faktora) nieprzeterminowanych wierzytelności drugiego podmiotu (faktoranta) i przekazaniu przed czasem pierwotnemu wierzycielowi jego należności z potrąceniem określonej prowizji, a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu jej; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi;
anjak piutang
noun
(matematyka, matematyczny) rozkład na czynniki
faktorisasi
/
fakˈtura/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;
tagihan
adverb
zgodnie z faktami, z rzeczywistością
sebetulnya
/
fakˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
oparty na faktach
faktual
adjective
(książkowy) dobrowolny, pozostawiony do wyboru
fakultatif
/
faˈkultɛt/
noun
wydział szkoły wyższej
fakultas
/
ˈfala/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
- (przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
gelombang
noun
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) nagła, gwałtowna zmiana parametrów fizycznych ośrodka, która rozchodzi się w przestrzeni z prędkością większą niż dźwięk;
gelombang kejut
/
ˈfalːus/
noun
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności
lingga
noun
wysoki rejestr głosu ludzkiego
falseto
/
ˌfalsɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
wykazanie fałszywości jakiegoś twierdzenia, błędności hipotezy w trakcie ich weryfikacji
falsifiabilitas
noun
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał
salah
adjective
będący w bliskich stosunkach, nie zachowujący dystansu ani oficjalnych form w kontaktach
akrab
/
fãˈnatɨsm̥/
noun
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych
fanatisme
/
fãnˈdãŋɡɔ/
noun
(choreografia, choreograficzny) hiszpański taniec ludowy w rytmie 3/4 lub 6/8, ostro wybijanym kastanietami, tańczony z akompaniamentem gitary;
fandango
/
ˈfãndɔ̃m/
noun
(socjologia, socjologiczny) subkultura, społeczność aktywnych fanów, zwykle fanów fantastyki, rzadziej mangi, anime czy RPG;
kepenggemaran
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;
fanfare
/
ˌfãntaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny
- fikcyjny, zmyślony
fantastis
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;
fiksi ilmiah
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek w sztuce przedstawiający bajkowe światy z elementami fantastyki
fantasi
/
fãnˈtazʲja/
noun
wyobraźnia
fantasi
/
ˈfarat/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;
farad
/
faˈraɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;
firaun
/
ˈfarba/
noun
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania
cat
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik farbujący tkaniny
pencelup
/
farˈbɔvat͡ɕ/
verb
- (fryzjerstwo, fryzjerski) nakładać farbę na włosy
- nasycać farbą, zabarwiać
rona
/
faˈrɛrsʲci/
adjective
odnoszący się do Wysp Owczych
Faro
/
faˈrɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;
Faro
/
farˈfalːɛ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie kokardek;
farfale
/
ˈfarma/
noun
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich;
perkebunan
noun
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności
ladang angin
/
ˌfarmaˈt͡sɛwta/
noun
specjalista, znawca farmacji
apoteker
/
ˌfarmat͡sɛwˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z farmacją
farmasetis
/
ˌfarmaˈt͡sɛwtɨk/
noun
substancja wyprodukowana przez przemysł farmaceutyczny
obat
/
farˈmat͡sʲja/
noun
nauka o lekach;
farmasi
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający zmiany stężenia substancji w ustroju, zwłaszcza leków i ich metabolitów, w miarę upływu czasu;
farmakokinetika
/
ˌfarmakɔˈlɔɟja/
noun
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków
farmakologi
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) urzędowy spis leków zatwierdzonych do użycia w danym państwie, zawierający m.in. opis ich składu, właściwości oraz zalecenia dotyczące zastosowania;
farmakope
/
farˈmazɔ̃n/
noun
(potocznie, potoczny) coś bzdurnego, głupiego
tahi banteng
/
fart/
noun
(potocznie, potoczny) szczęście
babi
/
ˈfartux/
noun
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;
celemek
/
ˌfarɨˈzɛ<sup>w</sup>uʃ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę);
farisi
/
faˈsada/
noun
- (architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
- (informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;
fasad
noun
- (anatomia, anatomiczny) płaska powierzchnia kości lub zęba
- (budownictwo) wklęsły narożnik między prostopadłymi ścianami
- (informatyka, informatyczny) jeden z aspektów danych, według których można je filtrować
- (jubilerstwo, jubilerski) ukośnie oszlifowana powierzchnia kamienia szlachetnego
faset
/
faˈsɔla/
noun
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
kacang
/
faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva/
noun
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach
buncis
adjective
o jadłodajni: serwująca fast food (1.1)
makanan cepat
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;
makanan cepat
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nadziewać farszem
urukan
/
faˈʃɨsta/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu
fasis
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka faszyzmu
fasis
/
ˌfaʃɨˈstɔfsʲci/
adjective
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom
fasis
/
ˈfaʃɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;
fasisme
noun
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;
bayangan maya
/
ˈfatfa/
noun
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;
fatwa
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) służący samemu nawiązaniu lub podtrzymaniu kontaktu między rozmówcami, bez istotnej wymiany informacji
fatis
/
ˈfawna/
noun
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;
satwa
/
ˈfaza/
noun
miejsce, etap
fase
adjective
- (elektryczność) dotyczący fazy jako określonego stanu napięcia elektrycznego
- dotyczący fazy, tj. etapu, stanu lub momentu w rozwoju jakiegoś zjawiska
wujud
/
ˈfawda/
noun
załamanie tkaniny, skóry itp.
kedut
/
fawʃ/
noun
nieprawda
salah
noun
osoba, która coś fałszuje
pemalsu
/
fawˈʃɨvʲjɛ/
adverb
w sposób fałszywy
salah
/
fawˈʃɨvɨ/
adjective
sztuczny, podrobiony
salah
/
fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjät͡ɕɛl/
idiom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;
teman palsu
/
ɛv‿bʲi‿ˈaj/
acronym
Federalne Biuro Śledcze; agencja śledcza amerykańskiego rządu federalnego
FBI
/
ˌfɛdɛˈrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;
federasi
/
ˌfɛdɛˈrat͡sʲja rɔˈsɨjska/
pronoun
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji
Federasi Rusia
/
ˌfɛdɛraˈt͡sɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji/
pronoun
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej
Republik Federal Brasil
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system organizacji państwa lub sposób myślenia politycznego, w którym różne jednostki tworzą federację
federalisme
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Etiopii
Republik Demokratik Federal Etiopia
/
fɛˈdɔra/
noun
(odzieżownictwo) fason kapelusza z rondem, początkowo kobiecego, później męskiego, z wklęsłą fałdą na środku;
fedora
noun
(neologizm) (potocznie, potoczny) coś, co jest zmanipulowane lub spreparowane, tylko z pozoru wyglądające na prawdziwe ((na przykład) zdjęcie) lub markowe ((na przykład) buty / koszulka / telefon), w rzeczywistości jednak sfałszowane
gadungan
adjective
związany z fekaliami, dotyczący fekaliów
tahi
noun
(potocznie, potoczny) coś, co obniża wartość, jakość
membelot
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor felietonu lub ich cyklu
kolumnis
/
ˈfɛlʲiks/
pronoun
imię męskie;
Felix
/
ˌfɛ̃mʲĩˈɲista/
noun
zwolennik feminizmu
feminis
/
ˌfɛ̃mʲĩˈɲistka/
noun
kobieta dążąca do wprowadzenia w życie zasad feminizmu, zwolenniczka feminizmu
feminis
/
fɛ̃ˈmʲĩɲism̥/
noun
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;
feminisme
noun
kobieta fatalna, która doprowadza mężczyznę do klęski, zguby;
femme fatale
/
ˈfɛ̃ɲiks/
noun
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności;
feniks
noun
- (botanika, botaniczny) Foeniculum vulgare, roślina warzywna, o białych, mięsistych łodygach;
- (spożywczy) jarzyna z fenkułu (1.1)
adas
/
ˈfɛ̃nɔl/
noun
- (chemia, chemiczny) aromatyczny związek chemiczny zawierający jedną lub więcej grup hydroksylowych (–OH), związanych bezpośrednio z atomami węgla znajdującymi się w pierścieniu;
- (chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna benzenu, C6H5OH;
fenol
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, który zajmuje się badaniem cyklicznych zjawisk w życiu roślin i zwierząt, szczególnie w zależności od warunków klimatycznych i pór roku;
fenologi
noun
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;
fenomenalisme
/
ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃ˈnalnɨ/
adjective
niezwykły, wyjątkowy, zjawiskowy
fenomenal
noun
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;
fenomenologi
noun
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;
fenotipe
/
fɛrm/
noun
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;
fermium
/
ˌfɛrmɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;
fermentasi
/
ˈfɛrmʲjɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;
fermion
/
fɛˈstʲival/
noun
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem
festival
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;
feodalisme
adjective
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem
feodal
/
fɛs/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;
Fez
/
fɛs/
noun
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem;
fez
/
ˈfʲjaskɔ/
noun
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś
kegagalan
/
fʲiˈdɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym;
fideisme
/
ˌfʲiduˈt͡sʲjarnɨ/
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powierniczy
fidusier
/
ˈfʲid͡ʒʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;
Fiji
/
ˈfʲiɡa/
noun
(spożywczy) owoc figi (1.1)
buah ara
/
ˈfʲiɟɛl/
noun
coś zrobionego dla żartu, dla rozrywki
kecohan
/
fʲiˈɡɔvʲjɛt͡s/
noun
- (systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi
- (systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;
ara
noun
(botanika, botaniczny) Ficus elastica, gatunek rośliny z rodziny morwowatych pochodzący z Półwyspu Indyjskiego, Indochin i Malezji;
karet merah
/
fʲiˈɡura/
noun
- (heraldyka, heraldyczny) szeroko pojęte godła herbowe/mobilia;
angkut
- (sztuka) odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka
patung
noun
- coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystko to co jest wymyślone przez autora, to co nie jest historyczną prawdą
fiksi
/
ˌfʲilaˈdɛlfʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;
Philadelphia
/
ˌfʲilãnˈtrɔpʲja/
noun
bezinteresowne świadczenie pomocy
filantropi
/
ˈfʲilar/
noun
- (architektura, architektoniczny) wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji;
- (górnictwo, górniczy) nietknięta część górotworu, pozostawiona do podparcia stropu
pilar
noun
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych
filatelis
/
fʲiˈlʲiɡrãn/
noun
(jubilerstwo, jubilerski) technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;
filigran
/
ˈfʲilʲip/
pronoun
imię męskie;
Filipus
/
ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;
Filipina
/
ˌfʲilʲiˈʒãnka/
noun
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje;
cangkir
/
fʲilm/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;
film
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku filmu dokumentalnego (1.1)
film dokumenter
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) horror
film horor
/
ˌfʲilɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;
filologi
/
fʲiˈlɔzɔf/
noun
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii
ahli pikir
/
ˌfʲilɔˈzɔfʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;
filsafat
/
ˌfʲilɔzɔˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii
berfilsafat
verb
(filozofia, filozoficzny) uprawiać filozofię
merenungkan
verb
- będąc filtrem, zatrzymywać szkodliwe czynniki
- oczyszczać, przepuszczając przez filtr
menyaring
/
fʲĩn/
noun
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii
Finlandia
noun
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem
keuangan
/
ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ/
adjective
dotyczący finansów
finansial
/
fʲĩnˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;
Finlandia
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku płetwal zwyczajny, Balaenoptera physalus;
Paus Sirip
/
ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ/
adjective
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;
lili
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią;
Fyn
/
fʲjɔrt/
noun
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;
fyord
/
ˈfʲjɔwɛk/
noun
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;
lili
/
ˈfʲirma/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zarejestrowana urzędowo nazwa, pod którą przedsiębiorca działa;
- (potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo
firma
/
fʲirˈmãmɛ̃nt/
noun
nieboskłon, sklepienie niebieskie, niebo
cakrawala
adjective
dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa
fiskal
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) męski głos o wysokim brzmieniu
falseto
- (przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) nieprawidłowe połączenie między dwiema częściami ciała, które normalnie nie są połączone
hiliran
/
ˈfʲiʃka/
noun
- kartonik z hasłem, słówkiem, datą historyczną lub pytaniem na awersie oraz definicją, tłumaczeniem, objaśnieniem lub odpowiedzią na rewersie, używany do nauki, też: cyfrowa wersja takiego kartonika
- mała kartka z informacją
kartu kilas
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;
fitoestrogen
/
ˌfʲitɔˈstɛrɔl/
noun
(biochemia, biochemiczny) sterol pochodzenia roślinnego
fitosterol
/
fʲjut/
noun
- (pospolicie) (wulgarnie, wulgaryzm) penis
bajingan
- (pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) mężczyzna, facet
bedebah
noun
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów
fisiologi
adjective
- dotyczący działu fizjologii
- odnoszący się do naturalnych czynności organizmu
fisiologis
noun
rysy twarzy, twarz
firasat
/
ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta/
noun
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii
fisioterapis
noun
(medycyna, medyczny) metoda leczenia usprawniającego poprzez stymulowania organizmu bodźcami fizycznymi
fisioterapi
/
fʲiˈzɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest związane z wyglądem zewnętrznym człowieka
jasmani
/
fʲiˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
- dostępny zmysłom
fisik
- związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje
jasmani
/
ˈfʲizɨka/
noun
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;
fisika
/
ˈfʲĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;
bahasa Finlandia
/
ˈflaɡa/
noun
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu
bendera
/
ˈflaci/
noun
(spożywczy) części żołądka wołowego lub cielęcego, produkt na flaki (1.1)
babat
/
ˌflãmbʲirɔˈvãɲɛ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób podawania potrawy, polegający na oblaniu mocnym alkoholem i podpaleniu
flambe
/
ˈflãmʲĩŋk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;
flamingo
/
ˈflãndrʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii
Flandria
/
flãˈnɛla/
noun
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;
flanel
/
flaˈʃɔvʲjɛt͡s ˌmʲjɛ̃ŋkːɔt͡ɕɛrʲˈɲistɨ/
noun
(botanika, botaniczny) gatunek małego drzewa pochodzącego z Ameryki Środkowej i Antyli;
buah sirsak
/
flɛˈt͡ɕista/
noun
muzyk, który gra na flecie
pemain flute
noun
(fizjologia, fizjologiczny) śluzowa wydzielina dróg oddechowych
dahak
/
ˈflɛjtux/
noun
kawałek cienkiej tkaniny, służący do owinięcia kuli w czarnoprochowej broni odprzodowej, brudzący się przy ładowaniu i wystrzale;
pelekat
/
ˈflɛksʲja/
noun
(gramatyka) odmiana wyrazów
infleksi
/
flɛt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;
suling
/
ˈflɛtʲɲa ˈpãna/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;
pan flute
/
flɔˈrɛ̃nt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;
Firenze
noun
- (sport, sportowy) konkurencja szermiercza, w której zawodnicy walczą pchnięciami przy użyciu floretu (1.1)
- cienka, sprężysta broń kolna, przeznaczona do zadawania trafień czubkiem klingi; lekka broń szermiercza o czworograniastej klindze
floret
/
ˈflɔta/
noun
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zbiór jednostek pływających;
armada
noun
(chemia, chemiczny) metoda rozdzielania frakcji mieszanin materiałów wykorzystująca różnice w zwilżalności ich ziaren;
flotasi
/
ˈflu<sup>w</sup>ɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;
fluor
fluorin
noun
(fizyka, fizyczny) samorzutne świecenie niektórych substancji pod wpływwem różnych czynników (jak np. światło, promienie katodowe, promieniowanie nadfioletowe, promienie rentgenowskie) trwające dopóty, dopóki działają te czynniki;
fluoresen
/
ˈfɔbʲja/
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś
fobia
/
ˈfɔka/
noun
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;
anjing laut
/
ˈfɔldɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog
folder
/
ˈfɔlʲja/
noun
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;
kerajang
noun
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;
bungkus gelembung
/
ˈfɔlklɔr/
noun
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.
folklor
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;
fondu
/
ˈfɔ̃nɛ̃m/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;
fonem
/
fɔ̃ˈnɛtɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;
fonetik
noun
- (akustyka, akustyczny) reprodukowany dźwięk docierający do ucha słuchającego przy odtwarzaniu nagrania, projekcji filmu itp. w postaci fali akustycznej
- (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (telewizja, telewizyjny) sygnał dźwiękowy przesyłany z nadajnika do odbiornika radiowego, telewizyjnego itp., za pomocą fali elektromagnetycznej
bunyi
/
ˌfɔ̃nɔˈlɔɟja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o fonemach i relacjach między nimi;
fonologi
/
fɔ̃nˈtãnːa/
noun
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;
air mancur
interjection
(potocznie, potoczny) precz!
keluar
noun
(historia, historyczny, historycznie) (zarządzanie) metoda organizacji pracy stworzona na początku XX w. przez Henry'ego Forda;
fordisme
/
fɔˈrɛ̃mnɨ/
adjective
- (geometria) dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości;
- (geometria) dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe;
- (książkowy) o prawidłowym, regularnym kształcie; kształtny, zgrabny
reguler
/
ˈfɔrma/
noun
- kondycja fizyczna osoby
- zewnętrzny kształt
bentuk
- (cukiernictwo) naczynie do pieczenia ciast
loyang
/
fɔrˈmat͡sʲja/
noun
- (geologia, geologiczny) jednostka podstawowa w litostratygrafii
- (wojskowość, wojskowy) samodzielny oddział wojskowy
formasi
- grupa ludzi, których łączą określone poglądy
partai
noun
(fizyka, fizyczny) składnik dźwięku nadający mu swoistą barwę
forman
/
fɔrˈmulaʃ/
noun
- (informatyka, informatyczny) fragment strony WWW przeznaczony do wypełniania przez użytkownika danymi lub tekstem
- blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia
borang
verb
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie
merumuskan
/
ˈfɔrsa/
noun
(potocznie, potoczny) pieniądze
duit
/
fɔrt/
noun
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna
benteng
/
ˈfɔrtɛl/
noun
sprytne oszustwo, podstęp
muslihat
/
fɔrˈtɛpʲjãn/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;
piano
/
ˈfɔsa/
noun
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;
jarak pemisah
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej;
fosfolipid
/
ˈfɔsfɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;
fosfor
noun
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;
fosfat
/
ˈfɔtɛl/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj jednoosobowego siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;
kursi berlengan
/
fɔˈtɔɡraf/
noun
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;
fotograf
/
ˌfɔtɔˈɡrafʲja/
noun
(fotografia) sztuka wykonywania fotografii (1.1);
fotografi
/
ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć
fotografis
/
ˌfɔtɔɡraˈfɔvat͡ɕ/
verb
robić zdjęcie, robić fotografię
membuat foto
/
ˌfɔtɔˈkɔpʲja/
noun
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu, druku, rękopisu itp. uzyskana techniką fotograficzną
fotokopi
/
ˈfɔtɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;
foton
noun
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;
fotorealisme
noun
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;
fotosintesis
/
ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥/
noun
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę;
fototropisme
noun
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł;
fauvisme
noun
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;
foyer
noun
- (handel, handlowy) opłata pobierana przez przewoźnika za fracht (1.1)
- (handel, handlowy) przewóz towarów w określone miejsce jakimś środkiem transportu
- (handel, handlowy) ładunek, który transportowany jest podczas frachtu (1.1)
kargo
/
ˈfrajɛr/
noun
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane
tolol
/
ˈfrakt͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa partyjna, klub w parlamencie, który prezentuje odrębny program
faksi
adjective
związany z fraktalem, dotyczący fraktala
fraktal
/
frãˈmuɡa/
noun
(budownictwo) rama okna lub drzwi
kosen
/
frãɲˈt͡ɕiʃɛk/
pronoun
imię męskie;
Fransiskus
/
ˈfrãnt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;
Perancis
Prancis
/
frãnˈt͡susʲci/
adjective
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji
bahasa Perancis
/
frãnˈt͡susʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;
bahasa Perancis
/
frãnˈt͡susʲci ˌpɔt͡saˈwũnɛk/
noun
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust;
ciuman Perancis
/
ˈfrãnt͡sus/
noun
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji
Perancis
/
frãnˈt͡suska/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji
wanita Perancis
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) rodzaj współpracy gospodarczej pomiędzy samodzielnymi podmiotami, w ramach której franczyzobiorca prowadzi swoje przedsiębiorstwo pod marką i według koncepcji franczyzodawcy;
- w przemyśle rozrywkowym: zbiór powiązanych ze sobą dzieł kultury masowej, najczęściej chronionych prawem autorskim;
waralaba
noun
(ekonomia, ekonomiczny) osoba prowadząca działalność gospodarczą na podstawie umowy franczyzy
ahli waralaba
/
ˈfrãŋkfurt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (zobacz) Frankfurt nad Menem
Frankfurt
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
Frankfurt
noun
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie udostępniane za darmo, którego kod źródłowy nie jest udostępniany użytkownikowi
peranti cuma-cuma
/
frɛˈɡata/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;
cikalang
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
- (marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;
fregat
noun
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;
frenologi
/
frɛsk/
noun
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk;
fresko
/
frɔ̃nt/
noun
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;
hadapan
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;
fruktosa
noun
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;
frustrasi
noun
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;
fruitarianisme
/
ˈfrɨtka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;
kentang goreng
noun
- (handel, handlowy) porcja frytek (1.1)
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa ze smażonych na oleju pociętych ziemniaków
kentang goreng
noun
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;
penggorengan
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;
Friesland
/
frɨˈzura/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;
gaya rambut
adjective
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)
Frisia
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodniogermański, którym posługują się Fryzowie
Frisia
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, położone nad Zatoką Omańską, stolica emiratu Fudżajra;
Fujairah
interjection
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia
bah
hih
idih
ih
noun
poddanie działaniu gazów celem pozbycia się szkodliwych organizmów z obiektu;
fumigasi
/
fũnˈdat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;
yayasan
noun
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji
fundamentalisme
/
ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ/
adjective
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy
dasar
/
fũnˈdatɔr/
noun
ktoś, kto coś ufundował lub dał czemuś początek;
pendiri
verb
(potocznie, potoczny) zapraszać i płacić za poczęstunek
membelah
/
ˈfũnduʃ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) wyodrębniony zasób finansowy przeznaczony na określone cele
dana
/
fũŋʲˈɟit͡sɨt/
noun
(biochemia, biochemiczny) (mykologia, mykologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;
fungisida
/
ˈfũŋkt͡sʲja/
noun
- (informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
- (matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
- przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;
fungsi
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana językowa wydzielona ze względu na funkcję, jaką spełnia w procesie porozumiewania się między ludźmi
fungsiolek
/
ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ/
noun
- cecha tego, co jest funkcjonalne
- funkcja, cecha użytkowa programu lub urządzenia
fungsionalitas
/
ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ/
noun
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej;
fungsionaris
/
ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ/
noun
działanie
faal
/
ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy
faal
/
fũnt/
noun
- (jednostka monetarna) waluta niektórych państw
- (jednostka miary) anglosaska, pozaukładowa jednostka masy równa 0,453 592 37 kg;
paun
noun
(chemia, chemiczny) ciekły, łatwopalny węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C4H4O, mający zapach zbliżony do chloroformu;
furan
/
ˈfurʲja/
noun
(potocznie, potoczny) gwałtowny napad nieopanowanego gniewu, wściekłości
angkara
noun
(spożywczy) makaron świderki
fusili
/
ˈfudbɔl ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/
noun
(sport, sportowy) sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły
sepak bola amerika
noun
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) piłka używana podczas gry w futbol
bola sepak
/
ˈfutrɔ/
noun
- (heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
- (krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan
- (odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść
- (zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu
bulu
/
ˈfutsal/
noun
(sport, sportowy) halowa piłka nożna;
futsal
noun
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe
futurolog
/
ˌfuturɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu
- taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości
futuristis
/
ˈfuzʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe
fusi
/
ˌɡabarˈdɨ̃na/
noun
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.
gabardin
/
ɡaˈbʲĩnɛt/
noun
- (przenośnie, przenośnia) rada ministrów
dewan menteri
- lokal przeznaczony do wykonywania specjalistycznego zawodu
kamar bedah
- sala przeznaczona do wystawiania np. okazów
penjabatan
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;
kabinet bayangan
/
ɡaˈblɔta/
noun
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary
etalase
/
ˈɡabɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Gabon
/
ˈɡabrʲjɛl/
pronoun
imię męskie;
Gabriel
/
ɡat/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;
binatang melata
/
ˌɡadaˈtlʲivɨ/
adjective
taki, który dużo i chętnie mówi
banyak omong
/
ˈɡadat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) mówić, (lekceważąco, lekceważący) rozmawiać
omong kosong
/
ɡaˈduwa/
noun
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi
cerewet
/
ˈɡad͡ʒɛt/
noun
(neologizm) przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie;
acang
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar autonomiczny, położony w południowej części Mołdawii;
Gagauzia
/
ɡal/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;
galium
/
ɡaˈlaktɨka/
noun
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;
galaksi
/
ˌɡalaˈrɛta/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny
selai
/
ɡaˈlɛra/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;
galai
/
ɡaˈlɛrʲja/
noun
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum
galeri
/
ˌɡalʲiˈlɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;
Galilea
noun
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) ruch polityczno-religijny we Francji podkreślający autonomię Kościoła narodowego i ograniczenie władzy papieża na rzecz soboru powszechnego oraz władzy świeckiej (króla)
Galikanisme
/
ˈɡalɔ̃n/
noun
- (jednostka miary) jednostka objętości używana w krajach anglosaskich;
- naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach;
galon
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego;
galvanometer
/
ˈɡãmbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Gambia
/
ɡãˈmɛta/
noun
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;
sel gamet
/
ɡãnˈdava/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;
Gent
/
ˈɡãŋɡɛs/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach;
Gangga
/
ɡãŋˈɡrɛ̃na/
noun
(medycyna, medyczny) proces gnilny tkanek wywołany w żywym organizmie przez bakterie gnilne;
gangren
noun
udzielanie nagany
menegur
verb
wyrażać słownie dezaprobatę, udzielać słownej krytyki
mencela
/
ˈɡapʲit͡ɕ‿ɕɛ/
verb
(potocznie, potoczny) uporczywie się przyglądać, wpatrywać się
tataplah
/
ˈɡaraʃ/
noun
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;
garasi
/
ɡarp/
noun
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;
punuk
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od garbować
penyamakan
/
ˌɡardɛˈrɔba/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy
kamar ganti
noun
(przenośnie, przenośnia) wąskie przejście
ngarai
/
ˈɡarʲd͡ʑit͡ɕ/
verb
myśleć o kimś lub postępować z nim z pogardą
benci
/
ˈɡardwɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;
tenggorok
tekak
adjective
- cecha o wielkim, straszliwym natężeniu
- wielki, żarłoczny i rubaszny, taki jaki był książkowy Gargantua
besar
/
ɡarn̥ˈt͡sarstfɔ/
noun
rzemiosło zajmujące się ręcznym wyrobem naczyń glinianych;
tembikar
/
ˈɡarn̥t͡saʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne
kumbakara
/
ˈɡarnɛk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;
pot
/
ɡarʲˈɲitur/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;
setelan
noun
- (wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania garnizonu (1.1)
- (wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu
garnisun
pronoun
(mitologia, mitologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduistyczne i buddyjskie bóstwo przedstawiane w postaci orła, zwykle o ludzkim ciele w złotych lub czerwonych barwach;
Garuda
/
ɡarʲɕt͡ɕ/
noun
- ilość mieszcząca się w garści (1.1)
genggam
- dłoń złożona tak, aby móc coś zaczerpnąć lub chwycić
palem
/
ˌɡastarˈbajtɛr/
noun
obcokrajowiec będący czasowo na emigracji zarobkowej (często jako tania siła robocza) w kraju wysoko rozwiniętym
pekerja migran
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się czynnościami i schorzeniami układu pokarmowego i gruczołów trawiennych;
gastroenterologi
noun
(medycyna, medyczny) wziernikowanie górnego odcinka przewodu pokarmowego;
gastroskopi
/
gaˈtuŋki/, /
ɡaˈtũnɛk/
noun
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;
spesies
noun
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;
gavial
/
ˈɡavra/
noun
(łowiectwo, łowiecki) zimowe legowisko niedźwiedzia i miejsce narodzin młodych;
ruang santai
/
ˈɡavrɔ̃n/
noun
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;
maret
verb
prowadzić luźną rozmowę
kongko
/
ɡas/
noun
- (fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
- (technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
- (wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
gas
/
ˈɡasʲ ˌt͡ɕɛplarʲˈɲãnɨ/
noun
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;
gas rumah kaca
/
ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego
yperit
/
ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny ostatniej, 18 grupy układu okresowego;
gas mulia
/
ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ/
noun
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;
gas alam
noun
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana
kain jarang
/
ɡaˈzɛta/
noun
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;
koran
surat kabar
/
ɡaˈzɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu;
pipa gas
adjective
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla
bersoda
/
ˈɡawka/
noun
- regulator danych funkcji w urządzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych
kancing
- mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu
kenop
- (dawniej, dawny) kulka używana w głosowaniach
kertas suara
/
ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;
pala
/
ˈɡawɔ̃w̃ɕ/
noun
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu
dahan
/
ɡaɕˈɲit͡sa/
noun
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;
pemadam api
adjective
zachowujący się w sposób niegrzeczny, szorstki
kampungan
/
ɡdãj̃sk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Polsce, stolica województwa pomorskiego;
Gdańsk
verb
(potocznie, potoczny) narzekać w sposób nużący i męczący
menggerutu
/
ɡdɨ/
conjunction
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego
ketika
verb
(potocznie, potoczny) snuć przypuszczenia; rozwodzić się nad tym, co by było, gdyby
berspekulasi
/
ˈɡdɨbɨ/
conjunction
…wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia
tentang
/
ˈɡdɨ̃ɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;
Gdynia
/
ɟd͡ʑɛ/
interrogativePronoun
służący do tworzenia pytań o lokalizację
di mana
dimana
/
ɡɛj/
noun
homoseksualny mężczyzna;
gay
/
ˈɡɛjzɛr/
noun
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;
geiser
/
ˈɡɛkɔ̃n/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach
toke
tokek
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;
Gelderland
noun
terapia śmiechem;
gelotologi
/
ɡɛ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;
gen
/
ˌɡɛ̃nɛaˈlɔɟja/
noun
geneza rodu uwzględniająca następstwo pokoleń i koligacje
genealogi
noun
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku
generasi
noun
(wojskowość, wojskowy) naczelny wódz w niektórych armiach;
jenderal besar
noun
rozszerzenie danego twierdzenia, zasady czy wniosku wysnutego na podstawie pojedynczych lub powierzchownych faktów na większy zakres zjawisk
generalisasi
/
ˌɡɛ̃nɛˈratɔr/
noun
(elektryczność) prądnica, szczególnie o dużej mocy;
pembangkit
/
ɡɛ̃ˈnɛraw/
noun
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;
jenderal
/
ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi/
noun
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;
letnan jenderal
pronoun
(biblijny) Księga Rodzaju
Genesis
/
ɡɛ̃ˈnɛtɨka/
noun
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;
genetika
/
ɡɛ̃ˈnɛva/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
- (administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;
Jenewa
/
ɡɛ̃ˈnɛza/
noun
zespół czynników prowadzących do powstania czegoś
origo
adjective
- wybitnie uzdolniony
- znakomity
brilian
/
ˈɡɛ̃ɲjuʃ/
noun
- osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
- czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent
genius
/
ˈɡɛ̃nɔ̃m/
noun
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;
genom
/
ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa/
pronoun
imię żeńskie;
Geneveva
/
ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;
Genova
adjective
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia
geosentrik
noun
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;
geoda
/
ˌɡɛɔˈdɛzʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;
geodesi
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej;
geofisika
/
ɡɛˈɔɡraf/
noun
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii
ahli geografi
/
ˌɡɛɔˈɡrafʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;
geografi
/
ˌɡɛɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z geografią, odnoszący się do geografii
geografis
/
ɡɛˈɔlɔk/
noun
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii
geolog
/
ˌɡɛɔˈlɔɟja/
noun
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;
geologi
/
ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja/
noun
- (matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;
geometri
- (matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
geometri
ilmu ukur
/
ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja/
noun
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;
geomorfologi
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne
geopolitik
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;
Georgia
adjective
związany z ciepłem i gorącymi źródłami we wnętrzu Ziemi
geotermal
/
ˈɡɛpart/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;
citah
/
ɡɛrʲˈjatrʲja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego;
geriatri
/
ˈɡɛrmãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;
germanium
/
ɡɛrˈmãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna nazwa ziem na wschód od Renu i na północ od Dunaju;
Jerman
noun
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek ludu indoeuropejskiego zamieszkującego w starożytności i średniowieczu terytoria północnej i środkowo-północnej Europy;
orang Jerman
/
ɡɛst/
noun
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi
karakter
/
ˈɡɛtːɔ/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
- (przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
- dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
- w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej
kampung yahudi
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
Göttingen
/
ˈɡãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;
Ghana
noun
indyjskie masło klarowane;
gi
/
ɟawr/
noun
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina
kafir
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech;
Ghibellin
/
ɟiˈbraltar/
pronoun
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego
Gibraltar
noun
- (anatomia, anatomiczny) część goleni cielęcia, jagnięcia lub innego zwierzęcia
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z giczy (1.1)
sengkel
/
ɟɛs/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;
lalat liang
/
ˈɟɛwda/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;
bursa
/
ɟɛwˈdɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od: giełda
bursa
noun
(jednostka miary) jednostka częstotliwości równa miliardowi herców
gigahertz
/
ˈɟiɡãnt/
noun
(zobacz) olbrzym
gergasi
noun
- gigantyczne rozmiary czegoś
- ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu
gigantisme
/
ˈɟildʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych;
gilda
/
ˌɟilɔˈtɨ̃na/
noun
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy;
guillotine
/
ˌɟĩmnaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z gimnastyką, służący gimnastyce
senam
/
ɟĩmˈnastɨka/
noun
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną
senam
verb
(sport, sportowy) poddawać ćwiczeniom gimnastycznym
gembleng
/
ɟĩmˈnazʲjũm/
noun
(edukacja, edukacyjny) rodzaj szkoły ogólnokształcącej, występujący w przeszłości w Polsce i współcześnie w systemach oświaty wielu innych państw;
sekolah menengah pertama
/
ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja/
noun
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;
- (potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) oddział szpitala, kliniki lub uczelni medycznej, który zajmuje się ginekologią (1.1)
ginekologi
/
ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja/
noun
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem
ginekomastia
/
ˈɟĩnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
wymierać (o dużej grupie organizmów)
binasa
/
ɟips/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;
gipsum
/
ɟiˈtara/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;
gitar
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;
gitar bas
/
ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃna/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;
gitar listrik
/
ˌɟitaˈʒɨsta/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze
gitaris
/
ˌɡlat͡sʲjɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;
glasiologi
/
ˈɡlɛba/
noun
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;
tanah
/
ˌɡlʲit͡sɛˈrɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;
gliserin
noun
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;
glikogen
/
ɡlʲĩn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13; [od 1850 r.]
aluminium
/
ˈɡlʲĩna/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;
tanah liat
/
ˈɡlʲĩɲaʃ/
noun
(potocznie, potoczny) policjant
polisi
/
ˌɡlɔbalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;
globalisasi
noun
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) globalizacja
globalisme
/
ɡlɔˈbalnɛ ˌɔt͡ɕɛˈplɛ̃ɲɛ/
noun
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;
pemanasan global
/
ˈɡlɔbus/
noun
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;
globe
/
ɡlɔ̃n/
noun
Algae, rodzaj organizmów wodnych;
ganggang
noun
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy
glosarium
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;
glukosa
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) organiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu glutaminowego, biały proszek dodawany do potraw i konserw w celu uwydatnienia ich właściwości smakowych i zapachowych;
micin
/
ˈɡlutɛ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;
gluten
/
ɡmax/
noun
okazały budynek w którym znajduje się zwykle ważna instytucja
bangunan megah
/
ɡnat/
noun
(slangowo) pistolet
potong
/
ɡnat͡ɕ/
verb
pędzić, spieszyć się, jechać bardzo szybko
laju
/
ˈɟɲazdɔ/
noun
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;
sarang
/
ɟɲazˈdɔvat͡ɕ/
verb
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego
gugus
noun
(biologia, biologiczny) proces rozkładu materii ożywionej pod wpływem drobnoustrojów
dekomposisi
/
ˈɟɲida/
noun
jajo wszy;
telur kutu
/
ɟɲɛf/
noun
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;
kemarahan
/
ɟɲɛ̇ɕt͡ɕ/
verb
miażdżyć
abklats
verb
- (potocznie, potoczny) mieszkać w ciasnocie
berjubel
- (zoologia, zoologiczny) budować gniazdo czy legowisko, zamieszkiwać je; mieć gniazdo, siedlisko
bertengger
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;
gnostisisme
/
ɡnu/
noun
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;
wildebeest
/
ɡnuj/
noun
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;
pupuk
/
ɡɔ/
noun
rodzaj gry planszowej;
go
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;
Goa
/
ˈɡɔblʲĩn/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;
hantu
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsta, ostra koreańska pasta z czerwonej papryki chili, ryżu i fermentowanej soi;
gocujang
adjective
związany z Gotami, dotyczący Gotów
bahasa Goth
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;
bahasa Goth
/
ˈɡɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;
marwah
martabat
/
ɡɔˈd͡ʑilːa/
pronoun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;
Godzilla
/
ɡɔˈd͡ʑĩna/
noun
- (jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
- moment w ciągu doby wyrażony w jednostkach czasu
jam
/
ɡɔˈd͡ʑĩna ˌpɔlʲiˈt͡sɨjna/
noun
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;
jam malam
adjective
odnoszący się do godziny
jam
/
ˈɡɔdwɔ/
noun
(heraldyka, heraldyczny) wizerunek przedstawiony na tarczy herbowej;
angkut
/
ɡɔfr̥/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;
wafel
/
ɡɔl/
noun
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób
gol
/
ɡɔˈlarka/
noun
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia;
alat cukur
/
ˈɡɔlɛ̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;
betis depan
/
ɡɔlf/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;
golf
pronoun
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;
Golgota
pronoun
(biblijny) filistyński olbrzym pokonany przez Dawida strzałem z procy;
Goliat
/
ˈɡɔlʲit͡ɕ/
verb
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze
membotak
pronoun
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;
Gomora
noun
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) gruczoł płciowy produkujący komórki rozrodcze;
gonad
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon pobudzający czynność gonad;
gonadotrofin
/
ɡɔ̃nˈdɔla/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
- (lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca
gondola
/
ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą
pendayung gondola
/
ɡɔ̃ndˈvãna/
pronoun
(geologia, geologiczny) jeden z superkontynentów powstałych w wyniku rozpadu Pangei;
Gondwana
/
ɡɔ̃ŋk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;
gong
/
ˈɡɔ̃ɲɛt͡s/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;
gajah
noun
(jeździectwo, jeździecki) bieg koni podczas wyścigów
pacuan
/
ˈɡɔ̃ɲit͡ɕ/
verb
biec, poruszać się szybko za czymś lub kimś, aby go doścignąć i schwytać
mengejar
noun
(budownictwo) drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych;
sirap
/
ɡɔrˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
- (botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;
- (spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno gorczycy (1.1) do spożycia lub na siew
moster
adjective
taki, który wykazuje szczególny zapał
giat
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, stolica Republiki Ałtaju;
Gorno-Altaysk
/
ˈɡɔrɨl/
noun
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;
gorila
/
ˈɡɔʃʲci/
adjective
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
getir
pahit
/
ɡɔˈrɔ̃nt͡sɔ/
noun
wysoka temperatura, upał
panas
/
ɡɔˈrɔ̃nt͡sɨ/
adjective
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
panas
/
ɡɔˈrɔ̃n͇t͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;
demam
panas badan
sakit panas
/
ˌɡɔspɔˈdarka/
noun
- gospodarowanie, zarządzanie czymś
direksi
- całokształt działalności gospodarczej
- (potocznie, potoczny) gospodarstwo rolne
ekonomi
verb
prowadzić gospodarkę danego miejsca lub miejscowości
mengelola
/
ˌɡɔspɔˈdarstfɔ/
noun
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie
perkebunan
noun
(ekonomia, ekonomiczny) wszelkie czynności i przedmioty składające się na prowadzenie domu
rumah tangga
/
ɡɔsˈpɔdaʃ/
noun
- (rolnictwo, rolniczy) rolnik posiadający własne gospodarstwo
petani
- (biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
- osoba przyjmująca gości
tuan rumah
/
ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva/
noun
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi
ibu rumah tangga
/
ˌɡɔtɔˈvãɲɛ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (rzeczownik odczasownikowy) od gotować
memasak
/
ɡɔˈtɔvat͡ɕ/
verb
- przyrządzać ciepłą potrawę
masak
- doprowadzać do wrzenia
merebus
- (o wodzie, potrawie) osiągać temperaturę wrzenia
godok
noun
stan pełnego przygotowania do czegoś
kesiapsiagaan
/
ɡɔˈtɔvɨ/
adjective
- chętny i zdolny do zrobienia czegoś
- skończony, wykonany
siap
/
ɡɔˈtufka/
noun
- (bankowość, bankowy) (księgowość) pieniądze, którymi można płacić w każdej chwili
- pieniądze w postaci banknotów lub monet
kes
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto położone w zachodniej części Holandii;
Gouda
/
ˈɡɔwɔ̃mp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;
merpati
burung merpati
noun
(zootechnika, zootechniczny) odmiana udomowionego gołębia skalnego (Columba livia domestica), którą człowiek od wieków hoduje i tresuje do przenoszenia wiadomości na duże odległości;
burung merpati pos
/
ˌɡɔwɛ̃mˈbʲit͡sa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) samica gołębia
burung dara
verb
o stanach psychicznych stawać się widocznym
jaga
/
ɡɔɕt͡ɕ/
noun
- osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji
tamu
- osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.
tamu
undangan
/
ˈɡɔʑd͡ʑik/
noun
- (botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;
anyelir
/
ɡra/
noun
- granie na instrumencie
mengharukan
- (sport, sportowy) mecz
- zabawa według ustalonych reguł;
permainan
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający prowadzenie elektronicznej gry, w której gracz kontroluje obraz wyświetlany na ekranie;
permainan komputer
/
ˈɡrabʲjɛ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;
garu
/
ˈɡrabʲjɛʃ/
noun
zabieranie siłą czyjejś własności; obrabowanie, plądrowanie
penjarahan
noun
ten, kto dokonuje grabieży, rabuje, łupi
garong
/
ɡrat͡ʃ/
noun
uczestnik gry lub zawodów
pemain
/
ɡrat/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;
hujan es
/
ˈɡradʲjɛ̃nt/
noun
- (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu;
- płynne przejście jednego koloru w drugi;
gradasi
/
ˈɡrafɛ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;
grafena
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją
grafi
/
ɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)
grafis
/
ˈɡrafʲik/
noun
harmonogram prac
jadwal
/
ˈɡrafʲika/
noun
- (informatyka, informatyczny) obraz powielany komputerowo
- dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie;
- dzieło wykonane w technice grafiki (1.1)
grafika
/
ˈɡrafʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;
grafit
/
ˌɡrafɔˈlɔɟja/
noun
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;
grafologi
/
ɡrãm/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy, która jest równa jednej tysięcznej kilograma;
gram
noun
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) grawitacyjna jednostka siły odpowiadająca sile wywieranej przez masę o wartości jednego grama w polu grawitacyjnym na powierzchni Ziemi
ge
/
ɡrãˈmatɨk/
noun
specjalista w dziedzinie gramatyki
ahli tatabahasa
/
ɡrãˈmatɨka/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;
- (językoznawstwo, językoznawczy) zbiór reguł opisujących system języka;
- podręcznik zawierający sformułowane reguły gramatyczne
tata bahasa
gramatika
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) gramatyka skupiająca się na dyktowaniu norm gramatycznych;
tata bahasa normatif
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) neutralny opis stanu systemu językowego w jednej wyróżnionej epoce jego rozwoju;
tata bahasa deskriptif
/
ˈɡrãnat/
noun
- (spożywczy) owoc granatowca
- (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;
delima
noun
(wojskowość, wojskowy) indywidualna lub zespołowa, gładkolufowa broń palna, służąca do wystrzeliwania granatów na niewielką odległość;
pelontar granat
/
ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛt͡s/
noun
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;
delima
/
ˌɡrãnaˈtɔvɨ/
adjective
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;
biru kelasi
/
ˌɡrãɲaˈstɔswup/
noun
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;
prisma
/
ɡrãˈɲit͡sa/
noun
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;
perbatasan
/
ɡrãˈɲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
- (w odniesieniu do uczuć, stanu fizycznego lub psychicznego) być bliskim, być podobnym, przypominać
ambang
- mieć wspólną granicę, sąsiadować
berbatasan
/
ˈɡrãɲit/
noun
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;
batu besi
granit
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;
timus
/
ˈɡratʲis/
adverb
tak, że nic nie trzeba płacić
gratis
noun
(potocznie, potoczny) coś atrakcyjnego, cennego lub unikatowego, co sprawia przyjemność albo jest rzadkie
pisang terkubak
interjection
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia
selamat
/
ˌɡratɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.
gratifikasi
/
ˌɡravʲiˈtat͡sʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;
gravitasi
gaya berat
daya tarik
/
ˌɡravʲitaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji
gaya tarik-menarik
gravitasi
noun
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;
graviton
/
ɡrat͡ɕ/
verb
- brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
- o przedmiocie: wydawać dźwięki
- być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie
- wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego
bermusik
/
ˈɡrɛt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;
Yunani
/
ˈɡrɛt͡sʲci/
adjective
- związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
- związany z Greckim Kościołem Prawosławnym
bahasa Yunani
/
ˈɡrɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;
bahasa yunani
/
ɡrɛˈt͡ʃɨ̃nka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji
orang yunani
/
ˈɡrɛjpfrut/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;
- (spożywczy) owoc grejpfruta (1.1)
jeruk bali
/
ɡrɛk/
noun
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji
orang yunani
/
ɡrɛ̃ˈnada/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Grenada
/
ɡrɛ̃nˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;
Greenland
/
ɡrɛ̃nˈlãnt͡sʲci/
adjective
od Grenlandia
bahasa Kalaallisut
/
ɡrɛ̃nˈlãnt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język rdzennych mieszkańców Grenlandii;
bahasa Kalaallisut
pronoun
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
Grenoble
/
ɡrʲil/
noun
przyjęcie na świeżym powietrzu, podczas którego przygotowywane i spożywane są potrawy z grilla (1.1-2)
barbeku
/
ɡrɔx/
noun
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
ercis
noun
(botanika, botaniczny) odmiana grochu, która nie ma wyściółki pergaminowej w strąkach
kacang kapri
adjective
związany z grochem, dotyczący grochu; zawierający groch
ercis
/
ɡrɔk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) napój alkoholowy z mocnego trunku (zwykle araku lub rumu), rozcieńczonego gorącą wodą i osłodzonego, niekiedy ze smakowymi dodatkami;
arak pelaut
/
ɡrɔ̃m/
noun
(książkowy) piorun
guntur
/
ɡrɔ̃ˈmada/
noun
- (biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w botanice niższa rangą od królestwa, wyższa od klasy;
filum
- (astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba;
- zbiorowisko przedmiotów, zwierząt czy ludzi, zwykle dość liczne
gugus
/
ɡrɔ̃ˈmad͡ʑit͡ɕ/
verb
zbierać się w gromadę
berhimpun
/
ˈɡrɔ̃nɔ/
noun
- grupa ludzi połączonych jakimś wyróżnikiem, np. wspólnymi zainteresowaniami, przyjaźnią itp.
bundar
- (botanika, botaniczny) typ kwiatostanu i owocostanu złożony z osi głównej i odchodzących od niej osi bocznych
segugus
/
ɡrɔ̃ˈnɔstaj/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;
- futro z gronostaja (1.1), zwykle w lm gronostaje; (dawniej, dawny) symbol władzy
cerpelai
/
ˈɡrɔʃɛk/
noun
- (botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion
ercis
adjective
koloru intensywnie jasnozielonego, koloru groszku
ercis
/
ɡrɔt/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;
layar agung
/
ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ/
adjective
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny
badut
/
ˈɡrɔza/
noun
uczucie strachu, przerażenia spowodowane niebezpieczeństwem
kengerian
/
ˈɡrɔʑit͡ɕ/
verb
- stwarzać stan niebezpieczeństwa, być niebezpiecznym, groźnym
- straszyć czymś, zapowiadać coś złego
ancam
/
ˈɡrɔʑba/
noun
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.
ancaman
/
ˈɡrɔʑnɨ/
adjective
taki, który stanowi niebezpieczeństwo dla czyjegoś zdrowia, zagraża bezpieczeństwu
bahaya
/
ˈɡruba ˈrɨba/
noun
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny
kakap
adverb
- (akustyka, akustyczny) mając niski ton
pipih
- dając lub nakładając grubą warstwę
tebal
/
ˈɡrubɨ/
adjective
- otyły
gemuk
tebal
- mający dużą grubość, średnicę
tebal
gemuk
noun
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) zniszczony, zużyty, stary przedmiot, np. pojazd
mobil rongsok
/
ɡruˈt͡ʃɔlak/
noun
(medycyna, medyczny) nowotwór niezłośliwy tkanek gruczołowych;
adenoma
noun
(medycyna, medyczny) gruczołowata forma nowotworu
adenokarsinoma
/
ˈɡrut͡ʃɔw/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;
kelenjar
noun
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;
kelenjar susu
/
ˈɡrud͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);
desember
Desember
/
ɡrũnt/
noun
- (przenośnie, przenośnia) zasada, podstawa (najczęściej używane we frazeologizmach)
alas
- obszar stanowiący czyjąś własność (najczęściej występujące w liczbie mnogiej)
- powierzchnia Ziemi lub innej planety, teren
lapang
- warstwa gleby, która znajduje się przy powierzchni i można ją uprawiać
tanah
/
ˈɡrupa/
noun
- (matematyka, matematyczny) zbiór z określonym na nim łącznym i odwracalnym działaniem dwuargumentowym;
grup
- zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
- zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
- (chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
kelompok
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;
sasaran
noun
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;
gugus fungsi
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych
golongan darah
/
ɡruˈpɔvat͡ɕ/
verb
tworzyć grupy, porządkować w grupach
gugus
/
ɡruˈpɔvɨ/
adjective
odbywający się w grupie, dotyczący grupy
gugus
/
ˈɡruʃka/
noun
(spożywczy) owoc gruszy;
pir
buah pir
/
ɡrus/
noun
odłamki rozkruszonego muru, cegły, kamienia itp.
serpihan
/
ɡruˈʑĩj̃sʲci/
adjective
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami
bahasa Georgia
/
ɡruˈʑĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;
bahasa Georgia
/
ˈɡruzʲja/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;
Georgia
/
ɡruʑˈlʲit͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;
tuberkulosis
/
ɡrɨf/
noun
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;
griffin
/
ˈɡrɨ̃mas/
noun
wykrzywienie twarzy
seringai
noun
(historia, historyczny, historycznie) (ezoteryka) (fantasy) księga wiedzy magicznej;
primbon
/
ˈɡrɨpa/
noun
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;
flu
influensa
noun
wykorzystanie mechaniki znanej np. z gier fabularnych i komputerowych, do modyfikowania zachowań ludzi w sytuacjach niebędących grami, w celu zwiększenia ich zaangażowania;
gamifikasi
/
ˈɡrɨzɔ̃ɲ/
noun
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;
hewan pengerat
/
ɡrɨɕt͡ɕ/
verb
- zatapiać w czymś zęby
gigit
- atakować lub walczyć zębami
menggigit
/
ˈɡʒãnka/
noun
kromka chleba przyrumieniona z obu stron
roti panggang
/
ɡʒbʲjɛt/
noun
- (potocznie, potoczny) plecy
- (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej
- górna lub tylna część podłużnej rzeczy
punggung
/
ˈɡʒɛbat͡ɕ/
verb
- rozgarniać, np. ziemię
gali
- chować zmarłego do grobu lub zajmować się grabarstwem
memendam
/
ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;
sisir
/
ɡʒɛx/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;
dosa
/
ˈɡʒɛx ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzech popełniony w raju przez Adama i Ewę, dziedziczony następnie przez wszystkich ludzi;
dosa asal
/
ˈɡʒɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
uprzejmy sposób zachowania
adab
/
ˈɡʒɛt͡ʃnɨ/
adjective
- o dziecku: taki, który jest posłuszny, spokojny, miły, dobry
- taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości
sopan
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń
membakar
verb
- o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot
- mówić głośno i dobitnie
- wydawać głośne, niskie dźwięki niczym grzmot
mengguntur
/
ɡʒmɔt/
noun
- huk towarzyszący, wraz z błyskawicą, piorunowi
- silny huk
petir
/
ɡʒɨp/, /
ˈɡʒɨbɨ/
noun
- owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
- (przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
jamur
noun
(biologia, biologiczny) (mykologia, mykologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;
miselium
/
ˈɡʒɨva/
noun
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi
bulu tengkuk
/
ˈɡʒɨfka/
noun
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło
poni
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne
denda
/
ɡrup/
noun
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;
kubur
/
ɡrut/
noun
(przestarzałe, przestarzały) lub (książkowy) miasto
kota
verb
(włókiennictwo) wyczesywać włókna
kartu
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;
guacamole
/
ˈɡu<sup>w</sup>ãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;
Guam
noun
- (botanika, botaniczny) Annona muricata L., flaszowiec miękkociernisty, drzewo z rodziny flaszowcowatych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) żółtozielony owoc guanábany (1.1)
buah sirsak
/
ˌɡubɛrˈnatɔr/
noun
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;
gubernur
noun
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;
governorat
/
ˌɡud͡ʑaˈratʲi/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat;
Gujarati
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;
Guernsey
/
ɡuˈjãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;
Guyana
/
ɡuˈjãna frãnˈt͡suska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;
Guyana Perancis
/
ˈɡula/
noun
(potocznie, potoczny) kulista narośl lub zgrubienie
bentur
/
ˈɡũma/
noun
- rodzaj rozciągliwego tworzywa;
karet
- (potocznie, potoczny) guma do żucia
permen karet
noun
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;
permen karet
/
ˈɡũmka/
noun
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;
penghapus
/
ˈɡũmka ˌdɔ‿ɕt͡ɕɛˈrãɲa/
noun
gumka służąca do wycierania śladów ołówka, najczęściej z papieru
penghapus
noun
- (ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba z rodziny całuskowatych
- (ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych;
gurami
/
ˈɡuru/
noun
- (przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;
guru
noun
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczyciel domowy, wychowawca dzieci w zamożnych rodzinach
gubernur
/
ɡus/
noun
- zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem
bentur
- (medycyna, medyczny) patologiczny twór najczęściej w postaci nowotworu
tumor
/
ˈɡuʑik/
noun
- (krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
- (potocznie, potoczny) włącznik, przycisk
kancing
/
ˈɡuwak/
noun
system obozów pracy przymusowej w ZSRR;
gulag
/
ˌɡvadɛˈlupa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;
Guadeloupe
/
ˈɡvara/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od przyjętego języka standardowego;
dialek
logat
subdialek
/
ɡvaˈrãnt͡sʲja/
noun
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś
garansi
noun
- (sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;
- (sztuka) praca malarska w technice gwaszu (1.2)
- (sztuka) technika malarska wykorzystująca gwasz (1.1)
guas
/
ˌɡvatɛ̃ˈmala/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;
Guatemala
/
ɡvawʲˈt͡ɕit͡ɕɛl/
noun
osoba dopuszczająca się gwałtu
pemerkosa
/
ˈɡvawʲt͡ɕit͡ɕ/
verb
zmuszać do stosunku płciowego
memerkosa
/
ɡvawt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;
pemerkosaan
perkosaan
noun
osoba gwałtowna
pemarah
/
ɡvawˈtɔvnɨ/
adjective
- nagły, szybki
- o człowieku impulsywny, porywczy, burzliwy, żywiołowy, wybuchowy
keras
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;
Guelf
/
ˈɡvʲjazda/
noun
- (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku
bintang
noun
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;
bintang Daud
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny aktor lub aktorka filmowa;
bintang film
/
ˈɡvʲjazda pɔˈrãnːa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem przed wschodem Słońca
bintang kejora
/
ɡvʲjazˈdɔzbʲjur/
noun
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;
konstelasi
/
ɡvʲĩˈnɛa/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
- (geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;
Guinea
/
ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;
Guinea-Bissau
/
ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Guinea Khatulistiwa
noun
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek
drat
/
ɡvʲĩnˈtɔvʲɲik/
noun
narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych;
tempel
noun
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór
siulan
/
ˈɡvʲizdat͡ɕ/
verb
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie
bersiul
/
ˈɡvʲizdɛk/
noun
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;
peluit
/
ˈɡvʲizdnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) ukraść
mencuri
/
ɡvuɕt͡ɕ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś
klimaks
pokok-pokok
- podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;
paku
sampa
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński pierożek z mięsnym farszem; potrawa o chińskiej proweniencji
gyoza
/
ˈɡura/
noun
- (geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
- (potocznie, potoczny) duża sterta czegoś
gunung
/
ˈɡura lɔˈdɔva/
noun
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;
gunung es
pronoun
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei;
Bukit Zaitun
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Burkiny Faso do 1984 r.
Volta Hulu
noun
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;
pertambangan
/
ˈɡurʲɲik/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;
penambang
/
ˈɡurnɨ/
adjective
- (geologia, geologiczny) młodszy
- o odcinku rzeki taki, który jest bliżej źródła
- taki, który jest na pewnej wysokości, w górze
atas
/
ˈɡuvnɔ/
noun
- (wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego
- (wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
tahi
/
ˈɡuvnɔ ˈpravda/
interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) gniewna reakcja na czyjąś wypowiedź uważaną za nieprawdziwą
berak sekebon
/
ˈɡuvnɔ ˈpravda/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) oczywiste kłamstwo, nieprawda
berak sekebon
noun
(weterynaria, weterynaryjny) choroba neurologiczna bydła wywoływana przez nieprawidłowe białka prionowe, które powodują degenerację tkanki mózgowej w obrazie mikroskopowy przypominjącą gąbkę
penyakit sapi gila
/
ɡɔ̃mpˈt͡ʃastɨ/
adjective
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty
jelas
/
ˈɡɔ̃mpka/
noun
- (zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
bunga karang
spons
- najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;
spons
bunga karang
/
ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲit͡sa/
noun
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;
- (motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie
ulat
/
ˈɡɛ̃mba/
noun
(potocznie, potoczny) twarz człowieka lub pysk zwierzęcia
bacot
/
ˈɡɛ̃w̃stɔɕt͡ɕ/
noun
- (fizyka, fizyczny) stosunek masy do objętości;
- (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości
- cecha gęstych substancji
densitas
/
ˈɡɛ̃w̃stɔʑd͡ʑ ˌzaludʲˈɲɛ̇̃ɲa/
(statystyka, statystyczny) miara przyporządkowująca populację do powierzchni, podawana zazwyczaj w liczbie osób na km²;
kepadatan penduduk
noun
nagromadzenie, zagęszczenie czegoś lub kogoś
massa
/
ɡɛ̃w̃ˈstfʲĩna/
noun
gęste skupienie roślin, zwłaszcza krzewów i drzew
belukar
/
ˈɡɛ̃w̃stɨ/
adjective
- (o płynach) skondensowany
- (o włosach lub sierści) bujny
- taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie
kental
/
ɡɛ̃j̃ɕ/, /
ɡɛ̃w̃ɕ/, /
ɡɛ̃ɕ/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona
angsa
/
ˈɡwatʲci/
adjective
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości
halus
/
ˈɡwaskat͡ɕ/
verb
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni
membelai
/
ɡwas/
noun
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;
batu longsor
/
ˈɡwɔdnɨ/
adjective
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny
lapar
verb
nie dawać komuś lub czemuś jedzenia lub dawać je w zbyt małej ilości
kelaparan
/
ɡwɔs/
noun
- dźwięk wydawany przez istoty żyjące
- zdanie, osąd, opinia
- zdolność wydawania głosu (1.1)
suara
/
ˈɡwɔska/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych;
fon
/
ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ/
noun
- (potocznie, potoczny) wybory
kertas suara
- wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś
pemberian suara
adjective
związany z głosem, dotyczący głosu
lisan
/
ˈɡwɔva/
noun
- (przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
kepala
- (anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;
kepala
hulu
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba sprawująca najwyższą władzę w kraju
kepala negara
/
ɡwɔˈvʲit͡sa/
noun
(architektura, architektoniczny) zwieńczenie kolumny, filaru lub pilastra;
kapital
noun
(anatomia, anatomiczny) aparat głosowy położony wewnątrz jamy pośredniej krtani
glotis
/
ˈɡwɔɕɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;
pengeras suara
adjective
(technologia, technika, techniczny) związany z głośnikiem, dotyczący głośnika, właściwy głośnikowi, składający się z głośników
bahasawan
/
ˈɡwɔɕnɔ/
adverb
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem
anyir
/
ˈɡwɔɕnɨ/
adjective
- taki, który jest dobrze słyszalny
keras
- popularny; taki, o którym się dużo mówi
masyur
/
ɡwuˈxɔta/
noun
utrata zdolności słyszenia;
ketulian
/
ˈɡwuxɨ/
adjective
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu
tuli
tuna rungu
/
ˈɡwupɛk/
noun
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi
si bodoh
/
ˈɡwupʲi/
adjective
- niemądry, ograniczony intelektualnie
- bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu
- naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać
bodoh
/
ˈɡwupʲjɛt͡s/
noun
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna
si bodoh
/
ˈɡwuʃa/
noun
miejsce położone z daleka od ludzi, odludne
tanah kosong
/
ɡwut/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;
kelaparan
/
ˈɡwuvnɨ/
adjective
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy
paling penting
/
ɡwɔ̃mp/
noun
(botanika, botaniczny) (spożywczy) twarda centralna część główki kapusty
inti
/
ɡwɛ̃mˈbɔci/
adjective
- charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
- mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia
dalam
/
ɡwɛ̃mˈbɔkɔ/
adverb
daleko w głębi
dalam
/
ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕt͡ɕ/
noun
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza
dalam
pronoun
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;
Habakuk
/
xaˈbʲitat/
noun
(biologia, biologiczny) środowisko, w którym zamieszkują określone rośliny lub zwierzęta
biotop
/
ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec;
habituasi
/
ˈxat͡ʃɨk/
noun
- mały hak do łowienia ryb na wędkę
mata kail
- znak ✓
mencontreng
- trudny do zauważenia podstęp lub problem
sambut
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: krótki przekaz o słowach i czynach Mahometa lub jego towarzyszy;
hadis
/
ˈxadrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;
hadron
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;
haji
/
xafn̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72
hafnium
/
xaft/
noun
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;
bordir
/
ˈxaɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;
Den Haag
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szkocka potrawa z podrobów baranich, zaszytych w owczym żołądku
haggis
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;
hagiografi
/
xaˈ<sup>j</sup>iku/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;
haiku
/
xaˈ<sup>j</sup>itʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;
Haiti
/
xajs/
noun
(slangowo) pieniądze
duit
/
xak/
noun
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp.
kait
/
ˈxakɛr/
noun
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską;
peretas
noun
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów przed odlotem samolotu
ruang tunggu keberangkatan
/
ˈxalal/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego)
halal
noun
(medycyna, medyczny) deformacja stopy polegająca na bocznym odchyleniu dużego palca (palucha) w stronę pozostałych palców, często z uwypukleniem stawu śródstopno-paliczkowego
bunion
/
ˈxalɔ/
interjection
wyrażenie używane przy odbieraniu telefonu
halo
/
ˌxalut͡sɨ̃ˈnat͡sʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;
halusinasi
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na tworzeniu się bolesnej narośli w miejscu, gdzie zaczyna się duży palec stopy, zwykle także z odchyleniem tego palca ku pozostałym;
bunion
/
ˈxãmak/
noun
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;
buaian
/
ˈxãmburk/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec
- (geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
Hamburg
/
xãmˈburɡɛr/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;
hamburger
/
xãˈmulɛt͡s/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;
rem
noun
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe;
hamzah
/
ˈxãndɛl/
noun
rodzaj działalności polegającej na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;
perdagangan
dagang
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;
perdagangan manusia
noun
(socjologia, socjologiczny) dyskryminacja, niechęć, niechęć, pogarda lub wrogość skierowane wobec osób uważanych za niepełnosprawne;
ableisme
/
ˈxãndlaʃ/
noun
osoba zajmująca się drobnym handlem
pedagang
/
xãnˈdlɔvat͡ɕ/
verb
zajmować się kupnem, sprzedażą lub wymianą towarów i usług
berdagang
/
xãnˈdlɔvɨ/
adjective
związany z handlem, odnoszący się do handlu
berdagang
/
xãŋk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument z klasy idiofonów w kształcie dwóch złożonych metalowych mis;
gantung
/
ˈxãŋɡar/
noun
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);
hanggar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;
Hannover
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;
hapax legomena
/
ˌxartkɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) (slangowo) wpisać dane wejściowe lub konfiguracyjne bezpośrednio do kodu źródłowego
mengode pakem
noun
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera
perangkat keras
/
ˈxarɛ̃m/
noun
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)
harem
/
ˈxarfa/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;
harpa
/
xarˈfʲista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie
harpis
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;
harissa
adjective
płynny, rytmiczny, melodyjny
harmonis
/
ˌxarmɔ̃ɲiˈzat͡sʲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielogłosowe opracowanie utworu muzycznego
harmonisasi
/
xaˈrɔvat͡ɕ ˈjaɡ ˈvuw/
verb
(potocznie, potoczny) bardzo ciężko pracować
kerja lembur bagai kuda
/
ˈxarpũn/
noun
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;
tempuling
/
xas/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;
hassium
noun
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej funkcjonujący jako znacznik, słowo lub wyrażenie poprzedzone znakiem #;
tagar
/
ˈxaʃɨʃ/
noun
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;
hasis
/
ˈxaswɔ/
noun
tajny wyraz lub ciąg znaków
kata sandi
/
xaw/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa
guk
guk guk
/
xawˈbʲit͡sa/
noun
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;
howitzer
noun
sztuka projektowania ekskluzywnych kreacji przez wybitne domy mody
haute couture
/
xaˈvajsʲci/
adjective
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów
bahasa Hawaii
/
xaˈvajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach;
bahasa Hawaii
/
xaˈvãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;
havana
/
ˈxazart/
noun
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;
judi
/
ˈxawas/
noun
głośne, uciążliwe dźwięki;
berisik
/
ˌxawaˈsɔvat͡ɕ/
verb
wydawać głośne dźwięki zakłócające spokój
berisik
/
ˌxawaɕˈlʲivɨ/
adjective
powodujący hałas
ribut
/
ˈxãɲba/
noun
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru
aib
/
ˈxɛbãn/
noun
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;
kayu hitam
adjective
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu
cewek hitam
noun
(biblijny) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego, półkoczowniczego ludu semickiego posługującego się biblijnym językiem hebrajskim
orang Ibrani
/
xɛˈbrajsʲci/
adjective
związany z Hebrajczykami
bahasa Ibrani
/
xɛˈbrajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;
bahasa Ibrani
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia
hedonisme
/
ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś
hegemoni
/
xɛj/
interjection
- (potocznie, potoczny) forma nieformalnego powitania
- zwrócenie czyjejś uwagi
hai
noun
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;
hekatombe
/
ˈxɛksãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz;
heksana
/
ˈxɛktar/
noun
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);
hektare
prefix
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 10² (sto) razy większe od podstawowych;
hekto-
/
xɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;
helium
adjective
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia
heliosentris
/
ˌxɛlʲjɔˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥/
noun
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca w Układzie Słonecznym;
heliosentrisme
/
xɛlˈsʲĩnʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;
Helsinki
/
ˌxɛ̃maˈtɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego
hematolog
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się krwią i układem krwiotwórczym;
hematologi
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);
hematit
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z połowicznością, połową
hemi-
noun
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;
hemofilia
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu
hemoglobin
/
ˌxɛ̃mɔˈlʲiza/
noun
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów;
hemolisis
noun
(fizjologia, fizjologiczny) proces fizjologicznej równowagi, dzięki któremu organizm zatrzymuje krwawienie po uszkodzeniu naczynia krwionośnego i utrzymuje płynność krwi w naczyniach, gdy są one nieuszkodzone
hemostasis
/
ˈxɛ̃nːa/
noun
- (biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;
- (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg kosmetyczny polegający na pomalowaniu skóry henną (1.1) lub nałożeniu jej na rzęsy
gelam
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) występowanie bóstwa naczelnego w religii politeistycznej, którego wyłączna cześć z czasem przeradza się w religię monoteistyczną;
henoteisme
/
xɛ̃nr/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H;
henry
/
ˈxɛ̃ntaj/
noun
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;
hentai
noun
(medycyna, medyczny) całkowite lub częściowe usunięcie wątroby
hepatektomi
/
ˈxɛptãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;
heptana
/
ˌxɛralˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący heraldyki
kebentaraan
noun
(heraldyka, heraldyczny) nauka o herbach i rodach szlacheckich;
perbentaraan
/
xɛrp/
noun
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe
lambang
/
ˌxɛrbaˈt͡ɕarʲɲa/
noun
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty
rumah teh
noun
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami;
herbarium
/
xɛrˈbata/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
- (botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
- susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)
- popołudniowe spotkanie towarzyskie przy stole, często przy herbacie (1.3)
teh
/
xɛrˈbatʲɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;
biskuit
/
xɛrˈbʲit͡sɨt/
noun
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;
herbisida
/
xɛrt͡s/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;
hertz
/
xɛˈrɛtɨk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji
bida'ah
/
xɛˈrɛzʲja/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
- (przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów
ajaran sesat
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;
hermeneutik
adjective
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza
kedap
/
ˈxɛrɔt/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;
Herodes
adjective
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia
heroik
/
ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;
heroin
noun
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.
kepahlawanan
noun
(przenośnie, przenośnia) ktoś bohaterski
pahlawan
/
ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;
herpetologi
noun
cecha tego, co heterogeniczne; cecha tych, którzy są heterogeniczni
keheterogenan
adjective
- (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) taki układ lub proces, w którym występuje więcej niż jedna faza (ciekła, gazowa, stała) na raz
- (chemia, chemiczny) złożony z widocznie (gołym okiem albo pod mikroskopem) różnych składowych
- (książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze
heterogen
adjective
zawierający elementy o różnym pochodzeniu lub cechach
beraneka ragam
heterogen
/
ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej;
heteroseksualitas
/
ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej
heteroseksual
noun
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny
heterotrof
/
ˈxɛtmãn/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) figura o możliwości poruszania w każdym kierunku;
menteri
interjection
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;
eureka
adjective
związany z heurystyką; oparty na heurystyce
heuristik
/
xɛwˈrɨstɨka/
noun
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;
heuristika
/
xɛzˈbɔlːax/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów;
Hizbullah
/
xɛwm/
noun
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami;
helm
noun
- (botanika, botaniczny) Hibiscus ketmia, róża chińska, malwa sudańska
- suszone kwiaty malwy sudańskiej
bunga sepatu
/
ˈxʲid͡ʑra/
noun
osoba trzeciej płci na subkontynencie indyjskim;
hijra
/
ˈxʲid͡ʒap/
noun
(odzieżownictwo) rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;
hijab
/
ˈxʲjɛ̃na/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;
dubuk
noun
(zoologia, zoologiczny) Hyaena brunnea Thunberg, drapieżny ssak z podrodziny hien;
hiena cokelat
noun
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;
hiena belang
/
xʲjɛˈrarxʲja/
noun
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;
hierarki
adjective
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią
hierarkis
/
xʲjɛˈrɔɡlʲif/
noun
starożytne egipskie pismo obrazkowe;
hieroglif
/
xʲiˈɟɛ̃na/
noun
dbanie o czystość ciała
ilmu kesehatan
adjective
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia
higienis
/
ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕt͡ɕ/
noun
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;
higroskopi
noun
choroba cywilizacyjna polegająca na tym, że jednostka staje się samotnikiem, zazwyczaj pozostającym w izolacji w jednym pokoju przez bardzo długi czas;
hikikomori
/
ˈxʲĩndʲi/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii;
bahasa Hindi
hindi
/
xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥/
noun
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;
agama Hindu
/
ˈxʲĩndus/
noun
obywatel Indii
orang india
/
xʲĩnˈduska/
noun
obywatelka Indii
orang india
/
xʲjɔp/
pronoun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
Ayyub
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na nadmiar lub ponadwymiarowość czegoś albo wskazujący na wielkość lub wysoki poziom czegoś
hiper-
noun
cecha tego, co hiperaktywne; cecha tych, którzy są hiperaktywni
hiperaktivitas
/
ˌxʲipɛrˈbɔla/
noun
- (matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;
hiperbola
noun
(medycyna, medyczny) wzrost stężenia glukozy we krwi powyżej górnej granicy normy
hiperglisemia
noun
utrata wartości pieniądza powyżej pięćdziesięciu procent miesięcznie
hiperinflasi
noun
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;
pasar raksasa
/
ˌxʲipɛrˈɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;
hipernim
noun
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;
hiperealitas
/
xʲipɛrˈtɛkst/
noun
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;
hiperteks
noun
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym
hipertrofi
/
xʲipˈnɔza/
noun
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;
hipnosis
noun
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości
hipokondria
noun
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta
hipodrom
noun
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej
hipoglisemia
noun
(anatomia, anatomiczny) element układu limbicznego odpowiedzialny za pamięć, konsolidację i orientację przestrzenną;
hipokampus
/
ˌxʲipɔˈkrɨta/
noun
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa
munafik
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta nieszczera, obłudna
munafik
/
ˌxʲipɔˈkrɨzʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;
kemunafikan
/
xʲiˈpɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;
hiponim
/
ˌxʲipɔˈpɔtãm/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;
kuda nil
noun
zmniejszona zdolność do wyczuwania zapachów;
hiposmia
/
ˌxʲipɔˈtɛka/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;
hipotek
/
ˌxʲipɔˈtɛrmʲja/
noun
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych;
hipotermia
/
ˌxʲipɔˈtɛza/
noun
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;
hipotesis
/
ˌxʲiraˈɡãna/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dwóch japońskich systemów pisma sylabicznego kana;
hiragana
/
ˌxʲirɔˈʃʲĩma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii, na wyspie Honsiu;
Hiroshima
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) hiszpańskojęzyczne kraje Ameryki;
Amerika Hispanik
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;
histerektomi
/
xʲiˈstɛrʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;
histeria
/
xʲiˈstɔɡrãm/
noun
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej;
histogram
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach
histologi
/
xʲiˈstɔrʲja/
noun
- nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
- krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia
sejarah
/
ˌxʲistɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
- o czymś starym, dawnym
- związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość
bersejarah
/
xʲiˈstɔrɨk/
noun
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów
sejarawan
/
ˈxʲiʃpãn/
noun
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii
orang Spanyol
/
xʲiʃˈpãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;
Spanyol
/
xʲiʃˈpãj̃sʲci/
adjective
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów
Spanyol
/
xʲiʃˈpãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;
bahasa Spanyol
/
xʲit/
noun
utwór muzyczny (zazwyczaj piosenka) wyjątkowo modny w danym czasie
kena
/
ˈxɔbbʲi/
noun
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie;
hobi
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od hodować
pemuliaan
/
xɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania
mengembangbiakkan
/
xɔˈdɔft͡sa/
noun
osoba prowadząca hodowlę (zwierząt, roślin)
pemiara
/
xɔˈdɔvla/
noun
- (biologia, biologiczny) próbka bakteryjna lub grzybowa uzyskana w laboratorium
budidaya
- (rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;
pemiaraan
/
ˌxɔdɔvˈlãnɨ/
adjective
związany z hodowlą, dotyczący hodowli
pemuliaan
noun
cecha tego, co hojne; cecha tych, którzy są hojni
kedermawanan
/
ˈxɔjnɨ/
adjective
(książkowy) udzielający czegoś, obdarzający czymś chętnie i obficie
dermawan
/
ˈxɔkɛj/
noun
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;
hoki
/
ˈxɔkɛj na‿ˈlɔd͡ʑɛ/
noun
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;
hoki es
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii;
Hokkaido
/
ˌxɔkuˈs‿pɔkus/
noun
magiczna formuła, którą posługiwano się jako zaklęciem (często w baśniach)
simsalabim
/
xɔˈlãndʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Belanda
Holandia
- (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
Holandia
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;
Holland Selatan
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem;
Holland Utara
/
ˈxɔldʲĩŋk/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) spółka zarządzająca lub kontrolująca inne przedsiębiorstwa na podstawie umowy lub wykupienie akcji tych firm
perusahaan induk
/
ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci/
adjective
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)
bahasa Belanda
/
ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;
bahasa Belanda
adjective
całościowy, ogólny
holistik
/
xɔlm/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;
holmium
pronoun
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;
Holofernes
/
xɔˈlɔɡrãm/
noun
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe
hologram
/
xɔˈlɔvat͡ɕ/
verb
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu
melangsir
/
xɔˈlɔvʲɲik/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;
kapal tunda
/
ˈxɔ̃mar/
noun
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
lobster
udang laut
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi;
Homyel
/
ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja/
noun
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;
homeopati
/
ˌxɔ̃mɛɔˈstaza/
noun
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu
homeostasis
/
ˈxɔ̃mɛr/
pronoun
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;
Homerus
noun
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;
homiletik
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;
homili
/
ˈxɔ̃mɔ/
prefix
- pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity
- pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczających związek z homoseksualnością
homo-
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może
homofon
noun
(biologia, biologiczny) wybieranie partnera podobnego fenotypowo do wybierającego
homogami
/
xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu
homonim
/
ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;
homoseks
/
ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci;
homoseksualitas
/
ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu
homoseksual
/
xɔ̃nˈduras/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Honduras
/
ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;
Hong Kong
/
ˌxɔ̃nɔˈrarʲjũm/
noun
wynagrodzenie za pracę lub usługę zazwyczaj wykonywaną jednorazowo, nieregularnie
honor
verb
uznawać za ważne, prawomocne
mengakui
/
ˌxɔ̃nɔˈrɔvɨ/
adjective
- niedający zysków materialnych lub niepobierający zapłaty
- nominalny, tytularny
- taki, który służy do wyróżnienia kogoś lub do okazania szacunku
honorer
/
ˈxɔrda/
noun
- (etnografia, etnograficzny) wspólnie migrująca grupa ludzi u ludów zbieracko-łowieckich
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
- (książkowy) tłum, zgraja, banda
gerombolan
/
ˈxɔrmɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;
hormon
/
ˈxɔrːɔr/
noun
(przenośnie, przenośnia) straszne zdarzenie, dramatyczna sytuacja, uciążliwe okoliczności
horor
/
xɔrˈtɛ̃w̃sʲja/
noun
- (botanika, botaniczny) Hydrangea L., rodzaj roślin z rodziny hortensjowatych;
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju hortensja (1.1)
- (potocznie, potoczny) kwiat hortensji (1.2)
kembang bokor
/
ˈxɔrus/
pronoun
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;
Horus
/
xɔˈrɨzɔ̃nt/
noun
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;
cakrawala
noun
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;
horizon peristiwa
/
ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ/
adjective
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek
horisontal
noun
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;
hospis
/
ˌxɔspʲitalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) umieszczenie pacjenta w szpitalu
hospitalisasi
/
xɔst/
noun
(informatyka, informatyczny) komputer świadczący usługi w sieci komputerowej
hos
/
ˈxɔstɛl/
noun
tani hotel, o niższym standardzie
losmen
/
xɔˈstɛsːa/
noun
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.
hostes
/
ˈxɔstʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;
hosti
/
ˈxɔd ˈːɔk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;
hot dog
/
ˈxɔtɛl/
noun
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;
hotel
/
ˈxɔtspɔt/
noun
(informatyka, informatyczny) publiczny punkt dostępu do internetu za pośrednictwem sieci bezprzewodowej;
titik panas
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący muzyki house
kandang
/
ˈxɔʒɨ/
adjective
(dawniej, dawny) taki, który wygląda dobrze, zdrowo, pięknie, młodo, jest silny i urodziwy
montok
/
ˈxrapstfɔ/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
- (urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych
kabupaten
/
ˌxulajˈnɔɡa/
noun
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi
otoped
/
ˌxũmãˈɲistɨka/
noun
grupa nauk dotyczących człowieka, jego wytworów i społeczeństwa ludzkiego;
humaniora
/
ˌxũmãɲiˈtarnɨ/
adjective
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu
berperikemanussian
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
- postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością
humanisme
adjective
mający cechy ludzkie
humanoid
noun
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty;
amik
/
ˈxũmɔr/
noun
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości
humor
adjective
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy
kelakar
/
xuˈraɡãn/
noun
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;
hurikan
/
ˌxurːapaˈtrʲjɔtɨsm̥/
noun
patriotyzm naiwny i niemądry w swej formie, często przesadny
jingoisme
/
xurt/
noun
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym
borong
noun
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się handlem hurtowym
grosir
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;
haur
/
xuˈsɨtɨsm̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny i polityczny, odłam protestantyzmu zapoczątkowany w XV w.;
Husitisme
/
xuɕˈtafka/
noun
przyrząd do bujania dzieci;
ayun
/
ˈxuɕtat͡ɕ/
verb
wprawiać w ruch wahadłowy
ayun
noun
(seksuologia, seksuologiczny) pociąg seksualny ukierunkowany na przestępców;
hibristofilia
/
xɨ.ˈbrɨ.da/
noun
- (biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;
- (językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków;
- (książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie
campuran
pronoun
(geografia, geograficzny) park królewski w Londynie;
Taman Hyde
/
ˈxɨdrãnt/
noun
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;
hidran
/
ˌxɨdrawˈlʲit͡ʃnɨ/
adjective
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą
hidraulis
/
xɨˈdrawlʲik/
noun
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania
tukang ledeng
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;
hidrolika
/
ˌxɨdrɔˈɡrafʲja/
noun
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego
hidrografi
/
ˌxɨdrɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii
hidrografis
/
ˌxɨdrɔˈlʲiza/
noun
(chemia, chemiczny) rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody;
hidrolisis
/
ˌxɨdrɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;
hidrologi
/
ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika/
noun
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;
hidroponik
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;
hidrosfer
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki
hidrostatik
/
ˌxɨdrɔˈstatɨka/
noun
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;
hidrostatika
/
xɨ̃mn/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;
gita puja
noun
(botanika, botaniczny) Hyssopus L., rodzaj rośliny zielnej lub półkrzewu z rodziny jasnotowatych
hisop
/
ˈxɨzɔp lɛˈkarsʲci/
noun
(botanika, botaniczny) Hyssopus officinalis, roślina z rodziny jasnotowatych;
hisop
/
i/
conjunction
…łączący słowa i zdania równorzędne
dan
serta
adverb
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia
dan sebagainya
/
i‿ˈlup/
conjunction
łącznik pomiędzy warunkami, które muszą zajść jednocześnie lub alternatywnie
dan/atau
/
ˈibʲis/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;
ibis
/
ˌixtʲjɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;
iktiologi
/
iˈdɛa/
noun
- myśl przewodnia;
- pomysł
ide
adjective
gorliwie służący wzniosłej idei
idealistis
noun
dążenie do realizacji wysokich wartości, ideałów i zasad, nawet jeśli są trudne do osiągnięcia
idealisme
/
ˌidɛˈalnɨ/
adjective
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny
ideal
noun
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień
cita-cita
/
ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
- (książkowy) stwierdzenie czyjejś tożsamości, ustalenie jednakowości czegoś w porównaniu z czymś
- (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy
- (psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę
identifikasi
verb
ustalać kim lub czym coś lub ktoś jest
mengidentifikasi
noun
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii
ideolog
/
ˌidɛɔˈlɔɟja/
noun
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego
ideologi
/
iˈdʲjɔlɛkt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy;
idiolek
/
ˈidʲjɔ̃m/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;
- (przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) mowa, narzecze
idiom
adjective
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże;
idiopatik
/
iˈdʲjɔta/
noun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak
udik
/
ˌidʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi
idiot
/
ˈidɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto;
ido
/
ˈidɔl/
noun
- osoba, którą się podziwia
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bóstwa
berhala
pronoun
imię żeńskie;
Ifigeneia
/
ˈiftar/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: pierwszy posiłek, który spożywa muzułmanin po zachodzie słońca w okresie postu ramadan; posiłek przerywający post dzienny;
buka puasa
/
ˈiɡlu/, /
ˈiɡlɔ/
noun
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;
igloo
noun
(botanika, botaniczny) (zobacz) pochrzyn
ubi
/
ˌiɡnɔˈrãnt͡sʲja/
noun
brak wiedzy na jakiś ważny temat
ketidaktahuan
adjective
nacechowany lekceważeniem faktów
bebal
/
ˌiɡnɔˈrɔvat͡ɕ/
verb
pomijać, nie zwracać uwagi
mengabaikan
verb
traktować coś bez należnej powagi, robić sobie z czegoś zabawkę, lekceważyć ryzyko lub uczucia
melayani
/
ˌiɡuˈ<sup>w</sup>ãna/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka należąca do legwanów;
iguana
/
ˈiɡwa/
noun
- (krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
- (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
jarum
/
iˈkɔ̃na/
noun
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;
arca
noun
- (książkowy) elementy uważane za charakterystyczne dla przedstawianego podmiotu
- (książkowy) ogół przedstawień wizualnych połączonych ze sobą osobą twórcy lub tematyką
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;
ikonografi
adjective
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z ikonografią (nauką)
ikonografis
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przeciwnik kultu obrazów, wizerunków i figur religijnych
ikonoklas
/
ˌikɔ̃ˈnɔklasm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;
ikonoklasme
/
ˈilɛ/
interrogativePronoun
- używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
- używany do pytania o wielkość
berapa
/
ˈilɛ/
pronoun
- rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze
- rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś
berapa
wskazująca na zależność między regularnie powtarzającymi się zdarzeniami, zjawiskami
kapan saja
conjunction
wskazujący na zależność między regularnie powtarzającymi się zdarzeniami, zjawiskami
setiap
/
iˈlɔt͡ʃɨ̃n/
noun
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego
darab
/
iˈlɔras/
noun
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia
hasil bagi
adjective
dotyczący ilości
kuantitatif
/
ˈilɔɕt͡ɕ/
noun
liczba określająca objętość lub masę;
jumlah
/
ˌiluˈstrat͡sʲja/
noun
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu;
ilustrasi
noun
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie
ilusi
/
ĩˈmadwɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;
ragum
/
ˌĩmaɟĩˈnat͡sʲja/
noun
- wytwór wyobraźni, przedstawienie sobie czegoś
- zdolność do tworzenia obrazów za pomocą wyobraźni; fantazjowanie
imajinasi
/
ĩˈmaɡɔ/
noun
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad dorosły, ostateczna postać owada;
- (psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia
imago
/
ˈĩmãm/
noun
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;
imam
/
ĩmˈbɛt͡sɨl/
noun
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupek
bego
/
ˈĩmbʲir/
noun
- (botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku
jahe
/
ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik/
noun
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba
senama
adjective
związany z imieniem i nazwiskiem; wskazujący kogoś z imienia i nazwiska; zawierający nazwisko
tituler
/
ˌĩmʲiˈɡrat͡sʲja/
noun
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim
imigrasi
/
ĩˈmʲiɡrãnt/
noun
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim
imigran
verb
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia
berimigrasi
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika polifoniczna polegająca na powtórzeniu melodii z jednego głosu przez inny;
- czynność polegająca na udawaniu, naśladowaniu czegoś; naśladowanie
- rzecz udająca, naśladująca inną rzecz
peniruan
/
ˈĩmʲjɛ/
noun
- indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;
- imię (1.1) i nazwisko
nama
noun
(medycyna, medyczny) uzyskiwanie odporności na chorobotwórczy patogen poprzez pobudzanie mechanizmów odpornościowych organizmu;
imunisasi
noun
(biochemia, biochemiczny) białko produkowane przez komórki układu odpornościowego w kontakcie z różnymi związkami chemicznymi;
imunoglobulin
/
ˌĩmːũnɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;
imunologi
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;
pemakzulan
noun
(elektryczność) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca przeciwstawianie się przepływowi prądu zmiennego w obwodzie elektrycznym;
impedansi
/
ˌĩmpɛˈratɔr/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy
kaisar
adjective
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata
imperialistik
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta na militaryzmie, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium
imperialisme
adjective
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium
imperial
/
ĩmˈpɛrʲjũm/
noun
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje
kekaisaran
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące od końca XIII wieku do 1922 roku na terenie północno-wschodniej Europy, Afryki Północnej i Azji Zachodniej;
Kesultanan Utsmaniyah
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie państwa rosyjskiego w latach 1721–1917;
Kekaisaran Rusia
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego
Kekaisaran Romawi
/
ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
(publikatory) (urzędowy) (informatyka, informatyczny) wdrożenie czegoś w życie;
implementasi
/
ˌĩmplʲiˈkat͡sʲja/
noun
następstwo, konsekwencja
implikasi
verb
- pociągać za sobą
- przypisywać coś komuś
belit
adjective
wzbudzający uznanie i zachwyt
impresif
/
ˈĩmpɔrt/
noun
- (handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;
- zaimportowane towary
impor
/
ĩmˈpɔrtɛr/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub podmiot gospodarczy, który sprowadza towary z zagranicy
importir
/
ˌĩmpɔˈtɛ̃nt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) niezdolność mężczyzny do odbycia stosunku płciowego;
impotensi
/
ĩmˈpɔtɛ̃nt/
noun
- ktoś cierpiący na impotencję
- ktoś niezdolny do działania
impoten
noun
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia
impresionis
/
ĩmˈprɛza/
noun
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie
partai
verb
(potocznie, potoczny) spędzać czas na imprezach, spotkaniach towarzyskich, zwykle z alkoholem i tańcami
partai
noun
komponowanie muzyki, pisanie utworów, wygłaszanie przemówień pod wpływem chwili i bez przygotowania
improvisasi
/
ˌĩmpuˈtat͡sʲja/
noun
(matematyka, matematyczny) uzupełnienie brakujących danych przez wartości sztucznie skonstruowane, np. przez średnią danej zmiennej, w celu zastosowania metod statystycznych wymagających pełnych danych;
imputasi
/
ĩˈnat͡ʃɛj/
adverb
w innym przypadku
bila tidak
/
ˌĩnawɡuˈrat͡sʲja/
noun
- (zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)
inaugurasi
- (podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia) [od XVIII w.]
pelantikan
verb
dokonywać inauguracji; rozpoczynać uroczyście
lantik
/
ĩnˈt͡sɨdɛ̃nt/
noun
nagłe, krótkotrwałe, nieoczekiwane, zwykle nieprzyjemne w skutkach wydarzenie
insiden
adjective
zdarzający się rzadko, a nawet sporadycznie
insidental
/
ĩnt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;
indium
/
ˈĩndɛks/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji
- (informatyka, informatyczny) dane pozwalające szybko przeszukiwać bazę danych według określonej kolumny lub ich zbioru
- (statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie
indeks
noun
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;
indeterminisme
/
ĩnˈdʲjä̃ɲĩn/
noun
czerwonoskóry, rdzenny mieszkaniec obu Ameryk, zaliczany do rasy żółtej;
indian
/
ˈĩndʲjɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
India
/
ĩndɔ/
prefix
związany z Indiami
Indo-
/
ˌĩndɔktrɨ̃ˈnat͡sʲja/
noun
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei;
indoktrinasi
noun
(chemia, chemiczny) heterocykliczny związek chemiczny, zbudowany ze sprzężonych pierścieni benzenowego i pirolowego;
indol
noun
(edukacja, edukacyjny) nauka o językach i kulturze Indii
indologi
/
ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;
Indonesia
/
ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Indonezji
orang Indonesia
/
ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka/
noun
obywatelka Indonezji
orang Indonesia
/
ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Indonezja
Indonesia
/
ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji;
bahasa Indonesia
Indonesia
noun
etap wprowadzający w danym procesie
induksi
noun
uprzemysłowienie
industrialisasi
/
ĩnˈdɨt͡ʃka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) samica indyka
ayam belanda
noun
- (chemia, chemiczny) ciemnoniebieski barwnik kadziowy
- kolor ciemnobłękitny
biru
/
ˈĩndɨk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;
kalkun
noun
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów
individualisme
/
ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty
individuil
/
ĩˈnɛrt͡sʲja/
noun
bierne poddawanie się, niechęć do czynu, brak woli podjęcia własnej inicjatywy
inersia
/
ĩnˈfɛkt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;
infeksi
/
ˈĩnfʲiks/
noun
(gramatyka) cząstka słowotwórcza występująca w rdzeniu, wrostek;
infiks
/
ĩnˈflat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;
inflasi
noun
(neologizm) osoba mająca wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórca internetowy o znacznym rozgłosie posiadający znaczne grono odbiorców
influenser
/
ˌĩnfɔrˈmat͡sʲja/
noun
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie
informasi
/
ˌĩnfɔrˈmatɔr/
noun
broszura zawierająca informacje
kendali
/
ˌĩnfɔrˈmatɨka/
noun
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;
ilmu informatika
ilmu komputer
/
ˌĩnfɔrˈmɔvat͡ɕ/
verb
przekazywać wiadomość i objaśniać
beri tahu
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający: poniżej, późniejszy, wewnątrz
infra-
/
ˌĩnfrastrukˈtura/
noun
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;
infrastruktur
/
ˌĩŋɡɛˈrɛ̃nt͡sʲja/
noun
wpływ na coś, mieszanie się do jakiejś sprawy, interweniowanie, wtrącanie się
campur tangan
/
ˌĩnxaˈlat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych;
inhalasi
/
ˌĩnxʲiˈbʲitɔr/
noun
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną;
inhibitor
noun
- propozycja zrealizowania określonych działań
- skłonność do samodzielnego inicjowania działań
- w grach: pierwszeństwo dające przewagę
inisiatif
noun
(medycyna, medyczny) zastrzyk
injeksi
noun
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie
hukuman penjara
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wcielenie bóstwa w osobę ludzką;
inkarnasi
/
ˌĩŋkɔrpɔˈrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa
inkorporasi
/
ˌĩŋkrɛ̃mɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
(informatyka, informatyczny) operacja zwiększenia wartości o jeden;
naik
/
ˌĩŋkũˈnabuw/
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);
inkunabula
noun
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś
inovasi
/
ˌĩnːɔˈvʲjɛrt͡sa/
noun
człowiek wyznający religię inną niż osoba mówiąca lub inną niż dominująca w jakimś środowisku
orang
/
ˈĩnːɨ/
adjective
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle
lain
/
ˈĩnːɨ/
indefinitePronoun
nie ten, jakiś odmienny
lain
/
ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ/
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach
dengan kata lain
noun
osoba posiadająca informacje niedostępne dla większości innych ze względu na przynależność do danej organizacji lub instytucji
orang dalam
/
ĩw̃ˈspɛktɔr/
noun
urzędnik, który kontroluje pracę instytucji dokonując inspekcji
kondektur
/
ˌĩw̃spʲiˈrat͡sʲja/
noun
natchnienie, twórczy zapał, wena
inspirasi
pronoun
(informatyka, informatyczny) (społeczny) internetowy, fotograficzny serwis społecznościowy z elementami bloga;
Instagram
/
ˌĩw̃staˈlat͡sʲja/
noun
- (sztuka) przestrzenne dzieło sztuki zaaranżowane z przedmiotów;
- (technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów
- (technologia, technika, techniczny) system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość
instalasi
noun
- (technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację
- (informatyka, informatyczny) program komputerowy instalujący oprogramowanie i przygotowujący go do użytkowania;
alat pemasang
/
ˌĩw̃staˈlɔvat͡ɕ/
verb
- (informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał
- (technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach
memasang
- (potocznie, potoczny) wprowadzać się do nowego mieszkania, pokoju itp., urządzać się
lantik
/
ĩw̃ˈstrukt͡sʲja/
noun
- zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie
instruksi
- książka lub broszura z opisem działania
panduan
noun
udzielanie komuś instrukcji, wskazówek
instruksi
/
ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt/
noun
- (przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu
- (technologia, technika, techniczny) narzędzie
- (technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy;
alat
- (medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
instrumen
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z drgającym wewnątrz słupem powietrza wdmuchiwanym przez ustnik lub wtłaczanym;
alat musik tiup
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;
alat musik
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu
instrumental
/
ˈĩw̃stɨ̃ŋkt/
noun
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji
insting
/
ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ/
adjective
(przymiotnik) od: instynkt
instingtif
/
ˌĩw̃stɨˈtut͡sʲja/
noun
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw
institusi
/
ĩw̃ˈstɨtut/
noun
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;
institut
/
ˌĩw̃suˈlʲĩna/
noun
- (fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy
insulin
/
ˌĩw̃suˈrɛkt͡sʲja/
noun
(książkowy) powstanie zbrojne
pemberontakan
noun
(sztuka) relief wklęsły w kamieniu;
cetak dalam
/
ˌĩntɛˈɡrat͡sʲja/
noun
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)
integrasi
/
ĩnˈtɛlɛkt/
noun
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia
akal
noun
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;
cendekiawan
/
ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲja/
noun
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;
kecerdasan
/
ĩnˈtɛ̃nt͡sʲja/
noun
chęć, zamiar
maksud
/
ˌĩntɛ̃w̃sɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
sprawianie, że coś jest intensywniejsze, silniejsze; nasilenie czegoś
intensifikasi
/
ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕt͡ɕ/
noun
stopień nasilenia czegoś; natężenie
intensitas
/
ˌĩntɛrˈakt͡sʲja/
noun
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń
interaksi
/
ˌĩntɛrakˈtɨvnɨ/
adjective
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła
interaktif
/
ĩnˈtɛrɛs/
noun
- sprawa (do załatwienia)
ihwal
- korzyść, pożytek
kepentingan
noun
osoba lub organizacja mająca prawnie uzasadniony interes
pemilik kepentingan
/
ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nt͡sɨ/
adjective
ciekawy, zajmujący
menarik
/
ĩnˈtɛrfɛjs/
noun
- (technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat
- (technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu
- (technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;
antarmuka
/
ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika/
noun
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;
antarmuka pengguna
noun
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;
interferensi
/
ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;
interferon
/
ˌĩntɛrlɔˈkutɔr/
noun
(książkowy) osoba prowadząca z kimś rozmowę
lawan bicara
noun
współpraca, solidarność międzynarodowa
internasionalisme
adjective
(rzadki, rzadko używany) dotyczący wielu narodów lub państw i relacji między nimi
antarabangsa
noun
uznanie za własne norm, wartości i poglądów, które zostały narzucane z zewnątrz
internalisasi
/
ĩnˈtɛrnɛt/
pronoun
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa, międzysieć;
Internet
/
ĩnˈtɛrnɛt/
noun
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa (medium);
internet
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę
interpelasi
/
ˌĩntɛrprɛˈtat͡sʲja/
noun
- (sztuka) twórcze odtworzenie utworu lub dzieła
- wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;
interpretasi
/
ˌĩntɛrprɛˈtɔvat͡ɕ/
verb
rozumieć coś na swój sposób
menafsirkan
/
ˌĩntɛrˈpũŋkt͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie znaków przestankowych w piśmie;
tanda baca
/
ˌĩntɛrːɔˈɡat͡sʲja/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) zadawanie pytań podczas przesłuchania w śledztwie
interogasi
- (przestarzałe, przestarzały) zadawanie komuś pytań, wypytywanie lub dopytywanie się
ulangan
/
ĩnˈtɛrvʲju/
noun
wywiad przeprowadzony przez dziennikarza
wawancara
/
ĩnˈtɛrvaw/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między wysokościami dwóch dźwięków;
lat
/
ˌĩntɛrˈvɛ̃nt͡sʲja/
noun
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel
campur tangan
/
ˌĩntrɔˈspɛkt͡sʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) analiza własnych procesów psychicznych
introspeksi
noun
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze
introver
noun
(medycyna, medyczny) umieszczenie plastikowej rurki, zwanej rurką intubacyjną, w tchawicy pacjenta;
intubasi
/
ˌĩntuˈ<sup>j</sup>it͡sʲja/
noun
- (filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
- (potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
- (psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;
gerak hati
/
ˌĩntu<sup>j</sup>iˈt͡sɨjnɨ/
adjective
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji
intuitif
noun
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;
inulin
/
ĩnˈvazʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;
invasi
/
ĩnˈvɛ̃ntaʃ/
noun
trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej
inventaris
/
ĩnˈvɛstɔr/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji
investor
/
ˌĩnvɛˈstɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać inwestycji
berinvestasi
/
ˌĩnvɛˈstɨt͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;
investasi
/
ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr/
noun
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;
insinyur
/
ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja/
noun
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi
rekayasa
/
iˈpɛrɨt/
noun
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) iperyt siarkowy, bojowy środek trujący
yperit
/
iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;
yperit
/
ˈirak/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;
Irak
/
ˈirãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Iran
noun
- (systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;
- (zoologia, zoologiczny) kot z gatunku irbisów śnieżnych (1.1)
macan tutul salju
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;
Irkutsk
/
irˈlãndʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
- (geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;
Irlandia
/
irˈlãndʲja puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;
Irlandia Utara
/
irˈlãnt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków
Irlandia
/
irˈlãnt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;
Irlandia
/
iˈrɔ̃ɲja/
noun
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;
ironi
/
ˌirːat͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem
irasional
noun
(zobacz) irredenta
iredentisme
/
ˈirɨt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77;
iridium
noun
- (rolnictwo, rolniczy) sztuczne nawadnianie pól;
- (medycyna, medyczny) zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą;
irigasi
adjective
związany z Iryjczykami, dotyczący Iryjczyków
Irlandia
/
ˌirɨˈtɔvat͡ɕ/
verb
denerwować się, wpadać w irytację
mengganggu
adjective
(psychologia, psychologiczny) taki, który irytuje; wywołujący rozdrażnienie
usil
/
isˈfaxãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros;
Isfahan
/
ˈiskra/
noun
- (przenośnie, przenośnia) człowiek ruchliwy, szybki, zwinny
cetusan
- rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości
percikan
bunga api
cetusan
/
ˈislãm/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;
Islam
/
ˌislãˈmabat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Pakistanu;
Islamabad
/
ˌislãmʲiˈzat͡sʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu
islamisasi
/
isˈlãmʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;
islamisme
/
ˌislãmɔˈfɔbʲja/
noun
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;
Islamofobia
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa;
Republik Islam Afganistan
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa
Republik Islam Iran
/
isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii
Republik Islam mauritania
/
isˈlãmsʲci/
adjective
związany z islamem, dotyczący islamu
Islam
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawane na arenie międzynarodowej państwo utworzone przez talibów w 1996 roku;
Keamiran Islam Afganistan
/
isˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;
Islandia
/
isˈlãnt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;
Bahasa Islandia
/
iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
- wyodrębniona całość, istota, byt
ada
- bycie, trwanie, występowanie, egzystencja
eksistensi
/
ˈistʲɲɛ̇t͡ɕ/
verb
być, występować w rzeczywistości
hidup
/
iˈstɔta/
noun
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać
makhluk
noun
(anatomia, anatomiczny) tkanka tworząca ośrodkowy układ nerwowy, złożona przede wszystkim z ciał komórek nerwowych, odpowiadająca za kluczowe procesy przetwarzania informacji
bahan kelabu
/
iˈstɔtnɨ/
adjective
taki, który jest prawdziwy, rzeczywisty
riil
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy;
Istria
/
ˌitɛˈrat͡sʲja/
noun
- (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) jednokrotne powtórzenie algorytmu (etap liczenia)
- (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu;
lelaran
/
itr̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;
itrium
/
iˈzajaʃ/
pronoun
- (biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;
Yesaya
/
ˈizba/
noun
- (urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach
- (potocznie, potoczny) pomieszczenie w wiejskim domu
bilik
/
ism̥/
suffix
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami
isme
/
ˌizɔˈbara/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;
isobar
/
ˌizɔˈɡlɔsa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej
isoglos
noun
(elektryczność) warstwa materiału o niskiej przewodności elektrycznej;
isolator
/
ˌizɔlaˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;
isolasionisme
noun
- (elektryczność) przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem
- materiał izolujący
isolator
noun
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;
isomer
/
iˈzɔtɔp/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;
isotop
/
izˈraɛl/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
- (podniośle) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawcy judaizmu
- imię męskie;
Israel
adjective
(przestarzałe, przestarzały) żydowski
bani Israel
/
ˌizraɛˈlʲita/
noun
(starożytność) przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;
bani Israel
/
iɕt͡ɕ/
verb
- (przenośnie, przenośnia) wydobywać się
- o instalacji, przewodzie znajdować się, być położonym
- o maszynach i urządzeniach funkcjonować
- poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem
- udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo
- upływać, mijać
berjalan
/
ja/
noun
jaźń, jestestwo
saya
aku
/
ja/
personalPronoun
pierwsza osoba liczby pojedynczej
saya
aku
/
jabˈwɛt͡ʃʲɲik/
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słabe wino z jabłek
arak apel
/
ˈjap.kɔ/, /
ˈjap.w̥kɔ/
noun
- (spożywczy) owoc jabłoni
- przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający
apel
/
ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma/, /
ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma/
noun
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn);
jakun
/
ˈjabwɔ̃ɲ/
noun
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Malus Mill., drzewo, na którym rosną jabłka;
apel
/
jaxt/
noun
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;
yacht
/
d͡ʒaˈkuzʲi/
noun
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;
jakuzi
/
jadɨ/, /
jat/
noun
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;
bisa
/
jaˈdalʲɲa/
noun
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków
kamar makan
/
jaˈdalnɨ/
adjective
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć
bisa dimakan
noun
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka;
trakoma
/
ˈjäɟɲɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;
anak domba
/
jaˈɡɔda/
noun
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;
beri
/
jaˈɡu<sup>w</sup>ar/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;
jaguar
/
ˈjaxfɛ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;
Yahwe
/
ˈjäja/
noun
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) męskie narządy płciowe – moszna i jądra
bola
verb
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową
mengovulasi
/
ˈjäjkɔ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce
telur
/
ˈjäjkɔ kɔˈlũmba/
idiom
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) proste rozwiązanie pozornie trudnego zagadnienia;
telur Columbus
/
ˈjäjkɔ saˈd͡zɔ̃nɛ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem
telur mata sapi
/
ˈjäjɲik/
noun
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;
ovarium
/
ˈjäjɔ/
noun
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;
telur
/
jak/
conjunction
- …łączący zdania wtrącone
seperti
- …wprowadzający porównanie
seperti
bagaimana
/
jak/
preposition
…wprowadzający porównanie
bagaimana
seperti
/
jak/
pronoun
- …używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu
bagaimana
- …używany w pytaniach o sposób lub stan
bagaimana
seperti
/
ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ/
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój
apa kabar
/
ˈjak ˈsɔbʲjɛ pɔˈɕt͡ɕɛlɛʃ ˈtac‿ɕɛ ˈvɨɕpʲiʃ/
proverb
sami mamy wpływ na to, co się dzieje w naszym życiu, na jego jakość
menuai apa yang ditanam
/
ˈjaɡbɨ/
conjunction
…określający sytuację, która mogłaby mieć miejsce, biorąc pod uwagę resztę wypowiedzi, ale tak naprawdę jest nieprawdziwa
seakan-akan
/
ˌjäciˈkɔlvʲjɛk/
pronoun
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki
apa pun
/
ˈjäciɕ/
indefinitePronoun
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany
beberapa
/
ˈjakɔ ˈʒɛ/
skoro; ponieważ; z uwagi na fakt, że
karena
conjunction
łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym i również podający w wątpliwość treść, o której jest mowa w przyłączanym zdaniu
yang
/
ˈjakɔɕt͡ɕ/
noun
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu
kualitas
/
ˈjakup/
pronoun
- imię męskie;
Yakobus
- (biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
Yakub
/
jaˈkut͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język jakucki;
yakut
/
ˈjãma/
pronoun
(mitologia indyjska) bóg śmierci i zmarłych, strażnik kierunku południowego;
Yama
/
ˈjãma/
noun
- wgłębienie w ziemi
- (zoologia, zoologiczny) schronienie zwierząt wykopane w ziemi
lubang
/
jãˈmajka/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
- (geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;
Jamaika
/
ˈjãmʲɲik/
noun
- (kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)
- (kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;
Anjing Tekel
/
jãn/
pronoun
imię męskie;
Yohanes
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) najdłuższa rzeka Chin i Azji;
Sungai Panjang
/
ˈjãnus/
pronoun
- (mitologia, mitologiczny) staroitalski bóg o dwóch twarzach;
- (astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;
Yanus
/
jaˈpɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Jepang
/
jaˈpɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii
orang Jepang
/
jaˈpɔ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków
Jepang
/
jaˈpɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;
Jepang
/
ˈjarmark/
noun
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;
pekan raya
noun
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;
kippah
/
ˈjaʒmɔ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące spinaniu, zwieraniu czegoś
- (zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;
kuk
adjective
związany z warzywami, dotyczący warzyw
sayur
/
ˈjäɕɛk/
noun
mała poduszka, zwykle pod głowę
bantal
/
jaˈsʲcĩɲa/
noun
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;
gua
noun
(medycyna, medyczny) przewlekłe schorzenie oka spowodowane wzmożonym ciśnieniem śródgałkowym;
glaukoma
adverb
- dając intensywny, jasny kolor
- rażąc w oczy
cerah
- w sposób bardzo oczywisty; mocno uwydatniając
jelas
/
jasˈkravɨ/
adjective
- o świetle: mocno świecący, rażący oczy
berlian
- o kolorze: intensywny
- o przedmiocie: mający intensywny kolor
cerah
/
jaˈskuwka/
noun
- (dawniej, dawny) (architektura, architektoniczny) najwyższy balkon w teatrze;
Sorga
- (ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;
burung walet
interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji
bajingan
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami
kewaskitaan
/
ˈjasnɔɕt͡ɕ/
noun
(astronomia, astronomiczny) ilość energii świetlnej wysyłanej przez ciało niebieskie w jednostce czasu;
kilau
/
ˈjasnɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty
- o kolorze: mało intensywny
- pełen światła, słońca, nie zaciemniony
benderang
/
ˈjasṭʃɔ̃mp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;
rajawali
/
jaʃˈt͡ʃurka/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;
kadal
/
ˈjava/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);
Jawa
/
ˈjava/
noun
rzeczywistość
kenyataan
realitas
noun
mieszkaniec Jawy
orang Jawa
/
jaˈvajsʲci/
adjective
związany z Jawą, dotyczący Jawy
Jawa
/
ˈjazda/
noun
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji
rit
/
d͡ʒɛs/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;
jazz
verb
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać muzykę jazzową
jazz
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z jazzem, dotyczący jazzu
jazz
/
jawˈmuʒna/
noun
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania
sedekah
/
jaˈwɔvɨ/
adjective
- bez wartości
arid
- pozbawiony zdolności do urodzaju albo płodzenia
majir
/
ˈjawta/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;
Yalta
/
ˈjäɕmʲĩn/
noun
(botanika, botaniczny) Jasminum L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);
melati
verb
- dawać wyraźnie jasny blask
- odbijać światło; być widocznym, pełnym blasku
bersinar
/
jäɕɲ̊/
noun
świadomość siebie i swojej osobowości
sendiri
/
jɛˈbãnɨ/
adjective
(wulgarnie, wulgaryzm) taki, który denerwuje, wzbudza gniew, pogardę
bedebah
/
ˈjɛbat͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)
entot
/
ˈjɛxat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) o butach, sankach: ślizgać się
gelincir
/
ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 1
satu
noun
(geometria) figura geometryczna, która ma jedenaście boków i jedenaście kątów
hendekagon
/
ˌjɛdɛ̃ˈnastɨ/
adjective
od 11
kesebelasan
/
ˌjɛdɛ̃ˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 11
sebelas
/
ˈjɛdnak/
conjunction
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego
namun
/
jɛdˈnaɡʒɛ/
conjunction
wzmocniona forma spójnika jednak
namun
/
ˌjɛdnɔˈt͡ʃɛsnɨ/
adjective
odbywający się, zachodzący w tym samym czasie, w tej samej chwili
bersamaan
/
ˌjɛdnɔˈt͡ʃɛɕɲɛ/
adverb
w tej samej chwili, w jednym czasie
sambil
/
ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ/
noun
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli
permufakatan
adjective
bez różnic w przekonaniach
sependapat
/
ˌjɛdnɔːsɔˈbɔvɨ/
adjective
przeznaczony dla jednej osoby, mogący pomieścić jedną osobę
singel
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;
pesawat ekasayap
/
ˌjɛdnɔraˈzɔvɨ/
adjective
mogący być użyty, wykorzystany jeden raz, przeznaczony do jednokrotnego użytku
sekali pakai
adjective
mający identyczne cechy
seragam
/
ˌjɛdnɔˈrɔʒɛt͡s/
noun
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;
unikorn
/
jɛdˈnɔstka/
noun
- (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis, w którym podawana jest dana wartość
- część całości
satuan
noun
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;
Satuan astronomi
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący tego, co da się wyodrębnić jako jedna sztuka
terhitung
adjective
dokonywany przez jedną ze stron
unilateral
/
ˌjɛdnɔˈznat͡ʃnɨ/
adjective
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany
awataksa
/
ˈjɛdvap/
noun
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
sutra
/
jɛdˈvabʲɲik/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;
ulat sutra
/
ˌjɛdɨ̃ˈnat͡ʃka/
noun
osoba płci żeńskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyne dziecko rodziny
anak tunggal
/
jɛˈdɨ̃nak/
noun
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny
anak tunggal
/
jɛˈdɨ̃ɲɛ/
particle
- …komunikująca, że czegoś jest mniej niż spodziewała się osoba mówiąca
- …ograniczająca wypowiedziany sąd do wymienionych obiektów i stanów rzeczy
tunggal
/
jɛˈdɨ̃nka/
noun
nazwa cyfry 1 i liczby 1
satu
/
jɛˈdɨ̃nɨ/
adjective
- istniejący tylko w jednym egzemplarzu
satu-satunya
- wyjątkowy, szczególny, niepowtarzalny
unik
/
jɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
coś, co można jeść; żywność, pokarm
pangan
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii
Yehuwa
/
ˈjɛlɛ̃ɲ/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców, przynależny do podrodziny jeleni (Cervinae);
kijang
rusa
menjangan
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dzieło malarskie o banalnej tematyce;
kerak
/
jɛˈlʲitɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;
usus
noun
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym;
usus halus
noun
(anatomia, anatomiczny) część jelita cienkiego położona między dwunastnicą a jelitem krętym
jejunum
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;
usus besar
/
jɛˈlɔ̃nɛk/
noun
młody jeleń
anak rusa
/
ˈjɛ̃mɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;
Yaman
/
jɛ̃n/
noun
(jednostka monetarna) waluta Japonii;
yen
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (wojskowość, wojskowy) żołnierz pojmany przez nieprzyjaciela w czasie wojny
tahanan perang
/
jɛˈrɛ̃mʲjaʃ/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Yeremia
/
ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma/, /
ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;
Yerusalem
/
jɛˈruzalɛ̃m/
pronoun
- (podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu;
Yerusalem
/
jɛˈrɨxɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;
Yerikho
/
ˈjɛʒɨk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;
walet
/
ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ/
noun
pora roku między latem a zimą;
musim gugur
gugur
/
ˈjɛ̇ɕɔtr̥/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;
setur
/
ˈjɛʃt͡ʃɛ/
particle
- …oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
- …z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
- w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
masih
/
ˈjɛzdʲɲa/
noun
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów
jalur
/
jɛ̇ˈʑɔrɔ/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;
danau
telaga
/
jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie;
Laut Aral
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;
Danau Konstanz
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna;
Danau Luzern
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;
Danau Jenewa
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju;
Danau Zurich
/
ˈjɛzus/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;
Yesus
/
ˈjɛzus ˈxrɨstus/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;
Yesus Kristus
/
ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjd͡ʑɛʃ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakat͡ɕ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ/
proverb
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację
di mana bumi dipijak, di situ langit dijunjung
/
jɛ̇ɕt͡ɕ/
verb
przyjmować pokarmy
makan
/
ˈjɛ̇ʑd͡ʑɛt͡s/
noun
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;
pengendara
adjective
związany z jeździectwem, dotyczący jeździectwa
berkuda
/
jɛʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami
landak
landak susu
/
jɛˈʒɛlʲi/
conjunction
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego
kalau
noun
(zoologia, zoologiczny) Echinoidea morskie zwierzę należące do szkarłupni;
bulu babi
/
jɛˈʒɔzvʲjɛʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)
landak
/
jɛˈʒɨ̃na/
noun
- (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica
- (botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
beri hitam
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny chiński pierożek z nadzieniem mięsnym, o charakterystycznym kształcie naśladującym sztabki złota popularne w starożytnych Chinach, który gotuje się na parze lub smaży na rozgrzanym tłuszczu;
kuotie
/
ˈjidɨʃ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;
bahasa Yiddi
/
jɔt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;
yodium
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;
yodoform
/
ˈjɔɡa/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
- tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych
yoga
/
ˈjɔɡurt/
noun
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;
yogurt
yoghurt
/
jɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);
ion
noun
(geofizyka) (meteorologia, meteorologiczny) zjonizowana warstwa atmosfery;
ionosfer
/
ˈjɔrdãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;
Sungai Yordan
/
jɔrˈdãɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;
Yordania
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Jordanii jako państwa
Kerajaan Hasyimiyah Yordania
/
jɔt/
noun
nazwa litery J
je
/
ˈjɔtːa/
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych;
yota-
/
ˈjɔvʲiʃ/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
- (astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;
Jupiter
Yupiter
noun
(informatyka, informatyczny) manipulator zbudowany z drążka, używany do sterowania programami komputerowymi;
tuas kendali
pronoun
imię męskie;
Yosafat
/
jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Yusha
/
ˈju<sup>w</sup>ãn/
noun
(jednostka monetarna) waluta Chin;
yuan
/
juˈbʲilɛr/
noun
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych
tukang emas
/
ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ/
noun
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś
yubileum
/
juˈda<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;
agama Yahudi
pronoun
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;
Yudas
/
ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔt͡saˈwũnɛk/
idiom
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) znak podstępny, zdradziecki, symbol fałszywej, obłudnej, zakłamanej przyjaźni
ciuman Yudas
/
juˈdɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;
Yudea
/
ˈd͡ʒudɔ/
noun
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;
judo
/
ˌjuɡɔˈswavʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;
Yugoslavia
/
ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii
Yugoslavia
/
ˈjulʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Julius
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa bądź człon nazwy organu kolegialnego w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej (nazwa odnosi się do wielu różnych organów)
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;
junta
/
ˈjurta/
noun
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;
yurto
noun
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie
juri
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw
kewenangan
/
ˌjurɨspruˈdɛ̃nt͡sʲja/
noun
nauka lub znajomość prawa
yurisprudensi
/
ˈjuta/
noun
- (botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
- (włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
- (włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny
goni
/
ˈjutrɔ/
adverb
następnego dnia po obecnym
besok
esok
/
ˈjutrɔ/
noun
dzień następny w stosunku do obecnego
besok
esok
/
juʃ/
particle
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń
sudah
telah
/
ˈjuzɛf/
pronoun
imię męskie;
Yosef
/
ˈjɔ̃ndrɔ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;
biji kemaluan
buah pelir
testis
- (fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
inti
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) centralna część atomu złożona z protonów i neutronów;
inti atom
noun
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;
inti sel
/
jɔ̃nˈdrɔvɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego
nuklir
verb
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie
mendesah
/
ˈjɛ̃n͇t͡ʃmʲjɛ̇̃ɲ/
noun
- (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
- (potocznie, potoczny) grudka na powiece, powstała wskutek infekcji;
- (spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)
barli
/
ˈjɛ̃ndrnɨ/
adjective
twardy i sprężysty
teguh
noun
(anatomia, anatomiczny) u ssaków: wyrostek na tylnym brzegu podniebienia miękkiego;
anak lidah
/
ˈjɛ̃w̃zɨk/
noun
- część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
bahasa
- (językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
- (informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
bahasa
lidah
- (obuwnictwo, obuwniczy) część buta osłaniająca stopę pod sznurówką
lidah
- (anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
lidah
bahasa
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;
bahasa kreol
kreol
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język używany w liturgii
bahasa liturgis
/
ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ/
noun
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi;
bahasa isyarat
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa będąca środkiem komunikacji wśród przedstawicieli określonego narodu;
bahasa nasional
/
ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpt͡sɨ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty
bahasa asing
/
ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈt͡ʃɨstɨ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;
bahasa ibu
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy;
bahasa individual
lek individual
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa pomocnicza powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, charakteryzująca się uproszczoną strukturą gramatyczną i ograniczonym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako drugi język;
bahasa pijin
pijin
/
ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa/
noun
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;
bahasa pemrograman
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (językoznawstwo, językoznawczy) mowa tradycyjnie używana na terenie państwa przez mniejszą liczebnie od reszty grupę obywateli, różniąca się od oficjalnego języka urzędowego oraz niebędąca ani dialektem oficjalnego języka tego państwa, ani językiem migrantów;
bahasa daerah
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka
bahasa baku
bahasa standar
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język, który został utworzony przez człowieka w sposób zamierzony i systematyczny;
bahasa buatan
/
ˈjɛ̃w̃zɨk ˌuʒɛ̃nˈdɔvɨ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) język o uprzywilejowanym statusie prawnym, używany przez organy władzy i administracji państwowej w komunikacji z obywatelami;
bahasa resmi
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) język narodowy, rodzimy, w opozycji do łaciny służącej jako lingua franca;
bahasa nasional
bahasa vernakular
- (językoznawstwo, językoznawczy) niestandardowy język określonej populacji;
bahasa vernakular
/
ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językiem
linguistik
/
ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;
linguistik
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) południowokoreańska odmiana muzyki popularnej inspirowanej stylem zachodnim;
K-pop
/
ka/
noun
nazwa litery k / K
ka
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia w Mekce, najważniejsze miejsce kultu w islamie;
Ka'bah
/
kaˈbarɛt/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);
kabaret
/
ˈkabɛl/
noun
- (elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;
kabel
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe pomieszczenie mieszkalne na statku
kabin
/
kaˈblufka/
noun
(potocznie, potoczny) telewizja kablowa
TV kabel
/
ka.ˈbɔ.taʃ/
noun
żegluga między portami tego samego kraju
kabotase
/
ˈkabul/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;
Kabul
/
kat͡s/
noun
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;
basian
/
ˈkat͡ʃka/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)
bebek
- (ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
bebek
itik
/
ˈkat͡ʃka ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarska/
noun
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa;
kanard
/
ˈkat͡ʃɔr/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki
bebek jantan
/
ˈkat͡ʃɔr ˈdɔ̃nalt/
pronoun
bohater filmów animowanych;
Donal Bebek
/
ˈkat͡ʃɛ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) pisklę kaczki
itik
/
ˌkadavɛˈrɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";
cadaverina
/
kaˈdɛ̃nt͡sʲja/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja akordów mająca charakter zakończenia;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wirtuozowska, improwizacyjna solówka w ramach większych utworów, np. koncertów orkiestrowych
- (sport, sportowy) w biegach: liczba kroków na minutę
- (sport, sportowy) w kolarstwie: liczba obrotów pedałów na minutę
kadensa
/
ˈkadʲi/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański
kadi
/
katm̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;
kadmium
noun
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki
kader
/
ˈkadɨks/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;
Cádiz
/
kaˈd͡ʑidwɔ/
noun
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń
dupa
/
ˌkad͡ʑɛlʲˈɲit͡sa/
noun
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła;
pedupaan
/
ˈkadwup/
noun
- (potocznie, potoczny) kadłub (1.1) samolotu
- (anatomia, anatomiczny) tułów, szczególnie jeśli bez kończyn
- główny element konstrukcyjny łączący w całość pozostałe części, zespoły i podzespoły; trzon konstrukcji;
badan
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;
Kapernaum
/
ˈkaftãn/
noun
(krawiectwo) męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;
kaftan
/
kaˈɡãɲɛt͡s/
noun
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;
berangus
/
ˈka<sup>j</sup>ir/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;
Kairo
/
ˈkaja/
pronoun
imię żeńskie;
Negara Bagian Kayah
/
ˈkajak/
noun
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;
kayak
noun
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;
borgol
pronoun
- (biblijny) nowotestamentowy arcykapłan;
- imię męskie
Kayafas
/
kajˈmãnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej;
Kepulauan Cayman
/
kaˈjuta/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku;
kabin
/
kaˈkadu/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;
burung kakatua
/
kaˈkaɔ/
noun
- (botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;
coklat
- (spożywczy) proszek z nasion kakaowca
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem
kakao
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kakaowiec (1.1)
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Theobroma L., rodzaj niewysokich drzew z rodziny ślazowatych, z których uzyskuje się kakao
kakao
/
ˈkaktus/
noun
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;
kaktus
/
kaˈlafʲjɔr/
noun
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;
kubis bunga
bungkul
adjective
związany z kalafiorem; taki jak kalafior; zawierający kalafior
bungkul
/
ˌkalaˈfɔ̃ɲja/
noun
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;
gondorukem
noun
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;
kalender
verb
- (potocznie, potoczny) robić coś nieudolnie
membunuh
- uszkadzać ciało, zwykle czymś ostrym
menyakiti
/
ˌkalɛjˈdɔskɔp/
noun
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;
kaleidoskop
/
kaˈlɛ̃ndaʃ/
noun
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
kalender
penanggalan
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;
kalender adven
noun
kalendarz słoneczny obowiązujący obecnie w większości krajów świata;
kalender Gregorius
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduska bogini
Kali
/
ˈkalʲif/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;
khalifah
/
kaˈlʲifat/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;
khilafah
/
kaˈlʲifɔrn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;
kalifornium
/
ˌkalʲiˈɡrafʲja/
noun
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;
kaligrafi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) Królewiec, miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;
Kaliningrad
/
kaˈlʲjɔpa/
pronoun
(mitologia grecka) muza poezji epicznej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Kalliope
/
ˌkalkuˈlatɔr/
noun
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;
kalkulator
/
kalˈkuta/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w delcie Gangesu w północno-wschodnich Indiach, stolica stanu Bengal Zachodni;
Kolkata
/
ˈkalmar/
noun
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;
cumi-cumi
/
kaˈlɔrʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;
kalori
/
ˌkalɔˈrɨfɛr/
noun
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) wyraziste mięśnie brzucha
roti sobek
noun
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki miękiszowej roślin;
belulang
/
kalˈvʲĩɲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;
Kalvinisme
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi;
Kama
/
kãmˈbɔd͡ʒa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;
Kamboja
/
ˌkãmbɔˈd͡ʒãɲĩn/
noun
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży
orang Kamboja
/
ˌkãmɛˈlɛɔ̃n/
noun
- (herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
- (przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy
bunglon
/
kãˈmɛra/
noun
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;
kamera
noun
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe
pelayan
/
kãˈmɛrũn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Kamerun
/
ˌkãmɛˈʒɨsta/
noun
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje
kameramen
/
kãw̃ˈfɔra/
noun
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;
kamper
kapur barus
noun
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;
tambang
/
ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
batu
/
ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) bardzo ważny, przełomowy moment
- słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;
tanggal penting
noun
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna
batu kilangan
/
ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ/
noun
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;
batu akik
noun
(medycyna, medyczny) złóg powstały w wyniku odkładania się składników żółci;
batu empedu
/
ˌkãmʲiˈkad͡zɛ/, /
ˌkãmʲiˈkazɛ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;
kamikaze
/
ˌkãmʲiˈzɛlka/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki
rompi
/
kãmˈpãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;
Campania
noun
- (przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;
- (wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem;
kampanye
/
ˈkãmpus/
noun
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich
kampus
/
kãˈmuflaʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami;
kamuflase
/
kãˈnada/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Kanada
/
ˌkãnaˈdɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Kanady
orang kanada
/
ˌkãnalʲiˈzat͡sʲja/
noun
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków
got
/
kãˈnapa/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia dla kilku osób
bangku
/
kãˈnapka/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami
roti lapis
/
kãˈnarɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;
burung kenari
adjective
koloru jasnożółtego, koloru upierzenia kanarków
kuning kenari
noun
(termin karciany) wieloosobowa gra karciana rozgrywana dwoma pełnymi taliami;
canasta
/
ˈkãnaw/
noun
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków
terusan
kanal
/
ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci/
noun
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;
Terusan Suez
/
ˌkãnt͡sɛˈlarʲja/
noun
(urzędowy) komórka organizacyjna zajmująca się pismami urzędowymi;
kanselerai
noun
(medycyna, medyczny) mechanizm tworzenia się nowotworów
karsinogenesis
noun
pełnienie funkcji kanclerza
kanselerai
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech
- (administracja) tytuł urzędnika zarządzającego pracą kancelarii, sprawami administracyjno-organizacyjnymi
kanselir
/
kãnˈdaxar/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand;
Kandahar
/
kãnˈdɛla/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI;
candela
noun
stojący kilkuramienny świecznik;
kandelar
/
kãnˈdɨdat/
noun
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś
kandidat
/
ˈkãŋɡur/
noun
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;
kanguru
/
ˌkãɲiˈbalʲism̥/
noun
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;
kanibalisme
/
ˈkãɲjɔ̃n/
noun
(geografia, geograficzny) dolina rzeczna o wąskim dnie i stromych, skalistych zboczach;
kanyon
/
kãˈɲistɛr/
noun
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport;
jeriken
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) japońskie pismo ideograficzne, wywodzące się z pisma chińskiego;
honji
/
ˈkãnɔ̃n/
noun
- (biblijny) zamknięty zbiór ksiąg uznany w Kościele za natchnione;
- (kościelny) modlitwa eucharystyczna, część mszy świętej;
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powtarzającym się tematem;
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pojedynczy przepis w kodeksie
kanon
/
ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości
kapal bermeriam
/
ˌkãnɔ̃ɲiˈzat͡sʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;
kanonisasi
/
ˌkãntaˈlupa/
noun
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana melona z gatunku Cucumis melo (ogórek melon), która ma pomarańczowy, słodki miąższ
blewah
/
ˈkãntɔ̃n/
noun
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;
kanton
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język kantoński, używany w południowych Chinach, Hongkongu i Makau;
Kantonis
/
kaˈɔlʲĩn/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;
kaolin
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;
Kapadokia
/
kaˈpɛluʃ/
noun
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy o różnym kształcie, najczęściej z płaskim rondem i częścią wypukłą (główką) pośrodku;
topi
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy
pembuat topi
/
ˌkapʲiˈbara/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju kapibara (1.1)
kapibara
/
ˌkapʲitaˈlʲista/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem
orang kapitalis
/
ˌkapʲitalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi
kapitalis
/
ˌkapʲiˈtalʲism̥/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;
kapitalisme
/
ˌkapʲiˈtalnɨ/
adjective
- niezwykle istotny
Kardinal
- (potocznie, potoczny) o wyjątkowych walorach
berlian
/
kaˈpʲitãn/
noun
- (marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
- (sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę
- (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;
kapten
noun
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) władze portu;
otoritas pelabuhan
/
kaˈpʲitaw/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)
- (przenośnie, przenośnia) niematerialna wartość, zasób do wykorzystania
modal
/
kaˈpʲitɛl/
noun
(architektura, architektoniczny) ozdobne zwieńczenie kolumny lub pilastra;
kapital
/
ˌkapʲituˈlat͡sʲja/
noun
- warunki poddania się
- zaprzestanie walki, poddanie się wrogowi
kapitulasi
/
kaˈplʲit͡sa/
noun
- (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
- (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem
kapel
/
ˈkapɔ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) więzień pełniący funkcję dozorcy w nazistowskich obozach koncentracyjnych;
kapo
/
ˈkapral/
noun
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;
kopral
/
kaˈprɨɕnɨ/
adjective
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu
licik
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;
kapsaisin
/
kapˈsuwka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;
kapsul
/
ˈkapʃtat/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;
Cape Town
/
ˈkaptur/
noun
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;
kap
/
kaˈpusta/
noun
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;
kubis
kol
/
ˈkapuɕ/
noun
(potocznie, potoczny) donosiciel
kecoak
/
ˈkapwãn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie duchowny po przyjęciu święceń mający prawo do odprawiania mszy i udzielania sakramentów świętych
imam
noun
- (kościelny) sakrament święceń w chrześcijaństwie;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność lub urząd kapłana
imamat
/
ˈkara/
noun
dolegliwość wymierzona jako sankcja
hukuman
/
ˈkara ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕi/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;
hukuman mati
/
kaˈrabax/
pronoun
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu;
Karabakh
/
kaˈrabʲĩn/
noun
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;
senapan
/
kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ/
noun
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;
senapan mesin
/
ˌkaraˈbʲĩnɛk/
noun
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;
karabin
/
kaˈrat͡ʃʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;
Karachi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs;
Karaj
/
ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;
Karibia
/
kaˈraka/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) duży śródziemnomorski trójmasztowy żaglowiec handlowy i wojenny, używany w XIV-XVII wieku;
kerakah
/
kaˈralux/
noun
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;
kecoak
/
kaˈrãmbɔl/
noun
zderzenie się ze sobą wielu pojazdów naraz, zwykle poważne w skutkach
kecelakaan karambol
/
ˌkaraˈɔkɛ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach
karaoke
/
ˈkarat/
noun
- dawna miara zawartości złota w stopach – czyste złoto miało 24 karaty;
- jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł;
karat
/
kaˈratɛ/
noun
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;
karate
/
ˌkaraˈtɛka/
noun
(sport, sportowy) osoba uprawiająca karate
karateka
/
ˌkaraˈvãna/
noun
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;
kafilah
noun
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;
karavansari
/
ˌkaraˈvɛla/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich kasztelach, gładkim poszyciu i płytkim zanurzeniu, używany od XV do XVII wieku;
karavel
/
ˈkarat͡ɕ/
verb
wymierzać karę
menghukum
noun
wyrażanie dezaprobaty względem osoby
koreksi
noun
(więziennictwo, więzienny) kara przebywania w celi bez pryczy
seklusi
/
karʲˈt͡ɕãnɨ/
adjective
dotyczący kart do gry, gier w karty
kartu
/
ˈkart͡ʃma/
noun
gospoda na wsi;
rumah inap
/
karˈdãmɔ̃n/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)
kapulaga
noun
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) zapis graficzny pracy serca wykonany za pomocą kardiografu
kardiogram
/
karˈdʲjɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego
kardiolog
/
ˌkardʲjɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;
kardiologi
adjective
główny, najważniejszy, zasadniczy
Kardinal
/
karˈdɨ̃naw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;
kardinal
/
karʲˈjɛra/
noun
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym
karier
/
ˌkarʲjɛˈrɔvʲit͡ʃ/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek bez skrupułów dążący do osiągnięcia sukcesu, zrobienia kariery
panjat sosial
/
kark/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu
kuduk
/
karˈmazɨ̃n/
noun
barwa intensywnie czerwona
merah padam
/
ˈkarmɛl/
noun
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa
karamel
/
ˈkarmʲĩn/
noun
odcień intensywnej, głębokiej czerwieni
merah padam
/
ˌkarmʲĩˈnɔvɨ/
adjective
mający kolor czerwony, taki jak kolor karminu
merah padam
/
ˈkarmʲit͡ɕ/
verb
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś
memberi makan
verb
(fizjologia, fizjologiczny) żywić potomstwo mlekiem pochodzącym z własnego gruczołu piersiowego
menyusui
/
ˈkarmʲɲik/
noun
naczynie do karmienia zwierząt
pengumpan
/
karˈnat͡sʲja/
noun
koloryt skóry człowieka
warna kulit muka
pronoun
(geografia, geograficzny) południowoindyjski stan ze stolicą w Bangalore
Karnataka
/
karˈnavaw/
noun
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;
karnaval
/
ˈkarnɨ/
adjective
wdrożony do posłuszeństwa
disiplin ilmu
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;
South Carolina
/
ˌkarɔˈsɛrʲja/
noun
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);
karoseri
noun
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;
karotena
/
karp/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;
ikan mas
/
ˈkarta/
noun
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia
kartu remi
noun
(bankowość, bankowy) (finanse, finansowy) karta płatnicza pozwalająca płacić tylko do wysokości środków zgromadzonych na rachunku;
kartu debit
/
ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ/
noun
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;
kartu
noun
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach
surat suara
/
ˈkarta ɡraˈfʲit͡ʃna/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera;
kartu grafis
/
ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva/
noun
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;
kartu kredit
noun
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj biletu upoważniającego do wejścia na pokład samolotu bądź statku
pas naik
noun
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;
kartu SIM
/
ˌkartaˈɟĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu
Kartago
/
ˈkartɛl/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;
kartel
/
ˈkartka/
noun
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony
kertas
/
karˈtɔfɛl/
noun
(zobacz) ziemniak
kentang
/
karˈtɔɡraf/
noun
specjalista w zakresie kartografii; rysownik map
kartograf
/
ˌkartɔˈɡrafʲja/
noun
nauka o tworzeniu map;
kartografi
/
ˌkartɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący kartografii
kartografis
/
ˈkartɔ̃n/
noun
- gruby, sztywny papier
- tekturowe pudełko
kardus
noun
- (informatyka, informatyczny) nośnik danych składający się z pamięci ROM umieszczonej w obudowie z tworzywa sztucznego, zawierający program komputerowy, stosowany np. w konsolach gier;
- (informatyka, informatyczny) wymienny pojemnik na tusz do drukarki atramentowej
kartrid
/
ˌkaruˈzɛla/
noun
urządzenie do zabawy, które się kręci;
komidi putar
/
ˈkarɨ/
adjective
czarny (o maści konia)
warna
/
ˈkarɨ/
noun
koń maści czarnej
warna
/
ˌkarɨkaˈtura/
noun
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;
karikatur
/
ˈkaʒɛw/
noun
- (medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
- postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
- (astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;
kerdil
noun
bycie karłowatym, bycie karłem
dwarfisme
/
kaˈsat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji;
kasasi
/
ˌkasãnˈdrɨt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) taki, który zapowiada nieszczęście, katastrofę
cekam
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie
kaset
noun
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;
videokaset
/
ˈkasʲjɛr/
noun
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze
kasir
/
kask/
noun
- rodzaj ochronnego nakrycia głowy;
- (historia, historyczny, historycznie) hełm stalowy używany przez dragonów i kirasjerów
helm
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach
pemeran pengganti
/
kaˈsɔvat͡ɕ/
verb
likwidować coś, znosić lub unieważniać
judul pengganti
adjective
(potocznie, potoczny) dający bardzo duże zyski
kena
/
ˈkasta/
noun
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi grupami tworząca hierarchię;
kasta
/
kaˈstrat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;
pengebirian
/
kaˈstrɔvat͡ɕ/
verb
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji
mengebiri
/
kaˈsɨ̃nɔ/
noun
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;
kasino
/
ˈkaʃa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kaszy (1.1)
bubur
/
kaˈʃalɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;
ikan paus sperma
/
kaˈʃãnka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z gotowanej kaszy lub ryżu i krwi zwierzęcej oraz niekiedy podrobów;
sosis darah
/
ˈkaʃɛl/
noun
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;
batuk
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) opakowanie do sproszkowanego leku wykonane z opłatka
cap
/
ˈkaʃlɛt͡ɕ/
verb
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc
batuk
/
ˈkaʃmʲir/
pronoun
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim
Kashmir
noun
(włókiennictwo) miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich;
wol kasmir
/
ˈkaʃtãn/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)
berangan
- nasienie kasztanowca
kastanya
/
ˌkaʃtãnɔˈvatɨ/
adjective
(potocznie, potoczny) lekko kasztanowy
marun
/
ˌkaʃtãˈnɔvɨ/
adjective
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca
kericuhan
/
kaˈʃupsʲci/
adjective
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów
bahasa Kashubia
/
kaˈʃupsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;
bahasa Kashubia
verb
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) mieć napad kaszlu; wydawać serię krótkich, gwałtownych dźwięków z gardła, zwykle w wyniku podrażnienia dróg oddechowych
uhuk
/
kat/
noun
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;
algojo
noun
(dawniej, dawny) podziemna nekropolia
katakomba
/
ˌkataˈkũmbɨ/
noun
cmentarz podziemny w postaci systemu korytarzy;
katakomba
noun
(biochemia, biochemiczny) jednostka miary aktywności katalitycznej w układzie SI, stosowana do opisu aktywności enzymów; jeden katal to taka aktywność katalizatora, która powoduje przemianę 1 mola substratu w 1 sekundę
katal
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała
katalepsi
noun
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;
katalisis
/
ˌkatalʲiˈzatɔr/
noun
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;
katalis
/
kaˈtalɔk/
noun
- (informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;
- spis zawartości biblioteki
- usystematyzowany zbiór dokumentów
direktori
/
ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Katalonią
katalan
/
ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;
katalan
/
kaˈtãna/
noun
rodzaj miecza japońskiego;
katana
/
ˈkatar/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;
Qatar
/
ˈkatar/
noun
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa;
pilek
noun
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów
kadaster
/
ˌkataˈstrɔfa/
noun
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi
bencana
/
ˌkatastrɔˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) nacechowany pesymistyczną postawą życiową, zapowiadający, obrazujący nieuchronną katastrofę
cekam
noun
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu
katastrofisme
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczanie zasad wiary chrześcijańskiej;
katekese
noun
- (kościelny) podręcznik do katechezy
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;
katekismus
/
ˌkatɛˈxũmɛ̃n/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dorosła osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu
katekumen
/
kaˈtɛdra/
noun
(kościelny) główny kościół diecezji;
katedral
/
ˌkatɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu
pipih
noun
(medycyna, medyczny) biodegradowalna nić chirurgiczna wykonana z jelit zwierząt lub tworzywa sztucznego, które po kilku tygodniach ulegają rozpuszczeniu i wchłonięciu przez organizm operowanego;
ketgat
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;
katharevousa
/
ˈkatʲjɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;
kation
/
katˈmãndu/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu;
Kathmandu
/
kaˈtɔda/
noun
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;
katode
/
ˌkatɔˈlʲit͡sʲci/
adjective
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu
Katolik
/
ˌkatɔˈlʲit͡sɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;
Katolik
/
kaˈtɔlʲik/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego
Katolik
/
kaˈtuʃa/
noun
(książkowy) cierpienie, męczarnia, udręka
menyiksa
noun
(chemia, chemiczny) surowiec do produkcji gumy;
getah
/
ˈkawkas/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;
Kaukasus
/
ˈkava/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
- (spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
- (potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;
kopi
/
kaˈvalɛr/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) rycerz
ksatria
- mężczyzna, który nigdy nie był żonaty
- mężczyzna, który otrzymał dany order
selibat
/
ˌkavaˈlɛrʲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;
kavaleri
/
ˈkavaw/
noun
(potocznie, potoczny) dowcip, śmieszna historyjka
lelucon
/
kaˈvawɛk/
noun
- fragment pewnej całości
akhir
- mała lub niedokładnie określona część odległości lub przestrzeni
potong
noun
publiczny lokal, w którym udostępnione są komputery z dostępem do Internetu;
warnet
/
kaˈvʲjarʲɲa/
noun
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;
warung kopi
/
ˈkafka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;
burung gagak kecil
noun
(botanika, botaniczny) (gwara lwowska) (regionalizm krakowski), (zobacz) arbuz
semangka
/
kaˈzaxstãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;
Kazakhstan
/
kaˈzãɲɛ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;
khotbah
/
ˈkazat͡ɕ/
verb
wydać rozkaz zrobienia czegoś
memerintah
/
ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;
kasein
noun
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;
hubungan sedarah
hubungan sekerabat
/
kaˈzu<sup>w</sup>ar/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot;
kasuari
noun
(zoologia, zoologiczny) jadalny głowonóg morski;
cumi-cumi
/
kaˈwãmaʃ/
noun
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;
kotak tinta
/
kaˈwuʒa/
noun
płytki dołek wypełniony wodą, błotem
balong
adjective
każdy poszczególny
masing-masing
/
ˈkaʒdɨ/
pronoun
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku
setiap
/
ct͡ɕuk/
noun
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;
ibu jari
jempol
/
ˈkɛbap/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;
kebab
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;
Ketchua
/
ˈkɛt͡ʃup/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;
saus tomat
noun
(marynarka) nadbrzeże cumownicze
dermaga
/
ˈkɛlnɛr/
noun
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy
pelayan
/
ˈkɛlvʲĩn/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka temperatury w układzie SI, oznaczana K;
kelvin
/
ˈkɛ̃ndɔ/
noun
pochodząca z Japonii sztuka walki na bambusowe kije;
kendo
/
ˈkɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Kenya
/
ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi;
Senozoikum
/
ˈkaci/, /
ˈkxaci/
adjective
(książkowy) płowo-kasztanowo-cynamonowo-ziemisto-żółty; w odcieniu jasnej oliwki i żółtawego brązu;
kaki
/
ˈkaci/, /
ˈkxaci/
noun
(książkowy) kolor płowo-kasztanowo-cynamonowo-ziemisto-żółty
kaki
/
ˈkmɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach;
bahasa Khmer
/
ˈcibut͡s/
noun
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;
kibbutz
/
ˈcixat͡ɕ/
verb
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz
bersin
/
ˈcixnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: kichać
bersin
noun
(sport, sportowy) rodzaj sztuki walki
kickboxing
/
cit͡ʃ/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu
kerak
/
ˈcɛdɨ/
pronoun
- …służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
- …służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
kapan
bila
/
ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk/
adverb
w dowolnym, nieokreślonym czasie
kapan saja
/
ˈcɛdɨɕ/
indefinitePronoun
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości)
pernah
/
ˈcɛlʲix/
noun
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;
cawan
/
cɛˈlʲiʃɛk/
noun
- zawartość kieliszka (1.1)
gelas
- zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;
seloki
/
ˈcɛlʲɲa/
noun
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka;
sekop
/
ˈcɛpsʲci/
adjective
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły
cupu
/
cɛr/
noun
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru
hati
/
ˌcɛrɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od kierować
direksi
/
cɛˈrɔvat͡ɕ/
verb
- sterować pojazdem lub grupą pojazdów
[[kemudi|mengemudi(kan)]]
- udzielać wskazówek, zawierać wskazówki
memandu
- czynić kogoś lub coś adresatem jakiejś wypowiedzi
mengelola
- wydawać komuś polecenia
menyopir
/
cɛˈrɔft͡sa/
noun
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)
pengendara
/
ˌcɛrɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;
kemudi
adjective
(technologia, technika, techniczny) dotyczący kierownicy i kierowania
kemudi
/
cɛˈrɔvʲɲik/
noun
osoba wydająca innym polecenia w danym dziale lub jednostce firmy albo organizacji
pemimpin
/
cɛˈrũnɛk/
noun
- droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel
- w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży
arah
/
ˌcɛrũŋˈkɔfskas/
noun
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się;
lampu sein
/
ˈcɛʃɛ̃ɲ/
noun
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;
saku
kantong
/
ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ/
noun
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki
uang jajan
/
ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) ten, kto kradnie przedmioty z cudzych kieszeni
copet
/
cɛw/
noun
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;
taring
/
cɛwˈbasa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;
sosis
/
cɛwˈbasa vɨˈbɔrt͡ʃa/
idiom
obietnice niemające pokrycia, które kandydat składa swoim potencjalnym wyborcom
gentong babi
noun
(botanika, botaniczny) cześć zarodka zawierająca część korzeniową i pąk
anakan
/
cɛwˈkɔvat͡ɕ/
verb
wyrastając, wypuszczać kiełki – drobne pędy
anakan
/
cij/
noun
długi patyk;
batang
/
ciˈjãnka/
noun
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;
berudu
/
ˈcijuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;
Kiev
/
cil/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Carina
/
ˈcilka/
indefinitePronoun
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)
beberapa
/
ˈcilɔ/
prefix
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;
kilo-
/
ˈcilɔf/
noun
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;
belencong
/
ciˈlɔɡrãm/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;
kilogram
/
ciˈlɔ̃mɛtr̥/
noun
jednostka długości równa tysiącowi metrów;
kilometer
noun
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) tysiąc watów (jednostka mocy)
kilowatt
/
cilˈvatɛr/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek
bangkit
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie albo półprodukt przygotowany z fermentowanych lub kiszonych warzyw według tradycyjnej receptury koreańskiej;
kimci
/
cĩˈmɔ̃nɔ/
noun
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;
kimono
/
ˌcĩndɛrˈʃtuba/
noun
(przestarzałe, przestarzały) dobre wychowanie, wyniesiona z domu umiejętność zachowania się
pemuliaan
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym
belati
/
ˌcĩnɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z kinematyką, dotyczący kinematyki
kinematis
/
ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka/
noun
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;
kinematika
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie iwanowskim, nad Wołgą;
Kineshma
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział dynamiki, badanie ruchu ciał i układów sił powodujących ten ruch
kinetika
/
ˈcĩnɔ/
noun
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy
bioskop
sinema
/
cɔsk/
noun
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy
bilik
pronoun
(geografia, geograficzny) japońskie miasto na Honsiu, dawna stolica Japonii;
Kyoto
/
cirʲˈɟisʲci/
adjective
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów
Kirgiz
/
cirʲˈɟisʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;
Kirgiz
/
cirʲˈɟistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;
Kirgizia
Kirgizstan
/
ˌcirʲiˈbatʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;
Kiribati
/
ˈciɕɛl/
noun
(technologia, technika, techniczny) (gastronomia), (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser żelujący z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru;
selai
noun
(zootechnika, zootechniczny) składnik paszy dla zwierząt przygotowywany z zielonki, ziemniaków lub wysłodków w procesie kiszenia;
silase
/
ciˈʃɨ̃ɲuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;
Kishinev
/
cit/
noun
(budownictwo) masa plastyczna do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp.
