/a‿ˈpʲɕik/
interjection
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania
  1. atxim
  2. atxem
noun
  1. (geologia, geologiczny) najniższe piętro jury środkowej;
  2. (geologia, geologiczny) najstarszy wiek jury środkowej;
Aalenià
/aˈːrɔ̃n/
pronoun
  1. (biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
  2. imię męskie;
Aaró
/aˈbaja/
noun
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;
abaia
/aˈbakus/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;
  2. przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;
àbac
/aˈbãndɔ̃n/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;
abandó
/aˈbazʲja/
noun
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;
abàsia
/aˈbaʒur/
noun
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło
pantalla
/apˈxasʲci/
adjective
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców
abkhaz
/apˈxasʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;
abkhaz
/apˈxazʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;
Abkhàzia
/abˈdukt͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;
abducció
/ˌabdɨˈkat͡sʲja/
noun
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej
abdicació
/ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ/
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji
abdicar
/ˈabɛl/
pronoun
  1. imię męskie;
  2. (biblijny) drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina
Abel
/aˈbɛlart/
pronoun
imię męskie;
Abelard
/ˌabɛrˈrat͡sʲja/, /ˌabɛrˈːat͡sʲja/
noun
  1. (astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
  2. (erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
aberració
/abʲˈid͡ʒãn/, /ˈabʲid͡ʒãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;
Abidjan
/ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ/
adjective
(chemia, chemiczny) odnoszący się do abietyny, związany z abietyną
abiètic
pronoun
imię żeńskie;
  1. Abigail
  2. Abigaíl
  3. Abigaïl
/ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
nieożywiony
abiòtic
/ˌabʲiˈsɨ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;
Abissínia
/ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)
abissini
/abˈlat͡sʲja/
noun
(astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę
ablació
/ˌabɔˈlʲit͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;
abolició
/ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt/
noun
  1. regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
    1. abonament
    2. suma global
  2. regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
    subscripció
/aˈbɔrt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;
avortament
/ˌabɔˈrɨɡɛ̃n/
noun
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju
aborigen
/abˈraxãm/
pronoun
  1. (biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
  2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Abraham
/abˈruzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;
Abruços
/ˌapsɔˈlutʲɲɛ/
adverb
całkowicie, niezależnie od niczego, nie dopuszczając wyjątków
absolutament
/ˌapsɔˈlutnɨ/
adjective
  1. całkowity, zupełny, bezwzględny
  2. (filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
  3. niekwestionowany
absolut
/ˌapsɔˈlutɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;
absolutisme
/ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ/
verb
  1. (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie
  2. (przenośnie, przenośnia) całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś
absorbir
/apˈsɔrpt͡sʲja/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
  2. (optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;
absorció
/apsˈtrakt͡sʲja/
noun
  1. (sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
  2. coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania
  3. nierealny pogląd
  4. pojęcie ogólne
  5. proces tworzenia pojęć ogólnych;
abstracció
/ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ/
adjective
nie mający związku z rzeczywistością
abstracte
/ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;
abstinència
/ˈapsurt/
noun
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia
absurd
/ˌapsurˈdalʲɲɛ/
adverb
w sposób absurdalny
absurdament
/ˌapsurˈdalnɨ/
adjective
  1. nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
  2. (logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny
absurd
/aˈbulʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji
abúlia
pronoun
imię męskie
Abundi
noun
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;
acenocumarol
/aˈt͡sɛtɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;
acetona
noun
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;
acetilcolina
noun
(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;
acetilcolinesterasa
noun
(chemia, chemiczny) reakcja podstawiania atomu wodoru w cząsteczkach związku organicznego grupą acetylową (CH3CO–);
acetilació
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;
Akhaltsikhé
adjective
(fizyka, fizyczny) o układzie optycznym: niedający rozczepienia na barwy widmowe
acromàtic
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;
Àkhtuba
noun
(ekologia, ekologiczny) organizm kwasolubny
acidòfil
/aˈdalbɛrt/
pronoun
imię męskie;
Adalbert
/ˈadãm/
pronoun
  1. imię męskie;
  2. (biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;
Adam
/ˌadãˈmaʃɛk/
noun
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej
domàs
/ˌadapˈtat͡sʲja/
noun
  1. przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
  2. (biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
  3. (psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
  4. dostosowanie się organów do sytuacji
  5. efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)
adaptació
/ˌadapˈtɔvat͡ɕ/
verb
dostosować/dostosowywać do innego użytku
adaptar
/ˌadɛˈkfatnɨ/
adjective
dokładnie czemuś odpowiadający
  1. adequat
  2. adient
  3. proporcionat
/aˈdɛla/
pronoun
imię żeńskie;
Adela
/ˌadɛˈlajda/
pronoun
  1. imię żeńskie;
  2. (geografia, geograficzny) miasto w Australii;
Adelaida
noun
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;
adenina
adjective
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem
adiabàtic
/ˌadʲiˈpɔt͡sɨt/
noun
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)
adipòcit
/ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja/
noun
  1. system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
  2. zarządzanie czymś, administrowanie
  3. kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
administració
/ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z administracją i administrowaniem
administratiu
/ˌadmʲĩɲiˈstratɔr/
noun
osoba zarządzająca czymś
administrador
/ˌadmʲĩɲistraˈtɔrsʲci/
adjective
dotyczący administratora
administrador
/ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja/
noun
  1. budynek mieszczący admiralicję (1.1)
  2. korpus admirałów
  3. władze naczelne marynarki wojennej
almirallat
/adˈmʲiraw/
noun
  1. (marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
  2. (marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
  3. (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych
almirall
noun
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;
admitància
/aˈdɔ̃ɲis/
pronoun
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;
Adonis
/aˈdɔpt͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;
adopció
adjective
związany z adopcją, dotyczący adopcji
adoptiu
/ˌadɔpˈtɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać / dokonać adopcji
adoptar
/ˌadɔˈrat͡sʲja/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ceremonia oddawania czci Bogu lub świętym
  2. (książkowy) zachwyt kimś wyrażany w taki sposób, aby ten ktoś to widział
adoració
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
Adrastea
/ˌadrɛ̃naˈlʲĩna/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;
adrenalina
/ˈadrɛs/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka
adreça
noun
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej
adreça electrònica
/ˌadrɛˈsatka/
noun
kobieta, do której coś jest adresowane
destinària
/ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ/
verb
umieszczać adres na liście, przesyłkę
adreçar
/ˈadrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;
Adria
/aˈdrʲjãna/
pronoun
imię żeńskie;
Adriana
/atˈsɔrpt͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;
adsorció
/ˈadvɛ̃nt/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej
advent
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;
adventisme
/adˈvɛrsaʃ/
noun
(przestarzałe, przestarzały) oponent, rywal
adversari
/adˈvɔkat/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;
advocat
/adˈvɔkad ˈdʲjabwa/
noun
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze
advocat del diable
adjective
odnoszący się do Adygei lub Adygejczyków
adigué
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;
adigué
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;
Adjària
/ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika/
noun
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;
aerodinàmica
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;
aerògraf
/ˌaɛrɔˈlɔɟja/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;
aerologia
/ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza
aerometria
/ˌaɛˈrɔstat/
noun
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;
aeròstat
/ˌaɛˈrɔzɔl/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym
aerosol
/ˌaɛˈrɔʒɛl/
noun
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;
aerogel
/aˈfazʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;
afàsia
/ˌavɡãˈɲistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;
Afganistan
/avˈɡãŋka/
noun
obywatelka Afganistanu
afganesa
/avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Afganistanu
afganès
/avˈɡãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu
afganès
/ˈafʲiʃ/
noun
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej
cartell
noun
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) rakotwórcza toksyna wytwarzana przez grzyby z rodzaju Aspergillus;
aflatoxina
/aˈfɔrɨsm̥/
noun
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;
aforisme
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski
afrikaans
adjective
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych
afroamericà
/ˌafrɔˈdɨta/
pronoun
(mitologia grecka) bogini miłości;
Afrodita
/ˌafrɔˈdɨzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;
Afrodísia de Cària
/ˌafrɔˈdɨzʲjak/
noun
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;
afrodisíac
/ˈafrɔ̃nt/
noun
(książkowy) zniewaga, lekceważące zachowanie, zazwyczaj publiczne
afront
/ˈafrɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;
Àfrica
/ˌafrɨkãˈnɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;
afrikaans
/ˌafrɨˈkãɲĩn/
noun
mieszkaniec Afryki
africà
/ˌafrɨˈkãŋka/
noun
mieszkanka Afryki
africana
/ˌafrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę
africà
pronoun
imię męskie;
Agapit
/ˈaɡat/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;
àgata
/aˈɡata/
pronoun
imię żeńskie;
Àgata
/aˈɡava/
noun
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;
  1. atzavara
  2. agave
noun
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;
edatisme
/aˈɡɛ̃nt͡sʲja/
noun
firma świadcząca różne usługi
agència
/ˌaɡlutɨ̃ˈɲĩna/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) przeciwciało biorące udział w zlepianiu aglutynogenów podczas aglutynacji;
aglutinina
/aɟˈɲɛʃka/
pronoun
imię żeńskie;
Agnès
/ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;
agnosticisme
/aˈɡnɔstɨk/
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu
agnòstic
/aˈɡɔra/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;
àgora
/ˌaɡɔraˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;
agorafòbia
/aˈɡrafka/
noun
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;
imperdible
/aˈɡrɛsʲja/
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
  2. (psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;
agressió
/aˈɡrɛsɔr/
noun
ktoś, kto dopuszcza się agresji
agressor
/ˈaɡrɛst/
noun
  1. (spożywczy) owoc agrestu (1.1)
  2. (botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;
agrassó
adverb
w sposób agresywny
agressivament
/ˌaɡrɛˈsɨvnɨ/
adjective
zachowujący się wrogo, napastliwie
agressiu
noun
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;
agroquímica
/ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;
agronomia
/ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;
  1. agroturisme
  2. turisme rural
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;
Agriz
/aˈxʲĩw̃sa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;
ahimsa
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;
Ahwaz
pronoun
imię żeńskie
Aida Aïda Aída
/ɛjts/
noun
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;
  1. sida
  2. SIDA
/ˌajaˈtɔlːax/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;
aiatol·là
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język, którym posługują się Indianie Ajmara;
aimara
/aˈkat͡sʲja/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)
acàcia
/ˌakaˈdɛ̃mʲja/
noun
  1. (edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
  2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe
acadèmia
/ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
adjective
  1. (edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
  2. zgodny z określonymi, utartymi wzorami
acadèmic
/aˈkadʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;
Acàdia
adjective
dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego
accadi
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;
accadi
/aˈkapʲit/
noun
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;
paràgraf
/ˈakt͡sɛ̃nt/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
accent
/ˌakt͡sɛpˈtat͡sʲja/
noun
wyrażenie zgody
  1. acceptació
  2. aprovació
noun
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;
acceptor
/ˈakt͡sʲja/
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);
  2. (sport, sportowy) działania ofensywne, atak
  3. działanie zorganizowane
  4. przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;
acció
/ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;
accionista
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;
acmeisme
/ˌakɔˈlʲita/
noun
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;
acòlit
/ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;
acompanyament
/ˈakɔrt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;
acord
/ˌakɔrˈdɛɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;
acordió
/ˈakra/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;
Accra
/ˌakrɔˈbata/
noun
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie
acròbata
noun
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe
acròbata
/ˌakrɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;
acrofòbia
noun
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;
acromegàlia
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;
acròstic
adjective
(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu
acrílic
/aˈksãmʲit/
noun
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;
vellut
/akˈsʲjɔ̃mat/
noun
  1. (matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
  2. (przenośnie, przenośnia) uznana prawda
axioma
/ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
oparty na aksjomatach
axiomàtic
/ˈaksɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;
axó
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;
Aksu
/aˈksɨ̃ɲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;
axinita
/akt/
noun
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;
nu
noun
(biochemia, biochemiczny) powstający w wyniku skurczu mięśnia kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny;
actomiosina
/akˈtɔʒɨ/, /ˈaktɔr/
noun
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;
actor
/akˈtɔrka/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera
actriu
/ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
dotyczący teraźniejszości
actual
/ˈaktɨ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;
actini
/ˌaktɨˈvat͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wzmaganie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu
activació
/ˌaktɨˈvʲista/
noun
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań
activista
/ˌaktɨˈvʲistka/
noun
forma żeńska od: aktywista
activista
noun
czynna postawa; bycie aktywnym
activisme
/akˈtɨvnɔɕt͡ɕ/
noun
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału
activitat
/akˈtɨvnɨ/
adjective
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający
actiu
/ˌaktɨˈvɔvat͡ɕ/
verb
sprawiać, że coś staje się aktywne
activar
noun
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś
acumulació
/ˌakũmuˈlatɔr/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)
acumulador
/ˌakupũŋkˈtura/
noun
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;
acupuntura
adjective
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych
acústic
/ˌakfaˈfɔrta/
noun
  1. (sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)
  2. (sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;
aiguafort
/ˌakfãˈmarɨ̃n/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;
aiguamarina
/ˌakfaˈrɛla/
noun
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie
aquarel·la
/aˈkfarʲjũm/
noun
    1. hodowla wodna (np. ryb) urządzona w akwarium (1.1)
    2. budynek w ogrodzie zoologicznym z ekspozycją ryb
    aquàrium
  1. duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę
    1. aquàrium
    2. aquari
/aˈkfɛdukt/
noun
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;
aqüeducte
/ˌakfʲiˈtãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;
Aquitània
/aˈkfʲizɡrãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;
Aquisgrà
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla;
Hilla
/ˌalaˈbastɛr/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;
alabastre
noun
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) niewielki flakonik na wonności
alabastre
/ˌalabaˈstrɔvɨ/
adjective
dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
alabastrí
/ˌalãˈɲĩna/
noun
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;
alanina
/ˈalarm/
noun
  1. sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
  2. urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1)
alarma
/aˈlaska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
Alaska
/alp/
noun
(geologia, geologiczny) jeden z okresów w kredzie;
Albià
/ˈalba/
noun
(kościelny) długa biała szata liturgiczna;
alba
/alˈbãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;
Albània
/alˈbãŋka/
noun
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii
albanesa
/alˈbatrɔs/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;
albatros
/alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii
albanès
/alˈbãj̃sʲci/
adjective
związany z Albanią, dotyczący Albanii
albanès
/alˈbãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;
albanès
/alˈbɛdɔ/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
  2. biała część skórki w owocach cytrusowych
albedo
/ˈalbɛrt/
pronoun
imię męskie;
Albert
/alˈbɛrta/
pronoun
imię żeńskie;
Alberta
/ˈalbʲĩn/
pronoun
imię męskie;
Albí
/alˈbʲĩɲism̥/
noun
  1. (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
  2. (botanika, botaniczny) brak chlorofilu
albinisme
/alˈbʲĩnɔs/
noun
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)
  1. albin
  2. albí
/ˈalbʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;
albita
/ˈalbɔ/
conjunction
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;
o
/ˈalbũm/
noun
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.
àlbum
/ˌalbũˈmʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;
albúmina
/alˈxɛ̃mʲja/
noun
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;
alquímia
adjective
dotyczący alchemii
alquímic
/alˈxɛ̃mʲik/
noun
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu
alquimista
/alˈdɛxɨt/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;
aldehid
/ˌaldɔˈstɛrɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów
aldosterona
/ɛjl/, /ˈalɛ/
conjunction
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego
  1. però
  2. mes
/ɛjl/, /ˈalɛ/
interjection
…wyrażający zdumienie nad czymś
  1. com
  2. que
/ˈalɛf/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);
àlef
/ˌalɛˈɡɔrʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;
al·legoria
/ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny
al·legòric
/aˈlɛja/
noun
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;
avinguda
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;
Aleisk
/ˌalɛˈksãndɛr/
pronoun
imię męskie;
Alexandre
/ˌalɛˈksãndra/
pronoun
imię żeńskie;
Alexandra
/ˌalɛˈksãndrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;
Alexandria
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;
alexandrita
noun
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;
alexitímia
/aˈlɛ̃mbʲik/
noun
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej
alambí
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii;
Alençon
/aˈlɛpːɔ/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
  2. (geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)
Alep
/aˈlɛrɡɛ̃n/
noun
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;
al·lergogen
/aˈlɛrʲɟja/
noun
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;
al·lèrgia
/ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z alergią
al·lèrgic
/ˌalɛrɡɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;
al·lergologia
/ˈalfa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;
alfa
/alˈfabɛt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;
  1. alfabet
  2. abecedari
/ˈalfɔ̃w̃s/
pronoun
imię męskie;
Alfons
/alˈɡɛbra/
noun
  1. jeden z działów matematyki;
  2. (matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);
àlgebra
adverb
(matematyka, matematyczny) zgodnie z zasadami algebry
  1. algebraicament
  2. algèbricament
adjective
dotyczący algebry
  1. algebraic
  2. algèbric
noun
(matematyka, matematyczny) matematyk zajmujący się algebrą
algebrista
pronoun
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;
l'Alguer
/ˈalʲɟɛr/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;
Alger
/alʲˈɟɛrt͡ʃɨk/
noun
obywatel Algierii
algerià
/alʲˈɟɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;
Algèria
/alʲˈɟɛrka/
noun
obywatelka Algierii
algeriana
/alʲˈɟɛrsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Algieria
algerià
/algɔˈrɨtmɨ/, /alˈɡɔrɨtm̥/
noun
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) ciąg ściśle określonych czynności pozwalających na rozwiązanie pewnego zadania;
  1. algorisme
  2. algoritme
/ˈalʲjãw̃s/
noun
przymierze między państwami
aliança
/aˈlʲibʲi/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;
coartada
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii;
Alacant
/ˌalʲiˈɡatɔr/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;
al·ligàtor
/ˌalʲitɛˈrat͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;
al·literació
/ˌalʲizaˈrɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;
alitzarina
/ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it/
noun
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;
alcaloide
/ˈalkãn/
noun
(chemia, chemiczny) nasycony węglowodór alifatyczny, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;
alcà
/ˈalkɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;
alquè
/ˈalʲcĩn/
noun
(chemia, chemiczny) nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;
alquí
/alˈkɔxɔl/
noun
  1. (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;
  2. (chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
alcohol
/ˌalkɔˈxɔlʲik/
noun
osoba, która cierpi na alkoholizm
alcohòlic
/ˌalkɔˈxɔlʲism̥/
noun
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
alcoholisme
/ˌalkɔxɔˈlɔvɨ/
adjective
zawierający alkohol; związany z alkoholem
alcohòlic
/alˈkɔva/
noun
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej
alcova
/ˈalːax/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;
Al·là
/ˌalːɛˈluja/
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej
al·leluia
/alˈmãnax/
noun
publikacja zawierająca artykuły z pewnej dziedziny nauki lub sztuki, najczęściej utwory literackie różnych autorów wydane w tym samym czasie;
almanac
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3
almandina
/aˈlɔɛs/
noun
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;
àloe
/aˈlɔfɔ̃n/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem
al·lòfon
/ˌalɔˈtrɔpʲja/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;
  1. al·lotropia
  2. al·lotropisme
/alˈpaka/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
  2. wełna z lamy (1.1)
alpaca
/alˈpɛjsʲci/
adjective
związany z Alpami, dotyczący Alp
alpí
/ˌalpʲĩˈɲista/
noun
osoba uprawiająca alpinizm;
alpinista
/alˈpʲĩɲism̥/
noun
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska
alpinisme
/ˈalpɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;
Alps
/alˈtãna/
noun
lekki, niewielki ogrodowy budynek;
glorieta
adjective
taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości
alternatiu
/alˈtru<sup>j</sup>ism̥/
noun
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;
altruisme
/aˈluzʲja/
noun
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost
al·lusió
/alˈzat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;
Alsàcia
/alˈzat͡sʲci/
adjective
związany z Alzacją
alsacià
/alˈzaṭt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu
alsacià
/ˌãmaˈdɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Amadeu
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;
amaxofòbia
/ãˈmalʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Ammak
pronoun
(astronomia, astronomiczny) największy z wewnętrznych księżyców Jowisza;
Amaltea
/ãˈmatɔr/
noun
miłośnik, ktoś oddany czemuś
aficionat
/ˌãmaˈzɔ̃nka/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;
Amazones
/ˌãmbaˈsada/
noun
  1. stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
  2. wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)
  1. ambaixada
  2. embaixada
/ˌãmbaˈsadɔr/
noun
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej
ambaixador
noun
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych
ambaixador de bona voluntat
/ãmˈbʲit͡sʲja/
noun
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego
ambició
/ãmˈbʲitnɨ/
adjective
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją
ambiciós
/ãmˈbɔ̃na/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej
púlpit
/ãmˈbrɔʒɨ/
pronoun
imię męskie;
Ambròs
/ãmˈbulãw̃s/
noun
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;
ambulància
/ãˈmɛba/
noun
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;
ameba
noun
(biologia, biologiczny) komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;
  1. adamantoblast
  2. ameloblast
/ˈãmɛ̃n/
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy
amén
/ãˈmɛrɨk/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;
americi
/ãˈmɛrɨka/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
  2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki
Amèrica
/ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
  1. Amèrica del Sud
  2. Sud-amèrica
/ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;
  1. Nord-amèrica
  2. Amèrica del Nord
/ãˈmɛrɨka waˈt͡ɕĩj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;
Amèrica Llatina
/ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja/
noun
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;
americanització
verb
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację
americanitzar
/ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
  1. dotyczący Ameryki (kontynentu)
    1. americà
    2. estatunidenc
  2. dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki
    1. estatunidenc
    2. americà
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o muskularnym ciele i silnym, zaciętym charakterze teriera;
pitbull terrier americà
/ãˈmɛtɨst/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;
ametista
/ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna/
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;
amfetamina
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy z gromady krzemianów łańcuchowych, będący uwodnionym krzemianem magnezu, żelaza, wapnia lub sodu; przedstawiciel dużej grupy minerałów skałotwórczych o zmiennym składzie chemicznym, występujący powszechnie w skałach magmowych i metamorficznych
amfíbol
/ãw̃ˈfɔra/
noun
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;
àmfora
/ãmˈxarsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;
amhàric
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;
Amiens
noun
(biochemia, biochemiczny) glikozyd cyjanogenny naturalnie występujący w niektórych nasionach roślin z rodziny różowatych
amigdalina
/ˌãmʲĩˈnɔkfas/
noun
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;
aminoàcid
/ˈãmːãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;
Amman
/ãmˈnɛstʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;
amnistia
/ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
udzielać / udzielić amnestii
amnistiar
/ãmˈnɛzʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zanik pamięci
amnèsia
noun
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej
amniocentesi
/ãˈmɔ̃ɲak/
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;
amoníac
/ˈãmpɛr/
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;
ampere
/ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ/
noun
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;
amperímetre
/ˌãmplʲiˈtuda/
noun
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;
amplitud
/ˌãmpuˈtat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;
amputació
/ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać amputacji
amputar
/ãmˈstɛrdãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;
Amsterdam
/ˌãmũˈɲit͡sʲja/
noun
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej
munició
/ˈãmur/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;
Amur
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;
Najaf
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;
Anabar
/ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥/
noun
  1. błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
  2. coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)
anacronisme
adjective
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki
anàdrom
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody
anaforesi
/ãˈnaɡrãm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;
anagrama
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym
anacolut
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;
analcima
/ˌãnalfaˈbɛta/
noun
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu
analfabet
noun
(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;
analfabetisme
noun
(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;
analgèsia
adverb
w sposób analityczny
analíticament
/ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z analizą
analític
/ˌãnaˈlʲiza/
noun
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;
anàlisi
/ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ/
verb
przeprowadzać proces analizy
  1. analitzar
  2. passar
/ˌãnaˈlɔɟja/
noun
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;
analogia
/ˌãnãmˈnɛza/
noun
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,
anamnesi
/ãˈnãnas/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
    pinya
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)
    1. pinya
    2. ananàs
/ãˈnãŋkɛ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
Ananké
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;
Anapa
/ãˈnarxʲja/
noun
  1. forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
  2. (potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności
anarquia
/ãˈnarxʲism̥/
noun
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;
anarquisme
noun
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna forma indywidualizmu, doktryna społeczno-polityczna występująca przeciwko państwu, społeczeństwu, narodowi i rodzinie jako źródłom przymusu i zniewolenia jednostki;
anarcoindividualisme
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów
anarcopacifisme
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;
anarcosindicalisme
noun
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;
anatasa
/ˌãnaˈtɔlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;
Anatòlia
/ˌãnaˈtɔ̃mʲja/
noun
  1. (biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
  2. (biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);
anatomia
/ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z anatomią, dotyczący anatomii
anatòmic
/ãw̃ʃuˈ<sup>w</sup>a/, /ãw̃ʃˈwa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskich, pikantnych w smaku (niekiedy podfermentowanych), zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty;
anxova
/ˌãndaˈluzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii
Andalusia
/ˌãndaluˈzɨjt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Andaluzji
andalús
/ˌãndaluˈzɨjka/
noun
mieszkanka Andaluzji
andalusa
/ˌãndaluˈzɨjsʲci/
adjective
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji
  1. andalús
  2. andalusí
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;
Andidjan
/ãnˈdɔra/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;
    Andorra
  2. (geografia, geograficzny) stolica państwa Andora (1.1);
    Andorra la Vella
/ãnˈdɔrt͡ʃɨk/
noun
obywatel Andory
andorrà
/ãnˈdɔrka/
noun
obywatelka Andory
andorrana
/ãnˈdɔrsʲci/
adjective
  1. odnoszący się do Andory (państwa)
  2. odnoszący się do Andory (miasta)
andorrà
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, zawiera antymon, ołów, srebro i siarkę;
andorita
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;
andradita
/ãnˈdrɔɡɛ̃n/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;
androgen
/ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety
androgin
/ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it/
noun
robot mający postać człowieka;
androide
/ãnˈdrɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii
  1. andròleg
  2. andròloga
pronoun
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;
Andròmaca
/ˌãndrɔ̃ˈmɛda/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
  2. imię żeńskie;
Andròmeda
noun
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy
androsterona
/ˈãnḍʒɛj/
pronoun
imię męskie;
Andreu
/ˈãndɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;
Andes
/ˌãnɛɡˈdɔta/
noun
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia
anècdota
/ãˈnɛksʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;
annexió
/ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ/
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji
annexar
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii
anèmic
noun
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd wskazujący kierunek wiatru
anemoscopi
/ˌãnɛˈstɛzʲja/
noun
(medycyna, medyczny) znieczulenie
anestèsia
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;
Angarà
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;
Angarsk
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;
Angers
/ãŋʲˈɟɛlka/
noun
kobieta narodowości angielskiej
anglesa
/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
adjective
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami
  1. anglès
  2. anglesa
/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;
  1. anglès
  2. anglesa
/ãŋʲˈɟĩna/
noun
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;
angina
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4
anglesita
/ˈãŋɡlʲja/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
  2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;
Anglaterra
/ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;
anglicisme
/ˈãŋɡlʲik/
noun
mężczyzna narodowości angielskiej
anglès
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;
anglicanisme
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem
anglicà
adjective
związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii
anglòfil
/ˌãŋɡlɔˈsasʲci/
adjective
  1. związany z językiem anglosaskim (1.1)
  2. związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)
anglosaxó
/ãŋˈɡɔla/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Angola
/ãŋˈɡɔlt͡ʃɨk/
noun
obywatel Angoli
angolès
/ãŋˈɡɔlka/
noun
obywatelka Angoli
angolesa
/ãŋˈɡɔlsʲci/
adjective
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)
angolès
/ˈãŋkstrɛ̃m/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;
àngstrom
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;
Anguilla
/ãnˈxɨdrɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4);
anhidrita
/ãˈɲɛlsʲci/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami
  1. angèlic
  2. angelical
noun
zniszczenie, unicestwienie
anihilació
/ˌãɲĩˈmat͡sʲja/
noun
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;
animació
/ãˈɲĩmɛ/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) japoński film animowany;
anime
adjective
związany z animizmem, właściwy animizmowi
animista
/ãˈɲĩmʲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;
animisme
/ˈãɲjɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;
anió
/ˈãɲɔw/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
  2. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek
àngel
noun
(fizyka, fizyczny) zależność właściwości ciała od kierunku, z którego się je bada;
anisotropia
adjective
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku
anisòtrop
/ãˈɲizɨk/
noun
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek środkowego triasu, trwający 245,9 – 237 milionów lat temu;
Anisià
/ãŋˈkara/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;
Ankara
/ãŋʲˈcɛta/
noun
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza
enquesta
/ˈãnːa/
pronoun
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;
  1. Anna
  2. Aina
/ãˈnɔda/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;
ànode
adjective
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły
anòmal
/ãˈnɔ̃ɲĩm/
noun
  1. list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy
  2. autor nieznany z nazwiska;
anònim
adverb
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska
anònimament
/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ/
adjective
o nieujawnionym nazwisku
anònim
/ãˈnɔrak/
noun
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;
anorac
/ˌãnɔˈrɛksʲja/
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;
anorèxia
noun
cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni
anormalitat
noun
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;
anortita
noun
(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy
anoscòpia
noun
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;
anòsmia
/ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem
antagonista
/ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥/
noun
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób
antagonisme
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką
antàrtic
/ˌãntarkˈtɨda/
pronoun
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;
Antàrtida
/ãnˈtɛ̃na/
noun
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;
antena
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;
Antigua
/ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;
Antigua i Barbuda
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;
antlerita
/ˌãntɔˈlɔɟja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;
antologia
adjective
związany z antologią, stanowiący antologię
antològic
/ãnˈtɔ̃ɲi/
pronoun
imię męskie;
  1. Antoni
  2. Anton
/ãnˈtɔ̃ɲja/
pronoun
imię żeńskie;
  1. Antònia
  2. Antonia
/ãnˈtɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego
antònim
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) o przeciwstawnym znaczeniu
antònim
pronoun
imię męskie
Antonino
/ˌãntɔ̃ˈɲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Antònia
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;
antonomàsia
/ãnˈtrat͡sɨt/
noun
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;
antracita
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka
antracologia
noun
  1. (filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
  2. interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka
antropocentrisme
/ˌãntrɔpɔˈfaɟja/
noun
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo
antropofàgia
/ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;
antropofòbia
adjective
zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka
antropogènic
/ˌãntrɔˈpɔlɔk/
noun
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;
antropòleg
/ˌãntrɔpɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;
antropologia
/ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z antropologią, dotyczący antropologii
antropològic
adjective
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii
antropomètric
/ˌãntrɔˈpɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) osobowa nazwa własna
antropònim
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia
antroposofia
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek lub kawałek mięsa wołowego z części grzbietowej, między łopatką a częścią lędźwiową
entrecot
/ãntˈfɛrpʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;
Anvers
/ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ/
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii
antibacterià
/ˌãntɨˈbʲjɔtɨk/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;
antibiòtic
adjective
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami
antibiòtic
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;
anticrist
noun
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);
anticicló
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;
antipartícula
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady
antidemocràtic
/ˌãntɨfaˈʃɨsta/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu
antifeixista
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka faszyzmu
antifeixista
/ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci/
adjective
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów
antifeixista
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu
antifeminisme
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;
  3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;
antífona
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca antyfony
antifonari
/ãnˈtɨɡɛ̃n/
noun
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;
antigen
/ˈãntɨk/
noun
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy
antiguitat
/ˌãntɨkɔaˈɡulãnt/
noun
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi;
anticoagulant
/ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu
  1. contracepció
  2. anticoncepció
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;
Antilles
/ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;
Antilles Neerlandeses
noun
(przestarzałe, przestarzały) (matematyka, matematyczny) liczba y=a^x, której logarytm przy podstawie a (typowo logarytm dziesiętny) jest równy danej liczbie x
antilogaritme
/ˌãntɨˈlɔpa/
noun
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy
antílop
/ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;
antimatèria
/ãnˈtɨ̃mɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;
antimoni
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;
estibina
noun
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;
antinatalisme
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku
antinovel·la
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;
antiprotó
/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥/
noun
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;
antisemitisme
/ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby
antisèptic
/ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;
antiteisme
/ˈãnɨʃ/
noun
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;
anís
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;
Anjero-Súdjensk
/aˈɔjda/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;
aede
/aˈɔrta/
noun
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;
aorta
/aˈɔsta/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;
Aosta
/aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