dempul
/
ciˈtajɛt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) Chińczyk
Cina
/
cjur/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;
kurium
/
ˈciwa/
noun
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;
sifilis
/
ciɕt͡ɕ/
noun
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów
rangkaian
seikat
setandan
/
klat͡ʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;
kuda betina
/
ˈklaka/
noun
grupa osób wynajęta do oklaskiwania widowiska
tamparan
/
ˈklaksɔ̃n/
noun
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);
klakson
noun
- zapięcie, zwykle ozdobne, u pasa, butów, odzieży, przy okładkach;
gesper
- (termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) nawias wężykowato wygięty
kurawal
/
klãn/
noun
- (antropologia, antropologiczny) grupa społeczna, składająca się z członków rodu i najbliższych im osób niespokrewnionych, połączona wzajemnym zaufaniem, emocjonalnym wsparciem lub współpracą biznesową;
- (historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.2) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji;
- (potocznie, potoczny) wielopokoleniowa rodzina, której członkowie są silnie ze sobą związani
- (środowiskowy) (informatyka, informatyczny) rodzaj zespołu w sportach elektronicznych;
klan
/
ˈklapɛk/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) lekkie obuwie składające się z samej podeszwy i paska na palce;
gelincir
/
klaps/
noun
uderzenie otwartą dłonią w pośladek
gebuk
/
ˈklarnɛt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;
klarinet
/
ˈklasa/
noun
- (edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole
- (informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych;
- (matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek;
- dobry styl
- poziom jakości jakiegoś przedmiotu, oceniany na podstawie użytych materiałów, wykonania itp.
- standard środków lokomocji, np. kolei, samolotów; środek lokomocji tego standardu
kelas
- pomieszczenie (sala) w szkole, gdzie odbywają się lekcje
ruang kelas
noun
(socjologia, socjologiczny) klasa społeczna obejmująca osoby, które utrzymują się głównie z pracy fizycznej najemnej, zazwyczaj w przemyśle, budownictwie, transporcie czy usługach
kelas buruh
noun
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą;
sunda manda
/
ˌklasɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
- systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady
- zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp.
klasifikasi
verb
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady
mengelaskan
/
ˈklaʃtɔr/
noun
- (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły
- (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom buddyjskiej wspólnoty mniszej
biara
/
ˈklatka/
noun
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki
kandang
/
ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;
dada
/
ˌklawstrɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;
klaustrofobia
/
klaˈvɛsɨ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;
harpsichord
/
ˌklavʲjaˈtura/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych
papan ketik
- (technologia, technika, techniczny) część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
papan ketik
papan tombol
/
ˈklavʲiʃ/
noun
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;
tuts
tombol
/
ˈklɛ<sup>j</sup>ik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom
bubur
/
ˈklɛ<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
łączyć coś za pomocą kleju, sklejać coś z czymś
menggelem
/
klɛj/
noun
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów;
lem
perekat
noun
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski
jauhar
verb
uderzać lekko dłonią
tempel
/
ˈklɛpka/
noun
rodzaj niedużej deski z trwałego drewna, która po odpowiedniej obróbce jest używana w robocie bednarskiej lub do wykładania podłóg
balok not
/
klɛpˈsɨdra/
noun
- niewielki plakat informujący o czyjejś śmierci oraz terminie i miejscu pogrzebu
berita duka
- przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;
jam pasir
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy złodziei, osób skorumpowanych;
kleptokrasi
/
klɛʃt͡ʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;
caplak
/
ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt/
noun
- (handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej, dowolny usługobiorca
pelanggan
- (informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer
klien
/
ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla/
noun
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp.
pelanggan
/
klʲif/
noun
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;
tebing
/
ˈklʲikat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) naciskać przycisk myszy komputerowej
mengeklik
noun
stan względnej równowagi w środowisku / biocenozie
gong
/
ˈklʲĩmat/
noun
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;
iklim
noun
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem klimatu
klimatologi
/
ˌklʲĩmatɨˈzatɔr/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń;
pendingin udara
/
klʲĩn/
noun
- (fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
- kształt tej maszyny
baji
adjective
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów
Klingon
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"
Klingon
noun
(medycyna, medyczny) lekarz mający praktykę w klinice, oddziale, w pracy szpitalnej
klinisi
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego
klinis
/
ˈklʲĩɲika/
noun
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;
klinik
/
ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.;
- (geografia, geograficzny) grecka wieś w północnej części Lesbos
- (mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris
- (mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
- imię żeńskie
Kleio
noun
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dziewiętnastowieczny żaglowiec transportowy;
kliper
noun
(fizjologia, fizjologiczny) współczynnik określający objętość osocza, jakie w jednostce czasu zostanie oczyszczone z pewnej substancji;
bersihan
/
klɔˈaka/
noun
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita kręgowców
kloaka
/
ˈklɔt͡sɛk/
noun
dziecięca zabawka o kształcie graniastosłupa
catu daya
/
klɔ̃mp/
noun
rodzaj okrągłej bądź owalnej grządki ogrodowej, czasem znajdującej się na podwyższeniu.
hamparan bunga
/
klɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;
klona
/
klɔps/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsna kulka duszona w sosie;
bakso
/
klɔʃ/
noun
szklana osłona na żarówkę
kap lampu
/
klup/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa posłów i senatorów tworząca frakcję w parlamencie;
fraksi
- stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach
klab
noun
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;
diskotik
/
klut͡ʃ/
noun
- przyrząd do otwierania zamka;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
- kod do szyfru;
- narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
- podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
- (elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego
- (informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
kunci
/
ˈklut͡ʃ frãnˈt͡susʲci/
noun
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;
kunci Inggris
/
klɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych
misuh
/
ˈklɛ̃n͇t͡ʃɛt͡ɕ/
verb
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji
lutut
/
ˈklɛ̃w̃ska/
noun
- wielkie nieszczęście, niepowodzenie lub zniszczenie
bencana
- fatalna przegrana w bitwie
ketewasan
/
ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci/
noun
- (botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych, pochodzącej prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym;
- (botanika, botaniczny) uprawna roślina z gatunku kminu rzymskiego (1.1)
- (spożywczy) przyprawa z nasion kminu rzymskiego (1.2) w formie ziaren lub zmielonego proszku
jintan putih
/
ˈkmʲĩnɛk/
noun
- (botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych;
jintan
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie
jinten
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament Izraela
Knesset
/
knɔt/
noun
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym
sumbu
/
kɔˈala/
noun
(zoologia, zoologiczny) Phascolarctos cinereus Goldfuss, nadrzewny ssak australijski;
koala
/
ˌkɔaˈlʲit͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji
koalisi
gabungan
/
ˈkɔbalt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;
kobalt
noun
cecha tego, co kobiece
kewanitaan
/
kɔˈbʲjɛt͡sɨ/
adjective
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety
feminin
/
kɔˈbʲjɛta/
noun
dorosły człowiek płci żeńskiej;
wanita
perempuan
/
ˈkɔbra/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;
ular kobra
/
ˈkɔbus/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;
alap-alap walet
/
kɔˈbɨwa/
noun
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia
mare
/
kɔt͡s/
noun
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem
selimut
/
kɔˈxãɲɛ/
noun
(potocznie, potoczny) osoba ukochana
bayi
/
kɔˈxãnka/
noun
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną
gundik
/
kɔˈxãnɨ/
adjective
taki, który jest darzony przez kogoś miłością
sayang
/
ˈkɔxat͡ɕ/
verb
odczuwać miłość do kogoś
cinta
/
ˈkɔ.t͡ɕi/
possessiveAdjective
należący do kota
kekucingan
noun
(zoologia, zoologiczny) samica kota domowego
betina
/
ˈkɔt͡ɕɔw/
noun
duże naczynie metalowe z pokrywą;
kaldron
/
ˈkɔt͡ɕɛ/
noun
młody kot
anak kucing
/
ˈkɔt krɛˈskɔvɨ/
noun
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;
kode batang
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek
kode pos
noun
(informatyka, informatyczny) dwuwymiarowy, matrycowy kod prezentujący dane w postaci czarno-białych kwadratów;
kode QR
/
ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;
kode sumber
/
ˈkɔdɛks/
noun
stara księga rękopiśmienna powstała z szeregu składek, ułożonych jedna na drugiej i spojonych ze sobą u grzbietu;
kodeks
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego kraju
KUHP
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) formalne uregulowanie norm danego języka w wydawnictwach normatywnych;
- ujęcie czegoś w spójny system;
kodifikasi
noun
(edukacja, edukacyjny) wspólne kształcenie dzieci i młodzieży bez podziału ze względu na płeć;
koedukasi
/
ˌkɔɛɡzɨˈstɛ̃nt͡sʲja/
noun
współistnienie (zwierząt, kultur, ludzi, grup społecznych itp.)
koeksistensi
/
ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;
kafein
/
ˈkɔfta/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z tradycyjnej kuchni hinduskiej, kaukaskiej, bliskowschodniej i bałkańskiej, rodzaj pulpetów z mielonego mięsa z dodatkami, przyrządzanych również w wersji wegańskiej
kofte
/
ˈkɔɡut/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;
ayam jago
/
ˌkɔxabʲiˈtat͡sʲja/
noun
- (dawniej, dawny) współżycie, współdziałanie lub współzamieszkiwanie
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;
- (socjologia, socjologiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wspólne zamieszkanie, współmieszkanie, nieformalne wspólne życie;
kohabitasi
noun
- (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) siła wzajemnego przyciągania się cząsteczek tej samej substancji
- (językoznawstwo, językoznawczy) właściwość tekstu polegająca na tym, że jego części są ze sobą logicznie i formalnie powiązane za pomocą różnych środków językowych
- (psychologia, psychologiczny) siła więzi między ludźmi w danej grupie
kohesi
/
kɔˈxɔrta/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;
kohor
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) wielobarwny, ozdobny karp japoński;
koi
/
ˈkɔja/
noun
(marynarka) łóżko na statku
balai-balai
/
ˈkɔjɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;
koyote
/
kɔk/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy
gelung
/
ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;
kokaina
/
kɔˈkarda/
noun
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka
ikatan pita rambut
adjective
zachowujący się zalotnie
genit
noun
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt;
kepompong
/
ˈkɔkɔs/
noun
- (spożywczy) owoc palmy kokosowej
- (botanika, botaniczny) palma kokosowa (kokos właściwy, Cocos nucifera L.);
kelapa
/
ˈkɔkpʲit/
noun
- (lotnictwo, lotniczy) pomieszczenie dla pilotów statku powietrznego lub kosmicznego;
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zagłębienie dla załogi w pokładzie jachtu;
ruang pilot
/
ˈkɔktajl/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;
koktail
/
kɔˈlat͡sʲja/
noun
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia
makan malam
noun
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;
kolagen
/
kɔˈlãnɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;
lutut
dengkul
/
kɔˈlarstfɔ/
noun
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;
balap sepeda
sepeda
noun
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;
kolase
/
ˈkɔlba/
noun
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej;
gagang senapan
/
kɔlˈt͡ʃatka/
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;
nokdiak
/
kɔlˈt͡ʃuɡa/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;
zirah
/
ˈkɔlt͡ʃɨk/
noun
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,
subang
anting-anting
/
kɔˈlɛpka/
noun
- (przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym coś powstało, rozpoczęło się
- kołyska, łóżeczko dla dziecka
- pojazd konny rozpowszechniony wśród warstw wyższych zwłaszcza w XVI wieku
ayun
/
ˈkɔlɛt͡s/
noun
(botanika, botaniczny) twardy, ostro zakończony wyrostek na łodygach, owocach lub liściach roślin
duri
/
kɔˈlɛɡa/
noun
towarzysz pracy, nauki lub zabawy
kolega
noun
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego;
akademi
/
ˌkɔlɛˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
ślad, wgłębienie pozostawione przez koła lub płozy pojazdu;
bekas roda
/
ˈkɔlɛj/
noun
- środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;
kereta api
- następstwo zdarzeń według ustalonego porządku
pas
noun
kolej poruszająca się bez styku pojazdu z torem, dzięki unoszeniu elektromagnetycznemu
kereta maglev
noun
(historia, historyczny, historycznie) (kolejnictwo) pierwotna forma kolei, czyli system przewozu oparty na torach z żelaza i pojazdach poruszających się po nich;
jalur kereta api
/
kɔˈlɛjka/
noun
- (informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych;
antre
- uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;
antrean
- miejsce w uporządkowanej grupie ludzi, w szeregu, w kolejce (1.1)
ubah
noun
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;
kereta luncur
/
kɔˈlɛjnɔɕt͡ɕ/
noun
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy
giliran
rentetan
/
kɔˈlɛkt͡sʲja/
noun
- (informatyka, informatyczny) obiekt mogący przechowywać w określonej strukturze danych dowolną liczbę innych obiektów
- zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)
- zestaw projektów jakiejś firmy na dany sezon
koleksi
/
ˌkɔlɛkˈt͡sʲjɔ̃nɛr/
noun
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji
pengumpul
noun
(książkowy) grupa osób związanych wspólną pracą czy inną działalnością, mających ten sam cel
kolektif
/
ˌkɔlɛkˈtɨvnɨ/
adjective
zbiorowy, zespołowy, wspólny; oparty na takim działaniu
kolektif
/
kɔˈlɛ̃ndra/
noun
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;
ketumbar
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) popieranie kolegów w wyborze na stanowiska;
kronisme
noun
(medycyna, medyczny) silne, napadowe bóle w jamie brzusznej
kolik
noun
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej
koloid
/
ˌkɔlɔˈkfʲjalʲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie potoczne, używane tylko w swobodnej rozmowie;
kolokialisme
/
kɔˈlɔ̃mbɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;
Kolombo
/
kɔˈlɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;
Köln
/
kɔˈlɔ̃ɲja/
noun
- (biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;
koloni
/
ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;
kolonialisme
verb
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię
mengkolonisasi
menjajah
/
ˈkɔlɔr/
noun
- cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
- (zobacz) kolory
- (termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;
warna
/
ˌkɔlɔrɔˈvãnka/
noun
książeczka, w której małe dzieci wypełniają kontury kredkami lub farbami;
buku mewarnai
verb
- rozprowadzać wydawnictwa wśród odbiorców
deham
- przekazywać informacje
menyebar
/
kɔˈlũmbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Kolombia
/
kɔˈlũmna/
noun
- (architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;
barisan
- (drukarstwo, drukarski) obszar strony ograniczony jej zadrukowaną powierzchnią;
- uformowana grupa osób lub pojazdów wojskowych
pilar
/
ˌkɔlũmˈnada/
noun
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny rząd połączonych kolumn lub kilka takich rzędów
sebaris pilar
/
ˈkɔ̃ma/
noun
- (astronomia, astronomiczny) gazowa otoczka jądra komety
- (fizyka, fizyczny) rodzaj aberracji optycznej
koma
/
kɔ̃ˈmãndɔr pɔˈrut͡ʃʲɲik/
noun
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający podpułkownikowi;
mayor
/
ˈkɔ̃mar/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;
nyamuk
/
ˈkɔ̃mbajn/
noun
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów
pemanen kombinasi
noun
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania
kombinasi
noun
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;
kombinatorika
noun
plechy jadalnych wodorostów, najczęściej listownicy japońskiej, używane w kuchniach wielu krajów wschodnioazjatyckich;
kombu
/
kɔ̃ˈmɛdʲja/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;
lawak
adjective
dotyczący komedii
komedi
noun
- (informatyka, informatyczny) instrukcja wykonania pewnej czynności przeznaczona dla systemu operacyjnego lub procesora komputera
- dowodzenie, kierowanie, komenderowanie, kierowanie czymś
- krótki, słowny rozkaz natychmiastowego podjęcia lub zaprzestania czegoś, wydany przez dowódcę, zwierzchnika, itp.
aba-aba
noun
kierownik posterunku policji
mayor
/
kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ/
noun
- uwaga odnośnie czegoś lub kogoś
komentar
- objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora
komentar
ulasan
/
ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr/
noun
- (sport, sportowy) sprawozdawca sportowy
- osoba, która komentuje coś
pengulas
/
ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi
mengomentari
berkomentar
/
ˌkɔ̃mɛrt͡sʲjalʲiˈzat͡sʲja/
noun
ogół zmian mających na celu oparcie czegoś na zasadach komercyjnych;
komersialisasi
/
ˌkɔ̃mɛrˈt͡sɨjnɨ/
adjective
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań
komersial
/
kɔ̃ˈmɛta/
noun
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;
komet
/
ˈkɔ̃w̃fɔrt/
noun
ogólnie warunki zapewniające spokój, wygodę i elegancję
kenyamanan
/
kɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny
aneh
/
ˈkɔ̃mʲik/
noun
artysta estradowy zabawiający publiczność śmiesznymi występami
komedian
/
ˈkɔ̃mʲiks/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na historię;
komik
/
ˈkɔ̃mʲĩn/
noun
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;
cerobong
/
kɔ̃ˈmʲĩnɛk/
noun
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;
perapian
/
ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat/
noun
lokal, w którym urzędują pracownicy policji
kantor polisi
noun
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa
komisaris
/
kɔ̃ˈmʲisʲja/
noun
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;
komisi
/
kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;
Komisi Eropa
/
kɔ̃ˈmʲitɛt/, /
ˈkɔ̃mʲitɛt/
noun
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań
komite
/
ˈkɔ̃mʲism̥/
noun
zespół cech jakiejś osoby lub sytuacji budzący wesołość
komedi
/
kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva/
noun
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;
kamar gas
noun
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego
juru sita
/
kɔ̃ˈmɔrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Komoro
/
kɔ̃mˈpãɲja/
noun
- (wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;
- kilka osób spędzających wspólnie czas
kompi
/
ˈkɔ̃mpas/
noun
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;
kompas
/
kɔ̃mˈpɛ̃ndʲjũm/
noun
książka zawierająca zwięzły wykład podstawowych wiadomości z danej dziedziny wiedzy;
kompendium
adjective
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje
kompeten
/
ˌkɔ̃mpʲiˈlat͡sʲja/
noun
- (informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy
- (informatyka, informatyczny) wynik kompilacji (1.3), skompilowany program
- dokonywanie zbioru dzieł (lub ich fragmentów) na jakiś temat
- wynik kompilacji (1.1) (zbiór fragmentów dzieł na jakiś temat)
kompilasi
/
ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr/
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;
kompilator
/
ˈkɔ̃mplɛks/
noun
- (budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość
- (psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego;
- zespół zjawisk lub cech, które są grupowane w całość
kompleks
adjective
obejmujący wszystkie elementy, tworząc zwarty kompleks
komprehensif
/
ˌkɔ̃mplɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ/
adjective
wzajemnie się uzupełniający
komplementer
/
kɔ̃mˈplɛtnɨ/
adjective
cały, będący w komplecie
komplit
noun
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń
komplikasi
/
ˈkɔ̃mpɔst/
noun
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)
kompos
/
ˌkɔ̃mpɔˈzɨt͡sʲja/
noun
- (informatyka, informatyczny) agregacja obiektów, które nie mogą istnieć bez obiektu głównego;
- (sztuka) budowa utworu, zwłaszcza plastycznego, literackiego, muzycznego
- ogół składników wraz ze sposobem, w jaki tworzą całość
komposisi
/
ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę;
komposer
/
kɔ̃mˈprɛsʲja/
noun
- (fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;
- (informatyka, informatyczny) operacja zakodowania danych w taki sposób aby zajmowały mniej bajtów;
kompresi
/
kɔ̃mˈprɔ̃mʲis/
noun
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;
kompromi
/
kɔ̃mˈputɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;
komputer
noun
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;
komputer pribadi
/
ˌkɔ̃mũɲiˈkat͡sʲja/
noun
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;
komunikasi
/
ˌkɔ̃mũˈɲikat/
noun
wiadomość przekazywana przez nadawcę odbiorcy; wymieniana informacja.
pesan
/
kɔ̃ˈmũɲism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;
komunisme
/
kɔ̃ˈmurka/
noun
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;
sel
noun
(biologia, biologiczny) komórka rozrodcza żeńska
ovum
noun
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna
sel induk
/
ˌkɔ̃murˈkɔvɨ/
adjective
związany z komórką
selular
noun
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach;
surplis
/
kɔ̃ˈnakrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;
Conakry
/
ˌkɔ̃nt͡sɛ̃nˈtrat͡sʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) skupienie uwagi
konsentrasi
noun
(spożywczy) zagęszczony przecier pomidorowy pozbawiony pestek i skóry
pasta tomat
/
ˌkɔ̃nt͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ/
adjective
mający wspólny środek
konsentris
adjective
- (filozofia, filozoficzny) (sztuka) związany z konceptualizmem
- dotyczący pojęć
konseptual
/
ˈkɔ̃nt͡sɛrn/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zjednoczenie przedsiębiorstw o odrębnej osobowości prawnej;
kecemasan
/
ˈkɔ̃nt͡sɛrt/
noun
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;
konser
pagelaran
noun
- (urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej
- ustępstwo na czyjąś korzyść
konsesi
/
ˌkɔ̃nt͡sɨˈlʲjat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) metoda rozwiązywania sporów międzynarodowych przy pomocy komisji pojednawczej
konsiliasi
/
ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsat͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego
kondensasi
/
ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr/
noun
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;
kondensator
kapasitor
/
ˌkɔ̃ndɔ̃ˈmʲĩɲũm/
noun
terytorium podlegające wspólnej władzy przynajmniej dwóch państw;
kondominium
/
ˈkɔ̃ndɔr/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny
kondor
/
kɔ̃nˈduktɔr/
noun
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);
kondektur
/
ˌkɔ̃ndɨɡˈnat͡sʲja/
noun
poziom w budynku
lantai
/
kɔ̃ˈnɛksʲja/
noun
znajomość, stosunki, związek, powiązania z wpływową osobą
hubung
/
kɔ̃ˈnɛfka/
noun
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;
gembor
/
ˌkɔ̃nfɛdɛˈrat͡sʲja/
noun
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania
konfederasi
pronoun
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;
Konfederasi Swis
/
ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nt͡sʲja/
noun
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień
konferensi
/
ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nt͡sʲja ˌna<sup>w</sup>uˈkɔva/
noun
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki
simposium
/
ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nt͡sʲja praˈsɔva/
noun
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów;
jumpa pers
/
kɔ̃nˈfɛttʲi/
noun
drobno pocięte kawałki papieru, najczęściej różnobarwne krążki, rzucane na uczestników głównie karnawałowej zabawy;
konfeti
noun
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje
konfigurasi
/
ˌkɔ̃nfʲiɡuˈrɔvat͡ɕ/
verb
przystosowywać jakieś urządzenie do pożądanej pracy
mengonfigurasikan
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa
penyitaan
/
ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać konfiskaty
menyita
/
ˌkɔ̃nfʲiˈtura/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;
jem
/
ˈkɔ̃nflʲikt/
noun
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;
konflik
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;
agama konghucu
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;
Khonghucu
/
ˈkɔ̃ŋɡɔ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Afryce;
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Kongo
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu
kongregasi
/
ˈkɔ̃ŋɡrɛs/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja
- najwyższy organ niektórych organizacji
- zjazd osób o wspólnych zainteresowaniach, podobnej działalności, zrzeszonych w jednej organizacji
kongres
/
ˈkɔ̃ɲak/
noun
(spożywczy) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;
konyak
adjective
(rzadki, rzadko używany) mający kształt stożkowy
konis
/
ˌkɔ̃ɲiˈt͡ʃɨ̃na/
noun
- (botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
- liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść
semanggi
/
ˈkɔ̃ɲɛt͡s/
noun
- chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
- miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
- okoliczności końca (1.2)
akhir
/
ˈkɔ̃ɲɛt͡sʲ ˈɕfʲjata/
noun
(potocznie, potoczny) miejsce bardzo odległe
akhir zaman
adverb
bezwzględnie, absolutnie
seharusnya
/
kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
coś, czego nie można uniknąć
kebutuhan
/
kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny
penting
/
ˈkɔ̃ɲik/
noun
(potocznie, potoczny) osoba sprzedająca nielegalnie bilety na widowiska, koncerty[potrzebne źródło]
calo
/
ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;
kuda laut
/
ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ/
noun
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju konik;
belalang
/
kɔ̃ˈɲĩna/
noun
(spożywczy) mięso końskie;
daging kuda
/
ˌkɔ̃ɲuˈɡat͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;
konjugasi
/
kɔ̃ˈɲũŋkt͡sʲja/
noun
- (astronomia, astronomiczny) ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii;
- (logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) iloczyn logiczny, symbol odpowiadający spójnikowi „i”;
- (matematyka, matematyczny) odpowiednik koniunkcji (1.2) dla dowolnej algebry Boole’a, np. koniunkcja zbiorów, koniunkcja zdarzeń
konjungsi
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji
konkatedral
/
kɔ̃ŋˈklavɛ/
noun
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia;
konklaf
/
ˌkɔ̃ŋkluˈdɔvat͡ɕ/
verb
(przestarzałe, przestarzały) podsumowywać np. wypowiedź, formułować ostateczne wnioski, wnioskować
menyimpulkan
/
kɔ̃ŋˈkluzʲja/
noun
- wniosek końcowy
- (historia, historyczny, historycznie) siedemnasto- lub osiemnastowieczny napis trumienny zawierający ostatnią sentencję mowy pogrzebowej, który był umieszczany na tkaninach, często wraz z portretem i herbem zmarłego
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wniosek strony w procesie, żądanie
kesimpulan
noun
- (genetyka) prawdopodobieństwo, że para osobników będzie miała tę samą cechę fenotypową, zakładając, że jedna z tych osób ma tę cechę
- (geologia, geologiczny) zgodność wzajemnego stosunku stykających się ze sobą 2 warstw skał osadowych
- (językoznawstwo, językoznawczy) (informatyka, informatyczny) wystąpienie szukanej frazy lub słowa w tekście, ich zestawie lub korpusie językowym z dodatkowym krótkim kontekstem, też: zbiór takich wystąpień
- alfabetyczny spis wyrazów, zdań, znaków, symboli lub motywów znajdujących się w jakimś dziele literackim lub zbiorze dokumentów czy ksiąg;
- zestawienie tekstów, symboli, znaków czy dat dotyczących tego samego przedmiotu
konkordansi
/
kɔ̃ŋˈkɔrdat/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;
konkordat
/
kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ/
adjective
- dobrze określony
- praktyczny, rzeczowy
spesifik
/
ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna/
noun
(dawniej, dawny) nałożnica
selir
/
ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat/
noun
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;
pergundikan
/
ˌkɔ̃ŋkuˈrɛ̃nt͡sʲja/
noun
- (biologia, biologiczny) oddziaływanie antagonistyczne pomiędzy populacjami polegające na ubieganiu się przez co najmniej dwie populacje o tę samą niszę ekologiczną
- (ekonomia, ekonomiczny) jednostki konkurujące ze sobą
- (ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży
- ogólnie: proces wyłaniania zwycięzców spośród pewnej grupy
kompetisi
adjective
mający znamiona konkurencji
kompetitif
/
kɔ̃ŋˈkurɛ̃nt/
noun
(dawniej, dawny) mężczyzna zabiegający o względy kobiety w celach matrymonialnych
perayu
/
ˈkɔ̃ŋkurs/
noun
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony
kompetisi
/
ˈkɔ̃ŋkurs pʲjɛ̃ŋkˈnɔɕt͡ɕi/
noun
impreza, w czasie której jury wybiera najpiękniejszą spośród zgłoszonych uczestniczek;
kontes kecantikan
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa złożona z uzbrojonych jeźdźców konnych
kavaleri
/
kɔ̃ˈnɔpʲjɛ/
noun
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;
ganja
/
ˌkɔ̃nɔˈsãmɛ̃nt/
noun
(handel, handlowy) (morski) morski list przewozowy, potwierdzający przyjęcie ładunku do przewozu;
konosemen
noun
znaczenie lub skojarzenia, które wykraczają poza dosłowne, podstawowe znaczenie słowa czy wyrażenia
konotasi
/
kɔ̃ˈnɔvaw/
noun
(pogardliwie, pogardliwy) zły, kiepski lekarz
dukun
/
ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nt͡sʲja/
noun
skutek czegoś, rezultat
akibat
adjective
przeprowadzający coś wytrwale do końca w myśl przyjętych założeń, rozumujący i działający logicznie, przeprowadzany od początku do końca w myśl przyjętych założeń, oparty na logicznych przesłankach, logiczny, przemyślany
konsisten
/
kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus/
noun
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu
konsensus
/
kɔ̃w̃ˈsɛrva/
noun
(spożywczy) zapasteryzowana żywność w hermetycznym, trwałym opakowaniu, najczęściej metalowym;
kaleng
noun
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;
konservasi
noun
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;
bahan pengawet
/
ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk
konservatif
/
ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów
konservatif
noun
spotkanie z poczęstunkiem po pogrzebie
bangkit
/
kɔ̃w̃ˈsɔrt͡sʲjũm/
noun
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;
konsorsium
/
ˈkɔ̃w̃spɛkt/
noun
zarys, plan, szkic wykładu, utworu
ringkasan
noun
uczestnik konspiracji
komplotan
/
kɔ̃w̃ˈstãnt͡sʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
- imię żeńskie;
Konstanz
/
ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;
Konstantinopel
noun
(książkowy) stwierdzenie danego faktu
amar putusan
/
kɔ̃w̃ˈstrukt͡sʲja/
noun
proces budowania, konstruowania
konstruksi
/
kɔ̃w̃ˈstruktɔr/
noun
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki
ahli konstruksi
/
ˌkɔ̃w̃stɨˈtut͡sʲja/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;
konstitusi
undang-undang dasar
UUD
- (biologia, biologiczny) stan organizmu zwierzęcia uwarunkowany jakością tkanek, czynnością narządów wewnętrznych i regulacyjną działalnością gruczołów dokrewnych;
susunan
/
ˈkɔ̃w̃sul/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;
- (historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;
konsul
adjective
związany z konsulem, dotyczący konsula (przedstawiciela państwa)
konsuler
/
kɔ̃w̃ˈsulat/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;
konsulat
/
ˌkɔ̃w̃sulˈtat͡sʲja/
noun
- narada specjalistów lub decydentów przed decyzją w jakiejś sprawie
- udzielanie rad i wyjaśnień przez specjalistę lub rzeczoznawcę
- zasięganie opinii u specjalisty lub rzeczoznawcy
konsultasi
adjective
związany z konsultacją, dotyczący konsultacji
konsultatif
/
ˌkɔ̃w̃sulˈtɔvat͡ɕ/
verb
- naradzać się w jakiejś sprawie
- zasięgać opinii, rady
berkonsultasi
/
kɔ̃w̃ˈsũmɛ̃nt/
noun
- (biologia, biologiczny) organizm odżywiający się substancjami organicznymi;
- (handel, handlowy) nabywca lub użytkownik towarów, usług, zasobów lub dóbr;
- gość spożywający posiłek w lokalu gastronomicznym
pemakai
/
kɔ̃w̃ˈsũmpt͡sʲja/
noun
- spożywanie, jedzenie
- zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie
konsumsi
/
ˌkɔ̃w̃sũmpˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;
konsumerisme
/
ˈkɔ̃ntɛkst/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
- (przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń
konteks
/
kɔ̃nˈtɛ̃nɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;
kontainer
/
ˈkɔ̃ntɔ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;
rekening
/
ˌkɔ̃ntraˈbãnda/
noun
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;
penyeludupan
/
kɔ̃nˈtrabas/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;
kontrabas
/
kɔ̃nˈtraxɛ̃nt/
noun
każda ze stron zawierających umowę
anemer
/
ˈkɔ̃ntrakt/
noun
umowa dotycząca jakiegoś przedsięwzięcia lub czyjegoś zatrudnienia
kontrak
noun
wykonawca, kontrahent, strona umowy
anemer
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika stosowana w muzyce polegająca na prowadzeniu kilku linii melodycznych, które są ze sobą zharmonizowane;
kontrapung
/
ˈkɔ̃ntrast/
noun
- (książkowy) sprzeczność występująca między zestawionymi elementami (przedmiotami, zjawiskami itp.)
- (optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu
kekontrasan
/
kɔ̃nˈtrɔla/
noun
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś
kawalan
/
kɔ̃nˈtrɔla jaˈkɔɕt͡ɕi/
noun
świadome działania przedsiębiorstwa mające na celu dbanie o jakość towarów i usług;
kendali mutu
/
kɔ̃nˈtrɔlɛr/
noun
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś
kondektur
/
ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvat͡ɕ/
verb
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być
mengontrol
noun
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki
kontroversi
/
ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ/
adjective
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje
kontroversial
/
ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈlut͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;
kontra revolusi
/
kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat/
noun
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;
kontra-intelijen
noun
danina, podatek nakładany na pokonane w wojnie państwo albo okupowane terytorium
sumbangsih
/
kɔ̃nˈtu<sup>w</sup>ar/
noun
blat oddzielający sprzedawcę, szatniarza itp. od klienta;
gerai
/
kɔ̃nˈtuzʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność
kontusio
/
kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt/
noun
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;
benua
kontinen
/
ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ/
verb
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś
terus
/
ˌkɔ̃nurˈbat͡sʲja/
noun
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;
konurbasi
/
ˌkɔ̃nvɛ̃nt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
zgodny z konwencjami; tradycyjny, pospolity
konvensional
/
ˌkɔ̃nvɛrˈɡɛ̃nt͡sʲja/
noun
- (biologia, biologiczny) proces powstawania podobnych cech u niespokrewnionych ze sobą organizmów na skutek życia w podobnych warunkach;
- (ekonomia, ekonomiczny) zbieżność ekonomiczna państw Unii Europejskiej pod względem inflacji, stóp procentowych, zadłużenia i kursu walutowego;
- (ekonomia, ekonomiczny) zjawisko zbliżania się poziomu rozwoju różnych krajów poprzez doganianie bogatych przez biedne;
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) niezależne powstawanie podobnych zjawisk kulturowych w odległych od siebie regionach świata w podobnych warunkach geograficznych
- (medycyna, medyczny) jednoczesny, zbieżny ruch gałek ocznych przy zmianie odległości obiektu, na którym jest skupiany wzrok;
- (meteorologia, meteorologiczny) zbliżanie się do siebie mas powietrza z różnych stron, powodujące wyparcie znajdującego się tam wcześniej powietrza w górę;
- (technologia, technika, techniczny) kojarzenie różnych zjawisk na pograniczu działów telekomunikacji, informatyki i multimediów;
- zbieżność lub jej powstawanie
konvergensi
adjective
- (książkowy) zbieżny
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dotyczący lub związany z konwergencją
konvergen
/
ˌkɔ̃nvɛrˈtɔvat͡ɕ/
verb
- (ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) dokonywać zmiany warunków pożyczki
- (informatyka, informatyczny) dokonywać zmiany formatu pliku na inny
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zmieniać wyznanie na inne
mengubah
/
ˌkɔ̃nvɛrˈtɨta/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która zmieniła jedno wyznanie na inne
mengubah
/
ˈkɔ̃nvuj/
noun
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;
iring-iringan
/
ˌkɔːpɛˈrat͡sʲja/
noun
współpraca, współdziałanie
kerja sama
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gujany
Republik Kooperatif Guyana
/
ˌkɔːpɛraˈtɨva/
noun
(przestarzałe, przestarzały) stowarzyszenie spółdzielcze, spółdzielnia
koperasi
verb
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie
mengatur
mengkoordinasi
/
kɔˈpalʲɲa/
noun
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;
tambang
/
kɔˈparka/
noun
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu
ekskavator
/
ˈkɔpat͡ɕ/
verb
- wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny
gali
- uderzać kogoś / coś nogą
menendang
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;
Cinderella
/
ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Danii;
Kopenhagen
/
ˈkɔpɛr/
noun
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;
adas landi
/
ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci/
noun
- (botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych;
- (botanika, botaniczny) roślina z gatunku kopru włoskiego (1.1)
- (spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona kopru włoskiego (1.2)
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna ze zgrubiałych łodyg kopru włoskiego (1.2)
adas
/
kɔˈpɛrta/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;
amplop
/
ˈkɔpʲja/
noun
- (wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;
ganjur
- przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
salinan
/
kɔˈpʲjɛ̇jka/
noun
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;
kopek
/
kɔˈpʲjɔvat͡ɕ/
verb
powielać coś (zwykle materiał drukowany lub dane komputerowe), przepisywać, wykonywać kopię czegoś; powtarzać czyjeś zachowanie
mengkori
noun
- (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny skryba
- osoba sporządzająca kopie
penyalin
verb
(rolnictwo, rolniczy) układać zboże, siano w kopy
mengokang
/
kɔpʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
uderzenie, cios zadany nogą
tendangan
noun
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;
kopolimer
noun
(fizjologia, fizjologiczny) cielesne zespolenie się dwóch osobników różnej płci, umożliwiające zapłodnienie
kopulasi
/
ˌkɔpuˈlɔvat͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny
bersetubuh
menjantani
/
kɔˈpuwa/
noun
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;
kubah
/
kɔˈpɨtɔ/
noun
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;
kuku
/
ˈkɔra/
noun
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
pepagan
/
ˈkɔral/
noun
- (mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;
- (biologia, biologiczny) koralowiec
karang
/
kɔˈralɛ/
noun
ozdoba kobieca z koralików nanizanych na sznurek
kalung
noun
(zoologia, zoologiczny) osiadłe zwierzę morskie z gromady koralowców;
batu karang
/
ˈkɔrãn/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;
Al-Qur'an
Al Qur'an
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowska ofiara całopalna;
korban
/
kɔrˈdɔba/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;
Kordoba
/
kɔˈrɛa/
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa;
- (potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa
Korea
/
kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Korea Selatan
/
kɔˈrɛa puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Korea Utara
Korut
/
ˌkɔrɛˈãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej
orang Korea
/
ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna/
pronoun
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;
Republik Rakyat Demokratik Korea
/
ˌkɔrɛˈãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;
bahasa Korea
/
ˈkɔrɛk/
noun
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału
gabus
noun
usuwanie nieprawidłowości, poprawianie wad
koreksi
adjective
związany z korekcją, poprawczy
korektif
/
kɔˈrɛkta/
noun
poprawienie błędu lub niedoskonałości, dorównanie do stanu prawidłowego
koreksi
/
kɔˈrɛktɔr/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk przeznaczony do ukrywania wad skóry;
penyamar noda
/
ˌkɔrɛˈlat͡sʲja/
noun
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;
korelasi
noun
ktoś kto koresponduje
koresponden
pewarta
wartawan
/
kɔrˈkɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;
kotrek
noun
osoba pracująca ze słoniami
mahout
/
kɔrˈnɛlʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Kornelius
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich;
Bahasa Kernowek
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;
Cornwall
noun
nosidło do dźwigania na barkach ciężarów, zwykle wiader z wodą;
pikulan
/
kɔˈrɔ̃na/
noun
- atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
- (jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
- (jednostka monetarna) waluta w Czechach;
- (jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
mahkota
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;
mahkota duri
noun
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu
penobatan
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;
koronavirus
/
kɔˈrɔ̃ɲɛt͡s/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Goura, niebieski gołąb z czubkiem z piór;
mambruk
/
kɔˈrɔ̃nka/
noun
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;
renda
/
ˌkɔrɔ̃ŋˈkɔvɨ/
adjective
(przenośnie, przenośnia) misterny (tak jak koronka)
baik
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego
menobatkan
noun
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;
korosi
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrus rozkładany na ołtarzu pod naczynia mszalne podczas liturgii eucharystii oraz używany w innych miejscach podczas mszy;
korporal
/
ˈkɔrpus/
noun
- (technologia, technika, techniczny) główna część maszyny lub urządzenia;
badan
- (językoznawstwo, językoznawczy) zbiór tekstów będący podstawą badań językoznawczych;
korpus
/
kɔrˈsɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;
Korsika
/
ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki
Korsika
/
ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany na Korsyce;
Korsika
/
kɔrt/
noun
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa, badmintona, squasha itp.;
gelanggang
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;
kortisol
/
ˈkɔrũnt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu;
korundum
/
kɔˈrupt͡sʲja/
noun
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;
korupsi
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
- (marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;
korvet
verb
- przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście
memperbaiki
- usuwać niedokładności
mengoreksi
/
kɔˈrɨtaʃ/
noun
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;
koridor
/
kɔˈrɨtɔ/
noun
- (hydrologia, hydrologiczny) miejsce płynięcia rzeki, jej biegu; może być inne od jej obecnego przebiegu
dasar
- podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych
palungan
noun
(dawniej, dawny) naczynie odmierzające korce (1.1)
gantang
/
kɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
pochodzenie, rodowód, początki
berakar
/
ˈkɔʒɛ̃ɲ/
noun
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;
akar
/
kɔˈʒɨstat͡ɕ/
verb
uzyskiwać z czegoś korzyści
memanfaatkan
/
ˈkɔsa/
noun
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;
salah
noun
dział dermatologii zajmujący się zachowywaniem i przywracaniem urody ciała;
tata kecantikan
/
kɔsˈmɛtɨka/
noun
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów
kosmetik
/
kɔsˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
- odbywający się w kosmosie
- związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
- (przenośnie, przenośnia) bardzo duży
kosmik
/
kɔsˈmʲita/
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;
makhluk luar angkasa
/
ˈkɔsmɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kosmosem
kosmo-
/
kɔsˈmɔdrɔ̃m/
noun
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;
kosmodrom
noun
- (astronomia, astronomiczny) dział astronomii zajmujący się badaniem początków wszechświata;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór wyobrażeń i opowieści na temat pochodzenia świata;
kosmogoni
/
ˌkɔsmɔˈlɔɟja/
noun
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;
kosmologi
/
ˈkɔsmɔs/
noun
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;
antariksa
noun
niewielki pukiel włosów
jembut
noun
(biologia, biologiczny) błona płodowa powstająca z trofoblastu zarodka, która umożliwia wymianę substancji między krwią matki a krwią płodu i uczestniczy w powstaniu łożyska
korion
/
kɔˈsɔvɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;
Kosovo
/
ˌkɔstaˈrɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Kosta Rika
/
ˈkɔstʲjũm/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać
kostum
/
ˈkɔstʲjũm ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ/
noun
strój służący do pływania
baju renang
/
ˈkɔstka/
noun
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;
mata kaki
noun
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie
es batu
/
kɔˈstʲɲit͡sa/
noun
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;
kamar mayat
/
ˈkɔstnɨ/
adjective
związany z kością
bertulang
/
kɔˈstuxa/
noun
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur
Malaikat Maut
/
kɔʃ/
noun
- pojemnik na odpady
keranjang sampah
tempat sampah
tong sampah
- pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
keranjang
bakul
/
ˈkɔʃmar/
noun
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;
mimpi buruk
/
kɔʃt/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek
- suma starań o coś
biaya
/
kɔˈʃtɔvat͡ɕ/
verb
mieć jakąś cenę w pieniądzu
berharga
/
kɔˈʃula/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;
kemeja
baju
/
kɔˈʃulka/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie z rękawami lub bez noszone na tułowiu
baju kaus
/
ˈkɔʃɨk/
noun
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów
bakul
/
ˌkɔʃɨˈkufka/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;
bola basket
/
kɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;
kucing
/
ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci/
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;
kucing kuwuk
/
ˈkɔt ˈpɛrsʲci/
noun
(felinologia, felinologiczny) rasa kota domowego o długich włosach;
farsi
noun
coś nabywanego bez uprzedniego sprawdzenia przez nabywcę
kucing dalam karung
/
kɔˈtara/
noun
zasłona z grubej tkaniny
gantungan
/
ˈkɔtka/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica kota
kucing
/
ˈkɔtlɛt/
noun
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;
kutlet
/
kɔˈtɔ̃nu/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Beninie;
Cotonou
/
kɔtˈfʲit͡sa/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;
jangkar
verb
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) wiązać, zamocowywać poszczególne elementy budowlane przy użyciu kotwi
dwigol
/
kɔˈvadwɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;
paron
tulang landasan
/
ˈkɔval/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;
pandai besi
tukang besi
/
ˌkɔvarʲˈjãnt͡sʲja/
noun
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;
kovarians
pronoun
(geografia, geograficzny) drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;
Kaunas
/
ˈkɔza/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich, z rodzaju Capra;
kambing
/
ˈkɔza ˈɕɲɛʒna/
noun
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ssaka z rodziny krętorogich;
kambing gunung
/
ˈkɔʑi/
adjective
- charakterystyczny dla kozy, mający cechy kozy
- dotyczący kozy, odnoszący się do kozy (o zwierzęciu)
- pochodzący od kozy
bandot
noun
- (botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)
kelabat
/
ˌkɔʑɔˈrɔʒɛt͡s/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;
Capricornus
/
ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;
- (biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi
kambing hitam
/
ˈkɔʑɔwʲ ˈɕɲɛʒnɨ/
noun
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ssaka z rodziny krętorogich;
kambing gunung
verb
(książkowy) uderzać za pomocą kołatki w drzwi
bentur
/
ˈkɔwt͡ʃãn/
noun
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;
tarkas
/
ˈkɔwdra/
noun
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu
selimut
/
ˈkɔwʲɲɛʃ/
noun
część ubrania otaczająca szyję;
kerah
/
ˈkɔwɔ/
noun
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;
roda
/
ˈkɔwɔ ˌpɔdbʲjɛɡũˈnɔvɛ/
noun
(geografia, geograficzny) równoleżnik o szerokości geograficznej 66°33 na pólkuli północnej i południowej;
lingkar kutub
/
ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;
tongkat
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;
kincir air
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wolno stojąca lub wtopiona w bryłę budynku dzwonnica cerkiewna
menara lonceng
/
ˌkɔwɨˈsãnka/
noun
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły;
nina-bobok
/
kɔˈwɨska/
noun
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach;
buaian
/
kɔ̃ɲ/
noun
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
- (szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
kuda
/
ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲit͡ʃnɨ/
noun
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;
daya kuda
/
ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci/
idiom
- (przenośnie, przenośnia) pozornie przyjacielski podarunek, w rzeczywistości stanowiący zagrożenie; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp;
kuda Troya
- (informatyka, informatyczny) typ szkodliwego oprogramowania, które podszywając się pod przydatne lub ciekawe dla użytkownika aplikacje, dodatkowo implementuje niepożądaną, ukrytą przed użytkownikiem funkcjonalność;
kuda troya
/
kɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców
anggota
/
ˈkɔ̃j̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca
selesai
/
kɔ̃j̃nˈt͡sufka/
noun
(potocznie, potoczny) końcowa część czegoś
bekas
/
ˈkɔɕt͡ɕɛt͡s/
noun
- (anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt
- (potocznie, potoczny) zespół istotnych elementów określonej całości
kerangka
/
kɔɕˈt͡ɕɛlnɨ/
adjective
związany z określonym kościołem (instytucją)
gerejani
adjective
o ciele lub o części ciała: o wydatnych, wystających kościach
bertulang
/
ˈkɔɕt͡ɕuw/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;
gereja
/
ˈkɔɕt͡ɕuw ˌkatɔˈlʲit͡sʲci/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;
Gereja Katolik
/
kɔɕt͡ɕ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
tulang
noun
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;
koksiks
/
ˈkɔɕt͡ɕ swɔ̃ˈɲɔva/
noun
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;
gading
/
kɔʑˈlʲĩna/
noun
mięso z kozy, kozła lub koźlęcia
daging kambing
noun
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej
anak kambing
/
krap/
noun
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;
kepiting
ketam
/
ˈkrad͡ʑɛʃ/
noun
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej
pencurian
/
kraˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
- (geografia, geograficzny) obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska (i tym podobne, i temu podobne), rejon, region;
- (przenośnie, przenośnia) miejsce, często wymyślone, związane z jakimiś postaciami, wspomnieniami itp.
negara
/
kraj/
noun
- (geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
- państwo (obszar państwa)
negara
bangsa
/
ˈkrajat͡ʃ/
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd kuchenny służący do krajania warzyw lub serów
pemangkas
/
ˌkrajalʲˈɲit͡sa/
noun
urządzenie służące do krojenia, np. chleba, wędlin, sera;
pemangkas
/
kraˈjɔbras/
noun
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;
lanskap
/
kraˈjɔvɨ/
adjective
związany z konkretnym krajem; uzyskany, wytworzony w tym kraju, dziejący się wewnątrz kraju
dalam negeri
/
ˈkrakuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;
Kraków
/
krãn/
noun
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;
keran
/
ˈkrãɲɛt͡s/
noun
(książkowy) koniec, granica czegoś
ekstermitas
noun
(potocznie, potoczny) woda prosto z kranu, zwykle do picia
air keran
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;
Krasnodar
/
krasˈnɔjarsk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;
Krasnoyarsk
/
ˈkratɛr/
noun
- (geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
- (geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;
kawah
/
ˈkratka/
noun
wzór na danym materiale (np. papierze, tkaninie), złożony z układu linii krzyżujących się pod kątem prostym lub ułożonych w pionowe i poziome pasy kwadratów
kotak
/
ˌkratɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(budownictwo) rodzaj sztywnej konstrukcji złożonej prętów;
rangka batang
/
ˈkravat/
noun
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;
dasi
/
ˈkravʲjɛt͡s/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;
penjahit
/
kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik/
noun
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią
kanstin
adjective
znajdujący się na krańcu czego
jauh
/
kraɕt͡ɕ/
verb
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela
mencuri
curi
/
krɛˈat͡sʲja/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) wytwór kreacji (1.3)
- akt tworzenia czegoś
- elegancki i oryginalny strój, szczegół stroju lub uczesania o walorach artystycznych, zwykle kobiecy
penciptaan
/
ˌkrɛaˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga);
kreasionisme
noun
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury
panduan
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny w mięśniach organizmów zwierzęcych oraz w ludzkim, pośredniczący w magazynowaniu i uwalnianiu energii niezbędnej do wielu procesów chemicznych zachodzących w komórkach, w tym do syntezy białek mięśniowych; stosowany jako suplement przy zwiększaniu masy mięśniowej;
kreatin
/
ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;
kreatinina
noun
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni
kreativitas
/
ˈkrɛda/
noun
- (geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);
kapur tulis
- (edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
- (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;
kapur tulis
kapur
/
ˈkrɛtka/
noun
ołówek z kolorowym grafitem służący do rysowania lub pisania
pensil warna
/
ˈkrɛdɨt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie
SKS
/
ˌkrɛdɨˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący kredytu, dotyczący sprzedaży bez pieniędzy
SKS
/
krɛ̃m/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;
krim
/
krɛ̃ˈmat͡sʲja/
noun
spalenie ciała zmarłej osoby
kremasi
verb
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) smarować ciało kremem
cream
/
krɛˈɔvat͡ɕ/
verb
tworzyć
membikin
/
ˈkrɛska/
noun
pozioma linia na podziałce przyrządów mierniczych, oznaczająca odcinek skali
kelulusan
/
krɛt/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;
tikus tanah
/
ˈkrɛtɨ̃n/
noun
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny
sontoloyo
/
krɛf/
noun
- (biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
- (przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa
darah
/
krɛˈvɛtka/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
- (zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;
udang
/
ˈkrɛvna/
noun
osoba płci żeńskiej mająca z kimś wspólnego przodka
kerabat
/
ˈkrɛvnɨ/
noun
człowiek mający z kimś wspólnego przodka
kerabat
/
ˈkrɛɕlʲit͡ɕ/
verb
- zamazywać coś napisanego
berjalur
- wykonywać ręcznie rysunek techniczny
menggariskan
/
krʲis/
noun
sztylet malajski;
keris
/
ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ/
acronym
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna;
RRDK
/
krɔxˈmalʲit͡ɕ/
verb
nasycać tkaninę krochmalem, usztywniać
menajin
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem
kerampang
/
krɔˈɡulɛt͡s/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;
elang-alap
/
ˈkrɔ.<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia
potong
/
krɔk/
noun
przestawienie nogi, by wykonać ruch
langkah
/
ˈkrɔcɛt/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie;
kroket
/
krɔˈkɔdɨl/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;
buaya
/
krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ/
noun
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;
pedometer
noun
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokosz barwierski;
kesumba
noun
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;
kesumba
/
ˈkrɔ̃ɲika/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;
babad
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która napisała lub pisze kronikę
- osoba śledząca i opisująca przebieg faktów, np. w czasopiśmie
penulis kronik
noun
- (kościelny) przyrząd o funkcji jak kropidło (1.1), ale wykonany w formie pojemnika z otworami osadzonego na trzonku
- (kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą;
aspergilum
/
ˈkrɔpka/
noun
- małe wypełnione kółko, plamka
ercis
- znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:
- krótki sygnał w alfabecie Morse'a
titik
/
ˈkrɔpla/
noun
- (przenośnie, przenośnia) bardzo mała ilość czegoś
rintik
- drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;
tetes
/
krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ/
noun
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do odmierzania, dozowania kropli
botol tetes
/
ˈkrɔsnɔ/
noun
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;
alat tenun
/
ˈkrɔsta/
noun
(medycyna, medyczny) wykwit na skórze, zawierający ropę lub płyn surowiczy;
jerawat
/
ˈkrɔva/
noun
- (zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
lembu
sapi
- (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety
sapi
/
kr̥tãɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;
laring
kotak suara
/
ˈkruxɨ/
adjective
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby
rapuh
/
kruˈt͡sʲjata/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;
Perang Salib
/
kruˈt͡sɨfʲiks/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;
crucifix
/
kruk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;
gagak besar
noun
pracownik kasyna, który odpowiada za grę przy stole;
bandar
verb
zmieniać ciało stałe na drobne kawałki
hancur
noun
tracenie krwi
pendarahan
/
ˈkr̥favʲit͡ɕ/
verb
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych
darah
noun
(systematyka) (botanika, botaniczny) Achillea millefolium L., gatunek roślin z rodziny astrowatych;
daun seribu
adjective
(przenośnie, przenośnia) okrutny, brutalny
darah
noun
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie krwi w organizmie;
hematoma
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) krwinka odpowiadająca za ochronę ustroju
sel darah putih
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) element komórkowy krwi, nadający jej barwę czerwoną dzięki barwnikowi hemoglobinie, służący przenoszeniu tlenu do komórek ciała
sel darah merah
/
ˈkr̥fʲjɔ̃mɔt͡ʃ/
noun
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu
hematuri
noun
(medycyna, medyczny) odpluwanie wydzieliny zmieszanej z krwią;
batuk darah
/
kr̥fʲjɔˈʒɛrt͡ʃɨ/
adjective
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: odznaczający się okrucieństwem
zalim
adjective
- (potocznie, potoczny) pełen wigoru
bernyali
- o odcieniu koloru krwi
- taki, który zawiera krew
merah darah
/
ˈkr̥fɔtɔk/
noun
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby;
perdarahan
/
krɨl/
noun
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów;
geragau
/
krɨ̃m/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;
Krimea
/
ˌkrɨ̃mʲĩˈnalnɨ/
adjective
- taki, którego tematem jest przestępstwo i metody jego wykrywania
jahat
- odnoszący się do przestępstwa, związany z popełnieniem przestępstwa
- związany ze ściganiem przestępców
kriminal
/
ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);
kriminologi
/
ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią
kriminologis
noun
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie
kriptografi
noun
(kryptografia, kryptograficzny) dziedzina kryptografii opierająca się na parach kluczy: klucza prywatnego, pozostającego do wyłącznej dyspozycji danego użytkownika, oraz klucza publicznego, udostępnianego pozostałym biorącym udział w komunikacji;
kriptografi kunci publik
/
ˈkrɨptɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;
kripton
/
ˈkrɨʃna/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w hinduizmie, ósmy awatar Wisznu;
Kresna
/
ˈkrɨʃ.taw/
noun
(potocznie, potoczny) przezroczyste, ciężkie szkło ołowiowe do wyrobu dekoracyjnych wazonów, kielichów itp.; również wyrób z takiego szkła;
kristal
/
ˌkrɨʃtaˈwɔvɨ/
adjective
(przenośnie, przenośnia) czysty, przejrzysty, o głosie: dźwięczny, czysto brzmiący
jelas
noun
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru
kriteria
/
krɨˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- oparty na sumiennej, rzeczowej ocenie
- surowo lub negatywnie oceniający kogoś lub coś
kritis
/
ˈkrɨtɨk/
noun
- (książkowy) osoba oceniająca dzieła sztuki i dzieła naukowe
- osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie
kritik
/
ˌkrɨtɨˈkɔvat͡ɕ/
verb
oceniać negatywnie, wytykać błędy, niepowodzenia, wady
mengecam
/
ˈkrɨzɨs/
noun
zła sytuacja (trwająca dłużej)
krisis
noun
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;
krisis paruh baya
/
krɨt͡ɕ/
verb
- (sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: pilnować przeciwnika, starając się uniemożliwić mu skuteczną grę, zdobywanie punktów, bramek
kattaa
- (zoologia, zoologiczny) o zwierzętach: zapładniać
- chować coś, zwykle jakąś część ciała, zasłaniając czymś
lingkup
/
kʃak/
noun
(potocznie, potoczny) krzew
semak
belukar
/
kʃɛ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14; [od 2. poł. XIX wieku]
silikon
noun
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;
rijang
/
ˈkʃɛswɔ/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);
kursi
/
ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɛ/
noun
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;
kursi listrik
verb
- czynić bardziej powszechnym
- (botanika, botaniczny) rozrastać się bujnie
- ulegać rozpowszechnieniu
menyebar
/
ˈkʃɨt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
- mówić lub wołać bardzo głośno
menjerit
- o niemowlęciu: płakać
- wydawać głośny, nieartykułowany dźwięk, np. z radości, na skutek zadania bólu
sorak
/
kʃɨk/
noun
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki
bentakan
/
ˈkʃɨʃtɔf/
pronoun
imię męskie;
Kristofer
/
ˈkʃɨva/
noun
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;
kurva
noun
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;
rakitis
noun
(geometria) miara zakrzywienia linii, powierzchni lub przestrzeni; wielkość określająca, jak silnie dana figura odbiega od prostoliniowości lub płaskości
lekuk
/
ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ/
noun
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą
sumpah palsu
/
ˈkʃɨvɨ/
adjective
wygięty, powyginany, nieprosty
bengkok
bersalahan
/
kʃɨʃ/
noun
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
salib
/
ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów;
Crux
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;
krisma
noun
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych
salibi
/
ˈkʃɨʒɨk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu;
pagar
/
kʃɨˈʒufka/
noun
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;
TTS
teka-teki silang
/
krul/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
- (szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
- (termin karciany) figura w kartach między damą a asem;
raja
/
kruˈlɛstfa/, /
kruˈlɛstfɔ/
noun
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;
kerajaan
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Arabii Saudyjskiej jako państwa;
Kerajaan Arab Saudi
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahrajnu jako państwa;
Kerajaan Bahrain
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii
Kerajaan Belgia
/
kruˈlɛstfɔ buˈtãnu/
pronoun
pełna, oficjalna nazwa państwa Bhutan
Kerajaan Bhutan
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Maroka jako państwa
Kerajaan Maroko
/
kruˈlɛ.vjɛt͡s/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;
Kaliningrad
/
kruˈlɛfsʲci/
adjective
mający związek z królem lub królową
kerajaan
/
ˈkrulʲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;
kelinci
/
kruˈlɔva/
noun
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
- żona króla
ratu
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
ratu
rani
verb
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprawować władzę królewską
pemerintahan
- znajdować się wyżej od innych obiektów
tower
/
ˈkrutʲci/
adjective
mający małą długość
pendek
/
ˌkrutkɔˈvzrɔt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
- (medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;
- (przenośnie, przenośnia) brak zdolności przewidywania
miopi
/
krɔ̃ŋk/
noun
- grupa ludzi, która siedzi wokół czegoś
bundaran
- okrąg
lingkaran
/
krɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
- (potocznie, potoczny) krwioobieg
- (rzeczownik odczasownikowy) od krążyć
peredaran
/
krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;
kapal penjelajah
/
ˈkrɔ̃w̃ʒɨt͡ɕ/
verb
robić okrążenie, obieg
berputar
/
ˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ/
verb
obracać coś
ubah
/
krɛ̃ŋˈɡɔswup/
noun
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;
tulang belakang
tulang punggung
/
krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;
hewan bertulang belakang
hewan vertebrata
adjective
(anatomia, anatomiczny) odnoszący się do kręgosłupa
spinal
/
krɛ̃mˈpɔvat͡ɕ/
verb
mocno wiązać ręce lub nogi np. sznurem, aby utrudnić poruszanie
hubung
/
ˈkrɛ̃ntɨ/
adjective
taki, który nie biegnie w linii prostej, pełen zakrętów
belitan
/
ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;
xenofobia
/
ˈksɛ̃nɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;
xenon
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców
Ahasyweros
noun
(technologia, technika, techniczny) metoda kopiowania dokumentów i obrazów za pomocą elektrostatycznego naładowania i suchego druku, stosowana m.in. w kserokopiarkach i drukarkach laserowych
xerografi
noun
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki
fotokopi
/
ˈcɕɔ̃w̃ʃka/
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;
buku
kitab
/
ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska/
noun
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;
buku masak
/
ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃna/
noun
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;
buku telepon
/
ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ/
noun
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;
pangeran
/
ˈcɕɛ̃ŋɡa/
noun
- opasła książka
- część dzieła literackiego
buku
/
cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa/
noun
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;
toko buku
/
cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕt͡ɕ/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa;
- (ekonomia, ekonomiczny) (administracja) dział biura, przedsiębiorstwa, instytucji, którego zadaniem jest prowadzenie ksiąg rachunkowych
pembukuan
/
cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ/
noun
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych
akuntan
/
ˈcɕɛ̃w̃stfɔ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;
kadipaten
pronoun
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa
Kepangeranan Andorra
/
ˈcɕɛ̃w̃ʒna/
noun
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie
adipati perempuan
/
cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲit͡ʃka/
noun
- córka księcia i/lub księżnej
permaisuri
- córka króla i/lub królowej
puteri
/
ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;
bulan
/
ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
noun
- Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
- (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;
bulan
/
ksɨˈlɔfɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;
xilofon
noun
przekazywanie komuś wiedzy lub/i umiejętności, nauczanie
pendidikan
verb
- przekazywać swoją wiedzę lub/i umiejętności
ajar
- rozwijać lub utrwalać określone cechy charakteru
disiplin ilmu
/
kʃtawt/
noun
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina
bentuk
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od kształtować
pemrofilan
/
ktɔ/
interrogativePronoun
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę
siapa
/
ktɔ/
pronoun
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę
siapa
proverb
pierwszy więcej korzysta; im prędzej ktoś coś zrobi lub gdzieś się znajdzie, tym prędzej osiągnie swój cel
siapa cepat, dia dapat
/
ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ/
proverb
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg
siapa cepat, dia dapat
/
ktɔɕ/
indefinitePronoun
nieokreślona osoba, nieznany człowiek
seseorang
/
ˈkturɨ/
pronoun
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie
yang mana
yang
indefinitePronoun
wszystko jedno który
apa pun
/
ku/
preposition
…wskazujący kierunek
di
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Malezji;
Kuala Lumpur
/
ˈkuba/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
- (geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;
Kuba
/
ˈkubɛk/
noun
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,
mok
/
ˈkubʲism̥/
noun
- (architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;
- (sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się na spłaszczeniu perspektywy i zgeometryzowaniu kształtów;
kubisme
/
kut͡s/
noun
- (zoologia, zoologiczny) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;
- (fryzyjski) włosy zawiązany z tyłu i swobodnie zwisające
kuda kerdil
/
ˈkuxaʃ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;
koki
/
kuˈxɛ̃nka/
noun
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania
kompor
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;
oven gelombang mikro
/
ˈkuxʲɲa/
noun
- (architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
- komplet mebli kuchennych
- sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
dapur
/
ˈkut͡sɨk/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;
kuncir kuda
noun
(geologia, geologiczny) strome wypiętrzenie w łagodnie nachylonej powierzchni skalnej;
tanjakan
/
ˈkufɛl/
noun
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina;
mok
/
ˈkufɛr/
noun
- bagażnik samochodu osobowego lub autobusu
- okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży
bagasi
noun
- (systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię;
- (zoologia, zoologiczny) kot z gatunku kuguarów (1.1)
puma
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Dacelo;
kukabura
/
ˌkukuˈrɨd͡za/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
jagung
/
ˌkukuˈrɨku/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta
kukuruyuk
/
ˈkula/
noun
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
bola
verb
(jeździectwo, jeździecki) siodłać konia
sadel
verb
utykać na nogę
pincang
/
ˌkulʲĩˈnarnɨ/
adjective
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw
kuliner
/
kuˈlʲistɨ/
adjective
przypominający kształtem kulę
bulat
/
ˈkulɔ̃mp/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem C;
coulomb
adjective
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej
antipeluru
/
kult/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;
sekte
- (przenośnie, przenośnia) opowiadanie się za jakąś wartością, przekonaniem
sembah
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrytykowana w ustroju socjalistycznym i komunistycznym polityka błędów w przywództwie przez otaczanie swojej osoby oficjalnym uwielbieniem i całkowitym blokowaniem krytyki;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) kult osoby występujący w autokratycznym systemie władzy, prowadzący do idealizowania i wręcz do deifikacji władcy czy przywódcy;
kultus individu
/
kulˈtura/
noun
- całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
budaya
- umiejętność obcowania z ludźmi
kebudayan
/
ˌkultuˈralnɨ/
adjective
dotyczący kultury, szerzący kulturę
kultural
noun
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę
binaragawan
noun
(sport, sportowy) kształtowanie sylwetki ciała poprzez ćwiczenia fizyczne wykonywane z obciążeniem;
binaraga
/
kulˈtɨvar/
noun
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości;
kultivar
noun
(rolnictwo, rolniczy) drapacz, narzędzie uprawowe do spulchniania roli bez jej odwracania oraz do niszczenia chwastów;
penanam
/
kũm/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez żabę
kekok
verb
(herpetologia, herpetologiczny) wydawać charakterystyczny dla żab lub ropuch dźwięk
menguak
/
ˈkũmkfat/
noun
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny
kimkit
noun
popieranie się członków tej samej grupy, których łączą więzy pokrewieństwa lub inne;
kronisme
/
ˈkũmpɛl/
noun
(potocznie, potoczny) kolega, przyjaciel
sobat
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Martes flavigula Boddaert, azjatycki gatunek małego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych, z żółtym umaszczeniem futra na gardle
musang leher-kuning
pronoun
(mitologia rzymska) bóg, uosobienie miłości;
Amor
/
ˈkupʲjɛt͡s/
noun
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego
pedagang
/
ˈkupʲit͡ɕ/
verb
(zobacz) kupować
membeli
/
ˈkupnɔ/
noun
nabywanie czegoś
pembelian
/
kuˈpɔvat͡ɕ/
verb
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy
membeli
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego;
Kura
/
ˈkura/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;
ayam
/
kuˈratɔr/
noun
urzędnik sprawujący nadzór pedagogiczny nad szkołami i placówkami oświatowymi w danym województwie;
komisaris
noun
sprawowanie opieki nad osobą lub rzeczą
perwalian
/
ˈkurt͡ʃak/
noun
- większe kurczę (pisklę kury)
- (spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)
ayam
/
ˈkurt͡ʃɛ/
interjection
…wyrażający zdziwienie, zaskoczenie
tipis
/
kurˈdɨjsʲci/
adjective
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów
Kurdi
/
kurˈdɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów
Kurdi
pronoun
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;
Kurdistan
/
ˈkurɛk/
noun
- (wojskowość, wojskowy) element broni palnej powodujący odpalenie pocisku poprzez uderzenie w iglicę;
mengokang
- (technologia, technika, techniczny) element służący do ręcznego zamykania, otwierania lub regulacji przepływu w zaworze
tempel
/
ˈkurʲjɛr/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba szybko dostarczająca przesyłki lub wiadomości;
kurir
/
kurˈkũma/
noun
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi
kunyit
/
ˈkurʲɲik/
noun
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;
kandang ayam
/
kurs/
noun
- (edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu
kursus
noun
odręczne pismo pochyłe
huruf sambung
/
ˈkurtka/
noun
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;
jaket
/
kurˈtɨ̃na/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni
korden
/
ˈkurva/
interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;
berengsek
/
kuʃ/
noun
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.
debu
/
kuˈʒafka/
noun
(geologia, geologiczny) drobnoziarniste piaski lub mułki, przesycone wodą i łatwo ulegające upłynnieniu;
pasir isap
/
ˈkustɔʃ/
noun
opiekun zbiorów muzealnych lub bibliotecznych; kierownik działu
marbot
/
ˈkuʃa/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;
busur bersilang
noun
(kolejnictwo) leżanka w przedziale kolejowym;
balai-balai
/
ˈkutɛr/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;
cutter
- (spożywczy) maszyna służąca do rozdrabniania i emulgowania mięsa wraz z dodatkami;
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mały statek rybacki o długości do ok. 25 metrów;
pemangkas
/
ˈkuvɛjt/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
- (geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);
Kuwait
/
ˈkuzɨ̃n/
noun
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki
sepupu
/
kuˈzɨ̃nka/
noun
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki
sepupu
/
kfa/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos wydawany przez kaczkę
kuik
/
ˈkfadrat/
noun
- (geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
- (matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;
persegi
/
ˌkfadraˈtɔvɨ/
adjective
- (matematyka, matematyczny) o funkcji, równaniu, pierwiastku: drugiego stopnia
- (metrologia, metrologiczny) przy jednostkach miary: podniesiony do drugiej potęgi
- zbliżony kształtem do kwadratu, kanciasty
kotak
/
ˈkfakat͡ɕ/
verb
o kaczce: wydawać charakterystyczne odgłosy
kwek kwek
/
ˌkfalʲifʲiˈkat͡sʲja/
noun
(książkowy) zaliczenie do określonej kategorii
kualifikasi
/
kfãnt/
noun
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna;
kuantum
noun
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią
karantina
/
kfart͡s/
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;
kuarsa
/
kfark/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;
kuark
/
ˈkfartaw/
noun
trzy miesiące, czwarta część roku
kuartal
noun
(statystyka, statystyczny) kwantyl rzędu 1/4, 2/4, 3/4
kuartil
/
kfas/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;
asam
/
ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;
asam askorbat
/
ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3
asam nitrat
noun
(chemia, chemiczny) lekko aromatyczny organiczny związek chemiczny należący do grupy kwasów karboksylowych, o wzorze chemicznym C6H6COOH, używany m.in. jako konserwant spożywczy, kosmetyczny czy farmaceutyczny
asam benzoat
/
ˈkfas ˌxlɔrɔɡɛ̃ˈnɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie;
asam klorogenat
noun
(biochemia, biochemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca;
asam sitrat
noun
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych
asam deoksiribonukleat
/
ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;
asam folat
noun
(biochemia, biochemiczny) aminokwas endogenny zawierający grupę karboksylową w łańcuchu bocznym; jeden z podstawowych składników białek, pełniący ważną rolę w metabolizmie i funkcjonowaniu układu nerwowego;
asam glutamat
noun
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;
asam hialuronat
noun
(chemia, chemiczny) kwas organiczny zawierający jedną lub więcej grup karboksylowych;
asam alkanoat
/
ˈkfas mlɛˈkɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;
asam laktat
noun
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) (genetyka) organiczny związek chemiczny, który buduje materiał genetyczny organizmów, przechowuje i przekazuje informacje genetyczne
asam nukleat
/
ˈkfas ɔt͡sˈtɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;
asam cuka
asam asetat
noun
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) tretynoina
asam retinoat
noun
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) kwas nukleinowy zbudowany z nukleotydów zawierających rybozę (cukier pięciowęglowy), fosforan oraz jedną z czterech zasad azotowych: adeninę, uracyl, cytozynę lub guaninę; cząsteczka biologiczna, która odgrywa kluczową rolę w przechowywaniu, przekazywaniu i realizacji informacji genetycznej w komórkach;
asam ribonukleat
/
ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;
asam sulfat
noun
(chemia, chemiczny) silnie żrący kwas nieorganiczny, będący m.in. ważnym czynnikiem trawiennym zwierząt, odczynnikiem laboratoryjnym czy środkiem przemysłowym
asam klorida
noun
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;
asam lemak
noun
(medycyna, medyczny) stan zwiększonej kwasowości krwi;
acidemia
/
ˈkfaɕit͡ɕ/
verb
- dodawać do czegoś kwasu, zmieniać odczyn na kwaśny
- poddawać żywność fermentacji mlekowej
mengasami
noun
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie
kemasaman
adjective
(chemia, chemiczny) dotyczący kwasu
asam
/
ˈkfazar/
noun
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;
kuasar
/
ˈkfaɕnɨ/
adjective
- (dosłownie) mający cierpki smak
- (chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
asam
noun
(ekologia, ekologiczny) opad atmosferyczny o odczynie pH mniejszym niż 5,6, zawierający m.in. produkty przemiany tlenków azotu, dwutlenku siarki i tlenków węgla;
hujan asam
noun
(dawniej, dawny) badanie, śledztwo, dochodzenie
kueri
/
ˈkfɛstʲja/
noun
- problem wymagający rozważenia lub rozwiązania
hal
- warunek, którego spełnienie jest potrzebne do rozwiązania problemu
soal
noun
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia
kuesioner
/
kfʲjat/
noun
- (botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
- (ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
- (potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
- (przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności
bunga
kembang
/
kfʲjaˈtɔstãn/
noun
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;
bunga majemuk
/
ˈkfʲjɛ̇t͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
april
April
/
ˈkfʲjɛtʲɲik/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) teren obsadzony kwiatami;
hamparan bunga
verb
(przenośnie, przenośnia) skarżyć się w sposób cichy, żałosny
berderu
/
ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nt͡sʲja/
noun
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy
intisari
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków
kwintet
noun
pisemny dowód otrzymania czegoś lub zaświadczenie upoważniające do odbioru czegoś
bon
/
ˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty
berbunga
/
ˈkfɔrũm/
noun
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji
kuorum
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed psami
sinofobia
/
ˈkuwkɔ/
noun
(zdrobniale) od: koło
bundar
/
ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk/
noun
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi;
silang-bulat-silang
/
kɔ̃mˈpãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od kąpać
bermandikan
/
ˈkɔ̃mpat͡ɕ/
verb
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych
mandi
/
ˈkɔ̃mpʲjɛl/
noun
kąpanie kogoś, kąpanie się
mandi
/
ˈkɔ̃w̃sat͡ɕ/
verb
kaleczyć ostrymi zębami lub żądłem
gigit
/
kɔ̃nt/
noun
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku
sudut
noun
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze większej od 90 stopni lecz mniejszej od 180 stopni
sudut tumpul
noun
przyrząd kreślarski służący do ustalania miar kątów;
busur derajat
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do sprawdzania kąta prostego; przyrząd w kształcie litery L do kontroli dokładności linii w stolarstwie, ślusarstwie i budownictwie
pagar
/
ˌkɛ̃ɲd͡ʑɛˈʒavɨ/
adjective
o człowieku taki, który ma kręcone włosy, kędziory
ikal
/
ˈkwatka/
noun
- most dla pieszych i rowerzystów
- prowizoryczny mostek
jembatan kaki
/
ˈkwãmat͡ɕ/
verb
świadomie mówić nieprawdę
membohong
/
ˈkwãmt͡sa/
noun
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie
pembohong
/
ˈkwãmstfɔ/
noun
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;
bohong
dusta
bidah
/
kwaɕt͡ɕ/
verb
- pokrywać warstwą
- umieszczać coś w jakimś miejscu
meletakkan
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) przekonywać kogoś do seksu ze sobą
- sprawiać że ktoś się położy, lub pójdzie spać
- zmieniać pozycję przedmiotu na poziomą
- zmieniać pozycję na leżącą
rebah
/
ˈkwɔpɔt/
noun
przykra sytuacja, wymagająca reakcji
masalah
/
kwɔs/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;
bulir
noun
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt
perburuan liar
/
kwut͡ɕ/
verb
- (o owadach) żądlić
- przebijać coś czymś ostro zakończonym, spiczastym
- wywoływać uczucie ostrego bólu
menusuk
/
ˈkwut͡ɕit͡ɕ/
verb
toczyć spór, spierać się
bantah
/
ˈkwutka/
noun
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;
gembok
noun
zbite, obłe, splątane nagromadzenie czegoś
kalut
/
ˈkwɔ̃n͇t͡ʃɛ/
noun
- (botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
- (filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie
rimpang
/
ˈkwɛ̃mbɛk/
noun
kręcące się drobiny zawieszone w powietrzu
kepulan
pronoun
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;
Selat Inggris
/
laˈbʲirɨ̃nt/
noun
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;
labirin
/
laˈbɔrãnt/
noun
pracownik laboratorium
laboran
teknisi laboratorium
/
ˌlabɔraˈtɔrʲjũm/
noun
- pomieszczenie przeznaczone do zajęć dydaktycznych, wymagających specjalistycznego sprzętu
lab
- pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;
laboratorium
/
laˈbradɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) kanadyjski półwysep;
Labrador
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) osoba wykonująca na mężczyźnie seks oralny
bajingan
/
ˈlat͡sʲjũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;
Latium
/
ˈlada/
noun
(handel, handlowy) rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru
loket
/
laˈɡũna/
noun
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;
laguna
/
ˈlaxar/
noun
(geologia, geologiczny) spływ błotny, w którym biorą udział przesycone wodą produkty erupcji wulkanicznej, przede wszystkim popiół wulkaniczny;
lahar
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwiązany z religią
sekuler
noun
koncepcja wykluczająca obecność religii w sferze publicznej, głosząca oddzielenie państwa od kościoła i propagująca świeckie podejście do obywateli oraz instytucji państwowych
laisisme
/
ˈla<sup>j</sup>ik/
noun
ktoś niekompetentny
awam
/
lajˈkɔvat͡ɕ/
verb
w Internecie: oznaczać czyjeś posty lub zdjęcia jako pozytywne, aprobować je, zazwyczaj poprzez kliknięcie odpowiedniego linku na stronie WWW
suka
/
ˈlacɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony
lak
verb
pokrywać, powlekać coś lakierem
melapisi pernis
/
ˈlakmus/
noun
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;
lakmus
/
lakˈtɔza/
noun
(biochemia, biochemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;
laktosa
/
ˈlalka/
noun
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;
boneka
verb
rozpaczliwie zawodzić; płakać lub narzekać poprzez głośne wydawanie jęków
berderu
/
ˈlãmpa/
noun
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;
lampu
/
ˈlãmpart/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;
macan tutul
noun
(elektryczność) połączone w szereg punkty oświetleniowe
nyala
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń kawalerii złożona z długiego drzewca z proporczykiem, z osadzonym nań metalowym grotem
ganjur
/
ˈlãnt͡sɛt/
noun
- (medycyna, medyczny) mały nóż chirurgiczny o obustronnym ostrzu
- (technologia, technika, techniczny) nóż formierski
lanset
/
lãnˈdrɨ̃nka/
noun
(spożywczy) twardy, lekko przeźroczysty, kolorowy cukierek do ssania;
pastiles
/
lãŋʲˈcijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Sri Lanka
Sri Lanka
/
ˈlãntãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;
lantanum
/
ˈlaɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Laos
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Laosu jako państwa
Republik Demokratik Rakyat Laos
/
ˌlaɔˈtãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków
bahasa Laos
/
ˌlaparɔˈskɔpʲja/
noun
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;
laparoskopi
/
ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;
bedah perut
/
ˈlapʲis laˈzulʲi/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie
lazuardi
/
laˈpɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;
Laplandia
/
ˈlaptɔp/
noun
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;
laptop
komputer jinjing
/
ˈlarva/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;
larva
noun
(medycyna, medyczny) przyrząd medyczny pozwalający obejrzeć wnętrze krtani;
laringoskop
/
las/
noun
- gęste zbiorowisko drzew;
- (matematyka, matematyczny) acykliczny graf nieskierowany;
hutan
noun
(spożywczy) włoski makaron o kształcie szerokich pasków;
lasagna
/
ˈlasɛr/
noun
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;
laser
/
ˈlaska/
noun
- (potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna
cewek
- (potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) penis
mengokang
- jednostka czegoś (np. dynamitu, cynamonu)
polong
- wydłużony przedmiot służący do podpierania się;
tongkat
/
laˈtarka/
noun
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło
senter
/
laˈtarʲɲa/
noun
- lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni
lampu jalan
- (architektura, architektoniczny) cylinder na górnym pierścieniu kopuły z otworami doświetlającymi wnętrze;
lentera
/
laˈtarʲɲa ˈmɔrska/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;
mercusuar
menara api
/
laˈtavʲjɛt͡s/
noun
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;
layang-layang
/
ˈlatat͡ɕ/
verb
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie
terbang
/
ˈlatɛks/
noun
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;
getah
/
ˈlatɔ/
noun
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;
musim panas
musim kemarau
noun
(przestarzałe, przestarzały) (szachy, pojęcie szachowe) (także (Śląsk Cieszyński)) bierka poruszająca się po szachownicy na skos;
gajah
/
lawˈrazʲja/
pronoun
(geologia, geologiczny) superkontynent powstały w wyniku rozpadu Pangei;
Laurasia
/
ˈlava/
noun
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;
lahar
lava
/
laˈvɛ̃nda/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;
lavender
lavendel
/
laˈvɛta/
noun
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów
mobil derek
/
laˈvʲĩna/
noun
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;
salju longsor
/
ˈlazur/
noun
jasny niebieski kolor
biru langit
/
lat͡ɕ/
noun
(Górny Śląsk) kapeć
mencurahkan
/
lat͡ɕ/
verb
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie
mencurahkan
/
ˈlʲidʲĩŋk/
noun
(termin typograficzny) odległość w pionie pomiędzy sąsiednimi wierszami drukowanego tekstu;
interlini
/
ˈlɛt͡ɕɛ̇t͡ɕ/
verb
przemieszczać się w powietrzu
terbang
noun
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej
lesitin
/
lɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć
penanganan
/
ˈlɛt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby
awat
/
ˈlɛdvɔ/
particle
podkreślająca, że czegoś jest mniej, niż spodziewała się osoba mówiąca
tunggal
/
ˌlɛɡalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem
legalisasi
verb
czynić coś legalnym
melegalisasi
/
lɛˈɡalnɨ/
adjective
- produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem
- zgodny z prawem
legal
/
lɛˈɡɛ̃nda/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;
legenda
riwayat
/
ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ/
adjective
- fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
- rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy
legendaris
/
ˈlɛɟɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;
legiun
/
ˌlɛɟiˈslat͡sʲja/
noun
tworzenie przepisów prawnych
legislasi
/
ˌlɛɟitɨ̃ˈmat͡sʲja/
noun
dokument potwierdzający tożsamość oraz przynależność do określonej grupy ludzi
kartu
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uznanie systemu za najbardziej odpowiedni
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej
legitimasi
noun
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych
iguana
noun
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;
corong
/
ˈlɛjtnãnt/
noun
(wojskowość, wojskowy) oficerski stopień wojskowy, odpowiednik porucznika;
letnan
/
lɛˈkarka/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) kobieta pracująca jako lekarz
dokter perempuan
/
lɛˈkarsʲci/
adjective
- dotyczący leczenia, mający zastosowanie w leczeniu
- związany z lekarzem, dotyczący lekarza
medis
/
lɛˈkarstfɔ/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy
obat
/
ˈlɛkaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;
dokter
noun
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz zajmujący się zwierzętami;
dokter hewan
/
ˌlɛkt͡sɛˈvaʒɨt͡ɕ/
verb
- traktować kogoś lub coś pogardliwie, bez szacunku lub zainteresowania
- nie przywiązywać do czegoś wagi
mengabaikan
adjective
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu
kasar
/
ˈlɛkt͡sʲja/
noun
- (edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych
- (przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą
pelajaran
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca czytania mszalne;
leksionari
/
ˈlɛcːi/
adjective
- o małej wadze, małym ciężarze
- o słabej sile, niskim natężeniu
ringan
- łatwy, np. do zaakceptowania, przyjęcia, zrobienia
ringin
/
ˌlɛkːɔaˈtlɛta/
noun
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę
atlet
/
ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka/
noun
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;
pertandingan atletik
atletik
/
ˌlɛkːɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ/
noun
cecha kogoś, kto jest lekkomyślny, niepoważny, zbyt lekko coś traktujący
kesembronoan
adjective
o osobie: taki, który nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji własnych poczynań
gegabah
/
ˌlɛkːɔˈstravnɨ/
adjective
taki, który jest łatwo przyswajany przez organizm, szybko trawiony
nyala
/
ˈlɛksɛ̃m/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;
leksem
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii
leksikograf
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników;
- tworzenie słowników, słownikarstwo
leksikografi
noun
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;
kamus
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (rzadki, rzadko używany) swoista forma mowy
isolek
lek
/
ˈlɛktɔr/
noun
osoba czytająca teksty w programach radiowych
bahasawan
noun
- (edukacja, edukacyjny) pozycja książkowa przeznaczona czytania i omawiania w toku nauczania danego przedmiotu szkolnego;
- czynność czytania
- to, co ktoś czyta lub będzie czytał
kemampuan membaca
/
ˈlɛ̃mʲjɛʃ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;
kejem
/
ˈlɛ̃mːa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) kanoniczna forma wyrazu, używana np. w słownikach;
lema
/
ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kwaskowaty napój orzeźwiający z wody, cukru i soku cytrynowego;
limun
/
ˈlɛ̃mur/
noun
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;
warik
/
lɛ̃n/
noun
- (botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
- (włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina z lnu (1.2)
- (włókiennictwo) włókno lnu (1.1)
flax
/
lɛ̃ˈɲĩŋɡrat/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991
Leningrad
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna stworzona przez Włodzimierza Lenina;
Leninisme
/
lɛ̃ˈɲistfɔ/
noun
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku
kemalasan
verb
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności
bermalas-malasan
/
lɛ̃ˈɲivʲjɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);
kukang
/
lɛ̃ˈɲivɨ/
adjective
charakteryzujący się lenistwem
malas
/
ˈlɛ̃nːɔ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w ustroju feudalnym / systemie lennym: dobra (najczęściej ziemskie) nadawane wasalowi przez seniora w użytkowanie;
kuripan
/
ˈlɛpʲjɛ̇j/
adverb
(zobacz) dobrze
bagus
noun
(budownictwo) produkt używany w budownictwie do klejenia papy
anggul
/
ˈlɛpʲci/
adjective
- (fizyka, fizyczny) o płynie wykazujący lepkość, mający niezerowy opór wewnętrzny przeciwko płynięciu
kental
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadmiernie spoufalający się
- mający właściwości kleju
lekat
/
ˈlɛpra/
noun
(medycyna, medyczny) trąd
kusta
adjective
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom
lesbi
/
lɛˈɕistɨ/
adjective
obfitujący w lasy, pokryty lasami
berhutan
/
lɛˈsɔtɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Lesotho
adjective
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) prowadzący do śmierci
letal
noun
(medycyna, medyczny) stan pozornej śmierci, polegający na głębokim śnie, w którym zanikają reakcje na bodźce;
letargi
/
ˈlɛtʲɲi/
adjective
- ciepły, lecz nie gorący
[[suam-suam]] kuku
- taki, który odbywa się w lecie, odnosi się do lata; jest przystosowany do lata
estival
noun
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;
leukosit
noun
(medycyna, medyczny) niedobór leukocytów we krwi; zmniejszona liczba krwinek białych we krwi obwodowej
leukopenia
/
lɛf/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;
Leo
/
lɛf/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
- (zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)
singa
/
ˈlɛva/
noun
(termin karciany) karty wzięte przez gracza na jednym etapie rozgrywki
kecohan
/
ˈlɛvãnt/
pronoun
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);
Syam
noun
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów
dongkrak
/
ˌlɛvaˈtɨva/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia;
enema
/
lɛˈvʲit͡sa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;
sayap kiri
noun
- (fizyka, fizyczny) unoszenie się dzięki oddziaływaniu sił równoważących siłę grawitacji;
- unoszenie się wbrew grawitacji, dzięki zjawiskom paranormalnym;
pengangkatan
noun
(botanika, botaniczny) Matthiola R. Br., rodzaj roślin z rodziny kapustowatych;
bursa
/
ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
posługujący się głównie lewą ręką
kidal
/
ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
noun
osoba leworęczna (1.1)
kidal
/
ˈlɛvɨ/
adjective
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka
kiri
/
lɛɕˈɲit͡stfɔ/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną
kehutanan
/
ˈlɛʒɛt͡ɕ/
verb
- zachowywać pozycję poziomą
baring
- o ubraniu dobrze się układać na kimś
pas
acronym
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;
LGBT
/
ˈlasa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;
Lhasa
/
ˈlʲjãna/
noun
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;
liana
/
ˈlʲibãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;
Lebanon
/
ˌlʲibɛˈralʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;
liberalisme
/
ˌlʲibɛˈralnɨ/
adjective
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce
- nieuznający przymusu, tolerancyjny
bebas
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik liberalizmu
bebas
/
lʲiˈbɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Liberia
/
lʲiˈbɛrʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich
seragam kendaraan
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna uznająca wolność osobistą i wolność ekonomiczną za najwyższe wartości w polityce;
libertarianisme
/
ˈlʲibʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Libya
/
lʲiˈbʲidɔ/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego;
libido
/
lʲiˈbrɛtːɔ/
noun
tekst utworu muzycznego (opery, operetki, oratorium), scenariusz baletu lub pantomimy;
libreto
/
lʲiˈt͡sɛ̃nt͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;
lisensi
/
lʲiˈt͡sɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;
sekolah menengah atas
noun
świecznik na jedną świecę;
kandil
/
ˈlʲixfa/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;
riba
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek udzielający pożyczek na wysoki procent
rentenir
/
ˌlʲit͡sɨˈtat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę;
lelang
/
ˈlʲid͡ʒba/
noun
- zapis liczby (1.1)
- (językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
- grupa o określonej liczebności
angka
- (matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
angka
bilang
/
ˈlʲid͡ʒba ˌːtɔ̃ˈmɔva/
noun
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;
nomor atom
/
ˈlʲid͡ʒba ˌt͡sawkɔˈvʲita/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;
bilangan bulat
/
ˈlʲid͡ʒba ˈmnɔɡa/
noun
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element
bentuk jamak
noun
- (matematyka, matematyczny) (rzadki, rzadko używany) liczba z ciągu 1, 2, 3, …
- (matematyka, matematyczny) liczba z ciągu 0, 1, 2, 3, …;
bilangan asli
/
ˈlʲid͡ʒba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;
bilangan irasional
/
ˈlʲid͡ʒba ˈpʲjɛrfʃa/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;
bilangan prima
/
ˈlʲid͡ʒba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇t͡ʃa/
noun
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;
bentuk tunggal
noun
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste, a i reprezentuje jednostkę urojoną;
bilangan kompleks
/
lʲiˈt͡ʃɛbʲɲik/
noun
(gramatyka) nazwa liczby
angka
bilangan
nomor
noun
(botanika, botaniczny) Litchi Sonn., rodzaj drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych
leci
/
ˈlʲit͡ʃʲɲik/
noun
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;
pembilang
/
ˈlʲit͡ʃnɨ/
adjective
(tylko w lm.) występujący w dużej liczbie
banyak
/
lʲiˈt͡ʃɨdwɔ/
noun
(matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń;
abakus
/
ˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
- określać liczbę elementów składających się na dany zbiór
berhitung
- pokładać swoje zaufanie
hitung
/
ˈlixtɛnʂtajn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;
Liechtenstein
/
ˈlʲiɡa/
noun
- (sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
- zrzeszenie osób, organizacji lub państw
liga
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pierwsza w historii międzynarodowa organizacja o charakterze uniwersalnym powołana w celu utrzymania pokoju na świecie i zapobiegania wojnom, działająca w latach 1920–1946
Liga Bangsa-Bangsa
noun
- (biochemia, biochemiczny) nierozpuszczalna w wodzie substancja organiczna, budulec ściany komórkowej roślin;
- (potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miękkie sprasowane arkusze celulozowe, dobrze wchłaniające ciecze;
lignin
/
lʲiˈɡurʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;
Liguria
/
ˈlʲicɛr/
noun
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;
likeur
/
ˌlʲikfʲiˈdat͡sʲja/
noun
pozbycie się
likuidasi
noun
urzędnik zajmujący się likwidacją przedsiębiorstwa
likuidator
/
ˌlʲikfʲiˈdɔvat͡ɕ/
verb
- (potocznie, potoczny) (eufemistycznie) zabijać, pozbawiać życia
- usuwać, znosić lub rozwiązywać coś
melikwidasi
/
ˈlʲilak/
noun
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;
lilac
/
ˈlʲilʲja/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;
lili
/
ˈlʲilʲja ˈvɔdna/
noun
(potocznie, potoczny) grzybienie, Nymphaea L., roślina wodna o okazałych kwiatach
bunga teratai
/
lʲiˈlʲjɔvɨ/
adjective
- (poetycki, poetycko) przypominający kolorem lilię
- mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego
lila
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;
Lille
/
ˈlʲĩma/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;
Lima
/
ˈlʲĩma/
noun
- (botanika, botaniczny) krzew lub niewielkie drzewo cytrusowe;
- owoc limy (1.1), żółtozielony, podobny do cytryny, ale mniejszy
nipis
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-wschodniej Holandii;
- (geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodniej Belgii;
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodnich Niderlandach, obecnie podzielona między Belgię i Holandię;
Limburg
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka;
limfa
/
ˈlʲĩmʲit/
noun
granica niemożliwa do przekroczenia
batas
/
ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;
limnologi
/
ˌlʲĩmɔ̃ŋˈkɔvɨ/
adjective
mający intensywny jasnozielony kolor z domieszką żółtego
kapur
noun
(motoryzacja) luksusowy samochód;
limosin
/
ˈlʲĩna/
noun
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;
tali
adjective
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty
- (przestarzałe, przestarzały) związany z językiem lub dotyczący języka
bahasa
/
lʲĩŋɡˈvʲistɨka/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku
linguistik
/
ˈlʲĩɲja/
noun
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka
garis
/
lʲĩˈɲijka/
noun
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;
penggaris
/
lʲĩˈɲjɔvɨ/
adjective
mający związek z linią
linier
bergaris
menurut garis
/
lʲĩŋk/
noun
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie
pranala
/
ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;
linoleum
/
ˌlʲĩnɔˈskɔt͡ʃɛk/
noun
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie
pejalan tali
pronoun
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze;
Linux
/
ˈlʲipa/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;
- (potocznie, potoczny) kłamstwo, oszustwo
pohon linde
/
ˈlʲipʲit/
noun
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek;
lipida
/
ˈlʲipʲjɛt͡s/
noun
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
juli
Juli
/
ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;
bayang
/
ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej;
lipodistrofi
/
ˌlʲipɔˈsukt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej;
sedot lemak
/
lʲiˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z liryką, lirykiem
lirik
/
lʲis/
noun
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;
rubah
/
lʲist/
noun
- (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
- papier, na którym napisano list (1.1)
- wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
surat
noun
list przedstawiający powody, dla których piszący interesuje się pewnym stanowiskiem i dla których jest odpowiednim kandydatem na nie, wręczany potencjalnemu pracodawcy zwykle wraz z życiorysem;
surat pengantar
/
ˈlʲista/
noun
- elementy zapisane w kolejności
daftar
- (informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych używana w infomatyce;
senarai
/
ˈlʲistɛk/
noun
(zdrobniale) od: liść
lembar
/
lʲiˈstɔ̃nɔʃ/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki
pengantar surat
/
lʲiˈstɔpat/
noun
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);
November
november
Nopember
/
lʲit/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;
litium
/
lʲiˈtãɲja/
noun
- (kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;
litani
- (przenośnie, przenośnia) długie, monotonne wyliczanie, wymienianie czegoś
novena
/
lʲiˈtɛra/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;
huruf
/
ˌlʲitɛˈralnɨ/
adjective
(książkowy) mający związek ze ścisłym rozumieniem, przytoczeniem lub tłumaczeniem czyichś słów
harfiah
/
ˌlʲitɛraˈtura/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;
kesusasteraan
sastra
verb
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa
mengeja
/
ˌlʲitɛˈrufka/
noun
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie
salah ketik
/
lʲiˈtɛfsʲci/
adjective
odnoszący się do Litwy lub Litwinów
bahasa Lithuania
/
lʲiˈtɛfsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;
Lithuania
/
ˌlʲitɔˈɡrafʲja/
noun
- (drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
- (sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)
litografi
/
ˌlʲitɔˈɕt͡ɕivɨ/
adjective
pełen litości, mający litość
berbelas kasih
/
ˈlʲitɔɕt͡ɕ/
noun
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś
belas kasihan
/
lʲitr̥/
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;
liter
/
lʲiˈturʲɟja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;
liturgi
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii
liturgis
/
ˈlʲitfa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;
Lithuania
Lituania
/
ˈlʲitfʲĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy
orang Lithuania
/
lajf/
noun
- internetowy przekaz lub spotkanie na żywo
- muzyka na żywo
langsung
/
ˈlʲizat͡ɕ/
verb
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym
jilat
/
lʲizˈbɔ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;
Lisboa
noun
(biologia, biologiczny) organella komórkowa otoczone pojedynczą błoną, zawierające enzymy hydrolityczne, uczestniczące w trawieniu wewnątrzkomórkowym zużytych organelli, makrocząsteczek i drobnoustrojów;
lisosom
/
ˈlʲizus/
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny i usłużny, żeby uzyskać czyjeś względy
penjilat
/
lʲiɕˈt͡ɕastɨ/
adjective
(botanika, botaniczny) mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście
rimbun
/
lʲiɕt͡ɕ/
noun
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;
daun
noun
(spożywczy) przyprawa z liści krzewu Bergera koenigii L., stosowana w postaci świeżej, suszonej lub sproszkowanej
daun salam koja
noun
wsuwane obuwie z cholewką o charakterystycznym kształcie podkowy
pantofel
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wywieranie wpływu przez zawodowych rzeczników interesów na władze publiczne;
pelobian
noun
(medycyna, medyczny) zabieg neurochirurgiczny, który polega na odcięciu połączeń pomiędzy korą przedczołową oraz innymi strukturami mózgowia;
lobotomi
/
lɔx/
noun
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie;
penjara bawah tanah
/
ˈlɔxa/
noun
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica świni
babi betina
noun
zakaz wyjścia, zakaz opuszczania danej strefy
karantina wilayah
/
lɔˈdɔvʲjɛt͡s/
noun
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;
gletser
adjective
związany z lodem, dotyczący lodu
air beku kering
/
ˌlɔdɔˈwãmat͡ʃ/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;
kapal pemecah es
/
ˈlɔdɨ/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków
es krim
/
lɔˈdufka/
noun
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;
kulkas
/
lɔˈɡarɨtm̥/
noun
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;
logaritma
/
ˌlɔɡarɨtˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
- taki, którego wartość zmienia się zgodnie z określonym logarytmem
- związany z logarytmami, dotyczący logarytmów
logaritmik
/
ˈlɔɟja/
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką
logi
/
lɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
konsekwentny, budowany zgodnie z logiką
konsekuen
/
ˈlɔɟika/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
logika
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr;
- (wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska;
logistik
/
ˈlɔɡɔ/
noun
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną;
logo
noun
- (drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia;
- logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim;
logotip
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni
kesetiaan
/
lɔˈjalnɨ/
adjective
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi
loyal
noun
człowiek usługujący w bogatym domu lub na dworze panującego
boi
noun
miejsce oddawania głosów w wyborach
TPS
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) zainwestowany w banku kapitał
endapan
/
lɔˈkatɔr/
noun
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu
penyewa
/
ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva/
noun
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .
lokomotif
verb
umieszczać w jakimś miejscu
situs
/
ˈlɔ̃mbart/
noun
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;
pegadaian
/
lɔ̃mˈbardʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;
Lombardia
noun
(potocznie, potoczny) właściciel lombardu, osoba pożyczająca pod zastaw
pegadai
/
ˈlɔ̃ndɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;
London
/
ˈlɔrɛ̃w̃s/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;
lawrensium
noun
(optyka, optyczny) lornetka dużych rozmiarów
teropong
/
lɔrˈnɛtka/
noun
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;
teropong
/
lɔs/
noun
- fatum, przeznaczenie
- wydarzenia, bieg czyjegoś życia
nasib
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;
Los Angeles
/
lɔˈsɔvɨ/
adjective
przypadkowy, niezależny od decyzji
acak
/
ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;
Lorraine
/
lɔˈtɛrʲja/
noun
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie
lotere
/
ˈlɔtʲjɔ̃n/
noun
mleczko kosmetyczne;
calir
/
ˈlɔtka/
noun
- (sport, sportowy) uskrzydlony przedmiot służący do gry w badmintona
kok
- (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;
sirip
/
lɔtʲˈɲit͡stfɔ/
noun
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;
penerbangan
/
ˈlɔtʲɲik/
noun
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi
aviator
/
lɔtʲˈɲiskɔ/
noun
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;
bandar udara
bandara
/
ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛt͡s/
noun
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;
kapal induk
adjective
- (fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący
- łatwo unoszący się w powietrzu
asiri
- cechujący się bystrością lub zwinnością
cerah
/
ˈlɔtɔs/
noun
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;
bunga seroja
pronoun
(geografia, geograficzny) miejscowość i ośrodek kultu maryjnego we Francji;
Lourdes
/
lɔˈzãnːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
Lausanne
noun
- (architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;
- miejsce spotkań masonerii
ruang hias
/
lup/
conjunction
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;
atau
/
ˈlubʲit͡ɕ/
verb
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem
suka
/
luˈblãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii;
Ljubljana
/
ˈlublʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Lubelszczyzny i województwa lubelskiego;
Lublin
/
lut/
noun
- warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie
bangsa
- zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem
masyarakat
/
ˈludnɔɕt͡ɕ/
noun
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium
populasi
/
ˌludɔˈbujstfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;
genosida
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bangladeszu jako państwa;
Republik Rakyat Bangladesh
/
luˈdɔvɨ/
adjective
- dotyczący obszarów wiejskich i chłopów
- pochodzący od ludu
- przeznaczony dla ludu, powszechny
rakyat
/
ˈlut͡sʲci/
adjective
- cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka
- odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
manusia
/
ˈlufa/
noun
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;
laras
/
luˈkrɛt͡sʲja/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory
gula-gula akar manis
/
luˈkrɔvat͡ɕ/
verb
nakładać lukier na ciasto
air beku kering
/
luks/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia oświetlenia w układzie SI;
lux
/
luˈksɛ̃mburk/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
- (geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);
Luksemburg
Luxemburg
/
ˌluksɛ̃mˈbursʲci/
adjective
- odnoszący się do miasta Luksemburg
- odnoszący się do państwa Luksemburg
Luksemburg
/
ˌluksɛ̃mˈbursʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Luksemburga;
Luksemburg
/
ˈluksus/
noun
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;
kemewahan
adjective
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia
mewah
/
lũmˈbaɡɔ/
noun
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;
nyeri punggung
/
ˈlũmɛ̃n/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary strumienia świetlnego w układzie SI;
lumen
/
lũˈnapark/
noun
(turystyka, turystyczny) teren z zespołem urządzeń rozrywkowych;
taman hiburan
/
lãn͇t͡ʃ/
noun
posiłek we wczesnej porze obiadowej, głównie podczas przerwy w pracy lub na uczelni
makan siang
/
lũˈnɛta/
noun
- (architektura, architektoniczny) część sklepienia kolebkowego, usadowionego zwykle poprzecznie do sklepienia głównego, zawierająca otwór okienny lub drzwiowy;
lunula
- (optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;
teleskop
/
ˈlupa/
noun
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;
kaca pembesar
/
luˈstɛrkɔ ˈfstɛt͡ʃnɛ/
noun
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy
kaca spion tengah
/
ˈlustrɔ/
noun
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;
cermin
/
ˌlutɛˈrãɲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;
Luteranisme
/
ˈlutɛt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;
lutesium
/
luˈtɔvat͡ɕ/
verb
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem
mematri
/
ˈlutɨ/
noun
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
Februari
februari
pronoun
(geografia, geograficzny) największa wyspa w archipelagu Filipiny, leżąca w jego północnej części;
Luzon
/
ˈluʑnɨ/
adjective
- mało restrykcyjny, łagodny, pobłażliwy
- nieprzylegający, swobodny, zapewniający swobodę ruchów (o ubraniach)
bebas
/
ˈlvʲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica lwa
singa betina
/
lvuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;
Lviv
/
lʲjɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;
Lyon
/
lut/
noun
- stały stan skupienia wody;
- (potocznie, potoczny) lodowisko
- (potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę
es
/
lɔ̃nt/
noun
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;
tanah
/
lɔ̃nˈdɔvat͡ɕ/
verb
osiadać na czymś – z powietrza lub wody
mendarat
/
lɛ̃ŋk/
noun
- (psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny;
- uczucie niepokoju, obawy przed czymś, co może być groźne
kecemasan
/
ˈlɛ̃ŋkat͡ɕ/, /
ˈlɛ̃ŋkat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
(książkowy) czuć lęk; odczuwać strach, trwogę
takut
/
lɛ̃ŋkˈlʲivɨ/
adjective
(o osobach) skłonny do lęku, dający się łatwo nastraszyć
sipu
/
l̥ʲɕɲit͡ɕ/
verb
świecić, błyszczeć, odbijać światło
bersinar
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, położone na północny wschód od Rzymu, u podnóża Apeninu Abruzyjskiego;
L’Aquila
verb
dotykać czegoś palcami, stopą itp., próbując wyczuć, rozpoznać coś
menjamah
/
ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲja/
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w północnej Grecji;
Makedonia
/
ma.t͡sɛˈdɔ.ɲa puwˈnɔt͡s.na/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;
Makedonia Utara
/
ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków
bahasa makedonia
noun
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza;
Makabe
/
ˈmaxat͡ɕ/
verb
szybko, wahadłowo ruszać czymś
melembai
/
maˈt͡ɕit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;
rahim
/
ˈmat͡ɕɛʃ/
noun
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;
matriks
/
ˌmat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃stfɔ/
noun
bycie matką
keibuan
noun
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem
tentakel
/
maˈt͡sɔxa/
noun
żona ojca, ale nie matka;
ibu tiri
/
maˈt͡ʃɛta/
noun
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;
golok
/
ˌmadaˈɡaskar/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
Madagaskar
/
ˈmadrɨt/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;
Madrid
noun
chińska gra dla czterech graczy;
mahyong
/
maˈɛstrɔ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (podniośle) tytuł wyrażający szacunek dla wybitnego artysty muzyka
maestro
/
ˈmafʲja/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce
mafia
/
maˈfʲjɔzɔ/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) członek mafii
mafioso
/
maˈɡazɨ̃n/
noun
- pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów
gudang
- czasopismo ilustrowane
majalah
/
maɡˈdɛburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;
Magdeburg
/
ˈmaɡrɛp/
pronoun
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;
Maghrib
/
ˈmaɟja/
noun
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;
sihir
/
maˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z magią, dotyczący magii
magis
/
ˈmaɟik/
noun
osoba robiąca sztuczki mające sprawiać wrażenie magii
dukun
noun
główny przewód danej instalacji
jaringan
noun
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie
magistrat
/
ˈmaɡma/
noun
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;
magma
/
ˈmaɡnɛs/
noun
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);
magnet
/
ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;
taprekoder
/
ˌmaɡnɛˈtɔvʲit/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania;
kaset video
/
ˌmaɡnɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
- taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym)
magnetis
noun
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;
magnetisme
/
ˈmaɡnɛs/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12
magnesium
/
maɡˈnɔlʲja/
noun
- (botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;
- (potocznie, potoczny) kwiat magnolii (1.1)
magnolia
/
ˌmaxaˈjãna/
noun
(filozofia, filozoficzny) kierunek buddyzmu, wyodrębniony w pierwszym wieku p.n.e.;
Mahayana
noun
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim
kaisar
/
maˈxɔ̃mɛt/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;
Muhammad
noun
(botanika, botaniczny) Swietenia Jacq., rodzaj tropikalnych drzew z rodziny meliowatych, dostarczających cennego drewna (mahoń);
mahoni
/
ˈmaxɔ̃ɲ/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) mahoniowiec
- (potocznie, potoczny) mebel z mahoniu (1.1)
- drewno otrzymywane z mahoniowca
- kolor czerwonobrunatny
mahoni
/
maj/
noun
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
mei
Mei
/
ˌmajɛstaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) pełen dostojnej powagi
bangsawan
/
maˈjɔ̃nɛs/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;
mayones
/
ˈmajɔr/
noun
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;
mayor
/
maˈjɔtːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;
Mayotte
/
ˌmajstɛrˈkɔvat͡ɕ/
verb
wykonywać ręczną pracę techniczną przy użyciu narzędzi, na ogół na własne potrzeby
mengakali
/
majˈstɛrʃtɨk/
noun
(książkowy) coś wyjątkowo udanego, umiejętnie przeprowadzonego; osiągnięcie
mahakarya
/
ˌmajuˈskuwa/
noun
(termin typograficzny) duża litera;
huruf besar
/
mak/
noun
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
apiun
/
maˈkarɔ̃n/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;
makaroni
noun
(spożywczy) makaron z mąki z ryżu
bihun
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj ciastka przyrządzanego z białek jaj, cukru pudru i mielonych migdałów;
makaron
/
ˈmakaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;
Makau
/
ˌmacaˈvɛlʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;
makiavelisme
/
maˈcijaʃ/
noun
- (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz
produk tata-rias
- (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy
riasan
/
ˈmaklɛr/
noun
(finanse, finansowy) osoba, która zawodowo zajmuje się pośrednictwem w handlu
makelar
/
maˈkrɛla/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;
kembung
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na duże rozmiary lub dużą skalę tego, co jest nazwane drugim członem
makro-
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (ekonomia, ekonomiczny) dział ekonomii zajmujący się gospodarką jako całością, w skali krajowej lub globalnej
ekonomi makro
adjective
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią
makroekonomi
/
ˌmakrɔfɔtɔˈɡrafʲja/
noun
(fotografia) technika wykonywania zdjęć, w której fotografowany obiekt zostaje odwzorowany w naturalnych rozmiarach lub jest powiększony; także: zdjęcie wykonane tą techniką;
fotografi makro
/
ˈmaksʲĩmũm/
noun
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość
maksimum
/
ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ/
adjective
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)
maksimal
pronoun
(biblijny) imię męskie;
Maleakhi
/
maˈlajsʲci/
adjective
dotyczący Malajów (lub Malezji)
bahasa Melayu
/
maˈlajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów
bahasa Melayu
/
ˌmalakɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;
malakologi
/
maˈlarʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;
malaria
/
maˈlarstfɔ/
noun
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);
lukisan
/
ˈmalaʃ/
noun
- (sztuka) artysta, który maluje obrazy
- (budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku
pelukis
/
maˈlavʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;
Malawi
/
ˈmalɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów;
Malé
/
ˌmalɛˈdʲivɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;
Maladewa
/
maˈlɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Malaysia
/
ˌmalɛˈzɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Malezji
orang Malaysia
/
ˌmalɛˈzɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Malezja
Malaysia
/
ˈmalɛt͡ɕ/
verb
stawać się mniejszym
kejatuhan
adjective
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów
bahasa Madagaskar
/
ˈmalʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;
Mali
/
maˈlʲĩna/
noun
- (botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
- (botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej
- (potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
frambos
noun
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez krętka bladego, powodująca zmiany skórne oraz kostne;
frambusia
/
maˈlɔvat͡ɕ/
verb
- (technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
mencat
- (regionalizm) (fryzjerstwo, fryzjerski) nakładać farbę na włosy
mengecat
- (sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie
mencat
- (o uczuciu, stanie ducha) ukazywać się, uwidaczniać się na twarzy lub w postawie człowieka
melukis
/
ˈmalta/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Malta
noun
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;
maltosa
/
ˌmaltrɛtɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od maltretować
penganiayaan
/
ˈmalux/
noun
(potocznie, potoczny) małe dziecko lub zwierzę
balita
/
malˈvʲĩnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) archipelag na południowym Atlantyku, dawne argentyńskie terytorium;
Kepulauan Falkland
/
ˈmãma/
noun
(potocznie, potoczny) matka
mami
/
ˌmãmaˈwɨɡa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z gotowanej mąki lub kaszy kukurydzianej i wody, tradycyjna dla kuchni mołdawskiej i bułgarskiej
homini
noun
(historia, historyczny, historycznie) niewolnik państwowy będący żołnierzem straży przybocznej władców egipskich; później członek warstwy panującej w Egipcie, Syrii i Delhi;
mamluk
/
mãmˈrɔtat͡ɕ/
verb
mówić cicho i niewyraźnie
bergumam
/
mãˈnãma/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu;
Manama
/
ˈmãnat/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży ssak wodny ciepłych wód przybrzeżnych;
lembu laut
noun
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w cesarskich Chinach;
mandarin
/
ˌmãndaˈrɨ̃nka/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) Aix galericulata, ptak wodny z rodziny kaczkowatych;
bebek mandarin
- (botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;
jeruk keprok
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany, odnoszący się do mandarynów
bahasa Mandarin
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) standardowy język chiński;
bahasa Mandarin
/
ˈmãndat/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;
denda
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu;
mandat
/
ˌmãndɔˈlʲĩna/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;
mandolin
/
mãn͇ˈd͡ʒurʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;
Manchuria
/
mãn͇ˈd͡ʒursʲci/
adjective
dotyczący Mandżurii, związany z Mandżurią, pochodzący z Mandżurii
Bahasa Manchu
/
mãn͇ˈd͡ʒursʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język mandżurski;
Bahasa Manchu
/
mãˈnɛcĩn/
noun
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;
maneken
/
ˈmãnɛfr̥/
noun
- (przenośnie, przenośnia) zręczne posunięcie
- (wojskowość, wojskowy) zaplanowany ruch wojsk w celu osiągnięcia dogodnej pozycji bojowej;
- zwrot pojazdu, przedmiotu lub ciała w celu uzyskania zamierzonej pozycji, wymagający zręcznego kierowania
manuver
/
ˈmãŋɡa/
noun
japoński komiks;
manga
/
ˈmãŋɡãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;
mangan
/
ˈmãŋɡɔ/
noun
- (botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)
mangga
pohon mangga
noun
(spożywczy) ciemnofioletowy owoc mangostanu (1.2) o soczystym, słodkim i cierpkim miąższu przypominającym w smaku ananas i brzoskwinię
manggis
/
mãŋˈɡusta/
noun
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki;
cerpelai
noun
płaska, blaszana butelka używana przez żołnierzy i skautów do przenoszenia płynów;
labu
/
mãˈɲifɛst/
noun
(urzędowy) wykaz ładunku
manifes
/
ˌmãɲifɛˈstat͡sʲja/
noun
- pojawienie się, ukazanie się
- przejaw
manifestasi
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) publicznie wyrażać swoje poglądy
manifes
/
mãˈɲila/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;
Manila
/
ˌmãɲipuˈlat͡sʲja/
noun
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje
manipulasi
/
ˌmãɲiˈtɔba/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Manitoba
/
ˈmãŋʲcɛt/
noun
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę
manset
/
ˈmãnːa/
noun
(biblijny) pokarm z nieba, który Bóg zsyłał Izraelitom przez 40 lat na pustyni;
mana
noun
(socjologia, socjologiczny) nieformalna sieć blogów, forów internetowych i stron WWW, skupiających się na kwestiach związanych z mężczyznami i męskością, często toksyczna i interpretowana jako przejaw maskulinizmu;
manosfer
/
mãw̃ˈsarda/
noun
- (architektura, architektoniczny) dach zbudowany z dwóch części, którego niższa część jest mocniej nachylona niż wyższa
atap prancis
- pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym;
loteng
/
ˈmãntra/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wedyjski hymn lub modlitwa
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielokrotnie powtarzana rytualna formuła magiczna stosowana w niektórych odmianach hinduizmu lub buddyzmu
mantra
noun
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;
mantikora
noun
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) rodzaj welonu lub szala zarzucanego na głowę i ramiona, wykonana z koronki lub cienkiego jedwabiu, noszonego tradycyjnie przez kobiety w Hiszpanii;
mantila
noun
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu;
manufaktur
noun
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych;
kucing Pallas
/
mãˈnuskrɨpt/
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;
naskah
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;
maoisme
Maoisme
/
ˈmapa/
noun
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;
peta
map
atlas
noun
(spożywczy) (botanika, botaniczny) owoc męczennicy jadalnej, Passiflora edulis Sims
markisa
/
marˈt͡sɛpãn/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;
marzipan
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;
Marche
/
ˈmarxɛf/
noun
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;
wortel
/
ˈmarɛk/
pronoun
imię męskie;
Markus
/
ˌmarɡaˈrɨ̃na/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;
margarin
/
ˈmarʲɟɛl/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;
napal
/
ˈmarʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Mariam
/
marʲˈjãnɨ puwˈnɔt͡snɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii;
Kepulauan Mariana Utara
/
ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna/
noun
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;
ganja
/
ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;
boneka
/
ˈmarka/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (administracja) marchia;
anak tangga
- (handel, handlowy) znak producenta umieszczany na wyrobach danej firmy;
jenama
noun
(motoryzacja) znak firmowy samochodu nadawany przez producenta
bikin
noun
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;
tumenggung
/
marʲˈciza/
noun
(architektura, architektoniczny) daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.
auning
/
ˈmarʲcɕism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;
marxisme
noun
(potocznie, potoczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny żaglicowatych, Istiophoridae
ikan layaran
/
ˌmarmɔˈlada/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;
marmalade
/
ˈmarmur/
noun
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;
marmer
pualam
/
marˈnɔvat͡ɕ/
verb
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści
memboros
membuang
/
ˌmarɔˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Maroka
Maroko
/
maˈrɔkɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;
Maroko
noun
(etnografia, etnograficzny) potomek zbiegłych czarnoskórych niewolników z czasów kolonialnych, którzy osiedlili się pierwotnie na terenie Ameryki Łacińskiej i jako pierwsi uzyskali wolność;
marun
/
mars/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
- (astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;
Mars
Marikh
/
ˈmarskɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) stwardnienie narządu i związane z tym upośledzenie jego czynności
sirosis
/
marˈsɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;
Marseille
/
marˈʃawɛk/
noun
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce;
marsekal
verb
- pokrywać zmarszczkami
- powodować fałdki
- ulegać zmarszczeniu, pokrywać się zmarszczkami
mengernyitkan
/
marʃˈruta/
noun
wyznaczona trasa dojazdu, dojścia, dotarcia do jakiegoś celu
relasi
/
ˈmartfɛ ˈpɔlɛ/
noun
fragment przestrzeni wokół pojazdu niewidoczny dla kierującego w żadnym z lusterek;
bintik buta
noun
(medycyna, medyczny) miejscowe obumarcie tkanek;
nekrosis
/
ˈmartfɨ/
adjective
- taki, który umarł
- (przenośnie, przenośnia) taki, który jest wyłączony z aktywnego życia
mati
/
ˌmartɨ̃ˈɲika/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach
Martinique
verb
(potocznie, potoczny) ukazywać kaprysy i wygłaszać narzekania
merengek
/
maˈrɨja/
pronoun
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;
Maria
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) (zobacz) Maria z Nazaretu;
Bunda Maria
/
ˌmarɨ̃ˈnarka/
noun
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie
angkatan laut
/
ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa/
noun
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;
angkatan laut
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;
marinade
/
ˈmaʒɛt͡s/
noun
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
Maret
maret
/
maˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego
- ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu
- fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś
impian
noun
ten, kto marzy
pemimpi
adjective
związany z marzycielstwem lub marzycielami
pemimpi
/
ˈmaʒɨt͡ɕ/
verb
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło
bermimpi
membayangkan
mencintakan
noun
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk;
laba
marjin
/
ˈmasa/
indefiniteCardinalNumeral
bardzo dużo czegoś, mnóstwo
massa
/
ˈmasa/
noun
- (elektryczność) połączenie wyrównujące potencjały z potencjałem ziemi lub z przewodem ochronnym;
bumi
- (fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;
massa
noun
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;
massa atom
/
ˈmasa krɨˈtɨt͡ʃna/
noun
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa
massa kritis
noun
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;
massa molar
/
ˈmasa pɛrˈwɔva/
noun
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;
giwang
/
maˈsakra/
noun
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;
pembantaian
/
ˈmasaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;
urut
/
ˌmasaˈʒɨsta/
noun
osoba zajmująca się masażem
tukang pijit
/
maˈsɛt͡ʃka/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) krem, nierzadko z dodatkami, nakładany na twarz w celu poprawienia kondycji cery;
masker
/
ˈmaska/
noun
- część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik
kap
- przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;
kedok
noun
bal, którego uczestnicy noszą maski i przebrania
samar
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim, na wschód od Madagaskaru;
Kepulauan Mascarenhas
/
ˈmaskat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Omanu;
Muskat
/
maˈskɔ̃nur/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;
beo laut
verb
(technologia, technika, techniczny) czynić niedostrzegalnym, niewidocznym, używając jakiejś techniki zasłaniania
berkamuflase
noun
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) człowiek znajdujący satysfakcję w odczuwaniu cierpienia
masokhis
/
maˈsɔxʲism̥/
noun
- (psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
- przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;
masokhisme
verb
wykonywać masaż
memijit
/
maˈsɔvɨ/
adjective
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów
massa
noun
(publikatory) prasa, radio, telewizja i Internet; a w szerszym znaczeniu także film, plakat itp.
media massa
/
ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;
mastektomi
/
ˌmasturˈbat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm
masturbasi
perancapan
/
ˈmasɨf/
noun
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę
masif
verb
iść miarowym, równym krokiem
baris
/
maʃt/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
tiang kapal
tiang layar
- (architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;
tongkat
/
maˈʃɨ̃na/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy
mesin
/
maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;
mesin tik
/
maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨt͡ɕa/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;
mesin jahit
/
maˈʃɨ̃na ˈprɔsta/
noun
(fizyka, fizyczny) urządzenie do zmiany kierunku i wartości siły bez użycia dodatkowego źródła energii;
pesawat sederhana
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy symulujący działanie komputera korzystając z wydzielonych zasobów fizycznego urządzenia;
komputer virtual
adjective
- taki, który działa samoczynnie
otomatis
- związany z maszyną, dotyczący maszyny
otomobil
/
ˈmaswɔ/
noun
- (spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
- (spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych
mentega
/
ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;
selai kacang
/
mat/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;
sekakmat
/
ˈmata/
noun
- (sport, sportowy) miękkie pokrycie podłogi używane podczas ćwiczeń i zawodów sportowych
- plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.
tikar
/
ˌmatɛ̃ˈmatɨk/
noun
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;
matematikawan
/
ˌmatɛ̃ˈmatɨka/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;
matematika
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się opracowywaniem i wykorzystywaniem metod matematycznych do rozwiązywania problemów praktycznych w nauce, technice, ekonomii i innych dziedzinach działalności człowieka
matematika terapan
/
maˈtɛrat͡s/
noun
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;
kasur
matras
/
maˈtɛrʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;
materi
adjective
związany z materializmem
materialistis
/
ˌmatɛrʲˈjalʲism̥/
noun
kierowanie się w życiu względami materialnymi
materialisme
/
maˈtɛrʲjaw/
noun
- to, z czego się szyje m.in. ubrania; tkanina, dzianina
- to, z czego są wytwarzane przedmioty
- zbiór wiadomości z jakiegoś zakresu, na jakiś temat
bahan
/
maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ/
noun
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;
bahan peledak
/
maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Matius
/
ˈmatka/
noun
rodzic płci żeńskiej;
bunda
ibu
ibunda
/
ˈmatka ˈxʃɛstna/
noun
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną
ibu baptis
noun
zabójstwo własnej matki
matrisida
/
maˈtrʲjarxat/
noun
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;
matriarki
noun
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) stateczna i dostojna starsza kobieta wzbudzająca szacunek
matriark
noun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;
Metusalah
/
ˌmawrɛˈtãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;
Mauritania
/
ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;
mausoleum
/
maˈzɔfʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;
Mazovia
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny i geograficzny w północno-wschodniej Polsce;
Mazuria
/
ˈmawɔ/
indefiniteCardinalNumeral
niewielka ilość czegoś lub kogoś
sedikit
/
ˌmawɔˈpɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;
Małopolska
noun
(medycyna, medyczny) zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej prawidłowych wartości
trombositopenia
/
ˈmawpa/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;
monyet
kera
/
ˈmawɨ/
adjective
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
kecil
/
ˈmawɨ ˈpalɛt͡s/
noun
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi
jari kelingking
/
mawʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak;
loyang
/
mawˈʒɛ̃j̃stfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;
perkawinan
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety;
pernikahan paksa
noun
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia;
daun telinga
telinga luar
/
maɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;
salep
/
mdlɛt͡ɕ/
verb
tracić przytomność, najczęściej na skutek braku tlenu w mózgu
pingsan
/
ˈmdwɔɕt͡ɕi/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;
mual
/
ˈmɛbɛl/
noun
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;
furnitur
noun
opieka materialna lub organizacyjna nad twórcami, naukowcami bądź instytucjami kultury, sprawowana przez osobę prywatną, instytucję albo państwo
patronasi
/
mɛx/
noun
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach
lumut
/
ˌmɛxãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki
mekanis
/
mɛˈxãɲik/
noun
osoba, która zajmuje się obsługą oraz naprawą maszyn i urządzeń
mekanik
/
mɛˈxãɲika/
noun
- (fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.
- (technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów
- (technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;
- sposób działania mechanizmu
mekanika
noun
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;
mekanika kuantum
/
mɛˈxãɲism̥/
noun
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
mekanisme
/
ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika/
noun
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;
mekatronik
/
mɛt͡ʃ/
noun
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy
pertandingan
/
ˈmɛt͡ʃɛt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;
mesjid
misigit
masjid
/
ˈmɛdal/
noun
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;
medali
/
mɛˈdɛa/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 212, okrążająca Słońce w głównym pasie asteroid;
- (mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, księżniczka kolchidzka i czarodziejka, żona Jazona, dzieciobójczyni;
Medeia
noun
(informatyka, informatyczny) platformy i serwisy internetowe umożliwiające użytkownikom tworzenie, udostępnianie i wymianę treści oraz komunikowanie się z innymi ludźmi w sieci
media sosial
noun
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia
penengahan
/
mɛˈdʲjãna/
noun
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);
median
/
mɛˈdʲjɔlãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;
Milan
/
mɛˈduza/
noun
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę wodne o parasolowatym ciele unoszonym przez toń;
ubur-ubur
ampai-ampai
/
ˌmɛdɨˈt͡sɨ̃na/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;
kedokteran
noun
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce;
kedokteran hewan
/
mɛˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z medycyną, dotyczący medycyny
medis
/
mɛˈdɨ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Arabii Saudyjskiej;
Madinah
/
ˌmɛdɨˈtat͡sʲja/
noun
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie;
meditasi
/
mɛˈɡafɔ̃n/
noun
- (technologia, technika, techniczny) głośnik o dużej mocy, instalowany w miejscach publicznych
- (technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego
corong suara
/
mɛˈɡalʲit/
noun
duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień, rodzaj prehistorycznej budowli;
megalit
/
ˌmɛɡalɔ̃ˈmãɲja/
noun
przesadnie wysokie przekonanie o swojej wartości, rozumie itp.;
megalomania
/
mɛˈjɔza/
noun
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;
meiosis
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej;
Makkah
/
ˈmɛkɔ̃ŋk/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;
Mekong
/
ˈmɛksɨk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Meksiko
/
ˌmɛlãnˈxɔlʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia
melankolia
adjective
wyrażający melancholię lub skłonny do niej
melankolis
/
ˌmɛlãˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;
Melenasia
/
mɛˈlasa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;
molase
/
ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;
melatonin
pronoun
(biblijny) imię męskie;
Melkisedek
verb
zgłaszać fakt
melaporkan
noun
(potocznie, potoczny) kryjówka przestępców
liang
/
mɛˈlɔdʲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;
melodi
langgam
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sentymentalny utwór o wartkiej fabule przeplatanej wątkami miłosnymi
melodrama
adjective
o przyjemnym brzmieniu
merdu
/
ˈmɛlɔ̃n/
noun
- (spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
- (botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
melon
/
mɛˈlɔ̃ɲik/
noun
sztywny, półkolisty kapelusz męski
topi caplin
/
mɛ̃m/
noun
- (informatyka, informatyczny) (środowiskowy) internetowe: chwytliwy obrazek, powielany przez kolejne osoby w internecie;
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;
meme
/
mɛ̃mˈbrãna/
noun
(technologia, technika, techniczny) cienka elastyczna przegroda między dwoma ośrodkami
membran
/
ˌmɛ̃mbrãˈnɔfɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym wibratorem dźwięku jest membrana;
membranofon
/
ˈmɛ̃nxʲir/
noun
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);
menhir
noun
(fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie miesiączkowania u kobiety, spowodowane wyczerpaniem czynności jajników;
menopause
/
mɛ̃ˈnɔra/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;
menorah
/
ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;
menstruasi
noun
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości
akhlak
adjective
dotyczący sposobu myślenia
mental
/
ˈmɛ̃ntɔr/
noun
(książkowy) doświadczony nauczyciel, doradca, wychowawca
mentor
noun
zestaw dań składających się na posiłek
menu
/
mɛrˈkurɨ/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
Merkurius
- (astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;
Merkurius
Utarid
/
mɛˈrɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;
meronimi
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;
meritokrasi
noun
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) stalowe narzędzie do przecinania blachy, mające przekrój prostokątny i ostrze tnące
pemangkas
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)
Mesias
/
ˈmɛta/
noun
(potocznie, potoczny) melina, nielegalny punkt sprzedaży alkoholu
ruang santai
adjective
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu
metabolik
/
ˌmɛtaˈbɔlʲit/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny powstający w organizmie w wyniku przemiany materii
metabolit
/
ˌmɛtaˈbɔlʲism̥/
noun
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;
metabolisme
noun
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu
metafisika
/
ˌmɛtaˈfɔra/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;
kiasan
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język służący do opisu innego języka
metabahasa
/
ˈmɛtal/
noun
- (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
- (heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
logam
noun
nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;
metalurgi
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;
metamfetamin
adjective
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku
metamorf
/
ˌmɛtãmɔrˈfɔza/
noun
- przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną
- (biologia, biologiczny) przejście w kolejne stadium rozwoju
- czyjaś fizyczna lub psychiczna zmiana
metamorfosis
/
ˈmɛtãn/
noun
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;
metana
noun
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego
metastase
/
mɛˈtɛɔr/
noun
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);
meteor
/
ˌmɛtɛɔˈrɔ<sup>j</sup>it/
noun
(astronomia, astronomiczny) okruch skalny mniejszy od planetoidy, poruszający się po orbicie;
meteoroid
/
ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja/
noun
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;
meteorologi
/
ˌmɛtɛˈɔrɨt/
noun
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;
meteorit
noun
(biochemia, biochemiczny) egzogenny aminokwas zawierający siarkę, potrzebny do syntezy białek oraz wielu procesów metabolicznych
metionina
/
mɛˈtɔda/
noun
- (informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy
- sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu
metode
/
ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja/
noun
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;
metodologi
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;
metonimia
/
mɛtr̥/
noun
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;
meter
/
ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ/
noun
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;
meter persegi
/
ˈmɛtrɔ/
noun
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska
angkutan cepat
kereta bawah tanah
/
ˌmɛtrɔˈlɔɟja/
noun
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;
metrologi
/
mɛˈtrɔ̃nɔ̃m/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;
metronom
/
ˌmɛtrɔˈpɔlʲja/
noun
- (administracja) (kościelny) prowincja kościelna zarządzana przez arcybiskupa, składająca się z kilku diecezji;
- (geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) bardzo duże, główne miasto kraju lub regionu
kota raya
noun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;
Metusalah
/
ˈmɛva/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;
camar
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (archeologia, archeologiczny) (antropologia, antropologiczny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;
Mesoamerika
/
ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;
Mesopotamia
/
ˌmɛzɔˈzɔ<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) jedna z er geologicznych;
Mesozoikum
noun
właściwość tego, co jest pełne mgły
kekeruhan
/
mɡwa/
noun
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;
kabut
halimun
/
mɡwaˈvʲit͡sa/
noun
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;
nebula
/
maˈjãmʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;
Miami
/
mʲjãˈnɔvʲɲik/
noun
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
penyebut
/
mʲjaˈstɛt͡ʃkɔ/
noun
małe miasto
kota
/
mʲjaˈstɛ̃ɲja/
noun
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;
miastenia
/
ˈmʲjastɔ/
noun
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
kota
noun
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami
kota hantu
/
mʲjaw/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota
meong
/
ˈmʲjawt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos
mengeong
/
mʲjaʒˈd͡ʒɨt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;
aterosklerosis
verb
rozbijać na miazgę
hancur
/
mʲjɛx/
noun
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach
puputan
/
mʲjɛt͡ʃ/
noun
(wojskowość, wojskowy) obosieczna broń z długim, prostym ostrzem;
pedang
/
ˈmʲjɛt͡ʃʲɲik/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec
todak
/
mʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;
tembaga
/
ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ/
noun
- miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
ruang
- (sport, sportowy) ranga, pozycja
- obszar lub punkt w przestrzeni
- wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś
tempat
/
ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ ˌartɨkuˈlat͡sʲji/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) miejsce, w którym narządy mowy zbliżają się do siebie podczas wymawiania danej głoski
daerah artikulasi
noun
(matematyka, matematyczny) argument funkcji dla którego przyjmuje ona wartość zero;
berakar
/
mʲjɛˈlʲizna/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;
dangkalan
beting
gosong
/
ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność;
harta benda
/
ˈmʲjɛʒɨt͡ɕ/
verb
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar
ukur
/
ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s/
noun
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;
bulan
/
ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s mʲjɔˈdɔvɨ/
noun
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje
bulan madu
noun
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do mieszania różnych substancji
koktail campur
/
mʲjɛˈʃãɲɛt͡s/
noun
- (biologia, biologiczny) osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian
- (kynologia, kynologiczny) pies nierasowy
blasteran
/
ˌmʲjɛʃãˈɲĩna/
noun
- połączenie różnorodnych rzeczy, osób, pojęć, właściwości (i tym podobne, i temu podobne)
campuran
- dwie lub więcej substancji, zmieszanych ze sobą
pencampuran
/
mʲjɛʃˈt͡ʃãj̃stfɔ/
noun
- (dawniej, dawny) ogół mieszkańców miast, zwłaszcza ich zamożniejszych warstw
- (historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;
borjuis
/
mʲjɛˈʃkãɲɛ/
noun
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;
apartemen
flat
/
mʲjɛˈʃkãɲɛt͡s/
noun
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)
penduduk
/
ˈmʲjɛʃkat͡ɕ/
verb
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem
tinggal
/
mʲjɛ̇t͡ɕ/
verb
- być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
- dysponować środkami na wykonanie czegoś
punya
verb
myśleć o kimś lub o czymś
berarti
/
ˈmʲjɛ̇t͡ɕ naˈd͡ʑɛ̇jɛ/
verb
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że
harap
/
ˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕit͡ɕ/
verb
być wystarczająco małym, aby znaleźć się w środku czegoś
adjustar
/
ˈmʲiɡat͡ɕ/
verb
- świecić przerywanym światłem
berkedip
- używać języka migowego, bądź miganego
tanda
/
ˈmʲiɡdaw/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;
- (zobacz) migdałowiec
buah badam
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku
badam
verb
świecić w sposób przerywany lub krótko
berkedip-kedip
/
mʲiˈɡrat͡sʲja/
noun
zjawisko przemieszczania się – ludzi, zwierząt, czasem przedmiotów lub idei
migrasi
/
mʲiˈɡrɛ̃na/
noun
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;
migrain
noun
(botanika, botaniczny) (mykologia, mykologiczny) współżycie korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami;
jamur akar
noun
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego;
mikotoksin
/
ˈmʲikrɔ/
- (fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;
- pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem
mikro-
/
ˈmʲikrɔp/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) bardzo drobny, jednokomórkowy organizm
mikrob
/
ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;
mikrobiologi
noun
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób
bus mini
noun
(technologia, technika, techniczny) fala elektromagnetyczna o stosunkowo wysokiej częstotliwości i niskiej długości;
gelombang mikro
noun
(technologia, technika, techniczny) specjalny nośnik informacji w postaci fotograficznej miniatury dokumentów, który możliwia przechowywanie dużej ilości tekstu, obrazów lub dokumentów na małej rolce lub karcie filmowej
mikrofilm
/
mʲiˈkrɔfɔ̃n/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;
mikrofon
mikropon
noun
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego (mniejszy niż mainframe oraz minikomputer);
komputer mikro
noun
- (metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;
- (technologia, technika, techniczny) narzędzie do mierzenia bardzo małych długości lub grubości;
mikrometer
/
ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
- (geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;
Mikronesia
/
ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem
mikroorganisme
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina paleontologii zajmująca się małymi skamieniałościami;
mikropaleontologi
noun
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) zminiaturyzowany procesor w postaci jednego układu scalonego, zawierający wszystkie podstawowe elementy CPU i zdolny do wykonywania instrukcji programów oraz sterowania działaniem urządzeń elektronicznych;
mikroprosesor
/
mʲiˈkrɔskɔp/
noun
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;
mikroskop
/
ˈmʲiksɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów;
pengadon
/
ˈmʲila/
noun
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;
mil
/
ˈmʲilt͡ʃɛk/
noun
człowiek małomówny, milczący
kibulan
/
mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
nieodzywanie się, niemówienie
diam
/
ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
nie mówić, nie wydawać głosu
diam
/
mʲiˈlɛ̃ɲũm/
noun
okres tysiąca lat
milenium
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;
Miletos
/
ˈmʲilʲi/
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;
mili-
/
ˈmʲilʲjart/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 000 = 109;
milyar
/
mʲiˈlʲjardɛr/
noun
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy
milyader
/
mʲiˈlʲit͡sʲja/
noun
- (administracja) w niektórych państwach (również w PRL) nazwa policji
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) terytorialne oddziały złożone ze zbrojnych i przeszkolonych obywateli, powoływane na czas wojny
milisi
/
mʲiˈlʲjɛ/
noun
otoczenie, środowisko
lingkungan hidup
/
ˈmʲilʲjɔ̃n/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;
juta
sejuta
/
mʲiˈlʲjɔ̃nɛr/
noun
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony
jutawan
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne;
militerisme
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Francji, w Alzacji;
Mulhouse
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało
meski
meskipun
walau
walaupun
biar
/
mʲĩˈmɔza/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego;
mimosa
/
ˈmʲĩna/
noun
- (wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;
ranjau
- wyraz twarzy
wajah
/
mʲĩˈnarɛt/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;
menara
adjective
nie będący organicznym
mineral
/
ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja/
noun
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;
mineralogi
/
mʲĩˈnɛraw/
noun
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;
mineral
/
ˌmʲĩɲispudʲˈɲit͡ʃka/
noun
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;
rok mini
/
mʲĩˈɲistɛr/
noun
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;
menteri
noun
urzędnik będący członkiem rządu, ale niekierujący żadnym ministerstwem;
menteri negara
/
ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ/
noun
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;
kementerian
/
mʲĩˈɲistrãnt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;
misdinar
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dziewczyna pełniąca funkcję pomocniczki katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania liturgii
misdinar
/
ˈmʲĩnus/
conjunction
oprócz, z wyjątkiem
dikurangi
/
ˈmʲĩnus/
noun
(termin typograficzny) znak oznaczający odejmowanie lub wartość poniżej zera;
dikurangi
/
mʲĩˈnuta/
noun
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
menit
/
ˈmʲjɔtat͡ʃ/
noun
- (sport, sportowy) lekkoatleta uprawiający pchnięcie kulą, rzut dyskiem lub rzut oszczepem
- (sport, sportowy) zawodnik drużyny baseballa będący na pozycji, z której rzuca piłkę
peluncur
noun
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) sprzęt służący do wyrzucania ognia na odległość, zwykle w formie strumienia płomieni, wykorzystywany w walce lub do niszczenia przeszkód
pelontar api
/
ˈmʲjɔtat͡ɕ/
verb
mocno i daleko rzucać
lempar
/
ˈmʲjɔtwa/
noun
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;
sapu
/
ˈmʲiraʃ/
noun
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) coś nieziszczalnego, złudnego; pozory czegoś
ilusi optis
/
ˈmʲirʲjãm/
pronoun
imię żeńskie;
Mariam
/
ˈmʲisa/
noun
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia
mangkok
/
ˈmʲisʲja/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców
misi
- posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania
tugas
noun
nauka o działalności misyjnej w ujęciu teoretycznym
ilmu pengetahuan misi
/
mʲiˈsʲjɔ̃naʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej
misionaris
/
ˈmʲiska/
noun
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;
mangkuk
/
ˈmʲisɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi;
miso
/
ˌmʲisʲiˈsʲipʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stan w południowej części Stanów Zjednoczonych;
Mississippi
/
mʲiˈzurʲi/
pronoun
- (administracja) (geografia, geograficzny) jeden ze stanów w Stanach Zjednoczonych;
- (geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, prawy dopływ Missisipi;
Missouri
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) coś tajemniczego, niezrozumiałe zjawisko
misteri
/
mʲiˈsṭʃɔstfɔ/
noun
- (sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie
kejuaraan
- najwyższa biegłość w czymś
kendali
/
mʲiˈstɨt͡sɨsm̥/
noun
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;
mistisisme
/
ˌmʲistɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;
hoaks
noun
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.);
miswak
/
mʲit/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;
- (potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego
mitos
noun
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;
mitokondria
/
ˌmʲitɔˈlɔɟja/
noun
- nauka zajmująca się mitami
- funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
mitologi
noun
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;
mitosis
noun
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna czujący wstręt do kobiet
misoginis
/
ˌmʲizɔˈɟĩɲja/
noun
patologiczne, silne uprzedzenie do kobiet;
misogini
/
mʲjut/
noun
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;
madu
/
ˈmʲjɛ̃n͇t͡ʃak/
noun
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;
moluska
/
ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ/
preposition
- …używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami
- …określający przedział czasowy
- …podkreślający pośredni charakter czegoś
- …używany, gdy coś jest dzielone lub jest tego wiele, a części dostaje kilkoro odbiorców
- …zaznaczający możliwość wyboru
antara
adverb
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa
diantaranya
adjective
(astronomia, astronomiczny) odbywający się, znajdujący się lub zachodzący między gwiazdami
lintas bintang
/
ˌmʲjɛ̃nd͡zɨˈlut͡sʲci/
adjective
odbywający się między ludźmi, mający miejsce pomiędzy ludźmi
antarpribadi
/
ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ/
adjective
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów
internasional
antarbangsa
noun
(fonetyka, fonetyczny) system znaków stworzony w celu precyzyjnego zapisu wymowy wszystkich mówionych języków świata
Alfabet Fonetis Internasional
/
ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt/
pronoun
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet;
Hari Perempuan Internasional
noun
tkanka roślinna, w której zachodzą procesy biologiczne
parenkim
/
ˈmʲjɛ̃ŋʲci/
adjective
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem
lembut
lunak
noun
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;
sarkoma
/
ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;
otot
/
ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ sɛrˈt͡sɔvɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) główna warstwa mięśniowa serca;
otot jantung
/
ˈmʲjɛ̃w̃sɔ/
noun
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;
daging
/
ˈmʲjɛ̃w̃sɔ mʲjɛˈlɔ̃nɛ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)
daging cincang
/
ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrt͡sa/
noun
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem
karnivor
/
ˈmʲjɛ̃nta/
noun
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;
mint
noun
(botanika, botaniczny) Mentha × piperita
pepermin
interjection
zwrot używany przy porannym pożegnaniu
semoga hari Anda menyenangkan
/
ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ/
adjective
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym
belas kasihan
murah hati
penyayang
/
mʲiˈwɔvat͡ɕ/
verb
- (książkowy) (przestarzałe, przestarzały) darzyć kogoś miłością
- (książkowy) (przestarzałe, przestarzały) uwielbiać coś, mieć zamiłowanie do czegoś
cinta
/
ˈmʲiwɔɕt͡ɕ/
noun
- osoba, którą się kocha
- silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym
cinta
- uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
cinta
kasih
sayang
/
ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa/
proverb
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha
cinta itu buta
/
ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa/
noun
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy
cinta pada pandangan pertama
/
ˈmʲiwɨ/
adjective
wywołujący przyjemne uczucie
enak
/
mʲĩj̃sk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;
Minsk
/
mʲiɕ/
noun
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) niedźwiedź lub niedźwiadek, zwłaszcza młody
beruang
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Południowej Azji, Birma;
Myanmar
/
m̥knɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
(książkowy) poruszać się bardzo szybko naprzód
berlari cepat
/
ˈmlɛt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka
susu
/
ˈmlɛkɔ/
noun
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm
susu
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krowie mleko ze zredukowaną ilością wody
susu kental manis
/
ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ/
noun
(spożywczy) tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi;
susu kedelai
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mleko, z którego usunięto niemal całą wodę w procesie suszenia, pozostawiając suchy proszek
susu bubuk
/
mʲɲix/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich
biksu
/
ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nt͡sɛj/
szacunkowe podanie miary, wielkości
kurang lebih
/
ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕt͡ɕ/
noun
- (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.
- mniejsza część jakiejś całości
minoritas
/
ˈmnɔɟi/
adjective
- (książkowy) występujący w dużej ilości
angka
- dotyczący jakiejś zbiorowości, mnogości
jamak
noun
(matematyka, matematyczny) liczba, którą się mnoży przez inną liczbę; czynnik w mnożeniu
pekali
noun
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą się mnoży poprzednią liczbę w działaniu mnożenia
pengali
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków
mobilitas
/
mɔt͡s/
noun
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;
kekuasaan
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sycący deser pochodzenia japońskiego wytwarzany z kleistego ryżu, podawany w postaci sprężystej masy formowanej w kulki, plastry lub jako dodatek do napojów
moci
/
ˈmɔt͡snɔ/
adverb
w sposób mocny
kaku
/
ˈmɔt͡snɨ/
adjective
- (fonetyka, fonetyczny) o spółgłosce: wymagający większego napięcia mięśni narządów artykulacyjnych i silniejszego wydechu
- dobrze radzący sobie z czymś dzięki odpowiedniej wiedzy lub umiejętnościom
anyir
- mający duże natężenie i wyraźnie widoczny lub wyczuwalny
- wywołujący silne wrażenia lub zrodzony pod ich wpływem
- mający dużą moc
- mający w sobie duże stężenie substancji czynnej
- odporny na działanie czynników fizycznych i przez to trudny do zniszczenia
- skuteczny dzięki dostatecznym możliwościom lub wpływom
- mający dużą siłę fizyczną lub psychiczną
kuat
/
mɔˈt͡sɔvat͡ɕ/
verb
starać się pokonać kogoś w walce wręcz
bergulat
/
mɔt͡ʃ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;
urin
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego
urat
noun
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;
saluran kencing
/
ˈmɔda/
noun
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa
fesyen
mode
/
ˈmɔdɛl/
noun
- fizycznie istniejący wzór, prototyp jakiegoś obiektu
maket
- (matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) matematyczny opis zachowania jakiegoś układu;
- (matematyka, matematyczny) zbiór obiektów matematycznych, spełniających pewne aksjomaty;
- kopia czegoś wykonana w mniejszych rozmiarach
- mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody
model
/
ˈmɔdɛ̃m/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;
modem
/
mɔˈdɛ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;
Modena
/
ˌmɔdɛrʲɲiˈzat͡sʲja/
noun
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej
modernisasi
/
mɔˈdlʲitfa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;
doa
pronoun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) modlitwa, której Chrystus nauczył apostołów;
Bapa Kami
/
ˈmɔdlʲit͡ɕ‿ɕɛ/
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś
berdoa
noun
(technologia, technika, techniczny) celowa zmiana wybranego parametru
modulasi
noun
(książkowy) przetworzenie, przerobienie
koprekan
/
ˌmɔdɨfʲiˈkɔvat͡ɕ/
verb
poddawać coś drobnym zmianom
memodifikasi
/
ˌmɔɡaˈdʲiʃu/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Somalii;
Mogadishu
/
mɔˈɟiwa/
noun
miejsce pochówku zmarłego w ziemi, opatrzone najczęściej jedynie krzyżem lub innym symbolem wiary
kubur
/
mɔˈɡũnt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;
Mainz
/
ˈmɔxɛr/
noun
wełna z kóz angorskich;
mohair
/
mɔˈxʲi.tɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;
mojito
/
ˈmɔjʒɛʃ/
pronoun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
- imię męskie;
Musa
verb
stawać się mokrym, zazwyczaj od deszczu
menjadi basah
/
mɔˈkradwɔ/
noun
obszar o grząskiej ziemi, częściowo zalany wodą;
lahan basah
/
ˈmɔkrɨ/
adjective
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą
basah
noun
(potocznie, potoczny) sen o treści erotycznej, który często łączy się z polucją
mimpi basah
/
mɔl/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;
mol
adjective
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś
molekuler
/
ˌmɔlɛˈkuwa/
noun
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;
molekul
/
mɔˈlʲibdɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;
molibdenum
pronoun
- (geografia, geograficzny) grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji;
Kepulauan Maluku
- (geografia, geograficzny) prowincja w Indonezji obejmująca południową część archipelagu Moluki (1.1);
Maluku
/
ˈmɔ̃mɛ̃nt/
noun
krótki odcinek czasu
saat
pronoun
(mitologia grecka) bóg drwin i ironii, uosobienie sarkazmu, żartów i kpin;
Momos
/
mɔ̃ˈnaxʲjũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;
München
Muenchen
/
mɔ̃ˈnakɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;
Monako
/
mɔ̃ˈnarxa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;
raja
/
mɔ̃ˈnarxʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;
monarki
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, którego ustrojem jest monarchia konstytucyjna (1.1)
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę ograniczaną przez konstytucję lub jest jedynie symboliczną głową państwa
monarki konstitusional
/
ˌmɔ̃narˈxʲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu
monarkis
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;
biara
/
mɔ̃ˈnɛta/
noun
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;
keping
koin
adjective
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący pieniędzy, ich emisji, obiegu, pokrycia
moneter
/
mɔ̃ŋˈɡɔlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;
Mongolia
/
mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci/
adjective
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów
bahasa Mongolia
/
mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;
bahasa Mongolia
/
ˈmɔ̃ŋɡɔw/
noun
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej
orang Mongolia
/
mɔ̃ˈɲika/
pronoun
imię żeńskie;
Monika
/
mɔ̃ˈɲitɔr/
noun
- (technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru;
layar
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd głoszący jednorodność materii i rzeczywistości;
monisme
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: jeden, pojedynczy
eka-
/
ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥/
noun
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;
monofisitisme
/
ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) życie w związku małżeńskim z tylko jednym partnerem
monogami
/
ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;
monografi
/
mɔ̃ˈnɔlɔk/
noun
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym
komika
/
mɔ̃ˈnɔ̃mɛr/
noun
(chemia, chemiczny) cząsteczka składowa polimeru;
monomer
/
mɔ̃ˈnɔpɔl/
noun
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;
monopoli
noun
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;
monosakarida
/
ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;
monoteisme
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej
monstrans
/
ˈmɔ̃w̃sũn/
noun
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;
muson
/
ˈmɔ̃ntaʃ/
noun
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;
penyuntingan
/
mɔ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
- instalować, zakładać, umocowywać
adjustar
- budować coś z części
merakit
/
mɔ̃nˈtrɛal/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;
Montreal
pronoun
- (geografia, geograficzny) masyw górski w Katalonii;
- (geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;
- klasztor benedyktynów w masywie górskim Montserrat (1.1) w Katalonii;
Montserrat
/
mɔ̃ˈnũmɛ̃nt/
noun
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego
monumen
/
mɔˈralɛ/
noun
czyjaś gotowość do wypełniania obowiązków, znoszenia trudów i niebezpieczeństw, także poczucie odpowiedzialności i wiara w sukces, często w odniesieniu do służby wojskowej: duch bojowy i wola walki
daya juang
/
mɔˈralnɔɕt͡ɕ/
noun
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;
kesusilaan
/
mɔˈralnɨ/
adjective
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością
batin
/
mɔˈravɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;
Moravia
/
mɔrˈdɛrt͡sa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo
pembunuh
algojo
pencabut nyawa
/
mɔrˈdɛrstfɔ/
noun
przestępstwo polegające na celowym odebraniu komuś życia
pembunuhan
/
mɔrˈdɔvat͡ɕ/
verb
- pozbawiać życia umyślnie, często z wcześniejszym zamiarem
bunuh
- (potocznie, potoczny) męczyć się, robić coś z wysiłkiem
buah
/
mɔˈrɛla/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;
- (spożywczy) owoce tego drzewa
aprikot
/
ˈmɔrfɛ̃m/
noun
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;
morfem
/
mɔrˈfʲĩna/
noun
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;
morfina
/
ˌmɔrfɔˈlɔɟja/
noun
- (biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;
- (językoznawstwo, językoznawczy) dział gramatyki dotyczący budowy wyrazów;
morfologi
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzące się z chrześcijaństwa wyznanie powstałe w XIX wieku w Stanach Zjednoczonych, opierające się na nauczaniu Josepha Smitha, który miał przetłumaczyć na angielski świętą księgę spisaną przez starożytnego amerykańskiego proroka Mormona;
Mormonisme
/
mɔˈrɔʃka/
noun
- (botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc moroszki (1.1)
buah beri kuning
/
mɔrs/
noun
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;
rosmaro
/
ˈmɔrsʲci/
adjective
związany z morzem, dotyczący morza
kelautan
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju morwa (1.1)
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;
- (spożywczy) jadalny owoc morwy (1.2)
bebesaran
/
ˈmɔ.ʒɛ/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
laut
/
ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;
Laut Adriatik
pronoun
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone w części północno-wschodniej Oceanu Indyjskiego na południowy wschód od Zatoki Bengalskiej, pomiędzy Półwyspem Indochińskim a wyspami: Nikobarami, Andamanami i Sumatrą;
laut Andaman
/
ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego;
Laut Arab
/
ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;
Laut Azov
pronoun
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce leżące pomiędzy Grenlandią na wschodzie, Ziemią Baffina na zachodzie, Wyspą Ellesmere’a na północy;
Teluk Baffin
/
ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;
Laut Barents
/
ˈmɔʒɛ bawˈtɨt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;
Laut Baltik
pronoun
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;
Laut Bering
/
ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;
Laut Putih
pronoun
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim;
Laut Keltik
/
ˈmɔʒɛ ˈt͡ʃarnɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;
Laut Hitam
/
ˈmɔʒɛ t͡ʃɛrˈvɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką a Półwyspem Arabskim;
Laut Merah
pronoun
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią;
Laut Chukchi
/
ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;
Laut Aegea
pronoun
(geografia, geograficzny) morze otwarte w zachodniej części Oceanu Spokojnego;
Laut Filipina
/
ˈmɔʒɛ irˈlãnt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;
Laut Irlandia
pronoun
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;
Laut Jepang
/
ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;
Laut Ionia
/
ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;
Laut Karibia
/
ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;
Laut Kaspia
/
ˈmɔʒɛ ˌkɔraˈlɔvɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze na Oceanie Spokojnym;
Laut Karang
/
ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;
Laut Mati
/
ˈmɔʒɛ nɔrˈvɛsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone na północny zachód od wybrzeży Norwegii, część Oceanu Atlantyckiego;
Laut Norwegia
/
ˈmɔʒɛ ɔˈxɔt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego;
Laut Okhotsk
/
ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;
Laut Cina Selatan
/
ˈmɔʒɛ puwˈnɔt͡snɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;
Laut Utara
/
ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;
Laut Tirenia
pronoun
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;
Laut Siberia Timur
pronoun
(geografia, geograficzny) morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, położone u północnych wybrzeży Azji, pomiędzy półwyspem Tajmyr a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich;
Laut Laptev
/
ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;
Laut Tengah
Laut Mediterania
/
ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;
Laut Kuning
/
ˈmɔɕɔ̃nt͡s/
noun
stop miedzi z cynkiem;
loyang
/
ˌmɔsʲciˈtʲjɛra/
noun
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń);
klambu
/
ˈmɔskfa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;
Moskwa
/
mɔst/
noun
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;
jembatan
noun
(budownictwo) rodzaj mostu, w którym pomost wisi w powietrzu, podtrzymywany przez liny lub kable zawieszone na wieżach lub filarach, a nie stoi bezpośrednio na podporach znajdujących się pod mostem
jembatan gantung
/
ˈmɔstɛk/
noun
- (spożywczy) przednia mięsno-kostna część tuszy zwierzęcej z okolic mostka (1.3)
sandung lamur
- (anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;
sternum
- (technologia, technika, techniczny) część roweru łącząca ramę i widelec z kierownicą;
tangkai not
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem;
Mosul
/
ˈmɔʃna/
noun
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;
skrotum
/
mɔˈtɔt͡sɨkl̥/
noun
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;
sepeda motor
/
ˌmɔtɔˈrɔvɛr/
noun
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;
moped
/
ˌmɔtɔrɨzaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
dotyczący motoryzacji, samochodów
otomotif
/
ˈmɔtːɔ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) cytat poprzedzający treść utworu;
semboyan
/
mɔˈtɨka/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;
cangkul
/
ˈmɔtɨl/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;
kupu-kupu
rama-rama
noun
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;
gaya kupu-kupu
/
ˈmɔtɨf/
noun
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania
alas
/
ˌmɔtɨˈvat͡sʲja/
noun
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji
motivasi
alasan
daya batin
dorongan
noun
ten, kto motywuje lub inspiruje innych
motivator
pronoun
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;
Gunung Everest
/
ˈmɔva/
noun
- język, zbiór słów i reguł gramatycznych
lidah
- przemówienie, wypowiedź;
- zdolność mówienia;
pidato
noun
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;
bahasa tubuh
noun
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;
ujaran kebencian
/
ˈmɔva ˌɲɛzaˈlɛʒna/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dosłowne przytoczenie czyichś słów wyodrębnione z narracji cudzysłowem lub myślnikiem;
wacana langsung
/
mɔˈzajka/
noun
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;
mosaik
/
mɔˈzãmbʲik/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Mozambik
/
mɔwˈdavʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;
Moldavia
/
ˈmɔʑd͡ʑɛʃ/
noun
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;
mortir
/
ˈmɔʒɛ/
particle
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
barangkali
mungkin
/
mɔʒˈlʲivʲjɛ/
adverb
w miarę możliwości; tak jak tylko się da; jak to tylko możliwe
mungkin saja
/
mɔʒˈlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
- często w lm umiejętność, predyspozycja, sprzyjające warunki do dokonania czegoś
kapabilitas
- stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)
kemungkinan
/
mɔʒˈlʲivɨ/
adjective
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić
mungkin
/
ˈmɔʒna/
verb
jest dozwolone; pozwala się na coś
bisa
/
mrɔk/
noun
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca
kegelapan
/
mrɔˈvʲiskɔ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;
sarang semut
verb
powodować zamrażanie; mocno ochładzać
air beku kering
/
ˈmrufka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae
semut
/
ˈmruvʲɲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;
babi tanah
beruang semut
/
mrus/
noun
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;
minyak rambut
/
m̥ʃa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;
misa
/
ˈmu.xa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;
lalat
laler
noun
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;
lalat rumah
noun
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym;
mujahid
/
muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;
muazin
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański duchowny o wykształceniu teologicznym i prawnym; islamski autorytet religijny posiadający kompetencje do interpretowania prawa muzułmańskiego (szarijatu) oraz wydawania opinii prawnych zwanych fatwami
mufti
/
ˈmuɡɔl/
noun
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;
muggle
noun
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się zwiększoną lepkością śluzu wydzielanego przez gruczoły;
fibrosis kistik
noun
mężczyzna, który posiada wielomilionowy majątek
jutawan besar
/
ˈmũmʲja/
noun
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;
mumi
/
ˈmũndur/
noun
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;
seragam
noun
(zoologia, zoologiczny) Muntiacus, gatunek małego, azjatyckiego ssaka parzystokopytnego;
kijang
/
mur/
noun
- (architektura, architektoniczny) murowane ogrodzenie, zwykle kamienne
- (budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku
dinding
- (sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny
tembok
adjective
(budownictwo) zbudowany przez murowanie (z cegły, betonu lub kamienia)
catu daya
/
ˈmuʒɨ̃n/
noun
(etnografia, etnograficzny) niekiedy uważane za (obraźliwie) człowiek czarnoskóry
negro
/
ˈmuʒɨ̃n/
noun
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba pracująca ciężko, intensywnie, lecz bez należytego wynagrodzenia
penulis bayangan
/
ˈmuɕɛ̇t͡ɕ/
modal
- być zobowiązanym do zrobienia czegoś
- zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami
harus
/
muˈskɔvʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;
muskovit
/
ˈmuskuw/
noun
mięsień
otot
/
ˈmuʃʲcɛt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,
bedil sundut
/
ˈmuʃla/
noun
skorupa małża lub ślimaka
kerang laut
/
muˈʃtarda/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;
moster
noun
(wojskowość, wojskowy) trening żołnierski, którego celem jest wyszkolenie żołnierzy w sprawnym wykonywaniu rozkazów;
dril
/
muˈtat͡sʲja/
noun
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;
mutasi
/
ˈmutãnt/
noun
(biologia, biologiczny) organizm ze zmutowanym kodem genetycznym
mutan
noun
(ekologia, ekologiczny) nieodzowna, ścisła współzależność dwóch różnych gatunków czerpiących obopólne korzyści, przy czym jeden gatunek nie jest zdolny do życia bez obecności drugiego
mutualisme
/
ˈmuza/
noun
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;
ilham
/
muˈzɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
- (turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
- (turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;
museum
/
ˌmuzuwˈmãɲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;
muslim
/
ˌmuzuwˈmãj̃sʲci/
adjective
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów
orang Muslim
/
ˈmuzɨk/
noun
osoba, która zajmuje się muzyką;
musikus
/
ˈmuzɨka/
noun
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
musik
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nurt muzyki artystycznej o ugruntowanej tradycji europejskiej, obejmujący twórczość komponowaną od średniowiecza po współczesność, opartą na zapisie nutowym i rozwiniętych formach muzycznych
musik klasik
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka ukształtowana w tradycji europejskiej od średniowiecza po współczesność, oparta na zapisie nutowym, bogatej strukturze formalnej, wykonywana przez zawodowych muzyków, której celem jest realizacja założeń estetycznych i artystycznych
musik klasik
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;
musikologi
/
muw/
noun
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;
bagal
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;
mullah
/
mɨ/
personalPronoun
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca
kita
kami
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma
Myanmar
/
ˈmɨt͡ɕɛ/
noun
oczyszczanie czegoś wodą, czasami z dodatkiem jakichś środków
pencucian
/
ˈmɨdwɔ/
noun
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania
sabun
/
ˌmɨkɔˈlɔɟja/
noun
(mykologia, mykologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;
mikologi
/
ˈmɨlnɨ/
adjective
wynikający z pomyłki, błędu
salah
/
mɨʃ/
noun
- (zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
- (informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;
- (zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych
tikus
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Merganetta armata, niewielki ssak z rodziny myszowatych, powszechnie żyjący w skupiskach ludzkich
mencit
noun
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;
tetikus
/
ˈmɨʃka ˈmʲici/
pronoun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya;
Miki Tikus
/
ˌmɨʃɔˈskɔt͡ʃɛk/
noun
(zoologia, zoologiczny) mały gryzoń z dłuższymi kończynami tylnymi, często trzymany jako zwierzę domowe;
tikus gurun
/
mɨˈʃɔwuf/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;
sikep
/
ˈmɨtɔ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) opłata za przejście przez most, rogatki;
tol
/
mɨt͡ɕ/
verb
czyścić coś za pomocą wody
cuci
mencuci
/
mɨɕl̥/
noun
- efekt pracy umysłu
- zbiór powiązanych idei
pikir
pikiran
/
ˈmɨɕlɛt͡ɕ/
verb
- mieć zdanie
berpikir
- kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu
- chcieć coś zrobić, mieć zamiar
pikir
noun
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość
pemikir
/
mɨɕˈlʲivʲjɛt͡s/
noun
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;
pesawat tempur
/
mɨɕˈlʲivɨ/
noun
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta
pemburu
noun
znak interpunkcyjny w postaci poziomej kreski, używany m.in. do wyodrębniania wtrąceń w wypowiedzi, zaznaczenia początku wypowiedzi w zapisie dialogu lub zastąpienia domyślnej części zdania w celu uniknięcia powtórzenia;
tanda hubung
/
mut͡s/
modal
- być w stanie coś wykonać, zrobić
- mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się
bisa
- mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
bisa
boleh
/
muj/
pronoun
1. (osoba) lp
saya
/
mul/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;
gegat
/
ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ/
noun
(przenośnie, przenośnia) osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu
kutu buku
/
ˈmuft͡sa/
noun
człowiek wygłaszający mowę, dający przemówienie; ten, który zabiera głos podczas kongresu, zebrania
pembicara
noun
osoba mówiąca coś lub przemawiająca
bahasawan
/
ˈmuvʲit͡ɕ/
verb
- używać mowy
bicara
- posługiwać się jakimś językiem
bicara
berbicara
/
musk/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;
otak
benak
noun
(potocznie, potoczny) mózg jako siedlisko rozumu
palkon
noun
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;
otak kecil
/
ˈmɔ̃ndrɔɕt͡ɕ/
noun
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem
kebijaksanaan
/
ˈmɔ̃ndrɨ/
adjective
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie
bijak
/
ˈmɔ̃ŋka/
noun
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;
tepung
/
ˈmɔ̃ntfa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Sepia, głowonóg o owalnym, spłaszczonym kształcie;
sotong
/
mɔ̃w̃ʃ/
noun
- mężczyzna będący w małżeństwie
- (przestarzałe, przestarzały) mężczyzna; rycerz, wojownik
suami
/
mɔ̃w̃ʃ stãnu/
noun
wybitny polityk lub dyplomata
negarawan
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;
syahid
noun
znoszenie mąk (przeważnie z powodów religijnych bądź politycznych)
kemartiran
/
ˈmɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
- dokuczać
melecehkan
- zadawać męki, dręczyć
mengazab
/
ˈmɛ̃ŋka/
noun
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne)
siksaan
/
ˈmɛ̃w̃sʲci/
adjective
- (gramatyka) (zobacz) rodzaj męski
- dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny
- odważny, śmiały, zachowujący się w sposób właściwy mężczyznom
- o mężczyźnie: atrakcyjny fizycznie w sposób stereotypowo kojarzony z mężczyzną
jantan
- (biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom
maskulin
/
ˈmɛ̃w̃skɔɕt͡ɕ/
noun
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;
kelaki-lakian
kelakian
/
ˈmɛ̃w̃stfɔ/
noun
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo
keberanian
/
ˈmɛ̃ntnɨ/
adjective
- bez blasku
- słabo widoczny, widziany jak przez mgłę
- zawierający męty, z zanieczyszczeniem
keruh
/
mɛ̃w̃ʃˈt͡ʃɨzna/
noun
dorosły człowiek płci męskiej;
pria laki-laki
pria
adjective
dzielny, waleczny, śmiały, odważny
berani
/
ˈmwɔdɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, które jeszcze nie osiągnęło dojrzałości płciowej
anak anjing laut
/
ˈmwɔdɔɕt͡ɕ/
noun
- cecha tego, co młode; cecha tego, kto jest młody
- okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością
kepemudaan
/
ˈmwɔdɨ/
adjective
- niedawno wyrosły
baru
muda
- znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
muda
belia
/
ˈmwɔdɨ/
noun
- (potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody
mempelai laki-laki
pengantin laki-laki
- (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) o osobie młodszej od pozostałych
pemuda
/
mwɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛt͡s/
noun
- (staropolski) niemowlę
bayi
- (książkowy) młody mężczyzna
pemuda
noun
(fizjologia, fizjologiczny) pierwszy pokarm wydzielany przez gruczoły sutkowe ssaków zaraz po wydaniu potomka na świat;
susu jolong
/
mwɔt/
noun
- (sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
- (technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek
palu
noun
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie robocze wykorzystujące energię sprężonego powietrza do wykonywania szybkich, powtarzalnych uderzeń, przeznaczone do rozbijania i kucia twardych powierzchni;
palu godam
/
ˈmwɔtɛk/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ
palu
/
mwɨ̃n/
noun
budynek, w którym zboże miele się na mąkę
kisaran
verb
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn
berdenyut
acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) małe i średnie przedsiębiorstwa;
UKM
/
ˈmʒafka/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;
gerimis
adjective
(meteorologia, meteorologiczny) obfity w mżawkę
gerimis
verb
(meteorologia, meteorologiczny) padać bardzo drobno i delikatnie
gerimis
/
na/
preposition
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem
atas
adjective
modny, spełniający pewne standardy
di
adverb
na parterze, na niższym piętrze budynku
lantai bawah
adverb
w kierunku niżej położonego miejsca
lantai bawah
adverb
na wyższym piętrze budynku
lantai atas
/
na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka/
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy
pada pandangan pertama
niezgodnie z czyjąś wolą; przeciw okolicznościom; na złość komuś
kontra
/
na‿ˈpʃɨkwat/
… poprzedzająca wyliczenie przykładów
misalnya
/
na‿ˈvɨ̃nɔs/
adjective
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą
bawa pulang
/
na‿ˈzdrɔvʲjɛ/
interjection
zwrot używany przed toastem
bersulang
/
na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ/
poza daną ograniczoną przestrzenią
keluar
/
na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ/
adverb
poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem)
keluar
adverb
będąc przedstawianym w sposób bezpośredni, a nie z nagrania
langsung
adjective
taki, który wystąpi tylko wtedy, gdy ktoś zażąda
sesuai kebutuhan
/
ˈnabʲjaw/
noun
(spożywczy) ogólne określenie mleka i produktów mlecznych oraz jaj;
produk susu
adjective
zachowujący przykazania
alim
/
ˈnabrat͡ɕ/
verb
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zwieść kogoś
kecohan
noun
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzyskanie prawa majątkowego najczyściejszej prawa własności do jakiegoś dobra
akuisisi
/
ˈnabuj/
noun
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;
kelongsong peluru
/
'nabur/
noun
przyjmowanie nowych osób w jakieś struktury
bangunan sadap
noun
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu
jaringan epitel
/
ˈnat͡ɕisk/
noun
zaakcentowanie czegoś, wyróżnienie
aksen
verb
- osiągać coś czyimś kosztem
kecohan
- napinać przez ciągnięcie
- powodować nadwerężenie mięśni
kenyal
noun
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;
episiotomi
/
ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) przejmowanie przez państwo przedsiębiorstw, banków, majątków ziemskich lub innego mienia, będącego własnością prywatną lub niemającego właściciela;
nasionalisasi
/
ˌnat͡sʲjɔ̃ˈnalʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;
kebangsaan
nasionalisme
noun
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;
primata
/
naˈt͡ʃɨ̃ɲak/
noun
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór z układu naczyniowego;
angioma
/
naˈt͡ʃɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ/
noun
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych
hemangioma
/
naˈt͡ʃɨ̃ɲɛ/
noun
- (biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)
kapal
- rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia
pinggan
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia
pembuluh darah
noun
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała
kapiler
/
ˌnat͡ʃɨ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego
vaskular
/
nat/
preposition
- …położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
- …ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia
atas
- …położenie kogoś lub czegoś w okolicy omawianego wyrażenia
- …ruch kogoś lub czegoś w kierunku do okolicy omawianego wyrażenia
pakai
noun
nadmierna aktywność
hiperaktivitas
/
ˈnadal/
adverb
w dalszym ciągu, dalej, wciąż jeszcze
masih
/
ˌnadaˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od nadawać
siaran
/
naˈdavat͡ɕ/
verb
- emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób
- rozdać coś wielu osobom
menyiarkan
- zlecać wysłanie za pomocą poczty
surel
/
nadˈbʒuʃɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) górna okolica brzucha;
epigastrium
noun
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne
darah tinggi
/
nadˈdʲɲɛsṭʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;
Transnistria
/
naˈdɛpnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
przygnieść coś stopą; nastąpić na coś
menginjak
/
nadˈɡarstɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;
pergelangan tangan
/
ˌnadɡɔˈd͡ʑĩna/
noun
(urzędowy) godzina nadliczbowa, spędzona w pracy poza obowiązującym wymiarem
uang lembur
/
nadˈmʲjɛrʲɲɛ/
adverb
w sposób nadmierny
terlalu
/
nadˈmʲjɛrnɨ/
adjective
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę
berlebihan
/
nadˈnɛrt͡ʃɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek;
kelenjar adrenal
noun
nadmierna pobudliwość
hiperaktivitas
/
ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;
superkonduktivitas
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;
Nordrhein-Westfalen
/
natʲˈɕɛ̃w̃vwɔ̃m/
noun
(górnictwo, górniczy) pionowe lub strome wyrobisko prowadzące od pewnego poziomu w górę;
anak tangga naik
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający grupę nadtlenkową (O₂²⁻), tj. dwa atomy tlenu połączone wiązaniem pojedynczym
peroksida
/
natˈːlɛ̃nɛɡ vɔˈdɔru/
noun
(chemia, chemiczny) syropowata, bezbarwna ciecz; nieorganiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków; jedna z reaktywnych form tlenu;
hidrogen peroksida
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem
penyalahgunaan
/
ˌnaduˈʒɨvat͡ɕ/
verb
używać w nadmiarze, przesadzać
menyalahgunakan
noun
część górna pojazdu;
karoseri
/
naˈd͡ʑɛ̇ja/
noun
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
berharap
harapan
/
naˈd͡ʑɛvat͡ɕ/
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypełniać wnętrze czegoś nadzieniem
urukan
noun
ktoś, kto nadzoruje coś lub kogoś
komisaris
/
ˌnadzvɨˈt͡ʃajnɨ/
adjective
szczególny, ponadprzeciętny, wyjątkowy, niezwykły
luar biasa
/
ˈnadzur/
noun
- komórka organizacyjna instytucji zajmująca się nadzorowaniem
direksi
- sprawowanie dozoru lub opieki, strzeżenie, pilnowanie
penyeliaan
/
ˈnafta/
noun
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;
kerosin
/
naˈftɔvɨ/
adjective
związany z ropą naftową, dotyczący ropy naftowej
perminyakan
verb
(potocznie, potoczny) obmówić kogoś przed kimś innym; powiedzieć komuś coś niewłaściwego o kimś innym
hidang
/
naˈɡãna/
noun
upomnienie za niewłaściwe postępowanie lub za wykroczenie
menegur
/
naˈɡãɲat͡ʃ/
noun
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się nakłanianiem lub zmuszaniem innych osób do jakichś działań;
calo
/
ˈnaɟi/
adjective
bez ubrania, rozebrany do naga
telanjang
/
ˈnaɡlɛ/
adverb
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób
secara mendadak
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;
Nagoya
/
ˈnaɡɔɕt͡ɕ/
noun
brak ubrania na ciele
ketelanjangan
verb
przyznawać nagrodę
menghadiahkan
/
naˈɡrãɲɛ/
noun
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku
merekam
/
naˈɡrɔbɛk/
noun
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;
batu nisan
/
naˈɡrɔda/
noun
- wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę
anugerah
hadiah
penghargaan
pemenang
- wynagrodzenie za wyrzeczenia, trudności lub straty
imbalan
noun
wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla;
Hadiah nobel
/
ˌnaɡrɨˈvarka/
noun
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD;
pembakar
/
ˈnaɡwɨ/
adjective
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka
mendadak
/
naˈɡwuvɛk/
noun
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem
kepala surat
noun
pleciony bicz o krótkiej rękojeści
balas membentak
pronoun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie;
Nahum
/
ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;
Nairobi
/
naj/
prefix
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków
paling
/
ˈnajast/
noun
(wojskowość, wojskowy) zbrojna agresja
invasi
/
naˈklɛjka/
noun
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;
stiker
/
naˈkrɨt͡ɕɛ/
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od nakryć
- coś, co okrywa, zasłania, osłania
lingkup
/
naˈkrɨvat͡ɕ/
verb
kłaść coś na wierzchu czegoś / kogoś, osłaniając to
kattaa
noun
rzecz służąca do nakrywania
lingkup
verb
- uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia
memudiki
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nabierać coraz więcej zaangażowania emocjonalnego
berapi-api
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego;
rumah kompas
/
ˈnakwat/
noun
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma
peredaran
/
naˈkwadat͡ɕ/
verb
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę
- umieszczać przedmiot lub rozprowadzać substancję na innym przedmiocie albo substancji
meletakkan
adjective
związany z nakładem (liczbą egzemplarzy)
peredaran
verb
mocno lub uparcie domagać się czegoś
bersikeras
/
naˈlɛfka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo
tingtur
/
naˈlɛɕɲik/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;
- (środowiskowy) (fotografia) niewielki, cienki obiektyw
panekuk
/
naˈlɛʒɛt͡ɕ/
verb
- być w posiadaniu czyimś
- być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru
kepunyaan
/
ˈnalɔt/
noun
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.
penggerebekan
/
ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ/
noun
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;
pengeboman karpet
/
nãˈmʲibʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Namibia
/
ˌnãmʲiˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Namibia
Namibia
/
ˈnãmʲjɔt/
noun
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;
tenda
kemah
/
nãˈmʲjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (poetycki, poetycko) bardzo silne zainteresowanie daną dziedziną, problematyką
- stan uczuciowy występujący z wielką siłą, w szczególności w odniesieniu do miłości fizycznej
gairah
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);
- (geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;
Namur
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto nad rzeką Meurthe we wschodniej Francji;
Nancy
/
ˈnãŋʲcĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica;
Nanjing
/
ˈnãnɔ/
prefix
- (fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych
- pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem
nano-
verb
- wprowadzać poprawki lub zmiany w tekście czy innym opracowaniu
memasukkan
- kłaść, rozprowadzać na powierzchni
menyebar
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się tworzeniem i zastosowaniem materiałów oraz urządzeń w skali nanometrycznej (1–100 nm) czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek;
nanoteknologi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;
Nantes
/
ˈnapat/
noun
- (medycyna, medyczny) atak (choroby, dolegliwości)
adjustar
- atak, napaść, zaatakowanie; napadnięcie na kogoś
anfal
verb
- gwałtownie występować przeciw czemuś lub komuś
memiringkan
- (meteorologia, meteorologiczny) spaść w znacznej ilości
musim gugur
/
ˌnapaˈlɔ̃nɨ/
adjective
(potocznie, potoczny) podniecony seksualnie
gatal
/
ˈnapar/
noun
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;
infus
/
naˈparstɛk/
noun
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;
bidal
adjective
miejący skłonność do zaczepek lub wszczynania kłótni
agresif
/
naˈpastʲɲik/
noun
strona atakująca, osoba dokonująca napaści
penyerang
/
naˈpɛwʲɲät͡ɕ/
verb
- sprawiać, że coś staje się pełne
- wywoływać stany emocjonalne
memenuhi
- zajmować wszystkie wolne miejsca, np. w teatrze, na stadionie, na parkingu
mengisi
- mieć coraz mniej wolnego miejsca wskutek zajęcia go przez coś
urukan
/
ˈnapʲis/
noun
napisana informacja o czymś
subjudul
/
naˈpʲisat͡ɕ/
verb
wyrazić coś słowami na piśmie
menulis
/
naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
- (fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia
beda potensial
- (fizyka, fizyczny) naprężenie
- stan psychiczny, podczas którego ktoś jest zaniepokojony, odczuwa obawę przed nadchodzącą sytuacją
spaning
/
naˈplɛtɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;
kulup
/
naˈprava/
noun
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów
perbaikan
adjective
służący do naprawy; podejmowany aby coś naprawić; związany z naprawą
korektif
/
naˈpravʲjät͡ɕ/
verb
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności
memperbaiki
/
naˈpʃɛt͡ɕif/
preposition
po drugiej stronie, po przeciwnej stronie
kontra
/
ˈnapʃut/
adverb
do przodu, przed siebie
maju
/
ˈnapuj/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;
minuman
noun
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla
minuman ringan
/
ˈnapɛ̃nt/
noun
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do nadawania ruchu jakiemuś mechanizmowi
- coś, co pobudza kogoś lub coś do działania
kandar
verb
- być dostarczanym gdzieś
berhasil
- przybywać tłumnie
- płynąc, gromadzić się gdzieś
mengalir
/
ˈnaras/
adverb
nagle, bez ostrzeżenia
mendadak
/
narʲˈt͡ɕarstfɔ/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;
main ski
/
ˈnarʲt͡ɕaʃ/
noun
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo
pemain ski
adjective
wyróżniający się narcyzmem, związany z narcyzmem
narsistik
/
ˈnart͡sɨs/
noun
- (botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju narcyz (1.1)
- (potocznie, potoczny) kwiat narcyza (1.2)
narsis
noun
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby
narsisisme
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;
narkolepsi
/
narˈkɔ̃mãn/
noun
osoba uzależniona od narkotyków
pecandu
/
narˈkɔtɨk/
noun
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;
narkotika
bius
candu
obat bius
/
ˌnarɔˈdɔvɔɕt͡ɕ/
noun
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;
kebangsaan
/
ˌnarɔˈdɔvɨ/
adjective
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem
nasional
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od narodzić
kelahiran
/
ˌnarɔˈd͡ʑĩnɨ/
noun
- akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka
- (przenośnie, przenośnia) powstanie, początek, rozpoczęcie się czegoś
kelahiran
/
ˌnaruˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od naruszyć
wanprestasi
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą (1.2);
Narva
/
naˈʒɛt͡ʃɛ/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka;
dialek
isolek
- (językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od języka standardowego;
dialek
logat
- język, mowa
idiom
bahasa
noun
mężczyzna w okresie narzeczeństwa
tunangan
/
naˈʒɛkat͡ɕ/
verb
mówić w sposób wyrażający niezadowolenie
adu
/
naˈʒɛ̃ɲd͡ʑɛ/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
alat
/
ˈnarut/
noun
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;
bangsa
/
naˈsada/
noun
- część, na której coś jest osadzone czy umocowane, stanowiąca podstawę
alas
- część nasadzona na coś
lingkup
/
naˈɕɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt;
air mani
/
naˈɕɔ̃nɔ/
noun
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;
benih
verb
zaczynać być w jakimś czasie
musim gugur
/
ˌnastaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
element konfiguracji jakiegoś urządzenia
latar
noun
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) przyrząd sterowniczy, używany w tramwajach, lokomotywach, dźwigach elektrycznych itp., służący do przełączania w określonej kolejności obrotów zasilania maszyn i urządzeń elektrycznych przy sterowaniu ich pracą
penyetel
/
ˌnastɔˈlatɛk/
noun
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat
anak belasan tahun
adjective
dający miły, intymny nastrój
murung
/
ˈnastruj/
noun
wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca
suasana
/
naˈstɛ̃mpt͡sa/
noun
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.
pewaris
/
naˈstɛ̃mpʲɲɛ/
adverb
później, w chwili następnej
lalu
/
naˈstɛ̃mpnɨ/
adjective
mający nastąpić, kolejny
depan
/
ˌnastɛ̃mˈpɔvat͡ɕ/
verb
występować po sobie kolejno
anut
/
naˈstɛ̃mpstfɔ/
noun
- skutek, rezultat czegoś; zdarzenie następujące w konsekwencji innego zdarzenia/działania
akibat
- następowanie po sobie
suksesi
adjective
- (chemia, chemiczny) mający między atomami węgla oraz między nimi a innymi atomami jedynie wiązania pojedyncze
- (chemia, chemiczny) zawierający największą ilość czystej substancji
jenuh
/
naˈʃɨjɲik/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;
kalung
/
naˈʃɨfka/
noun
naszyty na odzież (w szczególności na mundur) niewielki kawałek tkaniny z napisem lub znakiem, jako emblemat wyróżniający
pelekat
/
ˌnatãˈnaɛl/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;
Natanael
noun
coś, co powoduje twórcze działanie
ilham
noun
osoba posługująca się danym językiem jako językiem ojczystym
penutur asli
penutur jati
pengguna asli bahasa
/
ˈnatɔ/
acronym
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;
NATO
/
naˈtura/
noun
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;
alam
/
ˌnatuˈralnɨ/
adjective
- charakterystyczny dla natury
- najbardziej powszechny, zwykły
- wykonany z surowców występujących w naturze
alami
/
naˈtɨxmʲjast/
adverb
bardzo szybko, bez zwłoki
segera
dengan segera
langsung
/
ˌnatɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
nasilenie danej cechy w odniesieniu do określonej normy lub skali
intensitas
/
ˌna<sup>w</sup>uˈt͡ʃɨt͡ɕɛl/
noun
osoba zajmująca się nauczaniem;
guru
/
ˌna<sup>w</sup>ut͡ʃɨˈt͡ɕɛlka/
noun
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem
guru
/
naˈ<sup>w</sup>uka/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;
ilmu
ilmu pengetahuan
/
ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛt͡s/
noun
człowiek zajmujący się nauką;
ilmuwan
/
ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ/
adjective
związany z nauką
ilmiah
/
naˈ<sup>w</sup>uru/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);
Nauru
/
ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Nauru,
Nauru
/
ˈnawta/
suffix
oznaczający podróżnika przemierzającego jakąś przestrzeń
not
/
naˈvakʃut/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;
Nouakchott
/
ˌnavawʲˈɲit͡sa/
noun
- (książkowy) bardzo obfity gwałtowny deszcz, śnieg, wiatr itp.
angin ribut
- (książkowy) o atakującym wojsku; także o napierającym tłumie ludzi
awitan
- (książkowy) gwałtowna burza połączona z silnym wiatrem
badai
/
ˈnavɛt/
particle
- …wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją
- …wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru
bahkan
verb
- pojawiać się w świadomości
- przybywać i oddziaływać jako siła nadprzyrodzona
menghantui
/
naˈvʲjɛʃxʲɲa/
noun
górna część drogi, placu, chodnika;
jalan kendaraan
noun
strumień wprowadzanego powietrza
ventilasi
noun
- (astronautyka, astronautyczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prowadzenie statku, samolotu lub pojazdu kosmicznego
- (astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych
navigasi
verb
zwijać coś na coś
angin
/
naˈvʲilʒat͡ɕ/
verb
nasycać coś wilgocią; sprawiać, że powierzchnia czegoś staje się lekko wilgotna
mengurapi
verb
przywoływać jako wzór
mengarahkan
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pobudzać wiarę przez przyjęcie nowej religii lub poprzez powrót do życia zgodnego z zasadami swojej wiary
mengubah
/
ˈnavɨk/
noun
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;
adat
/
naˈvzajɛ̃m/
adverb
- o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego
saling
- przy podziękowaniu za życzenia używany do życzenia tego samego życzącemu
sama-sama
/
ˈnavus/
noun
- (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
- (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;
pupuk
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mjanmy;
Naypyidaw
/
ˈnazat/
adverb
- wstecz, za siebie, w tył
- z powrotem
kebelakang
adjective
o umiejscowieniu na powierzchni ziemi
lapang
/
naˈʑista/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu
Nazi
/
ˈnaʑism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;
nazisme
/
ˈnazva/
noun
wyraz lub termin określający coś
nama
/
ˈnazva ˈvwasna/
noun
(gramatyka) (zobacz) rzeczownik własny
nomina diri
/
naˈzvʲiskɔ/
noun
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;
marga
nama keluarga
noun
nazwisko rodowe kobiety przed pierwszym wyjściem za mąż
nama gadis
noun
nazwisko wpisane w akcie urodzenia będące najczęściej nazwiskiem ojca
nama keluarga
/
naˈzɨvat͡ɕ/
verb
określać nazwą, mianem
меня зовут = nama saya
/
ˈnawuk/
noun
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;
penyalahgunaan
/
ˈnaɕt͡ɕɛ/
suffix
tworzący liczebniki główne od 11 do 19 włącznie
elas
/
ˌnaɕlaˈdɔvat͡ɕ/
verb
powtarzać po kimś jakąś czynność
mencontoh
noun
naśladowanie kogoś, wzorowanie się na kimś
peniruan
/
nɛˈapɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;
Napoli
/
ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Neapolu
es krim neapolitan
/
ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci/
adjective
związany z Neapolem lub neapolitańczykami
es krim neapolitan
/
nɛˈɡatɨf/
noun
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej mający odwrócone barwy;
negatif
noun
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.
negosiasi
noun
osoba będąca przedstawicielem którejś ze stron negocjacji
juru runding
/
nɛˈɡɔvat͡ɕ/
verb
zaprzeczać
memungkari
pronoun
(biblijny) imię męskie
Nehemia
/
nɛˈkrɔlɔk/
noun
- afisz z zawiadomieniem o czyjejś śmierci i terminie pogrzebu
- notatka prasowa lub artykuł poświęcony zmarłej osobie;
berita duka
noun
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;
nekromansi
noun
(książkowy) wielki i zwykle zabytkowy cmentarz, na którym pochowane są słynne osoby i znane rody
nekropolis
/
ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;
neo-fasisme
noun
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;
neoliberalisme
/
ˈnɛɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;
neon
/
ˈnɛpal/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Nepal
/
nɛˈpɔtɨsm̥/
noun
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi
nepotisme
/
ˈnɛptũn/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
- (astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;
Neptunus
/
ˈnɛrka/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;
ginjal
/
nɛrf/
noun
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;
saraf
noun
(teologia, teologiczny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;
nestorianisme
/
ˈnɛtːɔ/
adverb
o cenie, pensji itp.: po odliczeniu wszelkich dodatkowych kosztów
jelas
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;
neurastenia
/
ˈnɛwrɔ̃n/
noun
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;
neuron
noun
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;
neurotoksin
/
ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕt͡ɕ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami
netral
/
nɛwˈtralnɨ/, /
ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ/
adjective
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny
netral
/
nɛwˈtrʲĩnɔ/
noun
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;
neutrino
/
nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n/, /
ˈnɛwtrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;
neutron
noun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północno-wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych;
New Jersey
noun
pomieszczenie telewizyjnej redakcji programów informacyjnych;
ruang redaksi
/
ɲaˈɡara/
pronoun
(geografia, geograficzny) wodospad na rzece Niagara (1.1);
Air Terjun Niagara
/
ˈɲä̃ɲa/
noun
kobieta zajmująca się zawodowo dziećmi, opiekująca się nimi
pengasuh
/
ɲit͡s/
indefinitePronoun
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu
tidak ada
nol
/
ɲiˈt͡sɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;
Nice
/
ˈɲit͡ʃɨ̃m/
conjunction
…przyłączający wyraz lub wyrażenie, które określają podstawę porównania
kayak
/
ˈɲit͡ʃɨ̃m/
preposition
…przyłączający wyraz, który określa podstawę porównania
kayak
/
ˌɲidɛrˈlãndɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (książkowy) (rzadki, rzadko używany) Holandia
Belanda
/
ˌɲidɛrˈlãnt͡sʲci/
adjective
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów
Belanda
/
ˌɲidɛrˈlãnt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niderlandach
bahasa Belanda
/
ɲɛ/
particle
- zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
tidak
- zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów
tidak
bukan
/
ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa/
proverb
nie ma skutku bez przyczyny
ada bau, ada bangkainya
/
ˈɲɛ‿ma ˈtɛɡɔ ˈzwɛɡɔ ˈt͡sɔ ˈbɨ na‿ˈdɔbrɛ ɲɛ‿ˈvɨʃwɔ/
proverb
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany
badai pasti berlalu
interjection
uprzejma odpowiedź na „dziękuję”
kembali
/
ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ/
proverb
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników
Roma tidak dibangun dalam sehari
/
ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈʒɨ̃m ˌzbudɔˈvãnɔ/
proverb
wytrwałość popłaca
Roma tidak dibangun dalam sehari
/
ɲɛ/
prefix
- (językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon czasowników pochodnych od podstaw dziś rzadkich lub nieużywanych
- (językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon nielicznych zaimków i liczebników mających inne znaczenie z przeczeniem „nie” i bez przeczenia (w tym drugim przypadku pisane osobno)
- (językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…
- (językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przysłówków złożonych utworzonych od zaprzeczonych przymiotników, od imiesłowów czynnych lub od imiesłowów biernych
- (językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon rzeczowników złożonych…
- (językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon wyrazów pochodnych, utworzonych za pomocą różnych sufiksów od innych wyrazów połączonych z „nie-” lub od wyrazów podstawowych, które mają „nie-” w swoim składzie słowotwórczym
- (językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon złożonych imiesłowów przymiotnikowych
- niemożliwość realizacji tego, co oznacza czasownik, od którego pochodzi przymiotnik
- oznaczający brak lub przeciwieństwo do tego, co oznacza rzeczownik podstawowy
- stanowiących nazwę wykonawców czynności lub nosicieli cech
- zakończonych na -nie, -cie, oznaczający ich zaprzeczenie
- zazwyczaj zaprzeczenie znaczenia przymiotnika podstawowego; znaczny lub znikomy stopień nasilenia cechy, którą nazywa przymiotnik podstawowy
-tidak-
adjective
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania
tak berterima
/
ˌɲɛbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody
bahaya
/
ˌɲɛbɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego
berbahaya
/
ɲɛˈbʲjɛsʲci/
adjective
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;
biru
adjective
taki, który nie identyfikuje się z żadną z dwóch podstawowych płci
non-biner
/
ˈɲɛbɔ/
noun
- (astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie
langit
/
ɲɛˈbɔskwɔ̃n/
noun
(książkowy) kopuła nieba, zwłaszcza jej dolna część
cakrawala
/
ɲɛˈbɔʃt͡ʃɨk/
noun
człowiek zmarły
almarhum
hasło używane, gdy coś pójdzie źle
persetan
/
ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ/
interjection
wiwat na cześć kogoś lub czegoś
dirgahayu
/
ɲɛˈxlujnɨ/
adjective
niestaranny, generujacy błędy, niedbały, byle jaki
berantakan
/
ɲɛˈxɛ̃ntnɨ/
adjective
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu
enggan
/
ˈɲɛxɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
uprzedzenie, brak pozytywnych uczuć wobec jakiejś osoby lub rzeczy
aversi
adjective
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości
baru saja
adjective
świadczący o braku staranności
ceroboh
adjective
przynoszący szkodę
jijik
/
ɲɛˈdɔbur/
noun
zbyt mała ilość czegoś
kekurangan
adjective
(ekonomia, ekonomiczny) z zasady nastawiony nie na osiąganie zysków, ale na realizację celów np. charytatywnych, oświatowych
nirlaba
/
ˌɲɛdɔjˈʒawɨ/
adjective
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie
kekanak-kanakan
/
ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;
iskemia
/
ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;
anemia
adjective
wykonujący coś bez dbałości o dokładność
datar
/
ˌɲɛdɔˈpawɛk/
noun
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu
puntung
adjective
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony
tidak sempurna
/
ˌɲɛdɔˈstatɛk/
noun
brak środków do życia
kemiskinan
noun
nie dawanie wiary czemuś
ketidakpercayaan
/
ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów;
defisiensi nutrisi
noun
zator, brak drożności – swobodnego przepływu w przewodzie, rurze itd.
obstruksi
/
ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla/
noun
siódmy i ostatni dzień tygodnia;
Minggu
Ahad
hari Minggu
hari Ahad
/
ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla palˈmɔva/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;
Minggu Palma
noun
(kościelny) najważniejsze święto w chrześcijaństwie, obchodzone na pamiątkę zmartwychwstania Jezusa Chrystusa
Minggu Paskah
/
ɲɛˈdwuɡɔ/
adverb
niebawem; o czymś, co ma się zdarzyć w niedalekiej przyszłości
segera
/
ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);
beruang
/
ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇d͡ʑ ˈbʲjawɨ/
noun
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny
beruang kutub
/
ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ pɔˈlarnɨ/
noun
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;
beruang kutub
adjective
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości
nakal
/
ɲɛˈɡʒɛt͡ʃnɨ/
adjective
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy
nakal
adjective
- o więcej niż jednym znaczeniu; dający się interpretować różnorako
- taki, który wzbudza wątpliwości
dwimakna
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niekompletne; cecha tych, którzy są niekompletni
ketidaklengkapan
/
ˌɲɛkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntnɨ/
adjective
pozbawiony konsekwencji (np. w działaniu, planach); sprzeczny, nielogiczny
inkonsisten
/
ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈt͡sɨjnɨ/
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z konstytucją
inkonstitusional
/
ɲɛˈkturɨ/
indefinitePronoun
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy
beberapa
/
ˌɲɛlɛˈɡalnɨ/
adjective
niezgodny z prawem
ilegal
noun
w prawie karnym: osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17. roku życia
anak di bawah umur
/
ɲɛˈlut͡sʲci/
adjective
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi
kejam
/
ˈɲɛ̃mal/
particle
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było
hampir
/
ˈɲɛ̃mt͡sɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Jerman
/
ˈɲɛ̃mt͡sɨ ˈfsxɔdʲɲɛ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna, państwo istniejące w latach 1949-1990
Jerman Timur
/
ˈɲɛ̃mt͡sɨ zaˈxɔdʲɲɛ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec w latach 1949-1990;
Jerman Barat
/
ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s/
noun
człowiek narodowości niemieckiej
orang Jerman
/
ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡ska rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;
Republik Demokratik Jerman
/
ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci/
adjective
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec
Jerman
bahasa Jerman
/
ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);
bahasa Jerman
Jerman
/
ˈɲɛ̃mka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec
orang Jerman
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu
bagaimana pun
/
ˈɲɛ̃mɔt͡s/
noun
słabość
kelemahan
/
ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ/
adjective
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne
asusila
/
ɲɛ̃ˈmɔvlɛ/
noun
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;
bayi
/
ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ/
adjective
taki, którego nie da się urzeczywistnić
mustahil
/
ˈɲɛ̃mɨ/
adjective
taki, który nie może mówić
bisu
adjective
(książkowy) niedający powodu do jakichkolwiek zarzutów
mulus
sempurna
adjective
taki, który nie został naruszony, zachował się w stanie pierwotnym
intak
adjective
niemogący się nasycić; niepotrafiący najeść się do syta
bernyali
/
ˌɲɛ̃naˈvʲid͡ʑit͡ɕ/
verb
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś
benci
membenci
/
ɲɛ̃ˈnavʲiɕt͡ɕ/
noun
silna niechęć, awersja, wrogość;
kebencian
/
ɲɛnɔrˈmalnɨ/
adjective
taki, który odbiega od pewnej normy
abnormal
/
ˌɲɛɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ/
noun
brak kogoś w jakimś miejscu
ketidakhadiran
/
ˌɲɛɔˈbɛt͡snɨ/
adjective
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa
absen
tidak hadir
mangkir
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni
ketidakbertanggungjawaban
/
ˌɲɛɔkʃɛˈsãnɨ/
adjective
nieposiadający ogłady towarzyskiej
mentah
adjective
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych
anorganik
/
ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ/
adjective
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa
gegabah
/
ˌɲɛpaˈʒɨstɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa
ganjil
/
ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɔɕt͡ɕ/
noun
bycie niepełnosprawnym, cecha osoby niepełnosprawnej
disabilitas
adjective
nieobejmujący całości
inkomplet
/
ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕt͡ɕ/
noun
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;
kemerdekaan
/
ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ/
adjective
mający niepodległość; niezależny
merdeka
adjective
wzbudzający niepokój; zakłócający spokój
mencemaskan
/
ɲɛˈpɔkuj/
noun
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi
kekhawatiran
/
ɲɛpɔlʲiˈt͡ʃalnɨ/
adjective
- (o rzeczownikach) taki, który ma tylko liczbę pojedynczą i nie może mieć przedimka nieokreślonego
- taki, który nie daje się policzyć
tak terhitung
adjective
świadczący o braku radzenia sobie
kikuk
/
ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji
kesalahpahaman
/
ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ/
adjective
taki, który nie jest potrzebny
tidak berguna
/
ˌɲɛpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka
gagal
adjective
niedający się powstrzymać, powściągnąć
tak terhentikan
noun
brak prawidłowości
anomali
/
ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ/
adjective
- nastawiony niechętnie, wrogo
berlawanan
bermusuhan
- taki, który nie sprzyja, stanowiący przeszkodę
buruk
keras
/
ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ/
adjective
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia
langu
noun
(medycyna, medyczny) stan całkowitej utraty przytomności; brak przytomności
ketidaksadaran
noun
brak przyzwoitości
kebengalan
kesumbangan
ketidaksopanan
/
ˈɲɛras/
adverb
czasami, niekiedy
kadang-kadang
adjective
bez rozsądku
gegabah
/
ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕt͡ɕ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;
lahan yasan
adjective
nieposłuszny, niegrzeczny, niezdyscyplinowany
pemberontak
noun
- (matematyka, matematyczny) dowolna liczba kardynalna większa od każdej liczby naturalnej
- (matematyka, matematyczny) punkt leżący "na horyzoncie" do którego może dążyć funkcja lub ciąg
- (matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną
- brak końca i granic w czasie
- brak końca i granic w przestrzeni
ananta
/
ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ/
adjective
niemający końca, niekończący się
nirbatas
/
ɲɛˈsmat͡ʃnɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) źle smakujący
tidak enak
/
ˈɲɛsmak/
noun
(przenośnie, przenośnia) przykre wrażenie
kejijikan
/
ˌɲɛspɔˈd͡ʑãŋka/
noun
coś, czego się ktoś nie spodziewa
kejutan
noun
niepokój, zaniepokojenie, zdenerwowanie
kekusutan
/
ˌɲɛspɔˈkɔjnɨ/
adjective
przejęty niepokojem, lękiem, troską
cemas
/
ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
- brak sprawiedliwości
- niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie
aniaya
/
ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ/
adjective
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości
tidak adil
/
ˌɲɛstaˈbʲilnɨ/
adjective
chwiejny, który nie ma stabilizacji, który się łatwo zmienia
labil
adjective
niedokładający starań, aby wykonać coś dobrze
abai
/
ɲɛˈstɛtɨ/
particle
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce
sayang
noun
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie w trawieniu, dyspepsja
gangguan pencernaan
adjective
taki, którego napotkało nieszczęście, pokrzywdzony przez los
laknat
/
ɲɛˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕa ˈxɔd͡zɔ̃w̃ paˈrãmʲi/
proverb
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne
ada nasi di balik kerak
/
ɲɛˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ/
noun
- pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń
- przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie
ketidakbahagiaan
/
ɲɛˈʃpuwka/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Eriobotrya, nieśplik japoński, miszpelnik japoński
biwa
/
ˌɲɛtakˈtɔvnɨ/
adjective
pozbawiony taktu, nieuprzejmy, niekulturalny, niezręczny
canggung
/
ˌɲɛtɔlɛˈrãnt͡sʲja/
noun
- brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś
- negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.
intoleransi
adjective
wykazujący się brakiem tolerancji
intoleran
/
ɲɛˈtɔpɛʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;
kelelawar
kelawar
adjective
krótko nadający się do użytku
fana
adjective
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć
paria
/
ˌɲɛtɨˈpɔvɨ/
adjective
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu
atipikal
adjective
trudny do określenia
takbenda
/
ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈdat͡ʃʲɲik/
noun
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) człowiek nieudolny,osoba, której nie wiedzie się; życiowy pechowiec
bedebah
adjective
- nie potrafiący dobrze czegoś zrobić
- świadczący o braku radzenia sobie
berengsek
/
ɲɛˈ<sup>w</sup>ufnɨ/
adjective
niemający zaufania do kogoś lub czegoś, mający sceptyczne usposobienie
tidak percaya
adjective
wyrządzony bez uprzedniego zamysłu
kebetulan
/
ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ/
adjective
taki, którego nie da się uniknąć; taki, który musi zajść
tak terhindarkan
adjective
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości
nilai tengah
adjective
- wydający niski plon
mandul
- cechujący się brakiem urodzaju
memiringkan
/
ˌɲɛ<sup>w</sup>ustɛ̃mˈplʲivɔɕt͡ɕ/
noun
cecha kogoś lub czegoś nieustępującego, opornego, upartego, bezkompromisowego
kegigihan
adjective
taki, który robi coś bez skupienia na wykonywanej czynności
alpa
/
ˌɲɛ<sup>w</sup>uzasadʲˈɲɔ̃nɨ/
adjective
nie mający uzasadnienia, nie mający usprawiedliwienia
salah
adjective
nie przynoszący pożytku lub nie nadający się do użytku
brengsek
/
ɲɛˈvaʒnɨ/
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bez mocy prawnej
batal demi hukum
/
ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności
tak berterimakasih
/
ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ/
adjective
taki, który trwale nie widzi
buta
/
ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ/
noun
osoba, która trwale nie widzi
buta
/
ˌɲɛvʲiˈd͡ʑalnɨ/
adjective
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi
siluman
tak kelihatan
/
ɲɛˈvʲjɛd͡za/
noun
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie
ketidaktahuan
/
ɲɛˈvʲjɛlʲci/
adjective
- taki, który jest mały w rozmiarze, objętości lub fizycznym nasileniu
kependekan (dari)
- taki, który ma małe znaczenie lub wartość
ringan
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś innej wiary religijnej
kafir
/
ɲɛˈvʲĩnːɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu
kepolosan
/
ɲɛˈvʲĩnːɨ/
adjective
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy
polos
noun
kobieta będąca własnością innej osoby
budak
/
ˌɲɛvɔlʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;
perbudakan
/
ɲɛˈvɔlʲɲik/
noun
osoba będąca w niewoli
hamba
adjective
- pozbawiony wrażliwości
kebal
- niepodatny na działanie
kosen
noun
(medycyna, medyczny) choroba serca, w sytuacji gdy nie jest ono w stanie pompować krwi tak, by zachować organizm w równowadze metabolicznej
gagal jantung
adjective
o osobach sprawiający trudności, będący przeszkodą
kikuk
adjective
niemożliwy do zmierzenia, niedający się wyrazić w liczbach
irasional
adjective
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom
defisien
/
ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ/
adverb
najprawdopodowniej tak jest (taki jest stan rzeczy lub wyrażający daną opinię jest o tym przekonany)
sudah pasti
/
ˌɲɛvwaɕˈt͡ɕivɨ/
adjective
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być
keliru
/
ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕt͡ɕ/
noun
- bycie niezależnym od kogoś lub czegoś
- (statystyka, statystyczny) brak wpływu jednego zdarzenia losowego na warunkowe prawdopodobieństwo drugiego;
- (statystyka, statystyczny) brak wpływu wartości jednej zmiennej losowej na warunkowy rozkład prawdopodobieństwa drugiej;
kemerdekaan
/
ˌɲɛzaˈlɛʒnɨ/
adjective
- bezstronny, niezwiązany z żadną z grupą społeczną, niekierujący się jej interesem
kerja lepas
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nienależący do żadnej z rywalizujących partii
- niepowiązany, niemający ze sobą związku
- samodzielny, niepodporządkowany, niebędący w zależności od nikogo ani niczego
merdeka
adjective
przypadkowy
insidental
/
ˌɲɛzãˈmɛ̃w̃ʒnɨ/
adjective
zwykle o kobiecie: nie mająca męża, będąca panną; nie będąca żoną, małżonką
lajang
adjective
niepodlegający komuś lub czemuś
merdeka
noun
- (technologia, technika, techniczny) cecha systemu poprawnie działającego przez wymagany czas;
- cecha tego, co nie zawodzi, na czym lub kim można polegać
keandalan
adjective
- prawidłowo i bezawaryjnie funkcjonujący
- taki, który nie zawodzi
reliabel
/
ɲɛˈzbɔrnɨ/
adjective
nie łączący się w harmonijną całość
kikuk
/
ɲɛˈzdarnɨ/
adjective
charakteryzujący się brakiem zręczności lub sprawności
canggung
/
ɲɛˈzɡɔda/
noun
brak zgody, harmonii; istnienie konfliktowych sytuacji; waśnie między kimś
ketidaksetujuan
adjective
- niezręczny, charakteryzujący się brakiem zręczności; niezdarny, niewprawny
canggung
- świadczący o braku zręczności
kikuk
noun
osoba nieporadna
pagar
/
ɲɛˈznãnɨ/
adjective
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany
tak diketahui
/
ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ/
adjective
niedający się zrozumieć
tdk terpahamkan
adjective
- który wprowadza w zakłopotanie
- niemający sprytu, biegłości, znajomości czegoś
- niemający zręczności, (także, też) świadczący o braku zręczności
kikuk
/
ˌɲɛzvɨt͡ɕɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ/
adjective
taki, którego nie da się zwyciężyć
tak terkalahkan
/
ɲɛˈzvɨkwɨ/
adjective
- baśniowy, czarodziejski
ajaib
- wyróżniający się, wybitny
luar biasa
/
ˈɲɛzwɨ/
adjective
mający dość dobry charakter
lumayan
/
ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ/
adjective
niemający pewności siebie, wstydliwy
sipu
noun
(wojskowość, wojskowy) metalowy identyfikator żołnierski noszony na szyi
tanda pengenal militer
/
ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ/
adjective
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający
abadi
kekal
noun
brak uświadamiania sobie lub wiedzy o czym
ketidaktahuan
adjective
nie uświadamiający sobie czegoś, nie wiedzący o czymś
pingsan
adjective
o zauważalnych cechach zbyt długiego używania
dekil
/
ɲɛ̇ɕt͡ɕ/
verb
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym
bawa
/
ˈɲiɡdɨ/
pronoun
w żadnym czasie, momencie, sytuacji
tidak pernah
tidak akan
/
ˈɲiɡɛr/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongu);
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;
Niger
/
ɲiˈɡɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;
Nigeria
noun
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;
nihilisme
/
ɲiˈjäci/
adjective
(gramatyka) rodzaj nijaki
mengebiri
/
ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Nikaragua
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nikczemne; cecha tych, którzy są nikczemni
kejahatan
/
ˈɲicɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;
nikel
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze;
nikelin
/
ˌɲikɔˈtɨ̃na/
noun
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;
nikotina
/
ɲiˈkɔzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;
Nikosia
/
ɲikt/
pronoun
żadna osoba
satupun
/
ɲil/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;
Nil
/
ˈɲĩmbus/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) chmura deszczowa
nimbus
/
ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ̃m/
adverb
(urzędowy) tym oto aktem (pismem, wystąpieniem)
dengan ini
/
ˈɲĩn͇d͡ʒa/
noun
japoński wojownik, specjalizujący się w zamachach i szpiegostwie;
ninja
/
ɲirˈvãna/
noun
w buddyzmie: oświecenie, wyzwolenie, cel praktyki buddyjskiej;
nirwana
/
ˈɲisʲci/
adjective
- mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
murah
- mający mały wymiar w pionie
rendah
noun
- (architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby
- (geologia, geologiczny) zagłębienie w skale
- coś względnie małego, co jest nieco niżej położone w obrębie większej powierzchni
- niezajęta i mniejsza część jakiejś dziedziny, postaci przejawu życia
cekung
- (architektura, architektoniczny) odrębna część większego pomieszczenia, powstała poprzez załamanie i cofnięcie ściany
reses
/
ɲiʃˈt͡ʃɨt͡ɕɛl/
noun
- ten, kto niszczy
- (marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;
perusak
/
ˈɲiʃt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji
menghancurkan
/
ˈɲu<sup>w</sup>ãw̃s/
noun
drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień
nuansa
/
ˈɲutɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka siły w układzie SI;
newton
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język niwchijski;
Nivkh
verb
pozbawiać wartości, obracać wniwecz
meluluhlantakkan
/
ɲiˈʑĩna/
noun
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.
dataran rendah
/
ɲit͡ɕ/
noun
cienkie włókno używane np. do szycia
benang
noun
(stomatologia, stomatologiczny) cienki, elastyczny pasek włókna (zazwyczaj nylonowego lub teflonowego), który służy do czyszczenia przestrzeni międzyzębowych;
benang gigi
/
ɲiʃ/
conjunction
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami
daripada
/
ɲiʃ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) ośrodek niskiego ciśnienia atmosferycznego;
palung
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;
Nizhny Novgorod
/
nɔ/
particle
(potocznie, potoczny) …oznaczająca ponaglenie
mari
/
nɔt͡s/
noun
okres od zmierzchu do świtu;
malam
/
nɔˈt͡sɛbɔ/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy przyjmowania placebo;
nocebo
/
ˈnɔt͡sʲɲik/
noun
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;
pispot
/
ˈnɔɡa/
noun
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
kaki
betis
/
nɔˈɡafka/
noun
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę
kaki celana
noun
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;
knockout
noun
- oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie
- zgłoszenie kandydatury do nagrody lub stanowiska
pengangkatan
/
ˌnɔ̃mʲĩˈnɔvat͡ɕ/
verb
oficjalnie powołać kogoś na stanowisko
menunjuk
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone wodorosty używane jako dodatek do potraw oraz – w formie arkuszy – do przygotowywania sushi;
nori
/
ˈnɔrma/
noun
- (matematyka, matematyczny) odwzorowanie określane w pierścieniach Euklidesa;
- (matematyka, matematyczny) podgrupa rozważana w teorii grup;
- (matematyka, matematyczny) przekształcenie rozważane w tzw. przestrzeniach unormowanych;
- ogólnie przyjęta zasada;
- typowe zachowanie
- wyznaczona granica pewnej wielkości, której nie powinno się przekraczać
norma
adverb
w sposób normalny, standardowo
biasanya
/
nɔrˈmalnɨ/
adjective
- (chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne
- zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być
normal
/
nɔrˈmãndʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;
Normandia
adjective
- określający obowiązujące normy
normatif
- (językoznawstwo, językoznawczy) określający zewnętrzne normy bądź zalecenia językowe
normatif
preskriptif
/
nɔrʲˈɲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) drobny, pospolity gryzoń półkuli północnej, prowadzący głównie nocny tryb życia
tikus padang
/
ˈnɔrvɛk/
noun
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii
orang Norwegia
/
nɔrˈvɛɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;
Norwegia
/
nɔrˈvɛsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Norwegii;
bahasa Norwegia
/
nɔrˈvɛʃka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii
orang Norwegia
/
ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii, w kraju związkowym Bawaria;
Nürnberg
/
nɔs/
noun
- (anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
- koniec buta
- dziób samolotu
hidung
/
ˈnɔɕit͡ɕ/
verb
- fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
- o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie
memakai
/
ˌnɔsɔˈrɔʒɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;
badak
noun
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros sondaicus Desmarest, ssak z rodziny nosorożcowatych, zagrożony wyginięciem;
badak jawa
/
nɔˈstalʲɟja/
noun
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym
nostalgia
noun
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;
brankar
/
nɔˈtat͡sʲja/
noun
pewien ściśle określony sposób zapisu
notasi
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron
notaris
/
nɔˈtatʲɲik/
noun
zeszyt do zapisków
buku
/
ˈnɔtɛs/
noun
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;
buku catatan
/
ˌnɔtɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
nieustanny
reguler
verb
powiadamiać
memberitahu
/
ˈnɔwrus/
pronoun
irańskie święto nowego roku i wiosny obchodzone w dzień równonocy wiosennej;
Norouz
/
ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;
Nugini
Papua
Pulau Nugini
Pulau Papua
/
ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;
Kaledonia Baru
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Australii;
New South Wales
/
ˈnɔva zɛˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;
Selandia Baru
/
ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Indii;
Baru Delhi
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki pisany prozą i mający prostą zwięzłej fabule
novela
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjęcie nowej lub odnowionej ustawy;
amendemen
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;
novena
/
nɔˈvʲit͡sʲjat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres próbny kandydata do zakonu;
novisiat
/
nɔˈvʲĩna/
noun
nowa wiadomość
nova
/
ˌnɔvɔˈt͡ʃɛsnɨ/
adjective
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny
modern
/
ˌnɔvɔˈrɔdɛk/
noun
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;
bayi
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym;
Novorossiysk
/
ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;
Novosibirsk
noun
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości następujący po średniowieczu;
Periode modern awal
/
ˈnɔvɨ/
adjective
istniejący od niedawna
baru
baharu
/
ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
New Brunswick
/
ˈnɔvɨ ˈjɔrk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;
New York
/
ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;
New Orleans
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;
Tatanan Dunia Baru
/
ˈnɔvɨ ˈrɔk/
noun
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim
Tahun Baru
/
ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;
Perjanjian Baru
/
ˈnɔvɨ ˈɕfʲjat/
pronoun
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Ameryki Północnej, Ameryki Południowej i Australii;
Dunia Baru
/
ˈnɔzḍʒɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa
lubang hidung
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;
nosologi
noun
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie;
alat penyimpanan data
noun
(kryminologia, kryminologiczny) przestępca posługujący się nożem
penikam
/
nɔˈʒɨt͡ʃʲci/
noun
małe nożyce;
gunting
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) narzędzie służące do obcinania paznokci u rąk i u stóp
gunting kuku
/
ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ/
acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna
RDJ
/
ˈnubʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;
Nubia
noun
(medycyna, medyczny) mdłości, stan poprzedzający wymioty
mual
/
ˈnudnɨ/
adjective
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie
membosankan
/
ˈnud͡ʑit͡ɕ/
verb
powodować nudę
membosankan
adjective
- (fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomu
- (wojskowość, wojskowy) dotyczący broni działającej na zasadzie rozszczepienia jądra atomu
- (wojskowość, wojskowy) dotyczący konfliktu zbrojnego z użyciem broni nuklearnej (1.2)
nuklir
/
ˌnuklɛˈɔtɨt/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego
nukleotida
noun
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;
nuklida
/
ˈnũmɛr/
noun
- (przenośnie, przenośnia) żart, przekręt, oszustwo
- identyfikator zawierający, między innymi, cyfry;
angka
- egzemplarz czasopisma z daną datą
- liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru
- pozycja w programie (zwykle w cyrku)
penerbitan
noun
(telekomunikacja) unikalny zestaw cyfr służący do identyfikacji i nawiązywania połączenia telefonicznego
nomor telepon
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem, opisem i klasyfikowaniem monet i medali;
numismatika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;
Nunavut
/
ˈnũnt͡sʲjuʃ/
noun
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu
nuncio
nunsius
/
nur/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy;
loon
/
ˈnurɛk/
noun
skok w wodę
meloncat ke dalam air
/
ˌnurkɔˈvãɲɛ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) szybkie chowanie się w czymś
- (rzeczownik odczasownikowy) od nurkować
- o samolotach, ptakach szybki lot w dół
- pływanie pod wodą;
- skakanie do wody
penyelaman
/
nurˈkɔvat͡ɕ/
verb
pływać pod powierzchnią wody
menyelam
/
nurt/
noun
- (hydrologia, hydrologiczny) strumień wody w rzece na jej środku, który płynie szybciej niż reszta
- tendencje w sztuce, filozofii itp.
arus
/
ˈnuta/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość
not
/
ˈnutɨ/
noun
zapis nutowy melodii
partitur
/
nuˈvɔrɨʃ/
noun
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko
orang kaya baru
/
ˈnɨlɔ̃n/
noun
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;
nilon
/
nuʃ/
noun
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;
pisau
/
ˈnɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ/
verb
działać przyciągająco
menggoda
/
ˈnɛ̃nd͡znɨ/
adjective
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony
laknat
/
ˈnɛ̃ŋkat͡ɕ/
verb
dręczyć, trapić
mengazab
/
ɔ/
preposition
- …wskazujący fizyczną przeszkodę w ruchu
kontra
- …wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)
tentang
łączy zdanie nadrzędne z podrzędnym, które wyraża warunek treści
tentang
interjection
okrzyk zdziwienia, zaskoczenia, oburzenia
ge
/
ɔ‿ˈvʲilku ˈmɔva/
idiom
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach
panjang umur
/
ɔˈaza/
noun
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;
oasis
/
ɔp/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie nowosybirskim;
- (geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;
Ob
/
ˈɔba/
collective
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi
kedua
/
ɔˈbalat͡ɕ/
verb
odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp.
kudeta
/
ɔˈbava/
noun
niepokój o przyszłość połączony z lękiem; przewidywanie, że coś może się nie powieść
kecemasan
/
ɔˈbavʲjät͡ɕ‿ɕɛ/
verb
mieć obawę, bać się czegoś
menggemani
/
ˈɔpt͡sas/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) spodnia tylna część buta, podpierająca piętę i unosząca ją wyżej;
tumit
/
ɔpˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
świętować, uczcić jakąś rocznicę, radosne wydarzenie, sukces
merayakan
adjective
(potocznie, potoczny) dotyczący obciachu, przynoszący wstyd i kompromitację, przez mówcę uważany za nieatrakcyjny, niemodny lub kiepski
berkeju
/
ɔpʲˈt͡ɕĩnat͡ʃ/
noun
narzędzie do obcinania (różnego typu)
pemangkas
/
ɔpʲˈt͡ɕĩnat͡ɕ/
verb
skracać komuś włosy, zwykle nadając im jakąś fryzurę
potong
/
ˌɔpʲt͡ɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(elektryczność) całkowita moc elektryczna pobierana ze źródła przez wszystkie odbiorniki
angkut
/
ˈɔpt͡sɨ/
adjective
nienależący do jakiegoś kręgu
asing
/
ˈɔpt͡sɨ/
noun
ktoś nienależący do danej grupy
orang asing
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.
catut
cunam
gegep
kakatua
penyepit
tang
/
ɔˈbɛt͡sʲɲɛ/
adverb
teraz, aktualnie, w tym momencie
saat ini
/
ɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ/
noun
bycie, znajdowanie się
kehadiran
/
ˌɔbɛjˈmɔvat͡ɕ/
verb
- mieścić w sobie
apal
- otaczać ramionami
memeluk
/
ɔˈbɛlʲisk/
noun
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;
obelisk
/
ɔpˈfʲitɔɕt͡ɕ/
noun
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś
keberlimpahan
verb
(potocznie, potoczny) mówić niepochlebne rzeczy o kimś
hidang
/
ˈɔbʲjat/
noun
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;
makan siang
/
ˌɔbʲjɛˈt͡sɨvat͡ɕ/
verb
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę
berjanji
noun
- czynność fizycznego okrążania czegoś
- przepływ cieczy, gazu w danym zamkniętym układzie przewodów i zbiorników
peredaran
/
ˌɔbʲjɛˈɡɔvɨ/
adjective
akceptowany powszechnie, choć niekoniecznie zawsze zgodny z prawdą
sama
/
ˈɔbʲjɛkt/
noun
rzecz fizycznie istniejąca
barang
/
ɔˈbʲjɛktɨf/
noun
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia
lensa
/
ɔˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
- wybierać kogoś na stanowisko, funkcję drogą głosowania
- wybierać sobie coś najodpowiedniejszego spośród różnych możliwości
memilih
/
ˌɔbʲjɛtʲˈɲit͡sa/
noun
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości
janji
kaul
sumpah
/
ɔˈbʲijät͡ɕ/
verb
pokrywać materiałem
lingkup
/
ɔbʲˈjavʲjät͡ɕ/
verb
- dawać wyraz czemuś; ukazywać, ujawniać coś
- ujawniać się dając określone objawy, znaki
manifes
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący objawów chorobowych
bergejala
/
ˈɔbʲjast/
noun
objeżdżanie, odwiedzanie
tur
/
ɔbʲˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
przyjęcie wysokiego stanowiska, funkcji, tronu
akresi
/
ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni
volume
verb
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie
mengepung
/
ɔbˈlʲit͡ʃɛ/
noun
(książkowy) twarz jakiejś osoby i jej wyraz
bentuk
noun
(matematyka, matematyczny) wykonanie działania matematycznego w celu uzyskania wyniku liczbowego
komputasi
/
ˌɔblʲiˈɡat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;
obligasi
/
ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia
pengepungan
/
ɔbʲˈɲiʒat͡ɕ/
verb
ulegać obniżeniu, opadać poniżej poziomu
kejatuhan
/
ˌɔbʲɲiˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od obniżyć
penyederhanaan
/
ɔˈbɔjt͡ʃɨk/
noun
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;
tulang selangka
/
ˈɔbɔk/
preposition
w niedużej odległości
di samping
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;
obolos
/
ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ/
adjective
będący czyimś obowiązkiem
wajib
adjective
który ma moc prawną
valid
/
ɔbˈrat͡sat͡ɕ/
verb
wprawiać w ruch obrotowy, utrzymywać w takim ruchu, powodować obrót
ubah
/
ˌɔbrãmɔˈvãɲɛ/
noun
coś, co w formie ramy otacza jakiś przedmiot
kerangka
/
ˈɔbras/
noun
- (informatyka, informatyczny) cyfrowy zapis obrazu (1.1);
gambar
- (sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
lukisan
/
ˌɔbraʑˈlʲivɨ/
adjective
stanowiący obrazę dla kogoś, będący obrazą dla kogoś; sprawiający, że ktoś się obraża
menyinggung
/
ɔˈbrɔ̃na/
noun
- (wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;
- przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją
pertahanan
noun
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od ruchów 1. e4 c5;
pertahanan Sisilia
noun
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) przyrząd mierzący liczbę obrotów danego urządzenia, pojazdu lub maszyny
takometer
/
ɔbˈrɔ̃j̃nt͡sa/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej
- (sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny
- osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.
bek
/
ɔbˈrɔʒa/
noun
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego
krah
/
ˈɔbrus/
noun
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;
alas meja
/
ˌɔbʒɛˈzãɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;
khitan
/
ɔbˈʒɛzat͡ɕ/
verb
(książkowy) u mężczyzn: dokonać zabiegu usunięcia części napletka w celach leczniczych, higienicznych bądź estetycznych, a u żydów, muzułmanów oraz niektórych ludów afrykańskich i australijskich także ze względów rytualnych
mengkhitan
/
ɔbˈʒɛʒɛ/
noun
wąski pas przy linii odgraniczającej dwie przestrzenie
batas
/
ˌɔbʒɨˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
bardzo silne uczucie niechęci
kejijikan
noun
(przenośnie, przenośnia) rytuał
ritual
/
ˈɔbʒɛ̃nt/
noun
uporządkowany akt o znaczeniu symbolicznym, element uroczystości, wynikający z tradycji
seremoni
noun
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;
sembap
noun
(medycyna, medyczny) choroba skóry i błon śluzowych charakteryzująca się występowaniem ograniczonych obrzęków;
angioedema
/
ˈɔbrut/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) transakcje kupna-sprzedaży oraz wymiany towaru;
lalu-lintas
- (geometria) odwzorowanie geometryczne, jedna z izometrii, obok przesunięcia i symetrii;
- ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny
revolusi
noun
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;
cincin pernikahan
noun
wyraźnie odgraniczony obszar wewnętrzny
regio
/
ˈɔbrɛ̃n͇t͡ʃ/
noun
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w kształcie okręgu;
lingkaran
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.
gips
/
ɔpˈsad͡ʑit͡ɕ/
verb
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dać rolę w jakimś przedstawieniu, filmie
gips
/
ˌɔpst͡sɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych
cabul
/
ˌɔpsɛrˈvat͡sʲja/
noun
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów
observasi
/
ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm/
noun
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;
observatorium
/
ˌɔpsɛrˈvɔvat͡ɕ/
verb
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś
memeriksa
/
ɔpˈstava/
noun
ludzie stanowiący czyjąś ochronę, zabezpieczenie czegoś
jaminan
noun
- hamowanie sprawnego przebiegu czegoś
halangan
- (potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) trudność z wydaleniem stolca
obstruksi
/
ɔpˈsɨdʲjãn/
noun
(geologia, geologiczny) kwaśna skała wylewna;
batu kaca
/
ˈɔpʃar/
noun
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów
kawasan
/
ɔpˈʃɛrnɨ/
adjective
- dużych rozmiarów
dewasa
- zawierający mnóstwo szczegółów
komprehensif
/
ɔpˈswuɡa/
noun
czynność obchodzenia się z czymś lub kimś
servis
/
ˌɔpswuˈɟivat͡ɕ/
verb
o urządzeniach bądź oprogramowaniu: współpracować, umożliwiać działanie
mendukung
noun
część zewnętrzna urządzenia
lingkup
/
ɔˈbud͡ʑit͡ɕ/
verb
przestać spać, zakończyć sen, wyrwać się ze snu
bangunkan
verb
odczuwać oburzenie
dendam
/
ˌɔbuˈʒɔ̃nɨ/
adjective
odczuwający oburzenie
geram
/
ˌɔbuˈrɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
umiejętność posługiwania się z równą sprawnością obiema rękami
ambideksteritas
/
ˌɔbuˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
posługujący się z równą sprawnością obiema rękami
ambidekstrus
adjective
występujący po obydwu stronach
berpasangan
/
ɔˈbuvʲjɛ/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami
alas kaki
noun
oficjalna informacja podana do publicznej wiadomości na ogół w formie pisemnej
adpertensi
/
ɔbˈvʲĩɲät͡ɕ/
verb
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego
menuduh
adjective
zwisający luźno w dół, opadły pod własnym ciężarem
lembek
/
ˌɔbvɔdʲˈɲit͡sa/
noun
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie;
by-pass
/
ˌɔbvɔˈluta/
noun
(drukarstwo, drukarski) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) papierowa lub plastikowa ochronna okładka zakładana na właściwą okładkę książki;
ban
/
ˈɔbvut/
noun
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;
lintas balap
/
ɔˈbɨt͡ʃaj/
noun
- powszechnie przyjęty, tradycyjny sposób postępowania w danych okolicznościach
- nawyk, sposób postępowania, zachowania charakterystyczny dla danego człowieka lub zwierzęcia
- zazwyczaj w liczbie mnogiej: sposób życia, zasady, którymi ktoś się kieruje
adat
/
ˌɔbɨˈvatɛl/
noun
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;
warga
/
ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;
kewarganegaraan
/
ˈɔbuj/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;
obo
/
ˈɔbus/
noun
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje
kamp
/
ˈɔbus ˌkɔ̃nt͡sɛ̃ntraˈt͡sɨjnɨ/
noun
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;
kamp konsentrasi
/
ˈɔbwɔk/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów
awan
/
ɔbˈwudnɨ/
adjective
fałszywy, nieszczery
munafik
noun
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia;
lunula
adjective
będący w stanie obłąkania
gila
/
ɔˈt͡sɛãn/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi
samudra
lautan
/
ɔˈt͡sɛãn arkˈtɨt͡ʃnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;
Samudra Arktik
/
ɔˈt͡sɛãn ˌatlãnˈtɨt͡sʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;
Samudra Atlantik
/
ɔˈt͡sɛãn ĩnˈdɨjsʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;
Samudra Hindia
/
ɔˈt͡sɛãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;
Samudra Antartik
/
ɔˈt͡sɛãn spɔˈkɔjnɨ/
pronoun
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;
Samudra Pasifik
/
ˌɔt͡sɛãˈnarʲjũm/
noun
instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską;
oceanarium
/
ˌɔt͡sɛˈãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;
Oseania
/
ˌɔt͡sɛãnɔˈɡrafʲja/
noun
nauka o oceanach i morzach;
oseanografi
/
ɔˈt͡sɛ̃na/
noun
- opinia kogoś o czymś lub kimś
- oszacowanie wartości czegoś
evaluasi
/
ɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ/
verb
- (edukacja, edukacyjny) stawiać ocenę, stopień
- wydawać sąd, opinię
menilai
/
ˈɔt͡sɛt/
noun
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;
cuka
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;
oklokrasi
/
ɔˈxɔta/
noun
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś
birahi
noun
ktoś dobrowolnie zgłaszający się do udziału w czymś
relawan
/
ˈɔxra/
noun
barwa żółtobrunatna
oker
/
ɔxˈrɔ̃na/
noun
- służba odpowiedzialna za bezpieczeństwo
jaminan
- dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu
lindung
- rzecz, która przed czymś chroni
piket
/
ɔxˈrɔ̃nːɨ/
adjective
stanowiący ochronę przed czymś; chroniący, dający ochronę
protektif
adjective
(medycyna, medyczny) taki, który ochrypł
parau
/
ɔˈt͡ɕɛrat͡ɕ/
verb
przesuwać czymś po powierzchni czegoś
gosok
adjective
wykonywany powolnie, bez energii
berat dan lambat
noun
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;
asetat
/
ˌɔt͡ʃɛciˈvãɲɛ/
noun
- czekanie na kogoś lub na coś z nadzieją lub niecierpliwością
antisipasi
- pragnienie, żądanie
harapan
/
ˌɔt͡ʃɛˈcivat͡ɕ/
verb
dłużej czekać
menunggu
verb
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle
cemooh
/
ɔˈt͡ʃɔduw/
noun
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;
orbita
/
ˌɔt͡ʃɨʃˈt͡ʃãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od oczyszczać
penyucian
/
ɔˈt͡ʃɨʃt͡ʃat͡ɕ/
verb
usuwać nieczystości, brudy; doprowadzać do stanu czystości
mengebut
/
ˌɔt͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
- usunięcie zanieczyszczeń (skażenia, brudu, drobnoustrojów (i tak dalej))
bersihan
- otrzymanie czystej substancji z substratu
pemurnian
/
ˌɔt͡ʃɨˈvʲistɨ/
adjective
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać
gamblang
/
ˌɔt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ/
interjection
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie
tentu
/
ˌɔt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ/
particle
partykuła wyrażająca brak wątpliwości
tentu
/
ɔt/
preposition
- …tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot
- …tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś
- …tworzący konstrukcje opisujące ruch przeciwny do czegoś
dari
/
ˌɔdaˈlʲiska/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim
odalisque
/
ɔdˈbʲit͡ɕɛ/
noun
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni
pantulan
/
ɔdˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
zabierać coś z miejsca, do którego wcześniej się to zanosiło
menculik
/
ɔdˈbʲijät͡ɕ/
verb
uderzywszy o coś, o kogoś, odskakiwać lub zmieniać kierunek swego ruchu
memantul
/
ɔdˈbʲjɔrt͡sa/
noun
osoba, do której dociera przekaz artystyczny, intelektualny lub informacyjny
penerima
/
ˈɔdbʲjur/
interjection
słowo używane podczas korzystania z radia na końcu wypowiedzi, aby poinformować rozmówcę o jej zakończeniu
ganti
/
ˈɔdbɨt/
noun
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;
dubur
abaimana
/
ˌɔdbɨtʲˈɲit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków;
rektum
noun
odbicie światła od gładkiej lub błyszczącej powierzchni
renungan
noun
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie
lokia
/
ɔtˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
- (eufemistycznie) umierać
- oddalać się od jakiegoś miejsca
- zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś
pulang
verb
chrząkać w celu pozbycia się ciał obcych z krtani oraz gardła
mendeham
noun
(statystyka, statystyczny) klasyczna miara zróżnicowania rozkładu zmiennej losowej – pierwiastek kwadratowy wariancji;
simpangan baku
/
ɔtʲˈt͡ɕĩnat͡ɕ/
verb
- tnąc, oddzielać coś od jakiejś całości
- tnąc, uwalniać coś lub kogoś
potong
/
ɔtʲˈt͡ɕĩnɛk/
noun
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;
ruas garis
/
ˈɔtʲt͡ɕisk/
noun
odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym
impresi
noun
(geometria) jedna ze współrzędnych, wykreślana na osi poziomej i oznaczana symbolem x;
absis
adjective
dający się odczuć, wyczuwalny
peka
verb
zwiększać odległość pomiędzy danymi jednostkami
menjauhkan
/
ɔdˈːãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od oddawać
retur
/
ˌɔdːaˈvãɲɛ/
noun
- odpłacanie komuś za coś w podobny sposób
- zwracanie czegoś komuś
retur
/
ɔdˈːavat͡ɕ/
verb
dawać coś komuś z powrotem, zwracać właścicielowi
retur
/
ˈɔdːɛx/
noun
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc
napas
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania
pernapasan
/
ˌɔdːɨˈxãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od oddychać
pernapasan
/
ɔdˈːɨxat͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska
bernapas
/
ˈɔdʲd͡ʑaw/
noun
- odrębna i samodzielnie działająca część jakiejś organizacji lub urzędu
divisi
- grupa ludzi jako część pewnej formacji
tentara
noun
(fizyka, fizyczny) siły, które wyznaczają zachowanie cząstek elementarnych i materii; jedno z podstawowych rodzajów sił rządzących zjawiskami fizycznymi we wszechświecie
interaksi dasar
/
ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ/
noun
- (matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;
- (rzeczownik odczasownikowy) od odejmować
pengurangan
/
ˌɔdɛjˈmɔvat͡ɕ/
verb
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie odejmowania;
mengurangi
/
ɔˈdɛɔ̃n/
noun
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) zadaszona budowla z amfiteatrem, w starożytnej Grecji i Rzymie, w której odbywały się konkursy muzyczne i recytatorskie;
odeon
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;
Odessa
/
ɔdˈɡadnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: odgadywać
menebak
verb
- starać się przeniknąć, poznać; myśleć, że samemu rozpoznano sytuację; próbować przewidzieć
menebak
- znajdować rozwiązanie poprzez rozumowanie
surgawi
noun
część odchodząca w bok od trzonu
cabang
belokan
simpang
simpangan
verb
ogradzając, oddzielać coś od czegoś
memagari
/
ɔdˈɡrɨvat͡ɕ/
verb
odtwarzać w inscenizacji rzeczywiste wydarzenia
meraga ulang
/
ɔdˈɡvʲizdat͡ɕ/
verb
(sport, sportowy) gwizdnąć na znak początku lub końca meczu, przerwy bądź przewinienia
berdesing
verb
stawiać znaczek w kształcie litery v dla potwierdzenia jakiegoś stanu lub wykonania danej czynności
mencontreng
verb
pozbawiać kontaktu ze światem zewnętrznym
memencilkan
/
ɔdʲˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ/
verb
jadąc, oddalać się
Berangkat
/
ˈɔdʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ/
verb
(matematyka, matematyczny) wykonać działanie odejmowania;
mengurangi
/
ɔtˈkrɨt͡ɕɛ/
noun
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej
penemuan
adjective
wystawiony na środowisko zewnętrzne
di luar ruangan
/
ɔtˈkrɨvat͡ɕ/
verb
odsłaniać coś zasłoniętego, ukrytego
membeberkan
/
ɔtˈkuʒat͡ʃ/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;
penghisap debu
pengisap debu
/
ɔtˈkwadat͡ɕ/
verb
- oszczędzać pieniądze lub inne zasoby na określony cel
mengesampingkan
- przenosić na późniejszy termin
menunda
- (telekomunikacja) odkładać słuchawkę przerywać rozmowę telefoniczną
menutup
/
ɔdˈlɛɡwɔɕt͡ɕ/
noun
długość krzywej (w domyśle: odcinka) pomiędzy dwoma punktami
jarak
/
ɔdˈlɛɡwɨ/
adjective
- taki, który wydarzył się dawno temu lub wydarzy się w dalekiej przyszłości
- znajdujący się daleko
jauh
/
ˈɔdlɛf/
noun
przedmiot powstały z wypełnienia formy płynną masą, która po zakrzepnięciu, wyschnięciu lub wypaleniu przyjmuje kształt tej formy
gips
verb
wykonywać przedmiot poprzez wlewanie ciekłego surowca do specjalnej formy
gips
noun
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) niewielka ilość perfum (od kilku do kilkunastu mililitrów, zazwyczaj od 1 do 10 ml) przelana z oryginalnego flakonu do mniejszej buteleczki, służąca do przetestowania zapachu
siring
/
ɔdˈludɛk/
noun
(książkowy) człowiek stroniący od innych ludzi, unikający towarzystwa, preferujący samotność
soliter
/
ɔdˈmavʲjät͡ɕ/
verb
nie zgadzać się
kejatuhan
/
ɔdˈmʲjãna/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp.
infleksi
- rodzaj, gatunek, wariant, klasa
varian
noun
swoista forma mowy (regiolekt, socjolekt, język standardowy (i tym podobne, i temu podobne));
isolek
varietas bahasa
noun
osoba dziwnie się zachowująca, wyróżniająca się w społeczności
orang canggung
/
ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
różny
asing
berselisih
/
ɔdˈmɔva/
noun
wyrażenie braku zgody
penolakan
/
ɔdˈnalɛɕt͡ɕ/
verb
trafić na to, czego się szuka
berada
/
ɔdˈnavʲjät͡ɕ/
verb
ponownie nadawać wygląd nowości, tak by coś wyglądało znów jak nowe
memperbarui
/
ˌɔdʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ/
noun
(książkowy) nawiązanie do czegoś
acuan
/
ˈɔdʲɲɛ̇ɕt͡ɕ/
verb
zyskać coś, mieć jakiś wynik
capai
/
ɔdˈnɔɡa/
noun
odgałęzienie, podłużna część biegnąca w bok od jakiejś całości
cabang
/
ɔdˈnɔɕit͡ɕ/
verb
- zyskiwać coś, mieć jakiś wynik
mengembalikkan
- dotyczyć czegoś
kecemasan
noun
znak graficzny w postaci gwiazdki, litery, liczby lub znaku alternatywnego, umieszczony w publikacji, odsyłający czytelnika do opatrzonego takim samym znakiem przypisu
acuan
noun
stan odizolowania od innych
seklusi
/
ˈɔtpat/
noun
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);
dalaman
verb
oddzielać się od miejsca przymocowania
peleset
/
ɔtˈpalat͡ɕ/
verb
uruchamiać broń palną lub rakietową
membakar
/
ˌɔtpɔˈt͡ʃɨ̃nɛk/
noun
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił
istirahat
/
ˌɔtpɔˈt͡ʃɨvat͡ɕ/
verb
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił
beristirahat
/
ɔtˈpɔrnɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami
imunitas
/
ɔtˈpɔrnɨ/
adjective
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały
awet
/
ˌɔtpɔˈvʲjadat͡ɕ/
verb
- udzielać odpowiedzi
- odpisywać (np. na list)
- ponosić za coś konsekwencje
menjawab
/
ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi/
adjective
spełniający wymagane warunki
pantas
/
ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɔɕt͡ɕ/
noun
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś
tanggung jawab
/
ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɨ/
adjective
- będący przyczyną
- mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje
- poważnie traktujący swoje obowiązki
- przeznaczony do pewnej czynności
bertanggung jawab
/
ɔtˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
reakcja na pytanie
jawaban
/
ɔtˈprava/
noun
jednorazowe wynagrodzenie udzielane pracownikowi przy opuszczaniu posady
uang pesangon
verb
- poddawać kontroli celnej
jelas
- odsyłać kogoś, nie zrobiwszy tego, o co prosił
memalingkan
- dać komuś wypowiedzenie, zwolnić kogoś
membakar
/
ˌɔtprɔˈvad͡zat͡ɕ/
verb
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś
teman
/
ɔtˈprɛ̃w̃ʒat͡ɕ/
verb
- uczynić mniej naprężonym, rozluźnić
- usuwać stan napięcia, odpoczywać
mengendurkan
/
ɔtˈpukad͡ʑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ/
idiom
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy
amit-amit
/
ˈɔdra/
noun
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;
campak
/
ɔdˈraza/
noun
uczucie wstrętu, obrzydzenia, niechęci do kogoś lub czegoś
kejijikan
/
ˌɔdrɛaɡɔˈvãɲɛ/
noun
przeżycie jakiegoś doświadczenia w celu oczyszczenia emocjonalnego, pozbycia się negatywnych emocji wywołanych innym doświadczeniem
abreaksi
/
ˌɔdrɔˈbʲĩna/
noun
bardzo mała ilość czegoś
petunjuk
noun
(przenośnie, przenośnia) jedna z linii potomstwa, konkretny jej przedstawiciel, także w sensie materialnym w odniesieniu do kierunku rozwoju sztuki, przemysłu itp.
berakar
noun
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego
refleks
/
ɔḍˈʒut͡sat͡ɕ/
verb
- oddalać gwałtownie od siebie
- zmieniać położenie ruchem gwałtownym czy rzutem
gips
- (medycyna, medyczny) nie przyjmować przeszczepu
- wykonywać czynność świadczącą o nieakceptowaniu czegoś
menolak
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od odrzucić
penolakan
/
ɔdˈruʒʲɲät͡ɕ/
verb
identyfikować odmienne rodzaje czegoś
memisahkan diri
/
ɔtˈsɛtɛk/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (zobacz) odsetka
bunga
/
ɔtˈsɛtka/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) kwota stanowiąca określony procent całości kapitału
bunga
noun
zrzeczenie się czegoś; zaniechanie działań
penghapusan
/
ˈɔtstɛ̃mp/
noun
- odległość w czasie między jakimiś wydarzeniami
lat
- odległość między dwoma przedmiotami, obiektami lub dwiema osobami
spasi
verb
- zostawiać kogoś samego
Berangkat
- odchodzić od postanowień
adu
verb
kierować w jakieś miejsce lub do jakiejś osoby
mengarahkan
/
ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;
ganti rugi
kerugian
kompensasi
penggantian
/
odszpuntować/
verb
otwierać, wyjmując szpunt
tempel
/
ɔtˈːrutka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;
penangkal
verb
odłączać lub oddzielać coś od czegoś przez trącenie
mencabuntukan
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odtwarzające dźwięk lub obraz i dźwięk
pemutar
/
ɔtˈːfaʒat͡ɕ/
verb
wykonywać naśladując
memutar
/
ɔdˈvaɡa/
noun
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa
keperkasaan
/
ɔdˈvaʒʲɲik/
noun
przedmiot służący do pomiaru masy innych przedmiotów na wadze szalkowej;
batu dacin
/
ɔdˈvaʒnɨ/
adjective
taki, który ma odwagę
berani
noun
odwzajemnienie za zło
pembalasan
noun
osoba, która przychodzi do kogoś lub do jakiegoś miejsca, aby je zobaczyć, spotkać się lub spędzić tam czas
pengunjung
/
ɔdˈvʲjɛd͡zat͡ɕ/
verb
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś
kunjungi
mengunjungi
/
ˌɔdvʲjɛ̇ˈd͡ʑĩnɨ/
noun
- czyjeś przybycie do kogoś, aby zobaczyć się z nim
- wizyta u chorego w szpitalu
kunjungan
noun
(fizjologia, fizjologiczny) niezdrowy stan organizmu powstały jako rezultat utraty wody przez organizm
dehidrasi
/
ˌɔdvɔˈwãɲɛ/
noun
- odniesienie do czegoś
acuan
- usunięcie ze stanowiska
menarik
verb
- oznajmiać, że coś się nie odbędzie (np. zebranie, przedstawienie)
judul pengganti
- usuwać kogoś ze stanowiska (np. dyrektora, ambasadora)
membakar
- powoływać się na coś (np. na uprawnienia, uprzednie decyzje), opierać się na czymś (np. na faktach, przykładach)
acuan
/
ɔdˈvrat͡sat͡ɕ/
verb
przekręcać, obracać na drugą stronę
ubah
/
ɔdˈvrɔtʲɲɛ/
adverb
w inny sposób, inaczej niż należy, na odwrót
juga sebaliknya
/
ɔdˈvrɔtnɨ/
adjective
stanowiący drugą stronę czegoś
yang lain
noun
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska
mundur
verb
odpowiedzieć tym samym na działanie, zachowanie lub emocje skierowane wobec siebie
retur
/
ˌɔdɨˈsɛja/
noun
(książkowy) długa podróż pełna wydarzeń i przygód
kelana
/
ˈɔd͡ʑɛʃ/
noun
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca
pakaian
verb
(przenośnie, przenośnia) przedstawiać obraz, oddawać zestaw cech
mencerminkan
noun
- dokładne przedstawienie, wyrażenie czegoś; wierny obraz
- obraz odbity w tafli czegoś
renungan
verb
nawiązywać kontakt, by przekazywać wieści
catat
verb
czynić ponownie świeżym, przywrócić nowy lub nadać pożądany stan czemuś
menyegarkan
/
ˌɔḍʒɨˈvʲjä̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od odżywiać
makan
/
ˌɔfɛ̃w̃ˈsɨva/
noun
- (wojskowość, wojskowy) atak dużych sił wojska na wielkim obszarze lub na całym froncie
- masowe pojawienie się czegoś
dorongan
adjective
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę
ofensif
noun
(potocznie, potoczny) osoba niezaradna lub niezdarna
pagar
/
ɔˈfɛrta/
noun
- (potocznie, potoczny) to, co się komuś oferuje
lamaran
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) propozycja zawarcia umowy o pewnej ściśle sprecyzowanej treści
tawaran
adjective
(informatyka, informatyczny) niezwiązany z siecią internetową, odbywający się poza siecią internetową
luring
adverb
(informatyka, informatyczny) poza Internetem
luring
/
ɔˈfʲjara/
noun
- osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
- osoba, która ucierpiała wskutek wypadku
kurban
- poświęcenie czegoś dla kogoś lub czegoś, wyrzeczenie się czegoś
pengorbanan
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar składany bogom lub duchom przez grupę ludzi
- datek, podarowanie jakiejś kwoty (najczęściej na cele dobroczynne)
sajen
verb
złożyć ofiarę
mengorbankan
/
ɔˈfʲit͡sɛr/
noun
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;
perwira
/
ˌɔfʲiˈt͡sʲjalnɨ/
adjective
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący
resmi
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obowiązkowa modlitwa liturgiczna odmawiana przez duchownych i osoby konsekrowane
ofisi
/
ˈɔɟɛr/
noun
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;
kuda jantan
/
ˈɔɟɛ̇̃ɲ/
noun
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;
api
noun
obejrzenie czegoś w celu zrozumienia sprawdzanej rzeczy
visiun
adjective
odnoszący się do ognia
membakar
/
ɔɟˈɲiskɔ/
noun
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;
pumpunan
/
ˌɔɟɲiˈskɔva/
noun
(fizyka, fizyczny) (fotografia) odległość ogniska układu optycznego od soczewki lub zwierciadła;
jarak fokus
/
ɔɟˈɲivɔ/
noun
- kółko w łańcuchu
menghubungkan
- (technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego
sel
/
ˈɔɡɔ̃n/
noun
- (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
- końcowa część jakiegoś przedmiotu
ekor
/
ɔkr̥/
noun
legendarne stworzenie;
buto
/
ˌɔɡrãɲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
norma, przepis, zarządzenie krępujące czyjąś swobodę działania
batasan
/
ˌɔɡrãɲiˈt͡ʃɔ̃nɨ/
adjective
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)
terbatas
/
ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡stfɔ/
noun
dział rolnictwa zajmujący się takimi uprawami
hortikultura
noun
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;
celana monyet
/
ɔˈɡrɔdʲɲik/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem
tukang kebun
/
ˌɔɡrɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru
pagar
/
ɔˈɡrɨzɛk/
noun
ogryziony, niedojedzony kawałek czegoś (np. jabłka)
inti
/
ɔˈɡʒɛvat͡ɕ/
verb
zwiększać temperaturę czegoś, dostarczać czemuś ciepła, czynić coś cieplejszym
hangat
/
ˈɔɡrut/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;
taman
kebun
noun
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami
rumah kaca
/
ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟit͡ʃnɨ/
noun
(oficjalnie) teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata;
kebun binatang
/
ɔˈɡulʲɲɛ/
adverb
- powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy
- w sposób pozbawiony wnikania w szczegóły
umumnya
adjective
dostępny dla wszystkich
terbuka
adjective
związany z całym ustrojem, dotyczący całego ustroju
sistemis
/
ɔˈɡulnɨ/
adjective
- nieuwzględniający szczegółów
menyeluruh
- zbierający w całość
umum
/
ɔˈɡurɛk/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;
ketimun
timun
/
ɔɡˈwaʃat͡ɕ/
verb
podawać do wiadomości informacje o sobie
mengiklankan
/
ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od ogłosić
iklan
- pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu
perumuman
/
ɔˈɡwɔvʲjɛ/
noun
(jeździectwo, jeździecki) element uprzęży zakładany na głowę konia;
kekang
verb
czynić głuchym; upośledzać słuch
menulikan
pronoun
- (geografia, geograficzny) (geografia, geograficzny) departament w północnej Francji;
- (geografia, geograficzny) rzeka w Belgii i północnej Francji, prawy dopływ Sekwany;
Oise
/
ɔj/
interjection
…wyrażający spontaniczną reakcję, zaskoczenie
ups
/
ˈɔjt͡ɕɛt͡s/
noun
- założyciel, pierwszy przedstawiciel;
ayah
- mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);
ayah
bapak
ayahanda
/
ˈɔjt͡ɕɛt͡s ˈxʃɛstnɨ/
noun
- (kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną
- (kryminologia, kryminologiczny) przywódca mafijny we Włoszech i w Stanach Zjednoczonych
ayah baptis
/
ɔjˈt͡sɔstfɔ/
noun
bycie ojcem
keayahan
/
ˈɔjt͡ʃɛ ˈnaʃ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów tych słów;
Doa Bapa Kami
/
ˈɔjt͡ʃɨ̃m/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym
bapak tiri
/
ɔjˈt͡ʃɨzna/
noun
kraj, w którym ktoś się urodził;
tanah air
/
ˈɔkap/
noun
(zobacz) okap kuchenny
bakul
/
ɔˈkapʲi/
noun
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;
okapi
/
ˌɔkaˈrɨ̃na/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie;
okarina
/
ɔˈkazʲja/
noun
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś
kesempatan
/
ˌɔkaˈzɨvat͡ɕ/
verb
pokazywać, przedstawiać coś; dać coś komuś zobaczyć
mengajukan
/
ɔˈcɛ̃nkɔ/
noun
- miejsce, stoisko w urzędach lub biurach, przy którym są obsługiwani klienci
loket
- (anatomia, anatomiczny) okienko okrągłe – struktura anatomiczna w obrębie ucha;
tingkap bulat
- (anatomia, anatomiczny) okienko owalne – struktura anatomiczna w obrębie ucha;
tingkap jorong
/
ˈɔkna/, /
ˈɔknɔ/
noun
- (informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
- (przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra
jendela
- oszklony otwór w ścianie
jendela
ventilasi
/
ˈɔkɔ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu
- (meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
- w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;
mata
/
ˈɔkɔp/
noun
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;
palung
/
ɔˈkɔwɔ/
particle
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu
kira-kira
/
ɔˈkɔwɔ/
preposition
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu
kira-kira
/
ˈɔkɔ̃ɲ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) żarłoczna słodkowodna ryba drapieżna (Perca fluviatilis Linnaeus);
galah
/
ˈɔkra/
noun
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;
bendi
/
ˈɔkrɛs/
noun
- przedział czasu, czas trwania czegoś
- (fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;
- (potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem
masa
/
ˌɔkrɛˈsɔvɨ/
adjective
trwający lub mający trwać tylko przez pewien czas, chwilowy
hujan lebat
/
ɔˈkrɛɕlat͡ɕ/
verb
definiować, ustalać cechy czegoś
temu
/
ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ/
adjective
zdefiniowany, pewien, sprecyzowany
definit
/
ˈɔkrux/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (o zjawiskach, stanach, uczuciach, informacji) bardzo mała ilość czegoś, pozostałość po czymś
- mały, odkruszony kawałek czegoś
remahan
/
ˌɔkruˈt͡ɕɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;
kekejaman
/
ɔˈkrutnɨ/
adjective
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem
kejam
/
ɔˈkrɨvat͡ɕ/
verb
- kładąc coś na czymś, osłaniać jego powierzchnię
- znajdować się na powierzchni czego
lingkup
/
ˈɔkrɔ̃ŋk/
noun
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);
lingkaran
/
ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ/
adjective
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich
bundar
verb
- zataczać kręgi wokół kogoś albo czegoś
bundar
- rozstawiać się dookoła kogoś (czegoś), szczelnie odcinając go (to) od świata
mengepung
/
ˈɔkrɛ̃ŋk/
noun
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości
okrug
/
ˈɔkrɛ̃nt/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;
- (potocznie, potoczny) duży statek morski
kapal
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;
kapal selam
noun
(marynarka) uzbrojony statek wchodzący w skład sił zbrojnych państwa;
kapal perang
adjective
dążący do celu nie wprost
putar
adjective
(chemia, chemiczny) związany z oksydacją
oksidatif
noun
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący przenoszenie atomu wodoru na tlen, tworząc wodę lub nadtlenek wodoru;
oksidase
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, otrzymywany przez kondensację hydroksyloaminy z aldehydami lub ketonami
oksima
/
ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;
oksimoron
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowej Francji, jego stolicą jest Tuluza;
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;
Ositania
/
ˌɔksɨtɔˈt͡sɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;
oksitosin
/
ˈɔktãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny;
oktana
pronoun
imię żeńskie;
Octavia
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy przypominający ogromny kontrabas i grający od niego o oktawę niżej;
octobass
/
ˌɔkuˈlarɨ/
noun
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;
kacamata kaca mata
kacamata
/
ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛt͡ɕifswɔ̃ˈnɛt͡ʃnɛ/
noun
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;
kacamata hitam
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się okiem;
oftalmologi
noun
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;
okultisme
/
ˈɔkup/
noun
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników
tebusan
/
ˌɔkuˈpat͡sʲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium
pendudukan
/
ˌɔkuˈpɔvat͡ɕ/
verb
zbrojnie zajmować terytorium innego państwa
mendiami
noun
(medycyna, medyczny) opatrunek
kompres
/
ɔˈkwatka/
noun
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu
sampul
/
ˈɔlbʒɨ̃m/
noun
- człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile
- rzecz o bardzo dużych rozmiarach
raksasa
/
ˈɔlɛj/
noun
- (spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
- (technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar
minyak
noun
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;
minyak sawit
noun
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;
minyak jarak
/
ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ/
noun
(spożywczy) olej wytwarzany z nasion słonecznika;
minyak biji bunga matahari
verb
(pospolicie) nie przejmować się czymś lub kimś, wykazując lekceważenie
bajingan
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii
bohir
/
ˌɔlʲiˈɡarxʲja/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
oligarki
adjective
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów
oligarkis
/
ˌɔlʲiˈɡɔpɔl/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;
oligopoli
/
ˌɔlʲĩmˈpʲjada/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;
- (sport, sportowy) igrzyska olimpijskie
- zawody, rozgrywki, konkursy o wysokiej randze lub dużym znaczeniu
Olimpiade
/
ɔˈlʲiva/
noun
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek;
minyak zaitun
noun
(spożywczy) olej spożywczy uzyskany z oliwek;
minyak zaitun
/
ɔˈlʲifka/
noun
- (botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;
- (spożywczy) owoc oliwki (1.1)
- kolor oliwkowy;
zaitun
adjective
bardzo efektowny; wywołujący podziw lub zdumienie swoim wyglądem, pięknem lub blaskiem
berlian
/
ɔ̃m/
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta zgłoska, sylaba i podstawowa mantra religii hindu;
aum
/
ɔ̃m/
noun
(jednostka miary) (elektryczność) jednostka oporu elektrycznego;
ohm
/
ˈɔ̃mãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;
Oman
/
ɔ̃ˈmavʲjät͡ɕ/
verb
rozpatrywać daną sprawę
berkonsultasi
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;
ombudsman
/
ɔ̃ˈmʲijät͡ɕ/
verb
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się
menjauhkan diri
/
ˈɔ̃mlɛt/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;
telur dadar
/
ɔ̃ˈmɔmʲjɛʒ/
noun
(elektronika, elektroniczny) przyrząd służący do pomiaru oporu elektrycznego;
ohm-meter
noun
(zoologia, zoologiczny) Mytilus edulis, gatunek małża z rodzaju Dermochelys;
loyang
noun
sprawa niezamierzona a niewłaściwa
kesalahan
/
ɔ̃n/
personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski
dia
ia
/
ˈɔ̃na/
personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński
dia ia
dia
/
ɔ̃ˈnaɡɛr/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty;
- (zoologia, zoologiczny) Equus onager, zagrożony wyginięciem dziki azjatycki ssak kopytny;
keledai asia
/
ɔ̃ˈnãɲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;
onani
/
ˌɔ̃nãɲiˈzɔvat͡ɕ/, /
ˌɔ̃nãɲiˈzɔvat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
(seksuologia, seksuologiczny) zaspokajać popęd płciowy przez pobudzanie narządów płciowych
main onani
/
ˈɔ̃nɛ/
personalPronoun
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego
mereka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;
Danau Onega
/
ˈɔ̃ɲi/
personalPronoun
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego
mereka
adjective
taki, który nie jest w stanie mówić z powodu zaskoczenia lub poruszenia
kaku lidah
/
ɔ̃ŋˈkɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych
onkolog
/
ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami
onkologi
adjective
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej
dalam jaringan
adverb
(informatyka, informatyczny) za pomocą Internetu
dalam jaringan
/
ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy;
onomatopoeia
/
ɔ̃nˈtarʲjɔ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) jezioro w Ameryce Północnej, na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady;
Danau Ontario
- (geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Ontario
/
ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja/
noun
- (filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
- (informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;
ontologi
/
ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt/
acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych
PBB
/
ˌɔːˈlɔɟja/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością;
oologi
/
ɔˈpat͡stfɔ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;
biara
/
ˈɔpat/
noun
- coś, co opadło
- czynność lub zjawisko opadania, opadnięcia czegoś
musim gugur
- (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) oddzielanie się krwinek od osocza we krwi oraz badanie przeprowadzone by zaobserwować to zjawisko
sedimentasi
/
ɔˈpadat͡ɕ/
verb
tracić wysokość, osuwać się z góry na dół, obniżać się
musim gugur
adjective
(meteorologia, meteorologiczny) związany z opadami atmosferycznymi
turun hujan
/
ˌɔpakɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od opakować
kemasan
/
ˈɔpal/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;
opal
/
ˌɔpalɛ̃ˈɲizna/
noun
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;
terbakar matahari
terjemur
adjective
taki, który się opalił
soga
adjective
pokryty pancerzem, zabezpieczeniem przed atakiem z zewnątrz
kendaraan berlapis baja
/
ɔˈparʲt͡ɕɛ/
noun
część mebla służąca do podtrzymywania pleców
sandaran
noun
- (medycyna, medyczny) rana od oparzenia (1.2)
- (medycyna, medyczny) uraz spowodowany ciepłem, działaniem substancji żrących lub prądem elektrycznym;
- (rzeczownik odczasownikowy) od oparzyć
luka bakar
/
ˈɔpat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa
kepala biara
noun
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała
pengolahan bahan galian
/
ˈɔpt͡sʲja/
noun
- (finanse, finansowy) kontrakt dający prawo kupna lub sprzedaży papieru wartościowego, ilości waluty lub towaru w ustalonym czasie i po ustalonej cenie;
- jedno z możliwych działań urządzenia elektronicznego lub programu komputerowego
- wybór jednej z pewnej liczby możliwości
opsi
- jedna z możliwości do wyboru
pilihan
/
ˈɔpɛra/
noun
- budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);
- utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
opera
/
ˈɔpɛra mɨˈdlãna/
noun
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem
opera sabun
/
ˌɔpɛˈrat͡sʲja/
noun
- (medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
- działania skierowane na wykonanie określonego zadania
operasi
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) psychoaktywny alkaloid opium (np. morfina, kodeina);
madat
/
ɔˈpʲjɛka/
noun
- dbanie o kogoś lub coś;
asuhan
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadzór prawny nad osobą małoletnią
hak asuh
/
ɔˈpʲjɛka zdrɔˈvɔtna/
noun
ogół środków, których celem ma być zapobieganie chorobom i leczenie ich;
layanan kesehatan
/
ɔˈpʲjɛkũn/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) osoba sprawująca z ramienia sądu opiekę nad dzieckiem
- osoba, która się kimś lub czymś opiekuje
wali
adjective
sprawujący opiekę
protektif
/
ɔˈpʲjɛrat͡ɕ/
verb
- (przenośnie, przenośnia) brać coś za podstawę, uzasadniać coś czymś
alas
- przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać
memiringkan
/
ɔˈpʲĩɲja/
noun
sąd, zdanie na jakiś temat
opini
/
ɔˈpʲjɔ<sup>j</sup>it/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja działająca na receptory opioidowe;
opioid
/
ˈɔpʲis/
noun
określenie podstawowych cech czegoś
deskripsi
adjective
mający charakter opisu
deskriptif
/
ˈɔpʲjũm/
noun
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;
apiun
noun
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków
perpajakan
pengenaan pajak
verb
(ekonomia, ekonomiczny) nałożyć podatek, obłożyć, obciążyć podatkiem
meletakkan
/
ɔˈpɔ̃na/
noun
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;
ban
/
ɔˈpɔ̃nka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem
donat
/
ɔˈpɔrʲɲik/
noun
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;
resistor
adjective
taki, który stawia opór
enggan
/
ˌɔpɔrtũˈɲista/
noun
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści
oportunis
bunglon
adjective
- (medycyna, medyczny) związany z zakażeniem u osobników z obniżoną odpornością
- związany z oportunizmem, charakteryzujący się oportunizmem
oportunistis
/
ˌɔpɔrˈtũɲism̥/
noun
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;
oportunisme
/
ˌɔpɔˈvʲjadat͡ɕ/
verb
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować
menceritakan
bercerita
beriwayat
melakonan
menceritai
meriwayatkan
/
ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści
hikayat
- opowiadana historia
kisah
- (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) coś, co zostało powiedziane
omong kosong
/
ˌɔpɔˈzɨt͡sʲja/
noun
przeciwstawienie, przeciwdziałanie
oposisi
/
ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ/
noun
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych
perangkat lunak
noun
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie zainstalowane na stałe w urządzeniu, zapewniające podstawowe procedury jego obsługi;
perangkat tegar
noun
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;
herpes
seriawan
/
ˌɔpʃɨʒɔ̃ndɔˈvãɲɛ/
noun
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) akcesoria i środki techniczne stanowiące uzupełnienie wyposażenia maszyn i urządzeń, umożliwiające wykonanie specjalistycznych zadań i operacji
perlengkapan
/
ˈɔprut͡ʃ/
preposition
…oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze: poza, z wyłączeniem, nie licząc
tapi
/
ɔpˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z optyką, dotyczący optyki – działu fizyki traktującego o świetle
optis
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle
optika
noun
działanie mające na celu zwiększenie efektywności w jakiejś dziedzinie
optimalisasi
/
ɔˈpuʃt͡ʃat͡ɕ/
verb
- zostawiać coś, odchodzić od czegoś / kogoś
Berangkat
- o osobie (przenośnie, przenośnia) zniżać swój poziom umiejętności
membolos
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od opuścić
Berangkat
/
ˈɔpur/
noun
- (fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu
- akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp.
- w lm przeszkody, utrudnienia
berlawanan arus
/
ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
odsunięcie zdarzenia w czasie
keterlambatan
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan bycia owładniętym przez demona;
kerasukan
noun
(ekonomia, ekonomiczny) cecha, tego co przynosi zysk i jest opłacalne
profitabilitas
/
ˌɔpwaˈcivat͡ɕ/
verb
płakać, doznawać bólu, wyrażać go po utracie kogoś lub czegoś
menangisi
/
ɔˈpwata/
noun
kwota płacona za usługę, świadczenie
beban
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kwieciste przemówienie;
- typ modlitwy wieńczącej część liturgii lub nabożeństwa;
orasi
noun
ten, kto orze pole
pembajak
/
ˌɔrãŋˈɡutãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;
orang utan
mawas
/
ˈɔrat͡ɕ/
verb
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem
membajak
/
ˌɔrxʲiˈdɛa/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;
anggrek
/
ˈɔrdɛr/
noun
wysokiej rangi odznaczenie, wywodzące się z dawnych zakonów rycerskich (religijnych i świeckich);
orde
verb
- dyktować sposób postępowania
memerintahkan
mempreskripsikan
- (medycyna, medyczny) przepisywać leki, kurację (i tym podobne, i temu podobne)
meresepkan
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;
organel
/
ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja/
noun
- sposób przygotowywania czegoś, planowania
organisasi
- grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
organisasi
pengaturan
/
ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɨx/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;
Perserikatan Bangsa-Bangsa
/
ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva/
noun
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;
lembaga swadaya masyarakat
/
ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja trakˈtatu ˌpuwnɔt͡snɔatlãntɨt͡sʲˈcɛɡɔ/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;
Pakta Pertahanan Atlantik Utara
adjective
dotyczący organizacji
organisatoris
/
ɔrˈɡãɲism̥/
noun
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
organisme
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;
organa
organ
/
ˈɔrɡasm̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;
orgasme
/
ˈɔrʲɟja/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw;
- (potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia
- (przenośnie, przenośnia) przesadzona, rozbuchana różnorodność
pesta pora
noun
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci;
orientasi seksual
verb
pomagać w rozeznaniu w czymś
mempengaruhi
/
ˌɔrʲiˈɡãmʲi/
noun
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii;
origami
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoaryjski używany w indyjskim stanie Orisa;
bahasa Oriya
/
ˈɔrʲjɔ̃n/
pronoun
- (mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;
Orion
/
ɔrk/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;
gergasi
/
ˈɔrka/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;
paus pembunuh
- (rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;
pelukuan
/
ɔrʲˈcɛstra/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;
orkestra
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;
Orléans
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila pomarina, ptak drapieżny z podrodziny orłów należący do polskiej ornitofauny;
elang tutul kecil
/
ˈɔrmus/
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina Oceanu Indyjskiego pomiędzy Zatoką Perską od zachodu a Zatoką Omańską od wschodu, której północne wybrzeże należy do Iranu, a południowe do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Omanu;
Selat Hormuz
/
ɔrˈnãmɛ̃nt/
noun
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym;
hiasan
noun
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów;
kasula
/
ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;
ornitologi
/
ˌɔrɔˈɡrafʲja/
noun
(geografia, geograficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o górach
orografi
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) dział stomatologii zajmujący się zapobieganiem i leczeniem wad zgryzu oraz nieprawidłowości ustawienia zębów i szczęk
ortodonsia
/
ˌɔrtɔˈɡrafʲja/
noun
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka
ejaan
/
ˌɔrtɔˈpɛdʲja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny i specjalizacja lekarska zajmująca się mechanicznymi aspektami schorzeń układu ruchu;
ortopedi
/
ˌɔrgʲĩˈnalnɘ/, /
ˌɔrɘgʲĩˈnalnɘ/
adjective
- niebędący kopią
- o człowieku: tworzący we własnym stylu, samodzielnie
- taki, który nie jest naśladowaniem lub przeróbką czegoś innego
orisinal
/
ˌɔrɨˈɟĩnaw/
noun
- rzecz powstała jako pierwsza
- (potocznie, potoczny) osoba o ekscentrycznym wyglądzie lub zachowaniu
orisinal
/
ˈɔʒɛx/
noun
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;
kacang
noun
(botanika, botaniczny) owoc palmy kokosowej
kelapa
noun
(spożywczy) jadalny owoc leszczyny
bunduk
/
ˌɔʒɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu
predikat
noun
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii;
roda gigi
/
ˈɔʒɛw/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;
Aquila
/
ˈɔʒɛw/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;
- (przenośnie, przenośnia) zdolna, bystra osoba
elang
noun
narzędzie lub środek walki
senjata
/
ˈɔsa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;
tawon
/
ˈɔsat/
noun
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;
endapan
/
ɔˈsada/
noun
niewielkie, odosobnione skupisko zabudowań mieszkalnych
permukiman
/
ɔˈsaka/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;
Osaka
adjective
nieskłonny do przeżywania i okazywania uczuć
kaku
/
ˌɔst͡sɨˈlat͡sʲja/
noun
wahanie, drganie, falowanie, kołysanie; ruch wahadłowy
osilasi
/
ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;
Ossetia Selatan
noun
sztabka z piaskowca służąca do ręcznego ostrzenia metalowych narzędzi
batu asah
verb
- zatrzymywać się na jakimś miejscu
lapang
- zbierać się na czym poprzez opadanie nań
menutupi
adjective
(biologia, biologiczny) mający stałe miejsce życia, nieprzemieszczający się gdzie indziej
sambil duduk
/
ɔˈɕɛdlɛ/
noun
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich
kompleks perumahan
perumahan
/
ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 8
delapan
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 80
delapan puluh
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 88
delapanpuluh delapan
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od osiemdziesiąt
delapan puluh
noun
(geometria) figura geometryczna, która ma osiemnaście boków i osiemnaście kątów
oktadekagon
/
ˌɔɕɛ̃mˈnastɨ/
adjective
od 18
kedelapan belas
/
ˌɔɕɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
18
delapan belas
/
ˈɔɕɛ̃msɛt/
cardinalNumeral
liczba 800
lapan ratus
/
ɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;
kandung jantung
/
ˈɔɕɔw/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
- (potocznie, potoczny) głupi człowiek
- (potocznie, potoczny) uparty człowiek
keledai
/
ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
coś, co zostało osiągnięte
prestasi
/
ɔˈskarʒat͡ɕ/
verb
obwiniać kogoś o coś
menuduh
/
ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem
tuduhan
/
ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne
dituduh
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś
- człowiek, który oskarża
tuduh
noun
(anatomia, anatomiczny) drobna gałąź oskrzela w obrębie płuca, o średnicy zwykle poniżej 1 mm, niezawierająca chrząstki w ścianie i prowadząca powietrze do pęcherzyków płucnych
bronkiolus
/
ˈɔslɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;
Oslo
/
ɔsm̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;
osmium
noun
(biologia, biologiczny) regulacja ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych organizmu;
osmoregulasi
noun
(biologia, biologiczny) (fizyka, fizyczny) ruch cząsteczek rozpuszczalnika z obszaru o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wyższym stężeniu substancji rozpuszczonej przez częściowo przepuszczalną membranę;
osmosis
/
ɔsˈnɔva/
noun
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;
benang lungsin
/
ɔˈsɔba/
noun
pojedynczy człowiek, ktoś
orang
/
ɔˈsɔba ˈpravna/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;
badan hukum
/
ˌɔsɔˈbʲistɔɕt͡ɕ/
noun
osoba wybitna, ważna i wpływowa
ketenaran
/
ˌɔsɔˈbʲistɨ/
adjective
- intymny, dostępny tylko dla najbliższych
- stanowiący własność danej osoby
perseorangan
- odnoszący się do pojedynczej osoby
personal
noun
- osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna
keingintahuan
- immanentny, niezwykły, oryginalny charakter kogoś lub czegoś
keistimewaan
adjective
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta
garib
noun
bycie w innym miejscu, z dala od innych
seklusi
/
ˌɔsɔˈbɔvɔɕt͡ɕ/
noun
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;
kepribadian
/
ɔˈsɔt͡ʃɛ/
noun
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki;
plasma
noun
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba zakaźna charakteryzująca się występowaniem plamkowo-grudkowej wysypki mające czarne zabarwienie;
cacar
noun
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;
cacar air
/
ˌɔsːuˈ<sup>w</sup>arʲjũm/
noun
budowla lub pomieszczenie ze szczątkami zmarłych, często w obrębie cmentarza
osuari
/
ɔˈstãɲɛt͡s/
noun
(geologia, geologiczny) odosobnione wzniesienie będące pozostałością dawnej powierzchni zniszczonej w wyniku wietrzenia, erozji i denudacji;
pencilan
/
ˌɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ/
adverb
wreszcie, w końcu
akhirnya
noun
sytuacja ostateczna
ekstermitas
/
ˌɔstaˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
- (książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny
- (książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy
jauh
/
ɔˈstatʲci/
noun
ostatnie dni karnawału
Selasa Gemuk
/
ɔˈstatʲɲi/
adjective
znajdujący się na końcu listy, kolejności
terakhir
/
ɔˈstatʲɲa ˈdɛska raˈtũnku/
noun
sposób wyjścia z trudnej sytuacji
cara pamungkas
/
ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈt͡ʃɛʒa/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;
Perjamuan Terakhir
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kościu;
osteologi
noun
- (anatomia, anatomiczny) (ornitologia, ornitologiczny) ostry wyrostek z tyłu odnóży kuraków
- (botanika, botaniczny) ostro zakończony, podługowaty twór występujący w budowie morfologicznej niektórych kwiatów;
- (jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;
memacu
/
ɔˈstrɔswup/
noun
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;
limas
noun
zdolność do działania z rozwagą
langkah pencegahan
/
ɔˈstrɔʒnɨ/
adjective
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności
hati-hati
/
ˈɔstrɨ/
adjective
- taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
tajam
/
ɔˈstrɨɡa/
noun
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;
tiram
/
ˈɔsṭʃaw/
noun
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie
membakar
/
ˈɔsṭʃɛ/
noun
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu
bilah
/
ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
akt ostrzegania; przestroga przed czymś
perhatian
/
ˈɔsṭʃɨt͡ɕ/
verb
czynić ostrym (krawędź czegoś)
mengasah
verb
powodować, że coś staje się suche; usuwać ciecz
kering
/
ˌɔsuˈvʲiskɔ/
noun
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania;
tanah longsor
verb
(zootechnika, zootechniczny) czynić zwierzę przyjaznym człowiekowi lub posłusznym
menjinakkan
/
ˌɔsfɔˈjɔ̃nɨ/
adjective
o dzikim zwierzęciu: takie, które straciło dzikość
jinak
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie oszyńskiem Kirgistanu.
Osh
adjective
wywołujący silne wrażenie
kewalahan
/
ˈɔʃt͡ʃɛp/
noun
- (sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania;
- (łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;
lembing
/
ˌɔʃt͡ʃɛ̃ndˈnɔɕt͡ɕi/
noun
to, co zostało zaoszczędzone, nie zostało zużyte
tabungan
/
ɔʃˈt͡ʃɛ̃nd͡zat͡ɕ/
verb
zużywać w niewielkiej ilości
menghemat
/
ˈɔʃust/
noun
ten, kto oszukuje
maling
/
ɔˈʃustfɔ/
noun
- (potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;
penipuan
verb
- okrywać coś czymś, odgradzać od czegoś, czynić coś niewidocznym
- swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym
melindungi
/
ɔsˈwɔ̃muw/
noun
(zootechnika, zootechniczny) mieszaniec ogiera konia i klaczy osła, bezpłodny;
nagil
/
ɔˈswɔ̃na/
noun
coś, co osłania daną rzecz w celu chronienia jej lub przed nią
lingkup
/
ɔˈtat͡ʃat͡ɕ/
verb
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch)
mengelilingi
/
ɔˈtaku/
noun
(środowiskowy) miłośnik japońskiej popkultury, głównie anime, mangi i gier komputerowych;
otaku
/
ˈɔtxwãɲ/
noun
realna pusta, ogromna, głęboka lub wręcz bezdenna przestrzeń
jurang tanpa dasar
/
ˈɔtɔ/
pronoun
w połączeniu z czasownikiem „być” wskazuje coś lub kogoś w bezpośrednim otoczeniu
inilah
/
ɔˈtɔt͡sʲjɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak afrykański przypominający psa i lisa, z charakterystycznymi długimi uszami;
rubah telinga kelelawar
/
ˌɔtɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
- (matematyka, matematyczny) dowolny zbiór, który zawiera zbiór otwarty, zawierający dany punkt;
- ludzie, z którymi ma się najczęstsze kontakty, którzy są najbardziej znaczący
- łącznie to, co znajduje się blisko ze wszystkich stron
ketetanggaan
adjective
(dawniej, dawny) turecki z epoki Imperium Otomańskiego
Usmaniyah
/
ɔˈtɔskɔp/
noun
(medycyna, medyczny) przyrząd laryngologiczny do badania wnętrza ucha;
otoskop
noun
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;
peritoneum
noun
(uczniowskie) (studencki) zabawa związana z przyjmowaniem uczniów najmłodszych roczników szkół średnich lub wyższych uczelni;
perpeloncoan
/
ɔˈtrɛ̃mbɨ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako wartościowa pasza treściwa lub dodawane do potraw;
dedak
/
ɔtˈːava/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;
Ottawa
/
ɔˈtuxa/
noun
nadzieja wynikająca z przekonania, że będzie lepiej
kepuasan
/
ɔtˈfarʲt͡ɕɛ/
noun
uroczystość założenia, uruchomienia czegoś
pembukaan
/
ɔtˈfartɨ/
adjective
- niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
- o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
- o sklepie: czynny, działający
- ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami
buka
/
ɔtˈfʲjɛrat͡ʃ/
noun
przyrząd służący do otwierania, np. konserw, butelek
pembuka makanan kaleng
/
ɔtˈfʲjɛrat͡ɕ/
verb
powodować, że coś przestaje być zamknięte
membuka
/
ˈɔtfur/
noun
- dziura lub wgłębienie
lubang
- wylot przewodu
mulut
/
ɔˈtɨwɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;
kegemukan
noun
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) mówienie, często publiczne, o czyjejś orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej bez zgody tej osoby;
dilela
/
ˈɔvat/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;
serangga
/
ɔˈvalnɨ/
adjective
- (geometria) mający kształt owalu
- przypominający kształtem owal
oval
/
ˈɔft͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;
domba
biri-biri
verb
zostać wdowcem lub wdową
menduda
/
ˈɔvʲjɛs/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;
haver
/
ˈɔvɔt͡s/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo
- (przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań
buah
- (botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
buah
buah-buahan
/
ɔˈvɔt͡sɛ ˈmɔʒa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne skorupiaki, mięczaki morskie i małże
boga bahari
/
ɔˈvɔt͡sʲɲa/
noun
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni;
inti
/
ɔˈvɔdʲɲa/
noun
(anatomia, anatomiczny) jedna z błon płodowych;
amnion
/
ɔfʲˈɕãnka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie;
bubur
/
ˈɔfʲɕik/
noun
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka;
cacing keremi
noun
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;
ovulasi
/
ɔs/
noun
(geologia, geologiczny) wał lub silnie wydłużony pagórek, powstały wskutek osadzania piasku i żwiru przez płynące wody polodowcowe;
eskar
/
ɔzˈdabʲjät͡ɕ/
verb
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym
menyematkan
/
ɔzˈdɔba/
noun
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś
hiasan
/
ɔˈzdɔbʲɲik/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki upiększające, dające urozmaicenie, ożywiające, uzupełniające melodię
kenyamanan
/
ɔˈzdɔbnɨ/
adjective
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie
ornamental
pronoun
- (biblijny) Księga Ozeasza;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Hosea
/
ɔzˈnat͡ʃat͡ɕ/
verb
- wyrażać określoną treść
bermaksud
- być oznaką
menunjuk
- znakować, wyróżniać, robić znak
tanda
verb
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany
beri tahu
/
ɔzˈnaka/
noun
objaw świadczący o czymś; dowód, znak czegoś
manifestasi
noun
zbiór znaków dotyczących czegoś
tanda
/
ˈɔzɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;
ozon
noun
warstwa zwiększonej koncentracji ozonu w stratosferze Ziemi;
ozonosfer
/
ˈɔzur/
noun
(spożywczy) mięso z języka zwierzęcia
lidah
/
ˈɔwtaʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Ara
/
ˈɔwtaʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;
altar
/
ˈɔwuf/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;
timbal
timbel
/
ɔˈwuvɛk/
noun
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;
pensil
potlot
noun
(biurowość, biurowy) ołówek z wysuwaną grafitową wkładką (rdzeniem), który nie wymaga strugania
pensil mekanik
/
ɔɕ/
noun
- (matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
aksis
- centralna linia danego układu
- (technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;
gandar
/
ɔɕˈt͡ɕistɨ/
adjective
(ichtiologia, ichtiologiczny) o rybie: mająca dużo ości
bertulang
verb
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie
menyilaukan
noun
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;
oktagon
/
ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;
gurita
noun
(geometria) wielościan o ośmiu ścianach
bidang delapan
/
ɔˈɕrɔdɛk/
noun
- instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie
- środkowy, centralny punkt czegoś
- środowisko, okręg, centrum, w którym lub wokół którego coś się skupia
pusat
adjective
stanowiący ośrodek czegoś; dotyczący ośrodka
pusat
noun
(anatomia, anatomiczny) część układu nerwowego odbierająca i przetwarzająca bodźce docierające do organizmu ze środowiska i wytwarzane przez narządy wewnętrzne;
sistem saraf pusat
noun
tradycyjne, oficjalne wyrażenie chęci zawarcia małżeństwa, które zazwyczaj obejmuje zaproszenie do ślubu jednej osoby przez drugą
lamaran
/
ɔˈɕfʲjata/
noun
proces kształcenia, upowszechnienia wiedzy i kultury w społeczeństwie
pendidikan
noun
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.
pencerahan
/
ɔɕˈfʲjɛtlat͡ɕ/
verb
rzucać, kierować na coś światło
nyala
/
ˌɔɕfʲjɛˈtlɛ̃ɲɛ/
noun
system lamp zapewniający światło
iluminasi
/
ɔɕt͡ɕ/
suffix
…tworzący rzeczownik od przymiotnika, oznaczający cechę opisywaną przez ten przymiotnik bądź z nim związaną
e- -an
/
ɔɕt͡ɕ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;
tulang
/
ɔˈʒɛ̃ɲit͡ɕ/
verb
zawrzeć związek małżeński z kobietą
mengawinkan
noun
podniecenie, poruszenie
agitasi
/
pa/
interjection
(potocznie, potoczny) wyraz używany przy pożegnaniu z bliską osobą bądź dzieckiem, a także przez dzieci
sampai
/
ˈpaxa/
noun
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;
ketiak
/
ˈpaxʲɲɛ̇t͡ɕ/
verb
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny
berbau
/
paxˈnɔ̃nt͡sɨ/
adjective
taki, który wydziela łatwo wyczuwalny zapach, najczęściej przyjemny
harum
/
paxˈfʲĩna/
noun
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda
kunci paha
/
ˈpat͡sʲjɛ̃nt/
noun
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;
pasien
/
ˌpat͡sɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej;
pasifikasi
noun
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen
pasifisme
/
paˈt͡sɨ̃nka/
noun
osoba bezwolnie sterowana przez innych
pengguna siluman
/
ˈpat͡ʃka/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;
parsel
/
paˈdat͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;
ayan
/
ˈpadat͡ɕ/
verb
- w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
jutuh
- (meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)
mencurahkan
- zlatywać, lecieć w dół
musim gugur
/
ˈpadat͡ɕ ˈjak ˈmuxɨ/
verb
(przenośnie, przenośnia) umierać, ginąć masowo
jatuh seperti lalat
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jednogarnkowa potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkami np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw, przygotowywana na specjalnej patelni z dwoma uchwytami, specjalność kuchni hiszpańskiej;
paela
/
ˈpɛjd͡ʒɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza;
penyeranta
/
paˈɡɔda/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia buddyjska o architekturze pagody (1.1)
pagoda
/
paˈɡurɛk/
noun
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów
bukit
noun
delikatny, kwiatowo-geometryczny deseń tkaniny o orientalnej, przypuszczalnie perskiej, proweniencji
keongan
/
ˈpajat͡s/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś zachowujący się niepoważnie, bez godności
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komiczna postać w dawnej krotochwili
badut
/
ˈpajɔ̃ŋk/
noun
(arachnologia, arachnologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;
labah
laba-laba
/
paˈcistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Pakistan
/
pakt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym
pakta
/
pal/
noun
(budownictwo) gruby słup osadzony w gruncie, pełniący zwykle funkcję konstrukcyjną
pos
/
ˈpalat͡ʃ/
noun
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo
perokok
/
ˈpalãnt/
noun
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę
bajingan
/
ˈpalaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;
Palau
/
palˈt͡ʃatka ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔva/
noun
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu;
serai
/
ˈpalɛt͡s/
noun
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy
jari
jari kaki
/
ˈpalɛt͡s ˌfskazuˈjɔ̃nt͡sɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;
jari telunjuk
noun
(anatomia, anatomiczny) trzeci palec u ręki
jari hantu
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Indonezji w południowej części Sumatry;
Palembang
/
paˈlɛ̃ɲɛ/
noun
zwyczaj palenia papierosów, tytoniu
merokok
/
ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja/
noun
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka;
paleoantropologi
/
ˌpalɛɔbɔˈtãɲika/
noun
(botanika, botaniczny) nauka o roślinach kopalnych;
paleobotani
/
ˌpalɛɔˈɡrafʲja/
noun
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;
paleografi
/
ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;
paleontologi
/
ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi;
Paleozoikum
/
ˌpalɛɔzɔːˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) nauka o zwierzętach kopalnych;
paleozoologi
/
paˈlɛrmɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;
Palermo
/
ˌpalɛˈstɨ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;
Palestina
adjective
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn
paliatif
/
paˈlʲĩmpsɛst/
noun
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;
palimpsest
/
paˈlʲĩndrɔ̃m/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);
palindrom
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) element liturgicznego stroju metropolity;
palium
/
paˈlʲivɔ/
noun
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach;
bahan bakar
/
ˈpalʲit͡ɕ/
verb
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
rokok
/
ˈpalːat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;
paladium
/
ˈpalma/
noun
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;
palem
pohon palem
noun
(medycyna, medyczny) zbyt szybkie bicie serca;
palpitasi
/
ˈpaltɔ/
noun
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą
mantel
/
ˈpalux/
noun
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;
ibu jari kaki
/
ˈpãw̃flɛt/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji
buklet
/
pãˈmʲjɔ̃ntka/
noun
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę
oleh-oleh
/
pãˈmʲjɛ̃ntat͡ɕ/
verb
- przechowywać informacje w pamięci i potrafić je odtwarzać
- (o przedmiotach) pochodzić z dawnych czasów
- dbać, troszczyć się o kogoś lub o coś
ingat
noun
wspomnienia spisywane przez kogoś, zwykle na własne potrzeby
buku harian
/
ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
noun
- fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości
- (informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
ingatan
- zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
ingatan
kenangan
/
pãn/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie
Tuhan
/
pãn/
noun
- zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
- z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
- feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
- pracodawca dla służby
- właściciel niewolników
tuan
/
ˌpãnaˈt͡sɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo
panasea
/
pãˈnãma/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Panama
/
pãnˈt͡sɛrʲɲik/
noun
- (zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
armadilo
- (marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;
kapal tempur
/
ˈpãnt͡sɛʃ/
noun
- (wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym
- (zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym;
lapis baja
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny tybetański, najwyższy obok dalajlamy;
Panchen Lama
/
ˈpãnda/
noun
- (zoologia, zoologiczny) panda mała
- (zoologia, zoologiczny) panda wielka
panda
/
pãnˈdɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)
pandemi
/
pãnˈdɔra/
pronoun
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;
Pandora
noun
osoba biorąca udział w panelu dyskusyjnym jako członek zespołu ekspertów lub specjalistów
panelis
/
ˈpãɲi/
noun
- zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
- bogini
- pracodawczyni dla służby
- władczyni
Ibu
/
pãˈɲɛ̃nka/
noun
młoda dziewczyna
Nona
/
ˈpãɲika/
noun
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)
kepanikan
/
ˈpãnːa/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;
Virgo
/
ˈpãnːa/
noun
- kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)
- dziewczyna, młoda kobieta
nona
/
ˈpãnːa ˈmwɔda/
noun
kobieta w dniu swojego ślubu
pengantin
/
pãˈnɔ̃ɲja/
pronoun
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;
Panonia
/
ˌpãnɔˈrãma/
noun
rozległy, szeroki widok
pemandangan
/
ˌpãnɔˈvãɲɛ/
noun
- władza
kedaulatan
- okres władzy danego monarchy
pemerintahan
/
pãˈnɔvat͡ɕ/
verb
- być panem, przywódcą czegoś
- być panem, władcą kraju, królestwa
pemerintahan
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi
panpsikisme
noun
(filozofia, filozoficzny) (seksuologia, seksuologiczny) postrzeganie wszelkich zjawisk w świecie przez pryzmat seksualny;
panseksualitas
adjective
(psychologia, psychologiczny) dotyczący panseksualizmu
panseksual
/
ˌpãntɛˈ<sup>j</sup>ista/
noun
osoba wyznająca panteizm
panteis
/
pãnˈtɛɔ̃n/
noun
- (przenośnie, przenośnia) ogół najwybitniejszych przedstawicieli narodu albo jakiejś dziedziny sztuki
- (starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;
- ogół bogów jakiejś religii;
masyarakat dewa
noun
- (systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji;
- (zoologia, zoologiczny) kot z gatunku pantera mglista (1.1)
macan dahan
/
pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna/
noun
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;
macan tutul salju
/
pãnˈtɔfɛl/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj lekkiego, płytkiego, wsuwanego buta
sepatu
/
pãnˈtɔɡraf/
noun
- przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń;
- przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe;
pantograf
/
ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;
pantomim
/
ˈpapʲjɛr/
noun
- wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
- (potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument
kertas
/
ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ/
noun
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;
kertas tisu
/
ˈpapʲjɛr ˌvartɔɕˈt͡ɕɔvɨ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;
jaminan
/
ˈpapʲjɛrʲ ˈɕt͡ɕɛrnɨ/
noun
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;
ampelas
/
paˈpʲjɛrɔs/
noun
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;
rokok
noun
osoba lub grupa ludzi sprawiająca wrażenie silnej, lecz będąca w rzeczywistości słaba
harimau kertas
/
ˈpapʲjɛʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;
paus
noun
nauka, która zajmuje się badaniem i odczytywaniem rękopisów;
papirologi
/
paˈpʲirus/
noun
- (botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;
- materiał pisarski, wyrabiany z włókien papirusu (1.1);
- zwój lub dokument spisany na papirusie (1.2)
bardi
/
ˈpaprɔt͡ɕ/
noun
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;
paku
/
ˈpaprɨka/
noun
- (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;
- (spożywczy) jarzyna z owocu papryki (1.1);
lada
- (spożywczy) czerwona, sypka przyprawa sporządzona z owocu papryki (1.1)
paprika
/
paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;
Papua Nugini
noun
autochtoniczny mieszkaniec Nowej Gwinei;
orang Papua
/
paˈpuɡa/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
- (ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
nuri
/
ˈpara/
noun
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;
uap air
uap
/
ˈpara ˈvɔdna/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) woda w gazowym stanie skupienia;
uap air
/
ˌparaˈbɔla/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria;
- (matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;
parabola
/
paˈrada/
noun
- (jeździectwo, jeździecki) w ujeżdżeniu: zatrzymanie i zebranie konia;
halte
- (wojskowość, wojskowy) uroczysty przegląd wojsk połączony z defiladą;
- efektowny przemarsz z udziałem wielu osób;
parade
adjective
(przestarzałe, przestarzały) śmieszny, zabawny, pocieszny; ((ironicznie)) wyborny, świetny
aneh
/
paˈradɔks/
noun
- zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią
- rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
paradoks
/
ˌparaˈdɨɡmat/
noun
- (filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
- (językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;
paradigma
noun
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;
Sorga
noun
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;
Sorga
/
paˈrafʲja/
noun
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;
paroki
/
paˈraɡɔ̃n/
noun
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar
bon
/
paˈraɡraf/
noun
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;
artikel
/
paˈraɡvaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Paraguay
/
paˈralʲiʃ/
noun
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego
kelumpuhan
verb
utrudniać swobodne funkcjonowanie czegoś
melumpuhkan
/
ˌparalɔtʲˈɲarstfɔ/
noun
(sport, sportowy)sport i forma rekreacji polegająca na lataniu przy użyciu paralotni:
paralayang
/
paˈrãmɛtr̥/
noun
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)
parameter
/
ˌparãnɔ<sup>j</sup>iˈdalnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mający pewne cechy paranoi, podobny do paranoi
paranoid
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;
paranoia
/
paˈrapɛt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) w fortyfikacjach: mur lub nasyp, biegnący szczytem wałów od strony zewnętrznej, osłaniający chodnik straży
pembirih
/
ˌparapsɨxɔˈlɔɟja/
noun
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;
parapsikologi
/
paˈrasɔl/
noun
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem
payung
/
ˌparaˈsɔlka/
noun
mały, rozkładany parasol dla kobiet
payung
/
ˌparazɨtɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;
parasitologi
noun
działka gruntu utworzona poprzez wydzielenie jej z większego obszaru
petak
/
ˈpardva/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus;
ayam salju
/
ˈpardva ˈɡurska/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;
ayam-salju batu
noun
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;
pareidolia
noun
(meteorologia, meteorologiczny) słońce poboczne;
parhelion
noun
- człowiek uważany w jakiejś grupie za gorszego, pogardzany
- w Indiach: człowiek należący do jednej z najniższych kast lub będący poza systemem kastowym;
paria
/
park/
noun
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;
taman
/
ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ/
noun
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;
taman nasional
noun
(turystyka, turystyczny) teren z atrakcjami i punktami gastronomicznymi
taman hiburan
/
ˈparkãn/
noun
ogrodzenie drewniane złożone z desek, sztachet, drągów (dylów);
pagar
/
ˈparʲcĩŋk/
noun
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;
lapangan parkir
/
parˈkɔvat͡ɕ/
verb
zostawiać pojazd na parkingu, miejscu przeznaczonym do zatrzymania pojazdu lub innym wolnym miejscu
parkir
/
parˈlãmɛ̃nt/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) w dawnej Francji sądy królewskie, ustanowione w XIII wieku przez Ludwika IX;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;
- gmach, w którym obraduje parlament (1.1)
Dewan Perwakilan Rakyat
/
ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący parlamentu, związany z parlamentem
parlementer
/
ˈparma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; stolica prowincji Parma (1.2);
Parma
/
paˈrɔdʲja/
noun
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;
parodi
noun
- (medycyna, medyczny) nasilenie się choroby
- (przenośnie, przenośnia) napad żalu, gniewu lub śmiechu
paroksismal
/
paˈrɔvat͡ɕ/
verb
wydzielać parę wodną
setom
noun
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;
kapa uap
/
paˈrɔvɨ/
adjective
zasilany parą, wykorzystujący parę do działania
setom
noun
(astronomia, astronomiczny) (jednostka miary) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;
parsec
/
ˈpartɛr/
noun
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią
lantai dasar
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina historyczna, położona w dzisiejszym północno-wschodnim Iranie i Turkmenistanie, na południowy wschód od Morza Kaspijskiego;
Parthia
/
ˈpartʲja/
noun
(zobacz) partia polityczna
partai
/
ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃna/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;
partai politik
/
ˈpartnɛr/
noun
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu
mitra
/
ˈpartɨ/
noun
(książkowy) przyjęcie towarzyskie
partai
noun
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;
partisi
/
parˈtɨjnɨ/
adjective
związany z partią polityczną, dotyczący partii politycznej
partai
/
ˌpartɨˈkuwa/
noun
(gramatyka) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;
partikel
/
ˌpartɨˈtura/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;
pemisahan
noun
(wojskowość, wojskowy) forma walki zbrojnej z ukrycia
gerilya
/
paˈruzʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ponowne przyjście Chrystusa na świat,
parousia
/
ˈparɨs/
pronoun
- (mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317;
Paris
/
paˈrɨtɛt/
noun
zasada równości proporcji dwóch lub więcej wielkości, określana prawnie a priori;
kesamaan
/
ˈparɨʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;
Paris
/
paˈʒɨstɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) własność zmiany znaku funkcji falowej lub pola kwantowego przy zmianie znaku jednego z jej argumentów;
kesamaan
/
pas/
noun
- miejsce wokół ciała wzdłuż bioder, gdzie nosi się pas (1.1)
pinggang
- część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;
- (technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości
- długi rząd czegoś
sabuk
noun
pas, który zabezpiecza przed urazem w razie wypadku;
sabuk pengaman
/
ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji;
Sabuk Kuiper
noun
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;
sabuk asteroid
/
ˈpas ːtarˈtɔvɨ/
noun
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów
bandar udara perintis
/
ˈpasat/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika;
angin pasat
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, w Bawarii, bezpośrednio przy granicy z Austrią;
Passau
/
paˈsaʒɛr/
noun
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem
penumpang
/
ˈpasxa/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;
Paskah
/
ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲd͡ʑi/
noun
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu
bilah alat
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na skupie, przechowywaniu lub sprzedaży rzeczy kradzionych;
penanganan
/
ˈpaɕɛrp/
noun
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa
anak tiri
/
ˌpaɕiˈkɔ̃ɲik/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) zwykle zielony, skoczny owad;
belalang
/
ˈpasʲja/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) utwór artystyczny lub przedstawienie religijne opisujący mękę Jezusa Chrystusa
- silne zainteresowania, zamiłowanie
dorongan
/
paˈsʲjɔ̃nat/
noun
osoba, która się czymś pasjonuje
asyik
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze Zgromadzenia Męki Pańskiej założonego przez św. Pawła od Krzyża;
pasionis
/
ˈpaskal/
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI;
pascal
/
paˈskudnɨ/
adjective
bardzo brzydki
buruk
noun
(geografia, geograficzny) ciąg gór ułożonych w jednej linii lub w jednym kierunku, tworzących wyraźnie wydzieloną jednostkę krajobrazową, o wspólnej genezie geologicznej, podobnej budowie i ciągłości grzbietów;
pegunungan
/
paˈsɔvat͡ɕ/
verb
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się
adjustar
/
paˈsɔʒɨt/
noun
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
parasit
noun
negatywny typ zależności między żywicielem a pasożytem, gdy pasożyt żyje kosztem gospodarza i działa na jego szkodę, równocześnie nie mogąc bez niego utrzymać się przy życiu
parasitisme
/
ˈpasta/
noun
substancja o stałej, ale kleistej konsystencji; coś, czym można smarować
semir sepatu
noun
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia;
semir sepatu
/
ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;
pasta gigi
/
ˌpastɛrɨˈzat͡sʲja/
noun
(spożywczy) metoda konserwacji żywności przez jej podgrzewanie;
pasteurisasi
/
ˈpastɛʃ/
noun
- (zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun
gembala
/
ˈpastʲiʃ/
noun
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;
pastiche
/
ˈpastɔr/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki;
pendeta
noun
człowiek wypasający hodowlane zwierzęta domowe
gembala
/
paˈstfʲiskɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt
padang rumput
/
paˈstɨlka/
noun
lek w postaci małego krążka
pastiles
/
ˈpaʃa/
noun
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika;
pasha
/
ˈpaʃpɔrt/
noun
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;
paspor
/
ˈpaʃtɛt/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
kesulitan
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka
pastei
/
ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;
foie gras
/
ˌpataˈɡɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;
Patagonia
/
paˈtɛlʲɲa/
noun
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;
penggorengan
wajan
perendangan
noun
(kościelny) okrągła, zwykle pozłacana tacka na hostię lub do nakrywania kielicha podczas liturgii
patena
/
ˈpatɛ̃nt/
noun
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;
oktroi
noun
(medycyna, medyczny) czynnik chorobotwórczy; czynnik (np. drobnoustrój) zdolny wywołać dane schorzenie
patogen
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w zakresie patologii
patolog
/
ˌpatɔˈlɔɟja/
noun
- (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
- (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu żywego organizmu
- (socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa
patologi
/
paˈtrʲjarxa/
noun
- (biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
- (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
- (przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie
batrik
/
ˌpatrʲjarˈxalnɨ/
adjective
- związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu
- związany z patriarchą, dotyczący patriarchy
patriarkal
/
paˈtrʲjɔta/
noun
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej
patriot
/
ˌpatrʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- taki, którego cechuje patriotyzm
- związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu
patriotik
/
paˈtrʲjɔtɨsm̥/
noun
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;
patriotisme
verb
wykonywać obchód kontrolowanego terenu
berpatroli
/
ˈpaṭʃɛt͡ɕ/
verb
- kierować wzrok na coś lub na kogoś
- obserwować, zauważać
- pojmować lub oceniać coś w pewien sposób
melihat
/
ˈpaṭʃɛd͡ʑ ˈvʲilʲcɛ̃m/
verb
patrzeć wrogo, z niechęcią, nieżyczliwie
melihat dengan geram
/
ˈpatɨk/
noun
cienkie drewienko
ranting
/
ˈpawza/
noun
- przerwa w jakiejś czynności
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przerwa między dźwiękami;
beristirahat
- (edukacja, edukacyjny) przerwa między lekcjami w szkole
istirahat
verb
- robić przerwę na chwilę; zatrzymywać na pewien czas
- wstrzymywać odtwarzanie
beristirahat
/
paf/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)
merak
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino;
Pavia
/
ˈpavʲjãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;
babun
noun
(ornitologia, ornitologiczny) samica pawia
merak betina
/
pazˈnɔcɛ̇t͡ɕ/
noun
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;
kuku
/
ˈpazur/
noun
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;
cakar
/
ˈpawat͡s/
noun
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka
istana
keraton
/
paˈwɛt͡ʃka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (zobacz) pałeczki
penjepit
/
paˈwɛt͡ʃʲci/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) azjatycki przyrząd do nabierania jedzenia;
sumpit
/
ˈpawka/
noun
- (potocznie, potoczny) uderzenie pałką (1.1)
- kij służący do uderzania, najczęściej drewniany lub gumowy, tępo zakończony
ranting
/
ˈpãj̃stfa t͡sɛ̃nˈtralnɛ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) podczas pierwszej wojny światowej: Niemcy, Austro-Węgry, Turcja i Bułgaria;
Blok Sentral
/
ˈpãj̃stfɔ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;
negara
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;
Negara Islam
/
ˈpãj̃stfɔ izˈraɛl/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa
Negara Israel
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym władza centralna sprawuje niemal całkowitą kontrolę nad życiem obywateli, stosując surowe środki przymusu, nadzoru i represji, często ograniczając swobody obywatelskie, wolność słowa i opozycję polityczną;
negara polisi
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto-państwo w Europie Południowej;
Negara Kota Vatikan
/
pãj̃ˈstfɔvɔɕt͡ɕ/
noun
zespół właściwości cechujących państwo; (także, też) odrębność, niezależność państwowa
kehidupan bernegara
/
paɕ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;
halaman
/
paʑˈd͡ʑɛrʲɲik/
noun
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);
oktober
Oktober
/
pxat͡ɕ/
verb
- (przenośnie, przenośnia) namawiać do czegoś
- przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu
dorong
/
ˈpxlʲi ˈtark/
noun
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi sprzedawanymi tanio, okazyjnymi artykułami dla kolekcjonerów;
pasar loak
/
ˈpxʲɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ ˈkulɔ̃w̃/
noun
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;
tolak peluru
/
pxwa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;
kutu
pinjal
noun
- (książkowy) słowa pochwały, uwielbienia, adoracji
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: hymn pochwalny skierowany do bogów, najczęściej Apolla;
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: jakakolwiek pieśń zachwalająca bohaterów czy zwyciężców
paian
/
pɛx/
noun
niepomyślny zbieg okoliczności
kesialan
adjective
związany z pedagogiką, wychowawczy
pedagogik
/
ˌpɛdaˈɡɔɟika/
noun
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;
pedagogi
/
ˈpɛdaw/
noun
- (technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
pedal
dayung
pancalan
- (slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści
hemong
homo
/
ˌpɛdɛˈrastʲja/
noun
(dawniej, dawny) kontakty erotyczne dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami;
perjantanan
/
pɛˈdʲjatra/
noun
- (medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy
- (medycyna, medyczny) lekarka dziecięca
dokter anak
/
pɛˈdʲjatrʲja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;
pediatri
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg pielęgnacji stóp
pedikur
/
pɛˈdɔfʲil/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci
pedofil
/
ˌpɛdɔˈfʲilʲja/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;
pedofilia
/
ˈpɛɡas/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;
- (mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;
Pegasus
/
ˈpɛjzaʃ/
noun
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz
lanskap
/
ˈpɛcĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Chin;
Beijing
/
pɛˈlʲikãn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;
pelikan
/
pɛ̃n͇ˈd͡ʒapt͡ʃɨk/
noun
człowiek pochodzenia indoeuropejskiego, mieszkaniec Pakistanu i terenów indyjskiego stanu Pendżab
Punjabi
/
pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci/
adjective
związany z Pendżabem, wywodzący się z Pendżabu
Punjabi
/
pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim
Punjabi
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy penicylin;
penisilin
/
ˈpɛ̃ɲis/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;
penis
zakar
/
ˌpɛ̃ɲitɛ̃nˈt͡sʲjarnɨ/
adjective
dotyczący kar, więźniów, więziennictwa
lembaga pemasyarakatan
noun
nauka zajmująca się ogólnymi zaganieniami dotyczącymi kary
penologi
/
ˈpɛ̃w̃sʲja/
noun
płaca za wykonaną pracę wypłacana w równych odstępach czasu, dotycząca jakiegoś okresu
gaji
/
pɛ̃nˈtaɡrãm/
noun
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;
pentagram
/
ˈpɛ̃ntãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;
pentana
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę
Pentateukh
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;
Pantekostalisme
noun
(biochemia, biochemiczny) czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;
pepsin
/
ˈpɛr ˈkapʲita/
(statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) na głowę (przy przeliczaniu czegoś na osoby)
per kapita
/
pɛrˈfɛkt͡sʲja/
noun
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne
kesempurnaan
/
ˌpɛrfɛkˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
dążenie do doskonałości
perfeksionisme
adjective
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu
sempurna
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;
kinerja
/
pɛrˈfũmɨ/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk
parfum
minyak wangi
noun
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;
perkamen
/
pɛrˈɡɔla/
noun
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;
pergola
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) kilkuletni okres przejściowy poprzedzający menopauzę
perimenopause
/
ˈpɛrʲjɔt/
noun
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie
masa
/
pɛrʲˈjɔdɨk/
noun
czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się;
terbitan berkala
/
pɛrˈkusʲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zestaw różnych instrumentów perkusyjnych;
ketukan
adjective
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: wymagający uderzania do wydobycia dźwięku
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do perkusji
ketukan
noun
(geologia, geologiczny) minerał, wieloskładnikowa skała pochodzenia wulkanicznego, zawierająca kilka procent wody;
perlit
/
pɛrm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej na Uralu, stolica Kraju Permskiego;
Perm
/
ˌpɛrmãˈnɛ̃ntnɨ/
adjective
taki, który trwa nieprzerwanie, bez przerwy, trwały
abadi
noun
(matematyka, matematyczny) każda ustalona kolejność elementów jakiegoś zbioru
permutasi
/
ˈpɛrɔ̃n/
noun
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego
peron
noun
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny, modelowy mechanizm, który raz wprawiony w ruch, pracowałby w nieskończoność bez potrzeby dostarczania energii;
mesin gerak abadi
/
pɛrs/
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu)
farsi
/
pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
Perseus
/
ˈpɛrsʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu;
Persia
/
ˈpɛrsʲci/
adjective
dotyczący Persji, pochodzący z Persji
farsi
/
ˈpɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;
farsi
/
ˌpɛrsɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja/
noun
dostosowywanie przedmiotu do czyichś upodobań
personalisasi
/
pɛrˈsɔ̃nɛl/
noun
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji
para
pegawai
/
ˌpɛrsɔ̃ɲifʲiˈkat͡sʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;
personifikasi
/
ˌpɛrspɛkˈtɨva/
noun
- perspektywy widoki na przyszłość, wizje świetlanej przyszłości
harapan
- (informatyka, informatyczny) widok bazodanowy
- (przenośnie, przenośnia) sposób interpretacji czegoś, punkt widzenia
- daleki widok
penglihatan
- (przenośnie, przenośnia) odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk
- (sztuka) metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku
perspektif
/
ˌpɛrsfaˈdɔvat͡ɕ/
verb
tłumaczyć, wyjaśniać, dowodzić coś komuś; przekonywać o czymś, udowodnić coś; korzystać z perswazji
meyakinkan
/
ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na/
noun
- (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju persymona (1.1)
- (botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;
- (spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)
kesemek
/
ˈpɛru/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;
Peru
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;
Perugia
noun
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy
perbuatan tak wajar
adjective
- (informatyka, informatyczny) podłączony do komputera z zewnątrz
- o mniejszym znaczeniu; drugiej kategorii
- położony na peryferiach, dalej od centrum, na uboczu
perifer
noun
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;
perikop
/
pɛˈrɨskɔp/
noun
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;
periskop
/
ˈpɛrwa/
noun
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;
mutiara
/
ˈpɛstka/
noun
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji
biji
/
ˈpɛstɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;
pesto
/
pɛˈstɨt͡sɨt/
noun
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;
pestisida
/
ˌpɛsɨ̃ˈmʲista/
noun
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy
pesimis
/
ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia
pesimistis
/
pɛˈsɨ̃mʲism̥/
noun
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;
pesimisme
/
pɛt/
noun
(potocznie, potoczny) resztka wypalonego papierosa
puntung
noun
nieduży ładunek wybuchowy dający efekty świetlne i/lub akustyczne
air mancur api
/
pɛˈtɛrzburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;
St. Petersburg
/
pɛˈtɨt͡sʲja/
noun
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;
petisi
/
ˈpɛvʲjɛ̃n/
adjective
całkowicie przekonany o słuszności
aman
/
ˈpɛvʲjɛ̃n/
pronoun
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś
suatu
adverb
pewnego dnia, kiedyś w przeszłości
pada suatu hari
/
ˈpɛvnɨ/
adjective
o człowieku: całkowicie przekonany o czymś, mający silne przeświadczenie
yakin
/
ˈpɛwɛ̃n/
adjective
- (potocznie, potoczny) obfitujący w coś, posiadający tego dużą liczbę
- cały, napełniony do końca
urukan
/
ˈpɛwʲɲa/
noun
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część
badar
/
ˌpɛwnɔ̃mɔt͡sʲˈɲit͡stfɔ/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego
surat kuasa
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu
wali
/
ˈpɛwnɨ/
adjective
wypełniony w największym możliwym stopniu
penuh
verb
- (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zachowywać się w sposób szczególnie uległy
- o ludziach poruszać się wolno, dotykając nieomal brzuchem podłoża lub na czworaka
- o zwierzętach posuwać się powoli, przylegając spodem do podłoża
melata
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kambodży;
Phnom Penh
/
ˈpʲjãna/
noun
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu
busa
/
pʲjä̃ˈɲĩnɔ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;
piano
/
ˈpʲjasɛk/
noun
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;
pasir
pantai pasir
/
pʲjaˈskɔvʲjɛt͡s/
noun
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;
batu pasir
/
ˌpʲjaskɔvʲˈɲit͡sa/
noun
- wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;
- (informatyka, informatyczny) środowisko testowe w programowaniu komputerowym;
bak pasir
/
pʲjaʃˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
usypany z piasku, pełen piasku
berpasir
/
pʲjät͡ɕ/
verb
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos
berkokok
/
ˈpʲika/, /
ˈpʲit͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na spożywaniu substancji niejadalnych;
pika
/
ˈpʲit͡ɕɛ/
noun
spożywanie płynów
peminuman
/
pʲjɛt͡s/
noun
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania
oven
/
pʲjɛt͡s/
verb
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody
menggoreng
/
pʲjɛˈxɔta/
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;
infanteri
noun
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) piechota przeznaczona do działań na morzu i z morza
korps mariner
noun
(książkowy) obejmowanie opieką
angkut
/
ˈpʲjɛt͡ʃɛ̃ɲ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb)
daging panggang
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia
bakar
dibakar
dipanggang
/
ˌpʲjɛt͡ʃɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
- (przenośnie, przenośnia) ostatecznie coś potwierdzać, przesądzać
- opatrywać coś pieczęcią, wykonywać pieczęć
- opatrywać coś pieczęcią, wykonywać pieczęć na zamknięciu w celu zabezpieczenia
mengelak
/
ˈpʲjɛt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
- znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności
lak
- środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu
lambang
/
pʲjɛk/
noun
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);
bintik
/
pʲjɛˈkarʲɲa/
noun
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki
toko roti
/
pʲjɛˈkarʲɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;
oven
/
ˈpʲjɛkaʃ/
noun
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.
tukang roti
/
pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ/
adjective
- (przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny
- dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle
bedebah
/
ˈpʲjɛkwɔ/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
- (przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień
neraka
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu
peziarah
/
pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka/
noun
wędrówka do świętego miejsca
penziarahan
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć
berziarah
/
pʲjɛˈluxa/
noun
(higiena, higieniczny) niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt
lampin
/
pʲjɛˈluʃka/
noun
(higiena, higieniczny) kawałek płótna do przewijania niemowląt
lampin
/
ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka/
noun
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;
perawat
/
pʲjɛˈlɛ̃ŋʲɟɲaʃ/
noun
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych
perawat
/
ˌpʲjɛlɛ̃ŋɡˈnɔvat͡ɕ/
verb
- dbać o coś, zajmować się czymś z dużą dbałością i troską
awat
- dbać o chorych, pomagać w leczeniu chorych
merawat
/
ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;
Piemonte
/
pʲɛ̇ˈɲɔnd͡zɛ/, /
ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s/
noun
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;
uang
duit
/
pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nd͡zɛ/
noun
lm od: pieniądz
duit
/
pʲjɛpʃ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)
lada
merica
noun
(botanika, botaniczny) Piper nigrum, gatunek rośliny z rodziny pieprzowatych;
lada hitam
/
ˈpʲjɛpʃɨt͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać seks
bercinta
/
pʲjɛrdʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) odgłos wydawany podczas wypuszczania gazów trawiennych
flatulensi
/
ˌpʲjɛrdɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) bzdury
tahi banteng
/
pʲjɛr.ˈdɔ.lʲit͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)
entot
/
ˌpʲjɛrdu‿ˈpʲjɛrdu/
interjection
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację
tahi banteng
/
ˈpʲjɛrʲd͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne
kentut
/
ˌpʲjɛrʲjɛˈstrɔjka/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980;
perestroika
/
ˈpʲjɛrʲɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;
kue jahe
roti jahe
/
pʲjɛrˈvʲjastɛk/
noun
- (matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;
akar
- (matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;
berakar
- (chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;
elemen
/
pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
noun
- (chemia, chemiczny) taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
- (chemia, chemiczny) zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
unsur kimia
noun
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;
akar kuadrat
/
ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ/
adjective
urodzony jako pierwszy z potomstwa
anak sulung
/
pʲjɛrˈvɔtnɨ/
adjective
ten, który funkcjonuje jako pierwszy
orisinal
/
ˈpʲjɛrfʃa ˈdãma/
noun
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta;
ibu negara
/
ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔt͡s/
noun
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;
P3K
Pertolongan Pertama Pada Kecelakaan
/
ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918;
Perang Dunia I
/
ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od liczby 1
pertama
kesatu
/
pʲjɛrʲɕ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
- (anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu
payudara
/
ˈpʲjɛrʲɕt͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
- (jubilerstwo, jubilerski) ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem;
- (matematyka, matematyczny) rodzaj struktury algebraicznej;
- krąg naokoło czegoś
cincin
/
pʲjɛrʲɕˈt͡ɕɔ̃nɛk/
noun
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem
cincin
/
pʲjɛs/
noun
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;
anjing
noun
- (zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego;
- (zoologia, zoologiczny) osobnik z gatunku pies domowy (1.1)
bajingan
/
ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈt͡sɨjnɨ/
noun
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby
anjing polisi
/
pʲjɛʃˈt͡ʃɔta/
noun
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś
belaian
/
ˈpʲjɛʃɔ/
adverb
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem
berjalan kaki
/
ˈpʲjɛʃɨ/
adjective
poruszający się jedynie na własnych nogach
pejalan kaki
/
ˈpʲjɛʃɨ/
noun
osoba, która porusza się na własnych nogach
pejalan kaki
/
pʲjɛˈtruʃka/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;
peterseli
/
ˈpʲjɛtɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt religijny w luteranizmie w XVII i XVIII w.;
pietisme
/
pʲjɛ̇̃ɲ/
noun
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi
batang
noun
(anatomia, anatomiczny) dolna część mózgowia, która łączy mózg z rdzeniem kręgowym i kontroluje podstawowe, niezbędne życiowo funkcje
batang ogak
verb
tulić, głaskać okazując czułość
membelai
/
pʲjɛ̇ɕɲ̊/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;
lagu
/
pʲiˈɡuwka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie
pil
/
ˈpʲijak/
noun
- osoba nadużywająca alkoholu
- (potocznie, potoczny) osoba będąca pod wpływem alkoholu
pemabuk
/
pʲiˈjãnɨ/
adjective
pod wpływem alkoholu
mabuk
/
pʲiˈjafka/
noun
- (zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
- (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych
lintah
noun
nałogowe nadużywanie alkoholu
alkoholisme
/
pʲik/
noun
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarnym listkiem w kształcie serca; karta tego koloru;
sekop
/
pʲiˈkãntnɨ/
adjective
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw
pedas
/
ˈpʲicɲik/
noun
rodzaj wypoczynku na łonie natury z jedzeniem zabranym ze sobą;
piknik
verb
(rzadki, rzadko używany) robić piknik
berkelah
/
ˈpʲiksɛl/
noun
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);
piksel
/
pʲikˈtɔɡrãm/
noun
pojęcie przedstawione obrazem;
piktogram
/
ˈpʲilaf/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;
pilaf
/
pʲilˈnɔvat͡ɕ/
verb
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś
mengawal
noun
konieczność pośpiechu
kêgêntingan
/
ˈpʲilnɨ/
adjective
- wymagający pośpiechu, szybkiego działania
mendesak
- gorliwie i rzetelnie coś wykonujący
rajin
/
ˈpʲilɔt/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną;
pengendali jarak jauh
verb
(turystyka, turystyczny) opiekować się turystami
kendali
/
ˈpʲĩnda/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się
bangsat
/
pʲĩˈnɛska/
noun
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką;
paku payung
/
ˈpʲĩŋɡvʲĩn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;
pinguin
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bohater powieści Carla Collodiego;
Pinokio
/
pʲjɔ̃n/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) jedna z bierek w szachach, warcabach i innych grach
bidak
/
ˈpʲjɔ̃nɛk/
noun
- (szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;
bidak
- (przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę
alat
/
pʲjɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo
tegak lurus
/
ˈpʲjɔrũn/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;
petir
kilat
/
ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;
penangkal petir
/
pʲjɔˈsɛ̃nka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;
kidung
/
pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ/
noun
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem;
penyanyi
/
pʲjɔtr̥/
pronoun
imię męskie;
Petrus
/
pʲiˈrat͡stfɔ/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku
pembajakan
/
ˌpʲirãˈmʲida/
noun
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
piramid
noun
- (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) diagram obrazujący piramidę zapachową (1.1)
- (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) hierarchia nut zapachowych w perfumach, ułożona według ich intensywności i kolejności ulatniania się
piramid wangian
/
pʲiˈrãɲja/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;
piranha
/
ˈpʲirat/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;
bajak laut
/
ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;
Pirenia
noun
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;
piroksen
/
ˈpʲirɔl/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N;
pirol
/
ˌpʲirɔˈlʲiza/
noun
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;
pirolisis
/
ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;
piromania
noun
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;
piroteknik
/
ˌpʲirɨdɔˈksɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) jedna z form witaminy B6;
piridoksina
/
ˈpʲisak/
noun
narzędzie do pisania, którym pisze się, używając wymiennych wkładów z atramentem lub żelem
spidol
/
pʲiˈsãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od pisać
kepenulisan
/
pʲiˈsãnka/
noun
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy;
telur Paskah
/
ˈpʲisaʃ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;
penulis
pengarang
/
ˈpʲisat͡ɕ/
verb
- tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
- umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
- tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę
tulis
/
pʲiˈsɛ̃mnɨ/
adjective
odbywający się na piśmie, wyrażony na piśmie
tulis
/
ˈpʲismɔ/
noun
- sposób pisania
- zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
tulisan
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Biblia
Kitab Suci
/
pʲiˈsɔvʲɲa/
noun
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów
ejaan
/
pʲiˈstat͡sʲja/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pistacia L., drzewo z rodziny nanerczowatych;
- (spożywczy) owoc drzewa pistacjowego
badam hijau
/
pʲiˈstɔlɛt/
noun
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;
pistol
/
pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ/
noun
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,
pistol mitraliur
/
pʲiˈsu<sup>w</sup>ar/
noun
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco
urinoar
noun
(anatomia, anatomiczny) podstawowa kość goleni;
tibia
/
ˌpʲitaˈɡɔras/
pronoun
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;
Pythagoras
noun
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce;
buah naga
/
pʲivʲˈɲit͡sa/
noun
podziemne piętro budynku
basemen
/
ˈpʲivɔ/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;
bir
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);
Pisa
/
ˈpʲit͡sːa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;
pizza
/
ˈpʲjurʲɲik/
noun
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;
kotak pensil
/
ˈpʲjurɔ/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
- przyrząd do pisania
bulu
/
ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu/
noun
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana
obat nyamuk
/
ˈpʲjɔ̃ntɛk/
noun
piąty dzień tygodnia
Jumat
hari Jumat
/
ˈpʲjɔ̃ntka/
noun
(slangowo) (potocznie, potoczny) gest przybijania piątki
tos
/
ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od 5
kelima
/
pʲit͡ɕ/
verb
- spożywać płyny
- pić (1.1) alkohol, zwłaszcza nałogowo
minum
/
pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔ̇cɕɔ̃ŋk/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę
Pentateukh
/
pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt mający pięć boków;
segi lima
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;
paranada
/
ˈpʲjɛ̃ŋknɨ/
adjective
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt
cantik
/
ˈpʲjɛ̃nta/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy
tumit
tumit kaki
/
pʲjɛtˈnastɨ/
adjective
od 15
kelima belas
/
pʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 15
lima belas
/
ˈpʲjɛ̃ntrɔ/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej
lantai
/
pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
ordinalAdjective
(matematyka, matematyczny) liczba 5
lima
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 50
lima puluh
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 59
lima puluh sembilan
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 58
lima puluh delapan
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 55
lima puluh lima
noun
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory
pentakosta
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od pięćdziesiąt
kelima puluh
/
ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt/
cardinalNumeral
liczba 500
lima ratus
/
pʲjɛ̃w̃ɕt͡ɕ/
noun
zaciśnięta dłoń
tinju
/
ˈpʲiwa/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;
gergaji
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mechaniczne służące do cięcia drewna, wyposażone w obracający się łańcuch z zębami, który tnie materiał
gergaji listrik
/
ˈpʲiwka/
noun
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy
bola
/
ˈpʲiwka ˈnɔʒna/
noun
- (sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;
- (sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę nożną (1.1)
sepak bola
/
ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇t͡ʃna/
noun
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;
bola tangan
noun
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę siatkową (1.1)
bola voli
/
pʲiwˈkarsʲci/
adjective
związany z piłkarstwem, dotyczący piłkarstwa
bola sepak
/
ˌpʲiwkaˈʒɨci/
noun
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;
sepak bola meja
noun
ogół pisanych utworów literackich
sastra
noun
zdolność posługiwania się pismem
literasi
/
pʲiˈʒãma/
noun
strój, który zakłada się, idąc spać;
piyama
noun
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego;
kesturi
/
ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej;
Pyongyang
/
pɛ‿ka‿ˈbɛ/
acronym
= produkt krajowy brutto;
PDB
/
plat͡s/
noun
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;
lapangan
/
ˈplat͡sɛk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski, zwykle okrągły wypiek, często słodki, z dodatkami
kue tart
/
plaˈt͡sufka/
noun
zakład, instytucja pełniąca rolę przedstawicielstwa handlowego, dyplomatycznego lub innego ośrodka publicznego
pos
/
ˈplaɡa/
noun
masowe, groźne zjawisko, szerzące się i trudne do opanowania
pes
/
ˈplaɟjat/
noun
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;
plagiarisme
/
ˈplakat/
noun
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś
poster
/
ˈplãma/
noun
- brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś
noda
- (przenośnie, przenośnia) hańba, kompromitacja
- część powierzchni jakiegoś przedmiotu różniąca się kolorem lub walorem od tła
rintik
/
ˈplãma swɔ̃ˈnɛt͡ʃna/
noun
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca;
bintik matahari
noun
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;
titik buta
/
plãn/
noun
- to, co chcemy zrobić
- układ czegoś, szkic
rencana
/
plãˈnɛta/
noun
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;
planet
planit
/
plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata/
noun
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;
planet kerdil
/
ˌplãnɛˈtarʲjũm/
noun
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;
planetarium
/
ˈplãŋktɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;
plankton
/
plãˈnɔvat͡ɕ/
verb
zamierzać
berencana
/
ˈplãw̃ʃa/
noun
(książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu
tangga lagu
/
plãnˈtat͡sʲja/
noun
- obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym
kebun
- gospodarstwo rolne specjalizujące się w uprawie rośliny na skalę przemysłową
perkebunan
/
plask/
noun
(potocznie, potoczny) dźwięk plaskania, który powstaje podczas uderzenia o coś płaskiego lub miękkiego
menampar
noun
(pospolicie) uderzenie z otwartej dłoni w twarz
menampar
/
ˈplastɛr/
noun
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany
plester
noun
zdolność do zmiany kształtu lub funkcji pod wpływem siły lub doświadczenia
plastisitas
noun
(botanika, botaniczny) organellum w cytoplazmie większości komórek roślinnych, które pełni podstawowe funkcje metaboliczne;
plastid
/
plaˈtɔ/
noun
(matematyka, matematyczny) płaski obszar przebiegu funkcji
dataran tinggi
/
platˈfɔrma/
noun
- (przenośnie, przenośnia) dziedzina wspólnego działania
- nadwozie ciężarowe pojazdu, przyczepa lub wagon kolejowy z pomostem ładunkowym bez ścian
- płaska pozioma powierzchnia czegoś
peron
/
ˈplatɔ̃n/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;
Plato
/
plaˈtɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;
platina
/
ˈplazma/
noun
- (biologia, biologiczny) osocze krwi;
- (fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;
- (potocznie, potoczny) telewizor z ekranem plazmowym
plasma
/
ˈplaʒa/
noun
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;
pantai
/
plɛˈbʲist͡sɨt/
noun
- (publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie mieszkańców jakiegoś terytorium w celu określenia jego przynależności państwowej;
plebisit
/
ˈplɛt͡sak/
noun
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;
ransel
/
ˈplɛt͡sɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;
punggung
/
plɛˈjadɨ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;
Kartika
/
plɛjˈstɔt͡sɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) starsza epoka czwartorzędu;
pleistosen
/
ˈplɛ̃mʲjɔna/, /
ˈplɛ̃mʲjɛ/
noun
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;
suku
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu
boros kata
/
plɛˈɔ̃nasm̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;
pleonasme
noun
(rolnictwo, rolniczy) łuska ziarna zboża, odpad pozostały po przewianiu
sekam
noun
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych;
apak
/
plʲik/
noun
- (informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;
berkas
- pęk papierów (dokumentów, banknotów)
gepok
/
plɔ̃n/
noun
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców
hasil
/
ˈplɔtka/
noun
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;
gosip
/
ˈpluskfa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;
bangsat
/
ˈpluskfʲjak/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;
kepik
noun
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;
kain bulu
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi
plutokrasi
/
ˈplutɔ̃n/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
- (astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;
Pluto
/
ˈplutɔ̃n/
noun
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów)
peleton
noun
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych
penakar hujan
/
plut͡ɕ/
verb
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę
meludah
/
ˌplɔ̃w̃saˈvʲit͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) mimowolne, nieprawidłowe ruchy obwodowych części ciała;
korea
/
pnɛwˈmatɨka/
noun
(fizyka, fizyczny) nauka, dział inżynierii mechanicznej;
pneumatik
/
pɔ/
preposition
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności
setelah
/
pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ/
adverb
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.
pertama-tama
/
ˈpɔbʲjɛt͡s/
verb
(książkowy) (o spojrzeniu, myślach itp.) zwrócić się ku czemuś lub komuś
ubah
/
ˈpɔbʲit͡ɕ/
verb
- zadać wiele ciosów, uderzyć kogoś lub coś wiele razy
- zwyciężyć kogoś
- wziąć czynny udział w bójce, zadać ciosy jeden drugiemu
memukul
/
ˌpɔbɔjɔˈvʲiskɔ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) miejsce, na którym stoczono bitwę
medan perang
/
pɔˈbrãɲɛ/
noun
- wzięcie, pozyskanie czegoś, często w celu późniejszego wykorzystania lub analizy
pemercontohan
- (informatyka, informatyczny) transfer danych z serwera na urządzenie użytkownika
sedot
/
ˈpɔbrat͡ɕ/
verb
wziąć ślub
mengawinkan
/
pɔˈbud͡zat͡ɕ/
verb
zachęcać do czegoś
rangsang
noun
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie do służby wojskowej;
wajib militer
/
ˌpɔt͡saˈwũnɛk/
noun
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby
ciuman
noun
człowiek pochlebiający komu
penjilat
/
pɔˈxmurnɨ/
adjective
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami
berawan
/
pɔˈxɔdʲɲa/
noun
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;
obor
adjective
taki, który pochodzi od czego
turunan
/
ˌpɔxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
wywodzenie się z czegoś
asal
/
ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ/
acronym
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;
PPOK
noun
(botanika, botaniczny) Dioscorea L., rodzaj tropikalnych pnączy z rodziny pochrzynowatych, wytwarzających jadalne (po obróbce termicznej) bulwy;
ubi
/
ˈpɔxfa/
noun
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;
vagina
verb
uznawać za dobre, słuszne, właściwe
menyetujui
verb
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uwielbić, uczcić
- wyrazić o kimś lub o czymś pozytywną opinię
pujian
/
pɔxˈfawa/
noun
pochwalenie kogoś lub czegoś
pujian
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy
vaginal
/
pɔˈxɨlat͡ɕ/
verb
zginać samego siebie ku dołowi
memiringkan
/
pɔˈt͡ɕɛxa/
noun
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie
kepuasan
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od pocieszyć
kenyamanan
/
ˈpɔt͡ɕisk/
noun
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;
peluru
/
ˈpɔt͡ɕisk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nt͡sɨ/
noun
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;
peluru kendali jelajah
/
ˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;
kereta api
kereta
/
ˈpɔt͡ɕit͡ɕ‿ɕɛ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku
berkeringat
/
ˌpɔt͡ʃɛˈkalʲɲa/
noun
miejsce dla osób, które czekają
ruang tunggu
/
ˈpɔt͡ʃta/
noun
- budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)
kantor pos
- instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
pos
/
pɔt͡ʃˈtufka/
noun
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;
kartu pos
/
pɔˈt͡ʃut͡ɕɛ/
noun
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś
budi
/
pɔt͡ʃˈfarka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;
kepompong
verb
dokonać wielu czynności, aby osiągnąć dany cel
bikin
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) możliwość rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem
kewarasan
adjective
świadomy dokonywanych przez siebie czynów
bertanggung jawab
/
pɔˈt͡ʃɔ̃ntɛk/
noun
to, od czego się coś zaczyna
awal
permulaan
/
ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɨ/
adjective
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś
dini
adjective
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie
pemula
/
pɔt/
preposition
- …wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
- …wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia
bawah
- …wskazujący położenie kogoś lub czegoś przed lub w okolicy omawianego wyrażenia
- …wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku do lub w jego okolicę omawianego wyrażenia
dahulu
- …wskazujący ruch lub położenie kogoś lub czegoś w kierunku przeciwnym do omawianego wyrażenia
kontra
/
pɔˈdãɲɛ/
noun
pismo z prośbą skierowane do władz;
formulir
noun
dar, prezent, to, co się komuś darowuje
hadiah
/
pɔˈdatɛk/
noun
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;
pajak
/
pɔˈdatɛk ˌɔt‿t͡ʃɨ̃nˈːɔɕt͡ɕi ˌt͡sɨvʲilnɔˈpravnɨx/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pobieranego od niektórych umów;
bea materai
/
pɔˈdatɛk ˌɔd‿varˈtɔɕt͡ɕi dɔˈdãnɛj/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość
pajak nilai tambah
/
pɔˈdatʲɲik/
noun
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki
pembayar pajak
adjective
ulegający z łatwością czemuś
berisiko
noun
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku;
penawaran
/
pɔdˈbrudɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg
dagu
noun
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja dźwiękowa lub wideo dostarczana za pomocą RSS;
siniar
/
ˈpɔṭt͡ʃas/
preposition
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności
sementera
/
ˈpɔṭt͡ʃaz ˈɡdɨ/
w tym samym czasie, co
selagi
/
pɔṭˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;
inframerah
noun
osoba urodzona lub osiadła na terenie należącym do władcy
inti
/
pɔdˈːaʃɛ/
noun
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych
loteng
/
ˌpɔdɛjˈmɔvat͡ɕ/
verb
wziąć coś własnego (lub jego część), co znajduje się u kogoś
membatalkan
/
ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy
kecurigaan
adjective
skłonny do podejrzeń lub zdradzający takie nastawienie
curiga
/
pɔˈdɛʃfa/
noun
- (obuwnictwo, obuwniczy) dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami
- (potocznie, potoczny) spodnia część stopy
sol
noun
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna;
upaspesies
/
ˈpɔdɡlɔ̃nt/
noun
wizualna kontrola jakiegoś procesu, działania urządzenia
pratayang
/
ˈpɔdʲjast/
noun
element konstrukcyjny lub architektoniczny umożliwiający wtaczanie na wyższy poziom wszelkiego rodzaju wózków i platform na kołach, w szczególności wózków inwalidzkich
rampa
/
ˌpɔtkɔˈʃulɛk/
noun
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele;
kaus dalam
/
pɔtˈkɔva/
noun
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;
ladam
tapal kuda
/
pɔtˈkrɛɕlat͡ɕ/
verb
- (przenośnie, przenośnia) kłaść w wypowiedzi nacisk na pewien fakt
- zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę
menggarisbawahi
noun
(potocznie, potoczny) znak podkreślenia
garis bawah
noun
rzecz podłożona pod coś
dasar
noun
zależność od kogoś lub czegoś
jajahan
/
pɔdˈlɛvat͡ɕ/
verb
(ogrodnictwo, ogrodniczy) zasilać roślinę w wodę
siram
/
ˈpɔdmʲjɔt/
noun
- (filozofia, filozoficzny) człowiek, jednostka
soal
- (gramatyka) wyraz lub fraza określająca wykonawcę lub odbiorcę czynności;
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś
subjek
adjective
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza
kapal selam
/
ˈpɔdmux/
noun
strumień powietrza
berhembus
/
ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;
langit-langit
/
pɔdʲˈɲɛt͡sat͡ɕ/
verb
wywoływać czymś stan silnego pobudzenia seksualnego
rangsang
/
pɔdˈnɔɕit͡ɕ/
verb
- unieść, wziąć coś do góry
- ustawiać coś do pionu
mengambil
verb
(matematyka, matematyczny) mnożyć pewną liczbę przez samą siebie
kuadrat
/
pɔdˈnuʒɛ/
noun
miejsce u spodu czegoś, co się wznosi
alas
noun
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie
sandaran kaki
/
pɔˈdɔbat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym
suka
/
pɔˈdɔbnɨ/
adjective
- (geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;
- wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd
mirip
noun
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;
bintara
/
pɔdˈɔlɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze dzisiejszej zachodniej Ukrainy oraz w Republice Mołdawii na lewym brzegu Dniestru;
Podolia
noun
człowiek umyślnie wzniecający pożar
pembakar
noun
kobieta umyślnie wzniecająca pożar
pembakar
/
ˌpɔtpaˈlɛ̃ɲɛ/
noun
umyślne podłożenie ognia mające na celu wywołanie pożaru;
pembakaran disengaja
/
ˈpɔtpʲis/
noun
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)
tanda tangan
/
ˌpɔtpʲiˈsãɲɛ/
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od podpisać
- nazwa czynności składania podpisu pod dokumentem, zwłaszcza uroczyście i publicznie
paraf
/
ˌpɔtpʲiˈsɨvat͡ɕ/
verb
- składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie
- pisać swoje imię i nazwisko
menandatangani
/
pɔtˈpɔra/
noun
(architektura, architektoniczny) wąski, wysoki element konstrukcyjny podtrzymujący np. sufit;
abutmen
verb
uznawać czyjąś władzę
mengumpulkan
/
ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;
letnan kolonel
adjective
będący imitacją czegoś; niebędący oryginalnym
palsu
noun
(spożywczy) jadalne narządy wewnętrzne zwierząt, z wyjątkiem mięsa;
jeroan
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem;
upafamili
/
pɔḍˈʒut͡sat͡ɕ/
verb
rzucać coś w górę na niezbyt dużą wysokość
lontar
verb
ciąć, rżnąc od spodu
iris
/
ˈpɔdruʃ/
noun
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego
perjalanan
noun
podróż odbywana przez parę nowożeńców
bulan madu
/
pɔdˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;
buku ajar
verb
dokonywać ruchy w górę, wyraźnie odbijając się od podłoża
bentur
/
pɔtˈstava/
noun
- to, na czym coś stoi
- pewna zasada, baza teoretyczna
dasar
/
ˌpɔtstaˈvɔvɨ/
adjective
główny, elementarny
dasar
/
ˈpɔtstɛ̃mp/
noun
przemyślane działanie mające na celu oszukanie kogoś
akal
noun
krótkie, ogólne przedstawienie jakiejś sprawy
ringkasan
/
pɔṭˈʃɛfka/
noun
(krawiectwo) cienka tkanina wszyta po wewnętrznej stronie ubrania
sulih suara
/
ˌpɔtṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ/
verb
trzymać kogoś lub coś, nie dać komuś, czemuś upaść, być podporą czegoś
bantu
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) tytuł uzupełniający, umieszczany po tytule właściwym
judul bawah
/
pɔˈduʃka/
noun
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;
bantal
/
pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna/
noun
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;
kantung udara
/
ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛt͡s/
noun
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;
kapal bantalan udara
verb
- zwiększać dwukrotnie
- zwiększać się dwukrotnie
berpasangan
/
pɔdˈvɔʑɛ/
noun
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;
sasis
noun
miejsce podwyższone
anjungan
noun
(anatomia, anatomiczny) kluczowa część mózgu, fragment międzymózgowia (położona pod wzgórzem), jeden z najważniejszych ośrodków regulacyjnych w organizmie, łączący układ nerwowy z układem dokrewnym, co warunkuje utrzymanie homeostazy
hipotalamus
adverb
dwa razy tyle
berpasangan
/
pɔˈdvujnɨ/
adjective
- składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części
- dwa razy większy, z dwa razy większą liczbą czegoś
ganda
/
pɔdˈvurkɔ/
noun
przestrzeń przydomowa ogrodzona lub otoczona zabudowaniami
halaman belakang
/
pɔdˈvuʒɛ/
noun
plac obok domu, najczęściej otoczony ogrodzeniem i zabudowaniami
halaman belakang
/
ˌpɔdɨplɔ̃ˈmɔvɨ/
adjective
odbywający się po uzyskaniu dyplomu
pascasarjana
noun
(technologia, technika, techniczny) części montowane ze sobą
komponen
/
ˈpɔd͡ʑaw/
noun
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części
divisi
/
pɔˈd͡ʑivʲjät͡ɕ/
verb
darzyć podziwem
keajaiban
/
pɔˈdɔ̃w̃ʒat͡ɕ/
verb
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku
mengikuti
/
pɔdˈwɔɡa/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże
lantai
/
ˈpɔdwɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co podłe; cecha tych, którzy są podli
kepengecutan
/
pɔdˈwɔʒɛ/
noun
- spodnia warstwa
- przyczyna
alas
/
pɔdˈwuʒnɨ/
adjective
wąski, o wydłużonym kształcie
memanjang
/
ˈpɔdwɨ/
adjective
- pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę
- wynikający z czyjejś niegodziwości
nilai tengah
verb
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego
melembai
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy utwór pisany wierszem opisujący ciąg wątków lub refleksji
puisi
/
pɔˈɛta/
noun
literat piszący wiersze, tworzący poezję
penyair
pujangga
penyajak
/
pɔˈɛtka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze
penyair
/
pɔˈɛzʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką
puisi
verb
nadać określoną barwę, używając jakich substancji
rona
verb
traktować kogoś lub coś z pogardą
menghina
/
ˌpɔɡaˈvɛ̃ntka/
noun
krótka, lekka rozmowa
obrolan
/
pɔˈɡãj̃sʲci/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem
kafir
/
pɔˈɡãj̃stfɔ/
noun
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych
paganisme
/
ˈpɔɡlɔ̃nt/
noun
opinia na określony temat
pandangan
/
pɔˈɡɔda/
noun
chwilowy stan atmosfery;
cuaca
/
pɔˈɡɔdnɨ/
adjective
(książkowy) pełen spokoju, wesoły, odznaczający się pogodą ducha
aman
/
ˈpɔɡɔ̃ɲ/
noun
podążanie za czymś/kimś w celu schwytania tego obiektu; pościg
pengejaran
/
ˈpɔɡrɔ̃m/
noun
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej
pogrom
/
ˈpɔɡʒɛp/
noun
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi
pemakaman
penguburan
verb
pochować zmarłego
memendam
/
pɔˈɡruʃka/
noun
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.