noun
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;
càmera
/aˈparat swuˈxɔvɨ/
noun
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków;
audiòfon
/aˈpatʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;
apatia
adverb
w sposób apatyczny
apàticament
/ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje
apàtic
/ˈapɛl/
noun
publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś
crida
/ˌapɛrʲiˈtʲif/, /ˌapɛˈrʲitʲif/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu
aperitiu
/aˈpɛtɨt/
noun
chęć jedzenia, łaknienie;
  1. apetit
  2. gana
noun
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;
afeli
/ˈaplaws/
noun
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki
aplaudiment
/ˌaplʲiˈkat͡sʲja/
noun
  1. (informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
  2. zastosowanie
aplicació
adjective
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest
apofàtic
noun
zwięzła anegdotka lub zbliżone do przysłowia powiedzenie, zręcznie dostosowane do okoliczności
apotegma
noun
  1. (astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
  2. moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej
apogeu
/ˌapɔkaˈlʲipsa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny
apocalipsi
adjective
dotyczący apokalipsy, końca świata
apocalíptic
/ˌapɔˈkɔpa/
noun
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;
apòcope
adjective
związany z Apollem, dotyczący Apolla
apol·lini
/aˈpɔlːɔ/
pronoun
  1. (mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
  2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;
Apol·lo
/ˌapɔˈplɛksʲja/
noun
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) udar mózgu
apoplexia
/ˌapɔˈptɔza/
noun
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;
apoptosi
/aˈpɔrʲja/
noun
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;
aporia
/ˌapɔˈstazʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;
apostasia
/ˌapɔˈstɔlsʲci/
adjective
dotyczący apostołów
apostòlic
/aˈpɔstɔw/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
  2. (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki
  3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo
apòstol
/aˈpɔstrɔf/
noun
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;
apòstrof
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób
apòstrofe
/ˌaprɔˈbata/
noun
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała
aprovació
/ˌaprɔˈbɔvat͡ɕ/
verb
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się
aprovar
/apˈsɨda/
noun
(astronomia, astronomiczny) każdy z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej;
àpside
/apˈtɛt͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;
farmaciola
/apˈtɛka/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;
farmàcia
/apˈtɛkaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;
farmacèutic
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;
Pulla
/ˈara/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);
guacamai
/ˈara ˈmɔdra/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;
guacamai de Spix
/ˈarap/
noun
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;
àrab
/ˌaraˈbɛska/
noun
  1. (sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
  2. (choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
  3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;
arabesc
/aˈrabʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;
Aràbia
/aˈrabʲja sawˈdɨjska/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;
Aràbia Saudita
/ˌaraˈbʲista/
noun
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;
arabista
noun
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka
arabització
verb
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie
arabitzar
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu
República Àrab d'Egipte
/aˈrapsʲci/
adjective
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują
àrab
/aˈrapsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;
àrab
/ˌaraxnɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;
aracnofòbia
/ˌaraxnɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;
aracnologia
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;
Arad
/ˌaraˈɡɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii
Aragó
/ˌaraˈɡɔ̃ɲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna, rombowa odmiana węglanu wapnia;
aragonita
/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii
aragonès
/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;
aragonès
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;
Aragvi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros;
Arak
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;
Araxes
/ˌarãˈmɛjsʲci/
adjective
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią
arameu
/ˌarãˈmɛjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;
arameu
/ˌarbʲiˈtralnɨ/
adjective
  1. narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu
  2. taki ((na przykład) wniosek), którego postulowana słuszność nie opiera się na pozytywnej weryfikacji przez szereg spójnych i/lub sprawdzonych kryteriów, ale na jednym kryterium, jakim jest wygłoszenie go przez konkretną osobę
arbitrari
/ˈarbus/
noun
  1. (spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
    1. síndria
    2. meló d'aigua
    3. meló d'Alger
    4. albudeca
    5. meló de moro
    6. meló roig
  2. (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;
    1. síndria
    2. sindriera
/ˌarxaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ/
adjective
będący typowym dla dawnych czasów
arcaic
/arˈxa<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi;
Arqueà
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia
arcaisme
/arˈxãŋʲɟɛlsk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;
Arkhànguelsk
/arˈxãɲɔw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;
arcàngel
/ˌarxɛˈɔlɔk/
noun
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
arqueòleg
/ˌarxɛɔˈlɔɟja/
noun
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;
arqueologia
/ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z archeologią, dotyczący archeologii
arqueològic
/arˈxɛtɨp/
noun
  1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
  2. (psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;
arquetip
/ˌarxʲĩˈmɛdɛs/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;
Arquimedes
/ˌarxʲiˈpɛlak/
noun
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;
arxipèlag
/arˈxʲitɛkt/
noun
  1. (budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
  2. (przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu
arquitecte
/ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury
arquitectònic
/ˌarxʲitɛkˈtura/
noun
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;
arquitectura
/arˈxʲitraf/
noun
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;
arquitrau
/arˈxʲivũm/
noun
  1. uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
  2. budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)
arxiu
noun
(architektura, architektoniczny) wczesnochrześcijańska nisza grobowa o łukowym sklepieniu;
arcosoli
/ˌart͡sɨˈbʲiskup/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);
arquebisbe
noun
  1. austriacki tytuł książęcy
  2. osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)
arxiduc
/aˈrɛ̃na/
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań
  2. koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe
arena
/ˈarɛʃt/
noun
tymczasowe pozbawienie wolności;
arrest
/ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ/
noun
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;
arrest domiciliari
/ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ/
verb
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa
arrestar
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, zbliżony wyglądem do sternbergitu;
argentopirita
/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Argentina
/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka/
noun
obywatelka Argentyny
argentina
noun
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;
argentita
/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Argentyny
argentí
/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny
argentí
/ˈarɡɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;
argó
/arˈɡɔvʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kanton w północnej Szwajcarii
Argòvia
/arˈɡũmɛ̃nt/
noun
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;
argument
/ˈarʲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;
ària
/arʲˈjadna/
pronoun
imię żeńskie;
Ariadna
noun
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;
arcosa
/ˈarktɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;
  1. Àrtida
  2. Àrtic
/ˈarkuʃ ˌkalkulaˈt͡sɨjnɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;
full de càlcul
noun
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;
arlequí
/ˌarmaˈɡɛdɔ̃n/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;
Harmagedon
/arˈmata/
noun
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;
canó
/arˈmɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Armènia
/arˈmɛ̃ŋka/
noun
obywatelka Armenii
armènia
/arˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Armenii
armeni
/arˈmɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Armenii
armeni
/ˈarmʲja/
noun
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;
exèrcit
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;
Armòrica
/ˌarɔˈɡãnt͡sʲja/
noun
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się
arrogància
/ˌarɔˈɡãnt͡sʲci/
adjective
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja
arrogant
/aˈrɔ̃matɛˈrapʲja/
noun
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);
aromateràpia
/ˈarsɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;
arsènic
/arˈsɛ̃naw/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej
arsenal
noun
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;
art déco
/arˈtɛfakt/
noun
  1. (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
  2. (antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;
artefacte
/arˈtɛrʲja/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) tętnica
  2. (motoryzacja) ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga
artèria
/ˌartɛrʲjɔˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy
arteriotomia
noun
terapia przez sztukę
artteràpia
adjective
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;
artesià
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku;
Artiom
/ˈartur/
pronoun
imię męskie;
Artur
noun
(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;
articulació
/arˈtɨkuw/
noun
  1. (publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
  2. (handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
  3. (językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
  4. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
article
/ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ/
noun
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku
electrodomèstic
/ˌartɨˈlɛrʲja/
noun
  1. (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej
  2. (wojskowość, wojskowy) uzbrojenie artylerii (1.1), np. armaty, haubice, moździerze
artilleria
noun
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich
artiller
/arˈtɨsta/
noun
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją
artista
/ˌartɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty
artístic
/aˈruba/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;
Aruba
/aˈrɨjsʲci/
adjective
  1. (etnografia, etnograficzny) należący do Ariów
  2. (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków
ari
/ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja/
noun
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;
aristocràcia
/ˌarɨstɔˈkrata/
noun
osoba należąca do arystokracji
noble
adverb
w sposób arystokratyczny
aristocràticament
/ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. związany z arystokracją
  2. charakterystyczny dla arystokratów, posiadający cechy przypisywane arystokratom lub arystokracji
aristocràtic
/ˌarɨstɔˈtɛlɛs/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,
Aristòtil
adjective
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk
aristotèlich
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa
aristotelisme
/ˌarɨtˈmɛtɨka/
noun
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;
aritmètica
/aˈrɨtmʲja/
noun
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca
  1. arítmia
  2. arrítmia
/a ɛs/, /as/
noun
  1. (termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
  2. osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą
as
adjective
związany z Asamem
assamès
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język asamski;
assamès
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;
Asbest
adjective
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń
ascètic
noun
filozofia i praktyki ascetów
ascetisme
/asˈt͡sɛza/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego
ascetisme
noun
(seksuologia, seksuologiczny) trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób
asexualitat
/ˌasɛrˈtɨvnɔɕt͡ɕ/
noun
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;
assertivitat
/ˈasfalt/
noun
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;
asfalt
noun
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;
asclepeion
noun
(biochemia, biochemiczny) jeden z podstawowych aminokwasów, amid kwasu asparaginowego, uczestniczący w cyklu mocznikowym i syntezie glikoprotein
asparagina
/ˌaspʲiˈrɨ̃na/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;
aspirina
/ˈastat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;
àstat
noun
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;
astènia
/ˌastɛ̃nɔˈsfɛra/
noun
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;
astenosfera
/ˌastɛˈrɔjda/
noun
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);
  1. asteroide
  2. planetoide
/aˈstɛrɨsk/
noun
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;
asterisc
/aˈstɛrɨsm̥/
noun
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;
asterisme
/ˈastma/
noun
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;
asma
adjective
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy
asmàtic
/aˈstraxãɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;
Àstrakhan
adjective
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką
astrofísic
noun
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;
astrofísica
/aˈstrɔlɔk/
noun
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich
astròleg
/ˌastrɔˈlɔɟja/
noun
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;
astrologia
/ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią
astrològic
noun
kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich
astròloga
/ˌastrɔ̃ˈnawta/
noun
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej
astronauta
/aˈstrɔ̃nɔ̃m/
noun
    1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;
    2. (potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii
    astrònom
  1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) kobieta, specjalistka w zakresie astronomii
    astrònoma
/ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;
astronomia
/ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
astronòmic
/ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mka/
noun
  1. (potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astronomii
  2. miłośniczka i znawczyni astronomii
astrònoma
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo
Astúries
noun
  1. (medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
  2. (optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;
astigmatisme
noun
przystosowanie się do życia w obcej społeczności
assimilació
/ˌasɨ̃mpˈtɔta/
noun
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;
asímptota
/aˈsɨrʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;
Assíria
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;
assiriologia
/ˌasɨˈrɨjsʲci/
adjective
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii
assiri
/ˈatak/
noun
  1. (medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
  2. (wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
atac
/ˌataˈkɔvat͡ɕ/
verb
  1. występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś
    agredir
  2. prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
    atacar
noun
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych;
atanor
/ˌatavʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
o cechach podobnych jak u odległych przodków
atàvic
/aˈtavʲism̥/
noun
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków
atavisme
/ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista/
noun
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów
ateu
/ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem
ateístic
/aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;
ateisme
/aˈtɛ̃na/
pronoun
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;
Atena
/aˈtɛ̃nka/
noun
mieszkanka Aten
atenesa
/aˈtɛ̃nɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;
Atenes
/aˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Aten
atenès
/aˈtɛ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis
atenès
/aˈtlãnta/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;
Atlanta
/ˌatlãnˈtɨt͡sʲci/
adjective
  1. (geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący państw NATO
atlàntic
/ˌatlãnˈtɨda/
pronoun
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;
Atlàntida
/aˈtlãntɨk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki
Atlàntic
/ˈatlas/
noun
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;
atles
/ˌatmɔˈsfɛra/
noun
  1. (astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
  2. powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
  3. (jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia
  4. (przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
atmosfera
/ˌatmɔsfɛˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z atmosferą ziemską
atmosfèric
/ˈatɔ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;
àtom
/ˌatɔ̃ˈmɔvɨ/
adjective
  1. charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu
  2. wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego
atòmic
noun
(medycyna, medyczny) dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe
atòpia
/ˌatrakˈt͡sɨjnɨ/
adjective
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)
atractiu
/aˈtrãmɛ̃nt/
noun
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;
tinta
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;
Atrek
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;
atropina
/aˈtrɨbut/
noun
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś
atribut
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;
Àtica
/aw/
interjection
…wyrażający ból
au
noun
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;
audiollibre
/ˌawdɨˈtɔrʲjũm/
noun
sala wykładowa, odczytowa;
auditori
pronoun
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;
Augies
/awˈɡustɨ̃n/
pronoun
imię męskie;
Agustí
/ˌawɡuˈstɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Agustina
/ˈawkt͡sʲja/
noun
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;
subhasta
/awˈksɨ̃na/
noun
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu;
auxina
/ˈawra/
noun
  1. (ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm;
  2. (meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych
aura
/awˈrɛlʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Aurèlia
/awˈrɔra/
pronoun
imię żeńskie;
Aurora
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;
orpiment
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;
Austin
/awˈstralʲja/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
  2. (geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;
Austràlia
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;
Austràlia Occidental
/ˌawstraˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec, obywatel Australii
australià
/ˌawstraˈlʲijka/
noun
mieszkanka, obywatelka Australii
australiana
/ˌawstraˈlʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami
australià
/ˈawstrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Àustria
/awstrʲˈjat͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Austrii lub Austriaków
austríac
/awstrʲˈjat͡ʃka/
noun
mieszkanka lub obywatelka Austrii
austríaca
/ˈawstrʲjak/
noun
mieszkaniec lub obywatel Austrii
austríac
adjective
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier
austrohongarès
/ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;
Àustria-Hongria
/awˈtarʲca/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;
autarquia
/ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃʲɲɛ/
adverb
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością
autènticament
/ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu
autenticitat
/ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja/
noun
własnoręcznie napisany swój życiorys;
autobiografia
/awˈtɔbus/
noun
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;
autobús
adjective
niszczący samego siebie
autodestructiu
/awˈtɔɡraf/
noun
własnoręczny podpis
autògraf
/awˈtɔklaf/
noun
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;
autoclau
/ˌawtɔˈkrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;
autocràcia
adverb
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu
automàticament
/ˌawtɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka
automàtic
/ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;
  2. swoboda działania
autonomia
/ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z autonomią; taki, który ma autonomię
autònom
noun
zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej
autonomista
/ˌawtɔˈpɔrtrɛt/
noun
portret artysty wykonany przez siebie samego;
autoretrat
/awˈtɔpsʲja/
noun
sekcja zwłok;
autòpsia
/ˈawtɔr/
noun
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)
autor
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli
autoritarisme
/ˌawtɔˈstrada/
noun
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;
autopista
noun
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;
autotomia
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;
autunita
/ˈawtɨsm̥/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;
autisme
noun
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny
avantguarda
/ˌavãnˈtura/
noun
gwałtowna kłótnia, zamieszanie
brega
/aˈvatar/
noun
  1. (informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych
  2. (informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika
  3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga
avatar
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2;
aventurina
/aˈvɛrsʲja/
noun
niechęć do kogoś lub czegoś
aversió
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);
avèstic
/aˈvʲĩɲɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;
Avinyó
/ˌavʲitãmʲĩˈnɔza/
noun
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;
avitaminosi
/ˌavɔˈkadɔ/
noun
  1. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
    alvocat
  2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
    alvocater
noun
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik;
azalea
/ˈazbɛst/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;
asbest
/ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;
Azerbaidjan
/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãɲĩn/
noun
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu
azerbaidjanès
/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãŋka/
noun
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu
azerbaidjanesa
/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Azerbejdżan
azerbaidjanès
/ˈazʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;
Àsia
/ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;
Àsia Menor
noun
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;
Àsia Sud-oriental
/aˈzʲjata/
noun
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego
asiàtic
/ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci/
adjective
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji
asiàtic
/aˈzɔrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;
Açores
/ˈazɔt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;
nitrogen
/aˈzɔtãn/
noun
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)
  1. nitrit
  2. nitrat
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;
nitrur
/aˈzurɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi;
atzurita
/ˈazɨl/
noun
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;
refugi
noun
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;
azimut
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą;
Alapàievsk
/ˈawũn/
noun
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu
alum
noun
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;
alunita
/ˈbapʲt͡ɕa/
noun
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)
  1. àvia
  2. iaia
/baˈbʲilɔ̃n/
pronoun
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;
Babilònia
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon
babiloni
/ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Babilonią, Babilonem
  1. babiloni
  2. babilònic
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran;
Babul
/baˈdãɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia
  1. examen
  2. exploració
/ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec;
Baden-Württemberg
/badˈmʲĩntɔ̃n/
noun
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;
bàdminton
/ˈbaɡaʃ/
noun
zapakowane przedmioty zabierane w podróż
  1. equipatge
  2. bagatge
/ˈbaɡdat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;
Bagdad
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodnim Afganistanie;
Baghlan
/baˈɟɛtka/
noun
(spożywczy) długa, cienka bułka;
baguet
/ˈbaɡnɛt/
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;
baioneta
/ˈbaɡnɔ/
noun
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;
  1. pantà
  2. aiguamoll
/baˈxãmɨ/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
  2. (geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;
Bahames
/ˈbaxrajn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;
Bahrain
/ˈbajka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;
faula
/ˈbajɔs/
noun
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;
Bajocià
/bajt/
noun
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;
  1. byte
  2. octet
/baˈkɛlʲit/
noun
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;
baquelita
/bakˈtɛrʲja/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;
bacteri
/ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;
bacterièmia
/ˌbaktɛrʲˈjɔfak/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;
bacteriòfag
/ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii
bacteriòleg
/ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;
bacteriologia
adjective
(biologia, biologiczny) związany z bakteriostazą; hamujący rozwój i namnażanie się bakterii
bacteriostàtic
/ˌbaktɛˈrɨjnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie
bacterià
/ˈbaku/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;
Bakú
/bakˈwaʒãn/
noun
  1. (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
  2. (spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)
albergínia
/bal/
noun
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;
ball
/balˈdaxʲĩm/
noun
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny
baldaquí
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego;
Illes Balears
/ˈbalɛt/
noun
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;
ballet
pronoun
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich;
Bali
noun
mieszkaniec Bali
balinès
noun
mieszkanka Bali
balinesa
adjective
związany z wyspą Bali
balinès
/ˌbalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. taki, który leci po krzywej balistycznej
  2. związany z balistyką, dotyczący balistyki
balístic
noun
nauka badająca ruch pocisków;
balística
/ˈbalkɔ̃n/
noun
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą
balcó
/balˈːada/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;
balada
/ˈbalɔ̃n/
noun
  1. (lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;
    1. baló
    2. globus aerostàtic
  2. ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;
    1. globus
    2. baló
/balˈtazar/
pronoun
imię męskie;
Baltasar
/ˌbaluˈstrada/
noun
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;
balustrada
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii;
Bamberg
/ˈbãmbus/
noun
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;
bambú
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz;
Bamian
/bãˈnalnɨ/
adjective
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności
banal
/ˈbãnãn/
noun
  1. (spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty
    1. banana
    2. plàtan
  2. (botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
    1. musa
    2. banana
    3. plàtan
/ˈbãndaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;
bena
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;
bandoneó
/ˈbãŋkːɔk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;
Bangkok
/bãŋɡˈladɛʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;
  1. Bangla Desh
  2. Bangladesh
/bãŋk/
noun
    1. (bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
    2. (medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów
    banc
  1. (bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
    1. banc
    2. banca
/ˈbãŋk ˈːr̥fʲi/
noun
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem
banc de sang
noun
właściciel lub dyrektor banku
banquer
/ˈbãŋcɛt/
noun
wystawne, uroczyste przyjęcie
banquet
/ˈbãŋknɔt/
noun
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);
bitllet
/bãŋˈkɔ̃mat/
noun
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;
caixer automàtic
/bãŋˈkrut͡stfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd
  1. bancarrota
  2. fallida
/bar/
noun
    1. (gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
    2. (fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
    bar
  1. (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;
    bari
/ˈbarak/
noun
prowizoryczny budynek
barraca
/ˈbarãn/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;
Àries
/ˈbarãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy
marrà
/barˈbadɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;
Barbados
/barˈbara/
pronoun
imię żeńskie;
Bàrbara
/ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nt͡sa/
noun
  1. ktoś niecywilizowany, prymitywny
  2. (historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;
bàrbar
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych
barbitúric
/ˌbart͡sɛˈlɔ̃na/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;
  2. (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 945;
Barcelona
noun
mieszkanka Barcelony
  1. barcelonesa
  2. barcelonina
noun
mieszkaniec Barcelony
  1. barceloní
  2. barcelonès
/ˌbart͡sɛˈlɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Barceloną, dotyczący Barcelony, pochodzący z Barcelony
  1. barcelonès
  2. barceloní
/barˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
szeroki w barkach
espatllut
/ˈbard͡zɔ/
adverb
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo
molt
noun
przeszkoda, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się
barrera
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z barionami, dotyczący barionów
bariònic
/bark/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;
espatlla
/barˈnaba/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Bernabé
/ˈbarɔk/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;
barroc
/ˌbarɔˈkɔvɨ/
adjective
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku
barroc
/ˌbarɔˈlɔɟja/
noun
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia
barologia
/baˈrɔ̃mɛtr̥/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;
baròmetre
/ˈbarɔ̃n/
noun
  1. niski tytuł arystokratyczny;
  2. osoba nosząca tytuł barona (1.1)
baró
noun
żona barona
baronessa
adjective
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem
baronial
/bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j/
pronoun
imię męskie;
Bartomeu
noun
(botanika, botaniczny) Vinca L., rodzaj roślin okrywowych z rodziny toinowatych, o zimotrwałych liściach i niebieskich kwiatach
vinca
/ˈbarvʲɲik/
noun
substancja służąca do barwienia innych rzeczy
colorant
/ˌbarɨˈkada/
noun
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;
barricada
/baˈrɨtɔ̃n/
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;
  2. mężczyzna śpiewający barytonem (1.1)
baríton
/bas/
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;
  2. (potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa
  3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie
baix
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;
beisbol
/ˈbasɛ̃n/
noun
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania
piscina
/bask/
noun
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;
basc
/baˈsʲcijka/
noun
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską
basca
/baˈsʲcijsʲci/
adjective
związany z Baskami, dotyczący Basków
  1. basc
  2. èuscar
/baˈsʲcijsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;
  1. basc
  2. èuscar
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab;
Bàssora
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;
Bastia
/ˈbastʲjɔ̃n/
noun
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;
  1. bastió
  2. baluard
adjective
związany z Baszkirami
baixkir
/bat/
noun
  1. (jednostka monetarna) waluta Tajlandii;
    baht
  2. przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;
    fuet
/baˈtalʲjɔ̃n/
noun
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;
batalló
noun
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;
moniato
/baˈtɛrʲja/
noun
  1. (elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii
  2. (elektryczność) (potocznie, potoczny) dowolne małe ogniwo elektryczne do zasilania urządzeń codziennego użytku
pila
/ˈbatʲik/
noun
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;
bàtik
/ˈbatɔ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;
Bathonià
/baˈtuta/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;
batuta
/ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja/
noun
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;
batimetria
/baˈtɨskaf/
noun
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;
batiscaf
/baˈvart͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Bawarii
bavarès
/baˈvarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;
Baviera
/baˈvarka/
noun
mieszkanka Bawarii
bavaresa
/baˈvarsʲci/
adjective
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią
bavarès
/baˈvɛwna/
noun
  1. (włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań i bielizny (domowej i osobistej)
  2. (włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);
cotó
/ˈbavʲit͡ɕ/
verb
spędzać czas na rozrywkach
jugar
/ˈbavuw/
noun
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;
búfal
noun
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;
base de dades
/ˈbazalt/
noun
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;
basalt
/ˌbazɨˈlɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;
Basilea
/baˈzɨlʲja/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);
  2. (botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
  1. alfàbega
  2. alfàbrega
/baˈzɨlʲika/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od bocznych i oknami umieszczonymi ponad ich zadaszeniem (w odróżnieniu od kościoła halowego);
  2. (historia, historyczny, historycznie) hala sądowa i targowa na rzymskim forum
  3. (historia, historyczny, historycznie) wielka hala posiedzeń sądowych i zebrań publicznych na ateńskiej agorze
  4. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
  5. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom
basílica
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Basilissa
/ˈbat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś
  1. témer
  2. tenir por
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior;
Balaixov
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy;
Balaixikha
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione
balcanització
/bawˈkãnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;
Balcans
/bawˈkãj̃sʲci/
adjective
  1. (geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
  2. (geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)
balcànic
/bawˈtɨt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem
bàltic
/ˈbawvãn/
noun
figura człowieka ulepiona ze śniegu;
ninot de neu
noun
czciciel bożków
idòlatra
adjective
związany z bałwochwalstwem lub bałwochwalcą, dotyczący bałwochwalstwa
idòlatra
/ˈbaʒãnt/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;
faisà
/ˌbɛaˈtrɨt͡ʃɛ/
pronoun
imię żeńskie;
Beatriu
/ˌbɛatɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;
beatificació
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym
beatificar
/ˈbɛt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos
belar
/ˈbɛt͡ʃka/
noun
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;
  1. barral
  2. barril
/ˈbɛdnaʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem
boter
/ˈbɛfʃtɨk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany
bistec
/bɛˈɡɔ̃ɲja/
noun
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;
begònia
noun
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;
conductisme
/ˈbɛjrut/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;
Beirut
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;
becquerel
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté;
Belfort
/bɛlk/
noun
obywatel Belgii
belga
/ˈbɛlʲɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;
Bèlgica
/bɛlʲˈɟijka/
noun
obywatelka Belgii
belga
/bɛlʲˈɟijsʲci/
adjective
odnoszący się do Belgii lub Belgów
belga
/ˈbɛlɡrat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Serbii;
Belgrad
/bɛˈlʲizɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;
Belize
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-zachodnim Pakistanie;
  2. (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji;
Balutxistan
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: demon, władca piekieł i złych duchów;
  1. Belzebú
  2. Beelzebub
/bɛ̃ˈnɛdɨkt/
pronoun
imię męskie;
Benet
/ˈbɛ̃ŋɡal/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;
Bengala
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język bengalski
bengalí
/bɛ̃ˈɲjãmʲĩn/
pronoun
imię męskie;
Benjamí
/ˈbɛ̃ɲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Benín
/ˈbɛ̃w̃zɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;
benzè
/bɛ̃w̃ˈzɨ̃na/
noun
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;
  1. benzina
  2. gasolina
/ˈbɛrbɛr/
noun
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego;
berber
/ˈbɛrɛt/
noun
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;
boina
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;
Bèrgam
/ˈbɛrkɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;
berkeli
/ˈbɛrlʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;
Berlín
/ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi/
noun
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;
Berlín Oest
/bɛrˈlʲĩnka/
noun
mieszkanka Berlina
berlinesa
/bɛrˈlʲĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Berlina
berlinès
/bɛrˈlʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Berlin
berlinès
/bɛrˈmudɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);
Bermudes
/ˈbɛrnart/
pronoun
imię męskie;
Bernat
/ˈbɛrnɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
Berna
/ˈbɛrɨl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;
  1. beril·li
  2. berilli
/ˈbɛrwɔ/
noun
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;
ceptre
noun
(spożywczy) mąka z ciecierzycy, częsty składnik regionalnych kuchni na subkontynencie indyjskim;
farina de cigró
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;
Bessaràbia
/ˈbɛstʲja/
noun
dzikie, drapieżne zwierzę
bèstia
/bɛˈʃãmɛl/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;
beixamel
/ˈbɛta/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;
beta
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący pochodną glicyny, występuje m.in. w burakach cukrowych, szpinaku czy pszenicy i stanowi produkt uboczny przemysłu cukrowniczego;
betaïna
pronoun
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;
Betesda
/bɛˈtlɛjɛ̃m/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;
Betlem
/ˈbɛtɔ̃n/
noun
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;
formigó
/bɛs/
noun
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;
saüc
/bɛs/
preposition
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem
sense
/ˈbɛza/
noun
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;
merenga
adjective
niepowodujący, niesprawiający bólu
indolor
/bɛʃˈt͡ʃɨ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
brak aktywności
desídia
/bɛzˈdɔ̃mnɨ/
noun
osoba bezdomna (1.1), nie mająca domu, bez stałego miejsca zamieszkania
sense sostre
noun
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem
impunitat
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;
invertebrat
/ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇jnɨ/
adjective
pozbawiony wszelkiej nadziei
desesperat
adjective
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów
asimptomàtic
/ˌbɛzɔkɔˈlʲit͡ʃʲɲik/
noun
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;
infinitiu
/ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ/
adjective
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby
impersonal
/ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym
seguretat
/bɛsˈpʲjɛt͡ʃʲɲik/
noun
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);
fusible
/bɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi
segur
/ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ/
adverb
w sposób bezpośredni
directament
adjective
(biologia, biologiczny) taki, który nie może rozmnażać się
estèril
/ˌbɛzrɔˈbɔt͡ɕɛ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;
  1. atur
  2. manca de treball
/bɛsˈːɛ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;
insomni
adverb
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie
contínuament
adjective
taki, który trwa ciągle, bez przerwy
  1. perpetu
  2. perpetual
/ˌbɛzuʒɨˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, z którego nie ma żadnego użytku
inútil
noun
(chemia, chemiczny) tlenek niemetalu tworzący kwas lub zasadę w połączeniu z wodą
anhídrid
/bɛzˈvwadnɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu
inèrcia
/bɛzˈːɛ̃mbnɨ/
adjective
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów
desdentat
/bɛˈʒɔvɨ/
adjective
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku
beix
/ˈbutãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;
  1. Bhutan
  2. Bhuton
/buˈtãŋka/
noun
obywatelka Bhutanu
bhutanesa
/buˈtãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Bhutanu
bhutanès
/buˈtãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Bhutanu, państwa w Azji
bhutanès
noun
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;
biatló
/ˈbʲjawa ˈmaɟja/
noun
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku
màgia blanca
/bʲjaˈwat͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;
leucèmia
/bʲjaˈwavɨ/
adjective
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny
blanquinós
/ˈbʲjawkɔ/
noun
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;
proteïna
noun
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu;
proteïnúria
/ˌbʲjawɔˈruɕĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi
bielorús
/ˌbʲjawɔruˈɕĩŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości białoruskiej, obywatelka Białorusi, mieszkanka Białorusi
bielorussa
/ˌbʲjawɔˈrusʲci/
adjective
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów
  1. bielorús
  2. belarús
/ˌbʲjawɔˈrusʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;
  1. bielorús
  2. belarús
/bʲjaˈwɔruɕ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
  1. Bielorússia
  2. Belarús
/bʲjaˈwɔzur/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;
  1. grifó
  2. falcó grifó
/ˈbʲjawɨ/
adjective
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.