ancam
noun
świadome naruszenie norm, praw
pelanggaran
verb
- (przenośnie, przenośnia) czynić gruntowniejszym, bardziej dokładnym
- powodować stanie się głębszym
- (przenośnie, przenośnia) stawać się bardziej gruntownym, dokładniejszym
- stawać się głębszym
memperdalam
/
ˈpɔ<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
podawać napój
beri minum
/
pɔˈjavʲjät͡ɕ‿ɕɛ/
verb
stawać się widocznym, jawnym
muncul
/
ˌpɔjaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ‿ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od pojawić się
manifestasi
/
ˈpɔjast/
noun
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;
kendaraan
/
ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇t͡ʃɨ/
adjective
taki, który jest tylko jeden; osobny
singel
/
pɔˈjɛ̃mʲɲik/
noun
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje
wadah
/
pɔˈjɛ̃mnɔɕt͡ɕ/
noun
- parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić
kapasitas
- (elektryczność) zdolność ciała do gromadzenia ładunku elektrycznego;
kemampuan
/
ˈpɔjmat͡ɕ/
verb
złapać kogoś i pozbawić wolności, wziąć do niewoli
tangkap
/
pɔˈjuṭʃɛ/
adverb
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym
lusa
/
ˈpɔkarm/
noun
pożywienie organizmów żywych danego gatunku (w szczególności człowieka);
makanan
adjective
dotyczący pokarmu
digestif
/
ˈpɔkas/
noun
prezentacja jakichś umiejętności, przedmiotów itp.
acara
/
ˌpɔkaˈzɨvat͡ɕ/
verb
- (technologia, technika, techniczny) o przyrządach pomiarowych: wskazywać wartość wielkości mierzonej
- dawać możliwość zobaczenia czegoś
- demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności
- wskazywać w jakimś kierunku
- wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś
tunjukkan
noun
(historia, historyczny, historycznie) służący dworski
boi
/
ˌpɔkɔˈjɔvɨ/
noun
osoba odpowiedzialna za utrzymanie porządku w pokoju
boi
/
ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
- członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)
- grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku
- grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń
generasi
/
ˌpɔkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ/
verb
odnosić zwycięstwo nad kimś
mengalahkan
/
pɔˈkɔra/
noun
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom
kerendahan hati
adjective
nie wywyższający się, skromny
rendah hati
anut
/
ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka;
kekerabatan
/
pɔˈkrɛvnɨ/
adjective
wykazujący podobieństwo do kogoś lub czegoś pod jakimś względem
berdekatan
/
pɔˈkrɨva/
noun
przedmiot służący do nakrywania, przykrywania czegoś
sampul
/
pɔˈkrɨvat͡ɕ/
verb
- (handel, handlowy) płacić, zapewniać całkowite finansowanie danej części
- (zootechnika, zootechniczny) zapładniać
- nanosić coś na coś
lingkup
/
pɔˈkusa/
noun
trudne do opanowania pragnienie
goda
/
ˌpɔkuˈtɔvat͡ɕ/
verb
odprawiać pokutę
bayar
/
ˈpɔkuj/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) spokój
damai
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
damai
perdamaian
- (budownictwo) część mieszkania, izba
kamar
ruang
/
ˈpɔkuj ɡɔɕˈt͡ɕĩnːɨ/
noun
w domku, w rezydencji: dodatkowy pokój dla ewentualnych gości, którzy zdecydują się przenocować
ruang tamu
/
ˈpɔkwat/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;
dek
verb
zginać się do ziemi; pochylać się do podłoża
memiringkan
/
pɔˈkwɔɕɛ/
noun
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) skutek czyjegoś działania
buah
/
ˈpɔlak/
noun
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;
orang Polandia
/
ˈpɔldɛr/
noun
- (geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech
- (geografia, geograficzny) obszar nadrzeczny będący naturalnym terenem zalewowym
polder
/
ˈpɔlɛ/
noun
- (rolnictwo, rolniczy) część ziemi przeznaczona pod uprawę;
- (fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
bidang
medan
/
ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ/
noun
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie
medan perang
/
ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨt͡ʃnɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła;
medan listrik
noun
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad
kotak penalti
noun
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;
medan magnet
noun
(rolnictwo, rolniczy) podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż
sawah
/
pɔˈlɛt͡sat͡ɕ/
verb
przedstawiać kogoś lub coś w korzystnym świetle
menganjurkan
/
ˌpɔlɛˈt͡sɛ̃ɲɛ/
noun
zaprotegowanie kogoś
rekomendasi
/
pɔˈlɛɡat͡ɕ/
verb
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania
tergantung
/
pɔˈlɛ̃mʲika/
noun
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji
polemik
kontroversi
perbincangan
perdebatan
/
pɔˈlɛpʃat͡ɕ/
verb
zmieniać coś na lepsze
memperbaiki
/
ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;
poliamori
/
ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja/
noun
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami;
poliandri
/
pɔˈlʲit͡sʲja/
noun
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;
polisi
noun
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych
polisi lalu lintas
/
pɔˈlʲit͡sʲjãnt/
noun
funkcjonariusz policji
polisi
/
ˌpɔlʲiˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z policją
kepolisian
/
pɔlʲiˈt͡ʃalnɨ/
adjective
- (o rzeczownikach) taki, który może mieć liczbę większą niż pojedyncza i mieć przedimek nieokreślony
- taki, który daje się policzyć
terhitung
/
pɔˈlʲit͡ʃɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa
pipi
roman
/
ˌpɔlʲit͡ʃˈkɔvat͡ɕ/
verb
bić kogoś w policzek, uderzać w twarz otwartą dłonią
menampar
noun
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;
polifoni
/
ˌpɔlʲiˈɡãmʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami
poligami
/
ˌpɔlʲiˈɡlɔta/
noun
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami;
multibahasawan
/
ˌpɔlʲiˈxɨ̃mʲɲja/
pronoun
(mitologia grecka) muza poezji sakralnej i hymnicznej oraz pantomimy, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Polihimnia
noun
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;
polimer
/
ˌpɔlʲĩmɛrɨˈzat͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) proces chemiczny, w wyniku którego ze związków o małej masie cząsteczkowej (monomerów) powstają związki o dużej masie cząsteczkowej (polimery);
polimerisasi
noun
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;
polimorfisme
/
ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Oceanii;
Polinesia
/
ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈt͡suska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;
Polinesia Perancis
noun
mieszkaniec Polinezji
orang Polinesia
noun
(urzędowy) dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia;
polis
adjective
dotyczący politechniki, związany z politechniką
politeknik
/
ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;
politeisme
/
ˌpɔlʲitɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się ogólnie pojętą polityką;
ilmu politik
noun
(książkowy) współczucie, litość, często połączone z lekceważeniem lub pobłażliwością
empati
/
ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce
politik
/
pɔˈlʲitɨk/
noun
osoba zajmująca się polityką
politikus
ahli politik
/
pɔˈlʲitɨka/
noun
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;
politik
/
ˈpɔlɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;
polonium
/
ˌpɔlɔˈvãɲɛ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia
berburu
- (łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
perburuan
/
pɔˈlɔvat͡ɕ/
verb
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić
berburu
buru
/
ˈpɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;
Polandia
/
ˈpɔlsʲci/
adjective
odnoszący się do Polski lub Polaków
bahasa polandia
/
ˈpɔlsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;
bahasa polandia
/
pɔlˈʃt͡ʃɨzna/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski
bahasa Polandia
noun
niewidzialny duch, hałasujący w nawiedzanym domu
poltergeist
/
pɔˈlut͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) mimowolny wytrysk nasienia u mężczyzn podczas snu
pencemaran
/
ˌpɔlɛ̃ndˈvʲit͡sa/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń lub wędlina z tego mięsa
has luar
/
pɔ̃ˈmaɡat͡ɕ/
verb
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej
menolong
/
pɔ̃ˈmarãj̃n͇t͡ʃ/
noun
kolor pomarańczowy
jeruk
/
ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇t͡ʃa/
noun
- (botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1);
jeruk
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce
jeruk
limau
/
ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;
jingga
oranye
/
pɔ̃ˈmɛlɔ/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pomarańczy olbrzymiej
jeruk bali
/
ˈpɔ̃mʲjar/
noun
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;
pengukuran
/
pɔ̃ˈmʲidɔr/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
- (botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;
tomat
verb
czynić większą ilość lub liczbę czegoś
berbiak
/
ˈpɔ̃mʲɲik/
noun
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;
tugu
/
ˈpɔ̃mɔt͡s/
noun
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności
bantuan
pertolongan
noun
instytucja odpowiadająca za pomoc osobom i rodzinom w radzeniu sobie w trudnych sytuacjach życiowych
jaminan sosial
noun
kobieta pomagająca w czymś, wyręczająca kogoś
pembantu
/
pɔ̃ˈmɔt͡sʲɲik/
noun
- osoba do pomocy przy jakiejś pracy
- pracownik pracujący pod czyimś kierunkiem
pembantu
/
pɔ̃ˈmɔt͡sɨ/
interjection
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia
membantu
/
pɔ̃ˈmɔʒɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;
Pomerania
/
ˈpɔ̃mpa/
noun
- (mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;
- (ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość
pompa
/
ˈpɔ̃mɨsw̥/
noun
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu
pikiran
/
pɔ̃ˈmɨwka/
noun
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu
kekeliruan
/
pɔ̃ˈmɨɕlɛt͡ɕ/
verb
- myśleć przez jakiś czas, zastanawiając się nad czymś
- wziąć coś pod uwagę, zadbać o coś, zająć się czymś
- zdać sobie sprawę z czegoś, uświadomić sobie coś
pikir
adjective
niebędący złym, negatywnym
bagus
/
ˈpɔ̃nat/
preposition
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości
di atas
/
ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈd͡ʑawɛk/
noun
pierwszy dzień tygodnia;
Senin
senin
/
pɔ̃ˈɲɛvaʃ/
conjunction
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…
karena
verb
zostać obarczonym
buah
noun
stan bycia poniżonym, odbierania komuś godności
penghinaan
/
pɔ̃ˈnɔɕit͡ɕ/
verb
zostawać obciążonym czymś
buah
/
ˌpɔ̃ntɨˈfʲikat/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd sprawowany przez pontyfika w starożytnym Rzymie
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;
pontifikat
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej
musik pop
/
pɔˈparʲt͡ɕɛ/
noun
pomoc, akceptacja, wsparcie otrzymywane od kogoś
tunjangan
noun
(medycyna, medyczny) obrażenie skóry wskutek działania wysokiej tempteratury lub substancji żrącej
luka bakar
noun
prażona kukurydza
berondong jagung
verb
robić coś nieodpowiedniego czy złego
melakukan
/
pɔˈpɛwʲɲit͡ɕ/
verb
zrobić coś złego
melakukan
/
ˌpɔpʲjɛˈlatɨ/
adjective
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu
abu
/
ˌpɔpʲjɛlʲˈɲit͡ʃka/
noun
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;
asbak
/
pɔˈpʲjɛrat͡ɕ/
verb
udzielić komuś swojego poparcia, pomagać komuś w działaniu, osiąganiu czegoś
mendukung
/
pɔˈpʲjɛrʲɕɛ/
noun
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;
patung dada
/
ˈpɔpʲjuw/
noun
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś
abu
/
ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ/
noun
okres pomiędzy południem a wieczorem
sore
/
pɔˈprava/
noun
zmiana stanu czegoś na lepszy; ulepszenie, poprawienie
peningkatan
/
pɔˈpravʲjät͡ɕ/
verb
usuwać błędy, np. z tekstu
memperbaiki
noun
- skorygowanie czegoś
koprekan
- wersja tekstu
pendaan
/
pɔˈpravnɔɕt͡ɕ ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃna/
noun
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;
pengoreksian politik
/
pɔˈpravnɨ/
adjective
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę
tepat
verb
pójść z kimś lub czymś wyznaczając trasę przez lub do jakiegoś miejsca
kendali
noun
ten, który zajmował się daną sprawą lub był w określonym miejscu poprzednio
pendahulu
/
pɔˈpʃɛdʲɲɔ/
adverb
przed określonym czasem
dulu
/
ˈpɔpʃɛs/
preposition
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś
kena
/
ˌpɔpuˈlat͡sʲja/
noun
- (socjologia, socjologiczny) ogół ludzi żyjących w tym samym czasie na danym terenie
- (biologia, biologiczny) podstawowa jednostka ekologiczna oznaczająca wszystkie osobniki danego gatunku żyjące na danym terenie w tym samym czasie
- (statystyka, statystyczny) zbiór jednostek na temat których wyciągane są wnioski poprzez analizę próby statystycznej
populasi
/
ˌpɔpuˈlarnɔɕt͡ɕ/
noun
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos
kepopuleran
/
ˌpɔpuˈlarnɨ/
adjective
- taki, który jest powszechnie używany; znany ogółowi społeczeństwa, cieszący się uznaniem; ceniony
- taki, który jest stworzony, przedstawiony w sposób przystępny i zrozumiały dla ogółu
populer
/
pɔˈpulʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;
populisme
/
ˈpɔpɨt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie
permintaan
noun
(psychologia, psychologiczny) wewnętrzny mechanizm motywacyjny, uwarunkowany biologicznie, służący zaspokajaniu podstawowych potrzeb i przetrwaniu organizmu
insting
adjective
charakteryzujący się popędliwością, porywczością, impulsywnością
pemarah
/
pɔr/
noun
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
bawang prei
noun
(meteorologia, meteorologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo dużymi opadami atmosferycznymi;
musim hujan
/
ˈpɔra ˈrɔku/
noun
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;
musim
/
ˈpɔra ˈsuxa/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi;
kemarau
/
pɔˈrada/
noun
wskazówka, zalecenie komuś czegoś
nasihat
akal
anjuran
nasehat
petunjuk
wejang
noun
zorganizowana działalność związana z udzielaniem porad w jakimś zakresie; działalność poradni;
bimbingan
/
pɔˈrad͡ʑit͡ɕ/
verb
- udzielić komuś rady, wskazówki
menasehat
- zasięgnąć czyjejś rady
berkonsultasi
/
pɔˈrãnɛk/
noun
pora dnia następująca po nocy
pagi
/
pɔˈrãnːɨ/
adjective
taki, który ma miejsce o poranku
pagi
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie ruchu spowodowane uszkodzeniem lub niedorozwojem obszarów mózgu odpowiedzialnych za ruch
lumpuh otak
/
pɔˈraʃka/
noun
przegrana bitwa
kekalahan
/
ˌpɔrt͡sɛˈlãna/
noun
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;
porselen
/
ˈpɔrt͡sʲja/
noun
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia
ransum
/
ˈpɔrfʲir/
noun
(geologia, geologiczny) wulkaniczna lub żyłowa skała magmowa zawierająca prakryształy;
porfiria
/
ˈpɔrnɔ/
noun
- (potocznie, potoczny) materiał pornograficzny
- (potocznie, potoczny) pornografia
porno
/
ˌpɔrnɔˈɡrafʲja/
noun
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;
pornografi
/
ˌpɔrnɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z pornografią, dotyczący pornografii
pornografis
noun
(potocznie, potoczny) film pornograficzny
porno
/
ˌpɔrɔˈdufka/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) szpitalny oddział położniczy lub izba porodowa
bilik persalinan
/
ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;
abortus
adjective
- posiadający małe otwory (pory) na powierzchni
berlubanglubang
- o ciele stałym mający pory wewnątrz swojej struktury
porus
/
ˌpɔrɔzˈmavʲjät͡ɕ/
verb
przeprowadzić rozmowę
bicara
/
ˌpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
dokument potwierdzający uzgodnione warunki
entente
noun
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych
tanduk
/
pɔrt/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;
pelabuhan
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Haiti;
Port-au-Prince
/
ˈpɔrtal/
noun
- (architektura, architektoniczny) ozdobne obramowanie otworu drzwiowego;
- (informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce;
portal
/
ˈpɔrtfɛl/
noun
- najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)
dompet
- (finanse, finansowy) ogół papierów wartościowych i innych aktywów posiadanych przez daną osobę fizyczną lub prawną
portofolio
noun
(sztuka) teczka z dokumentacją działalności artystycznej
portofolio
noun
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon
dompet
/
ˌpɔrtɔˈrɨkɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych Ameryki w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;
Puerto Riko
/
pɔrˈtɔvɨ/
adjective
związany z portem, dotyczący portu
kepelabuhanan
/
ˈpɔrtrɛt/
noun
- (przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)
- (sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
potret
/
ˌpɔrtuˈɡalt͡ʃɨk/
noun
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii
orang Portugal
/
ˌpɔrtuˈɡalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;
Portugal
/
ˌpɔrtuˈɡalka/
noun
kobieta narodowości portugalskiej
orang Portugal
/
ˌpɔrtuˈɡalsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;
bahasa portugal
bahasa portugis
noun
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) potoczna nazwa złotej monety wielodukatowej, używanej w handlu europejskim w XVI-XVII wieku, bitej na wzór monet portugalskich także w Polsce;
orang Portugal
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;
gelang biasa
noun
(architektura, architektoniczny) przednia część budowli przed wejściem głównym, z rzędem kolumn;
portik
/
pɔˈrut͡ʃʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;
letnan
/
pɔˈruʃat͡ɕ/
verb
wprawiać coś w ruch
pindah
/
ˌpɔruˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
(książkowy) stan wzburzenia spowodowany jakimiś wydarzeniami, informacją itp.
agitasi
noun
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury
hembusan
/
pɔˈrɨvat͡ʃ/
noun
- człowiek, który uprowadził środek transportu z pasażerami
pembajak
- człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś
penculik
/
pɔˈrɨft͡ʃɨ/
adjective
taki, którego reakcje lub zachowanie jest gwałtowne
sembrono
/
pɔˈʒut͡sat͡ɕ/
verb
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś
Berangkat
/
pɔˈʒɔ̃ndɛk/
noun
- stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu
- kolejność czegoś
aturan
/
ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔvɨ/
adjective
- znajdujący się w jakimś porządku, kolejności
ordinal
- dotyczący robienia lub zaprowadzania porządku
ordo
/
pɔˈʒɔ̃ndʲɲɛ/
adverb
bardzo, mocno, silnie
barang
/
pɔˈʒɔ̃ndnɨ/
adjective
mocny, duży, intensywny
deras
/
ˈpɔrut/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;
kelahiran
/
ˌpɔruvˈnãɲɛ/
noun
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;
perbandingan
adjective
opierający się na porównaniu
komparatif
/
ˌpɔruvˈnɨvat͡ɕ/
verb
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic
bandingkan
/
pɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
dostosowany do kształtu ręki i wygodny w użyciu
cakap
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto poręcza czyjeś wierzytelności
responden
/
pɔˈsada/
noun
miejsce pracy dające stały dochód
pos
/
pɔˈsat͡ska/
noun
wierzchnia warstwa podłogi;
bahan untuk lantai
/
ˈpɔsak/
noun
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż
harta sesan
/
pɔˈɕadat͡ʃ/
noun
ktoś, kto coś ma, posiada
pemilik
/
ˌpɔɕaˈdãɲɛ/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) faktyczne władztwo nad rzeczą;
- (rzeczownik odczasownikowy) od posiadać
kepemilikan
/
pɔˈɕadat͡ɕ/
verb
- (książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości
- opanować jakąś umiejętność, wiedzę w jakiejś dziedzinie
memiliki
/
pɔˈɕadwɔɕt͡ɕ/
noun
teren i zabudowania należące do kogoś
barang
/
ˌpɔɕɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
zebranie jakiegoś gremium
sési
/
pɔˈɕiwɛk/
noun
- czynność jedzenia czegoś
hidangan
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się
makanan
verb
ograniczać lub wytłumiać nadmierne odczucia albo uczucia
memadamkan
noun
wrażenie dziwności smaku pokarmu lub napoju
menikmati
/
ˌpɔspɔˈlʲitɨ/
adjective
- jeden z wielu, zwyczajny
- wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany
sama
/
pɔst/
noun
(informatyka, informatyczny) wiadomość w grupie dyskusyjnej, blogu lub na forum internetowym
pos
/
ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar
keputusan
/
pɔˈstavʲit͡ɕ/
verb
sformułować coś, wystąpić z czymś
bikin
/
ˈpɔstat͡ɕ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bohater utworu literackiego, filmu
tokoh
/
ˌpɔstɛˈrũnɛk/
noun
miejsce pełnienia straży lub służby
pos
adjective
związany z postkolonializmem, dotyczący postkolonializmu
pascakolonial
/
ˌpɔstmɔˈdɛrʲɲism̥/
noun
(sztuka) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) XX-wieczny ruch artystyczny, kulturowy i filozoficzny odrzucający modernistyczny sposób myślenia;
posmodernisme
verb
(neologizm) zamieszczać post w Internecie
pos
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.
pascaproduksi
/
pɔˈsṭʃɛɡat͡ɕ/
verb
widzieć coś w dany sposób, mieć na jakiś temat określone zdanie
mengutip
/
ˈpɔstuj/
noun
przerwa podczas jazdy, podróży
singgah inap
/
ˈpɔstɛ̃mp/
noun
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu
kemajuan
/
ˌpɔstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać postępu
gerak
verb
przekazywać za pośrednictwem
surel
/
ˌpɔʃuciˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od poszukiwać
pencarian
/
ˌpɔʃuˈcivat͡ɕ/
verb
- starać się coś osiągnąć, zdobyć
- starać się znaleźć coś ukrytego lub zgubionego
cari
/
ˈpɔsɔ̃ŋk/
noun
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę
patung
noun
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów
kepatuhan
/
pɔˈswuʃnɨ/
adjective
spełniający bez protestu polecenia
dengar-dengaran
/
pɔt/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;
keringat
/
ˌpɔtaˈjɛ̃mnɨ/
adjective
trzymany bądź wykonywany w tajemnicy
pribadi
/
ˈpɔtas/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;
kalium
/
ˈpɔtaʃ/
noun
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);
potas
/
ˈpɔtɛ̃m/
adverb
później, w chwili następnej
kemudian
/
pɔˈtɛ̃nt͡sʲjaw/
noun
- (fizyka, fizyczny) miara energii potrzebnej do przeniesienia jednostkowego ładunku (np. ładunku elektrycznego lub masy) z nieskończoności do danego punktu
- tkwiący w kimś lub czymś zasób możliwości
potensi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;
Poti
/
pɔˈtɔt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) zwykły, codzienny, pospolity, powszechny, popularny
umum
/
ˈpɔtɔp/
noun
- (hydrologia, hydrologiczny) powódź powstała na rozległych terenach
- (przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga;
banjir
/
pɔˈtrafʲit͡ɕ/
verb
umieć coś zrobić, wiedzieć, jak coś zrobić
bisa
/
pɔˈtrava/
noun
posiłek stworzony z jadalnych składników
hidangan
/
pɔˈṭʃɛba/
noun
- cel jakiegoś działania
- uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś
kebutuhan
/
pɔˈṭʃɛbnɨ/
adjective
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny
perlu
/
ˌpɔṭʃɛˈbɔvat͡ɕ/
verb
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu
memerlukan
verb
wstrząsać czymś wiele razy, poruszać gwałtownie
kocok
/
ˌpɔtfʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają
konfirmasi
adjective
bardzo brzydki
buruk
/
ˈpɔtfur/
noun
straszny stwór
monster
/
ˌpɔtɨˈlʲit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;
kuduk
/
pɔˈtɛ̃mpʲjät͡ɕ/
verb
nie pochwalać, ganić kogoś, uznawać kogoś winnym
mengecam
noun
wyrok potępiający, wyrażenie silnej dezaprobaty, ostra krytyka
hukuman
/
pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ/
adjective
- znacznych rozmiarów
agung
- o wielkiej mocy
anyir
adjective
mogący być wzorem; taki, który kształtuje zachowania
informatif
adjective
taki, który jest wyrazem zażyłości, bliskich stosunków
akrab
/
pɔˈvaɡa/
noun
- zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom
kegawatan
- znaczenie, ważność jakichś spraw lub wydarzeń
kewenangan
/
pɔˈvalat͡ɕ/
verb
przewracać kogoś lub coś na ziemię
menembak jatuh
/
pɔˈvaʒnɨ/
adjective
- budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
- mający uznanie u innych osób
- o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
- odpowiedzialny, godny zaufania
serius
noun
(elektryczność) przenośny magazyn energii elektrycznej; mobilny akumulator, którym można ładować urządzenia bez dostępu do gniazdka sieciowego;
bank daya
noun
danie komuś znać o czymś, przekazanie wiadomości, przekazanie do informacji
notifikasi
noun
kontrast następczy, wrażenie wzrokowe utrzymujące się po ustaniu bodźca ((na przykład) po patrzeniu na słońce);
pascacitra
/
ˌpɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
przysłowie, maksyma, popularne zdanie
pepatah
/
pɔˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
- wyrazić coś słowami, oznajmić
- wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny
kata
/
pɔˈvʲjɛka/
noun
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;
kelopak mata
noun
przekazanie nadzoru nad czymś innej osobie lub instytucji
perwalian
/
pɔˈvʲjɛrʲɲik/
noun
człowiek zaufany, któremu ktoś się zwierza ze swoich spraw osobistych czy tajemnic
wali amanat
verb
- zlecać komu sprawowanie określonej funkcji lub zrobienie czegoś
melakukan
- poddawać czyjejś opiece
- wyznawać komuś coś w zaufaniu
menitip
- (podniośle) poddawać się komuś lub czemuś z ufnością
mengumpulkan
/
pɔˈvʲjɛʃxʲɲa/, /
pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ/
noun
- zewnętrzna strona
- określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
- wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy
permukaan
adjective
pojawiający się/występujący na powierzchni
dangkal
noun
wygląd zewnętrzny człowieka
penampilan
/
pɔˈvʲjɛ̇ɕit͡ɕ/
verb
- umieścić coś zawieszając
- uśmiercić kogoś wieszając na stryczek
gantung
/
ˌpɔvʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
jeden ze sposobów wykonywania kary śmierci;
penggantungan
/
pɔˈvʲjɛṭʃɛ/
noun
- mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
- w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią
udara
adjective
(wojskowość, wojskowy) związany z desantem z powietrza, dotyczący desantu z powietrza
lintas udara
/
pɔˈvʲjɛṭʃnɨ/
adjective
związany z powietrzem, dotyczący powietrza
aerial
/
ˈpɔvʲjɛf/
noun
- łagodny ruch powietrza;
kepulan
- (przenośnie, przenośnia) objaw zmian w (na ogół pozytywnym) kierunku
situasi
/
ˌpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕɔˈpʲisaʃ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor powieści
novelis
/
ˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;
novel
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie stanowiące następstwo jakiejś innej choroby, operacji lub sytuacji wymagającej interwencji medycznej
komplikasi
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od powiązać
hubung
verb
- związać pętami poszczególne jednostki
hubung
- połączyć jedno z drugim za pomocą węzła
menghubungkan
/
ˌpɔvʲjɛ̃ŋˈkʃɛ̃ɲɛ/
noun
(fotografia) (optyka, optyczny) (rzeczownik odczasownikowy) od powiększyć
membesar
verb
nakładać powłokę
melumur
/
ˌpɔvɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
- (przestarzałe, przestarzały) kierować kimś
memandu
- być powodem czegoś, przyczyną
menyebabkan
/
ˌpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲa/
interjection
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia
fortuno
/
ˌpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
sukces
keberhasilan
adjective
taki, który dzieje się po wojnie
pascaperang
/
pɔˈvɔlʲi/
adverb
wolno, z małą prędkością
pelan-pelan
adverb
w sposób powolny, wolno
pelan
noun
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie
kelambatan
/
pɔˈvɔlnɨ/
adjective
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli
lambat
/
ˌpɔvɔˈwãɲɛ/
noun
zamiłowanie, uwielbienie czegoś
vokasi
verb
- wzywać do służby
memanggil
- wyznaczać do roli, stanowiska
menunjuk
/
ˈpɔvrut/
noun
- ponowne osiągnięcie tego samego stanu, sytuacji
- ponowne przybycie do tego samego miejsca
- wznowienie wykonywania czegoś po przerwie
retur
noun
gruby, mocny sznur z plecionego włókna
tali
/
pɔˈfstãɲɛ/
noun
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;
kebangkitan
/
pɔˈfstavat͡ɕ/
verb
zaczynać istnieć, być utworzonym, rozpoczętym
diri
/
ˌpɔfsṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ/
verb
- pohamowywać kogoś lub coś zapobiegając czemuś
tangkai not
- zatrzymywać coś lub kogoś w miejscu
tinggal
- rezygnować ze zrobienia czegoś, nie pozwalać sobie na coś
jaga
/
pɔˈfʃɛxʲɲɛ/
adverb
w sposób powszechny
secara umum
/
pɔˈfʃɛxnɨ/
adjective
dotyczący większości osób, spraw; publiczny, ogólny
sama
/
pɔˈftaʒat͡ɕ/
verb
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił
mengulang
noun
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) przypomnienie sobie materiału edukacyjnego już przerobionego
pendaan
noun
ponowne przejrzenie materiału do nauki
pendaan
/
pɔˈftuʒɨt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: powtarzać
mengulang
/
pɔˈvɨʒɛj/
preposition
- znajdujący się wyżej czegoś, umieszczony nad czymś
atas
- więcej niż określona wartość liczbowa
balik halaman
/
ˈpɔvut/
noun
- coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego
alasan
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;
penggugat
/
ˈpɔvut͡ɕ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;
banjir
noun
(hydrologia, hydrologiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powódź, która powstaje gdy woda z nawalnych opadów gromadzi się tak szybko, że ziemia nie jest w stanie jej wchłonąć;
banjir bandang
/
pɔˈvwɔka/
noun
to, co okrywa, powleka jakiś przedmiot
lingkup
/
ˈpɔza/
noun
postawa, stan ciała w danej chwili
asana
/
ˌpɔzbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
sprawienie, że ktoś lub coś nie posiada danej rzeczy
deprivasi
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na zamknięciu skazanego w zakładzie karnym
hukuman penjara
/
ˈpɔʑɔ̃m/
noun
- położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
- stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju
- stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy
jenjang
/
ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa/
noun
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości;
permukaan laut
/
ˌpɔʑɔ̃ˈmʲit͡sa/
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu;
penyipat datar
/
pɔˈʑɔ̃mka/
noun
- (botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc poziomki (1.1)
buah arbei
/
pɔˈʑɔ̃mɨ/
adjective
prostopadły do kierunku siły grawitacji
horisontal
/
ˈpɔznãɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;
Poznań
adverb
sprawiając wrażenie prawdziwego
agaknya
/
ˌpɔzɔˈstavat͡ɕ/
verb
- zostać w jakimś miejscu, nie ruszać się skądś
- być częścią czegoś; pozostałością, resztą po czymś lub kimś
- być dalej takim samym, bez zmian; nie zmieniać się
tinggal
/
ˌpɔzɔˈstawɨ/
adjective
taki, który nie należy do grupy; stanowiący resztę
yang lain
/
pɔˈzvalat͡ɕ/
verb
- zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić
- umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne
mengizinkan
/
ˌpɔzvɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
zgoda na coś lub uprawnienie dotyczące jakiejś czynności lub rzeczy
izin
/
pɔˈzɨt͡sʲja/
noun
ranga kogoś w stosunku do innych osób w grupie
keadaan
noun
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;
posisi misionaris
verb
- przekonywać do siebie
- stawać się posiadaczem czego
memenangkan
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką elektronu;
positron
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pudełko lub skrzynka z nakręcanym, mechanicznym instrumentem muzycznym odtwarzającym dźwięki dzięki wypustkom na obrotowym elemencie szarpiącym o zęby metalowego grzebienia;
kotak musik
/
ˌpɔzɨˈtɨvnɨ/
adjective
- przychylnie nastawiony
- przynoszący korzyści
positif
positip
verb
- wnosić przeciwko komuś skargę do sądu
- wzywać kogoś do stawienia się na procesie jako oskarżony lub świadek
menuntut
/
ˈpɔzur/
noun
to, co jest widoczne na zewnątrz, nierzadko udane
penampilan
verb
łowić ryby lub inne zwierzęta wodne; urządzać połowy
sambut
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Białorusi;
Polotsk
/
ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
- warunki, w jakich znajduje się dana osoba lub obiekt
keadaan
- miejsce znajdowania się czegoś
situs
/
pɔˈwɔʒna/
noun
(medycyna, medyczny) kobieta pomagająca przy porodach
bidan
noun
- (medycyna, medyczny) oddział szpitalny przeznaczony dla położnic
kandungan
- (medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu
kebidanan
/
pɔˈwudʲɲɛ/
noun
- (geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;
selatan
- chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
siang
/
pɔˈwudʲɲik/
noun
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;
lingkaran bujur
/
ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi/
adjective
będący na południowym wschodzie
tenggara
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi/
adjective
będący na południowym zachodzie
barat daya
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)
selatan
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim
tenggara
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim
barat daya
verb
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny
telan
/
ˈpɔwɨsk/
noun
(potocznie, potoczny) błyszczenie się czegoś
bersinar
/
ˈpɔwuf/
noun
- czynność łowienia
pemancingan
- efekt łowienia
sambut
/
ˌpɔwɔ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
- (technologia, technika, techniczny) fragment konstrukcji, w którym poszczególne części zespolone są ze sobą mechanicznie
abutmen
- (rzeczownik odczasownikowy) od połączyć
hubungan
- (ekonomia, ekonomiczny) zespolenie przedsiębiorstw w jedno
penggabungan
/
pɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔxa/
noun
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;
stoking
noun
- (przenośnie, przenośnia) przesadne staranie się, by coś zdobyć
- ściganie kogo lub czego
mengejar
/
ˈpɔɕt͡ɕit͡ɕ/
verb
przestrzegać postu nakazanego przez religię
berpuasa
puasa
/
pɔˈɕladɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;
belakang
noun
ruch posuwisty po śliskiej powierzchni
gelincir
verb
utracić równowagę na śliskiej powierzchni
terpeleset
/
pɔˈɕlubʲit͡ɕ/
verb
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż
mengawinkan
adjective
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci
anumerta
noun
- obiekt kpin i szyderstw
bahan tertawaan
- drwiny i szyderstwa z kogoś
ejekan
noun
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami
tengkulak
noun
słabe, emanujące skądś światło
layung
/
ˌpɔɕfʲjɛ̃nˈt͡sɛ̃ɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonanie obrzędu święcenia poprzez pokropienie czegoś wodą święconą i wypowiedzenie odpowiednich formuł religijnych
bakti
/
ˈpɔʒar/
noun
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;
kebakaran
adjective
(przestarzałe, przestarzały) związany z pożarem lub pożarnictwem
membakar
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać
pamitan
perpisahan
noun
(książkowy) wielki ogień szerzący się na znacznej przestrzeni, wielki pożar
kebakaran
/
pɔˈʒɨt͡ʃat͡ɕ/
verb
- brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą
meminjam
- dawać coś komuś na pewien czas
pinjam
/
pɔˈʒɨt͡ʃka/
noun
danie albo wzięcie na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;
pinjaman
/
ˌpɔʒɨˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
przynoszący pożytek lub przydatny do czegoś
berguna
/
ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
jedzenie, pokarm, strawa
makanan
/
pɔˈʒɨvnɨ/
adjective
posilny, wzmacniający, sycący
bergizi
/
ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ/
noun
pociąg fizyczny; pragnienie obcowania seksualnego z kimś
hasrat
adjective
taki, jakiego ktoś oczekuje
birahi
/
pɔˈʒɔ̃ndat͡ɕ/
verb
- bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć
- czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie
hasrat
/
pɛ‿ˈpɛ/
acronym
- = (finanse, finansowy) prawo poboru;
HMETD
- = (sport, sportowy) Puchar Polski;
PP
- = (ekonomia, ekonomiczny) przedsiębiorstwo państwowe;
PT
/
praˈbapʲt͡ɕa/
noun
matka dziadka lub babci
nenek buyut
/
praˈbapka/
noun
matka dziadka lub babki
nenek buyut
/
ˈprat͡sa/
noun
- wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
kerja
- miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
pekerjaan
/
ˈprat͡sa dɔ̃ˈmɔva/
noun
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu
pekerjaan rumah
/
ˌprat͡sɔˈdaft͡sa/
noun
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;
majikan
/
praˈt͡sɔvat͡ɕ/
verb
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym
bekerja
kerja
/
ˌprat͡sɔˈvʲitɨ/
adjective
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością
rajin
/
praˈt͡sɔvʲɲa/
noun
(sztuka) pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp.
lokakarya
/
praˈt͡sɔvʲɲik/
noun
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;
pekerja
/
praˈd͡ʑadɛk/
noun
ojciec dziadka lub babci
kakek buyut
/
ˈpraɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;
Praha
adjective
- oparty na przyczynowych związkach wydarzeń
- wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść
pragmatis
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający użycie języka w konkretnych sytuacjach komunikacyjnych oraz zależność znaczenia wypowiedzi od kontekstu
pragmatik
noun
postawa polegająca na faktycznej ocenie możliwości i podejmowaniu takich działań, które gwarantują skuteczność
pragmatisme
/
praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;
haus
/
ˈpraɡnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie
hasrat
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język, z którego wywodzą się inne języki;
bahasa proto
/
prakˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce
praktis
/
ˈpraktɨka/
noun
- doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej
- okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie
- wykonywanie zawodu
- świadoma i celowa działalność ludzka
praktik
/
ˈpralka/
noun
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;
mesin cuci
/
ˈpralʲɲa/
noun
miejsce, w którym pierze się odzież
binatu
/
ˈprãɲɛ/
noun
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych
binatu
noun
(kryminologia, kryminologiczny) działania zmierzające do wprowadzenia do legalnego obrotu pieniędzy z nielegalnych źródeł;
pencucian uang
/
ˈprasa/
noun
- (publikatory) (ekonomia, ekonomiczny) ogół przedsiębiorstw i osób związanych z redagowaniem i wydawaniem czasopism;
- (publikatory) ogół czasopism
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;
pers
/
praˈsɔvat͡ɕ/
verb
wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.
menyetrika
/
ˈprava t͡ʃwɔˈvʲjɛka/
noun
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;
hak asasi manusia
/
ˈprava ˈrɛ̃ŋka/
noun
(przenośnie, przenośnia) najbliższy, zaufany współpracownik
tangan kanan
/
ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt/
noun
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;
hak asasi hewan
/
ˈpravda/
noun
treść zgodna z rzeczywistością;
kebenaran
/
ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
- (matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
- szansa, że coś się wydarzy
kemungkinan
/
ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ/
adverb
przypuszczalnie, być może
barangkali
/
ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ/
adjective
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy
mungkin
/
pravʲˈd͡ʑivɔɕt͡ɕ/
noun
zgodność z prawdą, z rzeczywistością
kesahihan
/
pravʲˈd͡ʑivɨ/
adjective
- rzeczywisty
- typowy dla naszych wyobrażeń
benar
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)
sejujurnya
/
praˈvʲit͡sa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej;
sayap kanan
noun
mężczyzna, który nie odbył jeszcze stosunku płciowego
perawan
/
ˌpravʲidˈwɔvɨ/
adjective
- bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
- zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami
benar
tepat
betul
- dobrze uformowany, foremny
beraturan
teratur
- słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)
sesuai
tepat
/
ˈpravʲjɛ/
particle
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu
hampir
nyaris
/
ˈpravnɨ/
adjective
- taki, który zajmuje się prawem jako nauką; jest stosowany w tej dziedzinie
atur
- taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny
hukum
/
ˈpravɔ/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;
- w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna
hak
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa, która chroni twórców i ich oryginalne utwory przed nieuprawnionym wykorzystaniem;
hak cipta
/
ˈpravɔ ˈd͡ʒũŋɡlʲi/
noun
(przenośnie, przenośnia) prawo pięści, władza silniejszego
hukum rimba
/
ˈpravɔ ˈjazdɨ/
noun
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;
surat izin mengemudi
/
ˈpravɔ ˈkarnɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;
hukum pidana
/
ˈpravɔ ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɛ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;
hukum internasional
/
ˌpravɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
posługujący się głównie prawą ręką
bukan kidal
/
ˌpravɔˈswavʲjɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);
Gereja Ortodoks
/
ˌpravɔˈvʲitɨ/
adjective
legalny, uzasadniony prawnie, zgodny z prawem, właściwy
hukum
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół wiedzy o prawie
yurisprudensi
/
ˈpravɨ/
adjective
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce
kanan
/
ˈprawat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyższy dostojnik w Kościele katolickim;
prelatus
noun
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez prałata terytorialnego
prelatur
/
ˈpraʒɨt͡ɕ/
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu
bakar
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uroczysty wstęp do aktu prawnego;
mukadimah
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wcześniejsze zdarzenie, decyzja lub przykład, który służy jako wzór lub podstawa do rozstrzygania podobnych spraw w przyszłości
preseden
verb
określać dokładnie, z precyzją
memerinci
/
ˌprɛt͡sɨˈzɨjnɨ/
adjective
charakteryzujący się precyzją, dokładnością; taki, który dba o szczegóły
akurat
/
prɛt͡ʃ/
interjection
gwałtowne wyrażenie niechęci, sprzeciwu, tego że ma się czegoś dość
keluar
/
ˈprɛfɛkt/
noun
- (edukacja, edukacyjny) w niektórych krajach uczeń odpowiedzialny za porządek w klasie i szkole;
- (historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie;
gubernur
/
ˈprɛfʲiks/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;
awalan
/
ˌprɛxʲiˈstɔrʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;
prasejarah
adjective
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii
zaman purba
prasejarah
/
ˌprɛkɔɟˈɲit͡sʲja/
noun
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;
prekognisi
/
prɛˈkursɔr/
noun
osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.
pelopor
/
prɛˈludʲjũm/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samodzielny, krótki utwór instrumentalny
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu
- wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś
pendahuluan
/
ˈprɛ̃mʲjɛr/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;
perdana menteri
/
prɛ̃ˈmʲjɛra/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem
penampilan perdana
/
ˌprɛ̃nũmɛˈrata/
noun
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas
abonemen
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) osoba zajmująca się nakreślaniem norm lub zaleceń językowych;
preskriptivis
noun
- (filozofia, filozoficzny) pogląd głoszący, że funkcją sądów etycznych jest funkcja preskryptywna, nakazująca określone postępowanie;
- (językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;
preskriptivisme
adjective
- (językoznawstwo, językoznawczy) formułujący zewnętrzne normy bądź zalecenia językowe
- dyktujący prawidła, metody bądź sposoby postępowania
preskriptif
/
ˈprɛstʲiʃ/
noun
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;
prestise
adjective
charakteryzujący się prestiżem
prestisius
/
ˈprɛtɛkst/
noun
powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę
dalih
/
prɛˈtɔrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Republiki Południowej Afryki;
Pretoria
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;
penatua
/
ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;
pastoran
/
ˈprɛzɛ̃nt/
noun
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii
hadiah
/
ˌprɛzɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
pokazywać coś
memperkenalkan
/
ˌprɛzɛrvaˈtɨva/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;
kondom
/
ˈprɛzɛs/
noun
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu
ketua
adjective
dotyczący prezydenta lub prezydentury
presidensial
/
ˈprɛzɨdɛ̃nt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;
presiden
pronoun
(społeczny) dzień dumy i widzialności osób LGBT+, święto godności, afirmacji samoakceptacji, dzień publicznego promowania równości społecznej ludzi nieheteronormatywnych, kultury różnorodności i kultury queer
Kebanggaan
/
ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis/
noun
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce;
April Mop
/
prʲjɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;
prion
/
prʲjɔˈrɨtɛt/
noun
pierwszeństwo przysługujące czemuś
prioritas
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;
Pristina
/
ˈprɔblɛ̃m/
noun
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia
masalah
/
ˈprɔbɔʃt͡ʃ/
noun
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;
pastor
/
ˈprɔt͡sa/
noun
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;
ketapel
/
ˈprɔt͡sɛ̃nt/
noun
(finanse, finansowy) oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału
persentase
/
ˈprɔt͡sɛ̃nt/
numeralFraction
(matematyka, matematyczny) setna część całości;
persen
/
ˈprɔt͡sɛs/
noun
- (informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu;
- uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie
proses
/
prɔˈt͡sɛsʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;
ambalan
/
prɔˈt͡sɛsɔr/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;
prosesor
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z procesem sądowym
laporan konferensi
/
prɔx/
noun
rozdrobniona, sypka substancja
debu
/
ˈprɔxɨ/
noun
stałe produkty rozkładu lub spopielenia zwłok
as
/
prɔˈdut͡sɛ̃nt/
noun
- (biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych;
- (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu
- osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży
pembuat
/
prɔˈdukt͡sʲja/
noun
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów
produksi
/
ˈprɔdukt/
noun
- (chemia, chemiczny) substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej
- (matematyka, matematyczny) uogólnienie iloczynu kartezjańskiego;
- rezultat pracy twórczej
- rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa
- w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku;
produk
/
ˈprɔdukt kraˈjɔvɨ ˈbrutːɔ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym;
GDP
noun
(ekonomia, ekonomiczny) wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;
keproduktifan
/
ˌprɔfãˈnat͡sʲja/
noun
znieważenie rzeczy lub miejsca otaczanych powszechnym szacunkiem; zbezczeszczenie czegoś
desekrasi
noun
(biologia, biologiczny) pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;
profase
noun
wysoki poziom kompetencji w wykonywaniu zawodu
profesionalisme
/
prɔˈfɛsɔr/
noun
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;
profesor
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom
profilaksis
/
ˈprɔfʲit/
noun
(finanse, finansowy) zysk
faedah
/
prɔˈɡnatɨsm̥/
noun
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna
prognatisme
/
prɔˈɡnɔza/
noun
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach
prakiraan
ramalan
prognosis
noun
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie;
prakiraan cuaca
/
ˈprɔɡrãm/
noun
- (informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
- plan działań
program
noun
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;
program komputer
noun
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;
acara televisi
/
ˌprɔɡrãˈmʲista/
noun
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;
pemrogram
/
ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ/
noun
- (informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;
- (rzeczownik odczasownikowy) od programować
pemrograman
/
ˌprɔɡrãˈmɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe
menjadwalkan
/
prɔˈjɛkt͡sʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;
proyeksi
/
ˈprɔjɛkt/
noun
- (zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu
- szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś
proyek
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;
penundaan
/
ˌprɔkuˈratɔr/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;
jaksa
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której udzielono pełnomocnictwo do reprezentowania przedsiębiorstwa w sprawach sądowych i pozasądowych
proksi
/
ˌprɔlɛˈtarʲjat/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;
- (socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna
- (socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją
proletariat
/
ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;
proletar
/
ˌprɔlʲifɛˈrat͡sʲja/
noun
rozrost, szerzenie się
proliferasi
/
prɔ̃m/
noun
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;
feri
/
ˈprɔ̃mɛt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;
promethium
pronoun
- (mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
- (astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;
Prometheus
/
ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;
radiasi
verb
- (fizyka, fizyczny) wytwarzać i wysyłać strumień cząstek lub fal; emitować energię
menyiarkan
- (medycyna, medyczny) rozchodzić się z chorego miejsca do przyległej okolicy
menyebar
/
ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ/
noun
- (geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;
jari-jari
radius
- wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
- (fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała
sinar
noun
- (seksuologia, seksuologiczny) dążenie do kontaktów seksualnych bez więzi uczuciowych;
- (zoologia, zoologiczny) strategia rozrodcza polegająca na braku wybiórczości w kontaktach seksualnych
promiskuitas
/
prɔ̃ˈmɔt͡sʲja/
noun
ocena kwalifikująca ucznia do przejścia do następnej klasy
promosi
/
ˈprɔ̃mptɛr/
noun
(telewizja, telewizyjny) urządzenie służące do wyświetlania tekstu czytanego przez prezentera telewizyjnego czy inną osobę przemawiającą publicznie lub stojącą przed kamerą;
layar baca
/
ˌprɔpaˈɡãnda/
noun
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;
propaganda
verb
prowadzić propagandę
menyebar
/
ˈprɔpãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;
propana
noun
(potocznie, potoczny) (technologia, technika, techniczny) śmigło
propeler
/
ˌprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)
aju
/
prɔˈpɔrt͡sʲja/
noun
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem
proporsi
adjective
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości
proporsional
/
ˌprɔpɔˈzɨt͡sʲja/
noun
coś, co się komuś proponuje
saran
anjuran
bagan
cadangan
masukan
rancangan
/
prɔˈrɔt͡stfɔ/
noun
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka
nubuat
/
ˈprɔrɔk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;
nabi
/
ˈprɔɕit͡ɕ/
verb
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś
minta
/
ˈprɔɕɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)
anak babi
/
ˈprɔspɛkt/
noun
(handel, handlowy) publikacja, ulotka lub folder zawierający informacje o produkcie, usłudze lub firmie, mający zachęcić do zakupu lub skorzystania z oferty
prospektus
/
ˈprɔsta/
noun
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;
garis
/
prɔˈstat͡sʲci/
adjective
właściwy prostakowi
kampungan
noun
(książkowy) ktoś niewykształcony, ubogi
bodoh
/
ˈprɔstak/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski
pipih
/
prɔˈstata/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;
prostata
/
prɔˈstɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;
persegi panjang
adjective
(fizyka, fizyczny) poruszający się po linii prostej
benar
/
ˌprɔstɔpadˈwɔɕt͡ɕãn/
noun
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;
balok
noun
cecha tego, co prostopadłe
ketegaklurusan
/
ˌprɔstɔˈpadwɨ/
adjective
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty
tegak lurus
/
prɔˈstɔta/
noun
ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego
kemudahan
verb
nadawać czemuś nierównemu kształt prosty
melempengkan
noun
- (anatomia, anatomiczny) mięsień służący do prostowania kręgosłupa lub stawu w kończynie;
ekstensor
- (elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);
penyearah
/
ˈprɔstɨ/
adjective
- łatwy, o niewielkiej trudności
- niewykształcony; zwykły
gampang
- niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku
lurus
- nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności
mudah
/
ˌprɔstɨˈtut͡sʲja/
noun
proceder sprzedaży usług seksualnych;
pelacuran
prostitusi
/
ˌprɔstɨˈtutka/
noun
kobieta świadcząca usługi seksualne
pelacur
/
ˈprɔʃɛk/
noun
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek
serbuk
noun
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;
deterjen bubuk
/
ˈprɔʃɛ/
- zwrot używany zamiast trybu rozkazującego
- potwierdzenie wykonania prośby
tolong
/
ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami
- bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę
- najwybitniejszy aktor w zespole
- odtwórca głównej roli
protagonis
/
ˌprɔtɛkˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;
proteksionisme
/
ˌprɔtɛkˈtɔrat/
noun
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);
negara lindungan
noun
(zoologia, zoologiczny) Proteles cristata, drapieżnik lądowy;
serigala bumi
/
prɔˈtɛstãnt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich
protestan
/
ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;
Protestantisme
/
prɔˈtɔkuw/
noun
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;
catatan rapat
/
ˈprɔtɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;
proton
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) półpłynna część komórki otoczona błoną komórkową, składająca się z jądra komórkowego oraz cytoplazmy;
protoplasma
/
prɔˈtɔtɨp/
noun
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;
prototipe
purwarupa
noun
(technologia, technika, techniczny) element stały urządzenia mechanicznego, maszyny lub konstrukcji, służący do nadawania określonego kierunku ruchu oraz utrzymywania w pożądanym położeniu innego, ruchomego elementu
gelincir
/
prɔˈvad͡ʑit͡ɕ/
verb
- być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca
memandu
- kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)
mengemudi
/
ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;
Oksitan
/
prɔˈvãw̃sʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;
Provence
/
prɔˈvʲĩnt͡sʲja/
noun
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach
provinsi
noun
podtrzymywanie staromodnych postaw przez mieszkanców prowincji
provinsialisme
/
ˌprɔvɔˈkat͡sʲja/
noun
- podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
- podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody
provokasi
/
ˌprɔvɔkaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
zaczepny, mający charakter prowokacji
provokatif
/
ˌprɔvɔˈkatɔr/
noun
- osoba dokonująca prowokacji
- tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi
provokator
/
ˈprɔksɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) komponent lub urządzenie pośredniczące w dostępie do innego obiektu;
proksi
/
ˈprɔza/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy
prosa
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele
prosais
/
ˈprɔʑba/
noun
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia
permintaan
/
ˈprusɨ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej;
Prusia
/
ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ/
adjective
(pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury
mentah
/
prɨʃt͡ʃ/
noun
krosta
bintik
/
ˈprɨʃʲɲit͡s/
noun
- aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;
- (przenośnie, przenośnia) kąpiel brana pod prysznicem (1.1)
dus
/
prɨˈvatnɨ/
adjective
będący czyjąś osobistą własnością
pribadi
/
ˌprɨvatɨˈzat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;
privatisasi
noun
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;
prisma
/
ˈpʃɛbʲjɛk/
noun
trasa, kierunek biegu czegoś, linia, wzdłuż której jest coś położone, przeprowadzone
relasi
/
pʃɛˈbʲjɛɡat͡ɕ/
verb
postępować, rozwijać się w czasie, odbywać się
berlangsung
/
pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, kto jest przebiegły
akal
/
pʃɛˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
dobierać komuś kostium, przebranie
menyamar
verb
- robić przejście w jakiejś przeszkodzie
melatih
- robić otwór czymś ostrym; przeszywać na wylot
tusukan
adjective
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) taki, który jest przebojem - osiągnął sukces na rynku i jest popularny
kena
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych
kena
/
pʃɛˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ/
verb
zbyt wysoko oceniać, cenić sobie coś lub kogoś
melebih-lebihkan
verb
odbywać przechadzkę
berkeluyuran
noun
chodzenie dla relaksu, wypoczynku
palanta
/
pʃɛˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
przebywać jakąś drogę
lingkup
/
ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od przechowywać
penyimpanan
/
ˌpʃɛxɔˈvɨvat͡ɕ/
verb
chować coś przed zniknięciem, zginięciem lub zepsuciem w jakimś miejscu
jaga
verb
- cieknąc, przenikać przez coś
- przepuszczać ciecz z powodu nieszczelności
bocor
/
pʃɛˈt͡ɕĩnɛk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;
koma
/
ˈpʃɛt͡ɕif/
preposition
- … używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem
- … używany do określenia celu działania czegoś
- … używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem
menguak
/
ˌpʃɛt͡ɕifʲˈt͡ɕawɔ/
noun
(medycyna, medyczny) specyficzne białko znajdujące się w organizmach kręgowców lub wytwarzane w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;
antibodi
/
ˌpʃɛt͡ɕivɡʒɨˈbʲit͡ʃɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę
antijamur
/
ˌpʃɛt͡ɕiˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym
penentangan
adjective
o działaniu redukującym nasilenie lęku towarzyszącego różnym stanom chorobowym
ansiolitik
noun
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego
hipotenusa
adjective
wywołujący skutki przeciwne do zamierzonych
kontraproduktif
adjective
stanowiący kontrast
yang lain
/
ˌpʃɛt͡ɕivuˈtlɛ̃ɲat͡ʃ/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;
antioksidan
/
pʃɛˈt͡ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
przecięte miejsce
iris
/
pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntna/
noun
(matematyka, matematyczny) średnia arytmetyczna lub wartość oczekiwana;
nilai rerata
/
pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɨ/
adjective
- (matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;
- (potocznie, potoczny) banalny, nieskomplikowany, prosty
- (statystyka, statystyczny) reprezentatywny, typowy
- niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną
nilai rerata
noun
ulica przecinająca prostopadle jakąś inną ulicę
sambungan
/
ˈpʃɛt͡ʃɔs/
noun
(medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;
ekskoriasi
/
pʃɛˈt͡ʃut͡ɕɛ/
noun
przewidzenie w oparciu o uczucia lub intuicje, a nie w oparciu o przesłanki racjonalne
firasat
/
pʃɛt/
preposition
- …służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
depan
- …określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
- …służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś
di depan
/
pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ/
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;
daerah pinggiran kota
/
ˈpʃɛdmʲjɔt/
noun
- rzecz, obiekt nieożywiony
barang
- (edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania
- cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo
mata kuliah
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu
kata pengantar
/
ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi/
adjective
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca
kedua terakhir
verb
docierać dokądś, przebywać przestrzeń z pewnym utrudnieniem
melewati
/
pʃɛtˈpɔkuj/
noun
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń
gang
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród
antenatal
noun
tekst będący rezultatem przedruku (1.1)
cetak ulang
noun
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;
atrium
adjective
- (budownictwo) związany z przedsionkiem do pomieszczenia
- (medycyna, medyczny) związany z przedsionkiem, dotyczący przedsionka
vestibular
/
ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡sa/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;
wiraswasta
/
ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡ʃɔɕt͡ɕ/
noun
- nauka lub sztuka podejmowania ryzyka i innowacyjności w budowaniu biznesu
- zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym)
kewirausahaan
/
ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ/
noun
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;
perusahaan
/
pʃɛtˈstavʲjät͡ɕ/
verb
- podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu
memperkenalkan
- zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś
mempersembahkan
/
ˌpʃɛtstaˈvʲit͡ɕɛl/
noun
- osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
- typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii
wakil
/
ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko
penampilan
/
pʃɛṭˈʃkɔlɛ/
noun
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;
taman kanak-kanak
/
pʃɛṭˈʃkɔlnɨ/
adjective
dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola
prasekolah
/
ˈpʃɛtːɛ̃m/
pronoun
w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś
dahulu
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przedni, stale bezskrzydły pierścień tułowia owadów;
protoraks
/
pʃɛtˈft͡ʃɛsnɨ/
adjective
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie
prematur
/
pʃɛtˈft͡ʃɔraj/
adverb
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj
kemarin dulu
kemarin dahulu
/
ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdarka/
noun
(informatyka, informatyczny) program do wyświetlania treści
peramban ramatraya
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do przeglądania zasobów Internetu;
penjelajah web
/
pʃɛˈɡlɔ̃ndat͡ɕ/
verb
oglądać coś pobieżnie wertując
lihat
/
pʃɛˈɡrad͡zat͡ɕ/
verb
stawiać przegrodę między danymi obiektami; dzielić jakąś przestrzeń
korden
/
pʃɛˈɡrãna/
noun
poniesiona porażka w grze, rywalizacji lub rozgrywce
ketewasan
adjective
- doznający niepowodzenia
- stanowiący porażkę
hilang
noun
(slangowo) nieudacznik, pechowiec
bedebah
/
pʃɛˈɡrɨvat͡ɕ/
verb
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji
kalah
/
ˈpʃɛɡwɔs/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;
ablaut
/
ˈpʃɛjaf/
noun
oznaka czegoś, zewnętrzny znak
bakat
/
pʃɛˈjavʲit͡ɕ/
verb
- okazać na zewnątrz
- wyjść na jaw
manifes
adjective
będący przejazdem; zatrzymujący się na chwilę przed dalszą podróżą
transien
noun
cecha tego, co przejrzyste; cecha tych, którzy są przejrzyści
transparansi
/
pʃɛjˈʒɨstɨ/
adjective
łatwy do zrozumienia, o prostej i logicznej konstrukcji
jelas
noun
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;
penyeberangan jalan
tempat penyeberangan jalan
noun
budowla zapewniająca możliwość przejścia pod szlakiem komunikacyjnym;
lintas bawah
adjective
mający charakter tymczasowy, prowizoryczny
peralihan
/
ˈpʃɛkas/
noun
- formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank
amanat
- pieniądze wysłane poprzez pocztę lub bank
surat perintah pembayaran
/
ˌpʃɛkaˈzɨvat͡ɕ/
verb
dawać komuś uprawnienia do czegoś
Berangkat
/
pʃɛˈkaʑɲik/
noun
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;
relai
adjective
związany z przekaźnikiem, dotyczący przekaźnika
merelai
/
pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ/
noun
- wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś
kata makian
- klątwa, życzenie komuś źle
kutukan
adjective
tak trudny do zniesienia, że powodujący chęć przeklinania
bedebah
/
ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ/
noun
przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu
kepercayaan
/
ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ/
verb
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności
meyakinkan
/
pʃɛˈkrat͡ʃat͡ɕ/
verb
przewyższać
lampau
verb
wykonywać obrót czegoś, przechylać na bok
ubah
/
ˌpʃɛkʃtawˈt͡sɛ̃ɲɛ/
noun
- (matematyka, matematyczny) funkcja, zwykle z interpretacją geometryczną, przekształcająca zbiór na niego samego
- (rzeczownik odczasownikowy) od przekształcić
transformasi
noun
uzyskiwanie korzyści poprzez przekazywanie komuś innej korzyści
gratifikasi
noun
(fizjologia, fizjologiczny) okres, w którym czynności narządów rozrodczych kobiety stopniowo zanikają
menopause
/
pʃɛˈkɔ̃w̃ska/
noun
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;
camilan
/
pʃɛˈkɔ̃ntna/
noun
(geometria) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu
diagonal
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka
alih bahasa
- proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny
terjemahan
/
pʃɛˈkwadat͡ɕ/
verb
kłaść w inne miejsce, przemieszczać coś z jednego miejsca na drugie
ganti gigi
verb
(pospolicie) odbywać stosunek płciowy
bercinta
verb
wymówić lub napisać kolejno nazwy liter wchodzących w skład danego wyrazu
mengeja
adjective
szybko przemijający, nietrwały
darah tinggi
/
ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska
kelebihan penduduk
/
pʃɛ̃ˈmʲjãna/
noun
przejście w stan inny niż bieżący lub poprzedni
metamorfosis
verb
zmieniać w co innego
bertukar
adjective
taki, który nie trwa długo, zanika po pewnym czasie
transien
/
ˈpʃɛ̃mɔt͡s/
noun
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa
kekerasan
noun
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;
kekerasan dalam rumah tangga
/
ˈpʃɛ̃mɨsw̥/
noun
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;
industri
/
ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ/
adjective
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle
industri
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;
penyeludupan
/
pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik/
noun
osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw
penyelundup
/
pʃɛ̃ˈmɨvat͡ɕ/
verb
zwilżać, oczyszczać coś za pomocą płynu (np. środka dezynfekującego, wody); myć z wierzchu
bermandikan
/
ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium
pidato
/
ˌpʃɛ̃mɔ̃nˈḍʒawɨ/
adjective
(potocznie, potoczny) taki, który ma przesadnie wysokie mniemanie o posiadanej przez siebie wiedzy
besar kepala
verb
przechodzić przez pewną barierę lub rozprzestrzeniać się w czym
tembus
/
pʃɛ̃ˈnɔɕit͡ɕ/
verb
- (biologia, biologiczny) o gatunku: zmieniać obszar występowania
- rozprzestrzeniać się
menyebar
/
pʃɛˈpaska/
noun
(zobacz) przepaska biodrowa
cawat
/
pʃɛˈpaska bʲjɔˈdrɔva/
noun
skąpe odzienie zakładane w pasie, w formie paska z tkaniny, chusty lub sznurka
cawat
/
ˈpʃɛpaɕt͡ɕ/
noun
obszar obok stromej ściany góry
jurang tanpa dasar
/
ˈpʃɛpʲis/
noun
- tekst zawierający zbiór wiadomości potrzebnych do zrobienia czegoś, zwłaszcza przyrządzenia potrawy
- wypróbowany sposób na osiągnięcie określonego celu
resep
verb
- pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis
banting
- o lekarzu zalecać do stosowania
meresepkan
/
pʃɛˈpʲjurka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;
puyuh
/
pʃɛˈpɔ̃na/
noun
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów
diafrakma
sekat rongga badan
diafragma
/
ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa/
noun
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły
nubuat
verb
przewidzieć przyszłe wydarzenia w nadnaturalny sposób, wyprorokować
surgawi
/
pʃɛˈpraʃãm/
interjection
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność
maaf
/
pʃɛˈpraʃat͡ɕ/
verb
wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę
minta maaf
noun
prośba o przebaczenie
maaf
/
ˌpʃɛprɔˈvad͡zat͡ɕ/
verb
- kierować kimś, wskazując mu drogę
kendali
- pomagać w przeniesieniu się do nowej siedziby
- przenosić się do nowego miejsca (siedziby, mieszkania, domu); zmieniać adres (zamieszkania)
pindah
noun
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną
burut
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wyjście skądś lub wywiezienie czegoś
Berangkat
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;
izin
/
ˈpʃɛpwɨf/
noun
- (przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się jednego miejsca do drugiego
- przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;
alir
/
pʃɛˈpwɨvat͡ɕ/
verb
pokonywać, przez długość lub szerokość, ciek albo zbiornik wodny
alir
verb
- stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu
mengubah
- dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji
menulis ulang
/
ˌpʃɛraˈʒɔ̃nɨ/
adjective
bardzo przestraszony
takut
adjective
przeceniany, cieszący się opinią czegoś lub kogoś lepszego niż w rzeczywistości
diterlalukan
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) powiększenie tkanki lub narządu wskutek powiększenia poszczególnych komórek
hipertrofi
/
ˈpʃɛrva/
noun
- czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś
beristirahat
- czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole
pecah
noun
wprowadzenie określonych zmian celem ulepszenia czegoś
perombakan
/
pʃɛˈsad͡zat͡ɕ/
verb
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości
melebih-lebihkan
noun
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;
titik balik matahari
/
ˌpʃɛskaˈcivat͡ɕ/
verb
pokonywać skokiem jakąś przeszkodę
lompat
/
ˈpʃɛsmɨk/
noun
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;
tanah genting
/
ˌpʃɛstaˈʒawɨ/
adjective
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju
usang
adjective
taki, który przestraszył się lub wyrażający przestrach
kaget
noun
uwaga ostrzegająca przed czymś
teguran
/
pʃɛˈsṭʃɛɡat͡ɕ/
verb
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem
jaga
adjective
dotyczący przestrzeni
spasial
/
ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ/
noun
- (fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
- określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy
ruang
/
pʃɛˈstɛ̃mpt͡sa/
noun
osoba, która dopuściła się przestępstwa
penjahat
/
pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɔɕt͡ɕ/
noun
- (kryminologia, kryminologiczny) ogół popełnionych przestępstw
- (kryminologia, kryminologiczny) popełnianie przestępstw
jahat
/
pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɨ/
adjective
związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom
melanggar hukum
/
pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;
kejahatan
noun
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) przesunięcie widma promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez ciało niebieskie w stronę większych długości fal na skutek efektu Dopplera, oddziaływania pola grawitacyjnego lub rozszerzania się wszechświata;
pergeseran merah
/
pʃɛˈsuvat͡ɕ/
verb
zmieniać położenie
berubah
/
pʃɛˈsɨwka/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy
parsel
/
ˈpʃɛʃt͡ʃɛp/
noun
- (medycyna, medyczny) (przenośnie, przenośnia) przeszczepiana część ciała
cangkok
- (medycyna, medyczny) przeniesienie narządu w całości lub w części z jednego ciała do innego
pencangkokan
/
pʃɛˈʃkad͡zat͡ɕ/
verb
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo
mengganggu
verb
przekazywać wiedzę lub umiejętność podczas kursu
gembleng
/
pʃɛˈʃkɔda/
noun
coś, co przeszkadza, utrudnia
halangan
verb
szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc
geledah
particle
…informująca o większej ilości czegoś, niż to zostaje określone przez wyraz po niej następujący
balik halaman
/
ˈpʃɛʃwɔɕt͡ɕ/
noun
wszystko to, co już się wydarzyło;
masa lalu
/
ˈpʃɛʃwɨ/
adjective
- (gramatyka) odnoszący się do czasu przeszłego
- taki, który już minął
bekas
/
ˈpʃɛsɔ̃nt/
noun
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;
takhayul
verb
osądzać z góry
memutuskan
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego;
interogasi
/
ˈpʃɛtɔ/
conjunction
(książkowy) przyłącza wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim
jadi
/
pʃɛˈtr̥fãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od przetrwać
kesintasan
verb
- przetrzymać trudny okres, utrzymać się przy życiu
bertahan hidup
- trwając, pozostać na dłużej niż coś lub ktoś
diri
verb
zmieniać, nadając inne właściwości
mengubah
adjective
będący w większej ilości lub liczbie
lebih besar
utama
/
ˌpʃɛvʲiˈdɨvat͡ɕ/
verb
prognozować przyszłe zdarzenia
kira
noun
(medycyna, medyczny) nieuleczalna, przewlekła choroba dolnej części układu oddechowego z ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe, związana przede wszystkim z paleniem tytoniu
penyakit paru obstruktif kronis
/
pʃɛˈvlɛkwɨ/
adjective
- (książkowy) trwający długo, ciągnący się, przewlekający się za długo
- (medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg
kronis
/
ˌpʃɛvɔdʲɲiˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ/
noun
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji
ketua
/
pʃɛˈvɔdʲɲik/
noun
- osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę
panduan
- (turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.
pemandu wisata
- (turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;
buku panduan
- (fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny;
konduktor
/
pʃɛˈvɔʑit͡ɕ/
verb
wioząc kogoś lub coś, dostarczać do miejsca przeznaczenia
kargo
/
pʃɛˈvɔʑɲik/
noun
człowiek trudniący się przewozem
juru mudi
/
pʃɛˈvrat͡sat͡ɕ/
verb
powodować upadek czegoś
balik
noun
- (książkowy) nagła, gwałtowna zmiana w czymś, radykalny zwrot
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagła zmiana władzy państwowej, często dokonywana przy użyciu wojska
revolusi
- (sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na wykonaniu szybkiego obrotu ciała o 360° w płaszczyźnie pionowej
salto
- (lotnictwo, lotniczy) figura akrobatyczna polegająca na przejściu samolotu z lotu poziomego w stromo wznoszący, następnie nawróceniu i zejściu lotem nurkowym na pierwotną wysokość, ale w kierunku przeciwnym
ubah
/
pʃɛˈvɨʃːat͡ɕ/
verb
mieć większą liczbę czegoś
melampaui
/
ˈpʃɛvut/
noun
(elektryczność) element obwodu służący do prowadzenia prądu;
kabel
/
ˈpʃɛvud ˈvznɔɕnɨ/
noun
przewód kierujący przepływ płynów do góry
anak tangga naik
/
pʃɛs/
preposition
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności
lewat
melalui
/
ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu
pilek
selesma
/
ˌpʃɛznaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
- cel, dla którego służy dana rzecz
ditujukan
- nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać
takdir
nasib
bilangan
/
ˌpʃɛzrɔˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
taki, który przepuszcza światło
transparan
/
pʃɛˈzvʲiskɔ/
noun
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym
julukan
verb
pokonywać coś z wysiłkiem
ejan
/
pʃɛt͡ɕ/
verb
(medycyna, medyczny) napinać mięśnie, wywołując ucisk na odpowiednie narządy jamy brzusznej, najczęściej podczas porodu
ejan
/
ˌpʃɛwadɔˈvɨvat͡ɕ/
verb
obciążać ładunkiem ponad miarę
beban lebih
/
ˈpʃɛwɨk/
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,
esofagus
verb
(fizjologia, fizjologiczny) przesuwać treść z jamy ustnej w kierunku żołądka
menelan mentah-mentah
/
pʃɛˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące komputery oraz inny sprzęt w sieć komputerową
sakelar
/
ˌpʃɛɕt͡ɕɛˈradwɔ/
noun
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;
seprei
alas kasur
alas tilam
verb
- nieustannie niepokoić
- wyrządzać krzywdy, stale czynić przeszkody czy szykany
menganiaya
/
pʃɛˈʒuvat͡ʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin;
ruminansia
verb
- (fizjologia, fizjologiczny) żując, rozdrabniać pokarm zębami
kunyah
- (fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) żuć powtórnie połknięty wcześniej pokarm
- (przenośnie, przenośnia) rozmyślać wielokrotnie na ten sam temat; przeżywać coś w sobie nieustannie
memamah biak
noun
rzecz przestarzała, niemodna, zjawisko będące pozostałością z przeszłości
peninggalan
/
ˈpʃɛʒɨt͡ɕ/
verb
pozostać przy życiu
bertahan
/
ˈpʃɔdɛk/
noun
ktoś, od kogo ktoś pochodzi
leluhur
adverb
statycznie: przed resztą; poprzedzając innych
dahulu
/
pʃɨ/
preposition
- …opisujący orientacyjny czas, okazję
akan
- …opisujący okoliczność
kontra
verb
o rzece lub wodzie: podnosić swój poziom, wzbierać
bertambah
/
pʃɨˈbʲijät͡ɕ/
verb
- o statku, łodzi: podpływać do brzegu lub nabrzeża
bikin
- wbijając gwóźdź, kołek itp., przytwierdzać coś
memaku
- o pieczęci: odciskać znak
mengelak
verb
- przesuwać coś bliżej
- stawać się mniej odległym w czasie
mendekati
adjective
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością
kurang lebih
/
pʃɨˈbɨt͡ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od przybyć
kedatangan
/
pʃɨˈbɨvat͡ɕ/
verb
docierać do pewnego miejsca
datang
noun
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) ktoś mało rozgarnięty
sontoloyo
noun
placówka służby zdrowia, w której lekarze różnych specjalności przyjmują chorych, udzielają im porad i w której wykonuje się podstawowe badania
klinik
/
pʃɨˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
- przybywać dokądś
- o listach, wiadomościach: dochodzić do adresata
datang
/
ˈpʃɨt͡ɕisk/
noun
- (informatyka, informatyczny) pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp.
- część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem
knop
noun
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd
kereta gandeng
/
pʃɨˈt͡ʃɨ̃na/
noun
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko
penyebab
sebab
adjective
dotyczący przyczyny
kausal
noun
(wojskowość, wojskowy) teren broniony za przeszkodą wodną;
beachhead
/
pʃɨˈdatnɨ/
adjective
mający zastosowanie
berguna
noun
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby
julukan
/
ˈpʃɨd͡ʑaw/
noun
przydzielenie czegoś
alokasi kursi
verb
kierować kogoś gdzieś do pracy na dane stanowisko
berdampak
verb
brać pod opiekę, dawać schronienie
membantu
adjective
znaczny, zdecydowanie przewyższający ((na przykład) liczebnie)
kewalahan
/
pʃɨˈɡɔda/
noun
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie
petualangan
adjective
będący wynikiem przypadku lub taki, który zdarza się przypadkiem
insidental
/
ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ/
noun
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić
persiapan
adjective
będący gotów do czegoś
siap
adjective
służący przygotowaniu do czegoś
persiapan
noun
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) ktoś głupkowaty
sontoloyo
/
pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk/
noun
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;
kata depan
/
pʃɨˈjät͡ɕɛl/
noun
- osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
- osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem
teman
/
ˌpʃɨjäˈt͡ɕuwka/
noun
kobieta zaprzyjaźniona z kimś
teman perempuan
/
pʃɨˈjaznɨ/
adjective
- taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia
- (przestarzałe, przestarzały) taki, który sprzyja komuś / czemuś i nie przynosi szkód
ramah
/
ˈpʃɨjäɕɲ̊/
noun
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;
persahabatan
/
pʃɨˈjɛ̃mnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące
kesenangan
/
pʃɨˈjɛ̃mnɨ/
adjective
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie
enak
/
pʃɨjˈmɔvat͡ɕ/
verb
odbierać coś (rzecz, informację)
menerima
terima
/
pʃɨˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji
partai
/
ˌpʃɨkaˈzãɲɛ/
noun
kategoryczne polecenie, nakaz
firman
verb
ulec przylepieniu, przylgnięciu do czegoś
mencukur
/
pʃɨkˈlɛjät͡ɕ/
verb
ulegać przyczepieniu do czegoś lub kogoś
mencukur
/
ˈpʃɨkrɔɕt͡ɕ/
noun
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami
kesedihan
verb
kłaść coś osłaniającego na coś lub na kogoś
lingkup
/
ˈpʃɨkwat/
noun
- fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
contoh
misal
- osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)
misal
verb
mieć bliski lub bezpośredni kontakt w położeniu
asah
/
pʃɨˈlɔ̃ndɛk/
noun
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego;
tanjung
/
pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈd͡ʑɛ̇ji/
pronoun
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA;
Tanjung Harapan
/
ˌpʃɨ̃mʲjɛˈʒalʲɲa/
noun
pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby
kamar pas
/
pʃɨ̃ˈmʲjɛʒat͡ɕ/
verb
(krawiectwo) zakładać ubranie w celu sprawdzenia czy pasuje
tes
noun
porozumienie pomiędzy stronami
persekutuan
/
pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik/
noun
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;
kata sifat
adjektiva
/
ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem
kata sifat
/
ˈpʃɨ̃mus/
noun
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś
paksaan
/
pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j/
particle
- najmniejszy akceptowalny zakres
- nie mniej niż
minimal
/
pʃɨ̃ˈnɔɕit͡ɕ/
verb
- trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce
- o pechu lub szczęściu ściągać, przyciągać
- odnośnie pieniędzy dawać, powodować (zyski / straty)
membawa
noun
- (wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;
- (przenośnie, przenośnia) to, co kusi, wabi, przyciąga, pociąga
umpan
/
pʃɨˈpadɛk/
noun
- przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)
gerak jatuh
- (gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
kasus
- losowe, nieplanowane wydarzenie
kebetulan
/
ˌpʃɨpatˈkɔvɔ/
adverb
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności
secara kebetulan
/
ˌpʃɨpatˈkɔvɨ/
adjective
będący wynikiem przypadku
kebetulan
/
ˈpʃɨpaɕt͡ɕ/
verb
zdarzyć się, wypaść w danym momencie lub okresie
musim gugur
verb
- piekąc coś, powodować przyrumienienie tego z wierzchu
- ulegać przypiekaniu
bakar
/
ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ/
verb
- przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś
- zwracać komuś uwagę na coś zapomnianego, a ważnego
mengingatkan
/
pʃɨˈpɔra/
noun
(architektura, architektoniczny) mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną;
abutmen
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie alegoryczne opowiadanie o treści moralnej i dydaktycznej lub religijnej
parabel
/
pʃɨˈprava/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;
bumbu
/
pʃɨ.ˈpra.vʲjät͡ɕ/
verb
dodawać przyprawę do potrawy lub napoju
bumbu
noun
to, co przypuszczamy, czego się domyślamy
asumsi
/
pʃɨˈrɔda/
noun
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;
alam
noun
wzrost ilości czegoś
naik
/
pʃɨˈrɔstɛk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;
akhiran
/
ˈpʃɨʒɔ̃nt/
noun
narzędzie, urządzenie
alat
/
pʃɨˈsatka muzˈɡɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;
hipofisis
/
ˈpʃɨɕat/
noun
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na zmianie pozycji ze stojącej do kucznej wyłącznie za pomocą zgięcia nóg w kolanach;
jongkok
/
pʃɨˈɕuwɛk/
noun
małe skupisko domów znajdujące się poza wsią, ale należące do niej administracyjnie
kampung
/
pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa/
noun
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;
sumpah
/
pʃɨˈɕɛ̃ŋɡat͡ɕ/
verb
silnie deklarować, mocno obiecywać
bersumpah
verb
(książkowy) doprowadzać do czegoś
bikin
noun
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych;
akselerometer
/
ˌpʃɨspɔˈsɔbʲit͡ɕ/
verb
wyszkolić kogoś w czymś lub uczynić kogoś zdatnym do czegoś
gembleng
adjective
identyczny
kongruen
/
pʃɨˈstãnɛk/
noun
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść
stasiun
/
pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ/
noun
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy
halte bus
verb
przylegać dokładnie do czegoś; być dopasowanym
adjustar
/
pʃɨˈstɔjnɨ/
adjective
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne
ganteng
/
ˌpʃɨstɔsɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od przystosować
adaptasi
/
ˈpʃɨʃwɔɕt͡ɕ/
noun
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;
masa depan
/
ˈpʃɨʃwɨ/
adjective
- następny, bliski w czasie
- ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości
depan
/
pʃɨˈswãɲät͡ɕ/
verb
częściowo zakrywać
lingkup
/
pʃɨˈswɔ̃na/
noun
coś, co czyni częściowo niewidocznym, zakrytym
lingkup
/
pʃɨˈswɔvʲjɛ/
noun
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;
pepatah
pribahasa
/
pʃɨˈswuvɛk/
noun
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;
adverbia
kata keterangan
/
pʃɨˈtɔ̃mnɔɕt͡ɕ/
noun
stan pełnej świadomości
kesadaran
/
pʃɨˈtɔ̃mnɨ/
adjective
świadomy tego, co się z nim dzieje; taki, który nie stracił przytomności lub ją odzyskał
sadar
/
pʃɨˈtulʲit͡ɕ/
verb
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się
memeluk
noun
miejsce schronienia
asilum
verb
przyłączać mocno coś do czegoś
mengelak
noun
przewodzenie kimś lub czymś
kepemimpinan
verb
zabierać bezprawnie cudzą własność lub przyznawać sobie prawo do czegoś
mengubah
adjective
będący przy powierzchni ziemi
lapang
/
ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itka/
noun
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) osoba zakłócająca intymność zakochanym
obat nyamuk
noun
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych
kesopanan
kesusilaan
/
ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ/
adjective
- dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania
- porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie
- właściwy, stosowny
baik
/
ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
pozwolenie, zgoda na coś
akuisens
verb
nakrywać kogoś w sytuacji która jest wstydliwa lub naganna
sambut
/
pʃɨɕˈpʲjɛʃat͡ɕ/
verb
- zwiększać prędkość
- sprawiać, że coś dzieje się szybciej
mempercepat
/
pʃut/
noun
część frontowa
hadapan
verb
- (włókiennictwo) przerabiać kłąb włókna na przędzę
memintal
- o pająku, jedwabniku: wytwarzać pajęczynę, nitkę jedwabną
putar
/
ˈpruba/
noun
- ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu
gladi
- (statystyka, statystyczny) pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech
sampel
- test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś
tes
/
ˈprupka/
noun
- mała porcja czegoś przeznaczona do badań
spesimen
- mała porcja materiału do prezentacji dla klienta
tes
/
pruˈbɔvat͡ɕ/
verb
starać się coś zrobić
mencicipi
noun
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;
kerusakan gigi
/
pruk/
noun
- listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny
- wielkość graniczna
- początek
- wejście do domu
ambang
/
ˈpruʒʲɲa/
noun
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);
vakum
/
pruʒˈnɔvat͡ɕ/
verb
(książkowy) nic nie robić, nie zajmować się żadną pracą, marnować czas
bermalas-malas
/
ˈpruʒnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje
angkuh
/
ˈpruʒnɨ/
adjective
niczym niewypełniony
kosong
/
prɔ̃nt/
noun
- (fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
- (potocznie, potoczny) energia elektryczna
- strumień wody
- tendencja, kierunek
aliran
noun
(elektryczność) (fizyka, fizyczny) prąd elektryczny jednokierunkowy o stałym natężeniu;
arus searah
/
prɔ̃ndʲˈɲit͡sa/
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną;
generator
/
ˈprɛ̃ntʲci/
adjective
szybki, odznaczający się dużą szybkością
cepat
/
ˈprɛ̃ntkɔɕt͡ɕ/
noun
- (fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;
- tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu
kecepatan
- (fizyka, fizyczny) wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu
kelajuan
/
psalm/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;
mazmur
/
ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka/
noun
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;
ilmu semu
/
psɛwˈdɔ̃ɲĩm/
noun
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;
pseudonim
/
pʲɕaˈkrɛf/
interjection
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)
tipis
/
ˈpʲɕikus/
noun
(potocznie, potoczny) coś zrobione dla żartu
kecohan
/
ˈpʲɕĩna/
noun
(potocznie, potoczny) (rzadki, rzadko używany) (spożywczy) mięso z psa
daging anjing
noun
(dawniej, dawny) młody piesek, szczenię
anak anjing laut
noun
coś dla jednej strony potencjalnie dowcipnego, a dla drugiej przykre, uciążliwe
kecohan
/
psut͡ɕ/
verb
- o dziecku: źle wychowywać
- pogarszać
kotor
/
ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇t͡ʃɛ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Canes Venatici
/
ˈpsɨ ʃt͡ʃɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈid͡ʑɛ ˈdalɛj/
proverb
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu
anjing menggongong, kafilah berlalu
/
psɨˈxʲjatra/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych
psikiater
/
psɨˈxʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z psychiką i procesami w niej zachodzącymi
mental
noun
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach
psikoanalisis
/
ˌpsɨxɔfarmakɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) gałąź farmakologii zajmująca się badaniem wpływu leków psychoaktywnych na stan psychiczny człowieka;
psikofarmakologi
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza psychologii i fizjologii, zajmująca się związkiem między procesami psychicznymi i fizjologicznymi;
psikofisiologi
/
psɨˈxɔlɔk/
noun
(psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii
psikolog
/
ˌpsɨxɔˈlɔɟja/
noun
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;
psikologi
/
ˌpsɨxɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący psychologii
psikologis
/
ˌpsɨxɔˈpata/
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na psychopatię
psikopat
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;
psikopati
adjective
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało
psikosomatis
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) oddziałujący na ośrodkowy układ nerwowy
psikotrop
/
psɨˈxɔza/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;
psikosis
/
ˈpʃt͡ʃɛlaʃ/
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych
pemelihara lebah
/
ˈpʃt͡ʃɔwa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;
lebah
tawon
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera L, popularny gatunek pszczoły produkującej miód;
lebah madu
/
pʃɛ̃ˈɲit͡sa/
noun
- Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
- (rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)
gandum
/
ˈptat͡stfɔ/
noun
(książkowy) ogół ptaków lub ich grupa
cewek
/
ptak/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;
burung
/
ˈptak ˈrajsʲci/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba;
Apus
/
ˈptaɕi/
adjective
charakterystyczny dla ptaka, posiadający cechy ptaka
cewek
/
ˈptaɕi/
possessiveAdjective
taki, który należy do ptaka
cewek
/
ˈptaɕa ˈɡrɨpa/
noun
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;
flu burung
/
ˈptaʃɛk/
noun
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) drobny oszust, przestępca
bajingan
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś sprytny
- (zdrobniale) od: ptak
- mały ptak
burung
- nazwa znaku ✓, służącego do zaznaczania wyboru
bekas
noun
(biochemia, biochemiczny) amina z grupy diaminoalkanów powstająca w wyniku rozkładu gnilnego białek
ptomaina
/
puˈblʲit͡ʃnɨ/
adjective
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi
umum
/
ˌpublʲiˈkat͡sʲja/
noun
tekst ((na przykład) książka, artykuł) wydane drukiem
penerbitan
/
ˌpublʲiˈkɔvat͡ɕ/
verb
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać
memublikasikan
/
ˈpuxat͡ʃ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;
burung hantu bertanduk
/
ˈpuxar/
noun
- (sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;
- naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;
beker
verb
stawać się obrzękniętym
membengkak
/
puˈt͡sɔvat͡ɕ/
verb
starannie czyścić gładką powierzchnię, taką którą da się doprowadzić do połysku
bersinar
/
ˈpudɛl/
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;
pudel
/
ˈpudɛr/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;
bedak
/
ˈpudwɔ/
noun
duże pudełko
kotak
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca odgłos pukania, zwykle do drzwi
woi woi
/
ˈpukat͡ɕ/
verb
uderzać czymś lekko w coś, powodując powstanie odgłosu
bentur
/
ˈpula/
noun
- suma przedmiotów lub pieniędzy do rozdysponowania
- w grach losowych: suma nagród, środków do wygrania
kumpulan
/
ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;
pulmonologi
/
ˈpulpʲit/
noun
- (informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest na tzw. oknach;
- stolik do pisania z pochyłym blatem
desktop
/
puls/
noun
- (anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze
- (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca
denyut nadi
verb
- (fizjologia, fizjologiczny) ulegać skurczowi i rozkurczowi i wywoływać tętno
berdenyut
- (fizyka, fizyczny) zmieniać okresowo właściwości, np. napięcie, siłę, itp.
berkedip-kedip
- być pełnym ruchu, aktywności
melembak
/
ˈpũma/
noun
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
puma
/
ˈpũmɛks/
noun
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;
batu apung
/
pũŋkt/
noun
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;
titik
noun
(finanse, finansowy) jedna setna punktu procentowego
basis poin
/
ˈpũŋɡd vʲiˈd͡zɛ̃ɲa/
noun
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień
pandangan
verb
- (potocznie, potoczny) zyskiwać uznanie, robić dobre wrażenie (na kimś)
- (sport, sportowy) oceniać zawodników, przyznając im punkty w klasyfikacji
- (sport, sportowy) zdobywać punkty w grze lub rywalizacji
- zdobywać przewagę nad przeciwnikiem (w sporcie lub dyskusji), celnie trafiać słowem lub ciosem
partitur
/
ˈpupa/
noun
dziecięce pośladki, (potocznie, potoczny) (eufemistycznie) każde inne
di belakang
/
ˌpurpuˈrɔvɨ/
adjective
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury
lembayung
/
ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ/
noun
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;
purifikatorium
noun
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;
purina
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;
pure
/
puˈstkɔvʲjɛ/
noun
(książkowy) miejsce lub obszar niezamieszkany przez ludzi, puste
tanah kosong
/
puˈstuwka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;
alap-alap erasia
/
ˈpustɨ/
adjective
- niezawierający niczego
- (przenośnie, przenośnia) pozbawiony wartości, istotnego znaczenia
kosong
/
puˈstɨ̃ɲa/
noun
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;
gurun
noun
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;
desertifikasi
/
ˈpuʃka/
noun
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;
kaleng
/
ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ/
noun
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mityczny pojemnik uwalniający nieszczęścia, klęski, choroby, głód, nędzę i inne plagi ludzkości;
kotak Pandora
adjective
o miękkim i gęstym owłosieniu, futrze lub sierści
embul
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Malezji;
Putrajaya
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;
trombon
/
ˈpuwap/
noun
- (książkowy) najwyższy poziom czegoś, górna granica
- (lotnictwo, lotniczy) maksymalna wysokość, na jaką może wzbić się określony statek powietrzny;
- (meteorologia, meteorologiczny) wysokość podstawy chmur nad ziemią
pagu
/
puˈwapka/
noun
- kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
- urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt
- zasadzka, podstęp
perangkap
noun
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;
resimen
/
puwˈkɔvʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;
kolonel
verb
wydawać za pomocą warg charakterystyczne dźwięki podczas palenia fajki, cygara
kepulan
/
ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ/
idiom
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;
kemenangan piris
kemenangan Piris
/
ˈpɨʃnɨ/
adjective
bardzo smaczny
enak
/
pɨˈtãɲɛ/
noun
- zagadnienie, problem
pertanyaan
- wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji
pertanyaan
soal
/
ˈpɨtat͡ɕ/
verb
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi
tanya
/
pɨw/
noun
- bardzo drobny proszek mogący unosić się w powietrzu
- (astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu
- (technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;
debu
/
ˈpɨwɛk/
noun
(botanika, botaniczny) męskie gamety u roślin;
polen
/
ˈpuwbuk/
noun
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika
setengah dewa
noun
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale
semi final
setengah final
noun
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) ktoś mało rozgarnięty
sontoloyo
/
ˈpuwka/
noun
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów
rak
/
puwˈkula/
noun
- (anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;
- (geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
- (geometria) połowa kuli;
belahan bumi
/
ˈpuwnɔt͡s/
noun
- godzina 24:00
tengah malam
- kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;
utara
/
puwˈnɔt͡snɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku
utara
/
puwˈnɔt͡snɨ ˈfsxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim
timur laut
/
puwˈnɔt͡snɨ ˈzaxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim
barat laut
/
puwˈpaɕɛt͡s/
noun
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;
cacar api
/
ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik/
noun
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;
semikonduktor
/
ˌpuwsãmɔɡˈwɔska/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej;
luncuran
/
puwˈtɔra/
numeralFraction
jeden/jedno i pół
satu setengah
/
puwˈvɨsɛp/
noun
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;
semenanjung
jazirah
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep Antarktydy, położony w Antarktyce Zachodniej, na południe od Ameryki Południowej;
Semenanjung Antartika
/
puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego;
Semenanjung Italia
/
puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;
Jazirah Arab
/
puwˈvɨsɛp ˌibɛˈrɨjsʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Europie, między Oceanem Atlantyckim a Morzem Śródziemnym;
Semenanjung Iberia
pronoun
(geografia, geograficzny) południowa część Półwyspu Indochińskiego;
Semenanjung Malaya
/
ˈpuʑnɔ/
adverb
- po upływie czasu dłuższego niż zwykle lub niż oczekiwano
- pod koniec jakiegoś czasu lub okresu
- wieczorem lub w nocy
telat
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu;
kandung kencing
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;
kantung empedu
/
pɛ̃nt/
noun
- (botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;
anakan
- (fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę;
impuls
- szybkie posuwanie się naprzód, szybki ruch, szybki bieg
kelajuan
/
ˈpɛ̃nd͡zɛl/
noun
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;
kuas
/
pɛ̃ŋk/
noun
zbiór jednorodnych przedmiotów związanych razem lub występujących razem w naturze
bundel
/
ˈpɛ̃ŋkat͡ɕ/
verb
- o czymś naciągniętym, napiętym: rozrywać się, najczęściej na dwie części
- przestawać być całym na skutek powstania rysy, szczeliny lub otworu
letup
/
pɛ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
przerwanie ciągłości jakiejś powierzchni
ruptur
/
ˈpɛ̃mpɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;
pusar
pusat
noun
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze
tali pusat
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś
catut
/
ˈpɛ̃ntla/
noun
- (informatyka, informatyczny) blok kodu wykonywany wielokrotnie
- związany na powrót sznur lub drut
gelung
/
ˈpwat͡sa/
noun
zarobek, wynagrodzenie za pracę
gaji
/
ˈpwat͡sa ˌmʲĩɲĩˈmalna/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) prawnie ustalony najniższy dopuszczalny poziom wynagrodzenia pieniężnego za pracę najemną;
upah minimum
/
ˈpwat͡ɕit͡ɕ/
verb
- (potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje
membayar
- dawać (przekazywać) pieniądze za coś
membayar
bayar
/
pwat͡ʃ/
noun
wylewanie łez;
tangisan
/
ˈpwakat͡ɕ/
verb
wylewać łzy, ronić łzy
menangis
tangis
/
ˈpwasʲci/
adjective
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień
datar
/
pwaˈskɔvɨʃ/
noun
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;
dataran tinggi
/
pwaʃt͡ʃ/
noun
(odzieżownictwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;
mantel
/
ˈpwaʃt͡ʃka/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim;
pari
/
ˈpwatɛk/
noun
- (botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:
mahkota bunga
- (spożywczy) zwykle lm płatki: zbożowy produkt spożywany z mlekiem
- niewielki, płaski kawałek czegoś
mengelupas
/
ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu/
noun
- struktura kryształów śniegu
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba przesadnie wrażliwa
kepingan salju
noun
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub instytucja uiszczająca płatność
pembayar
/
ˈpwatnɔɕt͡ɕ/
noun
efekt, akt płacenia dokonywany w wyznaczonym terminie
pembayaran
/
pwas/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;
amfibi
/
ˈpw̥t͡ɕɔvɨ/
adjective
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci
seksual
/
ˈpwɛtfa/
noun
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;
sirip
/
pwɛt͡ɕ/
noun
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;
jenis
jenis kelamin
/
ˈpwɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę
fertilitas
/
pwɔˈdɔzmʲjãn/
noun
(rolnictwo, rolniczy) system gospodarki rolnej ustalający z góry na wiele lat stałą rotację upraw;
rotasi tanaman
/
ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ/
noun
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;
nyala
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Tyto alba, średniej wielkości ptak z rodziny płomykówkowatych
serak jawa
/
ˈpwɔ̃nɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
- być trawionym przez ogień
- silnie świecić, błyszczeć, jaśnieć
bakar
/
pwɔt/
noun
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;
pagar
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Bułgarii, położone nad rzeką Maricą;
Plovdiv
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc
pulmoner
/
ˈpwut͡sɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;
paru-paru
rabu
/
pwuk/
noun
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;
bajak
/
pwuˈkãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od płukać
pembilasan
/
pwɨ̃n/
noun
- substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona
cairan
- (fizyka, fizyczny) ciecz lub gaz;
fluida
adverb
w sposób płynny, sprawnie
dengan fasih
/
ˈpwɨ̃nːɨ/
adjective
będący płynem
cair
/
ˈpwɨ̃nɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
- o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku
alir
- poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi
berenang
- (przenośnie, przenośnia) o chmurach: poruszać się po nieboskłonie
mengapung
/
ˈpwɨta ˌkɔ̃mpakˈtɔva/
noun
poliwęglanowa płyta z zakodowaną cyfrowo informacją do odczytu światłem lasera optycznego
piringan padat
/
ˈpwɨtʲci/
adjective
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki
dangkal
cetek
noun
(hydrologia, hydrologiczny) cyklicznie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w dużych zbiornikach wodnych spowodowane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem;
pasang surut
noun
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie
berenang
/
ˈpwɨvak/
noun
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy
mengapung
/
pwɨˈvalʲɲa/
noun
(sport, sportowy) obiekt sportowy przeznaczony do treningu pływania
kolam renang
/
pwɨˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od pływać;
berenang
/
ˈpwɨvat͡ɕ/
verb
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie
berenang
/
pwut/
noun
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju
janin
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Quebec
adjective
związany z queerem, dotyczący queeru
belok
/
kwʲis/
noun
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;
kuis
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec
Kota Quebec
/
raˈbarbar/
noun
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;
rhubarb
/
ˈrabat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;
Rabat
/
ˈrabat/
noun
obniżka ceny
diskon
/
raˈbata/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wąska grządka kwiatowa obramowująca trawnik
hamparan bunga
/
ˈrabʲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;
rabi
/
raˈbɔvat͡ɕ/
verb
bezprawnie zabierać coś przy użyciu przemocy
menjarah
noun
zabranie siłą czyjejś własności
perampokan
/
ˈrabuɕ/
noun
ten, który rabuje, kradnie
garong
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek zawodowo zajmujący się obliczeniami
enumerator
/
raˈxũnɛk/
noun
- (handel, handlowy) spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową
bon
- (bankowość, bankowy) konto w banku, przez które przeprowadza się operacje finansowe
rekening
/
ˌraxũŋˈkɔvɔɕt͡ɕ/
noun
- dział instytucji zajmujący się rachunkowością (1.1)
- działalność polegająca na rejestrowaniu, dokumentowaniu i raportowaniu finansowych operacji i transakcji danego podmiotu gospodarczego;
akunting
/
ˈrat͡sʲja/
noun
- najczęściej w liczbie mnogiej argument, stanowisko
- słuszność, prawda
alasan
- określona ilość substancji
catu
/
ˌrat͡sʲjɔ̃naˈlʲista/
noun
- (filozofia, filozoficzny) zwolennik racjonalizmu w filozofii
- człowiek, który w swoim postępowaniu kieruje się rozumem, nie emocjami
rasionalis
/
ˌrat͡sʲjɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać
rasionalisasi
/
ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalʲism̥/
noun
- (filozofia, filozoficzny) pogląd uznający za możliwe poznanie prawdy z użyciem samego rozumu;
- (filozofia, filozoficzny) postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.;
- preferowanie w decyzjach argumentów rozumowych (zwłaszcza nad emocjonalnymi)
rasionalisme
/
ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
opierający się na logicznym rozumowaniu
rasional
/
rat/
noun
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;
radium
/
ˈrada/
noun
- wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
advis
- grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
- zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem
dewan
/
ˈradar/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;
radar
/
ˈradʲjãn/
noun
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary kąta płaskiego w układzie SI, równa mierze kąta o wierzchołku w środku okręgu, wycinającego z tego okręgu łuk o długości równej promieniowi okręgu;
radian
/
ˈradʲjɔ/
noun
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
radio
noun
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma
keradioaktifan
radioaktivitas
/
ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ/
adjective
związany z radioaktywnością
radioaktif
noun
osoba niezawodowo zajmująca się budową i obsługą urządzeń radiowych;
amatir radio
noun
dział astronomii obserwacyjnej zajmujący się badaniem ciał niebieskich z pomocą fal radiowych;
astronomi radio
noun
lekarz zajmujący się radiologią
radiolog
noun
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;
radiometer
noun
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów za pomocą fal radiowych;
telepon radio
noun
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;
teleskop radio
/
raˈdʲjɔvɨ/
adjective
związany z radiem, charakterystyczny dla radia, przekazywany przez radio
jejaring radio
/
ˈradɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;
radon
/
raˈdɔsnɨ/
adjective
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny
senang
/
ˈradɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski
kegembiraan
noun
postawa polegająca na bezkompromisowym dążeniu do zmian postrzeganych za jedyne słuszne
radikalisme
/
ˌradɨˈkalnɨ/
adjective
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań
radikal
/
ˈrad͡ʑit͡ɕ/
verb
udzielać komuś rady
menasihati
noun
(historia, historyczny, historycznie) tytuł lokalnego władcy w Indiach
raja
/
ˈrafa/
noun
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;
terumbu
/
ˈrafaw/
pronoun
imię męskie;
Rafael
/
ˌrafʲĩˈnɛrʲja/
noun
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca
kilang
/
ˌrafʲĩˈnɔvat͡ɕ/
verb
poddawać procesowi rafinacji
mengolah
/
raj/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;
firdaus
/
ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ/
noun
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;
suaka pajak
/
ˈrajmũnt/
pronoun
imię męskie;
Raimundus
/
rak/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;
Cancer
/
rak/
noun
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
kanker
noun
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;
kanker usus besar
noun
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego rozwijający się w prostacie
kanker prostat
/
raˈcɛta/
noun
- (wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym
- pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;
roket
adjective
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka
karsinogenik
/
raˈkʃasa/
noun
(mitologia indyjska) złośliwy, zły demon w kulturze hinduskiej;
raksasa
/
rãˈmadãn/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)
- dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego;
Ramadan
/
rãmˈbutãn/
noun
- (botanika, botaniczny) Nephelium lappaceum, drzewo owocowe o owłosionych owocach;
- owoc rambutanu (1.1)
pohon rambutan
adjective
związany z ramieniem, dotyczący ramienia
brakhialis
/
ˈrãmʲjɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego
bahu
/
ˈrãna/
noun
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;
luka
cedera
/
ˈrãntka/
noun
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;
kencan
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od randkować; chodzenie na randki
kencan
/
ˈrãɲit͡ɕ/
verb
- powodować kaleczenie
- zadać ranę
melukai
/
ˈrãŋʲcĩŋk/
noun
kolejność osób, instytucji, rzeczy utworzona według przyjętych kryteriów;
peringkat
/
ˈrãnːɨ/
adjective
taki, który ma ranę
terluka
/
ˈrãnɔ/
adverb
wcześnie w ciągu dnia
pagi
/
ˈrãnɔ/
noun
wczesna pora dnia
pagi
noun
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;
perangkat pemeras
/
ˈrapɛr/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap
raper
/
ˈrapɔrt/
noun
szczegółowe sprawozdanie
laporan
/
ˈraptɛ̃m/
adverb
(potocznie, potoczny) nie więcej niż
tunggal
adjective
(książkowy) nieumiejący panować nad sobą
sembrono
/
ˈrasa/
noun
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;
ras
/
raˈɕista/
noun
zwolennik rasizmu
rasis
/
ˌraɕiˈstɔfsʲci/
adjective
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu
rasialis
/
ˈraɕism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;
rasisme
/
ˈraʃpla/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) stalowy pilnik o grubych nacięciach
parut
/
ˈrata/
noun
(finanse, finansowy) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie
cicilan
/
raˈtɔvat͡ɕ/
verb
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów
menyelamatkan
/
raˈtũnɛk/
noun
pomoc w niebezpieczeństwie
membantu
/
raˈtũnku/
interjection
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia
membantu
/
ˈratuʃ/
noun
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;
balai kota
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy
ratifikasi
isbat
pengesahan
verb
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy
mengesahkan
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;
Regensburg
/
'razɨ/, /
ras/
noun
pojedyncza realizacja czynności
kali
/
ˈrazɛ̃m/
adverb
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie
bersama
/
ˈraʑit͡ɕ/
verb
atakować za pomocą jakiejś broni
melanda
/
rd͡za/
noun
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;
karat
/
ˌrd͡zavɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
adjective
mający kolor czerwony o odcieniu rdzawym
marun
/
rd͡zɛ̃ɲ/
noun
- (informatyka, informatyczny) fizyczna część procesora odpowiedzialna za realizację operacji obliczeniowych;
- najważniejszy element reaktora atomowego, w którym umieszczone są pręty paliwowe;
inti
- istota czegoś
kalbu
- (językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;
kata dasar
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;
saraf tulang belakang
sumsum tulang belakang
/
rɛˈakt͡sʲja/
noun
- odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
- zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce
reaksi
noun
(chemia, chemiczny) każdy proces, w wyniku którego pierwotna substancja zwana substratem przemienia się w inną substancję zwaną produktem;
reaksi kimia
/
ˌrɛakˈtãnt͡sʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) wkład do oporności układu elektrycznego pojawiający się przy przepływie prądów zmiennych, związany z obecnością w tym układzie indukcyjności i pojemności; część urojona impedancji;
reaktans
/
rɛˈaktɔr/
noun
- (fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;
- (chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
reaktor
noun
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;
reaktor nuklir
/
ˈrɛal/
noun
(jednostka monetarna) brazylijska waluta;
riil
/
ˌrɛalʲiˈzat͡sʲja/
noun
- doprowadzenie do wykonania czegoś
- spełnienie planów lub nadziei
realisasi
noun
- (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (gry komputerowe) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim, grze komputerowej lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;
- postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości
realisme
/
rɛˈalnɨ/
adjective
(ekonomia, ekonomiczny) odniesiony do wzrostu cen
riil
/
ˌrɛalpɔlʲiˈtʲik/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka oparta na kalkulacji siły i narodowych interesów, odrzucająca czynniki moralne i etyczne jako zakłócające realistyczne podejście do danej sprawy;
realpolitik
/
rɛˈbɛka/
pronoun
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Izaaka;
Ribka
/
ˌrɛbɛˈlʲjãnt͡sʲci/
adjective
dotyczący rebelii lub rebeliantów
pemberontak
/
rɛˈbɛlʲjãnt/
noun
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy;
pemberontak
/
rɛˈt͡sɛ̃w̃zʲja/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu
ulasan
noun
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu
penerima tamu
/
rɛˈt͡sɛpta/
noun
(medycyna, medyczny) pisemne zlecenie wydania leku
resep
/
rɛˈt͡sɛptɔr/
noun
(biologia, biologiczny) wyspecjalizowana komórka lub jej część odbierająca informacje (bodźce) albo substancje z otoczenia;
reseptor
/
ˌrɛt͡sɛpˈtura/
noun
(technologia, technika, techniczny) wykaz składników, wzór, formuła lub przepis, normujący zestaw składników określonego produktu;
formulasi
/
rɛˈt͡sɛsʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego
resesi
/
ˌrɛt͡sɛˈsɨjnɨ/
adjective
(przymiotnik) od recesja (gospodarcza)
resesif
/
rɛˈxɔtat͡ɕ/
verb
o żabie: wydawać charakterystyczny głos
menguak
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępca powracający do ponownego popełniania wykroczenia
residivis
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczyni powracająca do ponownego popełniania wykroczenia
bramacorah
noun
wydeklamowanie utworu literackiego
hafalan
verb
wygłaszać z pamięci utwór literacki
hafal
/
rɛˈdaktɔr/
noun
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych
editor
adjective
dotyczący redaktora
editorial
/
rɛˈdukt͡sʲja/
noun
sprowadzenie czegoś do mniejszych rozmiarów
penyederhanaan
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd mówiący, że zrozumienie większego zjawiska można osiągnąć poprzez badanie mniejszej jego części
reduksionisme
verb
- likwidować etaty pracownicze
membakar
- powodować zmniejszenie czego
mengosongkan
/
rɛˈfɛrat/
noun
pisemne lub ustne opracowanie danego zagadnienia, często wygłaszane w gronie zainteresowanych osób
melaporkan
/
ˌrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja/
noun
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;
acuan
/
ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;
referendum
/
ˌrɛfɛˈrɔvat͡ɕ/
verb
zdawać raport, relację z czegoś; przedstawiać coś w formie referatu, sprawozdania
melaporkan
noun
(psychologia, psychologiczny) głębsze zastanowienie się
pemikiran
adjective
(podniośle) skłonny do głębszych rozważań
reflektif
/
rɛˈfɔrma/
noun
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;
reformasi
verb
dokonywać reformy
mereformasi
/
rɛfˈrakt͡sʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;
pembiasan
/
ˈrɛɡaw/
noun
mebel z półkami
rak
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę
kabupaten
/
ˈrɛɡɛ̃nt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;
wali
/
ˈrɛɡɛ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki;
rege
/
rɛˈɟĩmɛ̃nt/
noun
- (dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) pułk cudzoziemskiego zaciągu w wojsku polskim
- (wojskowość, wojskowy) odpowiednik polskiego pułku w strukturze sił zbrojnych niektórych krajów
resimen
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu regionalnym;
regiolek
/
ˈrɛɟɔ̃n/
noun
- (książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi
- (urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii
daerah
/
ˌrɛɟɔ̃ˈnalʲism̥/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) element mowy charakterystyczny dla danego regionu, niefunkcjonujący na całym obszarze występowania języka;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego;
regionalisme
/
ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
(przymiotnik) od region
regional
noun
- (geografia, geograficzny) wycofanie się morza, pustyni lub lodowca z poprzednio zajętych terenów;
- (informatyka, informatyczny) błąd powstały na skutek wprowadzenia zmiany w pozornie niezwiązanej części kodu;
- (psychologia, psychologiczny) cofanie się do zachowania charakterystycznego dla wcześniejszego okresu rozwojowego;
- (statystyka, statystyczny) zmniejszenie liczby wymiarów danych; w szczególności modelowanie zbioru danych za pomocą funkcji;
- cofanie się w rozwoju
regresi
noun
podejmowanie działań w celu poprawy funkcjonowania lub przywrócenia czegoś
penyesuaian
noun
(administracja) zbiór przepisów obowiązujących w danym miejscu, wśród członków jakiejś grupy
aturan
/
ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ/
adverb
w sposób regularny
secara teratur
/
ˌrɛɡuˈlarnɨ/
adjective
- (gramatyka) posiadający typową odmianę
- powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni
atur
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do regulowania przebiegu różnych procesów;
pengatur
/
rɛˈɡuwa/, /
ˈrɛɡuwa/
noun
zasada, według której należy postępować
peraturan
/
ˌrɛxabʲilʲiˈtat͡sʲja/
noun
- (książkowy) przywrócenie dobrego imienia, dobrej opinii, oczyszczenie z zarzutów
- (medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;
rehabilitasi
/
ˈrɛjɛstr̥/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) forma języka zarezerwowana dla pewnych celów funkcjonalnych lub pewnej sytuacji komunikatywnej;
- spis danych, wykaz, lista
laras bahasa
verb
- wprowadzać do rejestru, wpisywać na listę
- zapisywać pomiary
daftar
/
ˈrɛjɔ̃n/
noun
obszar, strefa, określona część
kawasan
noun
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego
rit
/
ˈrɛcĩn/
noun
- (ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;
- (przenośnie, przenośnia) potentat finansowy bezwzględny w interesach
hiu
/
rɛkˈlãma/
noun
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;
iklan
reklame
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną;
khalwat
/
ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdat͡sʲja/
noun
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna
anjur
noun
wyrównanie poniesionych strat czy szkód
ganti rugi
noun
(wojskowość, wojskowy) rozpoznanie stanowisk i sił nieprzyjaciela na jakimś terenie
pengintaian
noun
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana
rekonstruksi
/
ˈrɛkɔrt/
noun
- (informatyka, informatyczny) fragment bazy danych
- najlepszy wynik;
rekor
/
ˌrɛkrɛˈat͡sʲja/
noun
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej
rekreasi
/
ˈrɛkrut/
noun
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska;
rekrut
/
ˌrɛkruˈtat͡sʲja/
noun
- (wojskowość, wojskowy) nabór żołnierzy do służby wojskowej
- przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;
penerimaan
/
ˈrɛktɔr/
noun
(edukacja, edukacyjny) osoba zarządzająca uczelnią akademicką
rektor
/
rɛˈlʲiɟja/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;
- (edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary
agama
/
ˌrɛlʲiˈɟijnɨ/
adjective
- dotyczący religii, opisujący religię
- postępujący zgodnie z zasadami religii
agamawi
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;
relikui
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) barierka, która biegnie wokół pokładu statku;
pagar
noun
(książkowy) przemieszczenie, przeniesienie, zmiana miejsca, (na przykład) przebywania, pobytu
relokasi
noun
(książkowy) lek na schorzenie
dokter
noun
(termin karciany) gra karciana pomiędzy dowolną liczbą uczestników, której celem jest wyłożenie swoich kart na stół; stosuje się starszeństwo koloru takie samo jak w brydżu
remi
/
ˈrɛ̃mʲik/
noun
(termin karciany) jedna z gier karcianych dla wielu osób;
remi
/
ˈrɛ̃mʲis/
noun
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta
imbang
/
rɛ̃ˈmʲiza/
noun
budynek straży pożarnej, magazyn sprzętu przeciwpożarowego;
SPK
/
ˈrɛ̃mɔ̃nt/
noun
doprowadzenie do stanu użyteczności
renovasi
/
rɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię i Holandię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;
Rhein
/
rɛ̃ɲˈt͡ɕista/
noun
osoba pobierająca rentę, najczęściej z powodu niezdolności do pracy
pensiunan
/
rɛ̃ˈɲifɛr/
noun
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;
rusa kutub
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;
Rennes
/
rɛ̃ˈnɔ̃ma/
noun
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś
kemasyhuran
/
ˌrɛ̃nɔˈvat͡sʲja/
noun
odnowienie, odświeżenie, restauracja
peremajaan
noun
(ekonomia, ekonomiczny) cecha tego, co rentowne, przynoszące nadwyżkę przychodów nad kosztami;
profitabilitas
/
ˌrɛpaˈtrʲjat͡sʲja/
noun
(książkowy) powrót do ojczystego kraju;
repatriasi
/
rɛˈpɔrtɛr/
noun
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń
jurnalis
/
rɛˈprɛsʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku
represi
adjective
mający charakter represji
represif
/
ˌrɛprɛzɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
grupa osób, które występują w czyimś imieniu
penggambaran
/
ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt/
noun
- osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś
- (książkowy) osoba mająca cechy typowe, reprezentatywne dla jakiejś grupy
wakil
/
ˌrɛprɔˈdukt͡sʲja/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) ciągłe odtwarzanie środków produkcji w celu jej kontynuacji
- (sztuka) kopia oryginału wykonana maszynowo
- odtworzenie
- rozmnażanie w celach hodowlanych
pembiakan
/
ˌrɛprɨ̃ˈmɛ̃nda/
noun
nagana, upomnienie, admonicja
menegur
/
rɛˈpublʲika/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;
republik
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Angoli;
Republik Angola
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny;
Republik Argentina
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Armenii jako państwa;
Republik Armenia
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Azerbejdżanu jako państwa;
Republik Azerbaijan
/
rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva/
noun
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;
republik pisang
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Beninu
Republik Benin
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Białorusi;
Republik Belarus
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa
Republik Tiongkok
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa;
Republik Siprus
/
rɛˈpublʲika ˈt͡ʃɛska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)
Republik Ceko
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Dominikany jako państwa;
Republik Dominika
/
rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;
Republik Bersekutu Jerman
Republik Federal Jerman
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;
Republik Perancis
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;
Republik Yunani
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Równikowej
Republik Guinea Khatulistiwa
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Haiti, państwa na Karaibach
Republik Haiti
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Indonezji jako państwa
Republik Indonesia
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii
Republik Irlandia
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kenii jako państwa
Republik Kenya
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa
Republik Kirgiz
/
rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa/
pronoun
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;
Republik Kongo
/
rɛˈpublʲika kɔˈrɛji/
pronoun
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;
Republik Korea
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Malty jako państwa;
Republik Malta
/
rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Afrika Selatan
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Singapuru jako państwa
Republik Singapura
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sudanu Południowego jako państwa;
Republik Sudan Selatan
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Turcji jako państwa;
Republik Turki
/
rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Tanjung Verde
/
rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;
Republik Afrika Tengah
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu
republiken
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu
republikanisme
adjective
mający cechy przypisywane republikom i republikanizmowi
republikan
/
ˌrɛpuˈtat͡sʲja/
noun
opinia o kimś, dobre imię
reputasi
noun
(biochemia, biochemiczny) wchłanianie przez komórki substancji z otoczenia
resorpsi
/
ˌrɛstawˈrat͡sʲja/
noun
(gastronomia) lokal gastronomiczny z obsługą kelnerską, w którym posiłki serwowane są przy stolikach;
restoran
rumah makan
/
ˌrɛstrukturɨˈzat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zmiana struktury czegoś; wprowadzanie zmian w rozmieszczeniu majątku i organizacji zarządzania nim, zwykle w odniesieniu do gospodarki kraju lub przedsiębiorstwa;
penstrukturan ulang
adjective
ograniczający, surowy
ketat
/
ˈrɛʃta/
noun
- elementy, które zostały
bekas
- przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać
uang kembalian
/
ˈrɛʃtka/
noun
(zdrobniale) od reszta
bekas
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący retoryki, związany z retoryką
retorik
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
- (językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
- (językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)
retorika
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz
retroaktif
noun
(astronomia, astronomiczny) pozorny ruch ciała niebieskiego na nieboskłonie w kierunku przeciwnym niż większość ciał w danym układzie orbitalnym;
perubahan sifat pati
/
ˌrɛwmatɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów;
rematologi
/
ˌrɛwmaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z reumatyzmem, właściwy reumatyzmowi
reumatik
/
rɛwˈmatɨsm̥/
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;
encok
pronoun
(geografia, geograficzny) wulkaniczna wyspa na Oceanie Indyjskim, będąca terytorium zamorskim Francji
Réunion
noun
- (sport, sportowy) powtórne spotkanie dające sposobność odegrania się
- odwzajemnienie się komuś za coś nierzadko czymś podobnym
balas dendam
/
ˌrɛvʲiˈdɔvat͡ɕ/
verb
przeszukiwać w poszukiwaniu czegoś nielegalnego
menggerayangi
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji
banding
- ponowne rozpatrzenie pewnych poglądów, teorii, dokumentów itp. i dokonanie w nich zmian
pendaan
noun
kierunek ideologiczny w ruchu robotniczym postulujący rewizję zasad marksizmu
revisionisme
/
rɛˈvɔlta/
noun
zbrojny spisek, bunt
pemberontakan
/
ˌrɛvɔˈlut͡sʲja/
noun
- gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
- (przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany
revolusi
/
rɛˈvɔlvɛr/
noun
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben;
revolver
/
ˌrɛzɛrˈvat͡sʲja/
noun
- czynność rezerwowania czegoś
- dowód zarezerwowania czegoś
pesanan
/
rɛˈzɛrvat/
noun
- (biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych
cagar alam
- wydzielony obszar przymusowego osiedlenia ludności rdzennej
pesanan
/
ˌrɛzɛrˈvu<sup>w</sup>ar/
noun
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania cieczy lub gazów
penampungan
/
rɛˈzultat/
noun
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania
akibat
/
ˌrɛzɨˈdɛ̃nt͡sʲja/
noun
wielki budynek mieszkalny o charakterze reprezentacyjnym
kediaman
noun
osoba zamieszkująca w jakimś kraju, a nie posiadająca jego obywatelstwa
dokter residen
adjective
(informatyka, informatyczny) taki, który jest stale obecny w pamięci operacyjnej, załadowany na stałe podczas pracy komputera
dokter residen
/
ˌrɛzɨɡˈnat͡sʲja/
noun
- stan przygnębienia, który zwykle towarzyszy sytuacji, na którą nie ma się wpływu
letargi
- zrzeczenie się czegoś lub zaniechanie jakiejś czynności
pengunduran diri
noun
- ścisły tryb postępowania w określonym przypadku
aturan hidup
cara hidup
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy
rezim
rejim
/
rɛˈʒɨsɛr/
noun
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;
sutradara
verb
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej
menyutradarai
/
ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n/
acronym
= Republika Federalna Niemiec
RFJ
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;
Ryazan
/
ˈrʲijat/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;
Riyadh
noun
(medycyna, medyczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) Gram-ujemna bakteria z rodzaju Rickettsia wywołująca u ludzi i innych ssaków riketsjozy, przenoszona najczęściej przez kleszcze, pchły i wszy;
riketsia
/
ˈrʲikʃa/
noun
- dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka
angkong
- trójkołowy rower do przewozu bagażu lub osób;
becak
/
rʲiˈsɔtːɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu;
risoto
/
ˈrɔbak/
noun
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;
cacing
/
rɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
zajmowanie się czymś, wykonywanie jakiejś czynności; wywoływanie jakiegoś stanu
bikin
/
ˈrɔbʲit͡ɕ/
verb
- wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
- zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan
buat
/
ˈrɔbʲit͡ɕ na‿ˈdrutax/
verb
wykonywać robotę dzianą na drutach; dziać
rajut
/
ˈrɔbɔt/
noun
- (technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
- (przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie
robot
/
rɔˈbɔta/
noun
- (potocznie, potoczny) działalność zarobkowa
- (potocznie, potoczny) zespół czynności podejmowanych w celu wykonania czegoś
kerjaan
/
ˌrɔbɔtʲˈɲit͡sa/
noun
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezpłodna samica pszczoły, mrówki lub termita, która wykonuje wszystkie prace
- kobieta, która zawodowo pracuje fizycznie, zwykle w fabryce
pekerja
/
rɔˈbɔtʲɲik/
noun
pracownik wykonujący pracę fizyczną
buruh
/
rɔˈbɔtɨka/
noun
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;
robotika
/
rɔt͡ʃʲˈɲit͡sa/
noun
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;
ulang tahun
/
ˈrɔt͡ʃnɨ/
adjective
- trwający przez rok
- obejmujący czas roku
tahunan
/
rɔt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;
rodium
noun
początek, z którego coś lub ktoś się wywodzi
origo
/
ˈrɔd͡zaj/
noun
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
genus
/
ˈrɔd͡zaj ɲiˈjäci/
noun
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku
mengebiri
/
rɔˈd͡zajɲik/
noun
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;
artikel
/
rɔˈd͡zɛ̃j̃stfɔ/
noun
brat (bracia), siostra (siostry);
saudara
/
ˈrɔd͡ʑit͡s/
noun
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka
orang tua
/
rɔˈd͡ʑit͡sɛ/
noun
ojciec i matka
orangtua
/
rɔˈd͡ʑĩna/
noun
rodzice wraz z ich dziećmi
keluarga
famili
noun
(socjologia, socjologiczny) rodzina składająca się z rodziców i dzieci;
keluarga batih
/
ˈrɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
- (botanika, botaniczny) o roślinach, ziemi: wydawać plon
buah
- (fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat
melahirkan
/
rɔˈd͡zɨ̃nɛk/
noun
suszone winogrono
kismis
/
ˈrɛ̃ndɡɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;
roentgenium
/
rɔˈɡalʲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały rogal, często z nadzieniem
kroisan
noun
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej pokryta przezroczystą błoną;
kornea
/
rɔk/
noun
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;
tahun
/
ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ/
noun
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;
tahun kabisat
/
ˈrɔk ˈʃkɔlnɨ/
noun
(edukacja, edukacyjny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia;
tahun ajaran
/
ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ/
noun
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;
tahun cahaya
noun
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;
rococo
/
ˈrɔla/
noun
- (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
- funkcja, odpowiedzialność
peranan
/
rɔˈlada/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczony kawałek zwiniętego w rulon mięsa z nadzieniem
rolade
/
ˈrɔlka/
noun
- szpula, tuba z czymś na nią nawiniętym
- zwinięty papier
gulungan
rol
/
rɔlʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;
pertanian
/
ˈrɔlʲɲik/
noun
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym
petani
/
ˈrɔlnɨ/
adjective
związany z uprawą roli, pola
agraria
/
rɔ̃mp/
noun
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;
belah ketupat
noun
(geometria) wielościan, którego każda ze ścian jest rombem;
romboedro
/
ˈrɔ̃ndɔ/
noun
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy;
bundaran
/
ˈrɔpa/
noun
(medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;
nanah
/
ˈrɔpa naˈftɔva/
noun
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;
minyak bumi
/
ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ/
noun
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne
abses
adjective
(medycyna, medyczny) związany z wytwarzaniem ropy
purulen
noun
(potocznie, potoczny) samiec ropuchy
katak
/
rɔˈpuxa/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;
kodok
/
ˈrɔsa/
noun
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach
embun
/
ˈrɔsʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;
Rusia
/
rɔˈsʲjä̃ɲĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;
orang Rusia
/
rɔˈsʲjãŋka/
noun
obywatelka Rosji
orang Rusia
/
ˈrɔsnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
- o cieście podnosić się
bertambah
- o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
- powiększać swoje rozmiary, skalę
- o roślinach występować
tumbuh
/
ˈrɔzdbɛf/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń z rostbefu (1.1), zazwyczaj nie do końca przepieczona
sapi panggang
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;
Rostock
/
rɔˈsɨjsʲci/
adjective
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan
Rusia
/
rɔˈsɨjsʲci/
noun
- (potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) lekcja rosyjskiego (2.1)
- (potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;
bahasa Rusia
/
ˌrɔʃt͡ʃɛ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
żądający, wymagający czegoś; zgłaszający żądanie czegoś
berhak
/
ˈrɔsuw/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;
kaldus
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;
Rotterdam
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;
penghala
/
ˈrɔvɛr/
noun
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;
sepeda
/
ˈrɔvɛr ˈɡursʲci/
noun
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;
sepeda gunung
/
ˌrɔvɛˈʒɨsta/
noun
osoba jadąca na rowerze;
pesepeda
/
rɔzˈbʲjɛʒnɔɕt͡ɕ/
noun
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności
kesenjangan
noun
szczegółowe badanie, dociekanie
ulasan
verb
dawać się słyszeć; wydawać dźwięki
meledos
verb
- rozluźnić buty przez chodzenie w nich
terobos masuk
- starać się o rozwód
hancur
- być przekazywanym
- wydobywać się z jakiegoś źródło w wielu kierunkach
menyebar
verb
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik
mengencerkan
/
ˌrɔʃt͡ʃarɔˈvãɲɛ/
noun
niespełnienie oczekiwań
kekecewaan
verb
nie spełniać czyichś oczekiwań, zawodzić czyjeś oczekiwania
laci
verb
dzielić na poszczególne części
hancur
/
ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji
kegeraman
/
ˈrɔʑd͡ʑaw/
noun
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis
bab
bagian
/
rɔʑˈd͡ʑɛlat͡ɕ/
verb
dokonywać podziału na części
memisahkan
verb
- drąc, dzielić na części
melengking
- (potocznie, potoczny) wydawać głośne dźwięki
mengaung
noun
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami
gencatan senjata
adjective
taki, który wyraża wzbierający gniew
marah
/
rɔzˈɡrɨfka/
noun
zmaganie, spór, rywalizacja przeciwstawnych sił
serang
/
ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;
pembebasan
/
rɔzˈɡvʲjazda/
noun
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;
bintang laut
/
ˈrɔzʲjast/
noun
miejsce, w którym rozchodzą się tory wraz z jego oprzyrządowaniem;
sambungan
/
rɔzʲˈjɛ̃mt͡sa/
noun
sędzia, którego zadaniem jest rozstrzygnięcie sporu, pogodzenie wrogich sobie stron
pemisah
/
ˈrɔskas/
noun
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę
perintah
verb
wydawać kategoryczne polecenia
memerintah
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie toku myślenia polegające na nieskładnych i nieuzasadnionych przeskokach myśli od jednej treści do drugiej, ujawniające się jako trudność w skupieniu uwagi
kelinglungan
verb
(historia, historyczny, historycznie) w krajach komunistycznych (szczególnie w ZSRR w okresie przymusowej kolektywizacji): dokonać konfiskaty majątku lub jego znacznej części należącej do zamożnego chłopa (nazywanego propagandowo kułakiem)
mendekulakisasi
/
ˈrɔskfʲit/
noun
- (botanika, botaniczny) rozwijanie się pączka w kwiat
- (przenośnie, przenośnia) pełnia rozwoju czegoś
bunga
/
ˈrɔskwat/
noun
- (statystyka, statystyczny) określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;
alokasi
- tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1)
jadwal
- (chemia, chemiczny) proces lub wynik gnicia
pelapukan
/
ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ/
noun
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu;
jadwal
noun
(statystyka, statystyczny) najczęściej spotykany w statystyce rodzaj ciągłego rozkładu prawdopodobieństwa zmiennej losowej zależnej od wielu drobnych i niepowiązanych ze sobą czynników, którego funkcja gęstości opisana jest wzorem \tfrac{1}{\sigma\sqrt{2\pi}}\exp(-\tfrac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}), gdzie σ to odchylenie standardowe, a μ to średnia;
distribusi normal
noun
(statystyka, statystyczny) opis prawdopodobieństwa przybierania przez zmienną losową poszczególnych wartości ze zbioru wszystkich możliwych;
distribusi probabilitas
/
rɔsˈkwadat͡ɕ/
verb
- kłaść zbiór jakichś rzeczy na większej przestrzeni
- unosić kończyny na szerokość
menyebar
/
ˈrɔzmax/
noun
dynamika w działaniu, polot w dziełach
ajakan
/
ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ/
adjective
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów
aneka
/
rɔzˈmarɨ̃n/
noun
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
rosemary
/
rɔzˈmavʲjät͡ɕ/
verb
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów
bicara
/
ˈrɔzmʲjar/
noun
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)
ukuran
/
ˌrɔzmnaˈʒãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od rozmnażać
pembiakan
adjective
taki, który rozmókł; zbyt mocno nasączony płynem
melempem
/
rɔzˈmɔva/
noun
ustna wymiana zdań
percakapan
/
rɔzˈmɔvnɨ/
adjective
(książkowy) taki, który lubi rozmawiać, jest chętny do rozmowy
banyak omong
verb
- czynić powszechnie znanym
menyebar
- docierać w różne miejsca
mengapung
- stawać się rozpowszechnionym
menyebar
/
ˈrɔspat͡ʃ/
noun
silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie
putus asa
verb
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć
putus asa
adjective
pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz
kebelet
/
ˌrɔspaˈdlʲĩna/
noun
(geologia, geologiczny) szeroko rozwarta i często głęboka szczelina powstała w ziemi lub w skale
meretakkan
/
rɔsˈpalat͡ɕ/
verb
powodować, że coś zacznie się palić
nyala
verb
traktować zbyt pobłażliwie
memanjakan
/
rɔsˈpʲjɛ̃ntɔɕt͡ɕ/
noun
odległość pomiędzy najdalszymi krańcami
menyebar
/
ˌrɔspɔˈt͡ʃɨ̃nat͡ɕ/
verb
inicjować coś, dawać początek
mulai
/
ˌrɔspɔˈt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕɛ/
noun
moment w którym coś się rozpoczyna
inisialisasi
/
rɔsˈpɔrɛk/
noun
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach
layang
verb
uczynić coś powszechnie znanym
menyebar
verb
identyfikować kogoś lub coś, wyróżniając spośród innych; badając, stwierdzić, określić coś
mengakui
verb
- rozkładać na dużej powierzchni coś przedtem złożonego
- zajmować dużą powierzchnię lub przestrzeń
menyebar
verb
- rozpędzać na wszystkie strony
berserakan
- (meteorologia, meteorologiczny) ulegać ustąpieniu
jelas
- tracić uwagę
menyingsing
/
rɔsˈprava/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy
persidangan
noun
pisemna praca szkolna, w której uczeń ma uzasadnić jakąś tezę
esai
adjective
taki, który przyjmuje bezładne rozmieszczenie, na wszystkie strony; taki, którego elementy rozmieściły się daleko od siebie
difus
verb
nakładać cienką warstwę danej substancji na jakąś powierzchnię
menyebar
verb
- czynić powszechnym, znanym
- powodować występowanie czego w przestrzeni
- stawać się powszechnym, znanym
- występować na rozległym obszarze
menyebar
noun
(chemia, chemiczny) maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;
kelarutan
adjective
przeznaczony do rozpłodu
pemuliaan
verb
- przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły; roztapiać się
mengecor
- o płynach: rozlewać się szeroko, w różne strony
- rozprzestrzeniać się w powietrzu lub w innym środowisku (np. o zapachu, świetle, dźwięku, bólu w ciele)
menyebar
noun
burzliwe manifestacje i starcia uliczne
huru-hara
noun
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) aparat wszczepiany w ciało chorego, służące do elektrycznego pobudzania mięsienia sercowego
pacu jantung
/
rɔzˈrɨfka/
noun
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi
hiburan
adjective
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa
berfoya-foya
noun
(fizjologia, fizjologiczny) zespół czynności organizmów żywych do wydania na świat potomstwa
pemuliaan
verb
- być źródłem czego
- czynić bardziej znanym
menyebar
verb
podejmować ostateczną decyzję po etapie rozważań
mengadili
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu
- (rzeczownik odczasownikowy) od rozstrzygnąć
penyelesaian
noun
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;
gurat peregangan
/
rɔsˈʃɛʒat͡ɕ/
verb
zwiększać zasięg czegoś
menyebar
/
rɔsˈːɔ̃ndnɨ/
adjective
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny
rasional
noun
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne
kelinglungan
/
ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ/
adjective
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować
alpa
noun
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;
tungau
noun
działanie z namysłem
kebijaksanaan
verb
potrząsając, rozrzucać coś
menyebar
/
ˈrɔstfur/
noun
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;
larutan
/
ˈrɔzũm/
noun
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;
alas
/
rɔˈzũmʲjɛ̇t͡ɕ/
verb
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń
mengerti
/
rɔˈzũmnɨ/
adjective
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia
bicara
layak
verb
(psychologia, psychologiczny) rozpatrywać w myślach, wyciągając w tym czasie wnioski
alas
/
rɔzˈvaɡa/
noun
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem
konsiderasi
/
ˌrɔzvaˈʒãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od rozważać
konsiderasi
/
rɔzˈvaʒat͡ɕ/
verb
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując
berencana
adjective
taki, który się rozwiódł
bercerai
/
ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ/
noun
- (matematyka, matematyczny) wynik
- załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania
solusi
/
ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzɨvat͡ɕ/
verb
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakończyć umowę
- zakończyć małżeństwo
judul pengganti
/
rɔzˈvlɛkwɨ/
adjective
zawierający nadmiar treści, często niespójnej
detail
verb
udzielać komuś rozwodu
cerai
/
ˈrɔzvut/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;
perceraian
/
ˈrɔzvuj/
noun
- następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy
- proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu
- proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami
perkembangan
/
ˌrɔzwaˈdɔvat͡ɕ/
verb
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem
melucut
verb
postawić coś złożonego w swej okazałości
menyebar
/
rɔɕˈlʲĩna/
noun
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;
tumbuh-tumbuhan
tanaman
tumbuhan
/
rɔɕˈlʲĩnːɔɕt͡ɕ/
noun
wszystkie rośliny danego terenu
vegetasi
/
rɔɕˈlʲĩnːɨ/
adjective
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny
sayur
/
ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrt͡sa/
noun
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się roślinami
- (żartobliwie) wegetarianin, weganin
herbivor
/
r̥tɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80; [od XV wieku]
raksa
/
ruˈbaʃnɨ/
adjective
prosty, dosadny, bezceremonialny, swobodny w sposobie zachowania, poufale żartobliwy, frywolny
kasar
/
ˈrubɛl/
noun
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;
rubel
/
ˈrubʲit/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;
rubidium
/
ˈrubʲĩn/
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;
bakam
/
rux/
noun
- (fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
- grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
- gest, ruszenie częścią ciała
gerakan
pergerakan
noun
(transport, transportowy) ogół ruchu pojazdów, zwierząt i pieszych prowadzonego po drogach;
lalu lintas
/
ˈrux uˈlʲit͡ʃnɨ/
noun
ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw
lalu lintas
adjective
charakteryzujący się wzmożonym ruchem
ramai
noun
grunty o luźnej strukturze
pasir isap
/
ˈruda/
noun
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali
bijih
/
ˌrudɔvˈwɔsɨ/
adjective
mający rude włosy
pirang
/
ˈrudɨ/
adjective
o człowieku lub zwierzęciu: mający rude (1.1) włosy (sierść)
pirang
/
ˈrufa/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;
buritan
/
ˈraɡbɨ/, /
ˈruɡbɨ/
noun
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;
sepak bola rugbi
/
ruˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
obiekt zniszczony
puing
/
ruˈkɔla/
noun
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) rokietta siewna, roślina warzywna i przyprawowa
arugula
noun
gra hazardowa polegająca na obstawianiu, na którym polu obracającej się tarczy zatrzyma się poruszająca się kulka;
rolet
/
rũm/
noun
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;
rum
noun
czasowe różowe zabarwienie policzków
merah merona
noun
(psychologia, psychologiczny) nawracająca myśl o jakimś wydarzeniu, rozpamiętywanie przeszłości;
ruminasi
noun
- (geologia, geologiczny) nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały
- (geologia, geologiczny) odłamki skalne przenoszone nurtem rzeki
- nagromadzenie odłamków i fragmentów muru po zawaleniu się budynku
puing
/
ˈrũmũn/
noun
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii
orang Romania
/
rũˈmũɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;
Rumania
/
rũˈmũj̃sʲci/
adjective
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów
bahasa Rumania
/
rũˈmũj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;
bahasa Rumania
/
ˈrupʲja/
noun
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;
rupee
/
ˈrura/
noun
przewód do transportu płynów;
pipa
/
ˌruʃtɔˈvãɲɛ/
noun
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;
perancah
/
ˈrutɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;
rutenium
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;
rutherfordium
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) średniowieczne państwo feudalne w Europie;
Rus Kiev
/
ˈrvãnda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;
Rwanda
/
ˈrɨba/
noun
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
- (spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;
ikan
/
rɨˈbat͡sʲci/
adjective
związany z rybactwem i rybakami, dotyczący rybactwa i rybaków
pemancingan
/
ˈrɨbak/
noun
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;
nelayan
/
rɨˈbʲitfa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;
camar
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;
ribosom
/
rɨˈbɔwuf/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;
elang tiram
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;
elang tiram
noun
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb;
penangkapan ikan
/
ˈrɨbɨ/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;
Pisces
/
ˈrɨt͡sɛʃ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;
ksatria
/
ˈrɨt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos
mengaum
/
ˈrɨdvãn/
noun
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie
cikar
/
ˈrɨɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;
Riga
/
rɨj/
noun
(zoologia, zoologiczny) wydłużona szczęka u zwierząt
jungur
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju ryjówek (1.1)
celurut
/
ˈrɨlɛt͡s/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Caelum
/
ˈrɨ̃nɛk/
noun
- centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)
lapangan
- (ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
- wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;
pasar
/
ˈrɨ̃nɛk pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) rynek transakcji krótkoterminowych o terminie realizacji nie dłuższym niż rok;
pasar uang
/
ˈrɨ̃nːa/
noun
(budownictwo) rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu:
talang
noun
podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni
garuk
/
rɨˈsɔvat͡ɕ/
verb
robić rysy na jakiejś twardej powierzchni
garuk
/
rɨˈsɔvʲɲik/
noun
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych
juru gambar
/
rɨˈsũnɛk/
noun
to, co zostało narysowane;
menggambar
/
rɨtm̥/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
- określony porządek powtarzający się okresowo
ritme
/
rɨˈtu<sup>w</sup>aw/
noun
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;
upacara
/
ˌrɨvalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka
kompetisi
verb
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś
bersaingan
/
ˈrɨza/
noun
(poligrafia) (jednostka miary) ilość papieru równa zwykle 500 arkuszom;
rim
noun
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;
rizosfer
/
ˈrɨzɨkɔ/
noun
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda
risiko
/
ˌrɨzɨˈkɔvat͡ɕ/
verb
podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia
bertaruh
/
ˌrɨzɨˈkɔvnɨ/
adjective
wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu
berisiko
/
rɨt͡ɕ/
verb
kopać, robić doły w ziemi
gali
/
rɨɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;
kucing buas
kucing hutan
kucing liar
/
rɨʃ/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
- (handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)
padi
beras
noun
(spożywczy) rodzaj białego ryżu pochodzącego z Tajlandii
beras melati
noun
(rolnictwo, rolniczy) pole ryżowe
sawah
/
ˈrɨʒɨ/
adjective
(potocznie, potoczny) rudy
pirang
/
ˈrɨʒɨ/
noun
(potocznie, potoczny) mężczyzna mający ryże (1.1) włosy
pirang
/
ˈʒatʲci/
adjective
zachodzący rzadko
langka
/
ˈʒatkɔ/
adverb
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami
jarang
/
ʒɛt͡s/
verb
- (książkowy) (przestarzałe, przestarzały) mówić, odzywać się, komunikować coś
- (książkowy) powiedzieć, odezwać się, zakomunikować coś
berkata
/
ʒɛt͡ʃ/
noun
- wytwór materialny, przedmiot
barang
- temat, treść, wątek
inti
noun
występowanie jako obrońca bądź rzecznik kogoś lub czegoś, popieranie jakiejś sprawy
advokasi
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję
juru bicara
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;
juru bicara
/
ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik/
noun
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;
kata benda
nomina
adjective
dotyczący treści (a nie strony formalnej)
kasat mata
/
ˌʒɛt͡ʃɔˈznaft͡sa/
noun
osoba wydająca orzeczenia w sprawach dotyczących jego kompetencji, a niejasnych dla innych
ahli
/
ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita ˈpɔlska/
pronoun
oficjalna nazwa państwa polskiego;
Republik Polandia
/
ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɔɕt͡ɕ/
noun
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
kenyataan
realitas
/
ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɨ/
adjective
- (matematyka, matematyczny) będący liczbą rzeczywistą lub przyjmujący wartości będące liczbami rzeczywistymi
- (matematyka, matematyczny) powiązany z liczbami rzeczywistymi
- mający miejsce naprawdę
riil
/
ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ/
adverb
zgodnie z rzeczywistością, naprawdę, faktycznie
betul-betul
/
ˈʒɛka/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;
sungai
kali
/
ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik/
noun
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)
tukang
/
ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ/
noun
- (potocznie, potoczny) zawód, profesja, zajęcie
berdagang
- drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności
kriya
noun
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka
tempurung lutut
/
ˈʒɛʃa/
noun
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) duże państwo powstałe z połączenia mniejszych jednostek
kaya
/
ʒɛɕ/
noun
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)
pembantaian
/
ˈʒɛʑba/
noun
- (sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
- (sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną
pahatan
/
ˈʒɛʑbʲjaʃ/
noun
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki
pemahat
/
ˈʒɛʑɲa/
noun
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;
abatoar
/
ˈʒɛʑɲik/
noun
- człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa
jagal
- (potocznie, potoczny) sprzedawca w sklepie mięsnym
tukang daging
/
ʒɛˈʒɔ̃n͇t͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;
gonore
/
ʒɔtʲˈcɛfka/
noun
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;
lobak
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) napad drgawek
eklampsia
/
ˈʒut͡sat͡ɕ/
verb
- (potocznie, potoczny) zrezygnować ze związku z kimś
hancur
- wywoływać chwilowy lot przedmiotu
melemparkan
/
ʒut/
noun
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą
lontar
/
ˈʒut ɔˈʃt͡ʃɛpɛ̃m/
noun
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;
lempar lembing
noun
(sport, sportowy) zagranie zawodnika po naruszeniu reguł gry przez zawodnika z drużyny przeciwnej, z miejsca, w którym doszło do tego naruszenia;
tendangan bebas
/
ʐuˈtɔvat͡ɕ/
verb
- wywierać wpływ na coś, odbijać się na czymś, mieć powiązanie z czymś
berdampak
- (informatyka, informatyczny) zmieniać typ danych zmiennej
gips
- (fizyka, fizyczny) (fotografia) wyświetlać obraz na ekranie lub innej powierzchni za pomocą urządzenia optycznego (np. rzutnika)
- (matematyka, matematyczny) (geometria) wyznaczać rzut (odwzorowanie) figury lub punktu na płaszczyznę lub prostą
lempar
/
ˈʒɨɡat͡ɕ/
verb
(grubiański, grubiańsko) wymiotować
muntah
/
ʒɨ̃m/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
Roma
/
ˈʒɨ̃msʲci/
adjective
- odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
- odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
Romawi
/
ʒɔ̃nt/
noun
- (biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;
ordo
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
pemerintah
noun
sprawowanie władzy, władanie
pemerintahan
noun
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista będąca drugą współrzędną w prostokątnym układzie współrzędnych, oznaczana jako y;
ordinat
/
ˈʒɛ̃w̃sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;
bulu mata
noun
podsumowanie, streszczenie
ringkasan
/
rut/
noun
duża, wielopokoleniowa rodzina
kerabat
/
ruk/
noun
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
tanduk
/
ˈruk ˈafrɨci/
pronoun
(geografia, geograficzny) inna nazwa Półwyspu Somalijskiego
Tanduk Afrika
/
ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕt͡ɕi/
idiom
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość
kornukopia
/
ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕt͡ɕi/
noun
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) odłamany róg kozy Amaltei, nieustannie napełniający się płodami ziemi; atrybut bóstw greckich i rzymskich (Dionizosa, Ejrene, Fortuny, Plutona, Plutosa, Tyche) oraz symbol bogactwa i dostatku;
kornukopia
/
ruf/
noun
podłużny dół wykopany w ziemi
parit
/
ruvˈnãɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości
persamaan
/
ruvˈnãɲɛ ˈstãnu/
noun
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;
persamaan keadaan
/
ˈruvnat͡ɕ/
verb
(wojskowość, wojskowy) stawać w prostym szeregu
berbaris
/
ˈruvʲɲɛʃ/
particle
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych
juga
/
ˈruvʲɲik/
noun
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;
khatulistiwa
ekuator
noun
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;
ekuator langit
/
ruvʲˈɲĩna/
noun
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;
dataran
/
ˈruvnɔ/
adverb
- prosto
benar
- dokładnie
pas
adjective
odbywający się w tym samym czasie
bersamaan
/
ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk/
noun
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;
jajar genjang
noun
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);
balok genjang
/
ˌruvnɔˈlɛɡwɨ/
adjective
- (geometria) o prostych, półprostych, odcinkach, wektorach: mające ten sam kierunek
- (geometria) o płaszczyznach, półpłaszczyznach: mające ten sam kierunek prostych prostopadłych
- odbywający się, dziejący się w tym samym czasie
- podobny pod jakimś względem do czegoś innego
paralel
/
ruvˈnɔ̃nɔt͡s/
noun
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;
ekuinoks
/
ˌruvnɔˈvaɡa/
noun
stabilny stan jakiegoś układu
ekuilibrium
verb
- utrzymywać w równowadze
- utrzymywać się w równowadze z czym innym
keseimbangan
/
ˈruvnɔɕt͡ɕ/
noun
- (matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
- brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
kesamaan
/
ˈruvnɨ/
adjective
- posiadający gładką powierzchnię
rata
- posiadający identyczną wartość
sederajat
/
ruʃ/
noun
kolor różowy
merah jambu
merah muda
/
ˈruʒa/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
bunga mawar
mawar
/
ruˈʒãɲɛt͡s/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
rosario
/
ruʒʲˈɲit͡sa/
noun
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
beda
/
ruʒʲˈɲit͡ʃka/
noun
(matematyka, matematyczny) przyrost zmiennej, względem której wyznacza się pochodną;
diferensial
/
ˈruʒʲɲit͡ɕ/
verb
być różnym, innym od czegoś pod jakimiś względami
beda
/
ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest różnorodne
diversitas
/
ˌruʒnɔˈrɔdnɨ/
adjective
składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów
aneka
/
ˈruʒnɨ/
adjective
- charakteryzujący się odmiennością pewnych cech
- różniący się od kogoś lub czegoś
beda
/
ruˈʒɔvɨ/
adjective
- mający kolor pośredni między białym a czerwonym;
merah jambu
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zgodny z planami, zamierzeniami
merah muda
/
ruˈʒɨt͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;
rubela
/
ˈrɔ̃n͇t͡ʃka/
noun
- (zdrobniale) od: ręka
- mała, drobna ręka
- uchwyt, rękojeść
pen
/
ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała
handuk
/
ˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny
panduan
/
rɔŋk/, /
ˈrɛ̃ŋka/
noun
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców, dłoń;
tangan
/
ˈrɛ̃ŋkaf/
noun
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce
lengan baju
/
ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡sa/
noun
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.