blanc
/ˈbʲjawɨ/
noun
(antropologia, antropologiczny) człowiek rasy białej
blanc
/ˈbʲiblʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;
Bíblia
adverb
właściwie dla Biblii
bíblicament
/bʲiˈblʲijnɨ/
adjective
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii
bíblic
/ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja/
noun
  1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;
    bibliografia
  2. wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;
    1. referència bibliogràfico
    2. bibliografia
/ˌbʲiblʲjɔˈtɛka/
noun
  1. instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
  2. zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
  3. (informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;
  4. mebel do przechowywania książek
biblioteca
/ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ/
noun
pracownik biblioteki;
bibliotecari
noun
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;
paper assecant
/ˈbʲit͡sɨkl̥/
noun
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;
bicicle
/bʲit͡ʃ/
noun
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści
fuet
/ˈbʲidɛt/
noun
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;
bidet
/bʲjɛt͡s/
verb
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi
córrer
/ˈbʲjɛda/
noun
stan braku środków do życia
pobresa
/ˈbʲjɛdnɨ/
adjective
  1. taki, któremu brakuje środków do życia
  2. ze współczuciem o kimś; poszkodowany
pobre
/bʲjɛˈdrɔ̃nka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;
marieta
/ˈbʲjɛɡat͡ʃ/
noun
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi
corredor
/ˈbʲjɛɡat͡ɕ/
verb
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi
córrer
/ˈbʲjɛɡũn/
noun
  1. jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
  2. miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
  3. (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
  4. (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny
pol
/bʲjɛˈɡũnka/
noun
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;
diarrea
/ˈbʲjɛɡuz ˈːmʲjɛ̃nːɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;
territ variant
/bʲjɛl/
noun
biały kolor;
blancor
/ˈbʲjɛlʲik/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję;
àguila marina
/ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
(gramatyka) dotyczący biernika
acusatiu
/ˈbʲjɛrnɨ/
adjective
niewykazujący inicjatywy
passiu
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;
Bélaia
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem;
Belogorsk
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;
Belovo
noun
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;
bifòbia
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała
vigorèxia
noun
bójka z udziałem większej liczby osób
brega
/bʲiˈcĩɲi/
noun
dwuczęściowy damski kostium plażowy;
biquini
/ˈbʲikɔrn/
noun
dwurożny kapelusz;
bicorn
/ˈbʲilart/
noun
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;
billar
/ˈbʲilɛt/
noun
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru
bitllet
/ˈbʲilʲjɔ̃n/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;
bilió
/ˌbʲilʲiruˈbʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;
bilirubina
noun
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;
bilocació
adjective
  1. (informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym
  2. podwójny, złożony z dwóch części
binari
noun
dział zoologii dający i systematyzujący dźwięk wydawane przez zwierzęta
bioacústica
/bʲjɔˈxɛ̃mʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;
bioquímica
noun
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;
biodegradació
/ˈbʲjɔdrɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda
maluc
noun
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;
  1. biofilm
  2. biopel·lícula
/bʲjɔˈɡrafʲja/
noun
opis życia i działalności jakiejś osoby;
biografia
/ˌbʲjɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z biografią, dotyczący biografii
biogràfic
/ˈbʲjɔlɔk/
noun
specjalista w zakresie biologii
biòleg
/bʲjɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;
biologia
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach
biologia molecular
adverb
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii
biològicament
/ˌbʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z biologią, dotyczący biologii
biològic
noun
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi
bioma
/bʲjɔ̃ˈmasa/
noun
(ekologia, ekologiczny) materia zawarta w organizmach żywych;
biomassa
noun
paliwo otrzymywane z biomasy;
biocombustible
/ˈbʲjɔpsʲja/
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;
biòpsia
/bʲjɔˈsfɛra/
noun
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe
biosfera
/ˌbʲjɔtɛxnɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;
biotecnologia
/bʲjɔˈtɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;
biotina
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy z grupy mik ciemnych o barwie brunatnej do czarnej i charakterystycznie łupliwejbudowie; uwodniony glinokrzemian potasu, magnezu i żelaza
biotita
/ˈbʲirɛt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanciaste nakrycie głowy duchownych
  1. biretta
  2. birreta
/ˈbʲirma/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma
Birmània
/bʲirˈmãŋka/
noun
obywatelka Mjanmy (Birmy)
birmana
/ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;
bisexualitat
adjective
(dosłownie) związany z Bizkaią, dotyczący Bizkai (krainy w Kraju Basków)
biscaí
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Bizkai
biscaí
/ˈbʲiskup/
noun
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;
bisbe
/bʲit/
noun
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1;
bit
/ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;
nata muntada
/ˈbʲitfa/
noun
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;
batalla
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący dimerem mocznika;
biuret
noun
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów
bureta
/ˈbʲjurkɔ/
noun
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania
escriptori
/ˈbʲjurɔ/
noun
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;
  1. despatx
  2. escriptori
/ˌbʲjurɔˈkrat͡sʲja/
noun
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów
burocràcia
noun
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych
buròcrata
adjective
związany z biurokracją, dotyczący biurokracji
burocràtic
/bʲjuˈstɔ̃nɔʃ/
noun
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;
sostenidor
/bʲiˈzãnt͡sʲjũm/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;
Bizanci
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Tunezji, port nad Morzem Śródziemnym;
Bizerta
/ˈbʲizmut/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;
bismut
adjective
(handel, handlowy) dotyczący biznesu
comercial
/ˈbʲizɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;
bisó
/bʲit͡ɕ/
verb
  1. uderzać kogoś, zadawać komuś ból
    1. batre
    2. bategar
    1. o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls
    2. w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.
    pegar
/ˈblaxa/
noun
cienki, płaski kawałek metalu;
xapa
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający lub naprawiający przedmioty z blachy
llauner
/ˈbladɨ/
adjective
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
pàl·lid
/ˈblãnka/
pronoun
imię żeńskie;
Blanca
/blasˈfɛ̃mʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo
blasfèmia
/ˈblʲisʲci/
adjective
taki, który jest w niewielkiej odległości
  1. pròxim
  2. prop
/ˌblʲiskɔzˈnat͡ʃnɨ/
adjective
(gramatyka) o podobnym znaczeniu
sinònim
/ˈblʲizna/
noun
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;
cicatriu
noun
(biblijny) każdy człowiek
proïsme
/blʲiʑˈɲat͡ʃɨ/
adjective
związany z bliźniętami, odnoszący się do bliźniąt
bessó
/ˈblʲiʑɲak/
noun
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie
bessó
/blʲiʑˈɲɛ̃nta/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;
  1. Bessons
  2. Gèminis
noun
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;
blogosfera
/blɔk/
noun
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy
bloc
/blɔˈkada/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji
bloqueig
/blɔ̃nt/
adjective
o włosach jasny, płowy
ros
/bluʃt͡ʃ/
noun
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;
  1. heura
  2. hedra
/ˈbluska/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę
samarreta
/ˈbɔa/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli;
boà
/ˈbɔxũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;
Bochum
/ˈbɔt͡ɕãn/
noun
  1. (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
  2. (potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
  3. (dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;
cigonya
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;
bodhisattva
/ˈbɔd͡ʑɛt͡s/
noun
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;
estímul
/bɔˈɡat͡stfɔ/
noun
  1. majątek, posiadane dobra o dużej wartości
  2. wielka ilość, różnorodność
  3. w lm: bogactwa → kosztowności, skarby
riquesa
/bɔˈɡatɨ/
adjective
  1. posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
  2. taki, który obfituje w coś
  3. dający dużą możliwość wyboru
ric
/bɔˈɟĩɲi/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej
deessa
/bɔˈxatɛr/
noun
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
heroi
/ˌbɔxaˈtɛrka/
noun
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna
heroïna
/ˌbɔxaˈtɛrsʲci/
adjective
  1. postępujący jak bohater
  2. związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi
heroic
/ˌbɔxaˈtɛrstfɔ/
noun
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi
heroisme
/bɔxr̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;
bohri
/ˈbɔja/
noun
pływający znak nawigacyjny
boia
/ˈbɔjkɔt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;
boicot
noun
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;
bokeh
/bɔks/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;
boxa
/ˈbɔksɛr/
noun
  1. (sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
    boxador
  2. (kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;
    bòxer
noun
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;
bauxita
/bɔˈlɛsnɨ/
adjective
  1. (medycyna, medyczny) taki, który sprawia ból fizyczny
  2. (psychologia, psychologiczny) taki, który sprawia przykrość, żal, ból psychiczny
dolorós
/ˈbɔlɛt͡ɕ/
verb
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu
fer mal
noun
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Wenezueli;
bolívar
/bɔˈlʲivʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;
Bolívia
/ˌbɔlʲiˈvʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Boliwii
bolivià
/ˌbɔlʲiˈvʲijka/
noun
obywatelka Boliwii
boliviana
/ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do Boliwii
bolivià
/bɔˈlɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;
Bolonya
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii;
Bolton
/ˈbɔ̃mba/
noun
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;
  1. bomba
  2. explosiu
noun
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami
bomba atòmica
/ˈbɔ̃mbaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach;
Bombai
/ˌbɔ̃mbarˈdɔvat͡ɕ/
verb
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi
bombardejar
/ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura/
pronoun
imię męskie;
Bonaventura
/bɔ̃w̃ˈzaj/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;
bonsai
/bɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;
bor
/bɔrˈdɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania;
Bordeus
/ˈbɔrsuk/
noun
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;
teixó
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim;
Borissoglebsk
/bɔˈrufka/
noun
(botanika, botaniczny) krzewinka z rodziny wrzosowatych;
  1. nabiu
  2. mirtil
/ˈbɔsfɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;
Bòsfor
/ˈbɔsʲci/
adjective
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem
diví
/ˈbɔskɔɕt͡ɕ/
noun
boski charakter czegoś
divinitat
/ˈbɔsmãn/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba odpowiedzialna za żagle, liny i konserwację statku;
nostramo
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii;
Bosrà
/ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z botaniką, dotyczący botaniki
botànic
/bɔˈtãɲik/
noun
specjalista w zakresie botaniki
botànic
/bɔˈtãɲika/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;
botànica
/bɔtsˈfãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Botswana
/bɔˈtulʲism̥/
noun
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;
botulisme
/ˈbɔzɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;
bosó
/ˈbɔɕɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;
Bòsnia
/ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;
Bòsnia i Hercegovina
/bɔɕˈɲat͡sʲci/
adjective
związany z Bośnią lub Bośniakami
bosnià
/bɔɕˈɲat͡ʃka/
noun
mieszkanka Bośni
bosniana
/ˈbɔɕɲak/
noun
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny
bosnià
/ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
pronoun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;
Nadal
noun
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;
ailant
/ˌbɔʒɔ̃narɔd͡zɛ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
związany z Bożym Narodzeniem
nadalenc
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;
Brabant Septentrional
adjective
związany z Brabancją, dotyczący Brabancji
brabantí
/brak/
noun
defekt, wada, usterka
deficiència
/braˈkɔvat͡ɕ/
verb
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać
faltar
/ˈbrãmka/
noun
  1. (sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)
  2. (sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;
porteria
/ˈbrãmkaʃ/
noun
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;
porter
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;
Brandenburg
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii;
Brasília
/brat/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich
    1. fra
    2. germà
  2. potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
    germà
/braˈtãnɛk/
noun
syn brata
nebot
/ˌbratãˈɲit͡sa/
noun
córka brata
neboda
/braˈtɛrstfɔ/
noun
  1. pokrewieństwo między synami jednych rodziców
  2. braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie
fraternitat
/ˌbratɔˈbujstfɔ/
noun
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.
fratricidi
/braˈtɔva/
noun
żona brata
cunyada
/ˌbratɨˈswava/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;
Bratislava
/braˈzɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Brasil
/ˌbrazɨˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Brazylii
brasiler
/ˌbrazɨˈlʲijka/
noun
obywatelka Brazylii
brasilera
/ˌbrazɨˈlʲijsʲci/
adjective
  1. związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii
  2. charakterystyczny dla Brazylii i Brazylijczyków, mający cechy lub właściwości przypisywane Brazylii
brasiler
/brat͡ɕ/
verb
chwytać coś ręką, unosić coś
agafar
/ˈbrat͡ɕ ˈud͡ʑaw/
verb
uczestniczyć
participar
/ˈbrɛ̃ma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;
Bremen
/ˈbrɛ̃nɛr/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch;
pas del Brenner
/brɛst/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;
Brest
/brɛˈtãɲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;
Bretanya
/brɛˈtɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;
bretó
/brɛf/
noun
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem
cella
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;
breviari
/ˈbrʲistɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;
Bristol
/ˈbrɔda/
noun
  1. zarost na brodzie (1.1)
    barba
  2. (anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka
    1. mentó
    2. barbeta
/brɔˈdatɨ/
adjective
mający zarost na dolnej części twarzy
  1. barbut
  2. barbat
noun
  1. (medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze
    berruga
  2. (medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze
    mugró
/ˈbrɔkuw/
noun
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
  1. bròcoli
  2. bròquil
/brɔ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;
brom
noun
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;
bromur
/ˈbrɔ̃na/
noun
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;
  1. esterrossadora
  2. rascle
/ˈbrɔ̃ɲit͡ɕ/
verb
odpierać atak
defensar
/brɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony
rasclar
/ˈbrɔvar/
noun
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;
cerveseria
/brɔ̃ɲ/
noun
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;
arma
/ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟit͡ʃna/
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;
arma biològica
/ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna/
noun
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;
arma de foc
/ˈbrudnɨ/
adjective
  1. (potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi
    brut
  2. mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud
    1. brut
    2. llord
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;
Bruges
/ˈbrucɛf/
noun
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;
colinap
/bruˈksɛla/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;
Brussel·les
/brũˈnɛji/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Brunei
/bruˈtalnɨ/
adjective
działający za pomocą siły, agresywny
brutal
/brɨt͡ʃ/
noun
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;
bridge
/brɨˈtɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Wielkiej Brytanii
britànic
/brɨˈtɨjka/
noun
obywatelka Wielkiej Brytanii
britànica
/brɨˈtɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
britànic
/brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ d͡ʑɛˈvʲit͡ʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;
Illes Verges Britàniques
/bʒɛk/
noun
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;
riba
/ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu
so
/bʒɔsˈkfʲĩɲa/
noun
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
préssec
/ˈbʒɔza/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;
  1. bedoll
  2. beç
/bʒux/
noun
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;
  1. panxa
  2. abdomen
/ˌbʒuxɔ̃ˈmuft͡sa/
noun
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu
ventríloc
/ˈbʒuʃnɨ/
adjective
związany z brzuchem, dotyczący brzucha
abdominal
/ˈbʒɨtʲci/
adjective
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych
lleig
/ˈbʒɨtʲcɛ kaˈt͡ʃɔ̃ntkɔ/
noun
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha
aneguet lleig
/bʒɨˈdɔta/
noun
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna
  1. lletgesa
  2. lletjor
verb
odczuwać wstręt do czegoś
abominar
/ˈbʒɨtfa/
noun
ostry nóż do usuwania zarostu;
navalla
/brut/
noun
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg
gual
/brɔ̃w̃s/
noun
  1. (hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
  2. przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)
  3. (sport, sportowy) brązowy medal
bronze
/brɔ̃w̃ˈzɔvɨ/
adjective
mający kolor brązu;
marró
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;
Bukharà
/buˈdapɛʃt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;
Budapest
/ˈbudːa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;
Buda
/budˈːɨjsʲci/
adjective
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem
budista
/ˈbudːɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;
budisme
/buˈdɔva/
noun
  1. wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu
  2. miejsce wykonywania obiektu budowlanego, plac budowy (1.1)
  3. odbudowa, rozbudowa i nadbudowa obiektu budowlanego
construcció
/buˈdɔvat͡ɕ/
verb
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje
  1. construir
  2. bastir
/buˈdɔvla/
noun
(budownictwo) coś, co zostało zbudowane
construcció
/buˈdɨ̃nɛk/
noun
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej
edifici
/ˈbud͡ʑik/
noun
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory;
despertador
/ˈbuḍʒɛt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;
pressupost
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;
Buenos Aires
/ˈbujnɨ/
adjective
  1. taki, który się obficie rozrasta
    1. exuberant
    2. frondós
  2. z rozmachem
    vívid
/buk/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;
faig
/buˈkarɛʃt/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;
Bucarest
/ˈbukʃpãn/
noun
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;
boix
/ˈbukʃprɨt/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;
bauprès
noun
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;
bulgur
/buˈlʲĩmʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;
bulímia
adjective
dotyczący bulimii lub bulimików, właściwy bulimii lub bulimikom
bulímic
/ˈbulva/
noun
(botanika, botaniczny) zgrubiała część korzenia lub pędu;
tubercle
/ˈbulvar/
noun
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym
  1. bulevard
  2. avinguda
/bũˈmɛrãŋk/
noun
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;
bumerang
/ˈbũŋʲcɛr/
noun
(wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) schron, zwykle żelbetowy
búnquer
/bũnt/
noun
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi
rebel·lió
/ˈburak/
noun
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;
remolatxa
/ˈburdɛl/
noun
(pospolicie) dom publiczny
bordell
/burˈɡɛ̃nlãnt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii;
Burgenland
/burˈɡũndʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;
Borgonya
/burʲˈjat͡s.ja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;
Buriàtia
/burʲˈcĩna ˈfasɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;
Burkina Faso
/ˈburmʲisṭʃ/
noun
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;
alcalde
/ˈburʃtɨ̃n/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;
ambre
/buˈrũndʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Burundi
/ˈbuʒa/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);
  1. tempesta
  2. tempestat
/buʒˈlʲivɨ/
adjective
charakteryzujący się burzami atmosferycznymi
brau
/ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja/
noun
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;
burgesia
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską;
Buixehr
/but/
noun
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy człowieka, rzadko zwierzęcia;
  1. sabata
  2. bota
/ˈbutãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;
butà
/buˈtɛlka/
noun
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców
  1. ampolla
  2. botella
/ˈbuwɡar/
noun
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii
búlgar
/buwˈɡarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;
Bulgària
/buwˈɡarka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii
búlgara
/buwˈɡarsʲci/
adjective
związany z Bułgarią lub Bułgarami
búlgar
/buwˈɡarsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;
búlgar
/ˈbuwka ˈz‿maswɛ̃m/
noun
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania
bufar i fer ampolles
noun
= (wojskowość, wojskowy) bojowy wóz piechoty;
VCI
/ˈbɨdwɔ/
noun
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;
bestiar
/bɨk/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;
Taure
/bɨk/
noun
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.
  1. bou
  2. toro
/bɨt͡ɕ/
verb
  1. znajdować się w jakimś miejscu
    1. estar
    2. ser
  2. istnieć; trwać
    1. ser
    2. estar
    3. ésser
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
potser
/ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲji/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ
Antiga República Iugoslava de Macedònia
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) najdłuższa rzeka w Abchazji, uchodzi do Morza Czarnego;
Bziphe
/bup/
noun
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;
fava
/bupr̥/
noun
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;
castor
/buk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;
Déu
/buk/, /bɔˈgɔvʲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);
déu
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;
Déu Pare
/bul/
noun
  1. (psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne
    dolor
  2. (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;
    1. dolor
    2. mal
noun
(medycyna, medyczny) doznanie bólowe zlokalizowane w obrębie czaszki, skóry głowy, tkanek miękkich głowy lub struktur wewnątrzczaszkowych, wynikające z pobudzenia receptorów bólowych (nocyceptorów) znajdujących się m.in. w skórze, naczyniach, oponach mózgowych oraz mięśniach głowy; jeden z najczęstszych objawów w medycynie
  1. mal de cap
  2. maldecap
/ˈbɔ̃mbɛl/
noun
coś nabrzmiałego, wypełnionego płynem lub gazem
bombolla
/ˈbɛ̃mbɛ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;
  1. tambor
  2. timbal
/ˈbɛ̃mbʲɲit͡ɕ/
verb
grać na bębnie
tamborinejar
/ˈbwaɡat͡ɕ/
verb
żarliwie, usilnie prosić
implorar
/ˈbwaʒɛj/
pronoun
imię męskie;
Blai
/ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
  1. (podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
  3. sprzyjanie, przychylność, pomyślność
benedicció
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa
beneir
/ˈbwɔ̃ɲːik/
noun
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;
  1. fibra alimentària
  2. fibra cel·lulosa
/ˈbwɔtʲɲak/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus;
arpella
/ˈbwɔtʲɲik/
noun
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół
parafang
/ˈbwɔtɔ/
noun
mieszanina ziemi i wody;
  1. fang
  2. llot
/ˌbwɨskaˈvʲit͡sa/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi
llamp
/ˈbwɨʃt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
jaśnieć blaskiem
  1. lluir
  2. refulgir
adjective
taki, który się błyszczy
brillant
/bwɔ̃nt/
noun
niezgodność z zasadami, założeniami
error
/ˈbwɛ̃ndnɨ/
adjective
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny
erroni
/bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf/
noun
pochodzenie arystokratyczne
sang blava
/t͡sal/
noun
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;
polzada
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France;
Cambrai
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;
Cambridge
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Australii;
Canberra
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu;
Canes
noun
(sport, sportowy) brazylijska sztuka walki;
capoeira
/t͡sar/
noun
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);
tsar
/kaˈrakas/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;
Caracas
/ˈt͡sawka/
noun
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;
integral
/ˈt͡sawʲcɛ̃m/
adverb
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę
força
/ˌt͡sawkɔˈvʲit͡ɕɛ/
adverb
w sposób całkowity, pełny, bez reszty
totalment
/t͡saˈwɔvat͡ɕ/
verb
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
besar
noun
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;
mortalla
/ˈt͡sawɨ/
adjective
  1. jedyny, wyłączny
  2. zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
tot
/ˈt͡sawɨ i‿ˈzdrɔvɨ/
adjective
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory
sa i estalvi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;
Tskhinvali
/t͡sɛˈbula/
noun
  1. (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
  2. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)
ceba
/ˈt͡sɛxa/
noun
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób
característica
/t͡sɛˈt͡sɨlʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Cecília
pronoun
imię męskie;
Cecili
/t͡sɛtr̥/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;
cedre
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);
cefalosporina
noun
(astronomia, astronomiczny) gwiazda zmieniająca swoją jasność w wyniku okresowych pulsacji;
cefeida
/t͡sɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
  1. (mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
  2. (mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
  3. (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;
Cefeu
/ˈt͡sɛɡwa/
noun
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;
maó
/ˈt͡sɛjlɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;
Ceilan
/t͡sɛl/
noun
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))
  1. fi
  2. propòsit
/ˈt͡sɛla/
noun
pokój więźnia w więzieniu
cel·la
/t͡sɛˈlɛbɛs/
pronoun
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;
Cèlebes
/ˈt͡sɛlʲɲik/
noun
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy
duaner
/t͡sɛˈlɔfãn/
noun
przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy;
cel·lofana
noun
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) przezroczyste, dające się barwić na różne kolory, łatwopalne tworzywo sztuczne; termoplastyczny materiał organiczny powstający przez uplastycznienie azotanu celulozy kamforą, stosowany m.in. do wyrobu taśm filmowych, zabawek, grzebieni, guzików i wielu innych przedmiotów;
cel·luloide
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;
cel·lulosa
/ˈt͡sɛ̃mɛ̃nt/
noun
(budownictwo) hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina);
ciment
/ˈt͡sɛ̃na/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar
preu
/ˈt͡sɛ̃nːɨ/
adjective
mający dużą wartość
valuós
/t͡sɛ̃ˈnɔ̃mãn/
noun
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;
Cenomanià
/t͡sɛ̃ˈnɔtaf/
noun
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;
cenotafi
/t͡sɛ̃nt/
noun
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa;
cent
/ˈt͡sɛ̃ntawr/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Centaure
/ˈt͡sɛ̃ntawr/
noun
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;
centaure
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) system rządzenia polegający na ścisłym podporządkowaniu organów niższego szczebla władzy centralnej;
centralisme
/t͡sɛ̃nˈtralnɨ/
adjective
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka
cèntric
/ˈt͡sɛ̃ntrũm/
noun
środkowa część czegoś
centre
/ˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego
centrisme
/t͡sɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥/
noun
miara długości; jedna setna metra;
centímetre
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;
  2. urzędnik prowadzący kontrolę treści publikacji pod względem obyczajowym lub politycznym
censor
/t͡sɛ̃w̃ˈzura/
noun
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;
censura
verb
przeprowadzać cenzurę; kontrolować urzędowo środki masowego przekazu
censurar
/t͡sɛp/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;
flagell
/t͡sɛr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;
ceri
/ˌt͡sɛrãˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
wykonany z ceramiki
ceràmic
/t͡sɛˈrãmʲika/
noun
  1. dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny;
  2. (potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych
ceràmica
/ˈt͡sɛrbɛr/
pronoun
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;
Cèrber
/ˌt͡sɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja/
noun
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;
cerimònia
/ˈt͡sɛrɛs/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
Ceres
/ˌt͡sɛrtɨˈfʲikat/
noun
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia
certificat
verb
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie
certificar
/t͡sɛˈsarstfɔ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;
imperi
/ˈt͡sɛsaʃ/
noun
najwyższy stopień monarchiczny;
emperador
/ˈt͡sɛfka mɔˈt͡ʃɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;
uretra
/t͡sɛs/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;
cesi
/t͡sɛˈzarɨ/
pronoun
imię męskie;
Cesari
noun
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń
rossí
/xalˈt͡sɛdɔ̃n/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;
calcedònia
noun
(mineralogia, mineralogiczny) piryt miedziowy, siarczek miedzi i żelaza;
calcopirita
noun
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;
hamsa
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku;
Llac Janka
/ˈxaɔs/
noun
  1. nieporządek, bezład
  2. (mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;
caos
/ˌxaɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany
caòtic
/xaˈraktɛr/
noun
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby
caràcter
noun
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze;
caracterologia
/ˌxaraktɛrɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska
  2. wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów
característic
/ˌxaraktɛrɨˈzɔvat͡ɕ/
verb
  1. cechować, być cechą
  2. wykonywać charakteryzację
caracteritzar
/ˈxarɔ̃n/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;
Caront
/xart/
noun
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;
llebrer
/ˈxartũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;
Khartum
/xaˈrɨzma/
noun
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie;
carisma
adjective
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą
carismàtic
/xʲt͡ɕɛ̇t͡ɕ/
modal
odczuwać chęć zrobienia czegoś
voler
/ˈxʲt͡ɕivɔɕt͡ɕ/
noun
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś
  1. avidesa
  2. avarícia
/ˈxɛ̃mʲja/
noun
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;
química
/ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲit͡ʃna/
noun
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;
química orgànica
/xɛ̃ˈmʲit͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie chemii, kobieta zajmująca się chemią
química
/xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z chemią
químic
/ˈxɛ̃mʲik/
noun
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią
químic
/ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;
quimioteràpia
/ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja/
noun
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;
quimiotaxi
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;
Kherson
/ˈt͡ʃʲilɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Xile
/t͡ʃʲiˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Chile
xilè
/t͡ʃʲiˈlʲijka/
noun
obywatelka Chile
xilena
/t͡ʃʲiˈlʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Chile
xilè
/xʲĩˈmɛra/
noun
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach;
quimera
/xʲĩˈɲĩna/
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;
quinina
/ˈxʲĩŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin
xinesa
/ˈxʲĩnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;
Xina
adjective
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi
quiral
/ˈxʲirurk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami
cirurgià
/xʲiˈrurʲɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;
cirurgia
/ˌxʲirurʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów
quirúrgic
noun
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;
quitosan
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej;
Khivà
/ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
  1. obywatel Chin
  2. osoba narodowości chińskiej;
xinès
/ˈxʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Chin lub Chińczyków
xinès
/ˈxʲĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;
xinès
/xlɛp/
noun
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;
pa
/ˈxlɛbak/
noun
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo;
panera
/xlɛf/
noun
  1. pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;
  2. (przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno
soll
/xlɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;
clor
/ˈxlɔrɛk/
noun
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego;
clorur
/ˈxlɔrɔ/
prefix
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce
cloro-
/xlɔˈrɔfʲil/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;
clorofil·la
/xlɔˈrɔfɔrm/
noun
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;
cloroform
adjective
związany z chlorowodorem, dotyczący chlorowodoru
clorhídric
/xmʲjɛl/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)
  1. llúpol
  2. esparga
/ˈxmura/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;
núvol
/ˈxɔ.t͡ɕim/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;
Khotín
/ˈxɔdʲɲik/
noun
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;
  1. vorera
  2. voravia
/ˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
  1. poruszać się za pomocą nóg
  2. o mechanizmie: działać, pracować
caminar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;
Khujand
/xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka/
noun
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;
arbre de Nadal
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni;
Khoy
/ˌxɔlɛt͡sɨstɛkˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego;
colecistectomia
/xɔˈlɛra/
interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie
maleït siga
/xɔˈlɛra/
noun
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;
còlera
/ˌxɔlɛˈstɛrɔl/
noun
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;
colesterol
/ˈxɔ̃mʲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;
hàmster
/ˌxɔrɛˈɔɡraf/
noun
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego
coreògraf
/ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja/
noun
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych
coreografia
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu;
Khwarizm
/xɔˈrɔba/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;
malaltia
/xɔˈrɔba ˌːlt͡sxajˈmɛra/
noun
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;
malaltia d'Alzheimer
/xɔˈrɔba ˈmɔrska/
noun
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku
  1. mareig
  2. nàusea
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;
malaltia coronària
/xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na/
noun
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;
malaltia de Parkinson
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;
trastorn mental
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;
Khorog
/xɔrˈvat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;
Croàcia
/xɔrˈvat͡sʲci/
adjective
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów
croat
/xɔrˈvat͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;
croat
/ˈxɔrvat/
noun
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji
croat
/xɔrˈvatka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji
croata
/ˈxɔrɨ/
adjective
dotknięty chorobą
malalt
/ˈxɔrɨ/
noun
osoba dotknięta chorobą
malalt
/ˈxrapat͡ɕ/
verb
oddychać w trakcie snu charcząc
roncar
/ˌxrɛstɔ̃ˈmatʲja/
noun
(przestarzałe, przestarzały) wypisy, wybór fragmentów pism (z jakiegoś względu szczególnie ważnych, przydatnych do czegoś - np. do badań lub do ogólnej orientacji w piśmiennictwie jakiegoś typu)
crestomatia
/xrɔ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;
crom
/ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra/
noun
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;
cromosfera
/xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m/
noun
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;
cromosoma
/xrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) trwający bardzo długo
crònic
/ˈxrɔ̃ɲit͡ɕ/
verb
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować
  1. protegir
  2. emparar
  3. preservar
/ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja/
noun
następstwo, kolejność zdarzeń
cronologia
adjective
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie
cronològic
pronoun
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;
Chronos
noun
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;
cristologia
/ˈxrɨstus/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;
Crist
/xrɨˈzɔpras/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;
crisopras
noun
osoba chrzcząca
baptista
/xʃʲt͡ɕɛlʲˈɲit͡sa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;
pila baptismal
/xʃɛst/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;
baptisme
/ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃ɲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa
cristià
/ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa
cristià
/ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃stfɔ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;
cristianisme
/ˈxʃɔ̃w̃stka/
noun
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;
cartílag
/xʃɔ̃w̃ʃt͡ʃ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;
escarabat
/xuj/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek
  1. cigala
  2. titola
/xuˈstɛt͡ʃka/
noun
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa
mocador
noun
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy
mocador
noun
jednorazowa chusteczka do nosa wykonana z celulozy
mocador
/ˈxfalʲit͡ɕ/
verb
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze
  1. lloar
  2. alabar
/ˈxfʲila/
noun
bardzo krótki czas
estona
/xur/
noun
    1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
    2. miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów
    cor
  1. utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)
    1. cor
    2. coral
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;
limfoma
/xwɔp/
noun
(potocznie, potoczny) rolnik
camperol
/ˈxwɔpak/
noun
    1. (potocznie, potoczny) młody mężczyzna
    2. dziecko płci męskiej
    noi
  1. (potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę
    xicot
/ˈxwɔpt͡ʃɨk/
noun
  1. (pieszczotliwie, pieszczotliwy) niemowlę lub małe dziecko płci męskiej
  2. (zdrobniale) od chłopiec
nen
/ˈxwɔpʲjɛt͡s/
noun
młody człowiek płci męskiej
noi
/ˈt͡ɕasnɨ/
adjective
taki, w którym jest mało miejsca
estret
/ˈt͡ɕastkɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;
galeta
/ˈt͡ɕastɔ/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;
    1. massa
    2. pasta
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;
    pastís
/ˈt͡ɕawɔ/
noun
  1. organizm ludzki lub zwierzęcy
  2. (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
  3. zwłoki człowieka lub zwierzęcia
  4. (matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);
cos
noun
(fizyka, fizyczny) ciało pochłaniające całkowicie padające na nie promieniowanie;
cos negre
/ˈt͡ɕawɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ/
noun
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;
cos celeste
noun
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;
humor vitri
/ˈt͡ɕixɔ/
adverb
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku
silenciosament
/ˈt͡ɕixɨ/
adjective
  1. o małej głośności
  2. spokojny
silenciós
/ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;
    cigró
  2. (spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)
    1. cigró
    2. cigronera
/ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa ˌpɔspɔˈlʲita/
noun
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;
cigró
/ˌt͡ɕɛkaˈvɔstka/
noun
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie
curiositat
/t͡ɕɛˈkavɔɕt͡ɕ/
noun
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś
curiositat
/t͡ɕɛˈkavɨ/
adjective
  1. taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat
    curiós
  2. taki, który wzbudza zainteresowanie
    interessant
/ˈt͡ɕɛkwɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) mający właściwości cieczy
líquid
/t͡ɕɛˈlɛsnɨ/
adjective
dotyczący ciała i cielesności
carnal
/ˈt͡ɕɛlɛ/
noun
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;
vedell
/ˌt͡ɕɛlɛ̃ɲˈt͡ɕĩna/
noun
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)
vedella
/t͡ɕɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik/
noun
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych;
el·lèbor
noun
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;
matèria fosca
noun
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;
cambra fosca
/ˈt͡ɕɛ̃mnɔɕt͡ɕ/
noun
stan, w którym jest brak światła, jasności;
  1. foscor
  2. fosca
/ˈt͡ɕɛ̃mnɨ/
adjective
o kolorze: zbliżony do czarnego
  1. fosc
  2. obscur
noun
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;
client lleuger
noun
(historia, historyczny, historycznie) (fizyka, fizyczny) domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;
calòric
/ˈt͡ɕɛpwɔ/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;
  2. uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
  3. (fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób
calor
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest ciepłe; cecha tych, którzy są ciepli
caliditat
/ˈt͡ɕɛpwɨ/
adjective
    1. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
    2. o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło
    1. calent
    2. càlid
  1. (przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny
    càlid
  2. mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
    1. càlid
    2. calent
/t͡ɕɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
  1. długotrwały lub silny ból
  2. (staropolski) cierpliwość
patiment
/ˈt͡ɕɛrpʲjɛ̇t͡ɕ/
verb
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny
  1. patir
  2. sofrir
/t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ/
noun
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych
paciència
/t͡ɕɛrˈplʲivɨ/
adjective
  1. niezrażający się czekaniem
  2. znoszący przeciwności w sposób opanowany
pacient
/t͡ɕɛrʲɲ/
noun
(botanika, botaniczny) ostry wyrostek na pędzie rośliny;
espina
/ˈt͡ɕɛʃɨt͡ɕ/
verb
  1. być radosnym, mieć radość, zadowolenie z czegoś
  2. weselić się, śmiać się
alegrar-se
/ˈt͡ɕɛṭʃɛf/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;
gall de cua forcada
/t͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
ombra
/ˈt͡ɕɛ̇ɕla/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów
fuster
/t͡ɕɛ̇ɕˈɲĩna/
noun
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)
estret
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;
estret de Bering
/ˈt͡ɕɔ̇t͡ɕa/
noun
  1. siostra matki
  2. siostra ojca
  1. tia
  2. tieta
/ˈt͡ɕɔtka/
noun
  1. siostra matki
  2. siostra ojca
  1. tia
  2. tieta
/ˈt͡ɕipa/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy
cony
/t͡sʲis/, /t͡ɕis/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;
teix
noun
(geologia, geologiczny) pierwsza, najstarsza epoka permu, trwająca 299 – 270,6 milionów lat temu; wczesny perm;
Cisuralià
/ˈt͡ɕiʃa/
noun
brak dźwięku
silenci
/ˌt͡ɕüt͡ɕuˈbapka/
noun
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;
gallina cega
/ˈt͡ɕɔ̃ŋɡlɛ/
adverb
  1. bez przerw, nieustannie
  2. cyklicznie, co i rusz
constantment
/ˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
wlec, przesuwać za sobą
arrossegar
/ˈt͡ɕɔ̃ŋɡwɨ/
adjective
nieustanny, ciągle trwający
continu
/ˈt͡ɕɔ̃w̃ʒa/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;
embaràs
noun
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;
embaràs ectòpic
noun
linka łącząca końce łuku albo kuszy;
corda
/ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrufka/
noun
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;
camió
/ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃʲci/
adjective
taki, który dużo waży, ma dużą masę
  1. pesant
  2. pesat
/t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲit͡ʃɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic;
  1. pressió arterial
  2. tensió arterial
/ˈt͡ɕiʒba/
noun
duża liczba stłoczonych ludzi
munió
/ˈt͡smɛ̃ntaʃ/
noun
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;
cementiri
/ˈt͡snɔta/
noun
dodatnia cecha moralna
virtut
/ˈt͡sɔ ˈkraj ˈtɔ ːˈbɨt͡ʃaj/
proverb
każdy kraj (region, miejscowość, rodzina, itp.) ma własną kulturę, zwyczaje
a cada terra el seu ús i a cada casa el seu costum
/t͡sɔˈd͡ʑɛ̃nːɨ/
adjective
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia
  1. diari
  2. quotidià
/kɔˈlɔ̃n/
noun
(jednostka monetarna) waluta Salwadoru i Kostaryki;
colon
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych;
Compiègne
/t͡sɔˈrɔt͡ʃnɨ/
adjective
powtarzający się co roku
anyal
/ˌt͡sɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ/
adjective
powtarzający się co tydzień
setmanal
/t͡sɔɕ/
indefinitePronoun
  1. …zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
  2. …zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić
  1. alguna cosa
  2. quelcom
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;
croissant
/t͡sut/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;
miracle
/t͡suˈdɔvnɨ/
adjective
  1. fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu
    meravellós
  2. związany z cudem
    miraculós
/ˌt͡sud͡zɔˈʑɛ̃mʲjɛt͡s/
noun
osoba pochodząca z innego kraju
  1. estranger
  2. foraster
/ˌt͡sud͡zɔˈwustfɔ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;
adulteri
/ˈt͡sucɛr/
noun
  1. (spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
  2. (chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;
sucre
/ˈt͡sucɛr ˈpudɛr/
noun
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków;
sucre de llustre
/t͡suˈcɛrɛk/
noun
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;
  1. caramel
  2. bombó
/t͡suˈcɛrʲɲa/
noun
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)
pastisseria
/ˌt͡sucɛrʲˈɲit͡sa/
noun
naczynie, w którym podaje się cukier;
sucrera
/t͡suˈcĩɲja/
noun
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej o podłużnych, zwykle obłych i ciemnozielonych owocach;
  1. carabassó
  2. carbassó
/t͡suˈkʃɨt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;
diabetis
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie
  2. (spożywczy) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;
curri
/ˌt͡sɨbɛrˈatak/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu
ciberatac
noun
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;
cibercultura
noun
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni
cibernauta
adjective
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką
cibernètic
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;
cibernètica
/ˈt͡sɨfra/
noun
  1. (potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
  2. (matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
  3. symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)
xifra
/t͡sɨfˈrɔvɨ/
adjective
wykorzystujący technikę cyfrową
digital
noun
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej
gitana
/t͡sɨˈɡarɔ/
noun
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia
cigar
noun
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;
cianur
/t͡sɨkˈlɔjda/
noun
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;
cicloide
/ˈt͡sɨklɔ̃n/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;
cicló
/ˈt͡sɨklɔp/
noun
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła;
ciclop
/t͡sɨkˈlɔtrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych;
ciclotró
/t͡sɨˈkɔrʲja/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
  2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)
xicoira
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;
Cilícia
/ˈt͡sɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;
  1. estany
  2. peltre
/t͡sɨ̃ˈnãmɔ̃n/
noun
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;
  1. canyella
  2. canella
adverb
w sposób cyniczny
cínicament
/t͡sɨ̃ŋk/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;
zinc
/t͡sɨ̃ˈnɔbɛr/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał stosowany jako czerwony barwnik w malarstwie;
cinabri
/t͡sɨpr̥/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
  2. (geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;
Xipre
/t͡sɨˈprɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)
xipriota
/t͡sɨˈprɨjka/
pronoun
obywatelka Cypru (Republiki Cypryjskiej)
xipriota
/t͡sɨˈprɨjsʲci/
adjective
  1. odnoszący się do państwa Cypr
  2. odnoszący się do wyspy Cypr
xipriota
/ˈt͡sɨprɨs/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;
xiprer
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;
Cirene
/t͡sɨrk/
noun
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;
circ
/ˈt͡sɨrʲcɛl/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów na niebie południowym;
Compàs
/ˈt͡sɨrʲcɛl/
noun
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;
compàs
/ˈt͡sɨrkɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;
zirconi
noun
obieg zamknięty
circulació
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) napisany cyrylicą, związany z cyrylicą
ciríl·lic
noun
(biochemia, biochemiczny) jeden z aminokwasów, zawierający siarkę w grupie tiolowej (-SH), syntetyzowany w organizmie z metioniny, uczestniczący w detoksykacji ustroju
cisteïna
/ˌt͡sɨtaˈdɛla/
noun
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;
ciutadella
/ˈt͡sɨtat/
noun
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;
citació
noun
(biologia, biologiczny) białko uczestniczące w transporcie elektronów w procesie fosforylacji oksydacyjnej;
citocrom
/ˌt͡sɨtɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;
citologia
adjective
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii
citològic
noun
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;
citoplasma
noun
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;
  1. citoesquelet
  2. citosquelet
noun
cecha tego, co cytotoksyczne
citotoxicitat
noun
(biologia, biologiczny) płynna część cytoplazmy wypełniająca przestrzenie między elementami cytoszkieletu a organellami;
citosol
/ˈt͡sɨtra/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;
cítara
/t͡sɨˈtrɨ̃na/
noun
(spożywczy) kwaśny owoc o żółtej skórce
  1. llimona
  2. llimó
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu cytrynowego;
citrat
/ˌt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja/
noun
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;
civilització
adjective
korzystający ze zdobyczy cywilizacji
civilitzat
/t͡sɨˈvʲilnɨ/
adjective
  1. nie należący do wojska
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami
civil
/t͡ʃat/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;
Txad
/ˈt͡ʃadɔr/
noun
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;
xador
/t͡ʃaˈdɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Czadu
txadià
/t͡ʃaˈdɨjka/
noun
obywatelka Czadu
txadiana
/t͡ʃaˈdɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Czad
txadià
/ˈt͡ʃajka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;
fredeluga
/ˈt͡ʃãŋksʲĩŋk/
noun
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu;
Changxingià
/ˈt͡ʃapka/
noun
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;
gorra
/ˈt͡ʃapla/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;
  1. agró
  2. bernat pescaire
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;
bernat pescaire
/ˈt͡ʃarna ˈd͡ʑura/
noun
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;
forat negre
noun
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis
te negre
/ˈt͡ʃarna ˈmaɟja/
noun
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;
màgia negra
/ˈt͡ʃarna pɔˈʒɛt͡ʃka/
noun
  1. (botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
  2. (spożywczy) owoc tego krzewu
  1. riber negre
  2. groseller negre
noun
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
caixa negra
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;
Txernòbil
/ˌt͡ʃarnɔˈɡura/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;
Montenegro
/t͡ʃarˈnuʃka ˈɕɛvna/
noun
(botanika, botaniczny) Nigella sativa, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych pochodzący z Azji;
pebreta
/ˈt͡ʃarnɨ/
adjective
  1. mający najciemniejszy możliwy kolor
  2. (fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
  3. (szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
  4. nielegalny
negre
/ˈt͡ʃarnɨ ˈbɛs/
noun
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;
  1. saüc
  2. soguer
noun
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;
bloc negre
/ˈt͡ʃarnɨ ˈrɨ̃nɛk/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;
mercat negre
/ˌt͡ʃarɔvʲˈɲit͡sa/
noun
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia
bruixa
/t͡ʃas/
noun
  1. wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
  2. (gramatyka) kategoria odmiany czasownika, polegająca na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi
  3. chwila, moment, pora
temps
/ˈt͡ʃas ˈpʃɛʃwɨ/
noun
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;
  1. pretèrit
  2. passat
/ˈt͡ʃas ˈpʃɨʃwɨ/
noun
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;
futur
/ˈt͡ʃasɛ̃m/
adverb
niekiedy, co pewien czas
ocasionalment
/ˌt͡ʃasɔˈpʲismɔ/
noun
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;
revista
/ˌt͡ʃasɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ/
noun
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;
  1. espaitemps
  2. espai-temps
/t͡ʃaˈsɔvʲɲik/
noun
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;
verb
/t͡ʃaˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi/
noun
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej
verb intransitiu
/t͡ʃaˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ/
noun
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony
verb auxiliar
/ˈt͡ʃaʃka/
noun
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;
  1. calavera
  2. crani
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki
cranial
/ˈt͡ʃʲt͡ɕit͡ɕɛl/
noun
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś
adorador
/t͡ʃːɨ/
adjective
głodny, pusty
dejú
/t͡ʃɛx/
noun
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;
txec
/ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;
Txecoslovàquia
/ˈt͡ʃɛxɨ/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
    Bohèmia
  2. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;
    Txèquia
/t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;
Txetxènia
adjective
dotyczący Czeczenii, Czeczenów
txetxè
/t͡ʃɛk/
noun
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;
xec
/ˈt͡ʃɛkãn/
noun
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;
piolet
/ˈt͡ʃɛkat͡ɕ/
verb
  1. zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
  2. przerywać wykonywanie jakiejś czynności
esperar
/ˌt͡ʃɛkɔˈlada/
noun
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;
  1. xocolata
  2. xocolate
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki;
Txeptsà
/t͡ʃɛˈrɛɕɲa/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;
  1. cirerer
  2. cirera
/ˈt͡ʃɛrvʲjɛt͡s/
noun
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
juny
/ˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲ/
noun
kolor czerwony
  1. roig
  2. vermell
/t͡ʃɛrˈvɔ̃na d͡ʑɛlʲˈɲit͡sa/
noun
rejon miasta, gdzie prostytutki oferują usługi seksualne
  1. barri vermell
  2. districte vermell
  3. zona vermella
/t͡ʃɛrˈvɔ̃na ˈkartka/
noun
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;
targeta vermella
/ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ/
adjective
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym
  1. rogenc
  2. vermellós
/t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
adjective
  1. (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy
    1. roig
    2. vermell
  2. mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;
    1. vermell
    2. roig
/t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ/
pronoun
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;
Creu Roja
/t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m/
noun
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;
gegant vermell
/t͡ʃɛrʲɲ/
noun
czarny kolor
negre
/ˈt͡ʃɛsat͡ɕ/
verb
  1. (fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki
    pentinar
  2. układać sobie włosy przy pomocy grzebienia lub szczotki
    pentinar-se
/ˈt͡ʃɛsʲci/
adjective
  1. związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
  2. związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
txec
/ˈt͡ʃɛsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;
txec
/ˈt͡ʃɛʃka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech
txeca
/t͡ʃɛɕt͡ɕ/
interjection
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych
hola
/ˈt͡ʃkafka/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;
singlot
/ˈt͡ʃɔsnɛk/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
  2. (spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego
all
/t͡ʃɔwk/
noun
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;
tanc
/ˈt͡ʃɔwɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi
front
/t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstka/
noun
nazwa liczby 40
quaranta
/t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ/
adjective
od 40
quarantè
/t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi/
cardinalNumeral
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;
quaranta
/t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 44
quaranta-quatre
/t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 42
quaranta-dos
/t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 43
quaranta-tres
/ˌt͡ʃtɛrɛxˈsɛtnɨ/
adjective
od czterysta
quatre-centè
/t͡ʃtɛrˈnastka/
noun
nazwa liczby 14
catorze
/t͡ʃtɛrˈnastɨ/
adjective
od 14
catorzè
/t͡ʃtɛrˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
14
catorze
/ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 4
quatre
/ˈt͡ʃtɛrɨsta/
cardinalNumeral
liczba 400
quatre-cents
adverb
w sposób czuły, przepełniony czułością
afectuosament
/ˈt͡ʃulɛ̃nt/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;
txólent
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;
Txussovaia
/t͡ʃut͡ɕ/
verb
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku
sentir
/ˈt͡ʃfartɛk/
noun
czwarty dzień tygodnia
dijous
/t͡ʃfarˈtɔʒɛ̃nt/
noun
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;
  1. Quaternari
  2. quaternari
/ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od 4
quart
/t͡ʃfɔˈrɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;
quadrilàter
/t͡ʃfɔˈrɔ̃nuk/
noun
zwierzę czworonożne
quadrúpede
noun
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;
tetràedre
/ˈt͡ʃfurka/
noun
nazwa cyfry 4
quatre
/ˈt͡ʃɨ̃ɲːik/
noun
przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek
factor
/t͡ʃɨr/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus nasus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny łososiowatych;
corègon del llac Léman
noun
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;
furóncol
noun
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;
neteja ètnica
/ˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne
puresa
/ˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
pozbawiony brudu
net
/ˈt͡ʃɨtat͡ɕ/
verb
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną
llegir
/t͡ʃɨˈtɛlʲɲa/
noun
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece
sala de lectura
/t͡ʃɨˈtɛlʲɲik/
noun
  1. osoba, która czyta książki, gazety itp.