sarung tangan
/
rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕt͡ɕ/
noun
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania;
gagang pistol
/
rɛ̃ŋˈkɔpʲis/
noun
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;
naskah
/
rʒɛt͡ɕ/
verb
o koniu: wydawać charakterystyczny głos
merengeh
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
- (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;
Savoia
/
ˈsabɔt/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) drewniane chodaki, tradycyjnie wykonywane we Francji
gembok roda
/
saˈbɔtaʃ/
noun
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;
sabotase
noun
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z cząsteczek glukozy i fruktozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;
sukrosa
noun
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia
sadis
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;
sadisme
/
ˈsad͡za/
noun
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;
jelaga
/
ˈsad͡ʑit͡ɕ/
verb
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła
tanam
/
saˈd͡zɔ̃nka/
noun
(botanika, botaniczny) fragment rośliny, z którego może wyrosnąć cała roślina
benih
/
saˈfarʲi/
noun
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;
safari
/
ˈsaɡa/
noun
tradycyjna opowieść islandzka, skandynawska;
saga
noun
mączka otrzymywana z m.in. sagowców, także jej zamienniki z mąki np. kartoflanej;
sagu
/
saˈxara/
pronoun
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;
Gurun Sahara
/
saˈxara zaˈxɔdʲɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;
Sahara Barat
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
- (geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;
Saint Lucia
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Saint Vincent dan Grenadines
/
sajˈɡɔ̃nka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;
lumpia
/
ˈsakɛ/
noun
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;
sake
/
saˈkralnɨ/
adjective
związany z kultem religijnym
sakral
/
saˈkrãmɛ̃nt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;
sakramen
/
saˈksɔfɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;
saksofon
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo jednej z kilku odmian japońskiej wiśni ozdobnej z kwiatów;
sakura
/
ˈsala/
noun
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;
aula
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy;
Balai Kerajaan
/
ˈsalãm/
interjection
pokój! (pozdrowienie u muzułmanów)
salam
/
ˌsalãˈmãndra/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;
salamander
/
ˈsaldɔ/
noun
(księgowość) suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;
balans
/
saˈlʲĩna/
noun
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;
tambak garam
/
saˈlɔ̃mɔ̃n/
pronoun
- (biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
- imię męskie;
Sulaiman
/
ˈsalɔ̃n/
noun
- elegancki, ekskluzywny sklep albo zakład usługowy
- główny, dzienny pokój w mieszkaniu
- wystawa sztuki współczesnej
salon
/
ˌsalɔ̃ˈɲici/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;
Thessaloniki
/
ˈsaltɔ/
noun
skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu;
salto
/
ˈsalva/
noun
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział
salvo
/
salˈvadɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
El Salvador
/
sãm/
pronoun
- podkreślenie: właśnie ten, a nie inny
diriku
- właśnie taki (a nie inny)
pas
- bez nikogo / niczego innego, będący jedyny
sendiri
/
sãˈmarʲja/
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;
- (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;
Samaria
/
ˈsãmba/
noun
- (choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do samby (1.1)
samba
/
sãˈmʲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej
betina
/
ˈsãmʲjɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej
jantan
/
sãˈmɔa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;
Samoa
/
sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;
Samoa Amerika
adjective
(technologia, technika, techniczny) (o maszynach (i tym podobne, i temu podobne)) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika
swacala
/
ˌsãmɔˈbujt͡sa/
noun
osoba próbująca zabić samą siebie
pembunuh diri
noun
kobieta celowo zabijająca samą siebie
pembunuh diri
/
ˌsãmɔˈbujstfɔ/
noun
zabicie samego siebie;
bunuh diri
/
ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ/
adjective
związany z samochodem, dotyczący samochodu
otomotif
/
sãˈmɔxut/
noun
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;
mobil
/
ˌsãmɔˈd͡ʑɛlʲɲɛ/
adverb
samotnie, bez innych
sendiri
noun
(przestarzałe, przestarzały) zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych
masturbasi
/
ˌsãmɔˈɡwɔska/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;
huruf hidup
noun
samodzielne leczenie samego siebie
swamedikasi
/
sãˈmɔlɔt/
noun
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;
pesawat terbang
pesawat
noun
(książkowy) obrona samego siebie
pertahanan diri
noun
w sklepach, barach itp.: obsługiwanie samego siebie
swalayan
noun
(psychologia, psychologiczny) ocenianie, postrzeganie samego siebie; ogólna postawa do siebie
penilaian diri
adjective
taki, który nikogo nie naśladuje
orisinal
noun
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny
penyatuan
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;
samosa
/
sãˈmɔtʲɲɛ/
adverb
w odosobnieniu, w samotności, bez towarzystwa
sendiri
/
sãˈmɔtʲɲik/
noun
człowiek samotny, unikający towarzystwa innych
soliter
/
sãˈmɔtnɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie braku bliskich osób
kesendirian
kesepian
/
ˌsãmɔˈ<sup>w</sup>ut͡ʃɛk/
noun
podręcznik przystosowany do samodzielnego uczenia się
tutorial
/
sãˈmɔ<sup>w</sup>uk/
noun
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela
autodidak
/
sãˈmɔvar/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;
samovar
adjective
postępujący według własnej woli, nie licząc się z innymi, z przepisami
apa saja
adjective
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby
mandiri
noun
zniszczenie siebie samego
destruksi diri
adjective
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;
autotrof
/
sãˈmuraj/
noun
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;
samurai
/
ˈsãn maˈrʲĩnɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
San Marino
/
ˈsãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Jemenu;
Sanaá
/
ˈsãndaw/
noun
- (botanika, botaniczny) (zobacz) sandałowiec
- (potocznie, potoczny) aromatyczne drewno z drzewa sandałowca
cendana
- (obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;
sandal
/
ˌsãndaˈwɔvʲjɛt͡s/
noun
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje
cendana
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiany zachodzące w głoskach (upodobnienia) na granicach morfemów (wewnętrzne) lub wyrazów (zewnętrzne);
sandhi
/
ˈsãŋɡrʲja/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;
sangria
/
sãŋɡˈvʲĩna/
noun
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania;
merah darah
/
ˈsãɲɛ/
noun
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;
kereta salju
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa
sanksi
sangsi
/
ˌsãŋkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
aprobować, przyzwalać na coś, uznawać za dopuszczalne
setuju
/
ˈsãnʲci/
noun
małe sanie do zaprzęgu
kereta salju
/
ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm/
noun
(przenośnie, przenośnia) miejsce szczególnie ważne, bogate w pewien walor
suaka
/
ˈsãw̃skrɨt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;
bahasa Sanskerta
/
ˌsaraˈjɛvɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;
Sarajevo
/
sarˈdɛla/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;
bilis
/
sarˈdɨ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;
Sardinia
/
sarˈdɨ̃nka/
noun
- (ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie lub produkt spożywczy z sardynek (1.1)
sarden
/
ˌsarkaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu
sarkastis
/
ˈsarkasm̥/
noun
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia
sarkasme
/
ˈsarknɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
narzekać, wyrażać niezadowolenie, utyskiwać
menggerutu
noun
kult szatana
setanisme
/
ˌsatɛˈlʲita/
noun
- (astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
- (astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
- (fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;
- (potocznie, potoczny) telewizja satelitarna;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki
satelit
/
ˈsaturn/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
- (astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga co do wielkości planeta Układu Słonecznego;
Saturnus
/
saˈtɨra/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;
satire
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba tworząca lub wykonująca utwory satyryczne
satiris
/
ˈsawna/
noun
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;
sauna
/
sɔˈtɛ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o mięsie, rybie: smażony w niewielkiej ilości tłuszczu, bez panierki
tumis
noun
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;
padang rumput
/
saˈwata/
noun
- (botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca L.), wiele gatunków jadalnych;
- warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo
selada
noun
(botanika, botaniczny) (spożywczy) pospolita nazwa sałaty kruchej, tj. odmiany sałaty siewnej
selada bokor
/
saˈwatka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;
salad
/
ˈst͡sɛ̃na/
noun
- (przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;
adegan
/
st͡sɛ̃ˈnarʲjuʃ/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;
cerita film
/
st͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;
skeptisisme
/
ˈsxat͡ska/
noun
potajemne spotkanie, najczęściej randka pary kochanków
ketemuan
/
ˈsxɛ̃mat/
noun
ogólny plan albo szkic
denah
adjective
przedstawiający coś w sposób uproszczony
skematis
/
ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja/
noun
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;
skizofrenia
adjective
(psychologia, psychologiczny) związany ze schizoidem, dotyczący schizoida, mający cechy schizoida
skizoid
verb
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś
memuji
verb
- stawać się suchym; tracić wilgotność
kering
- marnieć z braku wody
membolos
/
ˈsxɔdɨ/
noun
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;
tangga
/
ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ/
noun
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;
eskalator
noun
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;
skolastisisme
adjective
taki, który długo i ciężko chorował; wycieńczony chorobami; też: świadczący o takim stanie
berpenyakit
/
sxɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
stan chorobowy lub nieprawidłowe funkcjonowanie danego organu
sakitnya
/
ˈsxɔvɛk/
noun
- miejsce, gdzie coś można schować
menimbun
- (informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami
papan kerani
/
sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować
penampungan
/
sxrɔ̃ˈɲiskɔ/
noun
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;
penampungan
/
ˈsxfɨtat͡ɕ/
verb
(książkowy) złapać
tangkap
/
ˈsxɨwɛk/
noun
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe
senja kala
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;
scientology
/
ˈsʲibɔrk/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;
seaborgium
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;
- (sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;
pemisahan diri
/
ˈsɛdnɔ/
noun
(książkowy) istota czegoś
garam
noun
- (chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) osadzanie się na dnie naczynia cząstek ciała stałego rozproszonego w cieczy
- (geologia, geologiczny) opadanie materiału mineralnego lub szczątków organicznych prowadzące do powstania osadów
sedimentasi
noun
- dzielenie czegoś na grupy według określonego kryterium
- oddzielenie w ramach jednego państwa grup ludzi, (na przykład) ze względu na ich rasę lub religię
segregasi
/
sɛjf/
noun
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy
brankas
noun
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;
seismograf
noun
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią
seismolog
/
ˌsɛjsmɔˈlɔɟja/
noun
nauka o trzęsieniach ziemi;
seismologi
/
ˈsɛkt͡sʲja/
noun
- (medycyna, medyczny) operacyjne badanie zwłok w celu ustalenia przyczyny zgonu lub w celach naukowo-badawczych
autopsi
- (technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania
- (wojskowość, wojskowy) część plutonu
- dział urzędu, organizacji, towarzystwa, związku itp.
seksi
/
ˌsɛkrɛˈtarʲjat/
noun
dział danej instytucji, firmy bądź organizacji, który zajmuje się obsługą bieżących spraw, zwłaszcza w kontakcie z interesantami;
sekretariat
/
ˌsɛkrɛˈtarka/
noun
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów
sekertaris
/
sɛˈkrɛtaʃ/
noun
- pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej
- (ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy;
sekretaris
/
sɛˈkrɛtnɨ/
adjective
trzymany w sekrecie
rahasia
/
sɛks/
noun
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami
seks
/
ˈsɛks ɔˈralnɨ/
noun
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami
seks oral
/
ˈsɛcɕism̥/
noun
dyskryminacja ze względu na płeć;
seksisme
/
sɛˈksɔvnɨ/
adjective
atrakcyjny seksualnie, ponętny
seksi
/
ˈsɛkstãnt/
noun
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;
sekstan
noun
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;
seks
/
ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
dotyczący seksu i popędu płciowego
seksual
/
ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja/
noun
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;
seksologi
/
ˈsɛkta/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii
sekte
/
ˈsɛktɔr/
noun
wydzielona część jakiejś przestrzeni
sektor
/
ˌsɛkularɨˈzat͡sʲja/
noun
- (kościelny) przejście osoby duchownej do stanu świeckiego
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie majątków spod władzy kościelnej pod władzę świecką
sekularisasi
/
sɛˈkũnda/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;
detik
sekon
/
sɛˈkfãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;
Sungai Seine
/
ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja/
noun
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca;
selenografi
/
ˈsɛlɛr/
noun
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;
seledri
noun
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki;
foto narsisis
/
ˌsɛ̃mãnˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (informatyka, informatyczny) związany ze znaczeniem instrukcji, wyrażeń języka programowania
- (językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych
semantis
/
sɛ̃ˈmãntɨka/
noun
- (filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością
- (informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp.
- (językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych
semantik
/
ˈsɛ̃mɛstr̥/
noun
połowa roku akademickiego lub szkolnego;
semester
/
ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych
seminari
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe;
ilmu tanda
/
sɛ̃n/
noun
- (przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
mimpi
- doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
mimpi
impian
- (fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości
tidur
/
ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ/
noun
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;
hibernasi
/
ˈsɛ̃nat/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;
senat
/
sɛ̃ˈnatɔr/
noun
członek izby wyższej parlamentu (senatu)
senator
/
sɛ̃ˈnɛɡal/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;
Senegal
noun
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczna zasada dziedziczenia polegająca na odziedziczeniu tytułu i władzy przez najstarszego przedstawiciela rodu;
senioritas
/
ˈsɛ̃nːɨ/
adjective
taki, który chce spać; jest śpiący
mengantuk
/
sɛ̃w̃s/
noun
- wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu
- właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony
- sposób rozumienia czegoś
arti
/
sɛ̃nˈtɛ̃nt͡sʲja/
noun
zwięzłe sformułowanie pewnej ogólnej myśli, np. filozoficznej;
aforisme
/
sɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt/
noun
poczucie przywiązania i sympatii
sentimen
/
ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ/
adjective
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości
murahan
/
ˌsɛpaˈratɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;
separatisme
verb
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylać wspólnotę małżeństwa wraz z zablokowaniem możliwości wstępowania w nowy związek małżeński
- oddzielać od czego lub kogo
memisahkan
/
ˈsɛpsa/
noun
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej;
sepsis
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na koine;
Septuaginta
noun
dalszy ciąg jakiegoś dzieła, najczęściej filmu lub książki;
sekuel
/
sɛr/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;
keju
/
sɛrp/
noun
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii
Serbia
/
ˈsɛrbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;
Serbia
/
ˈsɛrbʲja ˌi‿t͡ʃarnɔˈɡura/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;
Serbia dan Montenegro
/
ˈsɛrpsʲci/
adjective
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów
bahasa Serbia
/
ˈsɛrpsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;
bahasa Serbia
/
ˈsɛrt͡sɛ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości
jantung
/
sɛrˈdɛt͡ʃnɨ ˈpalɛt͡s/
noun
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki
jari manis
/
sɛrduʃˈkɔvat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) oznaczać lub reagować na komentarz, post, wiadomość, zdjęcie, itd. symbolem serduszka (❤), wyrażając w ten sposób aprobatę
kalbu
/
ˈsɛrʲja/
noun
elementy lub wydarzenia następujące po sobie
seri
/
ˈsɛrʲjal/
noun
film składający się z przynajmniej kilku odcinków
cerbung
/
ˈsɛrʲɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser;
cheesecake
/
ˌsɛrɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;
serologi
noun
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;
serotonin
noun
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;
air dadih
/
ˈsɛrvɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;
peladen
server
/
ˈsɛrvɛr ˌpɔɕrɛdʲɲiˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ/
noun
(technologia, technika, techniczny) proxy
server proksi
noun
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia
serbet
/
ˈsɛrvʲis/
noun
komplet naczyń stołowych;
seperangkat
/
sɛˈrɨjnɨ/
adjective
- następujący w serii, jeden po drugim
- produkowany masowo, zazwyczaj wg tego samego wzoru
berantai
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mężczyzna, który dokonał wielu morderstw
pembunuh berantai
/
ˈsɛsʲja/
noun
- (fotografia) spotkanie przeznaczone na robienie serii zdjęć
- posiedzenie poświęcone określonej sprawie
- powtarzający się cyklicznie okres, w którym odbywają się posiedzenia, obrady, itp.
sesi
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;
sestertius
/
sɛˈʃɛlɛ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
- (geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;
Seychelles
/
ˈsɛtnɨ/
adjective
od 100
keseratus
/
ˈsɛ<sup>w</sup>ul/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;
Seoul
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;
Sevastopol
/
sɛˈvʲilːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;
Sevilla
adjective
(potocznie, potoczny) (zobacz) seksowny
seksi
/
ˈsɛzãm/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju sezam (1.1)
- (spożywczy) nasiona (ziarna) sezamu (1.2)
wijen
adjective
zrobiony z sezamu
wijan
/
ˈsɛzɔ̃n/
noun
- (handel, handlowy) pora roku
- (rolnictwo, rolniczy) okres dojrzewania i zbioru owoców lub innego rodzaju płodów rolnych
- okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.
musim
- (telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza
musim tayang
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) leżakowanie alkoholi
pengeringan
noun
(książkowy) cecha bycia sezonowym; występowanie w określonej porze
musiman
noun
(grzecznościowo, grzecznościowy) hiszpański zwrot grzecznościowy, seniorita
nona
/
ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;
Federasi Mikronesia
/
ˈsfɛra/
noun
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;
bola
noun
(matematyka, matematyczny) bryła lub powierzchnia zbliżona do elipsoidy;
sferoid
/
sfɛˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
- dotyczący sfery
- mający kształt odcinka sfery
bulat
/
sfʲĩŋks/
noun
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;
sfinks
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;
shinto
noun
(socjologia, socjologiczny) (handel, handlowy) chodzenie na zakupy w celach rekreacyjnych, robienie zakupów w wielu sklepach, najczęściej w dużych centrach handlowych
belanja
/
ˈɕadat͡ɕ/
verb
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia
duduk
/
ˈɕãnɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;
rumput kering
/
ˈɕara/
noun
(zoologia, zoologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków;
kolostrum
/
ˈɕarka/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;
belerang
sulfur
/
ˈɕatka/
noun
- (matematyka, matematyczny) figura powstała z rozłożenia ścian bryły na płaszczyźnie
- (sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki
- (sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części
jaring
/
ɕatˈkufka/
noun
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;
bola voli
/
ɕät͡ɕ/
verb
rzucać nasiona w glebę
tabur
/
ˈɕɛbʲjɛ/
pronoun
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem
diri
/
ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 7
tujuh
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 70
tujuh puluh
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od siedemdziesiąt
ketujuhpuluh
/
ˌɕɛdɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
17
tujuh belas
/
ˈɕɛdɛ̃msɛt/
cardinalNumeral
liczba 700
tujuhratus
noun
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;
habitat
/
ɕɛdˈmʲjɔɡrut/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w środkowej Rumunii;
Transilvania
/
ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt o siedmiu bokach;
segi tujuh
/
ɕɛ̇ˈd͡ʑiba/
noun
miejsce, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja
kantor pusat
/
ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
- spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
- (potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
- (potocznie, potoczny) przebywać w jakimś miejscu
duduk
adjective
taki, który wymaga siedzenia
sedenter
/
ɕɛ̇ˈcɛra/
noun
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska
kapak
/
ˈɕɛ̃ma/
interjection
(slangowo) forma powitania
hoi
/
ˈsʲjɛ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone w Toskanii; stolica prowincji Siena (1.2);
Siena
adjective
(dawniej, dawny) związany z sienią, dotyczący sieni
vestibular
/
ɕɛˈrɔta/
noun
- (termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza na dole kolumny składanego tekstu
anak piatu
- dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców
anak yatim
/
ɕɛrp/
noun
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;
arit
sabit
/
ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ/
noun
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;
Agustus
agustus
/
ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;
Sierra Leone
/
ɕɛrʲɕt͡ɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków;
bulu
/
ˈɕɛrʒãnt/
noun
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;
sersan
/
ɕɛ̇t͡ɕ/
noun
- grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
- w go: sposób łapania kamieni polegający na odcięciu im jednym ruchem wszystkich dróg ucieczki;
jaring
- (potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet
- połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś
- siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
jaringan
noun
- (anatomia, anatomiczny) grupa neuronów realizujących jakieś zadanie
- (informatyka, informatyczny) system złożony ze sztucznych elementów zwanych neuronami, motywowany budową biologicznego układu nerwowego i stanowiący podstawę sztucznej inteligencji;
indonesia
noun
(ekologia, ekologiczny) złożona relacja pokarmowa między poszczególnymi gatunkami
jaring-jaring makanan
/
ˈɕikat͡ɕ/
verb
- (potocznie, potoczny) oddawać mocz
- (potocznie, potoczny) o płynie: tryskać cienkim strumieniem
kencing
/
ˈsʲikxʲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;
Sikhisme
/
ɕiˈkɔra bɔˈɡatka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;
gelatik-batu kelabu
/
ɕiˈkɔra ˈmɔdra/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;
burung gelatik biru
noun
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;
silikone
/
ˈɕilʲɲa/
noun
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;
faktorial
/
ˈɕilʲɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;
motor
/
ˈɕilnɨ/
adjective
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
kuat
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma;
siemens
/
sʲĩŋˈɡapur/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;
Singapura
/
ˌsʲĩŋɡaˈpursʲci/
adjective
związany z Singapurem, dotyczący Singapuru
Singapura
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótkie wydawnictwo muzyczne zawierające jeden lub więcej utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album;
singel
noun
- człowiek stanu wolnego, niebędący w związku
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (zobacz) singel
singel
/
ˈɕĩɲak/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu
bonyok
noun
(medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu
bonyok
/
ˈsʲĩnus/
noun
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;
sinus
/
ˈɕɔdwɔ/
noun
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;
pelana
sadel
/
ˈɕɔstra/
noun
- pielęgniarka
- zakonnica
adik perempuan
kakak perempuan
- potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki
saudara perempuan kakak perempuan adik perempuan
saudara perempuan
kakak perempuan
/
ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲit͡sa/
noun
córka siostry
keponakan
/
ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛt͡s/
noun
syn siostry
keponakan
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz indyjski w XVIII-wiecznej armii francuskiej lub brytyjskiej w Indiach;
sipahi
/
ˈɕüɕak/
noun
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (infantylnie) członek męski
burung
/
ˈɕivɨ/
adjective
- o włosach: mający naturalny białoszary kolor, najczęściej ze starości
- (jeździectwo, jeździecki) o maści konia: mający białą sierść na ciemnej skórze
abu-abu
/
ˈɕudmɨ/
adjective
od 7
ketujuh
verb
(meteorologia, meteorologiczny) o deszczu: padać drobnymi kroplami
gerimis
/
ɕɛ/
pronoun
…używany dla oznaczenia zbiorowości wykonującej czynność
dia
/
ˈɕɛ̃ŋɡat͡ɕ/
verb
o twórcy, pisarzu: zapożyczać
mengarahkan
/
ˈɕiwa/
noun
- zdolność oddziaływania, wywierania wpływu
gaya
- (fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
gaya
forsa
- energia, zdolność do wysiłku
kekuatan
gaya
noun
(fizyka, fizyczny) czynnik powodujący przepływ prądu w obwodzie będący równy różnicy potencjałów na końcówkach otwartego źródła prądu;
gaya gerak listrik
noun
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;
gaya sentrifugal
noun
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni
angkatan kerja
/
ˈɕiwa ˈvɨʃːa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;
keadaan kahar
/
ˈɕiwat͡ʃ/
noun
ktoś bardzo silny fizycznie
orang kuat
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy używając siły i techniki próbują, przy odpowiednich zasadach, przeciągnąć rękę przeciwnika w dół;
panco
/
ˈɕiwɨ pɔˈvʲjɛṭʃnɛ/
noun
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;
angkatan udara
noun
(wojskowość, wojskowy) całe wojsko danego państwa;
angkatan bersenjata
/
ˈskakat͡ɕ/
verb
- przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)
- zmieniać się w sposób nieciągły
melompat
noun
(zoologia, zoologiczny) pająk z rodziny skakunowatych (Salticidae)
laba-laba peloncat
/
ˈskala/
noun
- (geografia, geograficzny) (technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;
- (książkowy) wielkość, zakres czegoś
- (matematyka, matematyczny) metoda przekształcenia liczby na współrzędną wykresu
- (metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;
- (psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu
- zbiór możliwych ocen w szkole lub w określonym teście (np. psychologicznym lub medycznym)
tangga nada
/
ˈskalɛ̃ɲ/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy, glinokrzemian potasu, sodu albo wapnia;
felspar
/
ˈskalpɛl/
noun
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;
pisau bedah
/
ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕt͡ɕ/
noun
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;
fosil
/
skãnt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;
skandium
/
ˌskãndɨ̃ˈnavʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;
Skandinavia
/
ˈskãnɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;
pemindai
/
skãˈnɔvat͡ɕ/
verb
- (technologia, technika, techniczny) czytać wartości punkt po punkcie
- wprowadzać do komputera dane za pomocą skanera
memindai
/
skarp/
noun
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
harta
/
ˈskarbʲjɛt͡s/
noun
odpowiednio zabezpieczony magazyn na drogocenne rzeczy;
perbendaharaan
noun
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;
celengan
/
skarˈbɔvɨ/
adjective
związany ze Skarbem Państwa, zwłaszcza podatkami
fiskal
/
skarˈpɛta/
noun
okrycie (ubiór) stopy;
kaus kaki
/
ˌskarʒɨˈpɨta/
noun
(potocznie, potoczny) ktoś (zwykle dziecko), kto skarży na kogoś
busur
verb
wyrażać słownie swoje skargi
menggerutu
noun
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach
kepanduan
noun
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę
narapidana
/
skaˈzɨvat͡ɕ/
verb
wydawać wyrok skazujący
menyatakan bersalah
/
ˈskawa/
noun
- (geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
batu
- zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok
bebatuan
/
ˈskawɔʃ/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, odpowiednik greckiego Πέτρος (Petro, Piotr)
Petrus
/
sʲcĩˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
nieznaczne kiwnięcie głową, ręką lub palcem na znak czegoś, (rzeczownik odczasownikowy) od skinąć
anggukan
verb
uczynić ruch głową lub ręką na znak czegoś, zwłaszcza na znak zgody, przyzwolenia, powitania lub pożegnania;
anggukan
/
sklɛp/
noun
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary
toko
/
sklɛˈpʲikaʃ/
noun
(handel, handlowy) właściciel sklepu, sklepiku; osoba prowadząca sklep, sklepik
pemilik toko
/
ˈskɔt͡ʃɛk/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;
kuda biji catur
/
ˌskɔjaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych
asosiasi
/
skɔk/
noun
- chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry
- czynność skakania, wyskakiwania, wskakiwania itp.
lompat
noun
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy;
lompat jauh
/
ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ/
noun
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;
lompat tinggi
/
ˈskɔ̃mlɛt͡ɕ/
verb
- (pogardliwie, pogardliwy) żałośnie prosić o coś
- o zwierzętach (głównie psowatych) wydawać wysokie dźwięki odbierane jako żałosne proszenie, strach stworzenia, poddanie się albo wyrażanie uległości
berderu
/
ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ/
adjective
składający się z wielu elementów
rumit
/
skɔp/
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania
skop
/
ˈskɔrɔ/
conjunction
- (przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś
jika
- spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego
karena
noun
alfabetyczne zestawienie tematyczne (np. nazwisk, pojęć) w książce wraz z odsyłaczami do odpowiednich stron;
indeks
/
ˈskɔrpʲjɔ̃n/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;
Scorpius
/
ˈskɔrpʲjɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;
kalajengking
/
skɔˈrupa/
noun
- (zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.
cangkang
- twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu
kerang
/
ˈskɔrɨ/
adjective
- (książkowy) chętny
- (książkowy) skłaniający się (ku czemuś), skłonny (do czegoś)
berisiko
/
skɔvˈrɔ̃nɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;
burung
/
skɔˈvɨt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
- o ludziach: jęczeć, skarżyć się żałośnie
- o psie lub innym ssaku psowatym: wydawać urywane, żałosne dźwięki
berderu
/
skɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ/
adjective
- (matematyka, matematyczny) nieosiągający plus/minus nieskończoności
- (matematyka, matematyczny) o liczbie elementów wyrażonej liczbą naturalną;
berhingga
- całkowity, pełny, kompletny
murni
/
skraj/
noun
(przenośnie, przenośnia) granica
ambang
/
ˈskrajnɨ/
adjective
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci
sebelah luar
noun
przyrząd do skraplania gazu lub par
kondensor
/
skraˈplãɲɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia z gazowego na ciekły;
kondensasi
/
skrɛˈt͡ʃɔvat͡ɕ/
verb
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych
- (sport, sportowy) w tenisie ziemnym: poddać mecz bez walki
garuk
verb
- (potocznie, potoczny) drapać coś lub po czymś
- trąc czymś ostrym, zdrapywać wierzchnią warstwę czegoś
garuk
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;
amilum
/
skrɔ̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;
pelipis
/
ˈskruxa/
noun
żal za popełnione błędy, krzywdy
penitensi
adjective
- drobiazgowo, pedantycznie dokładny
- wykonywany z drobiazgową, pedantyczną dokładnością, wyjątkowo dokładnie
teliti
adjective
odczuwający skruchę, świadczący o skrusze
peniten
noun
(historia, historyczny, historycznie) pomieszczenie klasztorne lub zamkowe, w którym przepisywano księgi i dokumenty
skriptorium
adjective
niechętnie ujawniający własne przeżycia lub położenie
apak
/
ˈskʃɛlɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;
insang
/
ˈskʃɨdwɔ/
noun
- (lotnictwo, lotniczy) część samolotu tworząca siłę nośną;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
- (zoologia, zoologiczny) górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
- (architektura, architektoniczny) boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
- (wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
- (sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy
sayap
/
ˈskʃɨ̃nka/
noun
mała skrzynia
kotak
noun
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;
bis surat
/
ˈskʃɨpt͡sɛ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;
biola
/
ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ/
noun
miejsce przecięcia się dróg;
persilangan
verb
uczynić krótkim, zwięzłym
memendekkan
/
skrut/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;
abreviasi
- (informatyka, informatyczny) plik z ikoną, będący odnośnikiem do innego pliku;
jalan pintas
/
skruˈtɔvʲjɛt͡s/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;
abreviasi
/
ˈskrɛ̃nt͡sat͡ɕ/
verb
zmieniać kierunek poruszania się
belok
/
skũŋks/
noun
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;
sigung
noun
- (książkowy) nagromadzenie się w jednym miejscu
- stan skoncentrowania myśli i uwagi
konsentrasi
/
skurt͡ʃ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) skrócenie się mięśni pod wpływem bodźca;
kejang
/
ˈskurvʲjɛl/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) o mężczyźnie
bajingan
/
skurˈvɨsɨ̃n/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie
bajingan
/
skuˈtɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni
ampuh
/
ˈskutɛk/
noun
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja
akibat
/
ˈskutɛr/
noun
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;
skuter
/
skutˈkɔvat͡ɕ/
verb
przynosić określony skutek, prowadzić do jakiegoś efektu
buah
/
ˈskura/
noun
- (anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
- surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;
kulit
/
ˈskurka ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔva/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) skórka otaczająca pomarańczę
- (potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) cellulit
kulit jeruk
/
ˈskurnɨ/
adjective
dotyczący skóry
kutan
/
skuˈʒãnɨ/
adjective
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą
kulit
/
skɔ̃nt/
pronoun
- …służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch
- …służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch
dari mana
noun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś, kto stroni od wydawania pieniędzy
kedekut
/
ˈskɔ̃mpɨ/
adjective
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze
kikir
/
skwat/
noun
- miejsce gromadzenia (składowania) towarów, magazyn
- (Poznań), (regionalizm kujawski) sklep
toko
adjective
dający się składać
lipat
/
ˈskwadat͡ɕ/
verb
zginać, załamywać coś, robiąc to mniejszym
kedut
/
ˈskwadʲɲa/
noun
- (gramatyka) funkcja wyrazu w zdaniu
- (gramatyka) zestaw reguł rządzących budową zdań w danym języku
- (informatyka, informatyczny) zestaw reguł określających budowę poprawnych wyrażeń w języku programowania
- (językoznawstwo, językoznawczy) dział lingwistyki badający reguły konstrukcji zdań;
sintaksis
/
ˈskwadʲɲik/
noun
część składowa czegoś
rempah
verb
- wpływać na czyjąś decyzję
bikin
- przybierać ukierunkowanie, tendencję, nabierać przekonania
miring
/
ˈskwɔ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
potencjalna, niekiedy ujawniająca się cecha
inklanasi
/
ˈskwɔ̃nːɨ/
adjective
taki, który jest podatny na coś; mający predyspozycję do czegoś
berisiko
/
slajt/
noun
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;
gelincir
/
ˈslalɔ̃m/
noun
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami
slalom
/
slãŋk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;
bahasa gaul
/
ˈslʲipɨ/
noun
(krawiectwo) męskie, obcisłe majtki;
celana dalam
/
ˈslɔɡãn/
noun
oklepany zwrot
slogan
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;
kampung ruli
/
smat͡ʃˈnɛɡɔ/
interjection
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia
selamat makan
/
ˈsmat͡ʃnɨ/
adjective
mający dobry smak; dobrze smakujący
enak
verb
- uderzać czymś długim oraz wiotkim
balas membentak
- (meteorologia, meteorologiczny) gwałtownie napierać; ostro uderzać
menyebat
/
smak/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
- (przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;
- zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
rasa
/
smar/
noun
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów;
jelantah
noun
(potocznie, potoczny) wydzielina z nosa
ingus
/
smaˈrɔvat͡ɕ/
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną
menyebar
/
ˌsmarɔˈvʲidwɔ/
noun
(potocznie, potoczny) substancja do smarowania lub wcierania
menyebar
/
ˈsmartfɔ̃n/
noun
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;
telepon cerdas
noun
(elektronika, elektroniczny) urządzenie łączące funkcje zegarka elektronicznego i niektóre funkcje smartfonu;
arloji pintar
/
ˈsmaʒɨt͡ɕ/
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia
menggoreng
/
smɛrf/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;
Smurf
/
ˈsmɔt͡ʃɛk/
noun
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;
dot
/
smɔk/
noun
(ekologia, ekologiczny) zanieczyszczenie powietrza zalegające nad terenami miejskimi;
asap-kabut
/
smɔk/
noun
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;
naga
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmiksowany, zimny napój na bazie świeżych lub mrożonych owoców (rzadziej warzyw) z dodatkiem kostek lodu o gęstej, gładkiej konsystencji
minuman lumat
/
ˈsmɔwa/
noun
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;
ter
/
sm̥rut/
noun
przykry zapach
bau busuk
bau jelek
verb
być powodem czyjegoś smutku
memilukan
/
ˈsmutɛk/
noun
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny
kesedihan
kesenduan
/
ˈsmutnɨ/
adjective
odczuwający smutek, pogrążony w smutku
pilu
sedih
/
ˈsmɨt͡ʃɛk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;
penggesek
/
ˈsnajpɛr/
noun
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;
penembak runduk
/
snɔp/
noun
- (przenośnie, przenośnia) wiązka, strumień
- (rolnictwo, rolniczy) wiązka ułożonych równolegle i związanych źdźbeł zbóż, traw;
berkas
noun
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;
papan salju
/
ˈsɔbʲjɛ/
pronoun
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem
diri
/
sɔˈbɔta/
noun
szósty dzień tygodnia;
Sabtu
sabtu
/
sɔˈbɔftur/
noun
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej;
yang mirip
/
ˌsɔt͡sʲjaldɛ̃mɔˈkrat͡sʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy;
demokrasi sosial
/
ˌsɔt͡sʲjaˈlʲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu
sosialis
/
ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu
sosialistis
/
sɔˈt͡sʲjalʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);
sosialisme
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu środowiskowym;
sosiolek
/
ˌsɔt͡sʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;
sosiolinguistik
/
ˌsɔt͡sʲjɔˈlɔɟja/
noun
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;
sosiologi
/
ˌsɔt͡ʃɛˈvʲit͡sa/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)
- (spożywczy) nasiona soczewicy (1.2)
kacang
/
sɔˈt͡ʃɛfka/
noun
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;
kanta
lensa
/
ˈsɔt͡ʃʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;
Sochi
/
ˈsɔfa/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj niskiej kanapy
dipan
/
ˈsɔfʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Bułgarii;
Sofia
/
sɔˈfʲista/
noun
(filozofia, filozoficzny) filozof w starożytnej Grecji, głoszący względność wszystkich wartości i prawd;
sofis
/
ˈsɔja/
noun
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;
kedelai
/
sɔˈjuʃʲɲik/
noun
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy
sekutu
/
sɔk/
noun
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;
jus
sari buah
/
ˈsɔɡ ˌʒɔwɔ̃ntˈkɔvɨ/
noun
(medycyna, medyczny) jeden z soków trawiennych;
asam lambung
/
ˌsɔkɔvʲiˈrufka/
noun
urządzenie służące do mechanicznego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw
pengejus
/
sɔˈkratɛs/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
Socrates
/
ˈsɔkuw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;
alap-alap
noun
(chemia, chemiczny) woda naturalnych zbiorników o dużym stężeniu soli
air garam
/
ˌsɔlʲiˈdarnɔɕt͡ɕ/
noun
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń
dukungan
adjective
wykazujący się solidarnością
solider
/
ˌsɔlʲiˈlɔkfʲjũm/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) monolog sceniczny, stosowany w dramacie;
senandika
/
ˈsɔlʲit͡ɕ/
verb
przyprawiać potrawy solą
menggarami
/
sɔ̃ˈmalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;
Somalia
/
sɔ̃ˈmɛlʲjɛr/
noun
- (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) doradca w zakresie win
- (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) specjalista w dziedzinie enologii i degustacji wina
- (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wykwalifikowany kelner, który specjalizuje się w podawaniu wina
somelier
/
sɔ̃ˈnata/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;
sonata
noun
badanie opinii publicznej
penjelajahan
/
ˈsɔpɛl/
noun
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;
tetesan air beku
/
ˈsɔprãn/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy;
- (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem
sopran
noun
(zdrobniale) cichy i delikatny sopran
sopran
/
ˌsɔprãˈɲistka/
noun
kobieta, która śpiewa sopranem
sopran
pronoun
miejscowość występująca w Piśmie Świętym Starego Testamentu;
Tzorah
Zora
/
ˈsɔrɡɔ/
noun
(botanika, botaniczny) Sorghum, roślina trawiasta pochodząca z Afryki, licznie uprawiana w biednych krajach jako zboże;
sorgum
/
ˈsɔrpt͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) ogólne pojęcie obejmujące procesy: adsorpcji i absorpcji
sorpsi
/
sɔs/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;
saos
saus
/
ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej;
kecap
/
ˈsɔs tɛrʲjˈːäci/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos o słodkawo-winnym smaku stosowany głównie w kuchni japońskiej, np. jako marynata do mięs lub ryb, produkowany z sosu sojowego, cukru, wina ryżowego i przypraw (m.in. imbiru)
saus teriyaki
/
ˈsɔsna/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;
tusam
pinus
/
ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja/
noun
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu;
soteriologi
/
ˈsɔva/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;
burung hantu
/
sɔˈvʲjɛt͡sʲci/
adjective
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)
Soviet
noun
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii
sovietolog
/
ˌsɔvʲjɛtɨˈzat͡sʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie radzieckiego systemu politycznego przez Związek Radziecki krajom od niego zależnym
sovietisasi
/
ˌspat͡sɛˈrɔvat͡ɕ/
verb
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca
jalan-jalan
/
ˈspat͡sʲja/
noun
(poligrafia) odstęp między wydrukowanymi lub wyświetlonymi wyrazami
spasi
noun
- (finanse, finansowy) w giełdowej analizie technicznej: świeca z małym korpusem i długim górnym cieniem
- (przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) meteor
bintang jatuh
/
ˈspadat͡ɕ/
verb
lecieć bezwładnie w dół
jatuh
/
ˈspadɛk/
noun
- obniżanie się poziomu, wartości itp.; upadek, regres
- obniżenie poziomu ziemi (gruntu, drogi itp.)
musim gugur
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;
peninggalan
/
spaˈdɔxrɔ̃n/
noun
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał
parasut
/
spaˈɡɛttʲi/
noun
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;
spageti
noun
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej
offside
/
ˈsparta/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
- (geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie
Sparta
/
ˈspavat͡ʃ/
noun
robotnik zajmujący się spawaniem
tukang las
/
ˈspavat͡ɕ/
verb
(technologia, technika, techniczny) łączyć coś techniką spawania
mengelas
/
spat͡ɕ/
verb
- (fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
- (eufemistycznie) mieć stosunek płciowy
tidur
/
ˌspɛt͡sʲjaˈlʲista/
noun
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie
dokter spesialis
noun
proces wyodrębniania się funkcji, kompetencji, zadań
spesialisasi
noun
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) propagandowe określenie rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 r.;
operasi militer khusus
/
spɛˈt͡sʲjalnɔɕt͡ɕ/
noun
- czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością
- dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej
khusus
/
spɛˈt͡sʲjalnɨ/
adjective
- mający szczególne, wyjątkowe właściwości
- odnoszący się do wybranego przedmiotu, zagadnienia lub osoby
istimewa
/
ˌspɛt͡sɨˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
- typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie)
- wyróżniający się na tle innych
spesifik
noun
zespół cech wyróżniających
spesifisitas
noun
(handel, handlowy) szczegółowy spis informacji zawarty w dokumencie dołączanym do towaru
spesifikasi
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż
- myślenie oderwane od rzeczywistości, niedające się sprawdzić
spekulasi
/
ˌspɛlɛɔˈlɔɟja/
noun
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;
speleologi
noun
matecznik marginesu społecznego
sarang
noun
licha knajpa
meloncat ke dalam air
/
ˈspɛrma/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;
sperma
mani
noun
(fizjologia, fizjologiczny) proces tworzenia plemników w jądrach
spermatogenesis
/
ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it/
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin
spermatozoid
/
ˈspʲikɛr/
noun
osoba zapowiadająca programy w radio lub telewizji lub czytająca przygotowane teksty
bahasawan
/
spʲĩn/
noun
(fizyka, fizyczny) własny moment pędu cząstki;
putar
/
ˈspʲĩnat͡ʃ/
noun
(biurowość, biurowy) wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;
penjepit kertas
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, położone nad Renem w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat;
Speyer
/
spʲiˈrala/
noun
- (potocznie, potoczny) domaciczna wkładka antykoncepcyjna
alat kontrasepsi dalam rahim
- (matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego
pilin
/
spʲiˈrɨtus/
noun
(spożywczy) (chemia, chemiczny) wysokoprocentowy roztwór wodny alkoholu etylowego;
alkohol
/
spʲis/
noun
lista, zawierająca wyliczenie czegoś, zbiór czegoś
daftar
/
ˈspʲis ˈtrɛɕt͡ɕi/
noun
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;
daftar isi
/
ˈspʲisɛk/
noun
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel
permufakatan jahat
verb
knuć, planować spisek
mengeram
noun
uczestnik spisku
komplotan
verb
wyrzucić z ust ślinę bądź coś, co się tam znajduje
meludah
noun
(potocznie, potoczny) broń krótka palna (np. pistolet, rewolwer)
senapan
noun
naczynie przeznaczone do spluwania do niego;
tempolong
/
ˈspɔdɛk/
noun
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę
alas cangkir
/
ˈspɔdʲɲɛ/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;
celana
/
ˌspɔjlɛˈrɔvat͡ɕ/
verb
(slangowo) zdradzać treść filmu lub książki
kotor
adjective
- (przenośnie, przenośnia) dobrze zorganizowany w kontekście myśli i treści
- zbity w całość; nie dający się łatwo rozdzielić
kohesif
/
spɔjˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś
pandang
/
ˈspɔjʒɛt͡ɕ/
verb
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem
membidik
/
spɔˈjufka/
noun
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;
selaput lendir mata
/
spɔˈkɔjnɨ/
adjective
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć
aman
/
ˈspɔkuj/
noun
- cisza, brak hałasu, rumorów
- równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania
- stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek
kedamaian
/
ˌspɔlɛɡˈlʲivɨ/
adjective
godny zaufania; taki, na którym można polegać
reliabel
/
ˈspɔ̃w̃sɔr/
noun
osoba, która finansuje jakieś przedsięwzięcie, wydarzenie kulturalne itp.
sponsor
adjective
działający odruchowo, bez innych wpływów
spontan
/
ˌspɔraˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu
sporadis
/
spɔrt/
noun
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla zdrowia, współzawodnictwa lub przyjemności;
olahraga
olah raga
/
spɔrˈtɔvʲjɛt͡s/
noun
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport
atlet
/
spɔrˈtɔvɨ/
adjective
przestrzegający fair play
sportif
/
spɔˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ/
verb
(książkowy) wykonać, przygotować coś
bikin
/
ˈspɔsup/
noun
- metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu
cara
- styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.
metode
/
spɔtˈkãɲɛ/
noun
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)
kencan
/
spɔˈtɨkat͡ɕ/
verb
napotykać kogoś, widywać
bertemu
/
ˌspɔwɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;
masyarakat
/
spɔˈwɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;
komunitas
/
ˈspɔɕrut/
preposition
przyimek informujący o ruchu z miejsca pomiędzy jakimiś obiektami
dari
/
ˌspɔʒɨˈvãɲɛ/
noun
jedzenie albo picie czegoś
bangunan sadap
/
spraɟˈɲɔ̃nɨ/
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody
haus
noun
ściśnięcie, spłaszczenie czegoś w prasie, pod ciężarem
abklats
verb
ścisnąć, spłaszczyć coś w prasie, pod ciężarem
abklats
noun
ściskanie, spłaszczanie czegoś w prasie, pod ciężarem
abklats
/
ˈsprava/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie prokuratorskie, sądowe lub administracyjne
gerak jatuh
- to, co jest dla kogoś ważne
hal
/
ˈspraft͡sa/
noun
- ten, który dokonuje czego
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot powodujący niepożądane zdarzenia
pelaku
noun
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zdolność jednostki do skutecznego oddziaływania na otoczenie
lembaga
/
ˈspravd͡zat͡ɕ/
verb
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe
memeriksa
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od sprawdzić
nobar
/
ˈspravʲd͡ʑãn/
noun
- (edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie
- kryterium, sposób sprawdzenia czegoś, test
coba
/
ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;
keadilan
/
ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ/
adjective
- o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości
- o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością
adil
/
ˈspravnɨ/
adjective
o człowieku dobrze wykonujący jakieś czynności
boleh
/
spraˈvɔvat͡ɕ/
verb
wypełniać obowiązki, pełnić funkcję
urukan
/
ˌspravɔˈzdãɲɛ/
noun
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności
laporan
/
ˌspravɔˈzdaft͡sa/
noun
osoba, która zajmuje się raportowaniem z określonych działań lub wydarzeń
busur
noun
(finanse, finansowy) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna;
farak
/
sprɨ̃nt/, /
sprʲĩnt/
noun
- (potocznie, potoczny) szybki bieg
- (sport, sportowy) bieg na krótkich dystansach (grupa dyscyplin sportowych);
- (zarządzanie) (informatyka, informatyczny) odcinek czasu (zwykle dwutygodniowy) na początku którego wybiera się zadania a na końcu demonstruje ich wykonanie
lari cepat
noun
tekst korygujący jakąś nieprawdziwą lub częściowo błędną informację
koreksi
/
ˈsprɔɕnɨ/
adjective
cechujący się brakiem przyzwoitości, wstydu; śmiały w dziedzinie seksu
asusila
/
ˈspʃɛt͡ɕif/
noun
aktywne wyrażenie braku zgody na coś
berkeberatan
/
ˈspʃɛt͡ʃat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
mieć sprzeczkę, spór, drobną kłótnię z kimś, spierać się
membantahkan
noun
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą
kontradiksi
/
ˈspʃɛt͡ʃnɨ/
adjective
niezgodny z czymś, przeciwstawny czemuś, różny, odmienny
inkonsisten
/
spʃɛˈdavat͡ɕ/
verb
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
menjual
jual
/
spʃɛˈdaft͡sa/
noun
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)
penjual
/
ˈspʃɛdaʃ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar
penjualan
/
ˌspʃɛ̃ɲɛˈvʲjɛʒɨt͡ɕ/
verb
przywłaszczyć powierzone sobie cudze mienie
membodohi
/
ˈspʃɔ̃n͇t͡ʃka/
noun
element umieszczany na końcu paska, służący do spinania, zapinania;
gesper
/
spʃɔ̃nˈtat͡ʃka/
noun
kobieta zawodowo zajmująca się sprzątaniem, zwłaszcza pomieszczeń
wanita pembersih
/
ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ/
noun
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;
kopling
/
spʃɛ̃nt/
noun
przedmiot, zazwyczaj urządzenie, używany w określonym celu
alat
noun
reakcja układu funkcjonalnego na efekt jego własnego działania, który to efekt wpływa na wydajność układu w kolejnych rundach działania;
umpan balik
/
sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na/
noun
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;
pegas
adjective
- taki, który działa sprawnie i szybko
ampuh
- (fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej
karet gelang
/
spust/
noun
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej;
pelatuk
/
spɨˈxarka/
noun
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi
buldoser
/
sput/
noun
dolna część czegoś, stanowiąca zwykle dno lub podstawę
bawah
/
spudʲˈɲit͡sa/
noun
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;
rok
/
ˈspujɲik/
noun
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;
kata penghubung
noun
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego
kohesi
/
spur/
noun
różnica zdań, stanowisk, interesów
kontroversi
/
spuwʲˈd͡ʑɛlʲɲa/
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;
koperasi
/
spuwˈɡwɔska/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;
huruf mati
/
ˈspuwka/
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;
firma
/
ˈspuwka ːkˈt͡sɨjna/
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;
perusahaan saham bersama
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;
persekutuan komanditer
/
ˈspɛ̃nd͡zat͡ɕ/
verb
- być w towarzystwie kogoś
- przebywać w jakimś miejscu dłuższy czas
- wykonywać jakąś czynność, poświęcać się czemuś
belanja
verb
płacić stopniowo komu, wywiązując się w ten sposób z jakiegoś zobowiązania
duh
noun
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem
siram
/
spwɨf/
noun
zorganizowana podróż łodziami lub kajakami;
paduan logam
verb
płynąć z prądem, w dół rzeki, potoku
mengapung
noun
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;
skuas
noun
osoba mieszkająca na squacie
penghuni liar
/
ˈsrat͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie
bajingan
/
ˈsrãɲɛ ˈv‿bãɲɛ/
interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację
tahi banteng
/
srat͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) (fizjologia, fizjologiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy
beol
/
ˈsrɛbrnɨ ˈmɛdal/
noun
medal przyznawany za drugie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.
medali perak
/
ˈsrɛbrɔ/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;
perak
/
ˈsrʲi ˌd͡ʑäjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;
Kotte
/
ˈsrʲi ˈlãnka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;
Sri Lanka
/
ˈsrɔɟi/
adjective
surowy, bez litości, niewyrozumiały
bengis
/
ˈsrɔka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;
murai
/
sːak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;
hewan menyusui
mamalia
/
sːat͡ɕ/
verb
- (eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny
- o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki
- odprowadzać płyn (gaz i ciecz) lub drobne przedmioty za pomocą podciśnienia
- pić wyciągając z czegoś płyn ustami
- powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
- trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem
isap
noun
- przywrócenie równowagi w gospodarce
- stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia
penstabilan
/
staˈbʲilnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co stabilne
stabilitas
/
staˈbʲilnɨ/
adjective
- (o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję
- niezmieniający się przez dłuższy czas
- łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu
stabil
/
ˈstat͡sʲja/
noun
- (kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) wyspecjalizowany ośrodek badawczy i naukowy
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czternastu tradycyjnych wizerunków drogi krzyżowej Chrystusa umieszczanych w miejscu kultu
stasiun
/
ˈstat͡sʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva/
noun
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;
SPBU
noun
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;
stasiun kereta api
/
ˈstat͡sʲja kɔsˈmʲit͡ʃna/
noun
sztuczny satelita, na którego pokładzie możliwy jest długi pobyt astronautów;
stasiun luar angkasa
/
ˈstadʲjɔ̃n/
noun
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;
stadion
/
ˈstadʲjũm/
noun
- część procesu, część czasu rozwoju
- (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie miara odległości równa około 160 m
stadion
adjective
odbywający się stadem, dotyczący stada
suka bergaul
/
ˈstadɔ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) gromada podobnych do siebie obiektów
gugus
- (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) duża liczba ludzi (nawet nietworzących grupy)
- (zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;
kawanan
/
stakfˈlat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie wysokiej inflacji w warunkach stagnacji gospodarczej;
stagflasi
/
staɡˈnat͡sʲja/
noun
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie
stagnasi
keadaan terhenti
/
ˈstajɲa/
noun
- (zootechnika, zootechniczny) budynek przeznaczony na pomieszczenie dla koni;
istal
- (sport, sportowy) konie wyścigowe pochodzące z jednej stadniny
kandang kuda
/
stal/
noun
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;
baja
/
staˈlaktɨt/
noun
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini;
stalaktit
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy;
Stalin
/
staˈlʲĩɲism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;
stalinisme
/
ˈstãmbuw/
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;
Istanbul
/
ˈstãmtɔ̃nt/
pronoun
z tamtego miejsca, z tamtej lokalizacji, z miejsca oddalonego od nas
darisitu
/
stãn/
noun
- (administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;
- (dawniej, dawny) państwo
- ilość, wielkość czegoś
- sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój
negara bagian
/
ˈstãn t͡sɨˈvʲilnɨ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;
status perkawinan
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególny reżim prawny, który służy odwróceniu lub umniejszeniu skutków szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające;
keadaan darurat
/
ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;
darurat militer
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy występ sceniczny w formie monologu;
borangan
/
ˈstãndart/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) standard literacki, język standardowy;
ragam baku
- powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;
standar
/
ˌstãndarˈdɔvɨ/
adjective
- typowy, przeciętny, mało oryginalny
biasa
lazim
standar
- (językoznawstwo, językoznawczy) mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej
- zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)
standar
baku
/
ˌstãndarɨˈzat͡sʲja/
noun
proces wprowadzania jednakowych norm w danej dziedzinie (najczęściej w przemyśle)
pembakuan
/
stãˈnɔvʲit͡ɕ/
verb
składać się na coś, tworzyć coś
bikin
/
ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;
Amerika Serikat
/
ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;
Amerika Serikat
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż
perawan tua
/
staˈrãɲɛ/
noun
działanie w kierunku realizacji pewnego zamiaru, pragnienia
upaya
/
staˈrãnːɨ/
adjective
taki, który wykonano ze starannością, pietyzmem, dokładnie
rajin
/
ˈstarʲt͡ɕɛ/
noun
- (medycyna, medyczny) powierzchowna rana skóry
pengampelasan
- (sport, sportowy) część walki sportowej
- ostra wymiana zdań
serang
noun
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;
presbiopi
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język turkijski z podrodziny oguzyjskiej, używany od XI do XIII w. na terenie Anatolii, przodek języka osmańskiego, azerskiego i gagauskiego
Bahasa Turki Anatolia Kuno
/
ˈstarɔɕt͡ɕ/
noun
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;
masa tua
/
ˌstarɔˈʒɨtnɔɕt͡ɕ/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) okres dziejów najstarszych cywilizacji od około 4000 roku p.n.e. do schyłku V wieku n.e.;
- (pospolicie) obiekt (artefakt) należący do kultury starożytnej lub zabytek z dawnych czasów
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) dawne, zamierzchłe czasy
- (przenośnie, przenośnia) społeczeństwa, ludzie żyjący w epoce starożytnej
antikuitas
/
ˈstarɨ/
adjective
- nieaktualny, nieważny
- o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia
lama
- mający wiele lat, niemłody
tua
lama
/
ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą;
Perjanjian Lama
pronoun
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Europy, Azji i Afryki;
Dunia Lama
/
ˈstaʒɛt͡s/
noun
stary mężczyzna
orang tua
/
staˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu;
penuaan
/
ˈstatɛk/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną
- każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;
kapal
noun
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi
kapal angkasa
pesawat angkasa
noun
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) urządzenie zdolne do unoszenia się i poruszania w powietrzu, które może być używane do transportu ludzi, ładunków lub celów specjalnych (np. wojskowych, badawczych, ratowniczych)
pesawat udara
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni;
kapal pemadam
/
staˈtu<sup>w</sup>a/
noun
okazała rzeźba postaci ludzkiej
patung
/
ˈstatus/
noun
położenie, pozycja (np. społeczna)
keadaan
noun
obecny stan rzeczy
status quo
/
ˈstatut/
noun
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;
anggaran rumah tangga
/
staˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- będący w bezruchu
- niepodatny na zmiany
statikala
- (fizyka, fizyczny) dotyczący statyki
statis
noun
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki fizycznej, zajmujacy sie równowagą sił i momentów sił działających na nieruchome ciała materialne
statika
noun
specjalista w zakresie statystyki
ahli statistik
/
staˈtɨstɨka/
noun
- nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
- wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów
statistika
/
ˈstatɨf/
noun
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych
kaki tiga
/
staf/
noun
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
sendi
/
ˈstaf wɔcˈt͡ɕɔvɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;
siku
/
ˈstavat͡ɕ/
verb
przestawać działać
tinggal
/
ˈstavʲjät͡ɕ/
verb
tak przemieszczać przedmiot, by stał
diri
noun
(urzędowy) przybycie gdzieś ((na przykład) do sądu) po uprzednim wezwaniu; stawienie się
komparisi
/
staˈvɔ̃nuk/
noun
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;
artropoda
/
stat͡ɕ/
verb
- o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
- o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych
berdiri
/
ˈstawa/
noun
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;
konstanta
noun
(fizyka, fizyczny) uniwersalna stała przyrody określająca wielkość kwantu działania;
konstanta Planck
/
ˈstawɨ/
adjective
- ciągły
abadi
- (fizyka, fizyczny) o stanie skupienia: taki, w którym cząsteczki, atomy i jony nie wykazują ruchu postępowego, choć mogą wibrować
padat
- bywający gdzieś często
- odbywający się regularnie
reguler
- niezmieniający poglądów, uczuć, postanowień
tetap
noun
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się ilościowymi relacjami między substancjami uczestniczącymi w reakcjach chemicznych;
stoikiometri
/
stɛˈfãɲja/
pronoun
imię żeńskie;
Stefani
/
stɛk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;
bistik
noun
- (archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca wyjątkową okoliczność lub wydarzenia
- (botanika, botaniczny) środkowa część korzeni i łodyg
- (sztuka) pionowo ustawiona płyta nagrobna;
prasasti
/
ˈstɛ̃mpɛl/
noun
- przyrząd, który służy do odbijania wzoru lub tekstu;
- znak odbity przez stempel (1.1) na papierze, w laku
cap
/
ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja/
noun
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;
stenografi
/
stɛr/
noun
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;
kemudi
noun
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary kąta bryłowego w układzie SI, równa mierze kąta o wierzchołku w środku kuli, wycinającego z powierzchni tej kuli fragment o powierzchni równej kwadratowi promienia kuli;
steradian
/
ˌstɛrɛˈɔtɨp/
noun
- (informatyka, informatyczny) adnotacja grupująca inne adnotacje
- (socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;
stéréotipê
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadający ów stopień
juru mudi
/
ˌstɛrɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od sterować
kemudi
/
stɛˈrɔvʲjɛt͡s/
noun
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;
kapal udara
/
ˈstɛrta/
noun
zbiór leżących na sobie przedmiotów
tumpukan
noun
- (chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) niszczenie drobnoustrojów i ich zarodników za pomocą czynników fizycznych i chemicznych przeprowadzane w celach antyseptycznych, do konserwacji produktów żywnościowych itp.;
- (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych
sterilisasi
verb
- (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory
memandulkan
- (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) pozbawiać płodności
mengebiri
noun
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania pacjenta;
stetoskop
/
ˌstʲju<sup>w</sup>arˈdɛsa/
noun
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów;
pramugari
/
stɔ/
cardinalNumeral
liczba 100;
seratus
ratus
noun
liczba 100 000
cepeceng
/
ˈstɔt͡ʃʲɲa/
noun
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;
dok
/
stɔˈdɔwa/
noun
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.
gudang pertanian
noun
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starogrecka szkoła filozoficzna kładąca nacisk na wewnętrzną dyscyplinę moralną, wypełnianie obowiązków które na nas spadły oraz odcięciu się od emocji i zdarzeń zewnętrznych, w celu osiągnięcia szczęścia;
stoikisme
/
stɔˈ<sup>j</sup>iskɔ/
noun
(handel, handlowy) wydzielone, samodzielne miejsce sprzedaży wraz z ekspozycją towaru
diri
/
ˈstɔjak/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać
diri
/
ˈstɔjãn/
noun
(mechanika) nieruchoma część silnika elektrycznego lub prądnicy, wewnątrz której obraca się wirnik
stator
/
stɔk/
noun
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem
lereng
/
ˈstɔlaʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;
tukang kayu
/
stɔˈlʲit͡sa/
noun
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;
ibu kota
/
stɔˈlʲit͡sa ˌːpɔˈstɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan
Tahta Suci
pronoun
- (geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organ władzy zwierzchniej w Kościele katolickim
Tahta Suci
/
ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;
stomatologi
/
stɔ̃ˈnɔɡa/
noun
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach;
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży
kelabang
/
stɔp/
noun
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali;
aliase
/
ˈstɔpa/
noun
- (anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
- jednostka długości, używana w niektórych krajach;
kaki
/
ˈstɔpɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy
jam sukat
/
ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ/
noun
- każda z części schodów uniesiona do góry
anak tangga
- (fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
- (matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;
derajat
- czyjeś miejsce w pewnej hierarchii zawodowej lub organizacyjnej, zwykle w służbach mundurowych
judul
/
ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ/
noun
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś
pelebihan
/
ˈstɔpka/
noun
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na dolnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę
kaki
noun
(gramatyka) odmienianie przymiotników lub przysłówków przez stopnie, pozwalające różnicować nasilenie danej cechy
banding
/
stɔpʲˈɲɔvɨ/
adjective
(książkowy) mający powolny przebieg, zachodzący etapami
bertahap
/
stɔs/
noun
- większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim
- (informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;
tumpukan
/
ˌstɔsɔˈvãɲɛ/
noun
używanie czegoś w jakimś celu w określonych sytuacjach
amprah
/
stɔˈsɔvat͡ɕ/
verb
używać czegoś w jakimś celu w określonych sytuacjach
menggunakan
/
stɔˈsɔvnɨ/
adjective
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej
anggun
/
stɔˈsũnɛk ˈpw̥t͡ɕɔvɨ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;
hubungan seksual
adverb
w stosunku do czego lub kogo
relatif
/
stɔˈwufka/
noun
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy
kantin
/
ˈstɔʒɛk/
noun
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;
kerucut
/
stɔʃˈkɔvɨ/
adjective
taki, który ma kształt stożka
konis
/
straˈt͡sɛ̃ɲɛ/
noun
egzekucja, wykonanie kary śmierci; (także, też) kara śmierci
persembahan
/
strax/
noun
- (psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
ketakutan
- (rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach
orang-orangan
/
ˈstrat͡ɕit͡ɕ ˈtfaʃ/
verb
stracić honor, mieć powody do wstydu
kehilangan muka
/
straˈt͡sɔ̃nɨ/
adjective
taki, którego stracono, zgubiono; który nie wróci
hilang
/
ˈstraɡãn/
noun
(handel, handlowy) prowizoryczne lub przenośne miejsce handlu, np. na targowisku
bilik
/
strajk/
noun
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;
mogok
mogok kerja
noun
głodówka podjęta w ramach protestu;
mogok makan
/
strajˈkɔvat͡ɕ/
verb
uczestniczyć w strajku
mogok
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;
Stralsund
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;
Strasbourg
/
ˈstrata/
noun
- ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma
kehilangan
- (ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, gdy przychody w określonej jednostce czasu są niższe od poniesionych kosztów, ujemny wynik finansowy
kerugian
/
ˈstratɛk/
noun
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi
ahli strategi
/
straˈtɛɟja/
noun
- ogólny plan działań, szerszy od taktyki
- (informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów
strategi
adjective
zgodny z określoną strategią
strategis
noun
- (geologia, geologiczny) układanie się skał osadowych warstwami
- (meteorologia, meteorologiczny) układ warstwowy mas powietrza
- (rolnictwo, rolniczy) proces przysposabiania nasion do kiełkowania poprzez przekładanie nasion przed wysiewem warstwami wilgotnego piasku lub ziemi inspektowej, także umieszczenie nasion w wilgotnym podłożu o niskiej temperaturze
- (socjologia, socjologiczny) wyróżnianie warstw w społeczeństwie według różnych kryteriów, np. sytuacji ekonomicznej, funkcji społecznych, wspólnoty obyczajów, stylu życia itp.
stratifikasi
/
ˈstraʃ pɔˈʒarna/
noun
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;
dinas pemadam kebakaran
adjective
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej
pemadam kebakaran
/
ˈstraʒʲɲik/
noun
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób
garda
/
ˈstrɛfa/
noun
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia
kawasan
/
ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;
zona erotis
/
ˈstrɛfa ˈɡazɨ/
pronoun
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;
Jalur Gaza
/
strɛs/
noun
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;
stres
/
ˈstrɛʃt͡ʃat͡ɕ/
verb
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie
menyimpulkan
/
strɛʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
wyciąg, skrót
abstrak
/
ˈstrɔfa/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) część utworu lirycznego złożona z wersów
bait
/
strɔˈ<sup>j</sup>it͡ɕɛl/
noun
osoba, która stroi instrumenty muzyczne
ahli penala
/
ˈstrɔ̃mɔ/
adverb
pod dużym kątem w stosunku do podłoża
bokek
/
ˈstrɔ̃mɨ/
adjective
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża
bokek
/
ˈstrɔ̃na/
noun
- jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.
halaman
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
pihak
/
ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva/
noun
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;
laman internt
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów
partai
/
strɔp/
noun
- (geologia, geologiczny) górna powierzchnia ograniczająca warstwę skalną
atap
- (architektura, architektoniczny) (budownictwo) poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje;
langit-langit
/
ˈstrudɛl/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;
strudel
/
struk/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna
ketam
/
ˈstruɡa/
noun
ciecz płynąca wąskim pasmem; płynąca, lejąca się woda, ciecz
aliran
/
strukˈtura/
noun
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość
struktur
noun
(informatyka, informatyczny) sposób w jaki przechowywane są dane w pamięci komputera;
struktur data
adjective
dotyczący struktury
struktural
/
ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ/
noun
ciecz lejąca się wąskim pasmem
pancuran
/
ˈstrũna/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;
dawai
noun
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki
pita suara
/
struɕ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;
burung unta
/
strɨx/
noun
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;
loteng
/
ˈstrɨt͡ʃɛk/
noun
- (książkowy) (przenośnie, przenośnia) śmierć przez powieszenie
- (książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie
dawai
/
strɨj/
noun
brat ojca;
paman
/
ˈsṭʃawa/
noun
pocisk przeznaczony do łuku;
anak panah
/
ˈsṭʃawka/
noun
- każda z dwóch bruzd w kopycie konia
jarum wesel
- pasek białej sierści na czole konia
kobaran
- (matematyka, matematyczny) w teorii kategorii: morfizm
- linia z grotem, symbol wskazujący kierunek albo miejsce
panah
/
sṭʃɛˈlãɲɛ/
noun
oddawanie strzału z broni
membakar
/
ˈsṭʃɛlat͡ɕ/
verb
- oddawać strzał z broni
- (fotografia) wykonywać zdjęcie
- (potocznie, potoczny) dawać zgadywaną odpowiedź na pytanie
- (sport, sportowy) kierować piłkę do bramki
tembak
/
ˈsṭʃɛlba/
noun
długa śrutowa broń myśliwska;
senapan gentel
/
ˈsṭʃɛlɛt͡s/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;
Sagittarius
/
ˈsṭʃɛlɛt͡s/
noun
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą
pesawat tempur
/
ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ/
noun
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;
sanggurdi
verb
skracać włosy, brodę lub sierść
menerobos
noun
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;
semprotan
noun
(zoologia, zoologiczny) Holothuroidea, zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni;
teripang
/
sṭʃɛ̃mp/
noun
poszarpana resztka czegoś
kedut
/
struj/
noun
określony rodzaj ubioru
sayak
noun
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;
pakaian renang
/
struʃ/
noun
osoba pilnująca np. budynku
garda
/
strɔ̃ŋk/
noun
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych;
polong
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Electrophorus electricus, gatunek słodkowodnej ryby z rodzaju Electrophorus o podłużnym kształcie i zdolności rażenia prądem elektrycznym;
belut listrik
/
ˈstudɛ̃nt/
noun
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;
mahasiswa
/
stuˈdɛ̃ntka/
noun
forma żeńska od: student
mahasiswi
/
ˈstudʲjɔ/
noun
- pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.
apartemen studio
- pracownia artysty, np. malarza, fotografika itp.
lokakarya
/
stuˈdʲjɔvat͡ɕ/
verb
(edukacja, edukacyjny) uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach
belajar
/
ˈstudʲɲa/
noun
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;
sumur
/
stuk/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) wyraz naśladujący odgłos stukania
bentur
verb
powodować charakterystyczny dźwięk, uderzając w twardą powierzchnię
bentur
/
stuˈlɛjka/
noun
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;
fimosis
noun
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;
stola
/
stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;
sklerosis multipel
verb
- stawać się przyczyną czegoś
bikin
- powoływać do istnienia
membikin
verb
dochodzić do wniosku
Periksa
/
stfɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
zwierzę lub człowiek
makhluk
/
stfur/
noun
dziwna, często odrażająca istota
makhluk
/
ˈstɨt͡ʃɛ̃ɲ/
noun
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
januari
Januari
/
stɨl/
noun
- (sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
- sposób czyjegoś postępowania, zachowania
- sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
- zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.
gaya
noun
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;
gaya hidup
adjective
taki, który jest w dobrym stylu
bergaya
/
ˌstɨ̃muˈlɔvat͡ɕ/
verb
pobudzać do działania
rangsang
/
ˈstɨ̃nka/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Osmerus eperlanus, mała ryba o dużych łuskach;
melebur
/
stɨˈpɛ̃ndʲjũm/
noun
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe
beasiswa
noun
żywica pozyskiwana z drzew z rodzaju styrak (Styrax L.)
benzoin
/
stuw/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;
meja
/
stɔ̃nt/
pronoun
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
dari sini
/
ˈstɛ̃mpka/
noun
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;
lunas
noun
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;
konsentrasi
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;
Swaziland
/
ˈsubʲjɛkt/
noun
(przestarzałe, przestarzały) sprzedawca w sklepie
inti
/
ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt/
noun
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;
anak benua
noun
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;
subkultur
noun
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;
sublimasi
verb
- (urzędowy) zobowiązywać się do kupna czegoś, np. akcji, publikacji
- skorzystać, korzystać z subskrypcji
langgan
noun
formalne (pisemne lub elektroniczne) zobowiązanie do nabycia lub wykupienia czegoś cyklicznie wydawanego
abonemen
/
supˈstãnt͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)
zat
/
supˈstãnt͡sʲja ˈt͡ʃɨ̃nːa/
noun
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku;
bahan aktif
/
ˌsupstɨˈtut͡sʲja/
noun
- (chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego;
- (psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych, polegający na zastępowaniu nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi;
- przeniesienie pełnomocnictwa na inną osobę
- wzajemna zastępowalność dóbr o podobnych właściwościach
- zastąpienie jednych rzeczy, pojęć, usług itp. innymi
substitusi
/
supˈtɛlnɔɕt͡ɕ/
noun
niewielka, drobna różnica
nuansa
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) zjawisko polegające na jednoczesnym rozrastaniu się przedmieść i wyludniania się centrów miast
suburbanisasi
/
ˈsuxɨ/
adjective
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci
kering
/
ˈsudãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;
Sudan
/
ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;
Sudan Selatan
/
suˈdɔku/
noun
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;
sudoku
/
ˈsufʲiks/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek;
akhiran
/
ˈsufʲit/
noun
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia
langit-langit
/
ˈsufʲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;
sufisme
/
suˈɡɛstʲja/
noun
przekonywanie kogoś;
anjur
/
ˌsu<sup>j</sup>it͡sɨdɔˈlɔɟja/
noun
(psychologia, psychologiczny) interdyscyplinarna nauka zajmująca się problematyką samobójstw i szeroko pojętą autodestruktywnością;
suikidologi
/
ˈsuka/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego
anjing betina
/
ˈsukt͡sɛs/
noun
- korzystny wynik
- osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery
keberhasilan
adjective
taki, który dokonuje się etapami
suksesif
/
suˈcɛ̃nka/
noun
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;
gaun
/
ˈsucɲa/
noun
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;
gaun
/
ˈsuknɔ/
noun
gęsta, zgrzebna tkanina wełniana;
kain
/
ˈsukurs/
noun
(przestarzałe, przestarzały) odsiecz, pomoc, posiłki, wsparcie
bantu
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny stosowany przy leczeniu zapalenia płuc i czerwonki
sulfadiazin
/
sũm/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;
lele
/
ˈsũmak/
noun
- (botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku
sumac
/
sũˈmatra/
pronoun
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;
Sumatera
/
sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;
hati nurani
/
ˈsũmɔ/
noun
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy;
sumo
adjective
związany z Sundajczykami, dotyczący Sundajczyków
Sunda
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język sundajski;
Sunda
/
ˌsupɛrˈmarkɛt/
noun
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;
supermarket
noun
bardzo znana modelka;
adiperagawan
/
ˌsupɛrˈnɔva/
noun
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;
supernova
/
ˌsuprɛ̃ˈmat͡sʲja/
noun
zwierzchnictwo, przewaga nad kimś lub czymś
supremasi
/
ˈsura/
noun
w islamie: rozdział Koranu;
surah
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Indonezji;
Surabaya
/
suˈrʲĩnãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;
Suriname
noun
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi
serum
/
suˈrɔvʲjɛt͡s/
noun
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle
bahan baku
/
suˈrɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony
mentah
/
ˌsurːɛˈalʲism̥/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;
surealisme
/
suˈrufka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzana z surowych warzyw lub owoców;
salad
/
ˈsuʃʲi/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;
sushi
noun
(kościelny) kara stosowana wobec duchownych, polegająca na zakazie lub ograniczeniu możliwości pełnienia czynności przynależnych z racji stanu lub funkcji;
penonaktifan
/
ˈsuʃa/
noun
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;
kekeringan
/
suˈʃarka/
noun
(żartobliwie) ręczny radar policyjny do pomiaru prędkości pojazdów
radar kecepatan
/
suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów;
pengering rambut
/
ˈsuʃɨt͡ɕ/
verb
- powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody
- stawać się suchym
kering
/
ˈsutɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,
pentil
/
suˈtɛ̃nɛr/
noun
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób
germo
/
ˌsutɛˈrɛ̃na/
noun
część budynku znajdująca się pod parterem, której podłoga znajduje się poniżej poziomu gruntu;
ruang bawah tanah
/
suf/
noun
(technologia, technika, techniczny) w silnikach, maszynach, urządzeniach mechanicznych: ruch jednego elementu względem drugiego na pewnej długości, np. ruch tłoka w cylindrze w silniku spalinowym
langkah
/
suˈvɛ̃ɲir/
noun
(przestarzałe, przestarzały) drobny pamiątkowy upominek
cendera mata
/
ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji
kedaulatan
adjective
niezależny od innego państwa lub władzy
kedaulatan
/
suvˈmʲjarka/
noun
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru drobnych długości;
jangka sorong
noun
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;
sultan
/
suwˈtãnat/
noun
państwo rządzone przez sułtana;
kesultanan
/
ˈsfalbart/
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;
Svalbard
/
sfasˈtɨka/, /
ˈsfastɨka/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;
swastika
/
ˈsfɛtɛr/
noun
(odzieżownictwo) grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce
switer
/
swʲĩŋk/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierunek muzyki jazzowej popularny na przełomie lat 30. i 40. XX wieku;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny w rytmie swinga (1.2)
ayun
/
sfɔˈbɔda/
noun
poczucie braku skrępowania, postępowanie bez przymusu, zgodnie z własną wolą
kebebasan
/
sfɔˈbɔdnɨ/
adjective
- mający niezajęty czas w danej chwili
- niepodlegający przymusowi ani ograniczeniom
- o czasie nieprzeznaczony na wykonanie pracy, obowiązków
- o procesach, czynnościach, zjawiskach niczym nieograniczony
- o stroju niekrępujący ruchów
bebas
/
sɨˈbɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;
Siberia
/
sɨˈt͡sɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;
Sisilia
/
ˈsɨt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
- emitować dźwięk przypominający głoskę s
- mówić ze złością, z pasją
berdesis
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;
Sydney
/
ˈsɨdɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;
Sidon
adjective
dotyczący sygnału, używany jako sygnał
padah
/
ˌsɨɡnalʲiˈzatɔr/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi
padah
verb
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały
padah
/
ˈsɨɡnaw/
noun
znak informacyjny lub ostrzegawczy
anggai
/
sɨɡˈnɔvat͡ɕ/
verb
podpisywać lub oznaczać coś odpowiednim znakiem
tanda
noun
- (starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi;
- (starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta
syikal
/
sɨˈlaba/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;
suku kata
noun
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;
silogisme
/
sɨlˈvɛstɛr/
noun
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku
Malam Tahun Baru
/
sɨlˈvɛtka/
noun
kształt, zarys postaci lub rzeczy
sosok
noun
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści
simbiosis
noun
ogół symboli używanych w dana dziedzinie
citra
/
sɨ̃ˈmɛtrʲja/
noun
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;
simetri
adjective
odznaczający się symetrią, zbudowany lub ułożony według zasad symetrii
simetris
/
ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;
Simferopol
/
sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;
simfoni
/
sɨ̃mˈpatʲja/
noun
osoba, którą się lubi lub kocha
pacar
/
sɨ̃mˈpatɨk/
noun
osoba, która z czymś lub z kimś sympatyzuje
simpatisan
/
sɨ̃mˈpɔzʲjũm/
noun
spotkanie specjalistów z pewnej dziedziny dla omówienia konkretnych zagadnień i wymiany myśli
sarasehan
/
ˈsɨ̃mptɔ̃m/
noun
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle niepożądanego;
gejala
adjective
charakterystyczny dla czegoś (np. choroby)
bergejala
/
sɨ̃n/
noun
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);
putra
anak laki-laki
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: określenie Jezusa Chrystusa
Anak Allah
/
ˌsɨ̃naˈɡɔɡa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;
sinagoga
/
sɨ̃ˈnapsa/
noun
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;
sinapsis
adjective
(książkowy) odbywający się w tym samym czasie
sinkron
noun
- zespół cech charakterystycznych dla określonego, zwykle negatywnego, zjawiska w dziedzinie nauk ścisłych lub humanistycznych
- (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób
sindrom
/
ˈsɨ̃ndrɔ̃m xɔˈrɛɡɔ buˈdɨ̃nku/
noun
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje);
sindrom bangunan sakit
/
ˈsɨ̃ndrɔ̃m paˈrɨsʲci/
noun
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;
sindrom Paris
/
ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci/
noun
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;
sindrom Stockholm
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;
sindikalisme
noun
(ekonomia, ekonomiczny) związek kilku przedsiębiorstw powołany dla wspólnego przedsięwzięcia
sindikat
/
sɨ̃ˈnɛrʲɟja/
noun
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników
sinergi
noun
łączenie w jedną całość różnych elementów
sinkretisme
/
ˈsɨ̃nɔt/
noun
- (administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów
- (administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich
sinode
/
sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik
sinonim
adjective
- (meteorologia, meteorologiczny) związany z synoptyką, z prognozowaniem pogody
- taki, który umożliwia porównanie dając pogląd na wszystkie części złożonej całości
sinoptik
/
sɨ̃ˈnɔva/
noun
żona syna
menantu
/
sɨ̃nˈtaɡma/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;
frase
/
ˌsɨ̃ntɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
sintetis
noun
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia
sintesis
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;
penyintesis
/
ˈsɨpat͡ɕ/
verb
- o okopach, wałach, itp. budować przez sypanie
bikin
- pieniędzmi, podarunkami, pochwałami: dostarczać w dużych ilościach
menyiram
/
sɨˈpʲjalʲɲa/
noun
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania
kamar tidur
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;
Sirakusa
/
sɨˈrɛ̃na/
noun
- (mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
- urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;
sirene
/
ˈsɨrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;
Suriah
/
ˈsɨrʲjuʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa;
Sirius
/
ˈsɨrɔp/
noun
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok
setrup
noun
(spożywczy) roztwór wodny o dużej zawartości glukozy oraz maltozy i dekstryn;
sirop glukosa
/
sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Syrii
Republik Arab Suriah
/
ˈsɨstɛ̃m/
noun
- układ urządzeń współpracujących ze sobą;
- sposób rozwiązywania, obsługi czegoś
- ustrój, sposób organizacji życia
sistem
/
ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈt͡sɨjnɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;
sistem operasi
/
ˈsɨstɛ̃m ˈplʲikuf/
noun
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;
sistem berkas
/
ˌsɨstɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (biologia, biologiczny) dotyczący systematyki roślin lub zwierząt
- wykonywany lub zdarzający się regularnie
sistematis
/
ˌsɨstɛ̃ˈmatɨka/
noun
- dziedzina/poddziedzina jakiejś nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć
- układ (system) przedmiotów lub pojęć danej nauki
sistematika
adjective
odnoszący się do systemu
sistemis
/
ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje
keadaan
adjective
dotyczący pewnej sytuacji
situasional
adjective
taki, który zaspokoił głód, najadł się
kenyang
/
ˈʃabat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;
sabat
/
ˈʃabla/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;
sabel
/
ˈʃablɔ̃n/
noun
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty
templat
/
ʃaˈbrɔvʲɲik/
noun
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się szabrem
penjarah
/
ʃax/
interjection
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi
sekak
/
ʃax/
noun
- (szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem;
sekak
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;
syah
/
ʃaˈxʲista/
noun
osoba grająca w szachy
pecatur
/
ˌʃaxɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;
papan catur
percaturan
/
ˈʃaxɨ/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;
catur
verb
podawać wartość lub wielkość w przybliżeniu
kira-kira
/
ʃaˈt͡sũnɛk/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) zliczenie wartości materialnej czegoś
- przybliżona wartość, liczebność, wielkość lub ilość czegoś
pengiraan
/
ʃat͡ɕ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;
rime
/
ˈʃafa/
noun
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;
lemari
/
ˈʃafʲir/
noun
- (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
- (mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;
batu nilam
/
ˈʃafrãn/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów
kuma-kuma
/
ʃaˈxada/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu
syahadat
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański męczennik;
syahid
noun
zorganizowana grupa przestępcza
komplot
/
ˈʃakal/
noun
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;
jakal
/
ʃal/
noun
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion
syal
selendang
/
ˈʃalɛt͡ɕ/
verb
tracić panowanie nad sobą
amuk
/
ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna
kegilaan
/
ˈʃalʲik/
noun
pas materiału służący do owijania szyi
selempang leher
noun
naczynie do posiewów bakteryjnych;
cawan petri
/
ʃaˈlɔ̃nɨ/
adjective
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny
gila
/
ʃaˈlɔtka/
noun
- (botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebulek tej rośliny
bawang merah
/
ˈʃãmãn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;
dukun
noun
szarpanie się, mocowanie się z kimś
bertawuran
/
ˈʃãmpãn/
noun
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;
sampanye
/
ˈʃãmpɔ̃n/
noun
płynny środek do mycia włosów lub sierści;
sampo
adjective
przymiotnik dodawany w zwrotach grzecznościowych
sayang
/
ˈʃãntaʃ/
noun
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)
pemerasan
/
ˌʃãntaˈʒɔvat͡ɕ/
verb
stosować szantaż wobec kogoś
memeras
noun
(etnografia, etnograficzny) (krawiectwo) długie, bufiaste spodnie pochodzenia wschodniego, zwykle z miękkiej tkaniny; w Polsce noszone zwłaszcza w XVI-XVII wieku;
salwar
/
ʃaˈrãj̃n͇t͡ʃa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;
belalang
/
ˈʃarʲjat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie;
syariat
noun
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski
dukun
/
ˈʃarpat͡ɕ/
verb
- o dolegliwościach: nasilać się
kejang
- o maszynach: ostro ruszać
bajingan
/
ˈʃarɨ/
adjective
w kolorze pośrednim między czarnym a białym
abu-abu
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty lub lekkiej jazdy w okresie podbojów napoleońskich;
pesawat tempur
/
ˈʃaʃwɨk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;
shashlik
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;
Satan
/
ˈʃatʲɲa/
noun
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia
kabin
tempat penitipan
/
ʃaw/
noun
utrata kontroli nad swym zachowaniem, wściekłość
angkara
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu szczawiowego;
oksalat
/
ʃt͡ʃat͡ɕ/
verb
(grubiański, grubiańsko) oddawać mocz
kencing
/
ˈʃt͡ʃɛbɛl/
noun
poprzeczny drążek lub pręt w drabinie
anak tangga
verb
- (ornitologia, ornitologiczny) wydawać delikatne, wysokie dźwięki
- (potocznie, potoczny) mówić szybko, dużo i beztrosko
mencicit
/
ˈʃt͡ʃɛt͡ɕĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;
Szczecin
/
ʃt͡ʃɛˈɡulʲɲɛ/
adverb
zwłaszcza
lebih-lebih
/
ʃt͡ʃɛˈɡulnɨ/
adjective
- taki, który ma dla kogoś wyjątkowe znaczenie
- taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę
istimewa
/
ˌʃt͡ʃɛɡuˈwɔvɨ/
adjective
mający cechy szczegółu; dokładny
terperinci
/
ˈʃt͡ʃɛkat͡ɕ/
verb
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos
menggonggong
/
ʃt͡ʃɛˈlʲĩna/
noun
wąski, podłużny otwór
keretakan
/
ˌʃt͡ʃɛlʲĩˈnɔ̃mʲjɛʃ/
noun
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru szerokości szczelin;
pengukur ketebalan
adjective
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany
kedap
/
ˈʃt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych
anak anjing
/
ʃt͡ʃɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku
vaksinasi
/
ʃt͡ʃɛˈpʲjɔ̃nka/
noun
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;
vaksin
/
ˈʃt͡ʃɛrɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, kto jest szczery
kebenaran
/
ˈʃt͡ʃɛrɨ/
adjective
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje
jujur
tulus
/
ˈʃt͡ʃɛʒɛ/
adverb
od: szczery
sejujurnya
noun
(książkowy) cecha tego, co szczodre; cecha tych, którzy są szczodrzy
kedermawanan
/
ˈʃt͡ʃɔdrɨ/
adjective
hojny, dający coś obficie
bermurah hati
/
ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf/
noun
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;
sikat gigi
/
ˈʃt͡ʃɔtka/
noun
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia
sikat
noun
kij z podstawką pod stopę, do chodzenia nad ziemią
egrang
/
ˈʃt͡ʃupwɨ/
adjective
mający smukły kształt, mało tłuszczu
langsing
/
ʃt͡ʃur/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;
tikus
verb
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę
mencubit
/
ˈʃt͡ʃɨpʲjɔr/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) źdźbła cebuli używane jako dodatek do potraw
lokio
/
ʃt͡ʃɨˈpʲjɔrɛk/
noun
- (zdrobniale) od: szczypior
- (botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek rośliny (Allium schoenoprasum L.) z rodziny czosnkowatych;
lokio
/
ˈʃt͡ʃɨpta/
noun
- (przenośnie, przenośnia) niewielka ilość jakiejś niematerialnej cechy
- niewielka ilość jakiejś substancji sypkiej, taka jaką można ująć końcami palców
sejumput
/
ʃt͡ʃɨt/
noun
- (przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)
- (przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
- najwyższy punkt góry
KTT
/
ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka/
noun
- kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby
- (anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) wszelkie mocne, zaciskające się narządy w obrębie otworu gębowego, przed nim albo otaczające go, przystosowane do chwytania i rozdrabniania pokarmu;
rahang
/
ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕaʃ/
noun
(potocznie, potoczny) osoba, której sprzyja szczęście w życiu
mujur
/
ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ/
noun
- uczucie radości i zadowolenia
kebahagiaan
- powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności
keberuntungan
noun
szczęśliwy przypadek, który sprawił, że nieszczęście nie było tak groźne, jak się wydawało
badai pasti berlalu
/
ˌʃt͡ʃɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku/
interjection
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku
Selamat Tahun Baru
interjection
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania
selamat jalan
selamat tinggal
/
ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ/
adjective
- odczuwający szczęście
- przynoszący szczęście
bahagia
pronoun
(folklor) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię żeńskie; imię postaci z arabskiej baśni;
Scheherezade
noun
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej
syekh
/
ˈʃɛkɛl/
noun
- (jednostka monetarna) waluta Izraela;
- (starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi;
- (starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta
syikal
noun
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;
sirlak
noun
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska
bisikan
/
ˈʃɛptat͡ɕ/
verb
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)
berbisik
/
ˈʃɛrɛk/
indefinitePronoun
(książkowy) zaimek informujący o dużej liczbie kogoś lub czegoś
deretan
/
ˈʃɛrɛk/
noun
ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej
deretan
/
ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ/
adjective
ułożony w szereg; znajdujący się w szeregu; kolejny w szeregu
cerbung
/
ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ/
noun
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy;
prajurit
/
ʃɛrˈmʲjɛrka/
noun
- (sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
- sztuka władania białą bronią
anggar
/
ˈʃɛrmʲjɛʃ/
noun
- (sport, sportowy) sportowiec uprawiający szermierkę
- człowiek władający lekką białą bronią
ahli pedang
/
ʃɛˈrɔci/
adjective
mający określony wymiar poprzeczny
lebar
/
ʃɛˈrɔkɔɕt͡ɕ/
noun
- poprzeczny wymiar obiektu
lebarnya
lebar
- (geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna
lintang
/
ˈʃɛʒɨt͡ɕ/
verb
popularyzować coś; sprawiać, że coś staje się coraz bardziej znane, powszechne
menyebar
/
ʃɛsˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
16
enam belas
/
ʃɛf/
noun
- (anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;
- (medycyna, medyczny) operacyjne zszycie tkanek miękkich;
jahitan
/
ʃɛft͡s/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;
tukang sepatu
/
ˈʃɛɕt͡ɕãn/
noun
- (geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
- (matematyka, matematyczny) wynik podniesienia do trzeciej potęgi;
kubus
/
ʃɛɕˈt͡ɕɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt mający sześć boków;
segi enam
/
ʃɛɕˈt͡ɕɔpak/
noun
- (handel, handlowy) paczka zbiorcza po sześć sztuk towaru
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) wyraziste mięśnie brzucha
roti sobek
noun
(geometria) wielościan o sześciu ścianach (pojęcie ogólniejsze niż sześcian)
heksahedron
/
ʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 6
enam
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 60
enam puluh
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 64
enam puluh empat
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 62
enam puluh dua
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 61
enam puluh satu
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 68
enam puluh delapan
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 65
enam puluh lima
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 66
enam puluh enam
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 63
enam puluh tiga
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od sześćdziesiąt
keenam puluh
/
ˈʃɛɕsɛt/
cardinalNumeral
liczba 600
enamratus
/
ˈʃʲiʃa/
noun
rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich;
hokah
/
ˈʃkaplɛʃ/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) medalik z wizerunkiem Matki Boskiej
skapulir
noun
szkarłatny kolor
merah tua
/
ʃkarˈwatnɨ/
adjective
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi
merah tua
noun
(zoologia, zoologiczny) Echinodermata Klein, typ halobiontyczne, bezkręgowe zwierzę wtórouste o wtórnej symetrii promienistej;
echinoderma
/
ʃʲcit͡s/
noun
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku
sketsa
verb
- (sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku
- przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego
membuat sketsa
/
ˈʃʲcɛlɛt/
noun
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;
kerangka
/
ˈʃklãnka/
noun
szklane naczynie, z którego się pije;
gelas
/
ˈʃklarʲɲa/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;
rumah kaca
noun
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów
tukang kaca
/
ˈʃklʲivɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) twarda tkanka łączna pokrywająca koronę zęba;
email
/
ˈʃkɔt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;
Skotlandia
/
ˈʃkɔda/
noun
krzywda, strata
kerugian
/
ˈʃkɔda/
verb
być żal, być przykro
sayang
/
ʃkɔˈdlʲivɨ/
adjective
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo
berbahaya
adjective
związany ze szkoleniem, dotyczący szkolenia
instruksional
/
ˈʃkɔlʲit͡ɕ/
verb
dokształcać w określonej dziedzinie
gembleng
/
ˈʃkɔwa/
noun
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;
sekolah
/
ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva/
noun
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;
sekolah dasar
noun
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin
kampus
/
ˈʃkɔwa ˈɕrɛdʲɲa/
noun
(edukacja, edukacyjny) szkoła ogólnokształcąca, techniczna lub zawodowa
sekolah lanjutan
/
ˈʃkũnɛr/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;
sekunar
noun
silny powiew wiatru nad akwenem
sendalu
/
ʃkwɔ/
noun
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;
kaca
noun
(technologia, technika, techniczny) prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu
kaca pembesar
/
ʃlaˈxɛtnɨ/
adjective
- taki, który odznacza się wysoką jakością
bangsawan
- taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny
mulia
/
ʃlaxˈtɔvat͡ɕ/
verb
(przestarzałe, przestarzały) zarzynać bydło
bantai
/
ʃlak/
noun
- (łowiectwo, łowiecki) ścieżka tropów zwierzęcia
jejak
- określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób
rute
/
ʃlawx/
noun
(potocznie, potoczny) bardzo długa rura gumowa
selang
/
ˈʃmarakt/
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;
zamrud
adjective
koloru intensywnie zielonego
hijau zamrud
/
ˈʃmata/
noun
kawałek tkaniny, zwykle brudnej
lap
/
ˈʃmʲĩnka/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust
lipstik
/
ʃnur/
noun
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;
tali
/
ˌʃnurɔˈvadwɔ/
noun
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;
tali sepatu
noun
zawodowy kierowca
sopir
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;
syogun
noun
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem
kejutan
/
ʃɔp/
noun
(zoologia, zoologiczny) Procyon, rodzaj ssaka z rodziny szopowatych;
rakun
/
ˈʃɔrstʲci/
adjective
mający niegładką, chropawą powierzchnię
kasar
/
ˈʃɔrtɨ/
noun
krótkie spodnie o sportowym kroju
celana pendek
/
ˈʃɔsa/
noun
rodzaj drogi o utwardzonej powierzchni, po której poruszają się pojazdy
jalan raya
/
ʃɔˈvʲĩɲism̥/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;
- (socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej
sauvinisme
noun
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) narzędzie ręczne z płaskim, elastycznym ostrzem i uchwytem, używane do nakładania, rozprowadzania lub usuwania mas budowlanych
spatel
/
ˈʃpadɛl/
noun
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą
sekop
/
ʃpak/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;
jalak
/
ˈʃparak/
noun
- (botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego
asparagus
noun
(pogardliwie, pogardliwy) tajny agent, szpieg
detektif
/
ʃpʲjɛk/
noun
osoba zajmująca się szpiegostwem
mata-mata
spion
noun
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe
pengintaian
verb
- (potocznie, potoczny) działać jak szpieg; śledzić kogoś i donosić na niego
detektif
- działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe
memata-matai
/
ʃpʲik/
noun
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;
sumsum tulang
noun
(anatomia, anatomiczny) miękka, gąbczasta tkanka znajdująca się wewnątrz kości, odpowiadająca za wytwarzanie komórek krwi bądź pełniąca rolę magazynu tłuszczu
sumsum tulang
/
ˈʃpʲilka/
noun
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny
jarum pentol
/
ˈʃpʲĩnak/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
bayam
/
ˈʃpʲital/
noun
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;
rumah sakit
noun
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;
rumah sakit lapangan
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach
japuh
/
ˈʃpulka/
noun
walec, na który nawija się np. nić
kumparan
/
ˈʃrãma/
noun
blizna po zagojeniu się rany, zwykle szpecąca
bekas luka
noun
- (jubilerstwo, jubilerski) bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie
batangan
- wąska, gruba płyta metalowa
tongkat
noun
- (sport, sportowy) bieg ze zmiennikami
estafet
- (przenośnie, przenośnia) seria jednakowych czynności wykonywanych przez kolejne osoby lub zespoły
merelai
noun
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;
kuda-kuda
/
ˈʃtãndar/
noun
chorągiew o ustalonych barwach, często ze znakiem (godłem), która jest symbolem zorganizowanej zbiorowości (np. organizacji, związku lub narodu);
panji
/
ˈʃtãŋɡa/
noun
(sport, sportowy) ciężar podnoszony w zawodach ciężarowców;
barbel
/
ˈʃtɔkxɔlm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;
Stockholm
/
ˈʃtɔlʲɲa/
noun
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;
asoy
/
ʃtɔrm/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal
badai
noun
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.
- popis zręczności sprawnie wykonywanych
kecohan
/
ˈʃtut͡ʃna ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲja/
noun
(informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;
kecerdasan buatan
/
ˈʃtut͡ʃnɛ ˈɔɟɲɛ/
noun
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;
kembang api
/
ˈʃtut͡ʃnɨ/
adjective
- imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka
artifisial
- niezgodny z naturą
salah
/
ˈʃtuka/
noun
- (sztuka) twórczość artystyczna
- umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
seni
noun
(sport, sportowy) umiejętność walki wręcz, niekiedy bronią białą, zdobywana poprzez trening;
seni bela diri
/
ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ/
noun
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę
seni adiluhung
/
ˈʃtut͡ɕt͡sɛ/
noun
komplet sztućców
alat makan
/
ˈʃtɨlɛt/
noun
krótka broń biała o cienkim ostrzu;
belati
/
ˈʃtɨvnɨ/
adjective
- niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany
- (potocznie, potoczny) nieżywy
kaku
noun
łopatka z krótkim uchwytem do przerzucania sypkich materiałów, zagarniania śmieci, (i tym podobne, i temu podobne)
pengki
/
ʃufˈlada/
noun
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;
laci
/
ˈʃukat͡ɕ/
verb
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć
cari
/
ʃũm/
noun
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;
berisik
noun
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;
tinitus
noun
(fonetyka, fonetyczny) średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem [ə];
pepet
/
ˈʃfabʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;
Suabia
/
ˈʃfaɟɛr/
noun
- brat żony
- mąż siostry
ipar
/
ʃfaˈɟɛrka/
noun
- siostra żony lub męża
- żona szwagra
ipar
/
ˈʃfajt͡sar/
noun
obywatel Szwajcarii
Swiss
/
ʃfajˈt͡sarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;
Swiss
Swis
/
ˈʃfɛt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;
Swedia
/
ˈʃfɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;
bahasa Swedia
suffix
…używany do tworzenia stopnia wyższego niektórych przymiotników
e
/
ˈʃɨpʲci/
adjective
poruszający, odbywający się z dużą prędkością
cepat
/
ˈʃɨpkɔ/
adverb
z dużą prędkością
dengan cepat
/
ˈʃɨpkɔɕt͡ɕ/
noun
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko
kecepatan
/
ʃɨˈbɔvʲjɛt͡s/
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;
layang
adjective
wyrażający kpinę, szyderstwo
ketus
/
ˈʃɨd͡ʑit͡ɕ/
verb
wyśmiewać się z kogoś, drwić, odnosić się z pogardą
mencemoohkan
/
ˈʃɨdwɔ/
noun
ostry kolec na trzonku;
alat pelubang
/
ˈʃɨfɔ̃n/
noun
(włókiennictwo) cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp.
sifon
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;
pemulung
/
ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od szyfrować
enkripsi
/
ˈʃɨja/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem
leher
/
ˈʃɨjka maˈt͡ɕit͡sɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy;
serviks
/
ˈʃɨ̃mɔ̃n/
pronoun
imię męskie;
Simon
/
ˈʃɨ̃mpãw̃s/
noun
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;
simpanse
/
ˈʃɨ̃na/
noun
- (medycyna, medyczny) urządzenie do wsparcia lub usztywnienia kończyny albo kręgosłupa
bidai
- (technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej lub pod nią pojazdów lub przedmiotów;
rel
/
ˈʃɨ̃nka/
noun
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
ham
/
ʃɨ̃w̃ˈʃɨla/
noun
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;
chinchilla
/
ʃɨt͡ɕ/
verb
- (krawiectwo) wykonywać odzież, ubrania, także wyszycie, haft na czymś
- łączyć brzegi czegoś (np. tkaniny, skóry) za pomocą igły i nici
jahit
/
ˈʃustka/
noun
- (potocznie, potoczny) to, co ma numer 6, jest oznaczone liczbą 6, np. dom, autobus, bieg (w skrzyni biegów)
- nazwa cyfry 6
enam
- (edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) ocena w szkole, zazwyczaj najwyższa z dostępnych
satu
/
ˈʃustɨ/
adjective
od 6
keenam
/
sut/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;
natrium
/
sul/
noun
- (spożywczy) chlorek sodu
- (chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;
garam
noun
(spożywczy) chlorek sodu pozyskany przez odparowanie wody morskiej, stosowany jako przyprawa, konserwant i suplement diety dostarczający mikroelementów
garam
verb
nalewać powoli; wlewać małymi porcjami
siring
/
sɔ̃nt/
noun
- (potocznie, potoczny) miejsce, budynek, w którym skład sędziowski rozpatruje pozwy lub akty oskarżenia
masakan
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem
pengadilan
/
sɔ̃nˈdɔvɨ/
adjective
związany z sądem (instytucją)
yudisial
/
ˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ/
verb
- oceniać, jak należy zakwalifikować określony stan rzeczy z punktu widzenia prawa
mengadili
- mieć o czymś jakieś zdanie
menganggap
/
ˈsɔ̃w̃ɕat/
noun
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania
tetangga
/
ˈsɛ̃ɲd͡ʑa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;
hakim
/
sɛ̃mp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;
hering
/
ˈswabɔɕt͡ɕ/
noun
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych
kelemahan
/
ˈswabɨ/
adjective
posiadający niewielką siłę fizyczną
lemah
/
ˈswava/
noun
wielki rozgłos
kemasyhuran
/
ˈswavnɨ/
adjective
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom
terkenal
/
swat͡ɕ/
verb
(książkowy) wyprawiać, kierować kogoś dokądś, przekazywać coś komuś
kirim
/
ˈswɔtʲci/
adjective
- mający smak cukru
- wywołujący miłe uczucie
manis
/
ˌswɔtkɔˈvɔdnɨ/
adjective
- typowy dla wód słodkich, żyjący w wodach słodkich
- zawierający wody słodkie
air tawar
/
ˈswɔdɨt͡ʃ/
noun
(cukiernictwo) wyrób cukierniczy o słodkim smaku
manisan
/
swɔˈdɨt͡ʃɛ/
noun
(cukiernictwo) wyroby cukiernicze zdatne do przechowywania:
manisan
/
ˈswɔd͡ʑik/
noun
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;
pemanis
/
ˈswɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
czynić coś słodkim przez dodanie cukru, miodu lub innej słodkiej substancji; nadawać czemuś słodki smak
memaniskan
/
ˈswɔ<sup>j</sup>ik/
noun
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych
stoples
/
ˈswɔ̃ma/
noun
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;
jerami
/
ˈswɔ̃mka/
noun
- kawałek słomy lub rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów
- źdźbło słomy
jerami
/
swɔ̃ˈnɛt͡ʃʲɲik/
noun
- (botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
- (potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;
bunga matahari
/
swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ/
adjective
pełen słońca
cerah
/
swɔ̃ˈɲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica słonia
gajah
/
swɔ̃ˈɲĩna/
noun
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;
lapisan lemak
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);
kaki gajah
/
ˈswɔ̃nɨ/
adjective
mający smak soli
asin
/
ˈswɔva/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tekst utworu
lirik
/
swɔˈvat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej;
Slovakia
Slowakia
/
swɔˈvɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;
Slovenia
/
swɔˈvɛ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;
Slovenia
/
ˈswɔvʲik/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;
bulbul
/
ˈswɔvʲik ˈrd͡zavɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;
bulbul
/
swɔvʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów
kosakata
/
ˈswɔvʲɲik/
noun
- zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
- spis słów z tłumaczeniami na inny język
kamus
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka z odniesieniami do wyrazów, wyrażeń i zwrotów połączonych z nimi relacją synonimii
tesaurus
/
ˈswɔvɔ/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
- obietnica, przyrzeczenie
kata
/
swɔ̃ɲ/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą
gajah
noun
(zoologia, zoologiczny) Mirounga J.E. Gray, rodzaj największej foki, której samce mają narośl na pysku, co przypomina trąbę;
gajah laut
/
ˈswɔ̃ɲ f‿saˈlɔ̃ɲɛ/
idiom
powszechnie znany problem, który jest przez wszystkich ignorowany
gajah dalam ruangan
/
ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;
Matahari
/
ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ/
noun
- Słońce widziane jako tarcza na niebie
matahari
surya
- (astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
surya
matahari
/
swux/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków
- jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;
indra pendengar
noun
osoba, która słucha kogoś lub czegoś
pendengar
/
swuˈxafka/
noun
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania chorego;
stetoskop
/
ˈswuxat͡ɕ/
verb
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
mendengar
/
ˈswuɡa/
noun
- (dawniej, dawny) osoba, która usługuje
- (seksuologia, seksuologiczny) osoba podległa w układzie sadomasochistycznym
bantu
/
swup/
noun
- unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu
- wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
pilar
/
ˈswupɛk/
noun
- (fizyka, fizyczny) ciecz w pionowej rurce, np. termometru
- (matematyka, matematyczny) pionowy rząd liczb, zwłaszcza do zsumowania
- prostokątny element wykresu
gumpalan
- (sport, sportowy) boczny element bramki
tiang gawang
/
ˈswuʃʲɲɛ/
adverb
właściwie, zgodnie ze stanem faktycznym, trafnie
betul-betul
noun
uzasadniona opinia
kesahihan
/
ˈswuʃnɨ/
adjective
- godziwy, duży, uczciwy
- sensowny, trafny
- taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki
- zgodny z prawem, uzasadniony
pas
/
ˈswuʒba/
noun
służenie komuś
dinas
noun
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych
dinas militer
/
swuʒˈbɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od służba
usaha
/
ˈswuʒɨt͡ɕ/
verb
- być czyimś sługą
- być przeznaczonym do czegoś
- o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać
- pracować w wojsku
melayani
/
swuˈʒɔ̃nt͡sa/
noun
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzenie;
babu
/
swuˈʒɔ̃nt͡sɨ/
noun
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzeniem
bantu
/
ˈswɨʃɛt͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu
dengar
mendengar
noun
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;
kaus oblong
/
ta/
pronoun
zaimek wskazujący, rodzaj żeński
ini
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bardzo ostry sos na bazie pieprzu z ostrej czerwonej papryki;
tabasco
/
taˈbɛla/
noun
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach
tabel
/
ˌtabɛrˈnakulũm/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii;
tabernakel
/
ˈtablɛt/
noun
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;
komputer tablet
/
taˈblɛtka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka
tablet
/
taˈblʲit͡sa/
noun
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)
papan tulis
/
taˈblʲit͡sa ˌrɛjɛstraˈt͡sɨjna/
noun
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;
pelat
/
taˈblʲit͡ʃka ˌznãmʲjɔ̃ˈnɔva/
noun
(technologia, technika, techniczny) tabliczka na obudowie urządzenia, podająca podstawowe parametry eksploatacji;
papan nama
/
taˈblɔ<sup>j</sup>it/
noun
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;
tabloid
/
ˈtabu/
noun
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;
pantangan
/
ˈtat͡sa/
noun
- duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;
- (technologia, technika, techniczny) wysuwany element odtwarzacza CD i DVD
nampan
/
ˌtaxɨˈkardʲja/
noun
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca
takikardia
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;
taco
/
ˈtat͡ʃka/
noun
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;
gerobak tangan
/
taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Tadeus
/
taˈd͡ʒɨt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami
bahasa Tajik
/
taˈd͡ʒɨt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Tadżykistanu;
bahasa Tajik
/
ˌtad͡ʒɨˈcistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Tajikistan
/
tɛˈkwɔ̃ndɔ/
noun
(sport, sportowy) olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate;
taekwondo
/
ˈtafta/
noun
(włókiennictwo) gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna
taf
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;
Taganrog
/
ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa/
noun
- rzecz tajemna, niewytłumaczalna
misteri
- wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta
rahasia
/
ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla/
noun
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;
rahasia umum
/
ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest tajemnicze, zagadkowe, niejasne
keajaiban
/
ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
zagadkowy i trudny do zrozumienia
ajaib
adjective
skryty, owiany tajemnicą
rahasia
/
ˈtajfũn/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;
taufan
/
tajˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Thailand
Muangthai
/
tajˈlãnt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Tajlandii
Thai
/
ˈtajnɨ/
adjective
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich
rahasia
/
ˈtajpɛj/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu;
Taipei
/
ˈtajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Tajlandii;
Thai
/
ˈtajvãn/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;
- (geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
Taiwan
/
tajˈvãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu
Bahasa Hokkien Taiwan
/
tak/
particle
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś
ya
/
ˈtaci/
pronoun
- …do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym
- …do wzmocnienia przymiotnika
- …do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
- …podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności
begini
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;
taksonomi
/
taˈksufka/
noun
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;
taksi
/
taˈksufkaʃ/
noun
kierowca taksówki
pengemudi taksi
/
ˈtaktɨka/
noun
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
taktik
/
tal/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;
talium
/
ˈtalɛ̃nt/
noun
- starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna;
- ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku
- osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie
bakat
/
ˈtalɛʃ/
noun
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
piring
/
ˈtalʲja/
pronoun
(mitologia grecka) muza komedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Thalia
/
ˈtalʲja/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wielokrążek;
katrol majemuk
- (anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder
pinggang
/
taˈlʲizmãn/
noun
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;
isim
/
talk/
noun
- (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry
- (mineralogia, mineralogiczny) miękki minerał z gromady krzemianów;
talk
/
tãm/
pronoun
- …wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący
- …wskazujący miejsce, do którego nawiązano już wcześniej
situ
/
ˈtãma/
noun
(budownictwo) budowla zatrzymująca i spiętrzająca wodę;
bendungan
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus, monotypowy rodzaj drzew z rodziny bobowatych
asam jawa
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus indica, gatunek tropikalnych drzew z monotypowego rodzaju tamaryndowiec, pochodzących ze wschodniej Afryki;
asam jawa
/
ˈtãmʲil/
noun
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki
orang Tamil
adjective
dotyczący Tamilów
bahasa Tamil
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);
bahasa Tamil
/
tãˈmʲiza/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;
Sungai Thames
verb
- powstrzymywać upływ krwi
- utrudniać swobodny ruch (zwykle przemieszczanie) lub działanie
tangkai not
/
ˈtãmpɔ̃n/
noun
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;
tampon
/
ˈtãmtɛ̃n/
pronoun
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu)
itu
pronoun
odnosi się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako dalsze w sensie umiejscowienia lub wystąpienia w czasie; (rodzaj nijaki) lp od tamten
itu
/
ˈtãnt͡sɛʃ/
noun
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu
penari
/
tãnˈdɛtnɨ/
adjective
o przedmiocie: kiepski, o niskiej wartości, wykonany z materiałów o niskiej jakości
receh
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) planowana prowincja w Demokratycznej Republice Konga;
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego, a między 1961 a 1964 niepodległe państwo;
- (geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego;
Danau Tanganyika
/
ˈtãŋɡɛ̃w̃s/
noun
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;
tangen
/
ˈtãŋɡɔ/
noun
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;
tango
/
ˈtãɲi/
adjective
- mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
- niewiele wart
murah
/
ˈtãɲɛt͡s/
noun
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;
tari
/
ˈtãɲɛd͡z ˈbʒuxa/
noun
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;
tari perut
noun
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;
tanin
/
ˈtãntal/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;
tantalum
/
tãw̃ˈzãɲja/
noun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;
Tanzania
/
taˈɔ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;
Taoisme
verb
pokrywać stopniowo warstwą
menempeli
noun
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;
tapioka
/
ˈtapʲir/
noun
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;
babi alu
/
ˈtaplat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
nurzać się w błocie lub płytkiej wodzie
berenang
verb
(informatyka, informatyczny) dotknąć palcem (w odniesieniu do urządzeń dotykowych)
gamit
/
ˈtara/
noun
(handel, handlowy) waga opakowania
tara
/
ˈtaras/
noun
(architektura, architektoniczny) otwarta przestrzeń użytkowa budynku;
teras
/
ˈtarʲt͡ɕɛ/
noun
- (fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu
- zwykle w liczbie mnogiej: sprzeczki, niesnaski, nieporozumienia
gesekan
/
ˈtart͡ʃa/
noun
- (geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych
perisai
- (wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
- (heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)
tameng
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;
kelenjar tiroid
/
ˈtarɛ̃nt/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;
Taranto
/
tark/
noun
- miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży
- kupno i sprzedaż towarów mająca miejsce w wydzielonym miejscu w określone dni tygodnia
pasar
/
ˈtarʲɟi/
noun
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych
pekan raya
verb
- (handel, handlowy) prowadzić pertraktacje handlowe w celu uzyskania najdogodniejszej ceny
- (potocznie, potoczny) prowadzić spór
tawar
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) (handel, handlowy) stałe miejsce targowe
lokapasar
/
ˈtarpãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;
tarpan
/
ˈtarta/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);
kue pai
/
ˈtartak/
noun
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę
penggergajian
/
ˌtartraˈzɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;
tartrazina
/
tasˈmãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;
Tasmania
/
ˈtaʃkɛ̃nt/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;
Tashkent
/
taˈtarsʲci/
adjective
związany z Tatarami
bahasa Tatar
/
taˈtarsʲci/
noun
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język tatarski;
bahasa Tatar
/
taˈtu<sup>w</sup>aʃ/
noun
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;
tato
/
ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ/
verb
wykonywać tatuaż
menato
/
ˌtawtɔˈlɔɟja/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
- (logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;
tautologi
/
taˈvɛrna/
noun
(książkowy) knajpa portowa
kedai
/
ˈtaksʲi/
noun
(potocznie, potoczny) taksówka
taksi
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny żydowski szal modlitewny, biały w czarne lub niebieskie pasy, z frędzlami;
talet
/
ˈtãj̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec
menari
berdansa
noun
(technologia, technika, techniczny) taśma z podziałką centymetrową służąca do mierzenia długości
pita ukur
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw
- arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;
tajine
/
ˌtbʲiˈlʲisʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;
Tbilisi
/
txaˈvʲit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;
batang tenggorok
pembuluh kerongkongan
/
txuʃ/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy
penakut
/
txuˈʒɔstfɔ/
noun
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi
kepengecutan
noun
reklama mająca na celu jedynie wzbudzenie zainteresowania;
cuplikan goda
/
ˈtɛatr̥/
noun
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
drama
seni drama
seni pentas
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
- (architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
teater
/
ˈtɛxnɛt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;
teknesium
/
tɛxʲˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
odnoszący się do techniki, związany z techniką
teknis
/
ˈtɛxʲɲik/
noun
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym
teknisi
/
ˈtɛxʲɲika/
noun
- sposób wytwarzania, produkcji
- dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;
- sposób wykonania jakiejś czynności
teknik
/
ˌtɛxnɔˈkrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;
teknokrasi
/
ˌtɛxnɔˈkrata/
noun
zwolennik technokracji
teknokrat
/
ˌtɛxnɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą
teknokratik
/
ˌtɛxnɔˈlɔɟja/
noun
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
teknologi
/
ˌtɛxnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z technologią, dotyczący technologii
teknologis
/
ˈtɛt͡ʃka/
noun
- okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.
map
- prostokątna torba z uchwytem
portofolio
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Hondurasu;
Tegucigalpa
/
tɛˈxɛrãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;
Teheran
/
tɛˈ<sup>j</sup>ista/
noun
osoba wyznająca teizm
teis
/
ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;
teisme
noun
(sztuka) zbiór prac jednego artysty lub wielu artystów na jeden temat
portofolio
/
tɛkst/
noun
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść
teks
noun
- (drukarstwo, drukarski) najstarszy krój drukarskiego pisma gotyckiego;
- (informatyka, informatyczny) powierzchnia ścian trójwymiarowych obiektów graficznych;
- (technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) struktura wewnętrzna czegoś, rozpatrywana w odniesieniu do charakterystyki i ułożenia składników; ;
tekstur
/
ˌtɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki
tektonik
noun
(geologia, geologiczny) nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią,
tektonik
noun
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;
karton
pronoun
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym;
Tel Aviv
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny
video musik
/
tɛˈlɛfɔ̃n/
noun
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;
telepon
/
tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ/
noun
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;
telepon genggam
noun
(telekomunikacja) aparat telefoniczny zainstalowany na stałe do jednego miejsca;
telepon rumah
/
ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu
telepon
/
ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
rozmawiać z kimś przez telefon
menelepon
/
tɛˈlɛɡraf/
noun
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;
telegraf
/
tɛˈlɛɡrãm/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przykazywana telegraficznie
kabar kawat
noun
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość
telekomunikasi
noun
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)
telekonferensi
/
ˌtɛlɛmɛdɨˈt͡sɨ̃na/
noun
forma świadczenia usług medycznych i opieki zdrowotnej; łączy w sobie elementy telekomunikacji, informatyki, medycyny;
telemedisin
/
ˌtɛlɛ̃ˈmɛtrʲja/
noun
(technologia, technika, techniczny) technologia umożliwiająca zdalne zbieranie, przesyłanie i analizę danych pomiarowych pochodzących z różnych urządzeń lub systemów
telemetri
/
ˌtɛlɛ̃nɔˈvɛla/
noun
wieloodcinkowy serial, którego akcja dzieje się wewnątrz jakiegoś środowiska;
opera sabun
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, który postuluje obranie celu za główny aspekt analizy rzeczywistości i przebiegu zdarzeń;
teleologi
/
ˌtɛlɛˈpatʲja/
noun
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;
telepati
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;
lipat bumi
noun
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;
kerja jarak jauh
/
tɛˈlɛskɔp/
noun
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;
teleskop
noun
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję
pemirsa
/
ˌtɛlɛˈvʲizʲja/
noun
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;
televisi
/
ˌtɛlɛˈvʲizɔr/
noun
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;
televisi
/
ˈtɛlːur/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;
telurium
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy południowowschodniej rodziny języków drawidyjskich;
Telugu
/
ˈtɛ̃mat/
noun
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła
topik
/
ˌtɛ̃mpɛˈrãmɛ̃nt/
noun
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.
temperamen
/
ˌtɛ̃mpɛraˈtura/
noun
- wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
suhu
- (fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
suhu
temperatur
/
ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˈvʒɛ̃ɲa/
noun
(fizyka, fizyczny) temperatura, w której prężność pary cieczy równa się ciśnieniu zewnętrznemu i w której ciecz wrze;
titik didih
/
ˌtɛ̃mpɛˈrufka/
noun
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;
rautan
/
ˈtɛ̃mpɔ/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkość utworu muzycznego
- prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej
tempo
/
ˈtɛ̃mu/
preposition
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu
yang lalu
/
tɛ̃n/
pronoun
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego
ini
/
tɛ̃nˈdɛ̃nt͡sʲja/
noun
trend, moda
kecenderungan
/
ˌtɛ̃ndɛ̃nˈt͡sɨjnɨ/
adjective
stronniczy
berpihak
pronoun
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;
Pulau Tenerife
/
ˈtɛ̃ɲis/
noun
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;
tenis
/
ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ/
noun
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;
tenis meja
noun
(sport, sportowy) gra sportowa rozgrywana na korcie, w której zawodnicy (jedna osoba lub para) odbijają piłkę rakietą tak, by przeszła nad siatką i wylądowała na polu przeciwnika — utrudniając mu jej odbicie
tenis
/
ˌtɛ̃ɲiˈɕista/
noun
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie
pemain tenis
/
ˌtɛɔˈdɔlʲit/
noun
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;
teodolit
/
ˌtɛɔˈfãɲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;
teofani
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)
teokrasi
/
ˌtɛɔˈlɔɟja/
noun
- (potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)
- (teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);
teologi
ilmu agama
/
ˌtɛɔrɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- mało prawdopodobny
- niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii
teoretis
noun
naukowiec zajmujący się nauką teoretyczną
teoretikus
/
tɛˈɔrʲja/
noun
- system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
- (potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)
teori
noun
(matematyka, matematyczny) dział matematyki i logiki opisujący oraz badający zbiory;
teori himpunan
/
tɛˈɔrʲja spʲiˈskɔva/
noun
próba wyjaśnienia danej kwestii istnieniem spisku wpływowych grup, odrzucająca oficjalne dowody naukowe i ustalone fakty;
teori konspirasi
noun
(fizyka, fizyczny) teoria, według której podstawowym budulcem materii nie są cząstki w postaci punktu, lecz struny;
teori dawai
/
tɛˈrapʲja/
noun
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, proces leczenia
terapi
noun
(medycyna, medyczny) seria spotkań terapeutycznych z zajęciami polepszającymi stan zdrowia;
terapi okupasi
/
ˌtɛratɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;
teratologi
/
ˈtɛras/
adverb
w tej chwili, obecnie
saat ini
/
tɛrp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;
terbium
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna japońska technika kulinarna polegająca na marynowaniu mięs w specjalnej marynacie tare, składającej się z sosu sojowego, słodkiego sake oraz cukru lub miodu;
teriyaki
adjective
mający związek z ciepłem, dotyczący ciepła
termal
/
ˈtɛrmʲĩn/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie lub wyraz o specyficznym znaczeniu
- czas przeznaczony na wykonanie czegoś
istilah
/
tɛrˈmʲĩnal/
noun
- (informatyka, informatyczny) program komputerowy, umożliwiający zdalne korzystanie z innego komputera
- (informatyka, informatyczny) urządzenie do zdalnego sterowania komputerem;
- (lotnictwo, lotniczy) (marynarka) (kolejnictwo) część lotniska, portu itp., gdzie samoloty, statki, autobusy itp. zaczynają lub kończą podróż
terminal
/
ˌtɛrmʲĩˈnatɔr/
noun
- (astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca);
- (biologia, biologiczny) odcinek genu, na którym kończy się proces transkrypcji
- (elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) element w sieciach komputerowych opartych na kablu koncentrycznym służący do zakończenia linii;
terminator
/
ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja/
noun
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości
terminologi
adjective
dotyczący terminologii
terminologis
/
tɛrˈmʲistɔr/
noun
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;
termistor
/
ˈtɛrmʲit/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;
anai-anai
/
ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką
termodinamis
/
ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika/
noun
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;
termodinamika
/
tɛrˈmɔfɔr/
noun
gumowy worek, służący do miejscowego ogrzewania lub ochładzania ciała;
botol air panas
/
tɛrˈmɔ̃mɛtr̥/
noun
przyrząd do pomiaru temperatury;
pengukur suhu
/
ˌtɛrmɔˈpʲilɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;
Thermopilai
noun
(fizjologia, fizjologiczny) regulacja temperatury w organizmie żywym;
termoregulasi
/
ˈtɛrmɔs/
noun
naczynie na płyn, które utrzymuje ciepło dzięki specjalnej termoizolacji
termos
/
tɛrˈmɔstat/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;
termostat
noun
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;
terpentin
/
ˌtɛrpsɨˈxɔra/
pronoun
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Terpsikhore
/
ˌtɛrːɔˈrɨsta/
noun
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący
teroris
penggentar
perusuh
/
tɛrˈːɔrɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;
terorisme
/
ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔt͡snɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;
Northwest Territories
/
ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ/
adjective
dotyczący danego terytorium
teritorial
/
ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm/
noun
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;
wilayah
/
ˈtɛsla/
noun
(fizyka, fizyczny) (jednostka miary) jednostka indukcji magnetycznej;
tesla
pronoun
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Ticino, kanton w Szwajcarii;
Ticino
/
tɛst/
noun
próba podejmowana, aby uzyskać odpowiedź na postawione pytania
tes
/
ˈtɛstʲ t͡ɕɔ̃w̃ˈʒɔvɨ/
noun
- (medycyna, medyczny) przedmiot służący do wykonania testu ciążowego (1.1)
- (medycyna, medyczny) test sprawdzający, czy kobieta jest w ciąży;
uji kehamilan
/
tɛˈstãmɛ̃nt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;
perjanjian
/
ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;
testosteron
/
tɛˈstɔvat͡ɕ/
verb
- badać z wykorzystaniem testu
- sprawdzać
coba
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;
tetrahidrokanabinol
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części
tetralogi
/
tɛˈzawrus/
noun
(książkowy) dzieło, które obejmuje całość określonej wiedzy, dorobku intelektualnego
tesaurus
/
tɛɕˈt͡ɕɔva/
noun
matka żony lub męża
mertua perempuan
mertua
/
tɛɕt͡ɕ/
noun
ojciec żony lub męża
bapak mertua
mertua laki-laki
/
ˈtãŋɡɛ̃w̃s/
symbol
= (matematyka, matematyczny) tangens
tan
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;
theremin
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Bhutanu
Thimphu
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja non-profit lub sztab ekspertów, zajmujący się analizami i doradztwem;
lembaga pemikir
/
tʲjãˈmʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;
tiamina
/
ˈtʲĩmɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w południowo-wschodniej Azji;
pulau Timor
/
ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Timor Timur
/
ˈtʲipʲi/
noun
(etnografia, etnograficzny) stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej;
tipi
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;
tiramisu
/
tʲiˈrãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Albanii;
Tirana
noun
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;
menganyam
/
tkat͡ʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin
pemintal
/
tkãˈɲĩna/
noun
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek wątku i osnowy;
kain
/
ˈtkãnka/
noun
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;
jaringan
/
tkat͡ɕ/
verb
sporządzać tkaninę
menenun
/
tlɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;
oksigen
zat asam
zat pembakar
/
ˈtlɛ̃nɛk/
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;
oksida
/
ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla/
noun
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;
karbon monoksida
/
tɔ/
conjunction
…oznaczający wynikanie lub przyzwolenie
berikutnya
/
tɔ/
pronoun
- …wskazujący, rodzaj nijaki
- …występujący w funkcji podmiotu
ini
/
ˌtɔaˈlɛta/
noun
ubikacja w miejscu publicznym
WC
/
ˌtɔaˈlɛtka/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) stolik z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp.
meja rias
/
ˈtɔast/
noun
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu
angkatan gelas
tos
/
ˈtɔt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
- pobierać płyn i wypuszczać go
tempel
- (technologia, technika, techniczny) nadawać czemuś kształt, obrabiając to na tokarce
- nadawać kształt wyrobom ceramicznym na kole garncarskim
ubah
/
ˈtɔfu/
noun
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;
tahu
tofu
/
ˈtɔɡɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;
Togo
/
tɔk/
noun
kierunek pewnych działań czy myśli
gembleng
/
tɔˈkarka/
noun
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;
bubut
/
ˈtɔkaʃ/
noun
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce
tukang bubut
/
ˈtɔcɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;
Tokyo
/
tɔˈksɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
- (biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;
- cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia))
toksisitas
/
ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja/
noun
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;
toksikologi
/
tɔˈksɨ̃na/
noun
substancja chemiczna o właściwościach trujących
toksin
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;
Toledo
/
ˌtɔlɛˈrãnt͡sʲja/
noun
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;
tasamuh
noun
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;
toluena
/
ˈtɔ̃maʃ/
pronoun
imię męskie;
Tomas
/
tɔ̃n/
noun
- dźwięk odpowiadający określonej częstotliwości drgań akustycznych;
- jednostka odległości na skali dźwięku
- charakter brzmienia dźwięku
nada
/
ˈtɔ̃na/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa 1000 kilogramów
ton
/
tɔ̃ˈnat͡sʲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny
kunci
/
ˈtɔ̃nɛr/
noun
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego;
toner
/
ˈtɔ̃ɲik/
noun
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;
air tonik
noun
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;
tonsilektomi
/
tɔ̃ˈnɔ̃nt͡sɨ ˈbʒɨtfɨ‿ɕɛ ˈxfɨta/
proverb
człowiek w kłopotach próbuje wszelkich rozwiązań
masa-masa sulit melahirkan keputusan-keputusan sulit
/
ˈtɔ̃nɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
tracić życie w wodzie, topić się
menenggelamkan
/
ˈtɔpas/
noun
- (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
- (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)
topaz
/
tɔˈpʲjɛlɛt͡s/
noun
(etnografia, etnograficzny) (mitologia, mitologiczny) w podaniach ludowych: pokutujący duch utopionego człowieka, który wciąga ludzi w głębiny wód
kelpi
verb
- sprawiać, że coś przemieszcza się pod powierzchnię cieczy albo w głąb ciała
lontar
- przemieniać ciało stałe w ciecz poprzez podgrzewanie
mengecor
/
ˈtɔpʲɲɛ̇t͡ɕ/
verb
przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury
mengecor
/
ˌtɔpɔˈɡrafʲja/
noun
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;
topografi
/
tɔˈpɔla/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;
hawar
/
ˌtɔpɔˈlɔɟja/
noun
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;
topologi
/
ˌtɔpɔ̃ˈɲĩmʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;
toponimi
/
ˌtɔpɔ̃nɔ̃ˈmastɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o nazwach miejscowych, zamieszkałych i niezamieszkałych
toponimi
/
ˈtɔpur/
noun
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;
kapak
/
tɔr/
noun
- trasa ruchu;
lintasan
- (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;
torium
/
ˈtɔra/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;
Taurat
/
ˈtɔrba/
noun
opakowanie wykonane ze skóry lub tworzywa sztucznego, używane do przechowywania lub transportu przedmiotów, często wyposażone w uchwyty lub paski
tas
noun
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;
kista
noun
(medycyna, medyczny) nienowotworowa przestrzeń jamista wypełniona płynem;
pseudosista
/
ˌtɔrɛˈadɔr/
noun
(etnografia, etnograficzny) każdy uczestnik korridy (pikador, matador, banderillero lub kapeador);
toreador
/
tɔˈrɛpka/
noun
- mała torba
- mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni
tas
/
tɔrf/
noun
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;
gambut
/
tɔrˈnadɔ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;
tornado
/
tɔˈrɔ̃ntɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Kanady, stolica prowincji Ontario;
Toronto
/
tɔrˈpɛda/
noun
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;
torpedo
/
tɔrt/
noun
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;
kue tart
/
tɔrˈtura/
noun
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort
siksa
/
tɔˈskãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;
Toscana
/
tɔst/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podana na ciepło kromka pieczywa opieczona w specjalnym urządzeniu, (na przykład) tosterze;
roti panggang
/
ˌtɔtalʲiˈtarnɨ/
adjective
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm
totaliter
/
ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;
totaliterisme
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący totalizmu
totaliter
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu;
totemisme
noun
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;
bantalan sentuh
/
ˈtɔvar/
noun
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;
barang
adjective
- związany z towarem, dotyczący towaru
berdagang
- służący do przemieszczania lub transportu ciężkich rzeczy
kargo
/
ˌtɔvaˈʒɨsʲci/
adjective
- dobrze czujący się w obecności innych osób
peramah
ramah
- będący formą rozrywki grupy osób
sosial
/
ˌtɔvaˈʒɨstfɔ/
noun
- organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach
perkumpulan
- obecność przy kimś
usaha
/
tɔˈvaʒɨʃ/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej
kamerad
- ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas
kawan
/
ˌtɔvaˈʒɨʃɨt͡ɕ/
verb
- być, pozostawać przy kimś, asystować komuś
- występować razem z jakimś zjawiskiem
mendampingi
/
tɔʃˈsãmɔɕt͡ɕ/
noun
- cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
ciri-ciri
identitas
jati diri
- identyczność, brak różnic
kesamaan
noun
osobiste poczucie swojej płci społeczno-kulturowej;
identitas gender
/
ˈtrat͡ɕit͡ɕ/
verb
- przestawać posiadać jakąś rzecz
menghilangkan
- wymierzać komuś karę śmierci
menjalankan
/
traˈdɨt͡sʲja/
noun
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;
tradisi
adat
/
ˌtradɨˈt͡sɨjnɨ/
adjective
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją
tradisional
/
ˈtrafʲit͡ɕ/
verb
- o człowieku: uderzyć czymś w jakiś cel
- o pocisku, nożu, ręce, piłce, itp.: uderzyć w cel
kena
adjective
o najlepszym efekcie lub dopasowaniu, najbardziej oddający rzeczywistość
tepat
/
traˈɡɛdʲja/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
- ogromne nieszczęście budzące rozpacz
tragedi
/
traˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)
- pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy
tragis
/
ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja/
noun
- (przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której współwystępują elementy tragiczne, smutne i komiczne, zabawne
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;
tragikomedi
noun
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni
lintasan
jalan
/
ˈtraktat/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.
perjanjian
- tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej;
risalah
/
ˈtraktɔr/
noun
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;
traktor
/
ˌtraktɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od traktować
perlakuan
/
trakˈtɔvat͡ɕ/
verb
omawiać coś
lingkup
/
trãmp/
noun
wędrowiec, włóczykij, obieżyświat
gelandangan
noun
- (informatyka, informatyczny) kod umożliwiający funkcji zagnieżdżonej dostęp do lokalnych zmiennych bieżącej funkcji;
- (sport, sportowy) pochyło ustawiona deska z podpórką, służąca do odbijania się przy skokach gimnastycznych
- (sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci sprężystej siatki rozpiętej na dużej ramie, służący do wykonywania ewolucji akrobatycznych w powietrzu;
trampolin
/
ˈtrãw̃vaj/
noun
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;
trem
noun
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;
minyak ikan
/
trãw̃ˈsakt͡sʲja/, /
trãw̃ˈzakt͡sʲja/
noun
- (handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług
- (informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem
transaksi
adjective
związany z transakcją, dotyczący transakcji
transaksional
noun
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;
transfobia
/
ˌtrãw̃sfɔrˈmat͡sʲja/
noun
przemiana, przekształcanie czegoś
transformasi
/
ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr/
noun
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;
transformator
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) podanie kroplówki
infus
/
trãw̃sˈkrɨpt͡sʲja/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
- zapisywanie tekstu w innym systemie pisma
transkripsi
noun
(biologia, biologiczny) proces w biosyntezie białka polegający na utworzeniu łańcucha peptydowego na podstawie sekwencji aminokwasów powstałej w wyniku transkrypcji;
translasi
/
ˌtrãw̃slʲitɛˈrat͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;
alih aksara
noun
przemieszczenie obiektu z pewnego miejsca do innego
translokasi
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reinkarnacja, metempsychoza
transmigrasi
verb
dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych
antar
adjective
dotyczący różnych narodów
lintas negara
/
trãw̃sˈparɛ̃nt/
noun
duża płachta tkaniny, papieru lub tablica z napisem lub rysunkiem o treści propagandowej lub reklamowej
banner
noun
(medycyna, medyczny) przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki
pencangkokan
/
ˈtrãw̃spɔrt/
noun
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;
perhubungan
adjective
taki, którego tożsamość płciowa jest inna niż płeć ustalona przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych
transgender
noun
(teologia, teologiczny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;
transubstansiasi
noun
chłopak lub mężczyzna, ubierający się i zachowujący się jak dziewczyna albo kobieta
banci
/
trãw̃ˈzɨstɔr/
noun
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
transistor
/
ˈtrapɛs/
noun
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
trapesium
/
ˈtrasa/
noun
- określona droga wyznaczona do przejechania
- szlak, droga, arteria
rute
/
traˈsɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich
relasi
/
ˈtratfa/
noun
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;
rakit
/
ˈtrawma/
noun
- (medycyna, medyczny) uszkodzenie ciała lub organu wskutek obrażenia ciała
- (psychologia, psychologiczny) zmiana w psychice powstała wskutek gwałtownego, ciężkiego przeżycia
trauma
/
ˌtrawmaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu
- (psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem
traumatik
/
ˈtrava/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) marihuana
rumput
/
traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;
pencernaan
/
ˈtravʲɲik/
noun
poletko trawy o charakterze ozdobnym;
halaman
noun
(psychologia, psychologiczny) strach lub zdenerwowanie przed występem publicznym (scenicznym);
demam panggung
/
trɛ̃n/
noun
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;
gembleng
/
ˈtrɛ̃nɛr/
noun
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;
pelatih
pembina
pengajar
verb
- (sport, sportowy) kierować rozwojem sprawności fizycznej sportowca
- (sport, sportowy) ćwiczyć celem poprawienia swojej sprawności w danej dyscyplinie
- podnosić czyjeś umiejętności
gembleng
/
ˈtrɛsɛr/
noun
człowiek tresujący zwierzęta
pencengkeram
verb
uczyć zwierzęta samodzielnego wykonywania konkretnych czynności
gembleng
/
trɛˈvʲizɔ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Wenecja Euganejska;
- (geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;
Treviso
/
trɛɕt͡ɕ/
noun
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki
bahan
noun
(medycyna, medyczny) procedura oceny zdrowia i selekcji ofiar masowego wypadku;
triase
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju triceratops (1.1)
triceratops
/
trʲik/
noun
sztuczka zastosowana w celu osiągnięcia jakiegoś szczególnego efektu
kecohan
/
ˈtrʲipɔt/
noun
- (fotografia) (astronomia, astronomiczny) (zobacz) [[trójnóg, statyw]]
- (wędkarstwo) (zobacz) trójnóg
kaki tiga
/
trʲjũw̃f/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;
- (przestarzałe, przestarzały) (termin karciany) atut
- radość ze zwycięstwa, sukcesu
- wspaniałe zwycięstwo, sukces
- zwycięstwo jednej idei nad drugą
kemenangan
/
ˈtrɔxɛ/
indefiniteCardinalNumeral
w niewielkiej ilości
sedikit
/
trɔˈt͡ɕĩnɨ/
noun
drobne odpady po obróbce drewna;
serbuk gergaji
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;
trotskyisme
/
trɔˈfɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) (sztuka) motyw dekoracyjny przedstawiający zbroję, chorągwie itp.
- nagroda w sporcie lub innej rywalizacji
- zdobycz wojenna lub myśliwska, przedmiot dumy właściciela
piala
/
ˈtrɔja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;
Troya
/
ˈtrɔjka/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi
- (historia, historyczny, historycznie) rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego
troika
/
trɔˈlɛjbus/
noun
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;
bus troli
/
trɔl/
noun
- (mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi;
- (przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze;
troll
/
trɔ̃n/
noun
- (przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju
- fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
singgasana
/
trɔp/
noun
ślad odciśniętych stóp
jejak
/
ˈtrɔpʲik/
noun
(geografia, geograficzny) gorąca i wilgotna strefa klimatyczna na Ziemi położona między zwrotnikami;
daerah khatulistiwa
/
ˌtrɔpʲiˈkalnɨ/
adjective
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym
tropis
/
ˈtrɔpʲism̥/
noun
(biologia, biologiczny) ruchy wzrostowe roślin lub ich części oraz ruchy niższych zwierząt pod wpływem działania bodźców, wykonywane przez organizm w kierunku źródła bodźców (tropizm dodatni) lub w stronę przeciwną (tropizm ujemny); zdolność organizmów do wykonywania takich ruchów;
tropisme
noun
(geofizyka) najniższa warstwa atmosfery Ziemi, która znajduje się bezpośrednio nad powierzchnią planety i rozciąga się do wysokości około 8–18 km, w zależności od szerokości geograficznej (najniższa nad biegunami, najwyższa nad równikiem)
troposfer
/
ˈtrɔska/
noun
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro
acuh
noun
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;
troubadour
noun
ktoś, kto kogoś truje lub otruł
peracun
/
truˈt͡ɕizna/
noun
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;
racun
/
trut/
noun
ciężka praca, duży wysiłek
buruh
/
ˈtrudnɔ/
adverb
z koniecznością włożenia dużego wysiłku, uciążliwie, opornie
kaku
/
ˈtrudnɔɕt͡ɕ/
noun
- coś, co jest trudne
- przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu
- właściwość rzeczy trudnych
kesukaran
/
ˈtrudnɨ/
adjective
- niełatwy do zrozumienia
sulit
sukar
- taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
sulit
susah
alot
/
truˈjɔ̃nt͡sɨ/
adjective
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć
beracun
/
ˈtrũmna/
noun
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;
peti jenazah
peti mati
peti mayat
/
trup/
noun
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia
bangkai
mayat
jenazah
/
ˈtrupʲja ˈt͡ʃaʃka/
noun
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami, będący symbolem śmierci
kepala kematian
/
truˈskafka/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)
- (botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
arbei
/
ˈtrutɛ̃ɲ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;
lebah jantan
verb
- powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny
- (potocznie, potoczny) powodować niepokój, przygnębienie
racun
/
ˈtr̥fawɔɕt͡ɕ/
noun
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: trwały
kegigihan
/
ˈtr̥fawɨ/
adjective
taki, który nie ulega większym zmianom
abadi
/
ˈtr̥fɔɡa/
noun
intensywny strach, przerażenie, lęk, obawa (np. przed czymś, co ma się wydarzyć)
kekhawatiran
/
trɨp/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) molowa lub durowa wersja akordu, tonacji, lub gamy
- procedura lub ustalony wariant jej wykonania
modus
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instancja orzekająca, kolegium sądowe;
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kolegium sędziowskie o szczególnych uprawnieniach
tribunal
/
ˌtrɨxɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy
trikologi
/
ˈtrɨftɔ̃ŋk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek
triftong
noun
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;
trigonometri
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów
trilogi
/
ˈtrɨ̃mɛstr̥/
noun
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach
kuartal
/
trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;
Trinidad dan Tobago
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty;
trinitarian
/
trɨˈpɔlʲis/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;
- (geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;
Tripoli
/
ˈtrɨskat͡ɕ/
verb
wydobywać się nagle, wyrzucać gwałtownie
meletus
noun
(środowiskowy) elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana np. do spinania wiązek kabli elektrycznych lub mocowania kołpaków;
ikat kabel
/
ṭʃask/
noun
suchy, gwałtowny, urwany odgłos
kertak
/
ˈṭʃaskat͡ɕ/
verb
uderzać mocno, wywołując trzask
kena
/
ˈṭʃasnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
uderzyć mocno w coś, wywołując krótki, głośny dźwięk
ngentot
/
ˈṭʃʲt͡ɕĩna/
noun
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;
alang
noun
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;
tebu
/
ˈṭʃɛba/
verb
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej
perlu
/
ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od 3
ketiga
/
ˈṭʃɛt͡ɕa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) hipotetyczny ogólnoświatowy konflikt zbrojny
Perang Dunia Ketiga
verb
poruszać czymś szybko, rytmicznie, wywołując charakterystyczne dźwięki
berkibar
/
ṭʃɛt͡ɕ/
verb
- naciskając, pocierać
- pocierać sobą o coś
gosok
/
ṭʃɔ̃n/
noun
- (architektura, architektoniczny) układ ścian w budynku zapewniający jego stateczność ogólną
- najważniejszy, główny element jakiegoś przedmiotu
inti
noun
(anatomia, anatomiczny) tylny ząb służący do miażdżenia pokarmu;
geraham
/
ˈṭʃustka/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;
pankreas
kelenjar ludah perut
/
ṭʃɨ/
ordinalAdjective
liczba 3
tiga
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ/
adjective
od 30
ketigapuluh
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi/
cardinalNumeral
30
tiga puluh
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 31
tigapuluh satu
/
ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ/
verb
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać
memegang
noun
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach
tridekagon
/
ṭʃɨ̃ˈnastɨ/
adjective
od 13
ketiga belas
/
ṭʃɨ̃ˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
13
tiga belas
/
ˈṭʃɨsta/
cardinalNumeral
liczba 300
tiga ratus
verb
- (potocznie, potoczny) wywoływać silne emocje
- wykonywać ruchy drgania, szarpania
guncang
/
ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi/
noun
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;
gempa bumi
gempa
/
ˈtrujt͡sa/
noun
- rzecz, byt o troistej naturze
- trzy osoby
trinitas
/
ˈtrujt͡sa ˈɕfʲjɛ̃nta/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;
Tritunggal
/
ˈtrujka/
noun
nazwa cyfry 3
tiga
/
ˈtrujkɔ̃nt/
noun
- (geometria) wielokąt mający trzy boki;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;
segitiga
/
ˈtrujnuk/
noun
przedmiot, sprzęt o trzech nogach
kaki tiga
/
ˈtrujzɔ̃mp/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;
trisula
/
ˈtrɔ̃mba/
noun
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);
belalai
/
ˈtrɔ̃mbʲit͡ɕ/
verb
- wydawać dźwięk podobny do dźwięku trąbki lub trąby
- wydawać dźwięk trąbką lub trąbą
seru
/
ˈtrɔ̃mpka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;
terompet
trompet
/
ˈtrɔ̃ɲt͡ɕit͡ɕ/
verb
wydzielać lekki zapach, raczej nieprzyjemny
cium
/
trɔ̃nt/
noun
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;
kusta
/
ˈtrɔ̃ɲd͡ʑik/
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok
jerawat
/
tsũˈnãmʲi/
noun
(geologia, geologiczny) fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi;
tsunami
/
tu/
pronoun
…miejsce, w którym znajduje się mówiący
di sini
/
ˈtuba/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, basowy lub kontrabasowy;
tuba
interjection
(dawniej, dawny) gotów, cel, pal
bersiap, bidik, tembak
/
ˈtukãn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;
tukan
/
tul/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;
thulium
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna;
tularemia
/
tuˈlɛja/
noun
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca
bos
/
tuˈlʲipãn/
noun
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;
tulp
tulip
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;
Toulon
/
tuˈluza/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;
Toulouse
/
ˈtũndra/
noun
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;
tundra
/
ˈtũnɛl/
noun
- (budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
- (informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;
terowongan
/
tũˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Tunisia
/
ˈtũɲis/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;
Tunis
/
ˈtupat͡ɕ/
verb
mocno uderzać stopami, zwykle obutymi, o ziemię lub podłogę; stąpać głośno
menginjak-injak
/
ˈturbãn/
noun
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;
serban
/
turˈbʲĩna/
noun
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;
turbin
noun
- chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej
- ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób
turbulens
/
ˈturt͡sʲja/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;
Turki
/
tuˈrɛt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.
Turki
bahasa Turki
/
ˈturɛk/
noun
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji
orang Turki
/
ˌturkmɛ̃ˈɲistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;
Turkmenistan
pronoun
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim;
Kepulauan Turks dan Caicos
/
ˈturkus/
noun
- (mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;
- barwa, zielony odcień cyjanu;
pirus
/
ˈturɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;
Torino
/
tuˈrɨsta/
noun
osoba uprawiająca turystykę
wisatawan
/
tuˈrɨstɨka/
noun
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;
pariwisata
turisme
pelancongan
/
tuʃ/
noun
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;
tinta
/
ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka
maskara
verb
ukrywać jakieś fakty w obawie przed skandalem, kompromitacją lub reperkusjami
tutup-tutupi
/
tuˈvalu/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;
Tuvalu
/
tuˈvalt͡ʃɨk/
noun
obywatel Tuvalu
orang Tuvalu
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy;
bahasa Tuva
/
ˈtuʑĩn/
noun
(jednostka miary) 12 sztuk
lusin
/
ˈtũj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;
ikan tongkol
/
tuʃ/
adverb
prawie, blisko
datar
/
ˈtfarda ˈvɔda/
noun
(chemia, chemiczny) woda zawierająca w sobie dużą ilość rozpuszczonych minerałów, szczególnie soli wapnia i magnezu; w której środki myjące trudno się pienią;
air sadah
adverb
- (przenośnie, przenośnia) w sposób zdecydowany; z upartością
- odpornie na odkształcenia
kaku
/
ˈtfardɨ/
adjective
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem
keras
/
ˈtfarʲd͡ʑɛl/
noun
(leśnictwo) wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa
inti kayu
noun
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka;
sklera
/
tfaʃ/
noun
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy
muka
noun
wyraz twarzy niezdradzający żadnych uczuć
muka bohong
/
ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ/
adverb
bezpośrednio
semuka
/
tfʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś
teorema
/
tfɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od tworzyć
penciptaan
/
ˈtfɔʒɨt͡ɕ/
verb
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)
menciptakan
/
tfuj/
pronoun
2. (osoba) lp
kamu
/
ˈtfurt͡sa/
noun
(książkowy) osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki
kreator
/
ˈtfurt͡ʃɔɕt͡ɕ/
noun
aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym
kreativitas
/
ˈtfurt͡ʃɨ/
adjective
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia
formatif
/
tɨ/
personalPronoun
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej
kamu
engkau
/
tɨˈbɛrʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Tiberius
/
ˈtɨbɛt/
pronoun
- (geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
- kraj na Wyżynie Tybetańskiej
Tibet
/
ˌtɨbɛˈtãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego
bahasa tibet
noun
(zdrobniale) od: tyka
galah
/
ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
- okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
- każdy okres siedmiu dni
minggu
pekan
/
ˈtɨɟɛl/
noun
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.
kuali peleburan
/
tɨˈɡɔdʲɲik/
noun
czasopismo ukazujące się co tydzień;
mingguan
/
ˈtɨɡrɨs/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;
Tigris
/
ˈtɨɡrɨs/
noun
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;
harimau
macan
noun
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris sumatrae Pocock, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w odizolowanych populacjach na Sumatrze;
harimau Sumatra
/
ˌtɨɡrɨˈɕit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa
harimau betina
/
ˈtɨka/
noun
- (przenośnie, przenośnia) wysoka i szczupła osoba
- żerdź, np. ustawiana jako podpora dla roślin
galah
/
ˈtɨkat͡ɕ/
verb
o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki
mencontreng
/
ˈtɨlda/
noun
- (termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą
- (termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część
tanda gelombang
/
ˈtɨlkɔ/
particle
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie
hanya
/
ˈtɨlnɨ/
adjective
- (językoznawstwo, językoznawczy) o głosce: taka, której artykulacja odbywa się w głębi jamy ustnej
- znajdujący się z tyłu czegoś
dukung
/
tɨ̃m/
adverb
…wskazujący na większy stopień intensywności cechy lub stanu rzeczy w podanych okolicznościach
-nya
/
ˌtɨ̃mt͡ʃaˈsɔvɨ/
adjective
taki, który trwa tylko jakiś czas
sementara
/
tɨ̃ˈmʲjãnɛk/
noun
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;
thyme
/
ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Timotius
/
tɨ̃ŋk/
noun
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.
plester
/
tɨ̃ŋkˈtura/
noun
(heraldyka, heraldyczny) barwa używana w heraldyce do wypełniania pól i godeł;
tingtur
/
tɨp/
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) kategoria w systematyce zwierząt;
filum
/
ˌtɨpɔˈɡrafʲja/
noun
technika druku wypukłego, drukarstwo;
tipografi
noun
nauka o typach, porównująca typy w zakresie różnych dziedzin
tipologi
verb
wybierać z grupy osobę albo rzecz uznawaną za najodpowiedniejszą
pilihan
/
tɨˈpɔvɨ/
adjective
często spotykany
tipikal
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze
tirani
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;
tiroksin
/
ˈtɨrɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;
Tirol
/
ˈtɨɕɔ̃nt͡s/
noun
- liczba 1000
- lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo
ribu
seribu
/
ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛt͡ɕɛ/
noun
tysiąc lat
milenium
/
ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛtʲɲi/
adjective
trwający tysiąc lat
milenial
/
ˈtɨtãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;
titanium
/
ˈtɨtɔ̃ɲ/
noun
- suszone liście tytoniu (1.1);
- (botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;
tembakau
adjective
posiadający prawo do używania danego tytułu, ale bez pełnienia funkcji związanej z tym tytułem
tituler
/
ˈtɨtus/
pronoun
imię męskie;
Titus
/
ˈtɨtuw/
noun
- napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
- zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja
titel
/
tɨw/
noun
część czegoś najdalej od przodu
belakang
/
ˈtɨwɛk/
noun
(potocznie, potoczny) pośladki
belakang
adverb
(książkowy) sam na sam
empat mata
noun
(książkowy) spotkanie dwóch osób
empat mata
noun
(górnictwo, górniczy) oberwanie się skał w kopalni, połączone z silnym wstrząsem;
bentur
/
ˈtɛ̃n͇t͡ʃa/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;
pelangi
bianglala
/
tɛ̃n͇ˈt͡ʃufka/
noun
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;
selaput pelangi
/
ˈtɛ̃ndɨ/
pronoun
tą drogą (bliską od osoby wskazującej)
cara ini
/
ˈtɛ̃mpʲit͡ɕ/
verb
masowo zabijać (stworzenia żywe)
memberantas
/
ˈtɛ̃mpɨ/
adjective
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny
- nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę
majal
/
ˈtɛ̃w̃sʲkɲit͡ɕ/
verb
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię
merindukan
/
ˈtɛ̃ntʲɲak/
noun
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;
aneurisme
noun
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca
tetanus
/
twɔk/
noun
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;
piston
verb
(potocznie, potoczny) mocno bić jeden drugiego
serang
/
ˈtwut͡ʃɛk/
noun
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy
alu
/
twũm/
noun
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu
angka
/
ˈtwũmat͡ʃ/
noun
- osoba dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej z jednego języka na drugi
- osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;
juru bahasa
/
ˌtwũmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
terjemahan
/
twũˈmat͡ʃɨt͡ɕ/
verb
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy
menerjemahkan
terjemah
/
ˈtwustɨ/
adjective
- (pejoratywnie, pejoratywny) o człowieku lub zwierzęciu: otyły
- zawierający dużo tłuszczu
gemuk
/
ˈtwustɨ ˈt͡ʃfartɛk/
noun
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;
Selasa Gemuk
/
twuʃt͡ʃ/
noun
- (biologia, biologiczny) (potocznie, potoczny) tkanka tłuszczowa składająca się w dużym stopniu z tłuszczów (1.1)
- (chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;
gemuk
- (spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;
lemak
noun
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór składający się z tkanki tłuszczowej;
lipoma
/
u/
preposition
- …bycie częścią całości
- …osobę związaną ze sprawą
- …przynależność
- …umiejscowienie w bliskości
dekat
/
ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne
asuransi
/
ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨt͡ɕɛ/
noun
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;
asuransi jiwa
/
uˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie na kogoś
berpakaian
verb
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie
balas membentak
- (potocznie, potoczny) powodować czyjąś śmierć
bantai
- bijąc w coś, powodować mocniejsze powiązanie cząstek tego, zwiększać gładkość i twardość czego
menggiling
noun
(biochemia, biochemiczny) białko występujące w komórkach eukariotycznych, łączące się z uszkodzonymi oraz zbędnymi białkami celem ich proteolizy;
ubikitinasi
adjective
mający drugorzędne znaczenie
ekstrinsik
/
uˈbɔɟi/
adjective
posiadający mało dóbr materialnych
miskin
noun
zakład uboju zwierząt
abatoar
/
uˈbrãɲɛ/
noun
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała
pakaian
/
uˈbustfʲjät͡ɕ/
verb
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie
mempertuhan
/
ˈuxɔ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
- małżowina uszna
telinga
kuping
/
ˈuxɔ ɕrɔtˈkɔvɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe i trąbka Eustachiusza;
telinga tengah
/
uˈxɔt͡ɕt͡sa/
noun
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;
pengungsi
/
uˈxfɨt͡ɕit͡ɕ/
verb
ująć coś szybko, aby utrzymać równowagę itp.
sambut
noun
- zachowanie obrażające
celaan
cercaan
hinaan
- niedopracowanie
kealpaan
kekhilafan
kesilapan
- niewypełnienie zobowiązania
kealpaan
kelalaian
- wykroczenie przeciw normom, konwenansom, zwyczajom (i tym podobne, i temu podobne)
kecerobohan
verb
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynić nieważnym, nieobowiązującym
batal
- częściowo odsłaniać lub otwierać
menyingkap
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uczynienie nieważnym, niemającym już mocy prawnej
batal
adjective
taki, który da się uchylać
memiringkan
/
uˈt͡ɕɛxa/
noun
(potocznie, potoczny) uczucie zadowolenia wywołane czymś radosnym, śmiesznym
kebahagiaan
/
uˈt͡ɕɛt͡ʃka/
noun
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa
kabur
/
uˈt͡ɕɛkat͡ɕ/
verb
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)
melarikan diri
/
ˌut͡ɕɛ̇ˈcĩɲɛr/
noun
ktoś, kto uciekł lub ucieka
buronan
noun
to, co uzyskuje realny kształt
jelmaan
verb
- powodować, że ktoś lub coś cichnie
diam!
- stawać się niesłyszalnym
membungkam diri
/
ut͡ʃʲˈt͡ɕivɔɕt͡ɕ/
noun
- cecha tego, kto jest uczciwy; cecha tego, co jest uczciwe
- uczciwe zachowanie
kejujuran
/
ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ/
adjective
- (o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)
- zgodny z przyjętymi zasadami
jujur
/
uˈt͡ʃɛlʲɲa/
noun
szkoła wyższa
universitas
/
uˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
przekazywanie innym wiedzy
ajaran
/
ˌut͡ʃɛ̃ɲˈːit͡sa/
noun
forma żeńska od: uczeń
mahasiswi
/
ˌut͡ʃɛˈstʲɲit͡stfɔ/
noun
fakt uczestniczenia w czymś; branie / wzięcie udziału w czymś
keikutsertaan
/
ˌut͡ʃɛˈstʲɲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
brać udział
ambil bagian
/
uˈt͡ʃɛstʲɲik/
noun
osoba biorąca w czymś udział
partisipan
/
ˈut͡ʃɛ̃ɲ/
noun
- (edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;
- kontynuator czyjejś teorii, nauki lub twórczości
murid
/
uˈt͡ʃɔ̃nɨ/
adjective
- poparty lub nacechowany wiedzą
ajar
- gruntownie wykształcony w swojej dziedzinie
ilmuwan
/
uˈt͡ʃɔ̃nɨ/
noun
osoba zajmująca się naukowo jakąś dziedziną wiedzy i będąca w niej autorytetem
cendekiawan
/
ˈut͡ʃta/
noun
duże, wystawne przyjęcie
pesta
/
uˈt͡ʃut͡ɕɛ/
noun
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu
perasaan
/
uˈt͡ʃɨ̃nɛk/
noun
zachowanie się, postąpienie w jakiś sposób
tindakan
/
ˈut͡ʃɨt͡ɕ/
verb
- przekazywać komuś wiedzę
mengajar
mengajari
- zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności
belajar
mempelajari
/
uˈdanɨ/
adjective
zakończony powodzeniem; niezakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem
berhasil
/
ˈudar muzɡu/
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z zaburzeniem krążenia krwi w mózgu;
apopleksi
verb
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś
menggagalkan
/
uˈdavat͡ɕ/
verb
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego, pozorować nieprawdziwe okoliczności
berpura-pura
/
ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć
- (wojskowość, wojskowy) gwałtowny atak wojsk na armię nieprzyjaciela
- cios zadany ręką lub przedmiotem
bacok
/
uˈdɛʒɨt͡ɕ/
verb
zadać komuś cios
memukul
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;
Udine
/
ˈudɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;
paha
noun
(spożywczy) gruby japoński makaron z mąki pszennej;
udon
verb
wykazywać prawdziwość czegoś, przedstawiając na nią dowody
membuktikan
noun
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie
azab
/
ˈud͡ʑaw/
noun
- (finanse, finansowy) wkład kapitału do przedsięwzięcia finansowego, dokonany przez jego uczestnika
- dokument potwierdzający udział (1.2)
bursa
- uczestnictwo w jakimś wydarzeniu
keikutsertaan
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym
pemegang saham
/
u‿ˈɛ/
acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska
UE
/
ˈufnɨ/
adjective
mający lub wyrażający zaufanie
bunting
/
ˌufɔrˈmɔvat͡ɕ/
verb
powołać do istnienia
membikin
/
uˈɡãnda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;
Uganda
/
uˈɡɔda/
noun
porozumienie, które kończy spór;
perjanjian
/
ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci/
adjective
dotyczący Ugrofinów
Finno-Ugrik
/
ˌuɡrupɔˈvãɲɛ/
noun
grupa ludzi o podobnych przekonaniach i/lub ze wspólnym celem
gugus
/
ˈuɡrɨɕt͡ɕ/
verb
zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając
menggigit
verb
pokazywać coś, co dotąd było niejawne
membeberkan
noun
nadanie jednolitej formy
keseragaman
verb
- chwytać ręką lub narzędziem
apal
- przedstawiać coś w dany sposób
merumuskan
/
ˈujʒɛt͡ɕ/
verb
zobaczyć
lihat
/
uˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
miejsce pobierania wody spod ziemi, gazu składowiskowego, ropy itp.
bangunan sadap
/
ˈujɕt͡ɕɛ/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu
muara
/
ˌukãmʲjɛ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
zabić kogoś poprzez obrzucenie kamieniami
rajam
/
ˈukas/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe
ukaze
/
ˌukɔˈxãnɨ/
adjective
będący obiektem czyjejś miłości
tercinta
/
ˌukɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od ukończyć
kelulusan
/
ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;
Ukraina
/
ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców
Ukraina
/
uˈkrɨt͡ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od ukryć
kerahasiaan
/
uˈkrɨvat͡ɕ/
verb
- nie podawać wszystkich informacji, przemilczać coś ważnego
- schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim
menyembunyikan
/
ˌukuˈlɛlɛ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny, odmiana gitary o małych rozmiarach;
ukulele
/
ˈukwat/
noun
- porozumienie
pakta
- zbiór elementów powiązanych ze sobą w jakiś sposób;
sistem
/
ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;
jadual berkala
/
ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf/
noun
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;
tabel periodik
/
ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ/
noun
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;
tata surya
noun
(anatomia, anatomiczny) układ narządów człowieka i zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz wydalania resztek;
sistem pencernaan
/
ˈukwat st͡saˈlɔ̃nɨ/
noun
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;
sirkuit terpadu
/
ˈukwat swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;
Tata Surya
noun
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów, których funkcja polega na przyjmowaniu pokarmu, trawieniu, wchłanianiu go i wydalaniu odpadów;
sistem pencernaan
verb
zranić za pomocą spiczastego przedmiotu
bajingan
/
ul/
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;
sarang lebah
adjective
poddający się czyjejś woli, pozwalający sobą kierować
submisif
/
uˈlɛva/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody
hujan deras
/
ˈulɡa/
noun
- poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu
kelegaan
keringanan
pelampiasan
- (ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat
kemanfaatan
keuntungan
/
uˈlʲit͡sa/
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;
jalan
jalan raya
/
uˈlʲit͡ʃka/
noun
krótka lub wąska ulica
gang
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;
Ulyanovsk
/
ulm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
Ulm
/
uˈlɔtnɨ/
adjective
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały
pinggiran
/
ˌultʲĩˈmatũm/
noun
(dyplomacja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;
ultimatum
/
ˌultrad͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ/
adjective
charakterystyczny, odnoszący się do lub związany z ultradźwiękami
ultrasonik
noun
- (chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;
- odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1)
ultramarin
noun
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) metoda obrazowania organów wewnętrznych przy pomocy ultradźwięków;
ultrasonografi
/
ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ/
adjective
najbardziej lubiany
kesukaan
/
ũˈmãmʲi/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;
gurih
noun
brak przesady, powściągliwość
kelunakan
/
ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ/
noun
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś
sapaan
/
ũˈmʲjɛrat͡ɕ/
verb
kończyć swoje życie, przestawać żyć
meninggal
/
ˈũmʲjɛ̇t͡ɕ/
modal
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić
bisa
adjective
będący obiektem czyjegoś umiłowania
tercinta
noun
osoba, którą ktoś umiłował
tercinta
verb
czynić coś mniej ważnym; obniżać wartość, wielkość, znaczenie
cemooh
/
ũˈmɔva/
noun
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;
kontrak
/
ũˈmɔva ɔ‿ˈprat͡sɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem;
kontrak kerja
/
ˈũmʒɛt͡ɕ/
verb
skończyć życie
mati
/
ˌũmɨˈswɔvɨ/
adjective
charakterystyczny dla umysłu, związany z umysłem i jego pracą
mental
/
ˌũmɨˈvalka/
noun
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;
wasbak
wastafel
/
ũˈmɨvat͡ɕ ˈrɛ̃nt͡sɛ/
verb
nie brać odpowiedzialności za coś
cuci tangan
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;
ons
/
ˈũɲja/
noun
- (informatyka, informatyczny) typ danych w niektórych niskopoziomowych językach programowania, jak C, lub asembler, grupujący wiele różnych sposobów interpretacji tego samego fragmentu pamięci;
serikat
- dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;
uni
/
ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;
Uni Eropa
verb
powodować, że coś lub ktoś przestaje istnieć
meluluhlantakkan
verb
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynić coś nieobowiązującym, pozbawiać ważności
judul pengganti
/
ˌũɲɛvaʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
zniesienie ważności czegoś; uznanie, że coś jest nieważne, niebyłe
abolisi
/
ũˈɲifɔrm/
noun
ujednolicony ubiór wyróżniający członków jakiejś organizacji lub grupy zawodowej;
seragam
adjective
unikatowy, wyjątkowy, rzadko spotykany
unik
/
ˌũɲiˈkãɲɛ pɔˈdatkuf/
noun
podejmowanie działań zgodnych z prawem w celu zmniejszenia zobowiązania podatkowego
penghindaran pajak
/
ˌũɲikaˈtɔvɨ/
adjective
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny
unik
/
ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt/
noun
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych
universitas
/
ũˈnɔɕit͡ɕ/
verb
- wzlatywać w powietrze
bertambah
- dawać się przenosić, utrzymywać się na lub nad czymś
mengapung
/
ũˈnũnbʲjũm/
noun
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik
ununbium
noun
twierdzenie rozszerzające na ogół czegoś wnioski wyciągane z badań poszczególnych zjawisk i danych
generalisasi
/
ˌu<sup>w</sup>ɔsɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
personifikacja, przypisanie cech ludzkich przedmiotowi, zwierzęciu itp.
personifikasi
/
uˈpadat͡ɕ/
verb
- (przestarzałe, przestarzały) przestać postępować według zasad moralnych; być niemoralnym, postąpić w taki sposób
kejatuhan
- momentalnie, mimowolnie zmieniać pozycję ze stojącej na leżącą
- opaść, zlecieć; szybko przemieścić się w locie z góry na dół
musim gugur
/
uˈpadɛk/
noun
spadnięcie
musim gugur
verb
uczynić pamiętanym
memperingati
/
uˈpartɨ/
adjective
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś
bebal
/
ˈupaw/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;
gelombang panas
verb
załatwić dwie sprawy jednocześnie
sekali mendayung, dua-tiga pulau terlampaui
verb
nie dawać przekonać się do zmiany decyzji lub zdania
bersikeras
/
ˈupʲjur/
noun
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) wampir, zmarły atakujący w nocy żywych
hantu
noun
zainteresowanie, skłonność, sympatia do kogoś lub czegoś
bengkok
/
ˌupɔdɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dostosowanie brzmienia głoski do brzmienia głosek ją otaczających;
asimilasi
noun
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu
penghinaan
noun
uczynienie czegoś politycznym, nadanie czemuś politycznego charakteru
politisasi
verb
skłaniać kogoś do właściwego zachowywania się
menegur
/
ˌupɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(administracja) pismo przypominające albo zawierające ostrzeżenie czy naganę
pemanggilan kembali
/
ˌupɔrˈt͡ʃɨvɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest długotrwałe, powtarzalne i trudne do przezwyciężenia
kegigihan
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od uporządkować
alinyemen
/
uˈprava/
noun
zespół zabiegów potrzebnych do zasiewu lub sadzenia
budidaya
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający prawo do czegoś
berhak
verb
zmuszać kogoś do pójścia ze sobą lub porywać środek lokomocji
menculik
verb
zmusić kogoś do pójścia ze sobą lub porwać środek lokomocji
menculik
verb
zawiadamiać zawczasu
mempengaruhi
/
ˌupʃɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś
prasangka
/
uˈpʃɛjmɔɕt͡ɕ/
noun
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi
kebaikan
/
uˈpʃɛjmɨ/
adjective
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania
baik
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) zwiększenie udziału przemysłu w gospodarce narodowej
- (historia, historyczny, historycznie) (społeczny) proces przejścia społeczeństwa rolniczego do przemysłowego
- proces zwiększenia możliwości wytwórczych kraju poprzez rozwinięcie produkcji w fabrykach
industrialisasi
noun
- (technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś
- (zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu
kekang
interjection
(potocznie, potoczny) … wyrażający zakłopotanie bądź zaskoczenie
ups
noun
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach
ketegaran
/
ˈural/
pronoun
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;
Pegunungan Ural
/
ˈurãn/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;
Uranus
/
ˈurãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;
uranium
noun
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;
uranium terdeplesi
/
uˈrãɲja/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.;
- (mitologia grecka) jedna z okeanid
- (mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
- (mitologia grecka) przydomek Afrodyty
Urania
/
uˈrãnɔs/
pronoun
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai;
Uranus
/
ˌuraˈtɔvat͡ɕ/
verb
korzystnie zmienić bieg wydarzeń
menyelamatkan
/
ˈuras/
noun
uszkodzenie ciała
trauma
/
ˌurbãˈɲista/
noun
projektant przestrzeni miejskiej i rozplanowania zabudowy
perencana kota
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii położony w środkowej części kraju;
Uri
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Uriel
/
ˈurlɔp/
noun
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;
cuti
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop płatny przysługujący kobiecie, będącej w trakcie zatrudnienia, w związku z urodzeniem dziecka
cuti hamil
/
ˈurna/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pojemnik, do którego wyborcy wrzucają swoje głosy
kotak suara
- pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji;
perabuan
/
uˈrɔda/
noun
wygląd człowieka
penampilan
adjective
(rolnictwo, rolniczy) dający obfity plon
subur
/
ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić
kelahiran
/
ˌurɔˈd͡ʑĩnɨ/
noun
- fakt narodzenia się
lahir
- rocznica dnia narodzin
ulang tahun
/
ˌurɔˈd͡zɔ̃nɨ/
adjective
(książkowy) taki, który posiada skłonności i zamiłowanie do czegoś
lahir
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji
igauan
/
ˈurɔk/
noun
(książkowy) to, co wywiera przyjemne wrażenie
daya tarik
/
ˌurɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;
urologi
/
uˈruɡvaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Uruguay
/
urˈvʲiskɔ/
noun
stroma ściana skalna
jurang
noun
(administracja) (urzędowy) jednostka administracji państwowej odpowiedzialna za pobór podatków, kontrolę podatkową i egzekwowanie należności skarbowych
kantor pelayanan pajak
/
ˌuʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
- mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności
aparat
- sprawienie, że coś zostało urządzone, uporządkowane lub zorganizowane
aransemen
noun
(informatyka, informatyczny) każde niesamodzielne urządzenie komputerowe sterowane przez jednostkę centralną i realizujące jakieś specjalne zadanie np. drukowanie, wyświetlanie obrazu, wprowadzanie danych, zapis informacji na nośnikach;
perifer
/
uˈʒɛ̃ndʲɲik/
noun
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;
pegawai negeri
/
u‿ɛs‿ˈa/
acronym
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki;
AS
adjective
odczuwający uczucie spełnienia z powodu osiągnięcia czegoś
puas
adjective
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku
kaku
/
ˌuɕiˈwɔvat͡ɕ/
verb
bardzo usilnie starać się; działać w celu osiągnięcia czegoś
coba
/
ˈuskɔk/
noun
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;
patahan
/
ˌuspɔˈkajät͡ɕ/
verb
- skłaniać, nawoływać do ciszy, milczenia, hamować, uciszać
diam!
- przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie
menenangkan
/
ˈusta/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;
mulut
/
ˌustaˈlɛ̃ɲɛ/
noun
ustalenia: wynik stwierdzenia stanu faktycznego
amar putusan
/
uˈstava/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);
hukum
verb
(podniośle) przestawać wykonywać coś z powodu zmęczenia
peleset
/
uˈstavʲjät͡ɕ/
verb
o namiocie: rozbić
anggul
/
ˌustaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
stan konfiguracji udządzenia lub programu
setelan
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ, który stanowi ustawy
pengundang-undang
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowywanie i wydawanie ustaw
undang-undang
/
ˌustaˈvɔvɨ/
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uregulowany ustawą
hukum
noun
niewielki błąd w tekście
kekeliruan
/
ˈustnɨ/
adjective
- dotyczący ust, związany z ustami
- wyrażony, przekazany za pomocą ust
lisan
/
ˈustruj/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowanej władzy publicznej w państwie, zbiór zasad określających funkcjonowanie państwa i społeczeństwa
rezim
/
uˈstɛ̃mpstfɔ/
noun
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony
konsesi
/
ˌusũˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od usunąć
penghapusan
/
ˌusuˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od usuwać
bersihan
/
uˈsuvat͡ɕ/
verb
- sprawiać, że coś nie znajduje się już w miejscu, w którym było
hilangkan
- (informatyka, informatyczny) kasować dane z dysku itp.
menghapus
/
uˈsɨpʲjät͡ɕ/
verb
(weterynaria, weterynaryjny) przeprowadzać eutanazję zwierzęcia poprzez podanie mu odpowiedniego środka
berhenti membaca
/
uˈʃãnka/
noun
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) ciepła czapka z klapami chroniącymi uszy od mrozu;
ushanka
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Asio otus, gatunek średniej wielkości sowy;
burung hantu bertelinga panjang
verb
(technologia, technika, techniczny) czynić szczelnym; powodować ścisłe przyleganie elementów czegoś poprzez wypełnienie luk
jagal
/
uʃˈt͡ʃɛrbɛk/
noun
(książkowy) poniesiona strata lub szkoda
kerusakan
/
ˌuʃkɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
(technologia, technika, techniczny) awaria, usterka
kerusakan
adjective
taki, który uległ uszkodzeniu
basi
verb
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) tworzyć lepsze odmiany hodowlane
cangkok
verb
pełnić posługi przy kimś
boi
adjective
będący w utajeniu; trudny do zaobserwowania
laten
adjective
powszechnie przyjęty
sama
/
ˌutlɛ̃ˈɲä̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od utleniać
oksidasi
/
uˈtɔpʲja/
noun
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego
utopia
utopi
adjective
właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia
pengkhayal
noun
skłonność do opierania się na utopiach
utopianisme
noun
osoba nieznośna, sprawiająca innym kłopoty
orang rewel
/
ˌuṭʃɨ̃ˈmãɲɛ/
noun
środki, pieniądze niezbędne do życia
penghidupan
/
ˈutfur/
noun
dzieło literackie lub muzyczne
karya
verb
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych
pincang
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd, którego główna myśl definiuje moralność i etykę czynu jako wypadkowe jego pozytywnych i negatywnych skutków;
utilitarianisme
/
ˌutɨlʲiˈzat͡sʲja/
noun
wykorzystywanie odpadów lub niepotrzebnych materiałów do dalszej produkcji, jako surowce wtórne;
pemanfaatan
/
uˈvaɡa/
noun
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą
perhatian
/
uˈvaʒat͡ɕ/
verb
- sądzić coś o kimś lub czymś
- uznawać; poczytywać
menganggap
/
uˈvaʒnɨ/
adjective
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa
waspada
/
uˈvʲjɛlbʲjät͡ɕ/
verb
otaczać kogoś miłością
bercinta
verb
pozbawić wolności, zamknąć w więzieniu
bui
noun
(chemia, chemiczny) hydratacja, reakcja przyłączania wody do innych substancji
hidrasi
/
uˈvɔlʲɲit͡ɕ/
verb
wypuścić na wolność, oswobodzić
membebaskan
verb
brać pod uwagę
terhitung sekitar
/
ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem
ketergantungan
noun
osoba, która popadła w nałóg
pecandu
/
ˌuzaˈsadʲɲät͡ɕ/
verb
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś
lapang
adjective
oparty na słusznych podstawach, mający obiektywne uzasadnienie
bersemangat
/
ˌuzbɛˈcistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Usbekistan
Uzbekistan
noun
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) część uprzęży konia, muła lub osła;
kekang
noun
zespół cech umożliwiających komuś wykonywanie działania w danej dziedzinie na niezwykłym, wysokim poziomie
dukungan
verb
czynić kogoś zdrowym
menyembuhkan
noun
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił
penyembuh
noun
miejscowość mająca naturalne właściwości lecznicze
petirahan
noun
(elektryczność) instalacja odprowadzająca ładunki elektryczne do gruntu;
darat
/
uzˈnavat͡ɕ/
verb
- stwierdzać, że ktoś lub coś jest kimś lub czymś innym
- stwierdzać, że ktoś lub coś ma określone cechy
menganggap
/
ˌuzuˈpɛwʲɲät͡ɕ/
verb
czynić coś kompletnym, dodawać czego brakuje
melengkapi
noun
(elektryczność) część obwodu magnetycznego odpowiedzialna za wytwarzanie strumienia magnetycznego
belitan
/
ˌuzɨˈskãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od uzyskać
capai
/
uˈwãmɛk/
noun
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)
pecahan
/
ˈuwãn ˈbatɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mongolii;
Ulan Bator
noun
to, co sprawia, że coś jest łatwiejsze
fasilitasi
/
ˈuɕmʲjɛx/
noun
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;
senyum
senyuman
/
uɕˈmʲjɛxat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy
tersenyum
verb
(medycyna, medyczny) zmniejszać bądź usuwać objawy
meredam
/
ˌuʒɨˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
przynoszący pożytek, przydatny
berguna
/
ˌuʒɨtkɔˈvãɲɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczone prawo rzeczowe;
hak pakai hasil
/
ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik/
noun
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś
pengguna
/
ˌuʒɨˈvãnɨ/
adjective
mający wcześniej innego właściciela, noszący ślady użytkowania
bekas
/
uˈʒɨvat͡ɕ/
verb
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś
menggunakan
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Liechtensteinu;
Vaduz
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Malty;
Valletta
/
vãn/
noun
typ nadwozia samochodu osobowego do przewozu większej ilości osób;
van
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;
Vanuatu
/
ˈvʲi<sup>j</sup>a/
preposition
…służący do określenia miejscowości, przez którą przebiega trasa podróży lub transportu
lewat
/
ˈvʲit͡sɛ ˈvɛrsa/
adverb
- (żartobliwie) wzajemnie
- na odwrót, odwrotnie
juga sebaliknya
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;
- (geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;
Vicenza
/
f/, /
v/, /
vu/
preposition
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)
di
/
ˈv‿bʲjawɨ ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ/
adverb
nie kryjąc się z niczym, jawnie, otwarcie
di siang bolong
/
ˈfʲ‿t͡ɕɔ̃ŋɡu/
wskazuje odcinek czasu stanowiący ramy czasowe dla opisywanych zdarzeń
balik halaman
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną
hamil
adverb
w kolejnej części
kemudian
/
ˈf‿ːɔrmʲjɛ/
adjective
w dobrej kondycji
adjustar
/
ˈv‿ɡurɛ/
adverb
- (hydrologia, hydrologiczny) w kierunku źródła
- określenie kierunku powyżej czegoś
ke atas
przyimek komunikujący, że coś znajduje się lub odbywa prostopadle do długości danego obiektu
balik halaman
interjection
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś
barang
adverb
blisko, ale niedokładnie tak
sekitar
/
f‿stɔˈsũnku ˈdɔ/
wobec, do, względem
kontra
/
f‿tɨ̃m/
adverb
włącznie z
termasuk
adverb
dając albo otrzymując coś za coś
sebagai imbalan(nya)
/
ˈvaxlaʃ/
noun
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;
kipas
/
ˈvada/
noun
cecha obniżająca wartość przedmiotu
kekurangan
noun
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) sucha dolina charakterystyczna dla obszarów pustynnych wyżłobiona przez strumień okresowy;
wadi
/
ˈvaɡa/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;
Libra
/
ˈvaɡa/
noun
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;
timbangan
/
ˌvaɡaˈbũnda/
noun
(książkowy) człowiek lubiący się włóczyć
pengembara
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Burkiny Faso;
Ouagadougou
verb
opuszczać zajęcia szkolne samowolnie, bez uzasadnionej przyczyny
bolos
noun
(edukacja, edukacyjny) uczeń chodzący na wagary, opuszczający lekcje
pembolos
/
ˈvaɡɔ̃n/
noun
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;
wagon
noun
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała
bandul
/
vaˈxãɲɛ/
noun
- ruch okresowy zbliżony do ruchu wahadła
ayun
- brak zdecydowania
keragu-raguan
/
vaˈkat͡sʲjɛ/
noun
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych
liburan
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna muzułmańska darowizna na cele religijne;
wakaf
/
val/
noun
(zoologia, zoologiczny) nazwa niektórych gatunków wielorybów
paus
/
'valat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) czynić coś brudnym, plamić, zanieczyszczać
dekil
/
ˈvalt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
toczyć walkę, uczestniczyć w walce
bertempur
/
ˈvalɛt͡s/
noun
- (matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
- przedmiot w kształcie walca (1.2)
silinder
/
vaˈlɛt͡ʃnɨ/
adjective
odznaczający się męstwem, odwagą w walce
menerjang
/
vaˈlɛ̃nt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;
Valencia
/
ˌvalɛrʲˈjãna/
noun
- (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Valeriana officinalis L., kozłek lekarski
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg, nalewka lub tabletki z korzenia kozłka lekarskiego, środek uspokajający;
valerian
/
ˈvalɛ̃ɲ/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do rzędu waleni
ikan paus
/
ˈvalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;
Wales
/
vaˈlʲiska/
noun
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;
koper
/
ˈvalʲit͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) strzelać z broni
membakar
/
ˈvalka/
noun
- siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu
pertarungan
- (sport, sportowy) mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego
serang
- (przenośnie, przenośnia) zmaganie z czymś, zwalczanie czegoś
ulet
/
ˈvalɔr/
noun
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna
berkualitas
adjective
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów
Wallon
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;
Wallon
/
vaˈluta/
noun
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;
mata uang
/
ˈvãmpʲir/
noun
- (mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
- (zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;
vampir
/
ˈvãnat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;
vanadium
/
vãnˈdalʲism̥/
noun
akt bezmyślnego zniszczenia
perusakan
/
vãˈɲilʲja/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;
vanila
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;
vanillin
/
ˈvãnːa/
noun
duże naczynie do kąpieli
bak mandi
/
ˈvapʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;
batu kapur
noun
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;
kapur
/
vapʲɲ̊/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;
kalsium
zat kapur
/
ˈvarãn/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki
biawak
noun
(herpetologia, herpetologiczny) Varanus komodoensis Ouwens, drapieżny gad z rodziny waranów zamieszkujący wyspy Archipelagu Sundajskiego;
biawak komodo
noun
pionek w grze w warcaby
potong
noun
pionek warcabowy
potong
noun
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;
dam
/
ˈvarxlak/
noun
młode świni domowej w pierwszym roku życia
anak babi
babi muda
/
ˈvarxɔw/
noun
osoba łamiąca prawo, niepodporządkowująca się władzy, wywołująca kłótnie i zamęt swoją samowolą
petualang
/
ˈvarɡa/
noun
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;
bibir
adjective
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami
labial
/
varʲˈjãnt͡sʲja/
noun
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;
ragam
/
ˈvarʲjãnt/
noun
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja
varian
/
ˈvarʲjat/
noun
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie, obłąkany
gila
verb
(potocznie, potoczny) zachowywać się nieobliczalnie, szalenie, nienormalnie; tracić zmysły
miring
/
ˈvarkɔt͡ʃ/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów
anyam
/
ˈvarkɔd͡ʒ ˌbɛrɛ̃ˈɲici/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;
Coma Berenices
/
ˈvarstfa/
noun
(geologia, geologiczny) forma występowania skał osadowych;
strata
/
varˈʃava/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;
Warsawa
/
ˈvarʃtat/
noun
- (motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi
- (rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej
bengkel
/
ˈvarta/
noun
straż pełniona przez jedną lub kilka osób;
piket
/
ˈvartɔɕt͡ɕ/
noun
- (fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
- kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
- określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
- zwykle lm zasada moralna, przekonanie
nilai
/
vaˈrũnɛk/
noun
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe
kondisi
/
vaˈʒɨvʲɲik/
noun
ogród lub jego część przeznaczona na uprawę warzyw
kebun sayur
/
vaˈʒɨvnɨ/
adjective
dotyczący warzyw, zawierający głównie warzywa, zrobiony z warzyw
sayur
/
vaˈʒɨvɔ/
noun
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm
sayur
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Eutrema japonica (Miq.) Koidz., chrzan japoński z rodziny kapustowatych
wasabi
/
vaʃ/
pronoun
2. (osoba) lm
kalian
noun
zwrot grzecznościowy w stosunku do osoby z rodziny królewskiej lub książęcej
Yang Mulia
/
vat/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;
watt
/
ˈvata/
noun
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;
kapas
/
ˈvata t͡suˈkrɔva/
noun
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;
gulali
/
vaˈtɨkãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Vatikan
noun
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;
vaselin
/
ˈvazɔ̃n/
noun
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów
vas
verb
(potocznie, potoczny) chodzić bez celu
berkeluyuran
/
ˈvaʃka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;
capung
/
ˈvaʒnɔɕt͡ɕ/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) cecha tego, co ważne, mające moc prawną
keabsahan
- cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie
kepentingan
/
ˈvaʒnɨ/
adjective
- mający moc prawną, obowiązujący
berlaku
laku
- mający duże znaczenie
penting
/
ˈvaʒɨt͡ɕ/
verb
- określać czyjś ciężar za pomocą wagi
- ostrożnie, powoli podejmować decyzję, wybierać coś
- mieć jakiś ciężar, masę
menimbang
/
vbrɛf/
preposition
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś
kontra
/
vu‿ˈt͡sɛ/
noun
ubikacja
WC
/
ˈfxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.
masuk
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wcielić
inkarnasi
verb
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wlewać do czegoś wyciskany sok
abklats
- przyciskając, umieszczać w czymś ciasnym lub tam, gdzie jest mało miejsca
dorongan
- dostawać się z trudem
abklats
/
ˈfʲt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ/
verb
ciągnąc coś, wprowadzić to do wewnątrz czegoś
memperkencang
/
ˈft͡ʃɛsnɨ/
adjective
- taki, który jest u swojego początku
- występujący w początkowej fazie; odbywający się na początku właściwej sobie pory
dini
/
ˈft͡ʃɛɕɲɛ/
adverb
podczas początkowego etapu trwania czegoś
awal
/
ˈft͡ʃɛɕɲɛ̇j/
adverb
- poprzednio lub dawniej
dahulu
- przed upływem pewnego określonego czasu; przed jakimś wydarzeniem
yang lalu
/
ˈft͡ʃɔraj/
adverb
w dniu poprzedzającym dzisiejszy
kemarin
/
ˈft͡ʃɔraj/
noun
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego
kemarin
/
ft͡ʃɔˈrajʃɨ/
adjective
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego
kemarin
noun
(fizjologia, fizjologiczny) akt wprowadzania powietrza do układu oddechowego
inspirasi
/
ˈvdɔva/
noun
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;
janda
/
ˈvdɔvʲjɛt͡s/
noun
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje
duda
verb
(książkowy) drogą praktyki i edukacji wprowadzić i przyzwyczaić kogoś do czegoś lub wpoić coś komuś
gembleng
/
ˈvdɨxat͡ɕ/
verb
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc
nafas
/
ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa
kebersyukuran
/
ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
pełen wdzięczności
berterima kasih
bersyukur
/
ˈvɛbɛr/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;
weber
noun
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet;
webinar
/
ˈvɛdwuk/
preposition
- …oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem
- …wyrażający autora czegoś
menurut
noun
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia;
akhir
/
vɛˈɡãɲism̥/
noun
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);
veganisme
/
ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn/
noun
człowiek, który nie je mięsa
vegetarian
/
ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥/
noun
sposób odżywiania się charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;
vegetarisme
/
ˈvɛjɕt͡ɕɛ/
noun
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć
jalan masuk
/
ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja/
noun
(heraldyka, heraldyczny) nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;
veksilologi
/
ˈvɛktɔr/
noun
- (geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;
- (geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;
- (matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;
vektor
noun
(sport, sportowy) owalny tor do wyścigów w kolarstwie torowym
velodrom
/
vɛ̃ˈnɛt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;
Venesia
/
vɛ̃ˈnɛt͡sʲja ˌɛwɡãˈnɛjska/
pronoun
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;
Veneto
/
ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;
Venezuela
noun
zawór doprowadzający i odprowadzający powietrze (np. w piłce lub w kole)
injap
/
ˌvɛ̃ntɨˈlat͡sʲja/
noun
(technologia, technika, techniczny) wymiana powietrza w pomieszczeniach lub maszynach
ventilasi
/
ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr/
noun
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;
kipas angin
/
ˈvɛ̃nus/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
- (mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;
Venus
/
vɛˈrãnda/
noun
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach
serambi
beranda
/
vɛrʲˈɟilʲjuʃ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta;
Vergilius
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;
vermouth
/
ˌvɛrnakuˈlarnɨ/
adjective
- (językoznawstwo, językoznawczy) nieliteracki, niestandardowy, terytorialny, ludowy – w odniesieniu do odmiany języka;
- rodzimy, etniczny, miejscowy, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa
- rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)
- zwyczajowy, potoczny, popularny, nienaukowy – w odniesieniu do nazewnictwa biologicznego;
vernakular
noun
(sztuka) uroczyste otwarcie wystawy dzieł sztuki
pembukaan
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;
Verona
/
ˈvɛrsʲja/
noun
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś
versi
noun
- sprawdzenie kwalifikacji czy przydatności
nobar
- sprawdzenie zgodności z prawdą
pemeriksaan
/
ˌvɛrɨfʲiˈkɔvat͡ɕ/
verb
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś
Periksa
/
vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛt͡ʃkɔ/
noun
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu;
taman hiburan
/
vɛˈsɔwɨ/
adjective
- taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny
- taki, który wprawia w dobry humor
- świadczący o dobrym humorze, nastroju
girang
/
vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt/
interjection
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia
hari Natal
selamat hari Natal
/
vɛʃ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;
kutu
/
vɛˈtɛrãn/
noun
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz
veteran
purnawirawan
/
ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ/
adjective
związany z weterynarią
kedokteran hewan
/
ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ/
noun
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;
dokter hewan
/
ˈvɛtɔ/
noun
protest lub sprzeciw wobec czegoś;
hak veto
/
ˈvɛvnɔ̃nṭʃ/
adverb
(przenośnie, przenośnia) w sobie, w duszy
didalam
/
ˈvɛvnɔ̃nṭʃ/
preposition
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu
didalam
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, powstała z połączenia rzek Werry i Fuldy, uchodzi do Morza Północnego;
Weser
/
vɛˈzuvʲjuʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;
Vesuvius
/
vɛzˈvãɲɛ/
noun
pisemny, urzędowy nakaz, pismo wzywające do stawienia się lub dopełnienia formalności itp.
surat panggilan
/
ˈvɛwna/
noun
- sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
- (włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
wol
/
vɛwˈtava/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;
Vltava
/
vɡwɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
wnęka, nisza
reses
noun
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;
wiski
/
ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕt͡ɕi/
noun
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny
berita
/
vʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ/
noun
nowina, informacja
pesan
/
ˈvʲjadrɔ/
noun
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;
ember
/
ˈvʲjadukt/
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);
jalan layang
/
ˈvʲjãnɔ/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma zapisywana żonie przez męża, równa sumie posagu;
- (przestarzałe, przestarzały) posag, wyprawa panny młodej
mahar
/
ˈvʲjara/
noun
- (książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga;
din
- przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych;
kepercayaan
noun
(książkowy) niedotrzymanie danego słowa, złamanie przysięgi; dopuszczenie się zdrady
pengkhianatan
/
ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe
keterpercayaan
/
vʲjatr̥/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;
angin
noun
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;
angin matahari
/
vʲjaˈtrat͡ʃɛk/
noun
zabawka przypominająca kształtem skrzydła wiatraka lub poruszająca się tak jak one;
kincir angin
/
ˈvʲjatrak/
noun
- (budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;
kincir angin
- (potocznie, potoczny) wentylator ze śmigłem
kipas angin
/
vʲjaˈtrɔfskas/
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;
baling-baling
/
vʲjaˈtrufka/
noun
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) karabinek lub pistolet pneumatyczny;
senapan angin
/
vʲjät͡ɕ/
verb
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwać się (o wietrze, o masach powietrza)
tiup
noun
drganie o dużej częstotliwości
getaran
noun
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;
raja muda
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta
wakil presiden
/
vʲiˈt͡ɕɔkʃɛf/
noun
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Lonicera L.;
kamperfuli
/
vʲiˈdɛlɛt͡s/
noun
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
garpu
noun
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;
video
/
ˌvʲidɛˈɔklʲip/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu
video musik
adjective
(książkowy) rozświetlony
cerah
/
ˈvʲidɔk/
noun
widziana przestrzeń, krajobraz
indra penglihat
/
vʲiˈdɔvʲɲa/
noun
wszyscy widzowie jakiegoś przedstawienia
penonton
/
vʲit͡s/
noun
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko
penonton
/
ˈvʲid͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
- spotykać się
- mieć dany pogląd na coś/kogoś
lihat
- o organizmach żywych odbierać bodźce wzrokowe
lihat
melihat
noun
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby
ibun abadi
noun
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki;
pulpen
/
ˈvʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
trwający wieczność; dotyczący wieczności
abadi
/
ˈvʲjɛt͡ʃur/
noun
część doby między zachodem słońca a nocą
malam
sore
/
ˈvʲjɛdɛ̃ɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;
Wina
/
ˈvʲjɛd͡za/
noun
ogół posiadanych wiadomości
pengetahuan
/
ˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś
tahu
/
ˈvʲjɛ̇jsʲci/
adjective
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi
pedesaan
/
vʲjɛk/
noun
- sto lat;
abad
- czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło
umur
usia
/
vʲjɛlˈbʲit͡ɕɛl/
noun
(książkowy) osoba, która wielbi kogoś lub coś
pengagum
/
ˈvʲjɛlbwɔ̃nt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;
unta
adverb
w sposób znaczny
banget
/
ˈvʲjɛlɛ/
adverb
dużo, w dużym stopniu, zakresie
banyak
/
ˈvʲjɛlɛ/
indefinitePronoun
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś
banyak
/
ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
- (geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;
Britania Raya
/
ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;
Ursa Major
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;
Sabtu Suci
/
vʲjɛlˈkãnɔt͡s/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;
Paskah
/
ˈvʲjɛlʲci/
adjective
- bardzo ważny, znaczący
- o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami
- o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu
- o nadzwyczaj dużych rozmiarach
besar
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy;
Kamis Putih
noun
(hutnictwo, hutniczy) piec do wytapiania surówki i rud żelaza
tungku sembur
/
ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;
Jum'at Agung
/
ˈvʲjɛlʲci ˈpɔst/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie;
Prapaskah
/
ˈvʲjɛlʲci ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;
pekan suci
/
ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;
Big Bang
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA;
Danau-Danau Besar
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez wielkiego księcia (magnus dux) państwo lub jego część;
kadipaten agung
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni
kedermawanan
/
ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina w środkow-o-zachodniej Polsce;
Wielkopolska
/
ˈvʲjɛlkɔɕt͡ɕ/
noun
rozmiary czegoś
ukuran
noun
figura geometryczna o wielu bokach;
poligon
/
ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
- napisany w wielu językach
- posługujący się wieloma językami
multibahasa
noun
znak interpunkcyjny złożony z trzech kropek następujących po sobie, oznaczający przerwanie toku wypowiedzi lub niedomówienie, albo służący do zaznaczenia fragmentów pominiętych;
tanda elipsis
/
ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ/
adverb
wiele razy
berkali-kali
/
ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕt͡ɕ/
noun
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;
aneka
/
ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɨ/
adjective
występujący więcej niż raz, powtarzający się
multipel
/
ˌvʲjɛlɔˈkrɔ̃w̃ʒɛk/
noun
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą;
katrol majemuk
/
ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕt͡ɕ/
noun
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy
multikulturalisme
/
ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ/
adjective
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur
multikultural
/
vʲjɛˈlɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;
poligon
/
ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi/
adjective
trwający lub mający wiele lat
tahun jamak
/
vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn/
noun
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;
polinomial
adjective
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości
multinasional
adjective
mający wiele form
multipel
/
vʲjɛˈlɔrɨp/
noun
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) każdy większy waleń;
ikan paus
paus
/
ˌvʲjɛlɔˈznat͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co ma wiele znaczeń;
polisemi
adjective
mający liczne znaczenia
kabur
/
ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s/
noun
- kolisty przedmiot albo kilka przedmiotów nawleczonych na coś, związanych lub splecionych, kilka osób lub zwierząt ustawionych na kształt koła
antri
- wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów
bumban
/
ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s lawˈrɔvɨ/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;
- symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1);
bumban dafnah
/
ˈvʲjɛ̃ntʲjãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;
Vientiane
/
vʲjɛpʃ/
noun
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec świni
babi
/
ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna/
noun
(spożywczy) mięso ze świni;
daging babi
/
vʲjɛˈpʃɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od wieprz
babi
/
ˈvʲjɛrʲt͡ɕit͡ɕ/
verb
wykonywać otwór przy użyciu wiertarki
mengebor
/
ˈvʲjɛrnɨ/
adjective
- o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły
- wykazujący się wiernością, lojalnością
setia
/
vʲjɛrʃ/
noun
- linia tekstu
garis
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany
puisi
/
vʲjɛrˈtarka/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;
bor
/
ˈvʲjɛrtwɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do wykonywania otworów;
bor
/
ˈvʲjɛʒba/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;
dedalu
/
vʲjɛʃx/
noun
górna lub zewnętrzna powierzchnia czegoś
atas
/
vʲjɛʃˈxɔvʲjɛt͡s/
noun
(jeździectwo, jeździecki) koń do jazdy wierzchem, w siodle
tunggangan
/
vʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
pogląd przyjmowany bez dowodu, zwłaszcza religijny
keyakinan
/
vʲjɛˈʒɨt͡ɕɛl/
noun
- (potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;
kreditor
/
ˈvʲjɛʒɨt͡ɕ/
verb
- ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
- uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
- wyznawać religię
percaya
/
ˈvʲjɛʃak/
noun
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;
gantungan
verb
- umieszczać coś w taki sposób, że punkt zaczepienia znajduje się ponad jego środkiem ciężkości
- zabijać kogoś poprzez zawiązanie na jego szyi pętli zaciskającej się pod jego ciężarem
gantung
/
ˈvʲjɛtnãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Vietnam
/
ˈvʲjɛṭʃɨk/
noun
lekki wiatr
siliran
/
vʲjɛˈvʲjurka/
noun
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;
bajing
tupai
/
vʲjɛ̇ɕ/
noun
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;
kampung
desa
/
ˈvʲjɛ̇ɕɲak/
noun
człowiek mieszkający na wsi
petani
/
vʲjɛ̇ɕt͡ɕ/
noun
(książkowy) nowina, wiadomość
nova
/
ˈvʲjɛʒa/
noun
- (szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;
benteng
- (architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
menara
benteng
/
ˈvʲjɛʒa ˈt͡ɕiɕɲɛ̇̃ɲ/
noun
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;
menara air
/
ˈvʲjɛʒa ˈajfla/
noun
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;
Menara Eiffel
/
vʲjɛˈʒɔvʲjɛt͡s/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;
rumah susun
/
vʲiˈɟilʲja/
pronoun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;
malam Natal
noun
- (kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;
vikaris
/
ˈvʲici/
noun
(informatyka, informatyczny) strona internetowa, której zawartość może być modyfikowana przez użytkowników;
wiki
/
ˈvʲicĩŋk/
noun
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;
viking
/
ˌvʲiciˈpɛdʲja/
pronoun
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;
Wikipedia
/
ˌvʲicipɛˈdɨsta/
noun
internauta tworzący i edytujący Wikipedię
Wikipediawan
/
ˌvʲiciˈswɔvʲɲik/
pronoun
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;
Kamus Wiki
KamusWiki
/
vʲiciˈtɛkst/
noun
(informatyka, informatyczny) tekst napisany w języku programowania Wikitext Markup Language;
teks wiki
/
ˌvʲiciʑˈrudwa/
pronoun
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;
Wikisumber
/
ˈvʲilɡa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);
oriole
noun
stan wyższego nasycenia czegoś wodą
kelembapan
/
vʲilˈɡɔtnɨ/
adjective
trochę mokry
lembap
/
vʲilk/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Lupus
/
vʲilk/
noun
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;
serigala
/
ˈvʲilk ˈmɔrsʲci/
noun
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz
pelaut kawakan
/
ˈvʲilɡ ˈv‿ɔft͡ʃɛj ˈskuʒɛ/
noun
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego
musang berbulu ajam
/
vʲilˈkɔwak/
noun
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka
manusia serigala
/
ˈvʲilːa/
noun
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;
vila
/
ˈvʲilnɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;
Vilnius
/
ˈvʲĩna/
noun
czyn niezgodny z normami postępowania
kesalahan
/
vʲĩnˈt͡sɛ̃ntɨ/
pronoun
imię męskie;
Vincentius
/
ˈvʲĩnda/, /
ˈvʲĩndɨ/
noun
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;
lift
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przejmowanie majątku na drodze prawnej
inkaso
/
vʲĩɲˈːit͡sa/
noun
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;
kebun anggur
/
ˈvʲĩnːɨ/
adjective
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego
bersalah
/
ˈvʲĩnɔ/
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;
anggur
minum
/
ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ/
noun
(spożywczy) owoc winorośli
anggur
buah anggur
/
ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈt͡ʃɛla/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;
cello
/
ˌvʲjɔlɔ̃n͇t͡ʃɛˈlʲista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli
selis
/
vʲjɔˈsɛ̃nːɨ/
adjective
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną
musim semi
/
ˈvʲjɔsna/
noun
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;
musim semi
musim bunga
/
ˈvʲjɔswɔ/
noun
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;
dayung
verb
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku
dayung
adjective
pozbawiony jędrności, napięcia
lembek
/
vʲjɔ̇ɕˈlarka/
noun
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca wioślarstwo; taka, która wiosłuje
pedayung
/
ˈvʲjɔ̇ɕlaʃ/
noun
- (sport, sportowy) ktoś uprawiający wioślarstwo
- ktoś, kto wiosłuje
pedayung
/
vʲir/
noun
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi
pusaran
pronoun
stan w Stanach Zjednoczonych;
Virginia Barat
/
ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
- (informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora
- możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny
maya
/
ˈvʲirus/
noun
- (mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
- (informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;
virus
/
ˌvʲirusɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;
virologi
/
vʲiˈrufka/
noun
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie laboratoryjne lub przemysłowe do separacji mieszanin metodą wirową;
- (lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) urządzenie służące do wytwarzania przeciążeń, składające się z długiego ramienia, na końcu którego znajduje się kabina;
- (pszczelarstwo, pszczelarski) urządzenie do pozyskiwania miodu z plastra
pemusing
/
ˈvʲiɕɛ̇t͡ɕ/
verb
- być przymocowanym do czegoś od góry
- dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać
- umierać na szubienicy
- znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią
gantung
/
ˈvʲiɕɔr/
noun
(książkowy) spory, okazały wisiorek
liontin
/
ˈvʲiʃnu/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu
Wisnu
/
ˈvʲiswa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Polsce;
Sungai Vistula
Vistula
/
ˌvʲitãˈmʲĩna/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;
vitamin
noun
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalna w wodzie witamina niezbędna do syntezy kolagenu, wchłaniania żelaza oraz prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego
vitamin C
/
ˈvʲitat͡ɕ/
verb
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś
sambut
/
vʲiˈtrɨ̃na/
noun
- duże okno sklepu przeznaczone na ekspozycję towaru;
etalase
- (informatyka, informatyczny) strona internetowa, zwykle komercyjna, eksponująca coś, np. strona sklepu internetowego
situs
noun
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych;
vivarium
/
ˈvʲiza/
noun
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;
visa
/
ˌvʲizɛˈrũnɛk/
noun
pierwowzór, odbicie, obraz
film
noun
- obraz, plan czegoś stworzony w czyjejś wyobraźni
- widzenie, przywidzenie
visi
adjective
dostrzegalny wzrokiem
visual
/
vʲiˈzɨta/
noun
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych
kunjungan
/
ˌvʲizɨˈtufka/
noun
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi
kartu nama
/
vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) oddziaływanie między atomami;
pertautan
/
vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɛ/
noun
(chemia, chemiczny) każde trwałe połączenie dwóch atomów;
ikatan kimia
/
vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ ˌkɔvalɛ̃nˈt͡sɨjnɛ/
noun
(chemia, chemiczny) rodzaj wiązania chemicznego;
ikatan kovalen
/
vʲjɔ̃w̃ˈzãnka/
noun
pęk związanych razem kwiatów
buket
/
ˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ/
verb
splatać, tworząc węzeł
mengikat
/
ˈvʲjɔ̃w̃ska/
noun
pewna liczba jednakowych, zwykle podłużnych przedmiotów, ułożonych razem i związanych;
bundel
/
vʲit͡ɕ/
verb
tworzyć coś splatając z wici (1.1), np. koszyk, wianek, gniazdo
anyam
/
ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕt͡ɕ/
noun
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa
mayoritas
/
vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ/
noun
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności
penjara
/
ˌvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲˈːit͡stfɔ/
noun
(urzędowy) system odbywania kary pozbawienia wolności, także ogół zakładów karnych;
penologi
/
ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ/
noun
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia
tahanan
tawanan
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;
tahanan politik
verb
trzymać kogoś w więzieniu (także przenośnie)
memenjarakan
noun
- stan posiadania czegoś wspólnego
hubungan
- to, co łączy jednostki ze sobą
ikatan
/
ˈvʲiɕɲa/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;
- (spożywczy) owoce wiśni (1.1)
pohon ceri
noun
miejsce, przez które można dokądś wjechać
mempesona
verb
jadąc, wpadać na jakiś obiekt
kena
adjective
- (matematyka, matematyczny) o funkcji: taka, że jej wykres znajduje się pod styczną w każdym punkcie
- taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie
cekung
/
ˈfkrutt͡sɛ/
adverb
w niedługim czasie, w najbliższym czasie
tidak lama lagi
/
fkrɛ̃nt/
noun
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;
sekrup
/
fkwat/
noun
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze)
kontribusi
/
ˈfkwatka/
noun
to, co wkłada się między jakieś powierzchnie, zwykle w celu wypełnienia, izolacji lub jako uzupełnienie czegoś
insersi
/
vʲɲikˈlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, kto wnikliwy, dociekliwy, uważny
diskriminasi
/
ˈvʲɲɔsɛk/
noun
- pomysł, propozycja, projekt złożony do dyskusji i podjęcia decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu
formulir
- wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania
kesimpulan
/
ˈvnɔɕit͡ɕ/
verb
przemieszczać coś w górę lub w pewne miejsce
menyunting
/
ˈvnut͡ʃka/
noun
córka syna lub córki
cucu
/
vnuk/
noun
syn córki lub syna
cucu
/
ˈvnɛ̃ŋka/
noun
- (anatomia, anatomiczny) rodzaj szczeliny lub zagłębienia na powierzchni narządu, przez który wchodzą lub wychodzą naczynia krwionośne, naczynia limfatyczne, nerwy
- zagłębienie w ścianie, murze
reses
/
ˈvnɛ̃nṭʃɛ/
noun
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś
dalam
/
ˈvɔda/
noun
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;
air
noun
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;
air belanda
/
ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna/
noun
naturalna woda lecznicza;
air mineral
noun
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;
air belanda
noun
woda pozbawiona lub zawierająca stosunkowo niewielkie ilości soli
air tawar
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;
air suci
/
ˈvɔdʲɲik/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;
Akuarius
adjective
zawierający zbyt dużo wody
berair
/
ˈvɔdnɨ/
adjective
- (sport, sportowy) odbywający się w wodzie
- nawiązujący do wody lub innych cieczy
- poruszający się po wodzie
- poruszany wodą lub inną cieczą
- żyjący w wodzie lub na wodzie
buang air kecil
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) gromadzenie się przesięku w jamie otrzewnej;
asites
noun
(medycyna, medyczny) nadmierne nagromadzenie płynów w układzie komorowym mózgu;
hydrocephalus
/
ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ/
adjective
odporny na działanie wody
anti-air
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru i innego pierwiastka chemicznego;
hidrida
/
vɔˈdɔrɔst/
noun
(botanika, botaniczny) miękka roślina rosnąca w wodzie;
rumput laut
/
vɔˈdɔspat/
noun
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki
air terjun
/
ˌvɔdɔˈvãɲɛ/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opuszczanie statku do wody po zbudowaniu lub remoncie;
peluncuran
/
ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;
perairan wilayah
/
ˈvɔdur/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;
hidrogen
zat air
/
vɔˈjɛ̃nːɨ/
adjective
związany z wojną, odnoszący się do wojny
perang
tempur
/
ˌvɔjɛˈvut͡stfɔ/
noun
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;
propinsi
/
ˈvɔjna/
noun
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;
perang
/
ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;
perang saudara
/
ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska/
noun
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;
Perang Troya
/
vɔˈjɔvʲɲik/
noun
ten, który walczy
pendekar
/
ˈvɔjskɔ/
noun
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie
tentara
angkatan bersenjata
/
vɔjˈskɔvɨ/
adjective
związany z wojskiem, dotyczący wojska
militer
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;
Vojvodina
/
vɔk/, /
wɔk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) głęboka patelnia w kształcie misy używana w kuchniach azjatyckich;
wajan
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem
lisan
/
ˈvɔla/
noun
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem
hendak
/
ˈvɔlaʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Boötes
noun
- (medycyna, medyczny) patologia tarczycy, np. powiększenie gruczołu lub lokalizacja narządu za mostkiem
gondok
- (zoologia, zoologiczny) rozszerzenie przełyku służące do przechowywania i przenoszenia pokarmu
tembolok
/
ˈvɔlfrãm/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;
wolfram
/
ˈvɔlnɛ ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ/
noun
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników;
peranti bebas
/
ˈvɔlnɔɕt͡ɕ/
noun
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
kebebasan
/
ˈvɔlnɨ/
adjective
- mogący postępować zgodnie z własną wolą
- nieobciążony czymś niekorzystnym
bebas
/
ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk/
noun
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);
pasar bebas
noun
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna
kesukarelaan
/
ˌvɔlɔ̃nˈtarʲjuʃ/
noun
osoba, która bez wynagrodzenia i dobrowolnie poświęca czas dla innych
relawan
/
vɔlt/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;
volt
/
vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ/
noun
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego;
voltmeter
/
vɔˈlũmʲĩn/
noun
pojedynczy egzemplarz książki
jilid
/
ˈvɔ̃mbat/
noun
(zoologia, zoologiczny) australijski torbacz o brunatnoszarej sierści;
wombat
/
ˈvɔrɛk/
noun
- miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;
karung
- (geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich
memacu
noun
- (przenośnie, przenośnia) osoba regularnie dręczona fizycznie, na której ktoś się wyżywa
- (sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego
samsak
/
vɔsk/
noun
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;
lilin
malam
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca do budowania plastrów;
lilin lebah
/
ˈvɔtũmʲ ˌɲɛ<sup>w</sup>ufˈnɔɕt͡ɕi/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) uchwała wyrażająca niezadowolenie z działań ministra, rządu, zarządu spółki etc.;
mosi tak percaya
/
ˈvɔwat͡ɕ/
verb
- przekazywać coś krzykiem
bentak
- wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie
memanggil
- nazywać kogoś
panggil
/
ˌvɔwɔˈvʲĩna/
noun
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;
daging sapi
/
ˈvɔwɨ̃ɲ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;
Volhinia
/
vɔ̃ɲ/
noun
(chemia, chemiczny) bodziec działający na zmysł powonienia
bau
/
vɔʑˈɲit͡sa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Auriga
/
vɔʑˈɲit͡sa/
noun
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;
kusir
noun
(dawniej, dawny) niższy urzędnik sądowy
juru sita
/
ˈfpadat͡ɕ/
verb
przemieszczać się do wnętrza czegoś
musim gugur
/
fpaˈtrɨvat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
uważnie i długo patrzeć
tataplah
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rejestracja w księdze urzędowej
- umieszczenie zapisu w jakimś tekście
ayat
/
ˈfpʲisat͡ɕ/
verb
- dopisać swoje nazwisko na listę
- umieścić osobiste pozdrowienia w pamiętniku, księdze pamiątkowej
laras bahasa
verb
ćwiczeniami wdrażać kogoś, coś do czegoś
gembleng
/
fprɔˈvad͡zat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) umieszczać dane w programie, pamięci komputera
memasukkan
/
ˌfprɔvaˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
wstęp, prolog ((na przykład) w utworze literackim)
introduksi
noun
wpłacenie pieniędzy
deposito
simpanan
/
fpwɨf/
noun
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś
pengaruh
/
ˈfpwɨvat͡ɕ/
verb
- sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ
memengaruhi
- o ciekach wodnych: mieć ujście
mengalir
/
fpwɨˈvɔvɨ/
adjective
mający duży wpływ, autorytet
berpengaruh
/
ˈvrat͡sat͡ɕ/
verb
- przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio
- ponawiać myśl lub temat, o którym mówiło się lub myślało wcześniej
- cofać się, robić kilka kroków wstecz
pulang
/
vraˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;
kesan
/
vraʒˈlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) zdolność odbierania bodźców poprzez zmysły
kepekaan
/
vraʒˈlʲivɨ/
adjective
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe
peka
/
ˈvrɛdnɨ/
adjective
(potocznie, potoczny) pełny podłości, fałszu
nilai tengah
/
ˈvrɛʃʲt͡ɕɛ/
adverb
nareszcie, w końcu
akhirnya
/
ˈvrɔt͡swaf/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;
Wrocław
/
ˈvrɔɟi/
adjective
- właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy
berniat jahat
- o państwie: będący wrogiem, będący w stanie wojny z innym państwem
musuh
/
ˈvrɔ̃na/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;
burung gagak
gagak
/
ˈvrɔta/
noun
wielkie drzwi frontowe
gerbang
/
vʒask/
noun
bardzo głośny krzyk
bentakan
/
ˈvʒava/
noun
(przenośnie, przenośnia) wzburzenie, zamieszanie
agitasi
/
ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ/
noun
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
September september
September
september
/
ˈvʒɛʃt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
krzyczeć bardzo głośno i intensywnie
mengaung
/
vʒɛt͡ɕ/
verb
(fizyka, fizyczny) gotować się, bulgotać od gorąca
mendidih
/
ˈvʒut͡sat͡ɕ/
verb
rzucając, umieszczać coś w czymś
lontar
/
vʒut/
noun
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;
borok
/
ˈvrubɛl/
noun
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;
burung gereja
burung pipit
pipit
/
vruk/
noun
- nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
- państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska
musuh
noun
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu
nubuat
nujuman
ramalan
noun
(ezoteryka) osoba zajmująca się wróżeniem
cenayang
/
vruˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wróżyć; (ezoteryka) przepowiadanie przyszłości
ramal
/
ˈvruʃka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;
peri
/
ˈvrɛ̃n͇t͡ʃat͡ɕ/
verb
dawać coś komuś, najczęściej do rąk własnych, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny
menyampaikan
/
fsat/
noun
porcja materiałów wsadzana jednorazowo do jakiegoś urządzenia
lompok
/
ˈfsxɔdʲɲi/
adjective
- dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym
- mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód
timur
/
ˈfsxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
wychodzić zza horyzontu, zjawiać się na niebie (głównie o ciałach niebieskich)
bertambah
/
fsxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;
timur
noun
zjawisko wyłaniania się słońca zza horyzontu
matahari terbit
noun
= (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyłączna strefa ekonomiczna;
ZEE
/
ˈfʲɕadat͡ɕ/
verb
wchodzić do środka lokomocji
menyunting
verb
zwrócić czyjąś uwagę na coś
menunjuk
/
fskaˈzɨvat͡ɕ/
verb
- o przyrządach pokazywać wartość wielkości mierzonej
diri
- pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje
menunjuk
/
fskaˈzufka/
noun
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;
jarum
/
ˈfskaʑɲik/
noun
(statystyka, statystyczny) liczbowe przedstawienie pewnej wielkości
indikator
/
ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ/
noun
cecha, tego kto jest wspaniałomyślny; cecha tego, co jest wspaniałomyślne
kedermawanan
/
fspãˈɲawɨ/
adjective
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym
agung
/
ˈfsparʲt͡ɕɛ/
noun
udzielenie pomocy
tunjangan
/
ˈfspʲjɛrat͡ɕ/
verb
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę
menopang
/
fspɔ̃ˈmaɡat͡ɕ/
verb
- pomagać, wspierać materialnie; udzielać pomocy materialnej osobie, instytucji
- wspierać urządzenie
mendukung
/
fspɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ/
verb
- sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości
mengenangkan
- mówić mimochodem, wzmiankować
menyebut
/
fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
obraz przeszłości w pamięci
kenang-kenangan
noun
udzielenie pomocy
membantu
/
fspulˈnɔta/
noun
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami
persemakmuran
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahamów jako państwa
Persemakmuran Bahama
/
fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;
Persemakmuran Negara-Negara Merdeka
/
ˈfspulnɨ/
adjective
- należący lub używany przez kilka osób
awam
- charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy
sama
pierwszy człon wyrazów złożonych, wskazujący na wspólną z kimś cechę, na wspólne działanie itp.
ko-
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest współbieżne; cecha tych, którzy są współbieżni
konkurensi
/
fspuwˈt͡ʃɛsnɨ/
adjective
- istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy
- taki, który istnieje lub ma miejsce w tym samym czasie z innym
kontemporer
/
fspuwˈt͡ʃut͡ɕɛ/
noun
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym
belas kasih
/
ˈfspuwt͡ʃut͡ɕ/
verb
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą
berbelas kasihan
bersimpati
membelas kasihan
menaruh simpati
mengasihi
menyantun
noun
(matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego
hasil bagi
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od współistnieć
koeksistensi
/
ˌfspuwlɔˈkatɔr/
noun
ktoś, z kim się wspólnie mieszka
rekan gedung
/
fspuwˈprat͡sa/
noun
wspólne działanie kilku podmiotów
gotong-royong
/
ˌfspuwpraˈt͡sɔvat͡ɕ/
verb
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu
kerjasama
/
ˌfspuwpraˈt͡sɔvʲɲik/
noun
osoba lub inny podmiot pracujący wspólnie z inną osobą lub podmiotem
kolaborator
/
ˈfstavat͡ɕ/
verb
- zmieniać pozycję ciała z leżącej lub siedzącej do stojącej
bangun
- wychodzić z posłania po śnie lub odpoczynku
bertambah
/
fstɛt͡ʃ/
adverb
do tyłu (w czasie lub przestrzeni)
dukung
adjective
- świadczący o zachowywaniu umiaru
sedang
- zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego
sedang
segan
/
fsṭʃɔ̃w̃s/
noun
- (medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.;
- silne, gwałtowne drgnięcie
kejutan
/
fstrɛ̃nt/
noun
intensywne uczucie niechęci, odraza;
kejijikan
/
ˈfstrɛ̃ntnɨ/
adjective
wywołujący obrzydzenie
karatan
/
fstɨt/
noun
- (psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;
- uczucie onieśmielenia, zażenowania
kenistaan
/
ˈfstɔ̃mpʲit͡ɕ/
verb
- przyjść z krótką wizytą w pewnym celu
memasukkan
- wejść w szeregi jakiejś organizacji lub grupy
naik
/
ˈfstɔ̃w̃ʃka/
noun
ozdobny, wąski pasek tkaniny
pita
/
fstɛ̃mp/
noun
- w tytułach książek i nazwach wykładów: podstawowe zagadnienia
introduksi
- początkowy, wydzielony fragment książki, opisujący cel, historię jej powstania i wprowadzający w treść
kata pengantar
noun
artykuł wstępny
editorial
verb
sunąć czymś, umieszczać to gdzieś
meleleh
verb
ssąc, wciągać coś
menuntut
/
fʃɛxˈmɔt͡snɨ/
adjective
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko
mahakuasa
/
ˌfʃɛxɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ/
noun
obecność, występowanie wszędzie; cecha tego co wszechobecne
mahahadir
adjective
obejmujący możliwie jak najwięcej aspektów czegoś
komprehensif
adjective
(książkowy) wiedzący wszystko
maha tahu
/
ˈfʃɛxʲɕfʲjat/
noun
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;
alam semesta
/
ˈfʃɛlʲci/
pronoun
dotyczący wszystkich aspektów; każdy; wszystek
setiap
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formuła zamieszczana na książkach, płytach itp., zabraniająca ich publikowania przez inne wydawnictwa;
hak cipta dilindungi undang-undang
/
ˈfʃɨst͡sɨ/
indefinitePronoun
ogół ludzi z danego zbioru
sama
/
ˈfʃɨstɛk/
pronoun
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic
seluruh
/
ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvad͡zɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu/
proverb
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby
banyak jalan menuju Roma
/
ˈfʃɨstkɔ/
indefinitePronoun
ogół rzeczy i spraw
semuanya
/
ˈfʃɛ̃ɲd͡ʑɛ/
adverb
w każdym miejscu
di mana-mana
/
ˈftɛdɨ/
pronoun
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie
saat itu
/
ˈftɔrɛk/
noun
drugi dzień tygodnia
Selasa
hari selasa
/
ˈftrɔ̃nt͡sat͡ɕ/
verb
pozbawić kogoś wolności
memasang
/
ˈftɨt͡ʃka/
noun
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;
colokan
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia synkretyczna łącząca rdzenne wierzenia ludów Afryki z elementami katolicyzmu, popularna zwłaszcza na Haiti;
voodoo
noun
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) personifikacja rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki;
Paman Sam
/
ˈvujɛk/
noun
- brat ojca (= stryj)
om
- brat matki
paman
/
vulˈɡarnɨ/
adjective
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański
cabul
/
ˈvulkãn/
noun
- forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)
gunung berapi
- (geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
gunung berapi
gunung api
/
ˌvulkãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z wulkanami i ich aktywnością
vulkanik
noun
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;
vuvuzela
acronym
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) ogólnoświatowa sieć usług elektronicznych udostępniająca dokumenty przy pomocy łącz;
WWW
/
vɨ/
personalPronoun
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy
kalian
/
vɨˈbat͡ʃat͡ɕ/
verb
dawać przebaczenie, odpuszczać winę
memaafkan
/
vɨˈbʲjɛlat͡ʃ/
noun
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;
pemutih
/
vɨˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
dokonywać wyboru
pilih
verb
- (metaloznawstwo, metalurgia) produkować monety, odznaki lub biżuterię przy pomocy uderzeń właściwym przedmiotem, modelując metal i / lub ozdabiając czym
- (technologia, technika, techniczny) o przyrządach wskazywać czas, rytm, takt, tempo lub liczbę czego
berdenyut
/
vɨˈbʲitnɨ/
adjective
wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny, niezwykle uzdolniony
menonjol
/
ˈvɨbʲit͡ɕ/
verb
o zegarze: biciem oznajmić godzinę
serang
/
vɨˈbɔrt͡sa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach
pemilih
/
vɨˈbɔrt͡ʃɨ/
adjective
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami
pemilihan
/
vɨˈbɔrɨ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;
pemilihan
noun
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania
keeksentrikan
kejahatan
kejahilan
kenakalan
kesintingan
/
vɨˈbʒɛʒɛ/
noun
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;
pantai
/
vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕt͡ɕi swɔ̃ˈɲɔvɛj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Pantai Gading
/
ˈvɨbux/
noun
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej
ledakan
/
ˈvɨbur/
noun
- wybranie jednej z wielu możliwości
- coś, co zostało wybrane
- szeroka możliwość wyboru (1.1)
- wybieranie jakiejś osoby na stanowisko
pilihan
noun
(handel, handlowy) wyznaczanie ceny czegoś
valuasi
/
vɨˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
- (zobacz) wyjść (aspekt dokonany)
- być skierowanym na coś
keluar
/
ˌvɨxɔˈvãɲɛ/
noun
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie
asuh
/
ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨt͡ʃnɛ/
noun
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka;
pendidikan jasmani
/
ˌvɨxɔˈvaft͡sa/
noun
osoba opiekująca się dzieckiem lub grupą dzieci (w szkole, przedszkolu, domu dziecka itp.)