  2. osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni
lector
/t͡ʃɨˈtɛlnɨ/
adjective
(przenośnie, przenośnia) zrozumiały, sformułowany w przejrzysty sposób
llegible
/ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛt͡s/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;
purgatori
/ˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ/
verb
usuwać brud, zanieczyszczenia
netejar
/ˈt͡ʃɔ̃w̃stka/
noun
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;
  1. partícula
  2. corpuscle
/ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔ/
adverb
(zobacz) częsty
  1. sovint
  2. freqüentment
/ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;
freqüència
/ˈt͡ʃɛ̃w̃stɨ/
adjective
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami
freqüent
/t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɔ/
adverb
w jakiejś części, nie w całości
parcialment
/t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɨ/
adjective
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś
parcial
/t͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ/
noun
  1. fragment jakiejś całości
  2. (mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim
part
/ˈt͡ʃwɔ̃nɛk/
noun
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia
membre
/ˈt͡ʃwɔvʲjɛk/
noun
  1. ktoś, jakaś osoba
    home
  2. (antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
    1. home
    2. humà
noun
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus pekinensis Black, hominid, którego szczątki odkryto w Chinach;
home de Pequín
/ˈt͡surka/
noun
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)
filla
/t͡swɔ/
noun
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;
duana
/dax/
noun
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;
  1. teulada
  2. sostre
/daˈda<sup>j</sup>ism̥/
noun
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;
dadaisme
/daˈɡɛstãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;
Daguestan
/ˈdakar/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;
Dakar
/ˈdaktɨl/
noun
(botanika, botaniczny) (spożywczy) owoc daktylowca
dàtil
/daˈlɛkɔ/
adverb
  1. w znacznej odległości
  2. na znaczną odległość
lluny
/dalˈmat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;
Dalmàcia
/ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;
dàlmata
/ˈdãma/
noun
  1. dystyngowana kobieta
    1. dama
    2. reina
  2. (termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;
    1. reina
    2. dama
/ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku
  1. damascè
  2. damasquí
/dãˈmaʃɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;
Damasc
/ˈdãnɛ/
noun
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków
dades
/ˈdãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;
Dinamarca
/ˈdãɲɛ/
noun
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek
plat
/ˈdãɲɛl/
pronoun
imię męskie;
Daniel
/ˈdarʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Darios
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w Hesji;
Darmstadt
/ˈdarm̥ʃtat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;
darmstadti
/ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda/
proverb
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie
a cavall regalat, no li miris el dentat
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;
darwinisme
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Turkmenistanie przy granicy z Uzbekistanem;
Daşoguz
/ˈdata/
noun
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;
data
/ˈdavat͡ɕ/
verb
aspekt niedokonany od: dać
donar
/ˈdavʲit/
pronoun
imię męskie;
David
/ˈdafka/
noun
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;
dosi
/ˈdavʲɲɛ̇j/
adverb
poprzednio, przedtem
abans
adverb
początkowe słowa wielu bajek i baśni
  1. això era una vegada
  2. hi havia una vegada
/dat͡ɕ/
verb
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
donar
/dɛˈbata/
noun
(książkowy) dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów
debat
/ˈdɛbʲjut/
noun
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie
debut
noun
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji
debutant
pronoun
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;
Dèbora
noun
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,
descentralització
/ˌdɛt͡sɨˈdɔvat͡ɕ/
verb
podejmować decyzję, postanawiać o czymś
decidir
noun
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;
decímetre
/dɛˈt͡sɨzʲja/
noun
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle
decisió
noun
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków;
deducció
adjective
związany z dedukcją; oparty na dedukcji
deductiu
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych
desescalada
/ˌdɛfɛˈkat͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału;
defecació
/ˌdɛfɛ̃nɛˈstrat͡sʲja/
noun
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;
defenestració
/dɛˈfʲit͡sɨt/
noun
niedobór, brak;
dèficit
/ˌdɛfʲĩˈɲit͡sʲja/
noun
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;
definició
/ˌdɛfʲĩˈɲɔvat͡ɕ/
verb
objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję
definir
/dɛˈflat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki
deflació
noun
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;
deflagració
noun
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej
desfloració
noun
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru od metabolitów i przenoszenie ich na inne związki chemiczne;
deshidrogenasa
/ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkat͡sʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;
deïficació
/dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;
Deimos
/ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;
deisme
/dɛˈkada/
noun
dziesięć lat
decenni
/ˌdɛkapʲiˈtat͡sʲja/
noun
ucięcie głowy;
decapitació
/ˌdɛklaˈrat͡sʲja/
noun
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego
declaració
/ˌdɛklʲĩˈnat͡sʲja/
noun
  1. (gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;
  2. (astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;
declinació
/ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzat͡sʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;
descolonització
/ˈdɛkɔlt/
noun
  1. część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1)
  2. wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy
escot
/ˌdɛkɔˈrat͡sʲja/
noun
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze
decoració
/ˌdɛkɔˈrɔvat͡ɕ/
verb
upiększać coś, dodawać dekoracje
decorar
/ˈdɛkrɛt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;
decret
noun
(biochemia, biochemiczny) prawoskrętna postać glukozy;
dextrosa
/ˌdɛlɛˈɡat͡sʲja/
noun
wyjazd w sprawach służbowych
delegació
/dɛlˈfʲit͡sʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Delfami
dèlfic
/ˈdɛlfʲĩn/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika;
Dofí
/ˈdɛlfʲĩn/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
  2. (sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;
  3. (historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;
dofí
/ˌdɛlʲiˈkatnɨ/
adjective
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością
  1. delicat
  2. lleuger
/dɛ̃ˈmaɡɔk/
noun
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie
demagog
/ˌdɛ̃maˈɡɔɟja/
noun
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;
demagògia
adjective
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom
demagògic
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Teheran;
Damavand
/ˈdɛ̃mʲjurk/
noun
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość
demiürg
/ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzat͡sʲja/
noun
  1. rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego
  2. zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy
desmobilització
/ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;
demografia
adjective
dotyczący demografii
demogràfic
/ˌdɛ̃mɔˈkrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;
democràcia
/ˌdɛ̃mɔˈkrata/
noun
zwolennik demokracji
demòcrata
/ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;
República Democràtica del Congo
/ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sɛj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce
República Democrática de São Tomé i Príncipe
/ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃʲɲɛ/
adverb
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny
democràticament
/ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją
democràtic
/ˌdɛ̃mɔkratɨˈzat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;
democratització
/ˌdɛ̃mɔkratɨˈzɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać procesu demokratyzacji
democratitzar
/ˈdɛ̃mɔ̃n/
noun
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;
dimoni
/ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja/
noun
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami
demonologia
/ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrɔvat͡ɕ/
verb
  1. brać udział w publicznym proteście, demonstracji
  2. prezentować coś – urządzenie, towar lub działanie czegoś
demostrar
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) eliminacja wpływów nazizmu, usunięcie nazistów z życia politycznego i społecznego;
desnazificació
/ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja/
noun
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;
dendrologia
/ˌdɛ̃nɛrˈvɔvat͡ɕ/
verb
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej
alterar
noun
(biochemia, biochemiczny) proces redukcji azotanów do azotu cząsteczkowego w warunkach beztlenowych;
denitrificació
/dɛ̃nˈtɨsta/
noun
(zobacz) stomatolog;
dentista
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (filozofia, filozoficzny) dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach
deontologia
/ˌdɛpɔrˈtat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju
deportació
/ˌdɛpɔrˈtɔvat͡ɕ/
verb
zsyłać, wywozić z rozkazu władz poza granice państwa lub miejscowości
deportar
/dɛˈprɛsʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
depressió
/dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;
depressió postpart
noun
członkini parlamentu lub innych władz wybieralnych
diputada
noun
wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu
diputat
/ˈdɛrɛ̃ɲ/
noun
  1. (botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach
  2. (spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego
sanguinyol
/ˌdɛrmaˈtɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach
dermatòleg
/ˌdɛrmatɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;
dermatologia
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;
derogació
/ˈdɛsɛr/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym
  1. postres
  2. darreries
/ˈdɛska/
noun
płaski kawałek drewna;
  1. tauló
  2. taula
noun
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności
tauler de tallar
noun
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny
descriptivisme
/dɛsˈpɔta/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę
dèspota
/dɛsˈpɔtɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich
despotisme
verb
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym
desestabilitzar
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;
desestalinització
/ˌdɛstrukˈt͡sɨjnɨ/
adjective
mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury
destructiu
/ˌdɛstɨˈlat͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);
destil·lació
/dɛʃt͡ʃ/
noun
  1. (meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;
  2. (przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie
pluja
/dɛʃˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu
plujós
/dɛˈtɛktɨf/
noun
człowiek zajmujący się w sposób niejawny dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik prywatnej agencji śledczej
detectiu
noun
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;
determinisme
/ˈdɛwtɛr/
noun
(chemia, chemiczny) izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;
deuteri
/dɛwˈtɛrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jądro atomu deuteru;
deuteró
/ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ/
verb
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo obniżać kurs danej waluty
devaluar
/ˈdɛvɔ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej;
Devonià
noun
(historia, historyczny, historycznie) przejmowanie przez państwo oraz sprzedaży dóbr należących do Kościoła trwający oficjalnie od końca XVIII w. do XX w Hiszpanii
desamortització
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;
Dezful
noun
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;
desinformació
/ˌdɛzɔˈdɔrãnt/
noun
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;
desodorant
/ˌdɛzɨ̃nˈfɛkt͡sʲja/
noun
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;
desinfecció
/dʲjaˈbɛlsʲci/
adjective
związany z diabłem, dotyczący diabła
diabòlic
/dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n/
noun
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej
roda de fira
/ˈdʲjabɛw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;
diable
noun
  1. (folklor) (mitologia, mitologiczny) żeńska forma diabła
  2. (przenośnie, przenośnia) zła kobieta
diablessa
/ˌdʲjaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś
diagnòstic
/dʲjaˈɡnɔza/
noun
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby
diagnosi
/ˌdʲjaɡnɔˈzɔvat͡ɕ/
verb
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań
diagnosticar
/ˈdʲjaɡrãm/
noun
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;
diagrama
noun
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;
diaca
/ˈdʲjalɛkt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;
dialecte
/ˈdʲjalɔk/
noun
rozmowa dwóch osób
diàleg
adjective
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes
diamagnètic
noun
(fizyka, fizyczny) ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od próżni, słabo odpychane przez magnes
diamagnètic
/ˈdʲjãmɛ̃nt/
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;
diamant
/ˈdʲjãna/
pronoun
imię żeńskie;
Diana
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uprawiany w starożytności przez filozofów moralizatorski gatunek literacki w formie swobodnego dialogu lub mowy, łączący prostotę stylu z wywodem retorycznym
diatriba
/dʲjɛˈt͡sɛzʲja/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
  2. (kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;
diòcesi
adjective
(książkowy) narracyjny
diegètic
pronoun
imię męskie
Didac
/ˌdʲiɛˈlɛktrɨk/
noun
materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd;
dielèctric
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza;
Demianka
noun
  1. (termin typograficzny) diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;
  2. (językoznawstwo, językoznawczy) w metryce: zbieżność granicy stopy akcentowej z granicą wyrazu;
dièresi
/ˈdʲjɛta/
noun
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się
dieta
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;
Dijon
/ˈdʲĩnar/
noun
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;
dinar
/dʲĩˈnɔzawr/
noun
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;
dinosaure
/ˈdʲjɔda/
noun
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;
díode
/dʲjɔˈɡɛ̃nɛs/
pronoun
  1. (filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
  2. imię męskie;
Diògenes
/dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs/
pronoun
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;
Dionís
/ˈdʲirxãm/
noun
(jednostka monetarna) waluta Maroka i Zjednoczonych Emiratów Arabskich; ,
dírham
/dla/
preposition
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności
per
/dlaˈt͡ʃɛɡɔ/
interrogativePronoun
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności
per què
/dlaˈt͡ʃɛɡɔ/
pronoun
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności
per què
/dlaˈtɛɡɔ/
conjunction
  1. …używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego
    1. per tant
    2. així que
    3. doncs
  2. …używany w budowie podrzędnego zdania przyczynowego
    1. perquè
    2. com que
    3. ja que
/ˈdmuxat͡ɕ/
verb
wypuszczać powietrze z ust
bufar
/dɛ‿ɛ̃n‿ˈa/
acronym
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;
ADN
/dʲɲɛpr̥/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;
    Dnipró
  2. (geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
    Dnièper
/dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi/
adverb
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy
potes enlaire
/ˌdɔ‿vʲiˈd͡zɛ̃ɲa/
interjection
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś
  1. adéu
  2. a reveure
  3. que vagi bé
  4. adéu-siau
  5. fins ara
  6. fins demà
/dɔˈbrãnɔt͡s/
interjection
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy
bona nit
/ˈdɔbrɔ/
noun
jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła;
bé
/dɔˈbrɔbɨt/
noun
dobre warunki materialne
  1. benestar
  2. prosperitat
/ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ/
adverb
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli
voluntàriament
/ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ/
adjective
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu
voluntari
/ˈdɔbrɔt͡ɕ/
noun
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością
bonesa
/ˈdɔbrɨ/
adjective
    1. korzystny
    2. o nastroju wesoły, radosny
    3. o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
    4. pomyślny, udany
    5. świetny, znakomity w swojej dziedzinie
    bo
  1. miły, uczynny, usłużny, szlachetny
    1. bo
    2. bon
/ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛt͡ʃur/
interjection
uprzejme powitanie używane wieczorem
  1. bona nit
  2. bon vespre
/ˈdɔbʒɛ/
adverb
  1. w należyty sposób
  2. przyjemnie
  3. uczciwie
  4. z korzyścią
bé
noun
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów
selecció
/dɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ/
verb
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko
apreciar
/ˈdɔxut/
noun
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;
renda
/ˌdɔdatˈkɔvɨ/
adjective
  1. dodany do istniejącej wcześniej reszty
  2. niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków
addicional
/dɔˈdavat͡ɕ/
verb
  1. dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość
    afegir
  2. (matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować
    sumar
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii
dodecafònic
pronoun
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;
Dodecanès
noun
  1. (filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół
dogma
adjective
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji
dogmàtic
noun
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji
dogmatisme
/ˈdɔ<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego
munyir
noun
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały
maduresa
/dɔjˈʒawɨ/
adjective
  1. o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
  2. taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny
madur
/ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ/
noun
okres życia między dzieciństwem a dorosłością;
adolescència
noun
  1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie
  2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) praca naukowa prowadzona lub napisana celem zdobycia stopnia doktora
doctorat
/dɔkˈtrɨ̃na/
noun
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii
doctrina
adjective
dotyczący doktryny
doctrinal
/dɔˈkũmɛ̃nt/
noun
  1. materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
  2. pismo urzędowe stwierdzające tożsamość
  3. przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy
document
/ˌdɔkũmɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś
documentació
/dɔˈkwadʲɲɛ/
adverb
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły
  1. exactament
  2. específicament
/dɔˈkwadnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co dokładne
exactitud
/dɔˈkwadnɨ/
adjective
  1. o człowieku: robiący coś starannie
  2. wykonany z dużą starannością
exacte
/ˈdɔlar/
noun
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;
dòlar
/dɔˈlʲĩna/
noun
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;
vall
/ˈdɔlmɛ̃n/
noun
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;
dolmen
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;
Baixa Àustria
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny w północnej Francji;
Baixa Normandia
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;
Baixa Saxònia
/ˈdɔlnɨ/
adjective
  1. będący niżej niż punkt odniesienia
  2. znajdujący się na dole
baix
/dɔ̃m/, /ˈdɔmɨ/
noun
    1. (architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
    2. (heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
    3. (urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
    casa
  1. pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
    1. casa
    2. llar
/ˈdɔ̃mʲ ˈd͡ʑɛt͡ska/
noun
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;
orfenat
/ˈdɔ̃m puˈblʲit͡ʃnɨ/
noun
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;
bordell
noun
zamiłowanie do domowego życia
domesticitat
noun
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości
additiu
/ˌdɔ̃mʲĩˈnat͡sʲja/
noun
(książkowy) przeważanie, panowanie nad czymś
dominació
/dɔ̃ˈmʲĩɲik/
pronoun
imię męskie;
Domènec
/ˌdɔ̃mʲĩˈɲika/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;
Dominica
/ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
República Dominicana
/ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn/
noun
obywatel Dominikany
dominicà
/ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãnka/
noun
obywatelka Dominikany
dominicana
/ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Dominikana
dominicà
/dɔ̃ˈmʲĩnɔ/
noun
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek;
  1. dominó
  2. dòmino
/ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ/
adjective
oparty na przypuszczeniu
presumpte
/dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ/
adjective
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu
casolà
/dɔ̃ˈmɔvɨ/
adjective
związany z domem, dotyczący domu
casolà
/dɔ̃ˈɲit͡ʃka/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;
test
noun
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;
dopamina
/dɔˈpɛwʲɲat͡ʃ/
noun
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;
genitiu
/ˌdɔpuʃˈt͡ʃalnɨ/
adjective
dozwolony, tolerowany w jakiejś sytuacji pod jakimś warunkiem
admissible
/ˈdɔpwɨf/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora
afluent
/dɔˈrada/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach;
orada
noun
osoba udzielająca porad
  1. assessor
  2. conseller
/dɔˈrɔswɨ/
adjective
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym
adult
/dɔˈrɔswɨ/
noun
dorosła (1.1) osoba
adult
/dɔˈrɔta/
pronoun
imię żeńskie;
Dorotea
/dɔrʃ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;
bacallà
/ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ/
adjective
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć
perfecte
/dɔˈstava/
noun
dostarczenie towaru np. do sklepu
  1. entrega
  2. lliurament
/dɔˈstavat͡ɕ/
verb
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny
rebre
/dɔˈstɔjɲik/
noun
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa
dignatari
verb
zwracać uwagę na coś, zauważać coś
percebre
/ˈdɔstɛ̃mp/
noun
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby
accés
noun
  1. możliwość dostania się do czegoś, możliwość dojścia gdzieś
    accessibilitat
  2. łatwość zdobycia czegoś
    disponibilitat
/dɔˈstɛ̃mpnɨ/
adjective
  1. (o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć
    accessible
  2. możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia
    disponible
/dɔˈswɔvʲɲɛ/
adverb
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa
literalment
/dɔˈswɔvnɨ/
adjective
znaczący dokładnie to, co wyrażają słowa, bez drugiego znaczenia
literal
/ˈdɔtɨk/
noun
  1. (fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;
  2. czynność dotykania
toc
/dɔˈtɨkat͡ɕ/
verb
  1. zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego
  2. (przenośnie, przenośnia) poruszać jakieś zagadnienie w rozmowie
tocar
/ˌdɔtɨˈkɔvɨ/
adjective
dotyczący dotyku bądź wrażeń związanych z dotykiem
tàctil
/ˈdɔvut/
noun
  1. przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)
  2. (matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;
prova
/ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ/
noun
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;
carnet d'identitat
/ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności
experiència
/dɔɕt͡ɕ/
interjection
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania
bastant
adjective
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę
intravenós
/ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi/
adjective
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia
vitalici
/draˈbʲĩna/
noun
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;
escala
/ˈdraxma/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) moneta w starożytnej Grecji;
  2. (jednostka monetarna) nowożytna waluta Grecji w latach 1832-2002
dracma
/ˈdraɡɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny
dragó
/ˈdrãmat/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;
drama
adjective
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego
dramàtic
/ˈdrapat͡ʃ ˈxmur/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek
gratacel
/ˈdrapat͡ɕ/
verb
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami
gratar
/draˈpʲjɛʒʲɲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar
  1. depredador
  2. predador
/drãɲ/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna podły, niegodziwy, zły, nikczemny
brètol
noun
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;
fugida de cervells
/drɛs/
noun
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców
xandall
/drɛvʲˈɲãnɨ/
adjective
wykonany z drewna
  1. boscós
  2. fuster
/ˈdrɛvnɔ/
noun
    1. kawałek drewna (1.2)
    2. (rzeczownik) zbiorowy kawałki drewna (1.2)
    fusta
  1. materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;
    1. fusta
    2. llenya
  2. (botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;
    xilema
adverb
szczegółowo, dokładnie, w sposób drobiazgowy
meticulosament
/ˈdrɔɡa/
noun
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;
  1. via
  2. carretera
/ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;
  1. via crucis
  2. viacrucis
/ˈdrɔɡa ˈmlɛt͡ʃna/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie
Via Làctia
/ˈdrɔɟi/
adjective
  1. bliski uczuciowo
    car
  2. mający wysoką cenę
    1. car
    2. costós
/drɔ̃ˈmadɛr/
noun
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;
dromedari
/drɔst/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;
tord
/ˈdrɔʑd͡ʑik/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;
tord ala-roig
/ˈdrɔʒd͡ʒɛ/
noun
  1. (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
  2. (mykologia, mykologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;
  1. llevat
  2. rent
noun
czucie się znów młodym, przeżywanie młodości na nowo będąc starszym
segona joventut
/ˈdruɟi/
adjective
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów
  1. segon
  2. secundari
adjective
mniej ważny, niższej kategorii
secundari
/druˈkarka/
noun
urządzenie służące do drukowania;
impressora
noun
(informatyka, informatyczny) drukarka wykorzystująca do druku tusz (umieszczony w kartridżach);
impressora d'injecció
noun
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera;
impressora làser
/druˈkɔvat͡ɕ/
verb
  1. dawać coś do druku, publikować
  2. robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce
imprimir
/ˈdrũmla/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;
guimbarda
/drut/
noun
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;
filferro
/druˈʒɨ̃na/
noun
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania
equip
/drval/
noun
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;
llenyataire
/ˈḍʒɛvɔ/
noun
  1. (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
  2. (matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);
  3. (informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);
arbre
/ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟit͡ʃnɛ/
noun
graf przedstawiający koligacje rodzinne;
arbre genealògic
noun
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;
xilografia
/ḍʒvʲi/
noun
  1. ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
  2. zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać
porta
/drup/
noun
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)
aviram
/ˈdruʃka/
noun
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa
  1. sender
  2. sendera
  3. viarany
/drʒɛt͡ɕ/
verb
trząść się, drgać, dygotać
tremolar
noun
  1. (filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
  2. dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.
dualisme
noun
(fizyka, fizyczny) właściwość materii polegająca na tym, że w pewnych przypadkach ujawnia naturę falową, a w innych cząsteczkową (korpuskularną);
  1. dualitat ona-corpuscle
  2. dualitat ona-partícula
/ˈdubaj/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
  2. (geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);
Dubai
/ˈdablʲĩn/, /ˈdublʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;
Dublín
/dupn̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;
dubni
/dux/
noun
  1. umysł, myśli ludzkie
    esperit
  2. niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
    fantasma
  3. dusza ludzka
    ànima
/ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;
Esperit Sant
/duˈxɔta/
noun
(potocznie, potoczny) duszne, parne powietrze
xafogor
/duˈxɔvɔ/
adverb
w sposób duchowy, dotyczący duchowości
espiritualment
/duˈxɔvɨ/
adjective
odnoszący się do sfery ducha i duchowości
espiritual
/ˈdudɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;
  1. puput
  2. palput
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem;
Dudinka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry;
Duisburg
/ˈdukat/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;
ducat
/ˈdũma/
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
  2. poczucie osobistej godności
  3. zbyt wysokie mniemanie o sobie
orgull
/ˈdũmnɨ/
adjective
  1. pewny siebie, mający poczucie własnej godności
  2. wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu
  3. zadowolony z czegoś, mający dumę, satysfakcję z czegoś lub kogoś
orgullós
/ˈdũnaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;
Danubi
/ˈdũŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii
danesa
noun
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;
duopoli
/ˈdupa/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt
cul
/ˈdupɛk/
noun
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności
gilipolles
/ˈduʃa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;
ànima
/duˈʃãnbɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;
Duixanbe
/ˈdũj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii
danès
/ˈdũj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Danii lub Duńczyków
danès
/ˈdũj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;
danès
/ˈduʒɨ/
adjective
  1. taki, którego rozmiar jest ponadprzeciętny
  2. taki, którego ilość, natężenie, skala lub inna domyślna cecha jest znaczna w porównaniu z obiektami tego samego rodzaju
gran
/dva/
ordinalAdjective
liczba 2
  1. dos
  2. dues
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa/
cardinalNumeral
liczba 20
vint
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 24
vint-i-quatre
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 22
vint-i-dos
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 29
vint-i-nou
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 21
vint-i-un
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 28
vint-i-vuit
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 25
vint-i-cinc
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 27
vint-i-set
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 26
vint-i-sis
/dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 23
vint-i-tres
/dvãˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 12
dotze
/ˈdvʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 200
dos-cents
noun
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów
estació d' autobús
/dvuˈd͡ʑɛstka/
noun
nazwa liczby 20
vint
/dvuˈd͡ʑɛstɨ/
adjective
od 20
vintè
/dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od dwadzieścia cztery
vint-i-quatrè
/dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈdruɟi/
adjective
od dwadzieścia dwa
vint-i-dosè
/dvuˈd͡ʑɛstɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od dwadzieścia dziewięć
vint-i-novè
/dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od dwadzieścia jeden
vint-i-unè
/dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od dwadzieścia pięć
vint-i-cinquè
/dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈɕudmɨ/
adjective
od dwadzieścia siedem
vint-i-setè
/dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈʃustɨ/
adjective
od dwadzieścia sześć
vint-i-sisè
/dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od dwadzieścia trzy
vint-i-tresè
/dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈusmɨ/
adjective
od dwadzieścia osiem
vint-i-vuitè
/ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. o człowieku: mówiący w dwóch językach
  2. napisany w dwóch językach
  3. zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami
bilingüe
/dvuˈkrɔpɛk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć
dos punts
noun
(matematyka, matematyczny) suma lub różnica dwóch jednomianów;
binomi
/dvũˈnastka/
noun
nazwa liczby 12
dotze
/ˌdvũnaˈstʲɲit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;
duodè
noun
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach
dodecàgon
/dvũˈnastɨ/
adjective
od 12
dotzè
/ˈdvupwat/
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;
biplà
/dvuˈsɛtnɨ/
adjective
od dwieście
dos-centè
/dvuˈstrɔ̃nːɨ/
adjective
taki, którego można używać z dwóch stron tego czegoś
bilateral
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu
diòxid
/dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla/
noun
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;
  1. anhídrid carbònic
  2. biòxid de carboni
/dvuˈznat͡ʃnɨ/
adjective
zawierający dwa znaczenia, możliwy do interpretowania na dwa różne sposoby
ambigu
/ˈdvujka/
noun
nazwa cyfry 2
dos
/ˈdɨbuk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;
dibbuk
/ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja/
noun
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć
dicotomia
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Dídac
/ˈdɨftɔ̃ŋk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;
diftong
/dɨˈfuzʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;
difusió
/ˈdɨkt͡sʲja/
noun
sposób wymawiania wyrazów i zdań
dicció
noun
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści
dictat
/dɨkˈtatɔr/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę
dictador
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;
dictadura
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;
dictadura del proletariat
/dɨˈlʲiʒãw̃s/
noun
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;
diligència
/dɨ̃m/
noun
produkty spalania zawieszone w powietrzu
fum
noun
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;
dimorfisme
adverb
w sposób dynamiczny
dinàmicament
/dɨ̃ˈnãmʲika/
noun
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;
dinàmica
/dɨ̃ˈnãmʲit/
noun
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;
dinamita
/dɨ̃ˈnãmɔ/
noun
(elektryczność) prądnica, zwykle rowerowa
dinamo
/dɨ̃ˈnastʲja/
noun
  1. ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii
  2. (przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie
dinastia
adjective
związany z dynastią, dotyczący dynastii
dinàstic
/ˈdɨ̃ɲa/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
  1. carabassa
  2. carbassa
/ˈdɨplɔ̃m/
noun
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy
diploma
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi
diplomàcia
/ˌdɨplɔ̃ˈmata/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa
diplomàtic
/ˌdɨplɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą
diplomàtic
/dɨˈrɛktɔr/
noun
osoba zarządzająca jakąś instytucją
director
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;
disfàgia
/dɨsˈfɔrʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;
disfòria
/dɨzˈɡrafʲja/
noun
częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania;
disgrafia
/dɨsk/
noun
  1. (informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)
  2. (sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;
disc
noun
(astronomia, astronomiczny) spłaszczona, wirująca struktura z materii (głównie gazów i pyłów) otaczająca ciało niebieskie o silnym polu grawitacyjnym, powstająca w wyniku akrecji
disc d’acreció
/ˈdɨsk ˈtfardɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;
disc dur
/ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnat͡sʲja/
noun
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym
discriminació
/dɨsˈkusʲja/
noun
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;
discussió
/dɨsˈlɛksʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;
dislèxia
noun
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;
disparèunia
/ˈdɨsprɔs/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;
disprosi
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;
distímia
noun
(medycyna, medyczny) bolesne oddawanie moczu;
disúria
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;
ditirambe
/ˈdɨvãn/
noun
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;
catifa
noun
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit
disenteria
/d͡zbãn/
noun
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;
càntir
/ˈd͡ʑadɛk/
noun
  1. ojciec matki
    avi
  2. ojciec ojca
    1. avi
    2. iaio
/ˈd͡ʑadɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf/
noun
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;
trencanous
/d͡ʑät͡ɕ/
verb
odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się
passar
/ˈd͡ʑawat͡ʃ/
noun
osoba aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego
activista
/d͡ʑaˈwat͡ʃka/
noun
kobieta aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego
activista
/d͡ʑaˈwãɲɛ/
noun
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś
acció
/ˈd͡ʑawɔ/
noun
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru miotająca pociski na znaczne odległości;
canó
/ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujstfɔ/
noun
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;
infanticidi
/d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕɛ̃nt͡sɨ/
adjective
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku
infantil
/d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕĩj̃stfɔ/
noun
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;
  1. infància
  2. infantesa
/ˈd͡ʑɛt͡skɔ/
noun
  1. istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia
    1. nen
    2. criatura
    3. infant
    4. nena
    5. canalla
  2. potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
    1. nen
    2. fill
    3. filla
    4. chiquet
adjective
  1. przekazywany przez przodków lub przejęty od nich
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) otrzymywany w spadku
hereditari
/d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
  1. otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci
  2. być uprawnionym do takiego otrzymania
heretar
/d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩɲɛt͡s/
noun
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;
pati
noun
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;
degà
/d͡ʑɛˈlɛ̃ɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;
divisió
/ˈd͡ʑɛlʲit͡ɕ/
verb
  1. mieć z czymś / kimś coś wspólnego
    compartir
  2. dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości
    1. dividir
    2. partir
  3. oddawać komuś część czegoś
    compartir
noun
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik
dividend
/d͡ʑɛlʲˈɲit͡sa/
noun
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;
barri
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża;
Barri Llatí
/ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarka/
noun
kobieta zajmująca się dziennikarstwem
periodista
adjective
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa
periodístic
/ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ/
noun
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek
periodisme
/d͡ʑɛ̇̃ɲˈːikaʃ/
noun
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;
periodista
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę
arrendament
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania
possessiu
/d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka/
noun
nazwa liczby 10
deu
/d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od 10
  1. desè
  2. dècim
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;
decatló
noun
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach
decàgon
/ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ/
noun
okres dziesięciu lat
decenni
noun
(geometria) wielościan o dziesieciu ścianach
decàedre
/ˈd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 10
deu
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju
Deu Manaments
/d͡ʑɛˈvãnːa/
noun
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;
trepó
/d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃na/
noun
  1. młoda, niezamężna kobieta
    1. noia
    2. nena
  2. partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina
    1. xicota
    2. nena
/d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃nka/
noun
dziecko płci żeńskiej
nena
/d͡ʑɛˈvʲit͡sa/
noun
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym
verge
noun
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą
virginitat
/d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka/
noun
cyfra 9
nou
/d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od 9
novè
noun
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach
enneàgon
/ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastka/
noun
nazwa liczby 19
dinou
noun
(geometria) wielokąt mający dziewiętnaście boków i dziewiętnaście kątów wewnętrznych
enneadecàgon
/ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɨ/
adjective
od 19
dinovè
/ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 19
dinou
/ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 9
nou
/ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 90
noranta
/ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 92
noranta-dos
/ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 99
noranta-nou
/ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt
norantè
/ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt/
numeral
liczba 900
nou-cents
/ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtnɨ/
adjective
od dziewięćset
nou-centè
/d͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
  1. okres od świtu do zmierzchu
    dia
  2. okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba
    1. dia
    2. jorn
/ˈd͡ʑɛn ˈdɔbrɨ/, /ˈd͡ʑɛɲ ˈdɔbrɨ/
interjection
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu
bon dia
/d͡ʑik/
noun
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;
  1. senglar
  2. porc senglar
/ˈd͡ʑici/
adjective
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach
  1. brau
  2. salvatge
/ˈd͡ʑɔbak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchus, stekowiec z rodziny dziobakowatych;
ornitorinc
/ˈd͡ʑiɕäj/
adverb
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś
avui
/d͡ʑiˈɕɛ̇jʃɨ/
adjective
  1. ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach
  2. taki, który wydarzył się dziś
d'avui
/ˈd͡ʑura/
noun
otwór powstały wskutek uszkodzenia
forat
/ˈd͡ʑura ˌɔzɔ̃ˈnɔva/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi;
forat de l’ozó
verb
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie
estranyar-se
/ˈd͡ʑivnɨ/
adjective
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym
  1. estrany
  2. rar
/d͡ʑup/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;
    bec
  2. (morski) przednia część kadłuba statku;
    proa
/ˈd͡ʑɔ̃w̃swɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;
geniva
/ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae
picot
/ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw ˈt͡ʃarnɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;
picot negre
/ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw ˈduʒɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos major, pospolity gatunek dzięcioła;
picot garser gros
/ˈd͡ʑɛ̃ŋʲɟɛl/
noun
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dzięgli (1.1)
angèlica
/d͡ʑɛ̃ŋˈkɔvat͡ɕ/
verb
(dosłownie) składać podziękowanie
agrair
/d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ/
interjection
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność
  1. gràcies
  2. mercès
/d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ ˈbard͡zɔ/
…wyrażający wdzięczność
moltes gràcies
/d͡zvɔ̃n/
noun
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;
campana
/ˈd͡zvɔ̃ɲit͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne
trucar
/ˌd͡zvɔ̃nˈɲit͡sa/
noun
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;
campanar
/dɔ̃mp/
noun
  1. (systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
  2. (botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
  3. drewno dębu (1.2)
roure
/ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;
  1. alzina surera
  2. surera
/dwɔ̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;
palmell
/dwuk/
noun
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;
deute
/ˈdwuɟi/
adjective
  1. mający znaczny wymiar podłużny (długość)
  2. (potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
  3. trwający znaczny czas
  4. (żartobliwie) o człowieku: wysoki
llarg
/dwuˈɡɔpʲis/
noun
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem
bolígraf
/ˈdwuɡɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;
  1. llargària
  2. longitud
noun
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0 a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi;
longitud
/ˈdwutɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;
cisell
/dwuʒʲˈɲit͡ʃka/
noun
forma żeńska od: dłużnik (finansowy)
deutora
/ˈdwuʒʲɲik/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;
deutor
/ˈd͡ʑĩɲism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;
jainisme
/d͡ʑvʲjɛ̃ŋk/
noun
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;
so
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;
Jalalabad
/d͡ʒːɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;
cuc de terra
/d͡ʒɛ̃m/
noun
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;
melmelada
/d͡ʒʲiˈbutʲi/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
  2. (geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);
Djibouti
/ˈd͡ʒʲixat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
gihad
noun
(spożywczy) anglosaski alkohol gatunkowy o smaku i zapachu jałowca
ginebra
/ˈd͡ʒɔkɛj/
noun
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych
joquei
/ˈd͡ʒũma/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;
pesta
/ˈd͡ʒũŋɡla/
noun
wilgotny las tropikalny;
jungla
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego;
Djizak
pronoun
(mitologia japońska) jeden z siedmiorga bogów szczęścia z mitologii japońskiej, patron handlu i innych interesów, gejszy, rybaków oraz rolników;
Ebisu
noun
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;
ebonita
/ˈɛbrɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;
Ebre
/ˈɛxɔ/
noun
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;
eco
/ˌɛxɔˈlalʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;
ecolàlia
noun
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;
ecolocalització
/ˌɛduˈkat͡sʲja/
noun
nauczanie kogoś
ensenyament
verb
wykształcać, wychowywać kogoś
educar
/ˈɛdvart/
pronoun
imię męskie;
Eduard
/ɛˈdɨ̃nburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,
Edimburg
/ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu/
noun
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu
editor de text
/ˌɛdɨˈtɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera
editar
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący naturalnie w roślinach z rodzaju Ephedra, działający pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy oraz sympatykomimetycznie (pobudza układ współczulny)
efedrina
/ˈɛfɛkt/
noun
osiągnięcie, wynik
efecte
/ˈɛfɛktʲ ˌt͡ɕɛplarʲˈɲãnɨ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;
efecte hivernacle
/ɛˈfɛktɔr/
noun
(biologia, biologiczny) narząd organizmu zwierzęcego wykonujący określoną czynność pod wpływem impulsu elektrycznego;
efector
/ˌɛfɛkˈtɨvnɨ/
adjective
skuteczny, wydajny
eficaç
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej;
Efes
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj dalmatyki noszonej przez arcykapłanów w starożytnym Izraelu;
efod
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;
igualitarisme
/ˌɛɟipˈt͡sʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Egiptu
egipci
/ˌɛɟipˈt͡sʲjãŋka/
noun
mieszkanka Egiptu
egípcia
/ɛˈɟipsʲci/
adjective
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu
  1. egipci
  2. egipcià
/ˈɛɟipt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;
Egipte
/ˌɛɟipˈtɔlɔk/
noun
specjalista w dziedzinie egiptologii
egiptòleg
/ˌɛɟiptɔˈlɔɟja/
noun
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;
egiptologia
noun
  1. (pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby
  2. (psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;
egocentrisme
/ɛɡˈzãmʲĩn/
noun
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej
examen
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;
exegesi
noun
(numizmatyka, numizmatyczny) oddzielona od ryciny przestrzeń u dołu medalu lub monety, na której zwykle zawarta jest dewiza lub data wybicia;
exerg
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (etnografia, etnograficzny) system norm kulturowych, który wymusza małżeństwo poza własną grupą;
exogàmia
noun
(astronomia, astronomiczny) planeta położona poza Układem Słonecznym, najczęściej w innym układzie planetarnym;
exoplaneta
noun
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;
exorcisme
/ˌɛɡzɔˈsfɛra/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;
exosfera
/ˌɛɡzɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie
exòtic
/ˌɛɡzɨˈstɛ̃nt͡sʲja/
noun
istnienie, byt, życie i jego warunki
existència
/ˌɛɡzɨstɛ̃nˈt͡sʲjalʲism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;
existencialisme
/ˈajn͇ʃtajn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;
einsteini
/ˌɛjakuˈlat͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);
ejaculació
noun
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku
ejaculat
/ɛˈcɛrka/
noun
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego
escaire
/ˌɛklɛkˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów
eclèctic
noun
tworzenie całości z różnych elementów
eclecticisme
noun
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;
eclesiologia
/ɛkˈlʲiptɨka/
noun
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;
eclíptica
/ɛˈkɔlɔk/
noun
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią
ecòleg
/ˌɛkɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;
ecologia
/ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody
ecològic
/ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;
economia
/ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m/
noun
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;
ecosistema
/ˈɛkrãn/
noun
  1. (elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
  2. (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy
pantalla
/ˌɛksxʲibʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;
exhibicionisme
verb
wydobywać pochowane zwłoki
exhumar
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;
ex-libris
/ɛksˈpɛdʲjɛ̃nt/
noun
człowiek, który sprzedaje towar w sklepie
dependent
/ˌɛkspɛˈdɨt͡sʲja/
noun
wyprawa zorganizowana w określonym celu; (także, też): grupa osób biorąca w niej udział
expedició
/ˈɛkspɛrt/
noun
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu
expert
/ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt/
noun
  1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
  2. pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu
experiment
/ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ/
adjective
  1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) opierający się na eksperymencie
  2. związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy
experimental
verb
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań
experimentar
noun
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn
explotació
/ˌɛksplɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
z hukiem i gwałtownie rozpadać się (rozpaść się) na mniejsze kawałki
esclatar
noun
poszukiwanie i badanie nowych dziedzin albo terenów
exploració
/ɛksˈplɔzʲja/
noun
rozerwanie się z hukiem;
explosió
/ˈɛkspɔrt/
noun
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi
exportació
noun
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę
exportador
/ˌɛkspɔrˈtɔvat͡ɕ/
verb
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego
exportar
/ˌɛkspɔˈzɨt͡sʲja/
noun
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa
exposició
/ˈɛksprɛs/
noun
szybszy pociąg osobowy o wysokim standardzie poruszający się między dużymi miastami;
ràpid
/ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;
expressionisme
adjective
odznaczający się siłą wyrazu
expressiu
/ɛkˈstaza/
noun
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;
èxtasi
noun
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie
extracte
/ɛksˈtrɛ̃mʲism̥/
noun
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii
extremisme
/ɛksˈtɨ̃ŋkt͡sʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) miara zmniejszania się intensywności światła przechodzącego przez ośrodek
extinció
adjective
  1. (książkowy) powszechny, otwarty
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu
ecumènic
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;
ecumenisme
/ɛˈkfadɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;
Equador
/ˌɛkfaˈdɔrt͡ʃɨk/
noun
obywatel Ekwadoru
equatorià
/ˌɛkfaˈdɔrka/
noun
obywatelka Ekwadoru
equatoriana
/ˌɛkfaˈdɔrsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Ekwador
equatorià
pronoun
(astronomia, astronomiczny) księżyc Jowisza;
Elara
adverb
w sposób elastyczny, giętko
elàsticament
/ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
  1. (książkowy) (przenośnie, przenośnia) łatwość przystosowania się do nowych warunków, do nowej sytuacji
  2. cecha tego, co elastyczne
flexibilitat
/ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(przenośnie, przenośnia) łatwo się przystosowujący
flexible
/ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲja/
noun
dobry smak w ubiorze i zachowaniu
elegància
/ɛˈlɛɟja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;
elegia
noun
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;
electroquímica
adjective
związany z elektrochemią, dotyczący elektrochemii
electroquímic
/ˌɛlɛkˈtrɔda/
noun
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;
elèctrode
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;
electroforesi
/ˌɛlɛkˈtrɔlʲit/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;
electròlit
/ˌɛlɛktrɔˈlʲiza/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego
electròlisi
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem
electromagnètic
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się współzależnością zjawisk elektrycznych i magnetycznych;
electromagnetisme
noun
(technologia, technika, techniczny) wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;
electrometal·lúrgia
/ɛˈlɛktrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;
electró
/ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z elektroniką, opierający się na elektronice
electrònic
/ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika/
noun
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;
electrònica
/ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa/
noun
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;
  1. central
  2. central elèctrica
noun
(mineralogia, mineralogiczny) naturalnie występujący stop złota i srebra, dawniej używany do wybijania monet;
electre
/ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
  2. (potocznie, potoczny) prąd elektryczny
electricitat
/ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności
  1. elèctric
  2. electricista
/ɛˈlɛktrɨk/
noun
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi
electricista
/ɛˈlɛ̃mɛ̃nt/
noun
część składowa pewnej całości, struktury
element
/ɛlf/
noun
istota fantastyczna;
elf
noun
usuwanie, często drogą selekcji
eliminació
/ɛˈlʲipsa/
noun
  1. (geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
    1. el·lipse
    2. el·lipsi
  2. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;
    1. el·lipsi
    2. el·lipse
adjective
mający kształt elipsy
el·líptic
noun
umiejętność pięknego wysławiania się
eloqüència
/ˌɛlɔˈkfɛ̃ntnɨ/
adjective
mający dar umiejętnego, łatwego wysławiania się
eloqüent
/ɛlʒˈbʲjɛta/
pronoun
imię żeńskie;
Elisabet
noun
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych
esmalt
/ˌɛ̃mãnt͡sɨˈpat͡sʲja/
noun
(społeczny) uwolnienie się od zależności i zdobycie lepszej pozycji w strukturze społecznej
emancipació
/ɛ̃mˈblɛ̃mat/
noun
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę
emblema
/ˌɛ̃mʲiˈɡrat͡sʲja/
noun
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim
emigració
/ˈɛ̃mʲil/
pronoun
imię męskie;
Emili
/ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech;
Emília-Romanya
/ɛ̃ˈmʲilʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Emili
/ˈɛ̃mʲir/
noun
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich
emir
/ɛ̃ˈmʲirat/
noun
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira
emirat
/ɛ̃ˈmɔt͡sʲja/
noun
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;
emoció
/ˌɛ̃mɔt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
łatwo ulegający emocjom
  1. emocional
  2. emotiu
/ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n/
noun
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;
emoticona
/ɛ̃mˈpatʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;
empatia
adverb
poprzez doświadczenie
empíricament
/ɛ̃mˈpʲirɨsm̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;
empirisme
/ˈɛ̃mu/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)
emú
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;
encefalopatia
/ɛ̃nˈt͡sɨklʲika/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;
encíclica
/ˌɛ̃nt͡sɨklɔˈpɛdʲja/
noun
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;
enciclopèdia
/ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii
enciclopèdic
adjective
występujący tylko na określonym obszarze
endèmic
/ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego
endocrinòleg
/ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja/
noun
  1. (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
  2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
  3. (potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy
endocrinologia
noun
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;
endometriosi
/ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;
endorfina
noun
(medycyna, medyczny) wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;
endoscopi
noun
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;
endoscòpia
pronoun
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;
Enees
/ɛ̃ˈnɛrʲɟja/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
  2. entuzjazm, chęć do działania
energia
/ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy
vigorós
/ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
zagadkowy, trudny do zrozumienia
enigmàtic
/ˌɛ̃nɔˈlɔɟja/
noun
(spożywczy) wiedza o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina, obejmująca również zagadnienia jego chemii, mikrobiologii oraz analizy;
enologia
/ɛ̃nˈtalpʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;
entalpia
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;
enterovirus
/ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;
entomologia
/ɛ̃nˈtrɔpʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;
entropia
/ɛ̃nˈtuzʲjasm̥/
noun
stan zachwytu czymś; zapał, radość
  1. entusiasme
  2. il·lusió
/ˈɛ̃w̃zɨ̃m/
noun
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;
enzim
/ˌɛɔarˈxa<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;
Eoarqueà
/ɛˈɔt͡sɛ̃n/
noun
  1. (geologia, geologiczny) środkowa epoka paleogenu
  2. (geologia, geologiczny) środkowy oddział paleogenu
Eocè
/ˈɛɔ̃n/
noun
  1. wiek, era
  2. (geologia, geologiczny) największa jednostka czasu w dziejach Ziemi, dzieląca się na ery
eó
noun
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi
epicentre
/ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;
epidèmia
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii
epidemiòleg
/ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;
epidemiologia
adjective
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii
epidemiològic
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);
epidot
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;
epigenètica
/ɛˈpʲiɡraf/
noun
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;
epígraf
pronoun
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;
Epir
noun
(biologia, biologiczny) (genetyka) jeden z rodzajów współdziałań pomiędzy genami polegający na ścisłym wpływie produktu genu epistatycznego na ekspresję produktów jednego lub więcej genów (zwanych hipostatycznymi);
epístasi
/ˌɛpʲistɛ̃mɔˈlɔɟja/
noun
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;
epistemologia
/ˌɛpʲiˈtafʲjũm/
noun
inskrypcja nagrobna;
epitafi
/ɛˈpʲitɛt/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) wyraz określający rzeczownik;
  2. (potocznie, potoczny) wyzwisko
epítet
noun
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet
episiotomia
/ɛˈpʲizɔt/
noun
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)
episodi
noun
(weterynaria, weterynaryjny) duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;
epizoòtia
acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejska Partia Ludowa;
PPE
/ɛˈpɔka/
noun
zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)
edat
/ɛrp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;
erbi
/ɛˈrɛkt͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;
erecció
adjective
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii
ergonòmic
noun
(biochemia, biochemiczny) alkaloid o wzorze sumarycznym C33H35N5O5 wyodrębniany ze sporyszu, używany w medycynie m.in. do leczenia migreny ze względu na działanie powodujące skurcz naczyń krwionośnych;
ergotamina
/ˈɛrʲis/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
Eris
/ˈɛrnɛst/
pronoun
imię męskie;
Ernest
/ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ/
adjective
w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne
erogen
/ˌɛrɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący erotyki, seksu
eròtic
/ɛˈrɔzʲja/
noun
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;
erosió
/ɛˈrupt͡sʲja/
noun
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;
erupció
adjective
(geologia, geologiczny) związany z erupcją, dotyczący erupcji
eruptiu
/ɛˈrɨdãn/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;
Eridà
/ˌɛrɨˈtrɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;
Eritrea
/ˌɛrɨˈtrɛjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Erytrei
eritreu
/ˌɛrɨˈtrɛjka/
noun
obywatelka Erytrei
eritrea
/ˌɛrɨˈtrɛjsʲci/
adjective
związany z Erytreą, dotyczący Erytrei
eritreu
/ˌɛrɨˈtrɔt͡sɨt/
noun
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;
eritròcit
/ɛˈrɨvãɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;
Erevan
/ˌɛsxatɔˈlɔɟja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.