konselor
/
ˌvɨxɔˈvɨvat͡ɕ/
verb
- kształtować czyjś charakter i zachowanie, zapewniać komuś opiekę do momentu osiągnięcia przez niego samodzielności
- nauczać kogoś pewnej czynności lub zawodu
acung
/
vɨˈxfalat͡ɕ/
verb
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał
berbual
/
ˌvɨxfɨˈtɨvat͡ɕ/
verb
łapać, chwytać, wyłapywać
sambut
/
ˈvɨt͡ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wyć
lolong
/
vɨˈt͡ɕɛt͡ʃka/
noun
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych
perjalanan
noun
wydostawanie się płynnie na zewnątrz
aliran
/
vɨˈt͡ɕɛkat͡ɕ/
verb
o cieczy, płynie: sącząc się, wylewać się z jakiegoś zbiornika
ambruk
/
ˌvɨt͡ɕɛˈrat͡ʃka/
noun
- mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;
keset
- (motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;
penghapus kaca
/
vɨˈt͡ɕɛrat͡ɕ/
verb
usuwać z czegoś nalot lub osad przez pocieranie
hapus
verb
żłobić w czymś znaki
inden
verb
- (potocznie, potoczny) wymuszać maksymalną sprawność
- oddzielać od czego płynną zawartość poprzez ściskanie
abklats
/
ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
- (chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem;
ekstrak
- urządzenie lub układ urządzeń do wyciągania czegoś lub kogoś na jakąś wysokość
lift
- (potocznie, potoczny) streszczenie, krótka notatka przedstawiająca dany tekst
sari
- (medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne stosowane w ortopedii do nastawiania złamań i zwichnięć, korygowania zniekształceń i wad postawy (np. skrzywienia kręgosłupa);
traksi
/
ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ/
noun
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;
chairlift
noun
- (medycyna, medyczny) usunięcie tkanek lub narządu cięciem chirurgicznym
- czynność mająca za cel usunięcie cięciem jakiejś części z całości
eksisi
verb
- zabierać coś, co było uprzednio dane
- rezygnować z czego
membatalkan
/
ˌvɨt͡ʃɛrˈpɨvat͡ɕ/
verb
zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania
gas buangan
/
ˈvɨt͡ʃɨ̃n/
noun
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego
prestasi
/
vɨˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: wyczyszczać
jelas
noun
cecha tego, co wydajne
produktivitas
verb
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii
mendeportasi
/
vɨˈdãɲɛ/
noun
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego
isu
/
ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
- to, co się stało
- ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną
kejadian
/
ˌvɨdaˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wydawać
belanja
/
vɨˈdavat͡ɕ/
verb
wydatkować pieniądze w celu zakupu czegoś
membelanjakan
noun
- instytucja zajmująca się wydawaniem produktów medialnych
- osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu
penerbit
/
ˌvɨdavʲˈɲit͡stfɔ/
noun
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki
penerbit
noun
(technologia, technika, techniczny) wydmuchnięcie poza cylinder mieszaniny gazów, pyłów i spalin
gas buangan
/
ˈvɨdma/
noun
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;
bukit pasir
/
ˈvɨdra/
noun
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;
berang-berang
/
ˈvɨdruk/
noun
efekt pracy drukarki, telefaksu lub innego urządzenia drukującego
hasil cetak
/
ˈvɨd͡ʑaw/
noun
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę
fakultas
noun
- (medycyna, medyczny) wyciek substancji powstających w stanie chorobowym
duh
- (biologia, biologiczny) substancja fizjologiczna produkowana przez komórki gruczołowe
sekret
adjective
wyraźnie długi
memanjang
/
vɨˈdwuʒɨt͡ɕ/
verb
- uczynić dłuższym w czasie, przedłużyć
- uczynić dłuższym w przestrzeni, wyciągnąć, rozciągnąć wzdłuż
baring
/
ˌwɨɛksplɔaˈtɔvat͡ɕ/
verb
- doprowadzić coś do całkowitego zużycia poprzez używanie przez dłuższy czas
- pozbawić teren złóż lub innych zasobów naturalnych
gas buangan
verb
zmuszać do opuszczenia jakiegoś miejsca
membuyarkan
verb
tracić ważność
kedaluwarsa
adjective
mający zakrzywiony kształt
lengkung
/
ˈvɨɡlɔ̃nt/
noun
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu
penampilan
noun
odpowiadające komuś warunki mieszkania, przebywania; to, co zaspokaja czyjeś potrzeby
kenyamanan
/
vɨˈɡrãna/
noun
zwycięstwo
kemenangan
/
vɨˈɡrɨvat͡ɕ/
verb
- grając w coś, zdobywać wygraną
- o losach loteryjnych: gwarantować wygraną
- zdobywać pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonywać przeciwników, odnosić zwycięstwo
memenangkan
/
ˌvɨɡvʲizˈdɨvat͡ɕ/
verb
wyśmiewać, wyszydzać kogoś; wyrażać niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany))
berdesing
/
ˌvɨɡwaˈd͡zãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wygładzać
penghalusan
/
ˈvɨɡwɔs/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) pozycja końcowa wyrazu lub sylaby
koda
/
vɨˈjäɕɲät͡ɕ/
verb
czynić coś zrozumiałym
menjelaskan
/
ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym
penjelasan
/
vɨˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ/
verb
opuszczać jakieś miejsce, przemieszczać się, udać się w inne miejsce
Berangkat
/
vɨˈjɔ̃ntɛk/
noun
- fragment, wycinek tekstu
mencuplik
- (informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu
- coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
pengecualian
/
ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ/
adjective
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem
spesial
/
ˈvɨjɕt͡ɕɛ/
noun
droga lub otwór, którym się wychodzi
jalan keluar
adjective
dotyczący miejsca, z którego się wychodzi
luar
/
vɨjɕt͡ɕ/
verb
- opuścić jakieś miejsce
- zakończyć pobyt w jakimś miejscu
berjalan-jalan
verb
usunąć gruczoły rozrodcze
mengebiri
/
ˈvɨkas/
noun
pismo zawierające wyliczenie osób, rzeczy, elementów, czynności, zdarzeń itp. mających jakąś wspólną cechę
daftar
/
ˌvɨkaˈwat͡ʃka/
noun
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;
tusuk gigi
/
vɨˈkluvat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
(zoologia, zoologiczny) (zootechnika, zootechniczny) wydostawać się z jaja
palka
/
ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać
fisibilitas
/
ˌvɨkɔ̃ˈnãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wykonać
kinerja
/
ˌvɨkɔ̃ˈnaft͡sa/
noun
ten, który wykonuje, urzeczywistnia, wprowadza w czyn
anemer
/
ˌvɨkɔ̃nɨˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wykonywać
persembahan
/
ˌvɨkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ/
verb
- urzeczywistniać, zrealizować, uczyniać, spełniać coś, wprowadzać coś w czyn, doprowadzać coś do skutku
bikin
- formalnie: spełniać pewne obowiązki
menjalankan
/
ˌvɨkɔˈpɨvat͡ɕ/
verb
utworzyć dół poprzez kopanie, wydobywanie ziemi
gali
verb
(przenośnie, przenośnia) usuwać coś złego, niepożądanego
memberantas
/
ˌvɨkɔʒɨˈstãɲɛ/
noun
odniesienie korzyści z czegoś lub kogoś
pemanfaatan
/
ˌvɨkɔʒɨstɨˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wykorzystywać
pemanfaatan
noun
kształtka z brachy do wykrawania ciastek z ciasta
pemangkas
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wykrawania (czyli precyzyjnego wycinania) kształtów z materiałów arkuszowych za pomocą matrycy lub ostrza
pemangkas
/
ˈvɨkrɛs/
noun
graficzne przedstawienie danych, zjawisk, zależności;
tangga lagu
/
vɨˈkrɨvat͡ʃ/
noun
urządzenie, które coś wykrywa
detektor
verb
- ujawniać coś nieznanego lub ukrytego
membeberkan
- stwierdzać obecność czego w czymś poprzez badanie
temu
verb
wydawać okrzyki
bentak
/
vɨˈkʃɨcɲik/
noun
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;
interjeksi
kata seru
verb
- skręcąjąc coś mokrego, wyciskać płyn z tego
remas
- kręcąc czymś, zmieniać położenie
- zmieniać kierunek
- kręcąc się, przybierać inne położenie, zmieniać kierunek ruchu
ubah
/
ˌvɨkʃtawˈt͡sɛ̃ɲɛ/
noun
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki
asuh
adjective
będący w dobrym guście, wytworny, wyszukanie elegancki
apik
noun
- (medycyna, medyczny) zmiana chorobowa na skórze lub śluzówce
- (mineralogia, mineralogiczny) skupienie kryształów mineralnych na danej powierzchni
eflorensensi
/
ˈvɨkwat/
noun
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat
kuliah
/
vɨˈkwadat͡ɕ/
verb
- uczyć czegoś, prowadzić wykłady
kuliah
- wyściełać powierzchnię czegoś
lingkup
noun
(matematyka, matematyczny) liczba y w zapisie potęgowania x^y
eksponen
/
ˌvɨkwaˈdɔft͡sa/
noun
(edukacja, edukacyjny) osoba prowadząca wykłady na wyższej uczelni
dosen
/
ˌvɨlɛˈɕä̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wylesiać
deforestasi
/
vɨˈlɛvat͡ɕ/
verb
sprawiać, że jakiś płyn wydostaje się z czegoś
membakar
/
ˈvɨlɔt/
noun
dziura przez którą coś wylatuje
gas buangan
verb
machać czymś z pewną siłą w wielu kierunkach
ayun
/
vɨ̃ˈmarwɨ/
adjective
taki, który już wymarł, wyginął
punah
/
vɨ̃ˈmʲjãna/
noun
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego
pertukaran
/
ˈvɨ̃mʲjar/
noun
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni;
matra
noun
cecha tego, co wymienialne
kebertukaran
verb
- określać wielkość czegoś przydzielonego komuś
berdampak
- określać cel
membidik
/
ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvat͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka
muntah
/
vɨ̃ˈmʲjɔtɨ/
noun
gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka poprzez przełyk i jamę ustną;
muntah
/
ˈvɨ̃mʲjɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;
ambing
/
vɨ̃ˈmɔva/
noun
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;
lafal
pengucapan
ucapan
lafalan
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na zmuszeniu osoby do określonego zachowania stosując przemoc lub groźby
pemerasan
noun
wykrętne usprawiedliwienie
dalih
verb
- (potocznie, potoczny) wpadać na jakiś pomysł podczas myślenia
- odkrywać coś nowego, tworzyć coś po raz pierwszy
meciptakan
- znajdować coś po pewnym czasie czy wysiłku, często w sposób powtarzalny
temu
/
ˌvɨ̃najˈmɔvat͡ɕ/
verb
- korzystać z czyjejś własności w zamian za opłatę
menyewa
- zezwalać komuś na korzystanie ze swojej własności w zamian za opłatę
menyewakan
/
ˌvɨ̃naˈlast͡sa/
noun
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł
penemu
/
ˌvɨ̃naˈlazɛk/
noun
coś, co wynaleziono;
invensi
verb
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane
meciptakan
/
ˈvɨ̃ɲik/
noun
rezultat, skutek
hasil
/
vɨ̃ˈɲikat͡ɕ/
verb
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek
buah
noun
miejsce górujące nad otoczeniem
bertambah
/
vɨ̃ˈɲɔswɨ/
adjective
dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych
angkuh
/
ˌvɨɔˈbraʑɲa/
noun
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;
imajinasi
/
ˌvɨɔˈbraʒat͡ɕ/
verb
tworzyć obraz czegoś nieznanego w swojej wyobraźni, umyśle (zwykle przez porównanie z czymś znanym)
bayangkan
/
ˌvɨɔˈdrɛ̃mbʲɲät͡ɕ/
verb
czynić odrębnym lub wyrazistym
memencilkan
verb
przedstawiać lub odbierać coś w sposób przesadny
melebih-lebihkan
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów w USA;
Wyoming
/
vɨˈpadɛk/
noun
- to, co wydarzyło się lub wydarzy w przyszłości, zdarzenie
gerak jatuh
- nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał
kecelakaan
/
vɨˈpalat͡ɕ/
verb
- zrobić dziurę za pomocą wysokiej temperatury
membakar
- strzelać z broni palnej
tembak
noun
(pogardliwie, pogardliwy) mężczyzna, który celowo doprowadza partnerkę do stanu chorobliwej otyłości, w którym jej życie i funkcjonowanie jest w pełni od niego zależne
pengumpan
/
ˌvɨpɔˈsaʒɨt͡ɕ/
verb
dać posag córce wychodzącej za mąż
dianugerahi
/
ˌvɨpɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
zawiadomienie o rozwiązaniu umowy, np. o pracę
pengusiran
/
vɨpɔˈvʲjɛd͡ʑi/, /
vɨˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane
penglihatan
verb
- udostępniać na jakiś czas
meminjam
- brać do tymczasowego użytkowania
menyewakan
noun
(edukacja, edukacyjny) pisemna praca ucznia na zadany temat
esai
/
ˌvɨpraˈsɔvat͡ɕ/
verb
wygładzić tkaninę za pomocą gorącego żelazka
menyetrika
/
vɨˈprava/
noun
- grupa osób wyposażona w odpowiedni ekwipunek udająca się w podróż
- podróż w celach naukowych, wojennych lub turystycznych
ekspedisi
- (potocznie, potoczny) wycieczka
partai
/
vɨˈpʃɛd͡zat͡ɕ/
verb
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc)
lampau
/
vɨˈpukwɨ/
adjective
- (matematyka, matematyczny) o funkcji: taka, że jej wykres znajduje się nad styczną w każdym punkcie
- łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś
cembung
verb
zmuszać do opuszczenia jakiegoś miejsca
membuyarkan
/
vɨˈpwat͡sat͡ɕ/
verb
pobierać pieniądze z konta
membatalkan
verb
- być skutkiem czegoś
buah
- płynąc, opuszczać dane miejsce
membuat marah
- wydostawać się na powierzchnię (np. wody)
muncul
/
vɨˈrabʲjät͡ɕ/
verb
tworzyć coś
bikin
verb
- rozwijając się, pojawić się lub kształtować się na czymś
anakan
- (o cieście) zwiększać swoją objętość wskutek fermentacji
- ukazywać się wyraźnie nad powierzchnią
bertambah
- stawać się większym lub dojrzalszym
kembang
/
ˈvɨras/
noun
- przejaw stanu emocjonalnego człowieka, mający odzwierciedlenie w mimice lub rysach twarzy
- wymowa / odbicie / uzewnętrznienie, przejaw
curahan
- (językoznawstwo, językoznawczy) symbol fonetyczny (ciąg głosek) lub graficzny (znak lub ciąg znaków), niosący określone znaczenie bądź pełniący funkcję składniową;
kata
noun
emocje ukazujące się na czyjeś twarzy nadające jej dany wygląd
ekspresi wajah
/
vɨˈraʑnɨ/
adjective
taki, który jest przejrzysty, zrozumiały, jasny, wyrazisty
jelas
/
ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
- (informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość
- (logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej
ruas
- (językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy
ungkapan
/
ˈvɨrɔk/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie sprawę będącą przedmiotem postępowania sądowego;
keputusan hukum
/
vɨˈrɔstɛk ˌrɔbat͡ʃˈkɔvɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;
apendiks
adjective
podchodzący ze zrozumieniem do czyjegoś niewłaściwego postępowania i skłonny wybaczać
lunak
/
vɨˈruʃat͡ɕ/
verb
ruszać w drogę
membuat marah
noun
(książkowy) dziura, wyłom
wanprestasi
/
vɨˈʒut͡ɕit͡ɕ/
verb
pozbyć się czegoś
buang
noun
gwałtowne rzucenie lub wyciągnięcie
banting
noun
osobnik represyjnie wykluczony z danej społeczności
paria
/
ˈvɨrup/
noun
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji
hasil kerajinan
noun
sprawienie, aby coś stało się równe
alinyemen
/
vɨˈruʒʲɲät͡ɕ/
verb
- czynić coś wyrazistym
- zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo
memisahkan diri
/
vɨˈɕadat͡ɕ/
verb
opuszczać pojazd, łódź lub samolot
Berangkat
/
ˌvɨɕaˈdɨvat͡ɕ/
verb
(zoologia, zoologiczny) ogrzewać jaja przed wylęgiem
mengeram
noun
(medycyna, medyczny) płyn surowiczy w jamach surowiczych i w tkankach w przebiegu zapalenia surowiczego;
eksudat
/
vɨˈɕiwɛk/
noun
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś
upaya
/
vɨˈsɔci/
adjective
mający duży wymiar pionowy
tinggi
/
vɨˈsɔkɔ/
adverb
(odprzymiotnikowy) → wysoki
mulia
/
vɨˈsɔkɔɕt͡ɕ/
noun
wymiar pionowy czegoś lub kogoś
mulia
/
ˈvɨspa/
noun
- (przenośnie, przenośnia) miejsce znacznie odróżniające się od całego otoczenia na dużym obszarze
pulau
- (geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;
pulau
nusa
/
ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;
Pulau Natal
/
ˈvɨspa ˈmãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim;
Pulau Man
pronoun
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;
Pulau Paskah
adjective
świadczący o sprawności fizycznej dzięki uprawianiu sportu
adjustar
/
ˈvɨspɨ aˈlãnt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii;
Kepulauan Åland
/
ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;
Kepulauan Britania
/
ˈvɨspɨ ˈkuka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;
Kepulauan Cook
/
ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
- (geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)
Kepulauan Canary
Kepulauan Canaria
/
ˈvɨspɨ ˌkɔkɔˈsɔvɛ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Australii na obszarze Wysp Kokosowych (1.2),
- (geografia, geograficzny) grupa wysp na Oceanie Indyjskim na południowy zachód od Sumatry
Kepulauan Cocos (Keeling)
/
ˈvɨspɨ marˈʃala/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;
Kepulauan Marshall
/
ˈvɨspɨ nɔrˈmãnt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;
Kepulauan Channel
/
ˈvɨspɨ ˈɔft͡ʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;
Kepulauan Faeroe
/
ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;
Kepulauan Solomon
/
ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;
Sao Tome dan Principe
/
vɨˈstava/
noun
- miejsce prezentowania towarów w sklepie
etalase
- zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz
pameran
noun
ten, kto dostarcza eksponatów na wystawę, właściciel eksponatów na wystawie
ekshibitor
/
vɨˈstavʲjät͡ɕ/
verb
kłaść coś na widoku, pokazywać
pameran
/
ˌvɨstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
położenie lub skierowanie na zewnątrz, poddając jakiemuś oddziaływaniu
pajanan
/
ˌvɨsṭʃɛˈlʲivat͡ɕ/
verb
powodować lot pocisku – kuli karabinowej, rakiety, strzały itp.
tembak
/
ˌvɨstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
- pojawienie się jakiegoś zjawiska
penampilan
- wygłoszenie przemówienia przed jakimś audytorium
pidato
/
ˈvɨstɛ̃mp/
noun
publiczne odgrywanie roli przez aktora, muzyka lub innego artystę; udział w przedstawieniu, koncercie
penampilan
/
ˌvɨstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ/
verb
- opuszczać jakąś organizację, partię
Berangkat
- odgrywać rolę (w teatrze, filmie)
baca
verb
przemieszczać się na zewnątrz, poza obręb
gelincir
/
ˌvɨsɨˈpʲiskɔ/
noun
miejsce masowego wyrzucania i składowania odpadów
TPA
/
vɨˈsɨwat͡ɕ/
verb
- polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu
- przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych
- nadawać, wydawać z siebie; emitować
kirim
adjective
mający szczególne cechy, rzadko spotykany
canggih
/
ˌvɨʃuciˈvarka/
noun
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www;
mesin pencari
/
vɨˈswãɲːik/
noun
osoba wysłana dokądś w określonym celu
duta
verb
uzyskiwać coś (np. metal, tłuszcz) z innej substancji poprzez topienie i oddzielanie składników
melebur
/
vɨˈtr̥fawɔɕt͡ɕ/
noun
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś
kegigihan
adjective
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu
ngotot
/
ˈvɨṭʃɛʃt͡ʃ/
noun
nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych;
eksoftalmos
/
vɨˈṭʃɨ̃mat͡ɕ/
verb
pozostać w pewnym trudnym, uciążliwym stanie
buah
/
ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɔɕt͡ɕ/
noun
umiejętność zniesienia wielu problemów
ketahanan
/
ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɨ/
adjective
taki, który jest w stanie dużo wytrzymać; wytrwały
bengis
/
ˌvɨtfaˈʒãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wytwarzać
produksi
/
vɨˈtfaʒat͡ɕ/
verb
- produkować na większą skalę, wydawać
- sprawiać, powodować
memproduksi
adjective
pełen elegancji
tepi kota
/
ˈvɨtfur/
noun
efekt aktywności człowieka lub natury
produk
/
vɨˈtfurt͡sa/
noun
ten, kto coś wytwarza, produkuje
pembuat
noun
założenie określające kierunek i sposób działania
garis panduan
verb
walcząc, zdobyć lub osiągnąć coś
memenangkan
/
ˈvɨvʲjat/
noun
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom
wawancara
interviu
tanya jawab
adjective
mający na celu obalenie istniejącego ustroju lub władzy
subversif
noun
nadanie większej wagi
elevasi
/
ˈvɨvus/
noun
wywożenie lub wywiezienie czegoś lub kogoś skądś
ekspor
/
vɨˈznat͡ʃʲɲik/
noun
- (matematyka, matematyczny) jedna z funkcji w algebrze; wyróżnik, za pomocą którego prosto i krótko formułuje się reguły dotyczące istnienia i liczby rozwiązań układu algebraicznych równań liniowych;
- to, co wyznacza coś lub wskazuje na coś
determinan
adjective
odnoszący się do wyznania jako wiary
agamis
/
vɨˈznavat͡ɕ/
verb
wyjawiać, ujawniać coś; zwłaszcza coś, co dotychczas się ukrywało
mengakui
/
vɨˈzvãɲɛ/
noun
trudne zadanie, sytuacja sugerująca chęć zmierzenia się z nią
tantangan
verb
wystąpić, ujawnić się nagle, niespodzianie
muncul
/
vɨt͡ɕ/
verb
- o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach): wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć
- (potocznie, potoczny) o ludziach: fałszywie śpiewać
- o ludziach: przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości
- o obiektach nieożywionych: wydawać głuchy, przeciągły dźwięk
mengaung
/
vɨˈwãɲät͡ɕ/
verb
stać się widocznym
muncul
noun
otwór, wyrwa
wanprestasi
/
vɨˈwud͡ʑit͡ɕ/
verb
podstępnie, chytrze uzyskać coś od kogoś
membodohi
/
vɨˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲɛ/
adverb
- w całości, bez wyjątku
- wyłączając wszystko inne, wszystkich innych
tunggal
/
vɨˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
- (elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie
- (elektryczność) łącznik umożliwiający przerwanie obwodu elektrycznego przy prądzie zwarcia
sakelar
adjective
należący do kogoś jednego lub przysługujący tylko jednej osobie
eksklusif
/
ˈvɨɕt͡ɕik/
noun
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;
pacuan
/
ˈvɨɕt͡ɕiɡ ˈv‿ːɔrkax/
noun
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku
balap karung
/
vɨˈɕt͡ɕiɟi/
noun
współzawodnictwo polegające na przebyciu określonego toru w jak najkrótszym czasie
pacuan
/
vɨˈɕfʲjɛtlat͡ʃ/
noun
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje
layar
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać święceń biskupich albo kapłańskich
tahbis
noun
(meteorologia, meteorologiczny) obszar podwyższonego ciśnienia atmosfery;
antisiklon
/
ˈvɨʃːɔɕt͡ɕ/
noun
przewaga, dominowanie nad kimś lub nad czymś
keunggulan
/
vɨˈʒɨ̃na/
noun
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;
dataran tinggi
verb
wycisnąć ciecz (z tkaniny)
peras
noun
rowek, żłobek, wgłębienie w jakiejś powierzchni
asoy
/
vzaˈjɛ̃mʲɲɛ/
adverb
również, tak samo – w odpowiedzi na czyjeś życzenia
sama-sama
/
vzaˈjɛ̃mnɨ/
adjective
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony
baku
bersama
timbal-balik
verb
(hydrologia, hydrologiczny) podnosić się ponad zwykły poziom
bertambah
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wzburzyć
agitasi
/
ˈvzdɨxat͡ɕ/
verb
głęboko i głośno oddychać, zazwyczaj w celu wyrażenia smutku lub ulgi
mengeluh
/
vzɡlɔ̃nt/
noun
- (najczęściej w liczbie mnogiej) przyczyny, określone aspekty
alas
- branie pod uwagę, liczenie się
konsiderasi
/
ˈvzɡlɛ̃ndɛ̃m/
preposition
wobec czegoś lub kogoś
kontra
adjective
(matematyka, matematyczny) taki, którego największym wspólnym dzielnikiem z inną liczbą jest jeden
relatif prima
/
ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕt͡ɕ/
noun
zależność czegoś od różnych czynników
relativitas
/
ˈvzɡlɛ̃ndnɨ/
adjective
- możliwy do zaakceptowania
- nieodnoszący się do wszystkiego lub wszystkich, np. ludzi, sytuacji, itp.
bertalian
- odniesiony do jakiegoś innego stanu, cechy, wielkości lub ogólnie: rzeczy
relatif
/
ˈvzɡuʒɛ/
noun
(geografia, geograficzny) niewielkie wzniesienie (do stu metrów) o zaokrąglonym szczycie;
bukit
/
vʲʑɔ̇̃ɲt͡ɕ/
verb
- chwycić ręką
- skorzystać z czegoś
- (potocznie, potoczny) wskazuje na niespodziewaną czynność wyrażoną innym czasownikiem, często z dodatkowym znaczeniem nieprzejmowania się opinią innych osób
- (potocznie, potoczny) wzmacnia tryb rozkazujący
mengambil
noun
(fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) przyrząd do zwiększania natężenia lub amplitudy drgań elektrycznych zbudowany z wykorzystaniem tranzystorów lub lamp elektronowych
amplifier
/
vzmɔt͡sʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(elektronika, elektroniczny) stosunek amplitud lub mocy sygnału analogowego wyjściowego do sygnału wejściowego;
amplifikasi
/
vzʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ/
noun
miejsce wyższe od innych w okolicy;
elevasi
noun
(książkowy) cecha bycia wzniosłym; wielkość moralna
elevasi
/
ˈvznɔɕit͡ɕ/
verb
o budynku, górze, maszcie: górować nad okolicą
tower
verb
ponownie zacząć
melanjutkan
/
ˈvzɔʒɛt͡s/
noun
jednostka porównawcza przy wyznaczaniu właściwości
geji
/
vzrɔk/
noun
- (potocznie, potoczny) czyjeś spojrzenie
mieno
- zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu;
penglihatan
/
vzrɔst/
noun
zwiększanie się jakiejś wartości
perkembangan
noun
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim
emosi
keharuan
keibaan
kepiluan
/
vzur/
noun
- kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce)
pola
- zapis matematyczny, fizyczny lub chemiczny
rumus
- schemat, według którego należy postępować
teladan
noun
(chemia, chemiczny) symboliczny zapis przedstawiający skład chemiczny substancji, określający rodzaj i liczbę atomów poszczególnych pierwiastków wchodzących w skład jednej cząsteczki lub jednostki strukturalnej tej substancji
rumus kimia
/
ˈvutka/
noun
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;
vodka
/
vut͡s/
noun
osoba dowodząca dowolną grupą
mayor
/
ˈvuft͡ʃas/
pronoun
- odsyła do okresu czasu, o którym mowa w danej wypowiedzi
- odsyła do sytuacji po spełnieniu określonego warunku
saat itu
/
vus/
noun
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie
otomobil
/
ˈvuzɛk/
noun
- mały pojazd kołowy;
- (zdrobniale) od: wóz
kereta
noun
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;
kereta sorong
/
ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲit͡sʲci/
noun
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;
kursi roda
/
ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ/
noun
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie;
kacung golf
/
ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ/
noun
(motoryzacja) niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy;
truk angkat susun
/
vuw/
noun
(zoologia, zoologiczny) (rolnictwo, rolniczy) wykastrowany samiec bydła domowego;
lembu
/
ˈvɔ̃w̃xat͡ɕ/
verb
badać zapach nozdrzami
menciumi
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna, zwłaszcza bydła, owiec i koni;
antraks
/
ˈvɔ̃w̃sʲci/
adjective
mający niewielką szerokość
sempit
/
ˌvɔ̃w̃skɔtɔˈrɔvɨ/
adjective
(kolejnictwo) mający węziej niż normalnie rozstawione szyny kolejowe
bersepur sempit
/
ˈvɔ̃ntɛk/
noun
- (informatyka, informatyczny) ciąg wiadomości internetowych tworzących konwersację;
- (informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej);
- w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję;
benang
- sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici osnowy; także same nici tworzące ten układ
benang pakan
/
ˈvɔ̃ntpʲit͡ɕ/
verb
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość
meragukan
/
vɔ̃ntˈplʲivɔɕt͡ɕ/
noun
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś
kebimbangan
keraguan
/
vɔ̃nˈtrɔba/
noun
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;
hati
hepar
/
vɔ̃nˈtrupka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z wątróbki (1.1)
hati
/
ˈvɔ̃w̃vus/
noun
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach;
gorge
/
vɔ̃w̃ʃ/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
ular
/
vɛ̃w̃x/
noun
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;
indra pencium
/
ˈvɛ̃ntka/
noun
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;
joran
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie wędzenia
asap
/
ˈvɛ̃ŋʲɟɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
karbon
zat arang
/
ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
lignit
noun
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi;
arang
/
ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ/
noun
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70% pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;
batubara
/
ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲit͡sa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Norma
/
vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Węgrów;
- lekcja węgierskiego (2.1)
Bahasa Hungaria
/
ˈvɛ̃ŋɡlãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu węglowego;
karbonat
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, CaCO3, rozpowszechniony w przyrodzie jako składnik wielu skał osadowych;
kalsium karbonat
/
ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;
karbohidrat
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;
hidrokarbon
/
vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ/
adjective
dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel
batubara
/
ˈvɛ̃ŋɡɔʃ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;
belut
/
ˈvɛ̃ŋɡrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;
Hongaria
/
ˈvɛ̃w̃zɛw/
noun
- (marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii – prędkości wiatrów;
- połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
buhul
/
ˈvwadat͡ɕ/
verb
- o królu, księciu: sprawować nad czymś władzę
memerintah
- (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) szefować, kierować
menangani
/
ˈvwatt͡sa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika
kedaulatan
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;
Vladikavkaz
/
ˌvwadɨˈvɔstɔk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim;
Vladivostok
/
ˈvwad͡za/
noun
- relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą
- (zobacz) władze
- ludzie, którzy rządzą
kekuasaan
verb
dostać się siłą do zamkniętego budynku (pomieszczenia, skrytki, kasy itp.), niszcząc urządzenia zamykające
terobos masuk
/
vwãˈmɨvat͡ʃ/
noun
złodziej dokonujący kradzieży z włamaniem
maling
/
ˈvwasnɔɕt͡ɕ/
noun
- prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
- rzecz posiadana przez kogoś
- właściwość, cecha
harta
/
ˈvwasnɨ/
adjective
- będący w czyimś wyłącznym posiadaniu
- właściwy temu, o kim lub o czym jest mowa
sendiri
/
vwas/
noun
otwór do wchodzenia, szczególnie na statkach
lubang got
/
vwaɕˈt͡ɕit͡ɕɛl/
noun
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność
pemilik
/
vwaɕˈt͡ɕivɔɕt͡ɕ/
noun
cecha, zwykle jakiejś substancji
kepemilikan
/
vwaɕˈt͡ɕivɨ/
adjective
taki, którego cechy są zgodne z określonym gatunkiem, grupą
cocok
/
ˈvwaɕɲɛ/
particle
- …potwierdzająca słuszność przypuszczenia zawartego w pytaniu rozmówcy
- …potwierdzająca to, co powiedział rozmówca, dająca do zrozumienia, że mówiący chciał powiedzieć to samo
tepat
/
ˈvwɔxɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;
Italia
Itali
/
vwɔs/
noun
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;
rambut
/
ˈvwɔsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;
Bahasa Italia
/
ˈvwɔsɨ/
noun
owłosienie głowy ludzkiej
rambut
/
ˈvwut͡ʃʲɲa/
noun
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej
tombak
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec
todak
/
vwuˈt͡ʃɛ̃ŋɡa/
noun
osoba włócząca się po świecie, niemająca stałego miejsca pobytu
tunawisma
noun
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny
fibroma
/
ˈvwuknɔ/
noun
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;
serat
/
ˈvwɔ̃n͇t͡ʃat͡ɕ/
verb
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej
menghidupkan
/
fʲɕt͡ɕɛkˈlʲizna/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;
rabies
/
ˈfʲɕt͡ɕɛkwɔɕt͡ɕ/
noun
bardzo silna negatywna emocja, intensywna złość
angkara
/
ˈjɛtʲi/
noun
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach;
yeti
noun
osoba nagrywająca filmiki wideo i umieszczająca je na serwisie internetowym YouTube;
juru youtube
noun
(spożywczy) półprodukt sojowy wykorzystywany w kuchni jako substytut mięsa, produkowany z białka zbierającego się na powierzchni gotowanego mleka sojowego;
kembang tahu
/
s/, /
z/, /
zet/
preposition
- …wskazujący punkt początku ruchu
- …wskazujący przyczynę
- …wskazujący składnik, materiał
dari
- …opisujący związek
- …wskazujący zawartość
- …wskazujący towarzystwo
dengan
/
s‿t͡saˈwɛɡɔ ˈsɛrt͡sa/
adverb
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia
dengan segenap hati
/
s‿pɔˈvɔdu/
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności
berkah
berkat
demi
gara-gara
oleh sebab
/
s‿pɔˈvrɔtɛ̃m/
adverb
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem
kembali
adverb
będąc przed czymś lub kimś
dahulu
adverb
od przeciwnej strony niż przód
di belakang
/
z‿vɨˈjɔ̃ntʲcɛ̃m/
(zobacz) oprócz
tapi
/
za/
preposition
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem
untuk
adverb
bezpłatnie, gratis
gratis
/
za‿ˈfrʲikɔ/
adverb
(potocznie, potoczny) za darmo
gratisan
/
ˌza‿ɡrãˈɲit͡sɔ̃w̃/
adverb
poza granicami kraju
di luar negeri
/
ˌza‿kratˈkãmʲi/
idiom
(potocznie, potoczny) w więzieniu, w areszcie
di balik jeruji besi
/
ˌzã:ŋɡaʒɔˈvãɲɛ/
noun
postawa osoby, która się w coś angażuje
kontak
adjective
mający udział w tworzeniu czegoś, oddany sprawie
berkomitmen
/
ˌzabarˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś
nada
/
zaˈbarvʲit͡ɕ/
verb
nadać czemuś barwę
rona
/
zaˈbava/
noun
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia
permainan
/
zaˈbafka/
noun
rzecz służąca do zabawy;
mainan
/
zaˈbavnɨ/
adjective
- o wesołym usposobieniu
- wywołujący rozbawienie, śmiech
lucu
/
ˌzabɛˈspʲjɛt͡ʃat͡ɕ/
verb
czynić bezpiecznym
mengamankan
/
ˌzabɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
coś, co chroni przed czymś
langkah pencegahan
/
zaˈbʲit͡ɕɛ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) przerwanie jakiejś czynności lub zjawiska
- odebranie życia człowiekowi lub zwierzęciu
bunuh
verb
czynić starania
sidang
/
ˌzabʲiˈjä̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zabijać
bunuh
/
zaˈbʲijät͡ɕ/
verb
pozbawiać życia
membunuh
/
ˈzabʲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zabijać
membunuh
noun
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu
takhayul
/
zaˈbrãɲät͡ɕ/
verb
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś
melarang
adjective
taki, który jest objęty zakazem
dilarang
/
zaˈbrɔ̃ɲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zabraniać
melarang
pronoun
imię męskie;
Zebulon
/
ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy
gangguan
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne charakteryzujące się głęboko zakorzenionymi, trwałymi, nieprzystosowawczymi wzorcami relacji ze środowiskiem, które powodują trudności w funkcjonowaniu społecznym i behawioralnym;
gangguan kepribadian
/
zaˈbɨtɛk/
noun
budynek lub rzecz, wykonana na tyle dawno, że ma już wartość historyczną;
alat
/
zaˈbujt͡sa/
noun
ktoś, kto zabił lub zabija
pembunuh
/
zaˈbujt͡ʃɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) świetny, wystrzałowy
berlian
- powodujący śmierć
fatal
/
zaˈbujstfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) morderstwo;
pembunuhan
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;
pembunuhan kehormatan
/
zaˈxarʲjaʃ/
pronoun
imię męskie;
Zakharia
adjective
(meteorologia, meteorologiczny) pokryty chmurami
lindap
/
zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;
Tepi Barat
adjective
związany z Afryką Zachodnią; tam położony
Afrika Barat
/
zaˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
częściowo przykrywać lub pokrywać się
tumpang tindih
/
ˌzaxɔˈrɔvat͡ɕ/
verb
stać się chorym, popaść w chorobę
jatuh sakit
/
ˌzaxɔˈvãɲɛ/
noun
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;
penampilan
/
ˌzaxɔˈvaft͡ʃɨ/
adjective
taki, który ma na celu zachowanie dotychczasowego stanu czegoś
konservatif
/
ˌzaxɔˈvɨvat͡ɕ/
verb
być ciągle w posiadaniu czegoś (także w pamięci)
jaga
/
ˈzaxfʲjät͡ɕ/
verb
- (przenośnie, przenośnia) naruszyć stały, ustalony porządek czegoś
- wytrącić z równowagi
melembai
/
ˈzaxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;
barat
/
ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nt͡sa/
noun
zjawisko chowania się słońca za horyzont
matahari terbenam
/
zaˈxwãnːɨ/
adjective
pragnący więcej niż potrzebuje
serakah
adjective
dążący do czegoś za wszelką cenę
gayal
verb
(przenośnie, przenośnia) czynić niejasnym, niezrozumiałym
mega
noun
werbowanie osób chętnych do wojska lub pracy
akad
verb
zatrzymywać się lub zawisać, zahaczywszy o coś
sambut
/
zaˈt͡ʃɨ̃nat͡ɕ/
verb
- przystępować do wykonywania jakiejś czynności
- wchodzić w pewien stan lub okres
- wykonywać jakąś czynność przed inną
- wziąć część z nienapoczętej całości
- mieć swój początek
mulai
/
ˈzat͡ʃɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zaczynać
mulai
/
zat/
noun
- (anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia czworonożnego zwierzęcia
- (potocznie, potoczny) szerokie i tłuste pośladki człowieka
tanjung
/
zaˈdãɲɛ/
noun
coś, co należy wykonać
urusan
/
ˈzadɛk/
noun
(zdrobniale) od: zad
belakang
adjective
wystarczająco dobry
memuaskan
/
ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ/
adjective
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny
puas
/
ˈzadɔɕt͡ɕ/
adverb
(książkowy) wystarczająca ilość czegoś, zaspokajająca pewną potrzebę
memadai
noun
rysa na powierzchni
garuk
noun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna
bertawuran
/
zaˈd͡ʑɛrat͡ɕ/
verb
unosić coś ku górze
bawa
/
zaˈɡatka/
noun
- intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia
kegaiban
rahasia
teka-teki
- łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne
teka-teki
tebakan
noun
cecha tego, co zagadkowe
sifat tdk dimengerti
/
ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
omawiany temat, wątek, problem, kwestia
soal
/
ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ/
adjective
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni
kalah
verb
zniknąć bez śladu; przepaść bez wieści
binasa
adjective
gniewający się
geram
/
ˈzaɡɔ̃n/
noun
(rolnictwo, rolniczy) długi, wąski pas ornego pola, ograniczony równoległymi bruzdami, składający się z kilku lub kilkunastu skib;
pelekat
/
ˌzaɡrãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy
asing
/
ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
coś, co jest niebezpieczne
ancam
adjective
taki, któremu coś grozi
genting
/
ˈzaɡʒɛp/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;
Zagreb
adjective
taki, który nie wie, co czynić dalej, jak postępować w niejasnych dlań okolicznościach
tersesat
/
zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk/
noun
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;
pronomina
kata ganti
noun
(gramatyka) zaimek, który zastępuje wyraz określający osobę gramatyczną lub rzecz
kata ganti orang
/
ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ/
noun
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą
ketertarikan
/
ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ/
adjective
taki, którego dotyczy lub obchodzi poruszana sprawa
tertarik
/
ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ/
noun
osoba, której dotyczy lub którą obchodzi poruszana sprawa
tertarik
/
ˈza<sup>j</sup>ir/
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa rzeki Kongo
- (historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga
Zaire
/
ˌza<sup>j</sup>iˈvãɲit͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) ukraść coś
mencuri
/
zaˈjadwɨ/
adjective
uparcie, zawzięcie walczący przeciwko komuś, czemuś; nieustępliwy
gayal
/
ˈzajast/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) droga, którą podjeżdża się pod dom
- (przestarzałe, przestarzały) plac, na którym zatrzymują się podjeżdżające pod dom pojazdy
- karczma ze stajnią i wozownią dla koni i powozów, a współcześnie parkingiem
rumah inap
/
zajˈmɔvat͡ɕ/
verb
- rezerwować miejsce
jaga
- użytkować pomieszczenie
mendiami
- zapełniać sobą przestrzeń, powierzchnię lub czas
urukan
- pracować nad czymś
mendiami
/
ˈzajɔ̃nt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;
terwelu
/
zaˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
praca, robota, czynność, zajmowanie się czymś
pendudukan
/
zaˈjɛ̃ntɨ/
adjective
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność
sibuk
/
ˈzakas/
noun
zabronienie czegoś komuś
larangan
/
ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔt͡s/
noun
coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami
buah khuldi
/
ˌzakaˈzɨvat͡ɕ/
verb
zabraniać, ustanawiać regułę niewykonywania określonych czynności
melarang
adjective
- (medycyna, medyczny) wywołujący zakażenie
- odnoszący się do zakażeń
infeksius
/
ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu
infeksi
noun
magiczna formułka mająca nadprzyrodzoną moc
mantra
noun
rozwinięcie uczucia miłości
hancur
/
zaˈkɔxat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
- (przenośnie, przenośnia) zacząć coś uwielbiać, bardzo lubić
- poczuć miłość do kogoś
jatuh cinta
verb
zaczynać odczuwać do kogoś miłość
jatuh cinta
/
ˈzakɔ̃n/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;
ordo
/
ˈzakɔ̃n ʒɛˈbrat͡ʃɨ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakon o surowej regule zabraniającej posiadania majątku, utrzymujący się z pracy i z dobrowolnych datków zbieranych głównie podczas kwest;
ordo mendikan
/
ˌzakɔ̃ɲˈːit͡sa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego
biarawati
/
zaˈkɔ̃ɲːik/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;
rahib
/
zaˈkɔ̃nːɨ/
adjective
związany z zakonem, odnoszący się do zakonu
agamis
/
ˌzakɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
- wystający fragment jakiegoś przedmiotu
- (rzeczownik odczasownikowy) od zakończyć
- ostatnia część jakiejś czynności, działań, opowieści, utworu literackiego, muzycznego, filmu
akhir
/
zaˈkravat͡ɕ/
verb
być do czegoś podobnym, przypominać coś
ambang
/
zaˈkrɨstʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;
sakristi
/
zaˈkrɨvat͡ɕ/
verb
zasłaniać, przesłaniać, nie pokazywać
menutup
noun
(medycyna, medyczny) czop zbitej krwi wewnątrz naczynia krwionośnego, który zatyka je częściowo albo całkowicie
trombus
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi
trombosis
/
ˌzakʃɨˈvʲjɔ̃nɨ/
adjective
mający wygięty kształt
bengkok
/
ˈzakrɛ̃nt/
noun
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg
belit
belokan
liku
tikungan
/
ˈzakup/
noun
czynność kupowania czegoś w sklepie lub w Internecie
pembelian
/
zaˈkupɨ/
noun
czynność kupowania
barang belanjaan
adjective
pokryty kurzem; z widoczną warstwą, warstewką kurzu
berdebu
noun
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne
akomodasi
/
ˈzakwat/
noun
(handel, handlowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) jednostka gospodarcza produkująca, prowadząca sprzedaż lub świadcząca usługi
pabrik
noun
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów
perusahaan pemakaman
/
zaˈkwadat͡ɕ/
verb
robić z kimś zakład, umawiać się o nagrodę lub karę za konsekwencje pewnego zdarzenia
bertaruh
/
ˌzakwadʲˈɲit͡ʃka/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) kobieta przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści
sandera
/
zaˈkwadʲɲik/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;
sandera
/
ˌzakwuˈt͡sɛ̃ɲɛ/
noun
niepożądany sygnał zaburzający pracę czegoś
kecurangan lawan
verb
próbować zainteresować sobą drugą osobę
sidang
/
zaˈlɛdvʲjɛ/
particle
partykuła podkreślająca, że czegoś jest mniej niż można by oczekiwać lub niż być powinno
tunggal
/
ˌzalɛˈɕä̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zalesiać
aforestasi
/
zaˈlɛta/
noun
- dodatnia cecha charakteru
budi
- cecha podwyższająca wartość przedmiotu
maslahat
/
zaˈlɛʒɛt͡ɕ/
verb
być uwarunkowanym
bergantung
/
zaˈlɛʒnɔɕt͡ɕ/
noun
- (informatyka, informatyczny) dodatkowa biblioteka, program bądź skrypt, od którego zależny jest inny program
- (informatyka, informatyczny) metryka kodu wskazująca stopień powiązania danego modułu z innymi;
- uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym
jajahan
/
zaˈlɛʒnɨ/
adjective
występujący pod pewnymi warunkami
inti
/
ˌzalʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
wpis w indeksie potwierdzający że student opanował materiał zajęć
SKS
noun
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna zabiegający o względy drugiej osoby, starający się o jej rękę
perayu
/
zaˈlɔtɨ/
noun
starania o czyjeś względy lub o czyjąś rękę
halaman
/
ˈzãmax/
noun
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie
ayun
/
ˈzãmax ˈstãnu/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;
kudeta
noun
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;
asfiksia
/
zãˈmarzat͡ɕ/, /
zãˈmaʒat͡ɕ/
verb
(fizyka, fizyczny) przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały
beku
verb
(fizyka, fizyczny) przejść ze stanu ciekłego w stan stały
beku
/
ˈzãmbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;
Zambia
/
ˈzãmɛk/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
kastil
puri
/
ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲit͡ʃnɨ/
noun
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;
ritsleting
zip
noun
przejście z jednej postaci w drugą
perubahan
/
ˈzãmʲjar/
noun
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje
niat
/
ˈzãmʲjast/
conjunction
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio
malah
/
ˈzãmʲjast/
preposition
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio
daripada
/
zãˈmʲjatat͡ɕ/
verb
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia
sapu
/
zãˈmʲjɛʒat͡ɕ/
verb
planować coś, mieć intencję coś zrobić
berniat
/
ˌzãmʲjɛˈʃãɲɛ/
noun
zamęt, rozgardiasz; sytuacja, w której panuje chaos
kesimpangsiuran
/
ˈzãmʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr;
geledek
/
ˈzãmʲcɲij‿ɕɛ/
interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) milcz!
diam
/
zãˈmʲcɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od zamknąć
- urządzenie do zamykania czegoś
penyelesaian
/
zãˈmʲcɲɛ̃ntɨ/
adjective
bez dostępu, odizolowany
tertutup
/
ˈzãmknɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno
tutup
verb
aspekt dokonany od: zamontowywać
adjustar
verb
- (przenośnie, przenośnia) zniweczyć coś, pozbawić się czegoś
- pozbawić życia umyślnie, często z wcześniejszym zamiarem
bunuh
/
zãˈmɔʒnɨ/
adjective
dysponujący dużym majątkiem
berkecukupan
verb
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia
air beku kering
/
zãˈmɨkat͡ɕ/
verb
(zobacz) zamknąć (np. okno)
menutup
/
ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś
pesanan
/
zãˈmuvʲit͡ɕ/
verb
zlecić sprowadzenie przedmiotu, wykonanie usługi, rezerwację miejsca itp.
memesan
/
zãˈnatːɔ/
adverb
więcej lub bardziej niż należałoby, za bardzo, za dużo
terlalu
/
ˌzãɲɛt͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
- substancja lub przedmiot, który zanieczyszcza
kontaminan
- stan bycia zanieczyszczonym
pencemaran
adjective
będący w stanie zaniedbania
terabaikan
adjective
ktoś, kto odczuwa niepokój lub niepewność, także je wyrażający
khawatir
/
ˈzãɲik/
noun
zanikanie, zamieranie czegoś
kejatuhan
verb
stawać się niepostrzegalnym
kejatuhan
/
ˈzãɲĩm/
conjunction
przed jakimś wydarzeniemx
sebelum
/
zãˈnuʒat͡ɕ/
verb
- zagłębiać coś w czymś ciekłym, sypkim lub miękkim
menyelam
- wchodzić do jakiejś cieczy, zwykle wody
meloncat ke dalam air
/
ˌzaɔpaˈṭʃɛ̃ɲɛ/
noun
dostarczenie komuś potrzebnych mu rzeczy
pengadaan
/
ˈzapax/
noun
- olejek eteryczny dodawany do ciast
- substancja dająca określony, charakterystyczny zapach (1.1)
aroma
- węchowe wrażenie zmysłowe;
berbau
/
ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;
radang
/
ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrt͡sɔˈvɛɡɔ/
noun
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,
miokarditis
noun
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;
radang otak
noun
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;
perikarditis
/
ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi/
noun
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;
bronkitis
/
ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwut͡s/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;
pneumonia
noun
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;
apendisitis
/
zaˈpalʲit͡ɕ/
verb
- wzniecić ogień
- zacząć się palić, zająć się płomieniem
nyala
/
ˌzapalʲˈɲit͡ʃka/
noun
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;
korek api gas
pemantik
/
ˌzapãmʲjɛ̃nˈtɨvat͡ɕ/
verb
utrwalać coś w pamięci
ingat
noun
(medycyna, medyczny) utrudniona lub nieczęsta defekacja;
obstruksi
/
ˈzapas/
noun
naddatek ponad niezbędną ilość
bursa
/
zaˈpasɨ/
noun
(sport, sportowy) konkurencja polegający na fizycznym zmaganiu się dwóch zawodników lub zawodniczek;
pergulatan
/
zaˈpawka/
noun
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;
korek api
verb
sprawiać, że coś staje się pełne
mengisi
/
zaˈpʲĩnat͡ɕ/
verb
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.
itil
/
ˈzapʲis/
noun
zapisanie, rejestracja czegoś
mendaftar
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym
balok not
/
ˌzapʲiˈsɨvat͡ɕ/
verb
- włączać kogoś na listę uczestników
laras bahasa
- (informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci
rekam
verb
poczynić plan, postanowić w jakich warunkach coś wykonać
menjadwalkan
noun
pomocniczy zespół osób lub środków
alas
adjective
(medycyna, medyczny) służący do zapobiegania chorobom
profilaksis
/
ˌzapɔˈbʲjɛɡat͡ɕ/
verb
nie dopuszczać (do czegoś), nie pozwalać (na coś), zabezpieczać się (przed czymś)
cegah
adjective
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie
pelupa
/
ˌzapɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ/
verb
- gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)
- tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
lupa
/
zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇t͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zapominać
lupa
/
zaˈpɔra/
noun
- przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni
- stała budowla hydrotechniczna umożliwiająca piętrzenie wody;
bendungan
/
ˌzapɔˈvʲjadat͡ɕ/
verb
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić
beri tahu
/
zaˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
- ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść
adpertensi
- oznaka czegoś zbliżającego się
pratayang
/
ˌzapɔʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;
kata serapan
/
zaˈpraʃat͡ɕ/
verb
zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś
mengundang
noun
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;
lepa
/
ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
- informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia
undangan
- kartka papieru wyrażająca taką informację
undangan
kartu undangan
verb
- podpowiadać drogę
- prowadzić do określonego miejsca
kendali
noun
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja
penyangkalan
/
zaˈpuʃt͡ʃat͡ɕ/
verb
(fryzyjski) nie obcinać, nie strzyc owłosienia
kembang
/
ˌzapɨˈtãɲɛ/
noun
(informatyka, informatyczny) fraza powodująca wygenerowanie raportu z bazy danych
kueri
/
zaˈpɨtat͡ɕ/
verb
zadać pytanie
tanya
/
zaˈpwata/
noun
należność za coś
bayaran
/
ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;
pembuahan
/
zaˈrabʲjät͡ɕ/
verb
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę
berpenghasilan
adjective
umiejący radzić sobie
banyak akal
/
ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych;
zoroastrianisme
/
ˈzaras/
particle
w krótkim czasie
hampir saja
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) mikroorganizm powodujący zakażenie
kuman
/
ˌzaraˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zarazić
penularan
verb
umieścić na liście, wciągnąć do rejestru
daftar
/
zaˈrɔbɛk/
noun
wynagrodzenie za wykonaną pracę
hasil
/
zaˈrɔdɛk/
noun
- (biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty
- (botanika, botaniczny) zawiązek rośliny rozwijający się w nasieniu
embrio
/
zaˈrɔdʲɲik/
noun
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów;
spora
noun
(książkowy) (obraźliwie) człowiek zachowujący się w sposób zarozumiały
jengger ayam
/
ˌzarɔzũˈmʲjawɔɕt͡ɕ/
noun
wygórowane mniemanie o sobie połączone z arogancją i przecenianiem swoich zalet albo zasług
rasa angkuh
noun
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu)
atresia
/
zaˈʒut͡sat͡ɕ/
verb
o połowie ryb siecią lub wędką: wrzucać do wody
gips
/
ˈzaʒut/
noun
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania
celaan
comelan
dampratan
keberatan
penolakan
teguran
/
ˈzaʒɔ̃nt/
noun
zespół ludzi uprawnionych do kierowania działalnością instytucji
direksi
/
ˌzaʒɔ̃nˈd͡zãɲɛ/
noun
- sprawowanie nad czymś zarządu
manajemen
- wydawanie poleceń, nakazywanie czegoś
mengendalikan
/
zaˈʒɔ̃nd͡zat͡ɕ/
verb
kierować czymś (instytucją, zasobami), decydować o losie czegoś
mengurus
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;
pertunangan
/
zaˈsada/
noun
- (chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
basa
alkali
- reguła rządząca czymś
prinsip
asas
dasar
adjective
(biologia, biologiczny) taki, który do swojego prawidłowego rozwoju wymaga podłoża o odczynie zasadowym
basophil
/
zaˈsat͡ska/
noun
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy
penyergapan
verb
piastować urząd; obejmować funkcję; zajmować stanowisko
silahkan duduk
/
ˈzaɕɛk/
noun
- (rzadki, rzadko używany) ogrodzenie lub przeszkoda ze ściętych drzew
- (wojskowość, wojskowy) zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne
abatis
/
zaˈɕilat͡ʃ/
noun
urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia
pencatu daya
/
zaˈɕɛŋɡat͡ɕ/
verb
zwracać się do kogoś z pytaniem w celu uzyskania rady, opinii lub informacji
berkonsultasi
noun
świadczenie pieniężne przyznawane osobom w trudnej lub szczególnej sytuacji materialnej
tunjangan
verb
sprawiać niespodziankę
mengejutkan
adverb
powodując zaskoczenie
kejutan
/
ˌzaskɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy
kejutan
/
zaˈsmut͡sat͡ɕ/
verb
sprawiać, że ktoś staje się smutny, niepocieszony, zmartwiony
memilukan
noun
ogół stanu posiadanego, w tym środków czy osób
bursa
noun
(hydrologia, hydrologiczny) ilość soli (w procentach) w danym zbiorniku wodnym,
salinitas
verb
- uniemożliwiać dostęp do czegoś poprzez stawianie siebie lub czegoś
adang
- urządzać zasadzkę, umieszczać pułapkę, sieci, itp.
kenyal
noun
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu
katup
/
ˌzastɔsɔˈvãɲɛ/
noun
użycie czegoś w jakimś celu, w jakiś sposób
pemakaian
/
ˌzasṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
krytyczna uwaga
pesanan
/
ˈzasṭʃɨk/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły
suntikan
noun
- wykonanie obowiązków za kogoś
penggantian
- wykorzystanie czegoś zamiast innej rzeczy
substitusi
/
zaˈstɛ̃mpt͡sa/
noun
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach
pengganti
noun
wypełnianie obowiązków za kogoś, w czyimś imieniu
penggantian
noun
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu
selot
/
ˈzaʃt͡ʃɨt/
noun
coś, co jest powodem do dumy; wyróżnienie, docenienie
SKS
/
ˈzasup/
noun
- (informatyka, informatyczny) obiekt lub inne dobro do którego proces może mieć przez pewien czas wyłączny dostęp
- pewien zbiór rzeczy nagromadzonych w celu wykorzystania w przyszłości
sumber daya
noun
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;
sumber daya alam
/
zaˈswãɲät͡ɕ/
verb
czynić niewidocznym, ograniczając pole widzenia
kattaa
/
zaˈswɔ̃na/
noun
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;
gorden
/
zaˈswuɡa/
noun
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania
jasa
/
ˈzatɛ̃m/
conjunction
- (książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.
- (książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim
berikutnya
/
ˈzatɛ̃m/
particle
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): partykuła wprowadzająca nawiązanie do bieżącej sytuacji lub kontekstu rozmowy
berikutnya
/
zaˈtɔka/
noun
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;
teluk
pronoun
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego a Somalią;
Teluk Aden
/
zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;
Teluk Benggala
/
zaˈtɔka bʲiˈskajska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;
Teluk Biscay
/
zaˈtɔka bɔtʲˈɲit͡ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;
Teluk Bothnia
/
zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;
Teluk Finlandia
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;
Teluk Guinea
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;
Teluk Hudson
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;
Teluk California
/
zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;
Teluk Meksiko
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Indyjskiego łącząca leżące na południe od niej Morze Arabskie z Zatoką Perską;
Teluk Oman
/
zaˈtɔka ˈpɛrska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;
Teluk Persia
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią;
Teluk Riga
/
zaˈtɔka tajˈlãnt͡ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;
Teluk Thailand
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Południowochińskiego, od zachodu ograniczona wybrzeżem Wietnamu, od północy i wschodu wybrzeżem Chin;
teluk Tonkin
noun
- (medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep
embolisme
- powstanie przeszkody w jakimś ruchu, zablokowanie przepływu
obstruksi
adjective
przejęty troską o kogoś lub coś
cemas
noun
(medycyna, medyczny) (toksykologia) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu
keracunan
noun
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);
keracunan makanan
/
zaˈtrudʲɲät͡ɕ/
verb
dawać komuś pracę
memakai
verb
dodawać substancje toksyczną
racun
/
ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ/
verb
- unieruchamiać coś
halte
- zachować coś dla siebie
jaga
verb
uznawać za obowiązujące
mengabsahkan
/
zaˈtɨt͡ʃka/
noun
przedmiot, którym zatyka się jakiś otwór
sumbat
/
zaˈtɨkat͡ɕ/
verb
wkładać coś w otwór, zamykając go
menyumpal
/
ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ/
noun
przeświadczenie, że można komuś ufać
kepercayaan
adjective
- (przenośnie, przenośnia) znaczny
- dający się zauważyć
berandang
/
ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨt͡ɕ/
verb
- dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku
- zrobić uwagę, uświadomić kogoś o czymś
menyaksikan
/
zaˈ<sup>w</sup>uwɛk/
noun
niedługa, wąska uliczka, znajdująca się zwykle między budynkami, niemająca wylotu
gang
adjective
mający tendencję do awanturowania się, wybuchowości
gegabah
/
zaˈvartɔɕt͡ɕ/
noun
- treść książki, artykułu itp.
inti
- to, co się w czymś znajduje
isi
/
ˈzavaw/
noun
(medycyna, medyczny) miejscowa martwica tkanek serca lub innego narządu wskutek braku dopływu krwi;
infark
/
ˈzavaw ˈsɛrt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) (zobacz) zawał mięśnia sercowego;
serangan jantung
verb
zgłosić weto, formalny sprzeciw zawieszający lub uniemożliwiający wejście w życie aktu prawnego
memveto
verb
przekazać komuś wiadomość lub informację o czymś
beri tahu
noun
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien
engsel
/
zaˈvʲjɛrat͡ɕ/
verb
- utworzyć, zawiązać jakieś porozumienie
bikin
- mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się
mengandung
noun
(przenośnie, przenośnia) burzliwe wydarzenie polityczne czy historyczne
angin ribut
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) gazowy lub ciekły układ niejednorodny substancji, zwykle dwóch, w postaci cząstek jednej rozproszonych w drugiej;
suspensi
verb
powiesić coś wysoko
heng
/
zaˈvʲjɛʃat͡ɕ/
verb
powiesić coś na czymś; umiejscowić coś wyżej
heng
/
ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
- (informatyka, informatyczny) stan programu, systemu lub komputera w którym nie reaguje on na sygnały zewnętrzne
gantung
- (motoryzacja) układ elementów, które łączą koła z podwoziem pojazdu;
- (rzeczownik odczasownikowy) od zawiesić
pemberhentian sementara
/
ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi/
noun
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach;
gencatan senjata
verb
otaczać ze wszystkich stron
balut
/
zaˈvʲistnɨ/
adjective
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści
cemburu
verb
wiążąc, łączyć końce czego w węzeł, kokardę, pętlę
mengikat
/
zaˈvʲiwɨ/
adjective
kręty
belitan
/
ˈzavʲiɕt͡ɕ/
noun
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości
cemburu
/
zaˈvɔdɨ/
noun
impreza sportowa, podczas której zawodnicy rywalizują ze sobą
kompetisi
/
ˌzavɔˈdufka/
noun
(potocznie, potoczny) szkoła zawodowa
sekolah kejuruan
/
zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ/
noun
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;
sempoyongan
/
ˈzafʃɛ/
pronoun
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy
selalu
/
ˈzavut/
noun
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze
profesi
/
ˈzavur/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;
katup
/
zazˈdrɔsnɨ/
adjective
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku
cemburu
verb
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny
cemburu
/
ˈzazdrɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona
cemburu
/
ˈzazɛ̃n/
noun
podstawowa forma medytacji w buddyzmie zen;
zazen
/
zaˈzvɨt͡ʃaj/
adverb
w większości przypadków
biasanya
/
zaˈt͡ɕmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;
gerhana
noun
(astronomia, astronomiczny) zjawisko astronomiczne, w którym Księżyc przechodzi pomiędzy Ziemią a Słońcem, zasłaniając całkowicie lub częściowo tarczę słoneczną i powodując, że światło Słońca na pewien czas słabnie lub znika;
gerhana matahari
verb
aspekt dokonany od: łatać
pelekat
verb
- podejmować różne działania w celu doprowadzenia czegoś do skutku
ayun
- (potocznie, potoczny) pozbawiać możliwości działania lub unicestwiać; wyrządzać komuś krzywdę
kena
/
zaˈwɔɡa/
noun
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd
awak
/
ˌzawɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
teza stanowiąca punkt wyjścia do dalszych rozważań i dalszego toku rozumowania
andaian
noun
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek
pendiri
/
zaˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
- dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum
- plik dołączony do wiadomości e-mail
lampiran
/
zaɕ/
conjunction
- natomiast
sementara
- (Poznań) potem, następnie, później
sesudah
/
ˌzaɕlɛˈpʲjɔ̃nɨ/
adjective
(książkowy) bezkrytyczny wobec czyichś wad, niedostrzegający ewidentnych faktów
buta
/
ˌzaɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
dokument potwierdzający coś
akta
noun
oficjalna skarga
keluhan
adjective
nieskory do ustępstw i całą mocą atakujący i broniący swego
gayal
/
ˈzbaft͡sa/
noun
(potocznie, potoczny) osoba, która wybawiła kogoś lub coś od czegoś złego
penyelamat
adjective
(książkowy) dający zbawienie
tabungan
/
zbaˈvʲit͡ɕɛl/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)
Juruselamat
/
zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;
- uratowanie w trudnej sytuacji
keselamatan
verb
wyciągnąć kogoś z opresji, uratować
selamatkan
/
zbʲjɛk/
noun
ktoś, kto uciekł, zbiegł
buronan
/
ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲit͡ʃˈnɔɕt͡ɕi/
noun
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie
koinsidensi
verb
biegnąc, oddalać się
melarikan diri
noun
(pogardliwie, pogardliwy) przypadkowy i niedopasowany zbiór osób lub rzeczy
aduk
/
ˈzbʲjɛrat͡ɕ/
verb
podnosić coś, co jest w wielu częściach; podnosić wiele jednakowych lub podobnych rzeczy
memetik
/
ˈzbʲjɛrat͡ɕ ɕmʲjɛˈtãnkɛ/
verb
zbierać śmietankę z powierzchni mleka
cream
noun
posiadanie czegoś wspólnego
koinsidensi
adjective
zbiegający się w jednym punkcie
konvergen
adjective
taki, w którym coś się zbiera
khandha
/
ˈzbʲjɔrʲɲik/
noun
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów
tabung
noun
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej;
perminyakan
/
zbʲjɔˈrɔvɔɕt͡ɕ/
noun
grupa wyodrębniona ze względu na wspólną cechę;
kelompok
/
zbʲjɔˈrɔvɨ/
adjective
odnoszący się do pewnej grupy ludzi lub rzeczy, złożony z wielu jednostek
gugus
/
zbʲjur/
noun
- (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów;
- grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość
himpunan
- zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś
koleksi
- (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) czynność zbierania plonów
pemanenan
/
ˈzblʲiʒat͡ɕ/
verb
- zmniejszać odległość, dystans pomiędzy jakimiś obiektami
- podchodzić, przysuwać się do czegoś
mendekati
/
zblʲiˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
ujęcie filmowe lub fotograficzne z bliskiej odległości;
membesar
adjective
o podobnych cechach, niewiele różniący się
akrab
/
ˈzbɔt͡ʃɛ/
noun
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu
lereng
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od zboczyć
- (psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy
deviasi
/
zbɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych
cabul
/
ˈzbɔʒɛ/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna
sereal
/
zbɔˈʒɔvɨ/
adjective
dotyczący zboża (ziarna), otrzymywany, zrobiony z ziarna
murahan
/
ˈzbrɔdʲɲa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;
kejahatan
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnicze działanie wymierzone w pewną grupę społeczną, łamiące podstawowe prawa człowieka, motywowane najczęściej pobudkami politycznymi, rasowymi czy religijnymi;
kejahatan kemanusiaan
kejahatan terhadap umat manusia
/
ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;
kejahatan perang
noun
człowiek, który popełnił zbrodnię
narapidana
/
ˈzbrɔja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;
zirah
/
zbɨt/
adverb
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie
terlalu
adjective
(ironicznie) związany ze zbytkiem rozumianym jako nadmiar, przesada
mentereng
/
ˈzbɛ̃ndnɨ/
adjective
taki, bez którego można się obyć
brengsek
/
ˈzdãɲɛ/
noun
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)
kalimat
/
ˈzdãɲɛ zwɔˈʒɔ̃nɛ/
noun
(gramatyka) zdanie dające się podzielić na co najmniej dwa wypowiedzenia (zdania pojedyncze lub równoważniki zdania)
kalimat majemuk bertingkat
/
ˈzdavat͡ɕ/
verb
- przedstawiać sprawę
melaporkan
- przekazywać przedmioty, stanowisko, funkcję lub odpowiedzialność
retur
/
ˌzdɛt͡sɨdɔˈvãnɨ/
adjective
niebudzący wątpliwości, niewątpliwy
sengaja
/
ˈzdɛʒak/
noun
(kolejnictwo) urządzenie przeznaczone do łagodzenia siły nacisku i uderzeń oraz utrzymywania wagonów w odpowiedniej odległości;
penyangga
/
zdɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
uderzenie poruszającego się obiektu w inny obiekt
dampak
benturan
peraduan
tabrakan
tumbukan
/
ˌzdɛspɛrɔˈvãnɨ/
adjective
taki, który stracił nadzieję na coś, jest ogarnięty desperacją
kebelet
/
zdɔˈbɨt͡ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zdobyć
partitur
/
ˈzdɔbɨt͡ʃ/
noun
ofiara upolowana przez drapieżnika, myśliwego lub wędkarza
mangsa
/
zdɔˈbɨvat͡ɕ/
verb
- odbierać przemocą
- zjednywać sobie, pozyskiwać względy
memenangkan
- uzyskiwać, osiągać dzięki własnemu wysiłkowi
partitur
/
ˈzdɔlnɔɕt͡ɕ/
noun
- umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności
- naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś
kemampuan
/
ˈzdɔlnɨ/
adjective
będący w stanie wykonać określoną czynność
sanggup
/
ˈzdrada/
noun
działanie na szkodę narodu lub kraju
pengkhianatan
/
ˈzdrad͡zat͡ɕ/
verb
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku
berselingkuh
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) powstały w wyniku zdrobnienia
cebol
/
zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;
cebol
/
ˈzdrɔvʲjɛ/
noun
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)
kesehatan
/
ˈzdrɔvʲjɛ̇t͡ɕ/
verb
wracać do zdrowia, odzyskiwać siły
sembuh
/
ˈzdrɔvɨ/
adjective
- taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze
- dobry dla zdrowia
sehat
noun
rzeczowe myślenie
akal sehat
adjective
taki, który budzi zdumienie
mengesimakan
adjective
znacznie zdziwiony; wyrażający zdumienie
tertakjub
adjective
który zdziczał
jalang
/
zɛ/
particle
(potocznie, potoczny) partykuła poprzedzająca liczbę oznaczająca jej przybliżenie
akan
/
zɛt‿ɛ‿ˈa/, /
ˈzɛa/
acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie;
UEA
/
ˈzɛbra/
noun
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;
zebra
/
zɛˈbrãɲɛ/
noun
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu
pertemuan
verb
(eufemistycznie) wypróżnić się z kału
bajingan
verb
nabrać ochoty coś zrobić
birahi
/
ˈzɛɡar/
noun
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;
jam
/
ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ/
noun
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;
jam matahari
/
zɛˈɡarɛk/
noun
niewielkich rozmiarów zegar do użytku osobistego, podręcznego;
jam tangan
/
zɛˈɡarmʲisṭʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków
pembuat jam berkebangsaan
/
zɛˈlãndʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;
- (geografia, geograficzny) wyspa Danii;
Sjælland
/
zɛˈlufka/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) kawałek skóry, gumy lub innego materiału pokrywający przednią połowę podeszwy obuwia lub całą podeszwę
sol
/
ˈzɛ̃msta/
noun
odwet za krzywdy
balas dendam
/
ˈzɛ̃ɲit/
noun
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;
zenit
/
zɛˈpsutɨ/
adjective
(o produkcie spożywczym) nienadający się do spożycia
kotor
/
ˈzɛpsut͡ɕ/
verb
zniszczyć, uszkodzić w sposób uniemożliwiający działanie
kotor
/
ˈzɛrɔ/
noun
liczba 0;
nol
kosong
nihil
/
ˈzɛrvat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) skończyć związek z kimś
putus
/
ˈzɛspuw/
noun
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) całość grupy teatralnej w danym teatrze
ensambel
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa muzyków występująca razem na scenie
grup
- (medycyna, medyczny) występowanie wad wrodzonych, urazów lub objawów chorobowych w charakterystycznym zestawieniu;
sindrom
- grupa osób realizująca wspólny cel;
tim
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;
sindrom Asperger
noun
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21;
sindrom Down
noun
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii;
sindrom Guillain-Barré
/
ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka
sindrom lorong karpal
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;
sindrom ovarium polikistik
/
ˈzɛstaf/
noun
całość, zbiór składający się z różnych elementów, przedmiotów
perkakas
/
zɛˈstavʲjät͡ɕ/
verb
- zdejmując coś, kłaść to niżej
menghilir
- składać w całość
menyunting
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zestawić
banding
/
ˈzɛʃɨt/
noun
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;
notes
/
zɛt/
noun
nazwa litery „z”, trzydziestej litery polskiego alfabetu
zet
/
ˈzɛtːa/
prefix
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych;
zeta-
/
zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ/
adjective
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz
di luar ruangan
/
zɛs/
noun
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;
juling
/
zɛˈznãɲɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami
kesaksian
adjective
taki, który ma zeza
juling
/
zɛˈzvalat͡ɕ/
verb
(oficjalnie) wydawać komuś zezwolenie na coś; pozwalać, nie zabraniać
mengabulkan
/
ˌzɛzvɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający oficjalną zgodę
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalna zgoda
izin
/
ˈzɡadnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zgadywać
berpikir
verb
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności
berpikir
/
zʲɟɔ̇̃ɲt͡ɕ/
verb
zmienić kształt obiektu poprzez zgięcie, zgniecenie
belok
adjective
taki, który uległ zgięciu; mający zaburzoną oś
bengkok
/
ˈzʲɟɲiwɨ/
adjective
- (przenośnie, przenośnia) taki, który uległ demoralizacji, zepsuty, parszywy
- taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło
busuk
/
ˈzɡɔda/
noun
pozwolenie, aprobata, zgodzenie się
setuju
/
ˈzɡɔda buˈdujɛ ɲɛˈzɡɔda rujˈnujɛ/
proverb
współpraca i dobre stosunki są warunkiem koniecznym do osiągnięcia wspólnego celu
bersatu kita teguh, bercerai kita runtuh
/
ˈzɡɔdnɨ/
adjective
taki, który odpowiada czemuś, który do czegoś pasuje
hukum
/
zɡɔ̃n/
noun
(książkowy) śmierć, skonanie
kematian
/
zɡrɨʑˈlʲivɨ/
adjective
świadczący o zgryźliwości
mencemoohkan
mengejek
menghina
adjective
- który poniósł klęskę, który jest bliski zguby
- zaginiony; taki, którego ktoś zgubił
hilang
/
ˈzɡubnɨ/
adjective
przynoszący zniszczenie
malang
/
ˈzɡwaʃat͡ɕ/
verb
zawiadomić o czymś
melaporkan
/
ˈʑɛlɛ̃ɲ/
noun
- kolor zielony
- ubranie w kolorze zielonym
- zielone części roślin
- zielony barwnik
hijau
/
ˈʑɛlʲɲik/
noun
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin
herbarium
/
ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania
teh hijau
noun
zgoda, pozwolenie
lampu hijau
/
ʑɛˈlɔ̃nɨ/
adjective
- mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
- (lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
- o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
hijau
noun
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze
makhluk luar angkasa
noun
(potocznie, potoczny) roślina dziko rosnąca lub zbiorowisko takich roślin
rumput liar
/
ˈʑɛ̃mʲja/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;
Bumi
bumi
/
ˈʑɛ̃mʲja/
noun
grunt, podłoże (także w budynku)
bumi
/
ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈt͡sãna/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii terytorium, które Bóg obiecał Abrahamowi i jego potomkom, Kanaan;
Tanah Terjanji
/
ʑɛ̃ˈmʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Ziemi
makhluk bumi
/
ˈʑɛ̃mʲɲak/
noun
- (botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
- (spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)
kentang
/
ˈʑɛ̃mnɨ/
adjective
związany z ziemią, glebą
darat
/
ˈʑɛvat͡ɕ/
verb
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia;
menguap
/
ʑɛvʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od ziewnąć
kuap
/
ˈʑĩ.ma/
noun
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;
musim dingin
/
zʲĩmˈbabvɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;
Zimbabwe
/
ˈʑĩmna ˈvɔjna/
noun
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;
Perang Dingin
/
ˈʑĩmnɔ/
noun
odczuwalna subiektywnie niska temperatura
dingin
/
ˈʑĩmnɨ/
adjective
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna
dingin
/
ˌʑĩmɔˈrɔdɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;
idju-idju walanda
raja-udang
/
ʑĩˈmɔvɨ/
adjective
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie
musim dingin
/
ˌʑĩmɔʑɛˈlɔ̃nɨ/
adjective
(botanika, botaniczny) (odnośnie rośliny) mający liście zimą
malar hijau
/
ʑɔˈwɔvɨ/
adjective
zrobiony z ziół, składający się z ziół
herbal
/
ʑɛ̇̃ɲt͡ɕ/
noun
mąż córki
menantu
/
zʲjaˈvʲiskɔ/
noun
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;
fenomena
gejala
peristiwa
/
zʲjast/
noun
droga pozwalająca zjechać z głównej trasy
luar
/
ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
organizacja powstała w wyniku połączenia organizacji, instytucji o podobnym profilu i zakresie działalności
penyatuan
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tanzanii, państwa w Afryce
Republik Persatuan Tanzania
/
ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Uni Emirat Arab
/
ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
Kerajaan Inggris
/
ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔt͡snɛj/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;
Kerajaan Bersatu Britania Raya dan Irlandia Utara
/
zʲjɛdˈnɔt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
dokonać połączenia kilku elementów, zazwyczaj państw
menyatukan
/
zʲjɛʒˈd͡ʒalʲɲa/
noun
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;
pelosotan
/
zlat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) sprawić komuś lanie
kena
/
zlɛf/
noun
naczynie, pojemnik na wodę umiejscowione pod kranem, połączone z rurą odpływową
bak cuci
noun
płaskodenne naczynie laboratoryjne ogólnego użytku zwykle o kształcie cylindrycznym;
gelas piala
/
ˌzlɛvɔzˈmɨvak/
noun
zlew kuchenny, w którym zmywa się naczynia
tumpukan
noun
stawanie naprzeciw problemu; próby przezwyciężenia czegoś
bergulat
/
ˈzmaɡat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
walczyć (także (przenośnie, przenośnia))
bergulat
/
ˈzmarʃt͡ʃka/
noun
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych
kedut
adjective
taki, który się czymś martwi
khawatir
/
ˈzmarwɨ/
noun
osoba, która umarła, nie żyje
mati
/
ˈzmʲjãna/
noun
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną
perubahan
adjective
odnoszący się do zmiany jako czasu pracy jednej załogi
ganti gigi
/
ˈzmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ/
verb
- nadawać komuś lub czemuś inne właściwości
- zamieniać, zastępować coś czymś innym
berubah
/
ˈzmʲjɛ̃nːa/
noun
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;
peubah
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) wartość, która nie zależy od innych wartości w badaniu bądź równaniu matematycznym;
variabel bebas
noun
cecha tego, co zmienne
variabilitas
/
ˈzmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
- niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)
- ulegający zmianom
variabel
/
zmʲjɛʃx/
noun
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;
senja
adjective
związany z porą dnia od chwili schowania się słońca za horyzont do nastania ciemności, porą ściemniania się
senja kala
/
ˈzmʲɲɛ̇jʃat͡ɕ/
verb
sprawiać, że coś ma mniejsze rozmiary
mengecil
noun
dręczący, przykry sen lub budząca lęk, uporczywie powracająca myśl
mimpi buruk
/
zmrɔk/
noun
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się
senja
/
ˈzmuʃat͡ɕ/
verb
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś
gaya
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zmydlać
saponifikasi
/
zmɨsw̥/
noun
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;
bakat
indra
verb
mówić nieprawdę, koloryzować
meciptakan
adjective
będący wymysłem, nieprawdą stworzoną w czyjejś głowie
khayal
/
zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem
kecapaian
/
zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ/
participleAdjective
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek
lelah
/
ˈznat͡ʃɛk pɔt͡ʃˈtɔvɨ/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mała nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służąca jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);
prangko
/
znaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje
arti
/
ˈznat͡ʃɨt͡ɕ/
verb
mieć znaczenie, sens
berarti
/
znajˈdɔvat͡ɕ/
verb
- zdobywać to, czego się szuka
- (przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
- odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś
menemukan
/
znaˈjɔ̃mɨ/
noun
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia)
kenalan
/
znak/
noun
- ślad pozostawiony przez coś
jejak
- dowód, oznaka czegoś
- dźwięk, spojrzenie, gest itp. służący do przekazania informacji
karakter
- kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie
- (matematyka, matematyczny) dla liczby rzeczywistej informacja, czy jest ona większa od zera, mniejsza od zera, czy równa zeru;
tanda
/
ˈznaɡ ˈvɔdnɨ/
noun
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;
tanda air
/
ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego;
tanda tanya
/
ˌznakɔ̃ˈmʲitɔɕt͡ɕ/
noun
osoba ciesząca się uznaniem
ketenaran
/
ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ/
adjective
bardzo dobry, doskonały, świetny
agung
/
ˌznalɛˈʑiskɔ/
noun
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie
temu
/
ˈznãnɨ/
adjective
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób
terkenal
/
znat͡ɕ/
modal
- mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
- mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
- umieć coś, wiedzieć
kenal
/
zʲɲit͡ʃ/
noun
szeroka świeca w płytkim zbiorniku palona na grobach, pod pomnikami;
nyala
verb
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu
analgeziar
/
zʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od znieść
abolisi
noun
przestępstwo przeciwko czci człowieka;
defamasi
/
ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈt͡ɕawɨ/
adjective
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy
kewanita-wanitaan
/
ˈzʲɲikat͡ɕ/
verb
- przestawać być w jakimś miejscu
- stawać się niewidocznym
hilang
/
ˈzʲɲiʃka/
noun
obniżenie ceny
diskon
/
ˈznɔɕit͡ɕ/
verb
- o nakazie, zakazie, obowiązku, itp. pozbawić mocy obowiązywania
judul pengganti
- przemieszczać coś własnymi siłami w dół
menghilir
/
ˈznɔvu/
adverb
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać
lagi
pula
/
znuˈd͡zɔ̃nɨ/
adjective
odczuwający nudę; taki, który stracił zainteresowanie czymś
bosan
/
zɔˈbat͡ʃɨt͡ɕ/
verb
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś
lihat
/
ˌzɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ/
noun
dług
utang
/
ˌzɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ/
verb
(książkowy) nałożyć na kogoś obowiązek wykonania jakiejś czynności
hubung
/
ˈzɔdʲjak/
noun
- (astrologia, astrologiczny) diagram w formie koła używany przez astrologów, w którym każdy ze znaków zodiaku jest oznaczony innym symbolem
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;
rasi
/
ˈzɔ̃mbʲi/
noun
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii;
zombi
noun
- (informatyka, informatyczny) komputer przejęty przez hackera
- (informatyka, informatyczny) wpis w tablicy procesów opisujący program, którego wykonanie w systemie operacyjnym zostało zakończone;
- (zobacz) zombi
zombi
/
ˈzɔː/
noun
ogród zoologiczny
kebun binatang
zoo
/
ˌzɔːˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;
zoofobia
/
ˌzɔːˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;
zoologi
verb
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) zwiększać lub zmniejszać widzialny obiekt przez zoom
membesar
/
ˌzɔɔ̃ˈnɔza/
noun
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;
zoonosis
/
ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;
zooplankton
adjective
świadczący o tym, że ktoś potrafi właściwie zorganizować się
pakai
/
zɔˈstavʲjät͡ɕ/
verb
- kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą
- odchodzić od kogoś, porzucać go (najczęściej w aspekcie dokonanym)
- przeznaczać coś dla kogoś po swojej śmierci (najczęściej w aspekcie dokonanym)
meninggalkan
/
ˌzrɛzɨɡnɔˈvãnɨ/
adjective
- pełen rezygnacji
- taki, który pogodził się ze złą, niekorzystną, przykrą sprawą, sytuacją
pasrah
/
zrɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zrobić
bikin
adjective
- wyrażający rozpacz
kebelet
- owładnięty rozpaczą
patah hati
/
ˌzrɔzũˈmʲjawɨ/
adjective
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia
dapat dimengerti
/
ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
- wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność
- wyrozumiałość, empatia, serdeczny stosunek do kogoś
pengertian
/
ˈzrɨvat͡ɕ/
verb
- kończyć związek z kimś
hancur
- o roślinach lub ich owocach zbierać
memetik
noun
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania
penggerutu
perengus
perengut
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;
pembangunan berkelanjutan
noun
wysoka sprawność fizyczna, zwinność
ketangkasan
/
ˈzrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
zwinny
cakap
/
ˈɕːadwɛ ˈmlɛkɔ/
noun
(spożywczy) mleko poddane procesowi fermentacji, o kwaśnym smaku i gęstej konsystencji;
berkas
/
ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr/
acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Uni Soviet
/
ˈsʃɨvat͡ʃ/
noun
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;
pengokot
/
zuxˈfawɨ/
adjective
o nadmiernej pewności siebie, lekceważący innych
angkara
/
ˈzupa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;
sup
sop
/
ˈzupka ˈxʲĩj̃ska/
noun
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa błyskawiczna nadająca się do spożycia po zalaniu gorącą wodą, sprzedawana w plastikowym opakowaniu zawierającym makaron, przyprawy oraz olej, aromatem mająca przypominać tradycyjne zupy kuchni chińskiej, ale też (pomimo swojej nazwy) tajskiej, koreańskiej bądź wietnamskiej
mi instan
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu
zerwanisme
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;
Zürich
adjective
taki, który uległ zużyciu
aus
/
zuˈʒɨvat͡ɕ/
verb
- (książkowy) (przenośnie, przenośnia) wyczerpywać czyjeś siły
gas buangan
- wyczerpywać zasób czegoś, zmniejszać tego ilość przez używanie
memakai
verb
działać przeciwko komuś lub czemuś
serang
/
ˈzvalʲɲät͡ɕ/
verb
- zostawiać, opuszczać, przestawać zajmować
Berangkat
- (o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska
memecat
- zmniejszać prędkość
memperlambat
- (o pracowniku) rozwiązywać z pracodawcą stosunek zatrudnienia; pozbawiać się pracy
henti
adjective
mający określoną, powszechnie stosowaną nazwę
bernama
/
ˈzvarʲt͡ɕɛ/
noun
(elektryczność) zetknięcie się przewodów w obwodzie elektrycznym, powodujące nieprawidłowy przepływ silnego prądu i uszkodzenie instalacji
arus pendek
/
ˈzvartɨ/
adjective
złożony z osób, przedmiotów lub innych elementów znajdujących się bardzo blisko siebie, bez przerw
kohesif
(książkowy) nadawca mówi, co bierze pod uwagę, rozpatrując to, o czym mowa
karena
noun
(wojskowość, wojskowy) terenowe zbieranie informacji o działaniach nieprzyjaciela
pengintaian
/
zvʲjaˈstɔvat͡ɕ/
verb
(przestarzałe, przestarzały) oznajmić, oznajmiać coś uroczyście; obwieścić albo obwieszczać
bentara
/
ˈzvʲjastũn/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótka zapowiedź filmu
pracuplik
verb
przechadzać się i zapoznawać się z jakimś miejscem
tur
/
ˈzvʲjɛrat͡ʃ/
noun
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;
sfingter
/
zvʲjɛʃ/
noun
wielkie, szczególnie dzikie zwierzę, bestia
binatang
/
ˈzvʲjɛʒɛ/, /
ˈzvʲjɛʒɛnta/
noun
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;
binatang
hewan
/
ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ/
noun
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;
hewan peliharaan
/
zvʲjɛˈʒɛ̃nt͡sɨ/
adjective
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia
binatang
adjective
(przenośnie, przenośnia) taki, który stracił świeżość, ważność, moc, (i tym podobne, i temu podobne)
pipih
noun
cecha bycia bardzo sprawnym
sapaan
/
ˈzvʲĩnɔ̃ɲt͡ɕ‿ɕɛ ˈf‿kwɛ̃mbɛk/
verb
o sposobie ułożenia ciała, gdy ktoś lub coś skuli się
meringkuk
/
ˈzvʲisat͡ɕ/
verb
opuszczać się wisząc
emper
/
ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk/
noun
wzajemne powiązanie, stosunek między rzeczami lub zjawiskami
hubung
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa
Persemakmuran Australia
/
ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
noun
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów;
senyawa kimia
/
ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈd͡ʑɛt͡sʲci/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;
Uni Soviet
Uni Sovyet
/
ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨx rɛˈpublʲik raˈd͡ʑɛt͡sʲcix/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;
Republik Sosialis Uni Soviet
/
ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;
serikat
/
zvʲjɔ̃w̃ˈzɨvat͡ɕ/
verb
- trwale łączyć końce sznurka, liny itp.
- unieruchamiać kogoś przez oplątanie mu rąk i nóg np. sznurem
hubung
- być elementem łączącym
- tworzyć połączenie emocjonalne, ekonomiczne, itd.
menghubungkan
/
ˈzvʲjɛ̃ŋkʃat͡ɕ/
verb
stawać się większym
kembang
noun
osoba wprowadzająca w błąd
pendusta
noun
kobieta wprowadzająca w błąd
pendusta
verb
wprowadzać w błąd
membodohi
/
zvɔˈlɛ̃ɲːik/
noun
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś
anggota
verb
mieć baczność na co lub na kogo
menjadi tahu
/
zvrɔt/
noun
- wyrażenie, zdanie, konstrukcja słowna; związek wyrazów;
curahan
- zmiana kierunku ruchu, poruszania się, obrót
mesin bubut
- spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów)
pengembalian
- oddanie komuś czegoś
retur
/
zvrɔtʲˈɲit͡sa/
noun
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych
wesel
noun
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli południowej;
garis balik selatan
noun
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli północnej;
garis balik utara
adjective
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem
tropis
/
zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ/
noun
zdecydowany sukces w walce lub rywalizacji (najczęściej sportowej), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji
kemenangan
/
zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃st͡sa/
noun
ten, który zwyciężył, wygrał
pemenang
/
zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃ʒat͡ɕ/
verb
odnosić zwycięstwo nad kimś lub czymś
menang
/
zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃ʒɨt͡ɕ/
verb
(zobacz) zwyciężać
menang
/
ˈzvɨt͡ʃaj/
noun
- indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby
- sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę
adat
/
zvɨˈt͡ʃajnɨ/
adjective
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły
umum
/
ˌzvɨt͡ʃaˈjɔvɨ/
adjective
zgodny ze zwyczajem, oparty na zwyczaju
beradat
/
ˈzvɨklɛ/
adverb
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często
biasanya
/
ˈzvɨkwɨ/
adjective
niewyróżniający się niczym
biasa
jamak
kebanyakan
lazim
adjective
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany ze zwyrodnieniem
degeneratif
/
zvuj nɛrˈvɔvɨ/
noun
lokalne skupisko ciał neuronów;
ganglion
/
ˈzvwaʃt͡ʃa/
particle
przede wszystkim, nade wszystko, w szczególności, szczególnie, specjalnie
lebih-lebih
/
ˈzvwɔci/
noun
ciało martwego człowieka;
kadaver
noun
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;
zigot
/
zɨsk/
noun
- korzyść z czegoś, uzyskana wartość
faedah
- (ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży
laba
/
zɔ̃mp/
noun
- (anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
- (technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu
gigi
noun
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;
gigi bungsu
/
zɛ̃mˈbɔva ˈvruʃka/
noun
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby;
peri gigi
/
zwãˈmãɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym złamała się kość
fraktur
noun
(obraźliwie) o nielubianym mężczyźnie
bajingan
/
ˈzwãmat͡ɕ/
verb
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części
mematahkan
noun
według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;
dengki
/
zwɔ/
noun
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;
jahat
/
ˈzwɔt͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
- (botanika, botaniczny) Chrysanthemum L., rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych;
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju złocień (1.1)
- kwiat złocienia (1.2)
krisan
adjective
posiadający kolor albo połysk złota
emas
/
ˈzwɔd͡ʑɛ̇j/
noun
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela; sprawca kradzieży
pencuri
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;
ikan mas
/
ˈzwɔtɔ/
noun
- (sport, sportowy) złoty medal
- (jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)
emas
- stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
emas
kencana
- (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
emas
mas
/
ˈzwɔtɨ/
adjective
- (jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota
- mający kolor i połysk złota
emas
/
ˈzwɔtɨ ˈmɛdal/
noun
medal przyznawany za pierwsze miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.
medali emas
/
zwɔvˈrɔɟi/
adjective
- będący oznaką czegoś złego
beralamat buruk
- mający wrogie zamiary
berniat jahat
bermaksud jahat
verb
doprowadzać do złości
melecehkan
noun
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;
perangkat perusak
/
zwɔɕˈlʲivɨ/
adjective
- nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość
- o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu
hasad
/
zwɔɕt͡ɕ/
noun
silne uczucie rozdrażnienia, gniewu, wrogości w stosunku do kogoś;
amarah
/
zwɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
- coś powstałe w wyniku składania różnych części
komposisi
- (językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów;
majemuk
noun
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów
kekompleksan
/
zwɔˈʒɔ̃nɨ/
adjective
(książkowy) o skomplikowanej budowie, trudny do zrozumienia
kompleks
/
zwuˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych
ilusi
/
zwɨ/
adjective
- kiepski, nieznający się
- niekorzystny
- niesmaczny
- niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
- o zdrowiu, zmysłach słaby
- niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)
- niepasujący, nieodpowiedni
buruk
/
a‿ˈla/
wykonany tak, by przypominał kogo lub co
ala
/
a‿prɔˈpɔ/
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi
tentang
/
ˈusmɨ/
adjective
od 8
kedelapan
/
uf/
pronoun
ten (o którym już była mowa)
yang
/
ufˈt͡ʃɛsnɨ/
adjective
właściwy wcześniej wspomnianym czasom
berikutnya
/
t͡ɕma/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;
gegat
/
t͡ɕfʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka
latihan
/
t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕ/
noun
jedna czwarta, 25%
perempat
/
ˈwɔtfa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Latvia
/
ˈwɔtɨʃ/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy
orang Latvia
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;
Republik Rakyat Lugansk
/
ˈwukaʃ/
pronoun
imię męskie;
Lukas
/
wut͡ɕ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w centralnej Polsce;
Łódź
/
ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;
angsa
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus atratus, gatunek łabędzia o czarnym upierzeniu;
angsa hitam
/
ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ ˈɲɛ̃mɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych, pospolicie występującego w Polsce;
angsa putih
/
waˈt͡ɕĩj̃sʲci/
adjective
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego
Latin
/
ˈwadnɨ/
adjective
odznaczający się urodą
bagus
/
ˌwadɔˈvarka/
noun
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;
pengecas
/
waˈdũnɛk/
noun
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu;
angkut
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;
muatan listrik
noun
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba niezdarna
bakero
/
waˈkɔ̃mɨ/
adjective
chciwy jedzenia
caruk
/
wãˈmãɲɛt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) o czymś trudnym do wymówienia, niezrozumiałym, skomplikowanym
pembelit lidah
/
wãˈmãɲɛt͡sʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ/
idiom
trudna do wymówienia fraza;
pembelit lidah
/
ˈwãmat͡ɕ/
verb
- nie stosować się do czegoś
- o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając
- o rzeczach mało elastycznych: pękać pod wpływem działania siły
mematahkan
noun
- (przenośnie, przenośnia) problem życiowy niełatwy do rozwiązania
- zadanie logiczne do rozwiązania poprzez kombinacje
tebakan
/
wãmˈlʲivɨ/
adjective
łatwo łamiący się
rapuh
/
ˈwapa/
noun
noga zwierzęcia niemającego kopyt
cakar
noun
rękawiczka z jednym palcem
cempal
/
ˈwapat͡ɕ/
verb
- chwytać coś, co znajduje się w ruchu, zostało rzucone
- zarażać się, zostawać zarażonym chorobą
- polować na coś lub łowić
tangkap
/
waˈpufka/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści
suap
noun
(kryminologia, kryminologiczny) proceder polegający na dawaniu i przyjmowaniu łapówek
penyogokan
/
waˈɕit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;
cerpelai
/
ˈwaska/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą
kasih karunia
/
waˈskavɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co łaskawe; cecha tego, kto łaskawy
berkat
/
ˈwata/
noun
- fragment materiału przyszyty do tkaniny, aby zasłonić dziurę w tej tkaninie
tambal
- (informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym
tambalan
verb
umieszczać łaty
menisik
/
ˈwatfɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności
kemudahan
/
ˈwatfɨ/
adjective
niewymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód
mudah
/
ˈwava/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) niski stolik, zwykle podłużny
meja kopi
/
waˈvʲit͡sa/
noun
skupisko ryb lub innych drobnych zwierząt morskich;
kawanan
/
ˈwafka/
noun
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;
bangku
/
waˈʑɛ̃nka/
noun
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;
kamar mandi
/
ˈwãj̃nt͡sux/
noun
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;
rantai
/
ˈwãj̃nt͡sux ˌpɔkarˈmɔvɨ/
noun
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;
rantai makanan
/
wɛxˈtat͡ʃka/
noun
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;
kelentit
klitoris
/
wɔˈdɨɡa/
noun
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;
batang
/
ˈwɔcɛ̇t͡ɕ/
noun
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem
sikut
siku
/
wɔ̃m/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;
linggis
/
wɔˈpata/
noun
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;
pengki
/
wɔˈpatka/
noun
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;
tulang belikat
/
ˌwɔsɔˈɕɔvɨ/
adjective
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia
bangbang
/
ˈwɔsɔɕ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;
salmon
/
wɔˈtɛfsʲci/
adjective
odnoszący się do Łotwy
bahasa Latvia
/
wɔˈtɛfsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;
bahasa Latvia
/
wɔtr̥/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś popełniający czyny haniebne, niegodziwe
penjahat
/
ˈwɔft͡ʃɨ/
adjective
(łowiectwo, łowiecki) związany z łowami, odnoszący się do polowania na zwierzynę
pesawat tempur
/
ˈwɔvʲit͡ɕ/
verb
łapać, chwytać w sieć lub na wędkę
pancing
/
wɔɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;
rusa besar
/
ˈwɔʒɛ/
noun
podstawa, na której wspiera się ciężka maszyna, np. obrabiarka
sadel
/
wɔˈʒɨskɔ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;
ari-ari
- (technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;
bantalan
/
wut͡ʃʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy
panahan
/
wut͡ʃʲˈɲit͡ʃka/
noun
kobieta strzelająca z łuku
pemanah
/
ˈwut͡ʃʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;
pemanah
/
wuˈt͡ʃɨvɔ/
noun
(przestarzałe, przestarzały) kawałek smolnego drzewa, używanego dawniej do oświetlania;
obor
/
wuk/
noun
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) wodny roztwór silnej zasady nieorganicznej;
basa
/
wuk/
noun
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) sprężysta broń miotająca strzały dzięki napięciu łączącej oba jej końce cięciwy, która nadaje pociskowi energię lotu;
busur
/
wup/
interjection
…naśladujący uderzenie, zwykle nagłe i mocne
ngentot
/
wup/
noun
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży
tropi
/
ˈwupɛk/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;
batusabak
/
ˈwupʲjɛʃ/
noun
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;
ketombe
kelemumur
/
wuˈpʲĩna/
noun
skórka albo zdrewniała powłoka okrywająca owoc, korzeń jadalny lub nasiono
kulit
/
ˈwuska/
noun
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt
sisik
verb
wydobywać z łuski
sisik
/
wuʃˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;
psoriasis
/
ˈwɨtka/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;
betis
verb
przesuwać co do gardła, przełyku, żołądka
menelan mentah-mentah
verb
(potocznie, potoczny) spoglądać groźnie lub ukradkiem
mengerling
/
wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;
botak
/
ˈwɨsɨ/
adjective
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie
botak
/
ˈwɨʃka/
noun
(gastronomia) rodzaj sztućca, narzędzie do nabierania pokarmów płynnych lub półpłynnych
sendok
/
ˈwɨʃka vaˈzɔva/
noun
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy
sendok sayur
/
wza/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;
air mata
mata
/
ˈwzavʲit͡ɕ/
verb
o oczach: wydzielać nadmiernie łzy
menangis
/
wut͡ɕ/
noun
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;
perahu
noun
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji
gajih
/
ˈwuʃkɔ/
noun
mebel przeznaczony do spania;
ranjang
tempat tidur
/
wɔ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
czynność, podczas której coś jest łączone
menghubungkan
/
ˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲɛ/
adverb
razem, ogółem, po zsumowaniu
bareng
/
ˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący
kopula
- (językoznawstwo, językoznawczy) dywiz, najkrótszy znak pisarski stosowany przy dzieleniu lub łączeniu wyrazów
tanda hubung
/
ˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
- jednoczyć, umożliwiać zespolenie
- kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska
- spajać elementy za pomocą środków technicznych
sambung
/
ˈwɔ̃ŋka/
noun
teren gęsto porośnięty trawami;
padang rumput
/
wɛ̃ŋˈkɔtka/
noun
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;
meniskus
/
ˈɕiva/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu;
Siwa
/
ɕlɔ̃w̃sk/
pronoun
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;
Silesia
/
ˈɕɲɛʃka/
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;
Putih Salju
/
ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈt͡sɔva/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;
Rabu Abu
/
ˈɕt͡ɕãna/
noun
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;
dinding
/
ɕt͡ɕɛk/
noun
zanieczyszczona woda
selokan
/
ˈɕt͡ɕɛ̇ci/
noun
płynne odpady
air limbah
/
ˈɕt͡ɕɛrka/
noun
szmata służąca do mycia, ścierania czegoś
kain
/
ˈɕt͡ɕɛrvɔ/
noun
- (pogardliwie, pogardliwy) człowiek zły, podły
bajingan
- martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia
bangkai
/
ˈɕt͡ɕɛʃka/
noun
- wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych
- (informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dysku komputera;
jalan
noun
(transport, transportowy) wydzielona trasa do poruszania się rowerem;
jalur sepeda
verb
gonić kogoś, biec za kimś, aby go dogonić
mengejar
/
ˈɕt͡ɕĩnat͡ɕ/
verb
oddzielać coś od całości lub od podstawy za pomocą ostrego narzędzia
potong
/
ˈɕt͡ɕiskat͡ɕ/
verb
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron
remas
/
ˈɕt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ/
verb
- (potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu
mengunduh
- schodzić się, przybywać w jedno miejsce
berkumpul
/
ˈɕt͡ɕɛ̃ŋɡnɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;
urat daging
tendon
noun
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową
tendon achilles
/
ɕlat/
noun
- oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś
bekas
- (matematyka, matematyczny) suma elementów na głównej przekątnej macierzy kwadratowej;
jejak
/
ˈɕlɛṭt͡ʃɨ/
noun
osoba prowadząca śledztwo
detektif
/
ɕlɛˈd͡ʑɔ̃na/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;
limpa
kura
/
ˈɕlɛd͡ʑit͡ɕ/
verb
szpiegować podążając za kimś
bajingan
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie przez prokuraturę, policję i uprawnione osoby, czy i w jakich okolicznościach popełnione zostało przestępstwo;
investigasi
/
ɕlɛt͡ɕ/
noun
- (ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
ikan haring
- metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu
patok kemah
/
ˈɕlɛpa uˈlʲit͡ʃka/
noun
uliczka niemająca wylotu
jalan buntu
/
ˈɕlɛpak/
noun
(potocznie, potoczny) (wojskowość, wojskowy) amunicja do broni palnej bez pocisku
peluru kosong
/
ˈɕlɛpɨ/
adjective
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok
buta
noun
- (przenośnie, przenośnia) sytuacja lub działanie bez perspektyw, bez możliwości dalszego postępu
- droga czy ulica, która kończy się bez wyjścia, bez możliwości przejścia, przejazdu
jalan buntu
/
ˈɕlʲĩmak/
noun
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
siput
bekicot
keong
/
ˈɕlʲĩna/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;
air liur
air lidah
noun
osłona z materiału lub plastiku kładziona małym dzieciom pod brodę
oto
/
ˈɕlʲĩɲit͡ɕ/
verb
zwilżać śliną
buang air kecil
/
ˈɕlʲisʲci/
adjective
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami
licin
/
ˈɕlʲifka/
noun
- (spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie
persik
- (ogrodnictwo, ogrodniczy) śliwa;
prem
/
ɕlup/
noun
akt zawarcia małżeństwa;
pernikahan
/
ˈɕlusaʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe
tukang kunci
/
ɕlus/
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych
lendir
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;
sluis
/
ˈɕmʲjät͡ɕ‿ɕɛ/
verb
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem
tertawa
/
ˈɕmʲjawɔɕt͡ɕ/
noun
odwaga, pewność siebie
keberanian
/
ˈɕmʲjawɨ/
adjective
(książkowy) odważny, lubiący podejmować ryzyko
berani
/
ɕmʲjɛx/
noun
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło
ketawa
tawa
/
ɕmʲjɛ̇ˈt͡ɕarka/
noun
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów;
mobil pengangkut sampah
noun
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze
makanan sampah
adjective
powodujący lub mogący spowodować czyjąś śmierć
letal
/
ˈɕmʲjɛrʲd͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
- o sprawach: wydawać się podejrzanymi
- wydzielać nieprzyjemny zapach
cium
/
ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕt͡ɕ/
noun
- (demografia, demograficzny) stosunek liczby zgonów do liczby ludności bądź do liczby zachorowań na daną chorobę
- podleganie śmierci; cecha tego, co zawsze kiedyś umiera
mortalitas
/
ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ/
adjective
taki, który zabija, przynoszący śmierć (realnie lub potencjalnie)
letal
/
ɕmʲjɛrʲt͡ɕ/
noun
- (mitologia, mitologiczny) (etnografia, etnograficzny) (sztuka) personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą
kematian
- (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;
kematian
mati
/
ˈɕmʲjɛʃnɨ/
adjective
wywołujący śmiech
lucu
/
ɕmʲjɛˈtãna/
noun
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka
kepala susu
/
ɕmʲjɛˈtãnka/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska
crème de la crème
- (spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka
kepala susu
/
ɕmʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
- coś do wyrzucenia, odpadek
sampah
- (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) człowiek bez zasad, godny pogardy
bajingan
/
ˈɕmʲiɡwɔ/
noun
- (technologia, technika, techniczny) podobny do śmigła (1.1) element wiatraków i elektrowni wiatrowych wprawiany w ruch obrotowy przez wiatr
- (technologia, technika, techniczny) skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze;
baling-baling
noun
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi
helikopter
/
ɕɲaˈdãɲɛ/
noun
poranny posiłek;
sarapan
verb
(przestarzałe, przestarzały) jeść śniadanie
makan pagi
/
ɕɲɛk/
noun
- (meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora
salju
/
ˈɕɲɛʃka/
noun
kulka ulepiona ze śniegu, zwykle używana do zabawy, rzucania w kogoś;
bola salju
/
ɕɲɛˈʒɨ̃nka/
noun
pojedynczy płatek śniegu
kepingan salju
/
ˈɕɲɛʒɨt͡ɕ/
verb
padać (o śniegu)
turun salju
/
ɕɲit͡ɕ/
verb
widzieć sen podczas spania
bermimpi
/
ɕpʲjɛf/
noun
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;
kicau
/
ˈɕpʲjɛvak/
noun
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa
penyanyi
/
ˈɕpʲjɛvat͡ɕ/
verb
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem
bernyanyi
noun
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;
koma
/
ˈɕrɛdʲɲi/
adjective
- (matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości
nilai rerata
- przeciętny, taki sobie
nilai tengah
- będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy
sedang
noun
- (matematyka, matematyczny) funkcja wieloargumentowa, niemalejąca ze względu na każdy swój argument, o wartościach nie mniejszych od minimum argumentów i nie większych od maksimum argumentów;
nilai tengah
- (matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;
rata-rata
/
ɕrɛdʲˈɲit͡sa/
noun
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
diameter
/
ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃɛ/
noun
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;
Abad Pertengahan
abad pertengahan
/
ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza
pertengahan
/
ˈɕrɔda/
noun
trzeci dzień tygodnia;
Rabu
rabu
/
ˈɕrɔdɛk/
noun
- coś, co ułatwia działanie
alat
- wnętrze
dalam
- miejsce jednakowo oddalone od krawędzi
tengah
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży
pengaturan fertilitas
noun
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie
alat pengangkut
noun
(urzędowy) ogół posiadanych zasobów materialnych i finansowych
alat
/
ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu/
noun
prasa, radio, telewizja i internet;
media massa
noun
(geometria) odcinek łączący wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego boku;
garis berat
/
ɕrɔtˈkɔva trujˈkɔ̃nta/
noun
(geometria) odcinek, którego końcami są wierzchołek trójkąta i środek przeciwległego boku;
garis berat
/
ɕrɔtˈkɔvɨ/
adjective
znajdujący się w środku
sentral
/
ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ/
noun
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie
lingkungan
/
ˈɕruba/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie napędowe statku wodnego;
baling-baling
- (technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;
sekrup
/
ɕruˈbɔkrɛ̃nt/
noun
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów
obeng
/
ɕrut/
noun
ołowiane kulki jako pocisk
gotri
/
ɕrudˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ/
noun
centrum; główna, centralna część miasta
pusat kota
tengah kota
/
ɕfʲjaˈdɛt͡stfɔ/
noun
dokument urzędowo poświadczający umiejętności, wiedzę, określone zdarzenie
akta
/
ˈɕfʲjadɛk/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
- (przenośnie, przenośnia) podobnie jak świadek (1.1), ale również w odniesieniu do rzeczy
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba obecna podczas aktu religijnego (np. chrztu, bierzmowania, małżeństwa) i potwierdzająca jego zaistnienie
- osoba, która widziała coś na własne oczy
saksi
/
ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;
Saksi Yehuwa
/
ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ/
noun
- zdawanie sobie sprawy z czegoś;
- wiedza o istnieniu samego siebie
kesadaran
/
ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ/
adjective
- taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś
insaf
- mający rozbudowaną świadomość; uświadomiony
sadar
/
ɕfʲjat/
noun
cała Ziemia
dunia
Dunia
/
ˈɕfʲjat aˈrapsʲci/
noun
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne
Dunia Arab
/
ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt/
noun
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;
pandangan dunia
/
ˈɕfʲjatwɔ/
noun
- (fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
- przedmiot będący źródłem światła (1.1)
cahaya
/
ˌɕfʲjatwɔˈt͡ʃuwɨ/
adjective
wrażliwy na światło
peka cahaya
/
ɕfʲjatˈwɔvut/
noun
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;
serat optik
adjective
wyróżniający się posiadaną wiedzą i doświadczeniem
cerah
verb
(technologia, technika, techniczny) wiercić przy użyciu świdra
mengebor
/
ˈɕfʲjɛt͡sa/
noun
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;
lilin
noun
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;
busi
/
ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕit͡ɕ/
verb
emitować, produkować światło
bersinar
/
ˈɕfʲjɛt͡sʲci/
adjective
niemający związków z religią, niezależny od instytucji kościelnych
sekuler
/
ˈɕfʲjɛt͡ʃʲɲik/
noun
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec
kandil
/
ɕfʲjɛrʃt͡ʃ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad polny, wydający charakterystyczne dźwięki;
cengkerik
/
ɕfʲjɛʃp/
noun
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;
kudis
adjective
(książkowy) pełen światła; promieniujący światłem
berkilau
/
ˈɕfʲjɛtl̥nɨ/
adjective
dotyczący światła, związany ze światłem, wykorzystujący światło
nyala
noun
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) rodzaj lampy elektrycznej w kształcie rurki, w której źródłem światła jest substancja chemiczna (luminofor) pobudzana promieniowaniem ultrafioletowym (w tradycyjnych świetlówkach wyładowczych) albo diody elektroluminescencyjne (w nowoczesnych świetlówkach LED)
lampu fluoresen
/
ˈɕfʲjɛtnɨ/
adjective
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy
agung
/
ˈɕfʲjɛʒɨ/
adjective
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu
segar
/
ˈɕfʲĩɲa/, /
ˈɕfʲĩɲɛ/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;
- (pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
- (zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes Flower;
- (zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
babi
/
ˈɕfʲĩnka/
noun
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic
beguk
/
ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska/
noun
- (zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)
marmot (?)
- (zoologia, zoologiczny) Cavia porcellus, gatunek gryzonia hodowanego w domach;
marmut
/
ˌɕfʲĩnka‿skarˈbɔ̃nka/
noun
skarbonka w kształcie świnki
celengan
noun
przenikliwy dźwięk podobny do gwizdu, ale mniej dźwięczny
siul
/
ɕfʲit/
noun
- (przenośnie, przenośnia) moment rozpoczęcia czegoś nowego
- okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;
subuh
/
ˈɕfʲita/
noun
otoczenie asystujące przywódcy
halaman
verb
o dniu zaczynać się
fajar
/
ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;
kuil
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament w niektórych kościołach chrześcijańskich, dający władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów;
penahbisan
adjective
o charakterze sakralnym; taki, który został poświęcony
suci
/
ˈɕfʲjɛ̃nta ˈvɔjna/
noun
wojna prowadzona z przyczyn religijnych
jihad
adjective
z szacunkiem w kontekście osoby religijnej zmarły, nieboszczyk
almarhum
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɔ/
noun
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni
hari besar
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɔɕt͡ɕ/
noun
coś otaczane szczególnym kultem i czcią
kekeramatan
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɨ/
adjective
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o bóstwie: godny czci religijnej, czczony w religii
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o przedmiocie, miejscu: pochodzący od bóstwa, związany z bóstwem, lub poświęcony bóstwu i w związku z czym godny czci lub szacunku
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) właściwy bóstwu, charakterystyczny dla bóstwa
- cnotliwy, sprawiedliwy, dobry moralnie
- niepodważalny, niezmienialny, niepodlegający dyskusji
- zasługujący na poszanowanie
keramat
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie, prawosławiu, Kościołach wschodnich: kanonizowany
santa
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɨ/
noun
mężczyzna święty (1.4)
keramat
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj/
noun
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;
Sinterklas
/
ˈɕfʲĩj̃sʲci/
adjective
- (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) mówiący nieprzyzwoicie, wulgarnie na temat seksu
- (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) wyjątkowo niegodziwy, nieuczciwy
dekil
/
ʑd͡ʑbwɔ/
noun
- (botanika, botaniczny) walcowata łodyga trawy (w tym zbóż);
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) bardzo mała ilość czegoś
lembar
/
ʑlɛ/
adverb
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami
jelek
/
ˈʑrɛbʲjɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;
anak kuda
/
ʑrɛ̃ˈɲit͡sa/
noun
- (anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
- (optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej
biji mata
/
ˈʑrudwɔ/
noun
- (hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
- często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań
- przyczyna uczuć, zachowań, chorób itp.
- to, co stanowi początek czegoś
mata air
- tylko w lm, (informatyka, informatyczny) kod źródłowy
narasumber
/
ʑrudˈwɔswuf/
noun
podstawa etymologiczna wyrazu
etimologi
/
ʒɨt/
noun
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael i tworzącego światową diasporę etniczno-religijną;
Yahudi
/
ʒɨˈrafa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Camelopardalis
/
ˈʒaba/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;
kodok
katak
/
ˈʒadɛ̃n/
pronoun
…informujący o braku kogoś lub czegoś
kosong
/
ˈʒaɟɛl/
noun
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku
layar
/
ˈʒaɟɛf/
noun
płonący kawał drewna
obor
/
ʒaɡˈlɔvʲjɛt͡s/
noun
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;
kapal layar
/
ʒal/
noun
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;
kesedihan
/
ˌʒãndarˈmɛrʲja/
noun
policja wojskowa;
polisi militer
/
ʒar/
noun
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa
bara
/
ˈʒarɡɔ̃n/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;
bahasa kacau
/
ʒart/
noun
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć
candaan
/
ˌʒartɔˈblʲivɨ/
adjective
często żartujący
kelakar
/
ʒarˈtɔvat͡ɕ/
verb
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć
begurau
/
ʒarˈtɔvʲɲiɕ/
noun
ktoś lubiący żartować
humoris
/
ʒaˈrufka/
noun
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;
lampu pijar
/
ʒarˈwɔt͡ʃnɨ/
adjective
odznaczający się ogromnym apetytem
voracious
/
ʒaˈwɔba/
noun
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby
dukacita
perkabungan
/
ʒaˈwɔsnɨ/
adjective
wzbudzający politowanie lub pogardę
payah
/
ʒaˈwɔvat͡ɕ/
verb
- odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym
- ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad
menyesal
/
ʒbʲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych;
kucing liar
/
ʒɛ/
conjunction
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym
bahwa
/
ˈʒɛbrak/
noun
ten, kto żebrze
pengemis
/
ˈʒɛbrat͡ɕ/
verb
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie
mengemis
/
ˈʒɛbrɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;
tulang rusuk
/
ˈʒɛbɨ/
conjunction
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu
supaja
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;
belayar
olahraga kapal layar
/
ˈʒɛɡlaʃ/
noun
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych
kelasi
/
ʒɛɡˈlɔvat͡ɕ/
verb
przemieszczać się po wodzie środkiem transportu, szczególnie żaglowym
berlayar
/
ʒɛl/
noun
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;
gel
/
ˌʒɛlaˈtɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;
agar
/
ʒɛˈlaskɔ/
noun
urządzenie służące do ręcznego prasowania;
setrika
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;
Tirai Besi
/
ʒɛˈlazɔ/
noun
- (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;
- (potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
besi
/
ˈʒɛlbɛt/
acronym
= (budownictwo) żelazobeton;
beton bertulang
/
ʒɛˈlʲivɔ/
noun
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;
besi cor
adjective
wprawiający w zakłopotanie, krępujący, onieśmielający, zawstydzający
memalukan
/
ˈʒɛ̃ɲ‿ʃɛ̃ɲ/
noun
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa;
ginséng
/
ˈʒɛ̃j̃sʲci/
adjective
- odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety
feminin
- (biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy
wanita
/
ˈʒmʲija/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;
beludak
/
ʒmʲiˈjufka/
noun
(spożywczy) egzotyczny alkohol z wężem (żmiją) zatopionym w butelce;
arak ular
/
ˈʒʲɲiva/
noun
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;
panen
/
ˈʒʲɲivʲjaʃ/
noun
osoba pracująca przy żniwach
pembabat
/
ˈʒɔ̃na/
noun
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą
istri
isteri
verb
szybko, na przemian i cyklicznie podrzucać kilka przedmiotów
juggling
/
ˈʒɔ̃ŋʲcil/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;
narsis
/
ˈʒɔwɲɛʒɛ/, /
ˈʒɔwʲɲɛʃ/
noun
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej
prajurit
/
ʒɔˈwɔ̃ndɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;
lambung
perut
/
ˈʒɔwɔ̃ɲt͡ɕ/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
- (anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;
glans
/
ʒrɛt͡ɕ/
verb
- (pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie
- o zwierzęciu: jeść
makan
/
ˈʒuxfa/
noun
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;
rahang bawah
/
ʒuk/
noun
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny poświętnikowatych;
- (potocznie, potoczny) chrząszcz
kumbang
/
ˈʒuraf/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak bagienny odbywający sezonowo masowe przeloty, należący do podrodziny żurawi;
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;
bangau
/
ʒut͡ɕ/
verb
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć
kunyah
/
ˈʒvavɨ/
adjective
pełen werwy i temperamentu
gesit
lincah
/
ʒvʲir/, /
ˈʒvʲirɨ/
noun
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;
kerikil
/
ˈʒɨt͡ɕɛ/
noun
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;
kehidupan
hidup
/
ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
- w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)
berharap
- pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
dambaan
/
ˈʒɨt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
składać życzenia
harapan
/
ʒɨt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu
Yahudi
/
ʒɨˈdɔfsʲci/
adjective
związany z Żydami, ich religią, kulturą
Yahudi
/
ʒɨˈdɔfskɔɕt͡ɕ/
noun
ogół cech charakterystycznych dla Żydów i kultury żydowskiej
keyahudian
/
ʒɨˈlɛtka/
noun
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;
pisau silet
/
ʒɨˈrafa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;
jerapah
/
ʒɨˈrãndɔl/
noun
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem
kandelir
/
ˌʒɨrɔˈkɔ̃mpas/
noun
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (morski) elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu;
girokompas
/
ʒɨˈrɔskɔp/
noun
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;
giroskop
/
ˈʒɨtɔ/
noun
- (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
- (spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno żyta (1.1)
gandum hitam
adverb
tak, że ktoś lub coś żyje podczas pewnej czynności, której jest obiektem
hidup
/
ʒɨˈvʲit͡sa/
noun
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;
damar
noun
(biologia, biologiczny) organizm żywiący pasożyta
inang
verb
wydobywać żywicę z drzew iglastych
tempel
/
ʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od żywić
gizi
/
ʒɨˈvɔpwɔt/
noun
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;
pagar hidup
pagar tanaman
/
ˈʒɨvɔt/
noun
- (książkowy) życie, istnienie
- (książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życiorys, zwłaszcza w odniesieniu do świętych
hidup
/
ʒɨˈvɔtnɨ/
adjective
aktywny, mający dużo energii, czynny
hidup
/
ˈʒɨvɨ/
adjective
- będący w użyciu
- jasny, jaskrawy, niestonowany
- przejawiający oznaki życia
- żwawy, szybki
berjiva
/
ˈʒɨznɔɕt͡ɕ/
noun
cecha gleby umożliwiającej obfity wzrost roślin na niej
fekunditas
/
ˈʒɨznɨ/
adjective
- (rolnictwo, rolniczy) dający wysokie plony
- (rolnictwo, rolniczy) posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów
subur
/
ʒɨt͡ɕ/
verb
- bytować w jakichś warunkach
- istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
- obcować z kimś
- trwać
hidup
/
ˈʒɨwa/
noun
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;
pembuluh darah
vena
/
ʒuwʲˈt͡ɕɔvɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) dotyczący żółci
bilier
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką
demam kuning
/
ʒuwˈtat͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;
sakit kuning
/
ˈʒuwtkɔ/
noun
- (spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów
- (zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;
kuning telur
/
ˈʒuwtɨ/
adjective
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;
kuning
/
ʒuwf/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę ziemno-wodne z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;
penyu
kura-kura
/
ˈʒuwf lɔ̃nˈdɔvɨ/
noun
(zoologia, zoologiczny) żółw, którego środowiskiem naturalnym jest ląd
kura-kura darat
/
ˈʒuwf ˈmɔrsʲci/
noun
(zoologia, zoologiczny) żółw, którego środowiskiem naturalnym jest morze
penyu
/
ʒuwʲt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;
empedu
/
ʒɔ̃nˈdãɲɛ/
noun
kategorycznie wyrażone życzenie
permintaan
verb
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wbijać żądło
antup
/
ˈʒɔ̃nd͡za/
noun
- silne pragnienie, chęć
birahi
- fizyczne pożądanie
nafsu
/
ˈʒɔ̃ndwɔ/
noun
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;
sengat
/
ˈʒwɔbʲit͡ɕ/
verb
wycinać rowki, wgłębienia
asoy