escatologia
adjective
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z eschatologią, dotyczący eschatologii
escatològic
/ɛˈskudɔ/
noun
(jednostka monetarna) waluta państw portugalskojęzycznych;
escut
/ˌɛspɛˈrãntɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język międzynarodowy, opracowany przez Ludwika Łazarza Zamenhofa w 1887 r.;
esperanto
/ˈɛstɛr/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;
èster
/ɛˈstɛra/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
  1. Ester
  2. Esther
/ɛˈstɛta/
noun
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna
esteta
/ˌɛstɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna
estètic
/ɛˈstɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Estònia
/ɛˈstɔ̃ŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej, obywatelka Estonii
estoniana
/ɛˈstɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii
estonià
/ɛˈstɔ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Estonii lub Estończyków
estonià
/ɛˈstɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;
estonià
/ɛˈstraɡɔ̃n/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek
estragó
noun
mieszkaniec Estremadury
extremeny
/ɛˈstrɔɡɛ̃n/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;
estrogen
/ˈɛtãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;
età
/ɛˈtãnɔl/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;
etanol
/ˈɛtap/
noun
odcinek czasu wykonania danej czynności, po którym lub przed którym wystąpiła inna część działania
fase
/ˈɛtɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;
etilè
/ɛˈtʲjɔpt͡ʃɨk/
noun
obywatel Etiopii
etiòpic
/ɛˈtʲjɔpʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;
Etiòpia
/ɛˈtʲjɔpka/
noun
obywatelka Etiopii
etiòpica
/ɛˈtʲjɔpsʲci/
adjective
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków
  1. etiòpic
  2. etíop
/ɛˈtʲjuda/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;
estudi
/ɛtʲˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z przynależnością do grupy narodowej
ètnic
noun
(etnografia, etnograficzny) proces kształtowania się grup etnicznych;
etnogènesi
adjective
związany z etnografią
etnogràfic
/ˌɛtnɔˈlɔɟja/
noun
(antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się klasyfikacją i opisem ludów oraz kultur
etnologia
/ˌɛtɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;
etologia
/ɛˈtrurʲja/
pronoun
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;
Etrúria
/ɛˈtrusʲci/
adjective
dotyczący Etrurii lub Etrusków
etrusc
/ɛˈtrusʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;
etrusc
adverb
w sposób zgodny z etyką
èticament
/ɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. związany z etyką, dotyczący etyki
  2. zgodny z zasadami etyki
ètic
/ˈɛtɨka/
noun
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;
ètica
/ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;
  2. (językoznawstwo, językoznawczy) pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu
etimologia
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii
etimològic
/ˌɛwxarɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią
eucarístic
noun
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka
eudemonisme
/ɛwˈfɛ̃mʲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub ostrożne bądź aluzyjne wyrażenie zastępujące inne, zbyt drastyczne, dosadne lub nieprzyzwoite;
eufemisme
/ɛwˈfɔrʲja/
noun
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia
eufòria
/ˈɛwfrat/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;
Eufrates
/ɛwˈɡɛ̃ɲika/
noun
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;
eugenèsia
/ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ/
pronoun
imię męskie;
Eugeni
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;
eucaliptus
adjective
(biologia, biologiczny) posiadający w komórce jądro z chromosomami
eucariòtic
/ˈɛwnux/
noun
  1. mężczyzna z wyciętymi jądrami;
  2. (dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec
eunuc
/ɛwˈrazʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;
Euràsia
/ˌɛwrazʲjaˈtɨt͡sʲci/
adjective
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji
eurasiàtic
/ɛwˈrɛka/
interjection
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu
eureka
/ˈɛwrɔ/
noun
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;
euro
/ˈɛwrɔp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;
europi
/ɛwˈrɔpa/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
  2. (astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
  3. (mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
Europa
/ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;
Europa Central
/ˌɛwrɔˈpɛjt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Europy
europeu
/ˌɛwrɔˈpɛjka/
noun
mieszkanka Europy
europea
/ˌɛwrɔˈpɛjsʲci/
adjective
dotyczący Europy
europeu
/ˌɛwrɔst͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥/
noun
(publikatory) negatywne nastawienie do integracji z Unią Europejską;
euroescepticisme
/ˌɛwtãˈnazʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;
eutanàsia
/ɛwˈtɛrpɛ/
pronoun
(mitologia grecka) muza poezji lirycznej i gry na aulosie, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Euterpe
/ˈɛva/
pronoun
  1. (biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
  2. imię żeńskie;
Eva
/ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;
evacuació
/ˌɛvãŋˈɡɛlʲja/
noun
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;
evangeli
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca ewangelicyzmu
evangèlic
/ˌɛvɔˈlut͡sʲja/
noun
  1. (biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
  2. proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś
evolució
pronoun
(biblijny) imię męskie
Esaú
/ɛˈzɛxʲjɛl/
pronoun
imię męskie;
Ezequiel
/ˈɛzɔp/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;
Isop
/ˈfabrɨka/
noun
produkcyjny zakład przemysłowy
fàbrica
/faˈxɔvʲjɛt͡s/
noun
specjalista w jakiejś dziedzinie
expert
noun
(biologia, biologiczny) rodzaj komórki zdolnej do pochłaniania i trawienia obcych cząstek;
fagòcit
/ˈfaɡɔt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;
fagot
/ˈfajka/
noun
przedmiot do palenia tytoniu;
pipa
noun
  1. dokładna reprodukcja rękopisu, dokumentu lub rysunku
  2. kopia podpisu odbita na dokumencie sposobem mechanicznym;
facsímil
/fakt/
noun
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;
fet
/fakˈtura/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;
factura
/ˈfala/
noun
    1. (fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
    2. (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
    1. ona
    2. onada
  1. (wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;
    onada
  2. (przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
    1. onada
    2. ona
adjective
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu
fàl·lic
/ˈfalːus/
noun
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności
fal·lus
/fãn/
noun
(potocznie, potoczny) zagorzały wielbiciel czegoś lub kogoś;
seguidor
/fãˈnatɨsm̥/
noun
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych
fanatisme
noun
(geologia, geologiczny) najmłodszy eon, który trwa od około 540 milionów lat temu do dziś
  1. Fanerozoic
  2. fanerozoic
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;
fanfara
/ˈfãnka/
noun
(potocznie, potoczny) zagorzała wielbicielka czegoś lub kogoś
seguidora
/ˌfãntaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. (potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny
  2. fikcyjny, zmyślony
fantàstic
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;
ciència-ficció
/fãnˈtazʲja/
noun
wyobraźnia
fantasia
/ˈfarat/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;
farad
/faˈraɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;
faraó
adjective
mający związek z faraonem
faraònic
/ˈfarba/
noun
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania
pintura
/faˈrɛrsʲci/
adjective
odnoszący się do Wysp Owczych
feroès
/faˈrɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;
  1. feroès
  2. feroés
/ˌfarmat͡sɛwˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z farmacją
farmacèutic
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający mechanizmy działania leków oraz reakcje organizmu na nie;
farmacodinàmica
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający zmiany stężenia substancji w ustroju, zwłaszcza leków i ich metabolitów, w miarę upływu czasu;
farmacocinètica
/ˌfarmakɔˈlɔɟja/
noun
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków
farmacologia
adverb
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków
farmacològicament
/ˌfarmakɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii
farmacològic
/ˈfarsa/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekka komedia o żywej akcji;
farsa
/ˈfartux/
noun
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;
davantal
/faˈsada/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
  2. (informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;
façana
adjective
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę
fascinant
/faˈsɔla/
noun
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
  1. fesol
  2. mongeta
adjective
o jadłodajni: serwująca fast food (1.1)
  1. menjar ràpid
  2. plats preparats
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;
  1. menjar ràpid
  2. plats preparats
/faˈʃɨsta/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu
feixista
/ˌfaʃɨˈstɔfsʲci/
adjective
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom
feixista
/ˈfaʃɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;
feixisme
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) służący samemu nawiązaniu lub podtrzymaniu kontaktu między rozmówcami, bez istotnej wymiany informacji
fàtic
/fawl/
noun
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry;
falta
pronoun
imię męskie,
Faustí
/ˈfaza/
noun
miejsce, etap
fase
/fawʃ/
noun
  1. nieprawda
  2. kłamstwo, wprowadzanie w błąd
  3. udawanie, nieszczerość, dwulicowość
falsedat
/fawˈʃɨvɨ/
adjective
  1. sztuczny, podrobiony
  2. niezgodny z rzeczywistością, z prawdą; błędny, mylny
  3. o człowieku: obłudny, zakłamany, przewrotny; kierujący się negatywnymi uczuciami
  4. pozorny, udający coś, symulowany, udawany
fals
/ˌfɛdɛˈrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;
federació
/ˌfɛdɛˈrat͡sʲja rɔˈsɨjska/
pronoun
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji
Federació Russa
/ˌfɛdɛraˈt͡sɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji/
pronoun
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej
República Federal del Brasil
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji
federal
/ˈfɛlʲiks/
pronoun
imię męskie;
Fèlix
/fɛ̃ˈmʲĩɲism̥/
noun
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;
feminisme
/ˈfɛ̃nɛk/
noun
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;
fennec
/fɛ̃ˈɲit͡sʲci/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją
fenici
/fɛ̃ˈɲit͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;
fenici
/ˈfɛ̃ɲik/
noun
(dawniej, dawny) (jednostka monetarna) setna część marki niemieckiej;
pfennig
/ˈfɛ̃ɲiks/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Fènix
/ˈfɛ̃nɔl/
noun
  1. (chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna benzenu, C6H5OH;
  2. (chemia, chemiczny) aromatyczny związek chemiczny zawierający jedną lub więcej grup hydroksylowych (–OH), związanych bezpośrednio z atomami węgla znajdującymi się w pierścieniu;
fenol
noun
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;
fenomenologia
noun
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;
  1. fenotip
  2. fenotipus
/fɛrˈdɨ̃nãnt/
pronoun
imię męskie;
Ferran
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu fergańskiego;
Fergana
/fɛrm/
noun
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;
fermi
/ˌfɛrmɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;
fermentació
/ˈfɛrmʲjɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;
fermió
/fɛˈrɔ̃mɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) substancja chemiczna wabiąca osobników płci przeciwnej;
feromona
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania;
Ferrara
noun
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka złożonego, kompleksującego jony żelaza Fe3+ i przechowującego je w wątrobie;
ferritina
/fɛˈstʲival/
noun
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem
festival
/ˈfɛstɨ̃n/
noun
publiczna impreza urządzona w związku z jakąś uroczystością
fira
/ˈfɛta/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku;
feta
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z form wierzeń religijnych polegająca na kulcie obiektów o domniemanej sile nadprzyrodzonej
fetitxisme
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;
feudalisme
/fɛs/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;
Fes
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;
fibromiàlgia
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko fibrylarne, które pełni funkcje podporowe w procesie krzepnięcia
fibrina
noun
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;
fibrinogen
/ˈfʲid͡ʒʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;
  1. Fidji
  2. Fiji
/fʲiˈd͡ʒɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Fidżi,
fijià
/ˈfʲiɡa/
noun
(spożywczy) owoc figi (1.1)
figa
noun
(botanika, botaniczny) Ficus elastica, gatunek rośliny z rodziny morwowatych pochodzący z Półwyspu Indyjskiego, Indochin i Malezji;
ficus de cautxú
noun
  1. coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania
  2. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystko to co jest wymyślone przez autora, to co nie jest historyczną prawdą
ficció
noun
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie
matrimoni de conveniència
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających amatora lub miłośnika czegoś
fil
/ˌfʲilaˈdɛlfʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;
Filadèlfia
adjective
związany z filantropią
filantròpic
/ˌfʲilatɛˈlʲistɨka/
noun
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;
filatèlia
/ˈfʲilʲip/
pronoun
imię męskie;
Felip
/ˌfʲilʲiˈpʲĩnka/
noun
obywatelka Filipin
filipina
/ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;
Filipines
/ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Filipin
filipí
/ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃sʲci/
adjective
związany z Filipinami, odnoszący się do państwa Filipiny
filipí
/ˌfʲilʲiˈʒãnka/
noun
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje;
tassa
/fʲilm/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;
  1. pel·lícula
  2. film
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;
pel·lícula muda
/fʲilˈmɔvat͡ɕ/
verb
nagrywać coś kamerą filmową
filmar
/fʲiˈlɔlɔk/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w dziedzinie filologii
    filòleg
  2. (językoznawstwo, językoznawczy) specjalistka w dziedzinie filologii
    filòloga
/ˌfʲilɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;
filologia
/ˌfʲilɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(przymiotnik) od: filologia
filològic
/fʲiˈlɔzɔf/
noun
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii
filòsof
/ˌfʲilɔˈzɔfʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;
filosofia
/ˌfʲilɔzɔˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii
filosòfic
/ˌfʲilɔˈzɔfka/
noun
kobieta filozof
filòsofa
verb
(filozofia, filozoficzny) uprawiać filozofię
filosofar
/fʲiltr̥/
noun
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych
filtre
/fʲĩn/
noun
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii
finlandès
noun
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem
finances
verb
dostarczać finansów
finançar
adverb
pod względem finansów, pieniędzy
financerament
/ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ/
adjective
dotyczący finansów
financer
/ˈfʲĩnaw/
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostatnia część cyklu sonatowego lub suitowego
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia
  3. (sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek
  4. koniec, zakończenie
final
/ˈfʲĩnka/
noun
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii
finlandesa
/fʲĩnˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;
Finlàndia
/ˌfʲĩnlãndɨˈzat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną;
finlandització
noun
kolor fioletowy;
violeta
/ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ/
adjective
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;
violeta
/fʲjɔrt/
noun
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;
fiord
/ˈfʲjɔwɛk/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;
    1. viola
    2. violeta
    1. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju fiołek (1.1)
    2. kwiat fiołka (1.2)
    violeta
/ˈfʲirma/
noun
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo
  1. empresa
  2. firma
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach;
fitoquímica
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;
fitoestrogen
/ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne;
fitohormona
noun
cecha tego, co jest toksyczne dla roślin
fitotoxicitat
noun
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów
fisiologia
adverb
w sposób odnoszący się do zjawisk fizyki
físicament
/fʲiˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje
  2. dotyczący przyrody, ukształtowania powłoki skorupy ziemskiej
  3. służący do badań w dziedzinie fizyki
  4. dostępny zmysłom
físic
/ˈfʲizɨk/
noun
naukowiec zajmujący się fizyką
físic
/ˈfʲizɨka/
noun
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;
física
/ˈfʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii
  1. finlandès
  2. finès
/ˈfʲĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;
  1. finès
  2. finlandès
/ˈflaɡa/
noun
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu
bandera
noun
mężczyzna narodowości flamandzkiej
flamenc
adjective
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii
flamenc
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii
flamenc
/ˈflãmʲĩŋk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;
flamenc
/ˈflãndrʲja/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;
  2. (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii
Flandes
/flãˈnɛla/
noun
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;
franel·la
/ˈflɛksʲja/
noun
(gramatyka) odmiana wyrazów
flexió
/ˌflɛksɔˈɡrafʲja/
noun
(poligrafia) technika druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana jest z elastycznego tworzywa sztucznego;
flexografia
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fl i liczbie atomowej 114;
flerovi
noun
(fotografia) lampa błyskowa aparatu fotograficznego
flaix
/flɛt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;
flauta
/ˈflɛt pɔˈpʃɛt͡ʃnɨ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;
flauta travessera
/ˈflɛtʲɲa ˈpãna/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;
  1. flauta de Pan
  2. bufacanyes
verb
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci
flirtejar
/ˈflɔra/
noun
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych
flora
noun
(jednostka monetarna) dawna jednostka monetarna Holandii, późniejszy gulden;
florí
/flɔˈrɛ̃nt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;
Florència
noun
cienka, sprężysta broń kolna, przeznaczona do zadawania trafień czubkiem klingi; lekka broń szermiercza o czworograniastej klindze
floret
/ˈflɔta/
noun
  1. (marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zbiór jednostek pływających;
  2. (motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) zbiór pojazdów, np. samochodów, ciężarówek, samolotów
flota
/ˈflu<sup>w</sup>ɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;
fluor
/ˈfɔbʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;
fòbia
/ˈfɔbɔs/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;
Fobos
/ˈfɔka/
noun
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;
foca
/ˈfɔldɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog
carpeta
noun
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;
plàstic de bombolles
adjective
  1. (biochemia, biochemiczny) (zobacz) kwas foliowy
  2. związany z folią, dotyczący folii
fòlic
/ˈfɔlklɔr/
noun
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.
folklore
/ˈfɔ̃nɛ̃m/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;
fonema
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki
fonètic
/fɔ̃ˈnɛtɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;
fonètica
/ˌfɔ̃nɔˈlɔɟja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o fonemach i relacjach między nimi;
fonologia
/fɔ̃nˈtãnːa/
noun
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;
  1. font
  2. deu
/ˈfɔrʲĩnt/
noun
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier;
fòrint
/ˈfɔrma/
noun
zewnętrzny kształt
forma
adjective
dotyczący formacji, związany z formacją
formatiu
adverb
zgodnie z przepisami
formalment
/fɔrˈmalnɔɕt͡ɕ/
noun
  1. czynność konieczna, ale nieistotna albo bardzo prosta
  2. czynność wykonywana według przepisów, urzędowo
formalitat
/fɔrˈmalnɨ/
adjective
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku
formal
/fɔrˈmulaʃ/
noun
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia
formulari
/fɔrˈmuwa/
noun
przepis na daną czynność, sposób funkcjonowania czegoś
fórmula
verb
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie
formular
noun
(botanika, botaniczny) Forsythia Vahl, kwitnący wiosną krzew ozdobny o żółtych kwiatach;
forsítia
/fɔrt/
noun
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna
fortalesa
/fɔrˈtɛpʲjãn/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;
piano de cua
/fɔrˈtũna/
noun
  1. los, szczególnie ten dobry
  2. wielkie bogactwo
fortuna
/ˌfɔrtɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
umocnienie, budowla obronna
fortificació
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej;
fosfolípid
noun
(biochemia, biochemiczny) białko, które zawiera grupy fosforanowe (PO₄³⁻) przyłączone do reszt aminokwasów, zazwyczaj seryny, treoniny lub tyrozyny, w wyniku procesu zwanego fosforylacją
fosfoproteïna
/ˈfɔsfɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;
fòsfor
noun
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;
fosfat
/fɔt/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia światła w układzie CGS, równa jednemu lumenowi na centymetr kwadratowy i równoważna 10 000 luksów;
fot
/ˈfɔtɛl/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj jednoosobowego siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;
  1. butaca
  2. cadiral
/fɔˈtɔɡraf/
noun
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;
fotògraf
/ˌfɔtɔˈɡrafʲja/
noun
  1. (fotografia) sztuka wykonywania fotografii (1.1);
    fotografia
  2. (fotografia) nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym
    1. fotografia
    2. foto
/ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć
fotogràfic
/ˌfɔtɔɡraˈfɔvat͡ɕ/
verb
robić zdjęcie, robić fotografię
fotografiar
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;
fotòmetre
/ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ/
noun
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;
fotomuntatge
/ˈfɔtɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;
fotó
noun
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;
fotosíntesi
adjective
stanowiący fragment, nieobejmujący całości
fragmentari
/frãɲˈt͡ɕiʃɛk/
pronoun
imię męskie;
Francesc
/frãɲˈt͡ɕiʃka/
pronoun
imię żeńskie;
  1. Francesca
  2. Francisca
/frãɲˈt͡ɕiʃkaɨ̃j̃sʲci/
adjective
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek
franciscà
/frãɲˈt͡ɕiʃkaɨ̃j̃sʲci/
possessiveAdjective
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością
franciscà
/ˈfrãnt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;
França
/frãnˈt͡susʲci/
adjective
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji
francès
/frãnˈt͡susʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;
francès
/frãnˈt͡suskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. posługujący się językiem francuskim
  2. taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim
francòfon
/ˈfrãnt͡sus/
noun
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji
  1. francès
  2. francés
/frãnˈt͡suska/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji
francesa
/ˈfrãnɛk/
noun
imię męskie; (zdrobniale) Franciszek
Cesc
/frãŋk/
noun
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich
franc
/frãw̃s/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;
franci
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii
fraseològic
/frɛˈɡata/
noun
    1. (marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;
    2. (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
    fragata
  1. (ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;
    fregata
/ˈfrɛja/
pronoun
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny;
Freia
noun
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;
frenologia
/ˈfrɛtka/
noun
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;
  1. fura
  2. furó
/frɛˈzarka/
noun
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;
fresadora
noun
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;
frontó
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;
fructosa
noun
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;
frustració
noun
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;
frugivorisme
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad rzeką Sarine, stolica kantonu Fryburg (1.2);
Friburg
/frɨˈdɛrɨk/
pronoun
imię męskie;
Frederic
adjective
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii
frigi
noun
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;
fregidora
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;
Frísia
/ˈfrɨzʲjɛr/
noun
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem
perruquer
/frɨˈzʲjɛrka/
noun
forma żeńska od: fryzjer
perruquera
/frɨˈzura/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;
pentinat
adjective
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)
frisó
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodniogermański, którym posługują się Fryzowie
frisó
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, położone nad Zatoką Omańską, stolica emiratu Fudżajra;
Fujairah
/ˈfuɡa/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj formy muzycznej;
fuga
interjection
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia
ecs
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2);
Fulda
/fũnˈdat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;
fundació
noun
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji
fonamentalisme
/ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ/
adjective
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy
fonamental
/fũnˈdatɔr/
noun
ktoś, kto coś ufundował lub dał czemuś początek;
fundador
/fũŋʲˈɟit͡sɨt/
noun
(biochemia, biochemiczny) (mykologia, mykologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;
fungicida
/ˈfũŋkt͡sʲja/
noun
  1. (informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
  2. (matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
  3. przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;
funció
/ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy
funcionar
/fũnt/
noun
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw
lliura
/ˌfuturɔˈlɔɟja/
noun
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii;
futurologia
noun
prywatna kolekcja dzieł sztuki, okazów biologicznych, numizmatów, starożytnych artefaktów, egzotycznych przedmiotów i innych nietuzinkowych eksponatów
gabinet de curiositats
/ˈɡabɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Gabon
/ɡaˈbɔ̃ŋka/
noun
obywatelka Gabonu
gabonesa
/ɡaˈbɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Gabonu
gabonès
/ɡaˈbɔ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce
gabonès
/ˈɡabrʲjɛl/
pronoun
imię męskie;
Gabriel
/ɡat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba;
Gad
/ɡat/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;
rèptil
/ɡaˈdɔlʲĩn/
noun
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;
gadolini
/ˈɡaɡat/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie;
atzabeja
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar autonomiczny, położony w południowej części Mołdawii;
Gagaúsia
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu;
Gagra
/ˈɡaja/
pronoun
(mitologia grecka) kosmologiczna grecka bogini, personifikacja matki-ziemi;
Gea
/ɡal/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;
gal·li
adjective
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki
galàctic
/ɡaˈlaktɨka/
noun
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;
galàxia
/ɡaˈlɛra/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;
galera
/ɡaˈlɛrʲja/
noun
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum
galeria
/ˈɡalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie
Gàl·lia
adjective
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów
gàl·lic
/ˌɡalʲiˈlɛa/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;
  2. (geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja;
Galilea
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego;
galvanòmetre
/ˈɡãmbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Gàmbia
/ɡãmˈbʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Gambii
gambià
/ɡãmˈbʲijka/
noun
obywatelka Gambii
gambiana
/ɡãmˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do Gambii, państwa w Afryce
gambià
/ɡãˈmɛta/
noun
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;
gàmeta
/ˈɡãmːa/
noun
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ;
gamma
/ɡãnˈdava/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;
Gant
/ˌɡãɲĩˈmɛdɛs/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) największy księżyc Jowisza; największy księżyc w Układzie Słonecznym; jeden z księżyców galileuszowych;
Ganimedes
/ˈɡaraʃ/
noun
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;
garatge
/ɡarp/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) wypukłość na grzbiecie zwierzęcia, zwykle wypełniona tłuszczem
    gep
  2. (medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;
    1. gep
    2. gepa
/ɡarˈdɛ̃ɲja/
noun
(botanika, botaniczny) Gardenia J.Ellis, roślina z rodziny marzanowatych;
gardènia
/ˈɡardwɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;
  1. gola
  2. faringe
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;
Gargantua
/ˈɡarn̥t͡saʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne
terrissaire
/ˈɡarnɛk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;
olla
/ɡarʲˈɲitur/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;
vestit
noun
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu
guarnició
/ɡaˈrɔ̃nːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Francji;
Garona
pronoun
(mitologia, mitologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduistyczne i buddyjskie bóstwo przedstawiane w postaci orła, zwykle o ludzkim ciele w złotych lub czerwonych barwach;
Garuda
/ˈɡaɕit͡ɕ/
verb
  1. (technologia, technika, techniczny) wyłączać urządzenie
    apagar
  2. przerywać palenie
    extingir
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się czynnościami i schorzeniami układu pokarmowego i gruczołów trawiennych;
gastroenterologia
/ˌɡastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
działalność produkcyjno-usługowa, obejmująca prowadzenie restauracji, barów itp.
gastronomia
/gaˈtuŋki/, /ɡaˈtũnɛk/
noun
  1. odmiana czegoś, typ, rodzaj
    classe
  2. (biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;
    espècie
noun
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;
gavial
/ˈɡavrɔ̃n/
noun
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;
graula
/ɡas/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
  2. (technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
  3. (wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
gas
/ˈɡasʲ ˌt͡ɕɛplarʲˈɲãnɨ/
noun
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;
gas hivernacle
/ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny ostatniej, 18 grupy układu okresowego;
gas noble
/ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ/
noun
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;
gas natural
noun
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana
gasa
/ɡaˈzɛla/
noun
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;
gasela
/ɡaˈzɛta/
noun
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;
  1. diari
  2. periòdic
/ɡaˈzɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu;
gasoducte
/ɡasˈpat͡ʃɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hiszpański chłodnik z surowych warzyw z dodatkiem suchego rozmoczonego chleba doprawiony oliwą i winnym octem;
gaspatxo
/ˈɡawɔ̃w̃ɕ/
noun
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu
  1. branca
  2. rama
/ɡaɕˈɲit͡sa/
noun
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;
extintor
/ˈɡdakat͡ɕ/
verb
o kurze: wydawać głos
cloquejar
/ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈt͡sujɔ̃w̃/
proverb
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.
quan el gat no hi és, les rates ballen
/ɟd͡ʑɛ/
interrogativePronoun
służący do tworzenia pytań o lokalizację
  1. adonde
  2. on
/ɟd͡ʑɛ/
pronoun
…względny, zastępujący określenie miejsca
on
/ˈɡɛjzɛr/
noun
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;
guèiser
/ˈɡɛkɔ̃n/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach
dragó
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;
Gelderland
noun
terapia śmiechem;
gelotologia
noun
(mineralogia, mineralogiczny) nauka o kamieniach szlachetnych;
gemmologia
/ɡɛ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;
gen
/ˌɡɛ̃nɛaˈlɔɟja/
noun
geneza rodu uwzględniająca następstwo pokoleń i koligacje
genealogia
noun
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku
generació
adverb
  1. na ogół, powszechnie
  2. zazwyczaj, najczęściej
generalment
/ɡɛ̃ˈnɛraw/
noun
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;
general
adverb
w sposób dotyczący genetyki / genów
genèticament
/ˌɡɛ̃nɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką
genètic
/ɡɛ̃ˈnɛtɨka/
noun
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;
genètica
/ɡɛ̃ˈnɛva/
pronoun
  1. (administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;
    Ginebra
  2. (geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
    1. Ginebra
    2. Geneva
/ɡɛ̃ˈnɛfsʲci/
adjective
dotyczący Genewy, związany z Genewą
ginebrí
/ˈɡɛ̃nɔ̃m/
noun
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;
genoma
noun
bezpośrednia reakcja rakotwórczych związków chemicznych z kwasem deoksyrybonukleinowym (DNA);
genotoxicitat
/ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa/
pronoun
imię żeńskie;
Genoveva
/ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;
Gènova
/ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui
genovès
adjective
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia
geocèntric
noun
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;
geoda
/ˌɡɛɔˈdɛzʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;
geodèsia
noun
naukowiec zajmujący się geofizyką
geofísic
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej;
geofísica
noun
(sztuka) dużych rozmiarów wzór utworzony przez ludzi na powierzchni ziemi poprzez usypanie ze skał, ziemi lub innych trwałych elementów krajobrazu;
geoglif
/ɡɛˈɔɡraf/
noun
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii
geògraf
/ˌɡɛɔˈɡrafʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;
geografia
/ˌɡɛɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z geografią, odnoszący się do geografii
geogràfic
/ɡɛˈɔlɔk/
noun
  1. (edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii
    geòleg
  2. (edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalistka w dziedzinie geologii
    geòloga
/ˌɡɛɔˈlɔɟja/
noun
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;
geologia
/ˌɡɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z geologią
geològic
/ˌɡɛɔ̃ˈmãnt͡sʲja/
noun
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;
geomància
/ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja/
noun
  1. (matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
  2. (matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;
geometria
/ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii
geomètric
/ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja/
noun
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;
geomorfologia
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne
geopolítica
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;
Geòrgia
pronoun
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy;
Geòrgia del Sud
/ˈɡɛpart/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;
guepard
/ɡɛrʲˈjatrʲja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego;
geriatria
/ˈɡɛrmãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;
germani
noun
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim
germanística
/ɡɛrˈmãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Germanów lub Germanii
germànic
/ɡɛrˈvazɨ/
pronoun
imię męskie;
Gervasi
/ɡɛst/
noun
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi
gest
/ˌɡɛstɨkuˈlɔvat͡ɕ/
verb
poruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi, pokazania czegoś, dania komuś jakiegoś znaku
gesticular
/ˈɡɛtːɔ/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
  2. (przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
  3. dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
  4. w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej
gueto
/ˈɡãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;
Ghana
/ˈɡãŋka/
noun
obywatelka Ghany
ghanesa
/ˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Ghany
ghanès
/ˈɡãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Ghana
ghanès
/ɟiˈbraltar/
pronoun
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego
Gibraltar
/ɟɛs/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;
estre
/ˈɟɛwda/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;
borsa
/ˈɟiɡãnt/
noun
(zobacz) olbrzym
gegant
/ˌɟiɡãnˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
ogromny, bardzo duży
gegant
noun
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu
gigantisme
/ɟil/
noun
(potocznie, potoczny) śluzowy wyciek z nosa
moc
/ˌɟilɔˈtɨ̃na/
noun
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy;
guillotina
/ɟĩmˈnastɨka/
noun
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną
gimnàstica
/d͡ʒʲĩn/
noun
(spożywczy) rodzaj wysokoprocentowego alkoholu o smaku jałowca;
ginebra
/ˌɟĩnɛˈkɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii
ginecòleg
/ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;
ginecologia
/ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii
ginecològic
/ˈɟĩnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
umierać, zdychać (o pojedynczych organizmach)
perir
/ɟips/
noun
  1. (budownictwo) materiał budowlany, półwodny siarczan wapnia
    guix
  2. (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;
    1. guix
    2. parrell
/ɟiˈtara/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;
guitarra
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;
baix elèctric
/ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃna/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;
guitarra elèctrica
/ˌɟitaˈʒɨsta/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze
guitarrista
/ˈɟɛ̃ntʲci/
adjective
coś dające się łatwo wyginać
flexible
/ˌɡlat͡sʲjɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;
glaciologia
/ɡlaˈdʲjatɔr/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;
gladiador
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich;
Glarus
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli;
glaucòfan
/ˈɡlɛba/
noun
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;
sòl
/ˌɡlʲit͡sɛˈrɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;
glicerina
noun
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;
glicogen
/ɡlʲĩn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13; [od 1850 r.]
alumini
/ˈɡlʲĩna/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;
argila
/ˌɡlɔbalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;
globalització
/ɡlɔˈbalnɛ ˌɔt͡ɕɛˈplɛ̃ɲɛ/
noun
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;
escalfament global
/ɡlɔˈbalnɨ/
adjective
  1. ogólnoświatowy, obejmujący cały świat
  2. całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie
global
/ɡlɔ̃n/
noun
Algae, rodzaj organizmów wodnych;
alga
/ɡluˈkɔ̃mɛtr̥/
noun
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi
glucòmetre
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;
  1. glucosa
  2. glicosa
/ɡlut/
noun
(potocznie, potoczny) śluz wydzielany przez gruczoły błony śluzowej nosa
moc
noun
(biochemia, biochemiczny) endogenny aminokwas pełniący ważną rolę w funkcjonowaniu mięśni, układu odpornościowego i jelit
glutamina
adjective
(chemia, chemiczny) związany z glutaminą, dotyczący glutaminy
glutàmic
/ˈɡlutɛ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;
gluten
/ˈɡmʲĩna/
noun
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;
municipi
/ˈɟɲazdɔ/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.;
    endoll
  2. (zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;
    niu
/ɟɲɛf/
noun
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;
  1. ira
  2. còlera
  3. ràbia
/ɡnɔ̃m/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowy, karłowaty opiekun kopalni i skarbów
gnom
noun
sztuka budowania zegarów słonecznych;
gnomònica
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;
gnosticisme
/ɡnu/
noun
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;
nyu
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;
Goa
/ˈɡɔtfrɨt/
pronoun
imię męskie;
Godofré
/ˈɡɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;
dignitat
/ɡɔˈd͡ʑilːa/
pronoun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;
Godzilla
/ɡɔˈd͡ʑĩna/
noun
  1. (jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
  2. moment w ciągu doby wyrażony w jednostkach czasu
hora
/ɡɔˈd͡ʑĩna ˌpɔlʲiˈt͡sɨjna/
noun
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;
toc de queda
/ɡɔl/
noun
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób
gol
/ɡɔlˈfʲista/
noun
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf
golfista
/ɡɔlˈfʲistka/
noun
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca golf
golfista
/ˈɡɔlʲit͡ɕ/
verb
  1. usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze
    afaitar
  2. usuwać zarost samemu sobie
    afaitar-se
pronoun
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;
Gomorra
/ɡɔ̃nˈdɔla/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
góndola
noun
zdobiona chorągiew noszona w orszaku lub procesji
gonfanó
/ˈɡɔ̃ɲɛt͡s/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;
alfil
pronoun
imię męskie;
Gonçal
/ɡɔrˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;
  2. (spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno gorczycy (1.1) do spożycia lub na siew
mostassa
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia;
Gori
/ˈɡɔrsɛt/
noun
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;
cotilla
/ˈɡɔrɨl/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;
  2. (potocznie, potoczny) osobisty ochroniarz, szczególnie jeśli wysoki i mocno zbudowany
goril·la
/ˈɡɔʃʲci/
adjective
  1. taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
  2. (przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny
amarg
/ɡɔˈrɔ̃nt͡sɔ/
noun
wysoka temperatura, upał
calor
/ɡɔˈrɔ̃nt͡sɨ/
adjective
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
calent
/ɡɔˈrɔ̃n͇t͡ʃka/
noun
  1. (książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego
    febre
  2. (medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;
    1. febre
    2. temperatura
/ˌɡɔspɔˈdarka/
noun
całokształt działalności gospodarczej
economia
/ˌɡɔspɔˈdarstfɔ/
noun
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie
granja
/ɡɔsˈpɔdaʃ/
noun
osoba przyjmująca gości
amfitrió
/ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi/
noun
kobieta gospodarująca w domu
amfitriona
/ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva/
noun
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi
mestressa de casa
/ɡɔˈtɔvat͡ɕ/
verb
  1. doprowadzać do wrzenia
    bullir
  2. przyrządzać ciepłą potrawę
    cuinar
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto położone w zachodniej części Holandii;
Gouda
noun
(jednostka monetarna) waluta Haiti;
gourde
/ˈɡɔwɔ̃mp/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Coloma
/ˈɡɔwɔ̃mp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;
colom
noun
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom
hospitalitat
/ɡɔɕt͡ɕ/
noun
  1. osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji
    hoste
  2. osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.
    1. hoste
    2. convidat
/ˈɡɔʑd͡ʑik/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;
    1. clau
    2. clavell
    3. clau d'espècia
  2. (botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;
    1. clavell
    2. clavellina
/ɡra/
noun
  1. zabawa według ustalonych reguł;
  2. (sport, sportowy) mecz
  3. granie na instrumencie
joc
/ˈɡrabʲjɛ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;
  1. rastell
  2. rampí
/ɡrat͡ʃ/
noun
uczestnik gry lub zawodów
jugador
/ɡrat/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;
  1. calamarsa
  2. calabruix
/ˌɡradɔˈbʲit͡ɕɛ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu
  1. calamarsada
  2. pedregada
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją
grafia
/ɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)
gràfic
/ˈɡrafʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;
grafit
/ˌɡrafɔˈlɔɟja/
noun
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;
grafologia
/ɡrãm/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy, która jest równa jednej tysięcznej kilograma;
gram
/ɡrãˈmatɨk/
noun
specjalista w dziedzinie gramatyki
gramàtic
/ɡrãˈmatɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;
gramàtica
/ˈɡrãnat/
noun
  1. (spożywczy) owoc granatowca
  2. (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;
magrana
noun
(wojskowość, wojskowy) indywidualna lub zespołowa, gładkolufowa broń palna, służąca do wystrzeliwania granatów na niewielką odległość;
llançagranades
/ɡrãˈɲit͡sa/
noun
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;
frontera
/ˈɡrãɲit/
noun
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;
granit
noun
(biologia, biologiczny) leukocyt posiadający ziarnistości w cytoplazmie i segmentowane jądro komórkowe, biorący udział w reakcji odpornościowej organizmu;
granulòcit
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;
  1. tim
  2. timus
interjection
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia
felicitats
noun
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby
felicitacions
/ˌɡratuˈlɔvat͡ɕ/
verb
składać wyrazy uznania
  1. felicitar
  2. gratular
/ˌɡravʲiˈtat͡sʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;
gravetat
/ˌɡravʲitaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji
  1. gravitacional
  2. gravitatori
noun
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;
gravitó
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;
Graz
/ɡrat͡ɕ/
verb
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
jugar
/ˈɡrɛt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;
Grècia
/ˈɡrɛt͡sʲci/
adjective
  1. związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
  2. związany z Greckim Kościołem Prawosławnym
  1. grec
  2. hel·lè
/ˈɡrɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;
  1. grec
  2. hel·lè
/ɡrɛˈt͡ʃɨ̃nka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji
grega
/ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci/
adjective
  1. odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,
  2. odnoszący się do papieża Grzegorza I; ,
gregorià
/ˈɡrɛjpfrut/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;
  2. (spożywczy) owoc grejpfruta (1.1)
aranja
/ɡrɛk/
noun
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji
grec
/ɡrɛ̃ˈnada/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Grenada
/ɡrɛ̃nˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;
Grenlàndia
/ɡrɛ̃nˈlãnt͡sʲci/
adjective
od Grenlandia
  1. grenlandès
  2. groenlandès
pronoun
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
Grenoble
/ɡrʲil/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw
  1. barbacoa
  2. graella
/ɡrɔx/
noun
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
pèsol
/ɡrɔk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) napój alkoholowy z mocnego trunku (zwykle araku lub rumu), rozcieńczonego gorącą wodą i osłodzonego, niekiedy ze smakowymi dodatkami;
grog
noun
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem;
cúmul estel·lar
/ɡrɔ̃ˈmad͡ʑit͡ɕ/
verb
składać, zbierać w jednym miejscu
acumular
/ɡrɔ̃ˈnɔstaj/
noun
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;
ermini
/ˈɡrɔʃɛk/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion
pèsol
/ˈɡrɔʑit͡ɕ/
verb
straszyć czymś, zapowiadać coś złego
amenaçar
/ˈɡrɔʑba/
noun
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.
amenaça
noun
wymiar w krótszej osi
gruix
/ˈɡrubɨ/
adjective
  1. mający dużą grubość, średnicę
    gras
  2. otyły
    1. gras
    2. gros
/ˈɡrut͡ʃɔw/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;
glàndula
/ˈɡrud͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);
desembre
/ˈɡrupa/
noun
  1. zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
  2. zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
  3. (chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
grup
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych
grup sanguini
/ɡruˈpɔvat͡ɕ/
verb
tworzyć grupy, porządkować w grupach
agrupar
/ˈɡruʃa/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) drewno gruszy (1.1)
    perera
  2. (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;
    1. perera
    2. perer
/ˈɡruʃka/
noun
(spożywczy) owoc gruszy;
pera
/ˈɡruʑĩn/
noun
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji
georgià
/ɡruˈʑĩŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości gruzińskiej lub obywatelka Gruzji
georgiana
/ɡruˈʑĩj̃sʲci/
adjective
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami
georgià
/ɡruˈʑĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;
georgià
/ˈɡruzʲja/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;
Geòrgia
/ɡruʑˈlʲit͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;
tuberculosi
/ɡrɨf/
noun
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;
  1. griu
  2. grifó
/ˈɡrɨka/
noun
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;
fajol
/ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;
verdet
/ˈɡrɨpa/
noun
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;
grip
/ɡrɨˈzɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z dwudziestu sześciu szwajcarskich kantonów;
Grisons
/ˈɡrɨzɔ̃ɲ/
noun
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;
rosegador
/ɡrɨɕt͡ɕ/
verb
zatapiać w czymś zęby
mossegar
/ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;
pinta
/ɡʒɛx/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;
pecat
/ˈɡʒɛx ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzech popełniony w raju przez Adama i Ewę, dziedziczony następnie przez wszystkich ludzi;
pecat original
/ɡʒɛˈxɔtʲɲik/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;
serp de cascavell
/ˈɡʒɛɡɔʃ/
pronoun
imię męskie;
Gregori
/ˈɡʒɛʃɨt͡ɕ/
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny
pecar
verb
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot
tronar
/ɡʒmɔt/
noun
huk towarzyszący, wraz z błyskawicą, piorunowi
tro
/ɡʒɨp/, /ˈɡʒɨbɨ/
noun
    1. owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
    2. (przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
    1. bolet
    2. fong
  1. (mykologia, mykologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
    1. fong
    2. bolet
noun
(biologia, biologiczny) (mykologia, mykologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;
miceli
/ˈɡʒɨfka/
noun
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło
cerell
/ɡrup/
noun
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;
tomba
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;
guacamole
/ɡuˈ<sup>w</sup>ãnɔ/, /ˈɡwãnɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) suche odchody ptaków morskich lub nietoperzy, stosowane jako nawóz;
guano
/ˌɡu<sup>w</sup>ãnɔˈzɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) rodzaj nukleozydu;
guanosina
/ˌɡubɛrˈnatɔr/
noun
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;
governador
/ɡuˈjãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;
Guyana
/ɡuˈjãna frãnˈt͡suska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;
Guaiana Francesa
noun
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;
xiclet
/ˈɡũmka/
noun
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;
  1. goma
  2. goma d'esborrar
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji
Gúria
/ˈɡuru/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;
  2. (przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku
guru
/ɡus/
noun
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem
nyanyo
/ˈɡuʑik/
noun
  1. (krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
  2. (potocznie, potoczny) włącznik, przycisk
botó
/ˈɡuwak/
noun
system obozów pracy przymusowej w ZSRR;
gulag
/ˌɡvadɛˈlupa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;
Guadalupe
/ɡvaˈrãnt͡sʲja/
noun
  1. poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś
  2. (ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela
  3. (ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);
garantia
verb
zapewniać, dawać gwarancję, ręczyć, zabezpieczać
garantir
/ˌɡvatɛ̃ˈmala/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;
Guatemala
/ˌɡvatɛ̃ˈmalt͡ʃɨk/
noun
obywatel Gwatemali
guatemalenc
/ˌɡvatɛ̃ˈmalka/
noun
obywatelka Gwatemali
guatemalenca
/ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Gwatemala
guatemalenc
/ɡvawʲˈt͡ɕit͡ɕɛl/
noun
osoba dopuszczająca się gwałtu
violador
/ˈɡvawʲt͡ɕit͡ɕ/
verb
zmuszać do stosunku płciowego
violar
/ɡvawt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;
violació
/ˈɡvʲjazda/
noun
  1. (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku
    estel
  2. (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;
    1. estel
    2. estrella
noun
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;
estrella de David
/ɡvʲjazˈdɔzbʲjur/
noun
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;
constel·lació
/ˈɡvʲjɛzdnɨ/
adjective
składający się z gwiazd
estel·lar
/ɡvʲĩˈnɛa/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
  2. (geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;
Guinea
/ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;
Guinea Bissau
/ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Guinea Equatorial
/ɡvʲĩˈnɛjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Gwinei
guineà
/ɡvʲĩˈnɛjka/
noun
obywatelka Gwinei
guineana
/ɡvʲĩˈnɛjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Gwinea
guineà
/ˈɡvʲizdat͡ɕ/
verb
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie
xiular
/ɡvuɕt͡ɕ/
noun
  1. podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;
    clau
  2. (przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś
    colofó
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto w starożytnej Sparcie poświęcone Apollinowi, Artemidzie i Dionizosowi, podczas którego odbywały się zawody lekkoatletyczne;
Gimnopèdia
/ˈɡura/
noun
  1. (potocznie, potoczny) duża sterta czegoś
    muntanya
  2. (geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
    1. muntanya
    2. munt
/ˈɡura lɔˈdɔva/
noun
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;
iceberg
pronoun
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei;
Mont de les Oliveres
/ˈɡura stɔˈwɔva/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Taula
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu;
Alta Àustria
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny położony na północy Francji;
Alta Normandia
noun
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;
mineria
pronoun
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;
Alta Silèsia
/ˈɡursʲci/
adjective
związany z górami, dotyczący gór
muntanyós
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Hiszpanii;
  1. Serralada Ibèrica
  2. Sistema Ibèric
pronoun
(geografia, geograficzny) góry w północno-wschodniej Hiszpanii rozciągające się wzdłuż brzegu Morza Śródziemnego, od Pirenejów do doliny rzeki Ebro;
Sistema Mediterrani Català
/ɡuˈʒɨstɨ/
adjective
pełen gór, wzniesień, pokryty górami
muntanyós
/ˈɡuvnɔ/
noun
  1. (wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
  2. (wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego
merda
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;
Göteborg
/ɡɔ̃mpˈt͡ʃastɨ/
adjective
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty
esponjós
/ˈɡɔ̃mpka/
noun
  1. najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;
  2. (zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
esponja
/ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲit͡sa/
noun
  1. (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;
  2. (motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie
eruga
/ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka/
noun
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;
pell de gallina
/ˈɡɛ̃w̃stɔɕt͡ɕ/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) stosunek masy do objętości;
  2. (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości
  3. cecha gęstych substancji
densitat
/ɡɛ̃j̃ɕ/, /ɡɛ̃w̃ɕ/, /ɡɛ̃ɕ/
noun
  1. (ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
  2. (rolnictwo, rolniczy) (ornitologia, ornitologiczny) gęś domowa;
oca
/ˈɡwatʲci/
adjective
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości
  1. llis
  2. suau
/ɡwas/
noun
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;
bloc
/ˈɡwɔdnɨ/
adjective
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny
  1. afamat
  2. amb gana
/ɡwɔs/
noun
  1. dźwięk wydawany przez istoty żyjące
  2. zdanie, osąd, opinia
  3. zdolność wydawania głosu (1.1)
  4. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym
  5. decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
  6. prawo / pozwolenie przemawiania
veu
/ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ/
noun
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś
  1. votació
  2. vot
/ɡwɔˈsɔvat͡ɕ/
verb
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania
votar
/ˈɡwɔva/
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
    cap
  2. (anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;
    1. cap
    2. testa
noun
(anatomia, anatomiczny) aparat głosowy położony wewnątrz jamy pośredniej krtani
glotis
/ˈɡwɔɕɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;
altaveu
/ˈɡwɔɕnɨ/
adjective
taki, który jest dobrze słyszalny
  1. sorollós
  2. alt
/ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ/
adjective
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić
sordmut
/ɡwuˈxɔta/
noun
utrata zdolności słyszenia;
sordesa
/ˈɡwuxɨ/
adjective
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu
sord
/ˈɡwupɛk/
noun
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi
babau
/ˈɡwupʲi/
adjective
niemądry, ograniczony intelektualnie
  1. estúpid
  2. babau
  3. brut
/ɡwuˈpɔta/
noun
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia
estupidesa
/ˈɡwuʃɛt͡s/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;
gall fer
/ɡwut/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;
  1. fam
  2. gana
/ɡwuk/
noun
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;
  1. albespí
  2. arç blanc
/ɡwɛ̃mˈbɔci/
adjective
  1. charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
  2. mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia
  3. (przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu
profund
/ɡwɛ̃mˈbɔkɔ/
adverb
daleko w głębi
profundament
/ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕt͡ɕ/
noun
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza
profunditat
/ɡʒɛl/
noun
(geologia, geologiczny) ostatni, najmłodszy wiek pensylwanu (późnego karbonu), trwający 303,9 – 299 milionów lat temu;
Gjelià
pronoun
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;
Habacuc
/xaˈbʲitat/
noun
(biologia, biologiczny) środowisko, w którym zamieszkują określone rośliny lub zwierzęta
hàbitat
/ˈxadrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;
hadró
/xafn̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72
hafni
/xaft/
noun
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;
brodat
/ˈxaɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;
La Haia
noun
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich
hagiògraf
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;
hagiografia
/ˌxa<sup>j</sup>iˈtãŋka/
noun
obywatelka Haiti
haitiana
/ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Haiti
haitià
/ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Haiti
haitià
/xaˈ<sup>j</sup>itʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;
Haití
noun
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych;
hacktivisme
/ˌxalaˈbarda/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;
alabarda
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę
alabarder
noun
(ekologia, ekologiczny) roślina słonolubna
halòfit
/ˌxalut͡sɨ̃ˈnat͡sʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;
al·lucinació
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii;
Hama
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;
Hamadan
/ˈxãmak/
noun
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;
hamaca
noun
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga
hamburguès
/ˈxãmburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
Hamburg
/xãmˈburɡɛr/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;
hamburguesa
noun
mieszkanka Hamburga; kobieta pochodząca z Hamburga
hamburguesa
noun
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich;
  1. bany turc
  2. bany àrab
  3. hammam
/xãˈmulɛt͡s/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;
fre
/ˈxãndɛl/
noun
rodzaj działalności polegającej na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;
comerç
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;
tràfic de persones
/xãnˈdlɔvɨ/
adjective
związany z handlem, odnoszący się do handlu
comercial
/ˈxãŋɡar/
noun
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);
hangar
/ˌxãw̃zɛaˈtɨt͡sʲci/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący hanzy, należący do hanzy
hanseàtic
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;
hàpax legòmenon
/ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk/
noun
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;
happening
noun
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha
harakiri
/ˈxarfa/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;
arpa
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;
harissa
/xarˈmɔ̃ɲja/
noun
  1. ład
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element dzieła muzycznego;
harmonia
adjective
tworzący zgodną, estetyczną całość, pełen harmonii
harmoniós
/ˈxarpũn/
noun
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;
arpó
noun
(morski) wielorybnik używający harpuna
arponer
/xas/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;
hassi
/ˈxaʃɨʃ/
noun
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;
haixix
/ˈxaswɔ/
noun
  1. tajny wyraz lub ciąg znaków
    contrasenya
  2. wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu
    entrada
/xaw/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa
  1. bau
  2. bub
/xawˈbʲit͡sa/
noun
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;
obús
/xaˈvajɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;
Hawaii
/xaˈvajsʲci/
adjective
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów
hawaià
/xaˈvajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach;
hawaià
/xaˈvãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;
L'Havana
/ˈxawas/
noun
głośne, uciążliwe dźwięki;
soroll
/ˈxɛbãn/
noun
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;
  1. banús
  2. eben
/xɛˈbrajsʲci/
adjective
związany z Hebrajczykami
hebreu
/xɛˈbrajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;
hebreu
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia
hedonisme
/xɛˈfajstɔs/
pronoun
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem;
Hefest
/ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś
hegemonia
/xɛj/
interjection
zwrócenie czyjejś uwagi
ep
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) sylabotoniczna akcentuacyjna miara wierszowa
hexàmetre
/ˈxɛktar/
noun
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);
hectàrea
/xɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;
heli
/xɛˈlɛ̃na/
pronoun
  1. (oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;
    1. Elena
    2. Helena
  2. (mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;
    Helena
adjective
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia
heliocèntric
/ˌxɛlʲjɔˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥/
noun
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca w Układzie Słonecznym;
heliocentrisme
/ˌxɛlʲjɔˈfʲizɨka/
noun
(astronomia, astronomiczny) dział astrofizyki badający Słońce i heliosferę;
heliofísica
noun
(meteorologia, meteorologiczny) urządzenie służące do pomiaru czasu trwania usłonecznienia w danym miejscu;
heliògraf
/ˌxɛlʲjɔˈpawza/
noun
(astronomia, astronomiczny) górna granica heliosfery
heliopausa
/ˌxɛlʲjɔˈsfɛra/
noun
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego;
heliosfera
adjective
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów
hel·lènic
/xɛlˈsʲĩnʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;
Hèlsinki
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);
hematites
noun
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;
hemicel·lulosa
/ˈxɛ̃mɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią
hemo-
noun
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych
hemodinàmica
noun
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;
hemofília
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią
hemofòbia
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu
hemoglobina
/ˈxɛ̃nːa/
noun
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;
  1. alquena
  2. henna
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) występowanie bóstwa naczelnego w religii politeistycznej, którego wyłączna cześć z czasem przeradza się w religię monoteistyczną;
henoteisme
/ˈxɛ̃nrɨk/
pronoun
imię męskie;
Enric
/ˌxɛpaˈrɨ̃na/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;
heparina
noun
(medycyna, medyczny) powiększenie wątroby i śledziony
hepatosplenomegàlia
noun
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby
hepatotoxicitat
noun
(heraldyka, heraldyczny) nauka o herbach i rodach szlacheckich;
heràldica
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat;
Herat
/xɛrp/
noun
  1. (heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe
    1. escut
    2. armoria
  2. (heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;
    1. escut
    2. escut d'armes
noun
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami;
herbari
/xɛrˈbata/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
  2. susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
  3. (botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
  4. popołudniowe spotkanie towarzyskie przy stole, często przy herbacie (1.3)
  5. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)
te
/xɛrˈbatʲɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;
galeta
/ˌxɛrɛˈtɨt͡sʲci/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji
herètic
/xɛˈrɛzʲja/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
  2. (przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów
heretgia
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;
heresiarca
/xɛrˈkulɛs/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na półkuli północnej;
Hèrcules
/ˈxɛrmãn/
pronoun
imię męskie;
Germà
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;
hermenèutica
adjective
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza
hermètic
noun
cecha tego, co jest heroiczne; cecha tego, kto jest heroiczny
heroïcitat
adjective
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia
heroic
/ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;
heroïna
/ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;
herpetologia
/ˈxɛsʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;
Hessen
adjective
zawierający elementy o różnym pochodzeniu lub cechach
heterogeni
/ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej;
heterosexualitat
/ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej
heterosexual
adjective
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii
hitita
interjection
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;
eureka
/xɛwˈrɨstɨka/
noun
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;
heurística
/ˈxɛzʲjɔt/
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki epik, obok Homera najwybitniejszy poeta Grecji archaicznej;
Hesíode
/ˈxʲjat͡sɨ̃nt/
noun
  1. (botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;
  2. (potocznie, potoczny) kwiat hiacynta (1.1)
jacint
/ˈxʲid͡ʒap/
noun
(odzieżownictwo) rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;
hijab
/ˈxʲjɛ̃na/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;
hiena
noun
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;
hiena ratllada
/xʲjɛˈrarxʲja/
noun
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;
jerarquia
adjective
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią
jeràrquic
/xʲjɛˈrɔɡlʲif/
noun
starożytne egipskie pismo obrazkowe;
jeroglífic
/xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm/
pronoun
imię męskie;
Jeroni
/xʲiˈɟɛ̃na/
noun
  1. dbanie o czystość ciała
  2. (medycyna, medyczny) nauka o wpływie środowiska na zdrowie ludzkie
higiene
adjective
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia
higiènic
/ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕt͡ɕ/
noun
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;
higroscopicitat
/ˌxʲĩmaˈlajɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;
Himalaia
/xʲĩˈmalʲja/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
Himalia
/ˈxʲĩndʲi/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii;
hindi
/xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥/
noun
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;
hinduisme
/xʲĩnˈdukuʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;
Hindu Kush
/xʲjɔp/
pronoun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
Job
/ˌxʲipɛrˈbɔla/
noun
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;
hipèrbola
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi;
hiperlipèmia
/ˌxʲipɛrˈɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;
hiperònim
noun
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;
hiperrealitat
noun
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;
hipersòmnia
/xʲipɛrˈtɛkst/
noun
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;
hipertext
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;
hipervitaminosi
verb
wprowadzać kogoś w hipnozę
hipnotitzar
/xʲipˈnɔza/
noun
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;
hipnosi
noun
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości
hipocondria
noun
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta
hipòdrom
noun
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej
hipoglucèmia
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy;
hipocorístic
/ˌxʲipɔˈkrɨzʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;
hipocresia
noun
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;
hipòxia
/xʲiˈpɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;
hipònim
/ˌxʲipɔˈpɔtãm/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;
hipopòtam
noun
zmniejszona zdolność do wyczuwania zapachów;
hipoòsmia
adjective
związany z hipoteką, dotyczący hipoteki
hipotecari
/ˌxʲipɔˈtɛka/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;
hipoteca
adjective
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia
hipotètic
/ˌxʲipɔˈtɛza/
noun
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;
hipòtesi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Tadżykistanie;
Hissor
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon tkankowy i neuroprzekaźnik, heterocykliczna amina biogenna, organiczny związek chemiczny wytwarzany głównie przez komórki tuczne i bazofile, uczestniczący w reakcjach alergicznych, procesach zapalnych oraz w regulacji funkcji żołądka i układu nerwowego
histamina
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;
histerectomia
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach
histologia
/xʲiˈstɔrʲja/
noun
  1. nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
  2. krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia
història
/ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja/
noun
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;
filosofia de la història
/ˌxʲistɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ/
adverb
w dawnych czasach, ujmując określoną historię
històricament
/xʲiˈstɔrɨk/
noun
  1. specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów
  2. specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów
historiador
/ˈxʲiʃpãn/
noun
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii
espanyol
/xʲiʃˈpãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;
Espanya
/xʲiʃˈpãnka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii
espanyola
/xʲiʃˈpãnka/
noun
(potocznie, potoczny) groźna dla życia odmiana grypy, która w latach 1918-1919 wywołała pandemię;
grip espanyola
/xʲiʃˈpãj̃sʲci/
adjective
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów
espanyol
/xʲiʃˈpãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;
  1. espanyol
  2. castellà
/xʲiʃˈpãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. posługujący się językiem hiszpańskim
  2. taki, którego mieszkańcy posługują się językiem hiszpańskim
hispanòfon
/xʲif/
acronym
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS;
VIH
/ˈxɔkɛj/
noun
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;
hoquei
/ˈxɔkɛj na‿ˈlɔd͡ʑɛ/
noun
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;
hoquei sobre gel
/xɔˈlãndʲja/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
    Holanda
  2. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
    1. Països Baixos
    2. Holanda
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;
Holanda Meridional
/xɔˈlɛ̃ndɛr/
noun
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii
holandès
/ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii
holandesa
/ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci/
adjective
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)
holandès
/ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;
holandès
/xɔlm/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;
holmi
/xɔˈlɔt͡sɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka dziejów Ziemi;
Holocè
pronoun
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;
Holofernes
/xɔˈlɔɡrãm/
noun
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe
holograma
/xɔˈlɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. „armia” w stosunku do słowa „dywizja”;
holònim
/xɔˈlɔvat͡ɕ/
verb
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu
remolcar
/ˈxɔ̃mar/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
    1. llagosta
    2. llamàntol
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)
    llamàntol
/ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja/
noun
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;
homeopatia
/ˌxɔ̃mɛɔˈstaza/
noun
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu
homeòstasi
/ˈxɔ̃mɛr/
pronoun
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;
Homer
noun
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;
homilètica
/ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja/
noun
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;
homofòbia
adjective
jednorodny, taki, który nie wykazuje różnic w np. budowie
homogeni
/ˌxɔ̃mɔnat͡sʲjɔ̃ˈnalʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pozytywne powiązanie osób LGBT i/lub ich praw z ideologią nacjonalistyczną;
homonacionalisme
/xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu
homònim
/ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci;
homosexualitat
/ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu
homosexual
/ˌxɔ̃nduˈrãɲĩn/
noun
obywatel Hondurasu
hondureny
/ˌxɔ̃nduˈrãŋka/
noun
obywatelka Hondurasu
hondurenya
/xɔ̃nˈduras/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Hondures
/ˌxɔ̃nduˈrasʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Honduras
hondureny
/ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;
Hong Kong
/xɔˈplʲita/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;
hoplita
/xɔˈrat͡sɨ/
pronoun
imię męskie;
Horaci
/ˈxɔrda/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
horda
/ˈxɔrmɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;
hormona
/xɔˈrɔskɔp/
noun
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię
horòscop
/ˈxɔrus/
pronoun
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;
Horus
/xɔˈrɨzɔ̃nt/
noun
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;
horitzó
noun
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;
horitzó d'esdeveniments
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;
  1. hosanna
  2. ossanna
/ˈxɔstʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;
hòstia
/ˈxɔtɛl/
noun
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;
  1. hotel
  2. alberg
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych;
Houston
/ˈxrabʲja/
noun
tytuł szlachecki;
comte
/xraˈbʲĩna/
noun
żona hrabiego
comtessa
/ˈxrapstfɔ/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
  2. (urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych
comtat
/ˈxrɨvna/
noun
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;
hrívnia
pronoun
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;
Hubal
/ˌxulajˈnɔɡa/
noun
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi
patinet
/ˌxũmãˈɲista/
noun
przedstawiciel humanizmu
humanista
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
  2. postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością
humanisme
/ˈxũmɔr/
noun
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości
humor
/xuˈraɡãn/
noun
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;
huracà
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;
hurí
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej;
hússar
/xuɕˈtafka/
noun
przyrząd do bujania dzieci;
  1. gronxador
  2. engronsadora
/xɨ.ˈbrɨ.da/
noun
  1. (biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;
  2. (językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków;
  3. (książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie
híbrid
adjective
stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników
híbrid
/ˈxɨdra/
pronoun
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;
Hidra
/ˌxɨdrawˈlʲit͡ʃnɨ/
adjective
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą
hidràulic
/xɨˈdrawlʲik/
noun
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania
llauner
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;
hidràulica
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;
hidroquinona
adjective
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki
hidrodinàmic
/ˌxɨdrɔˈɡrafʲja/
noun
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego
hidrografia
/ˌxɨdrɔˈlʲiza/
noun
(chemia, chemiczny) rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody;
hidròlisi
/ˌxɨdrɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;
hidrologia
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;
hidrosfera
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki
hidrostàtic
/ˌxɨdrɔˈstatɨka/
noun
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;
hidrostàtica
/xɨ̃mn/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;
himne
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) aleksandryjska filozofka neoplatońska i matematyczka działająca w IV w.;
Hipàcia
/i/
conjunction
  1. …łączący słowa i zdania równorzędne
  2. …uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)
i
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii
ibèric
/ˈibʲis/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;
ibis
/iˈbʲiza/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto, stolica wyspy Ibiza (1.1)
  2. (geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów;
Eivissa
noun
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby
ictiòleg
/ˌixtʲjɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;
ictiologia
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
Idaho
/iˈdɛa/
noun
  1. myśl przewodnia;
  2. pomysł
idea
/ˌidɛˈalnɨ/
adjective
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny
ideal
noun
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień
ideal
adverb
w sposób identyczny, tak samo, kropka w kropkę
idènticament
/ˌidɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
dokładnie taki sam
idèntic
adjective
dający się zidentyfikować
identificable
/ˌidɛˈɔɡrãm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;
ideograma
/ˌidɛɔˈlɔɟja/
noun
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego
ideologia
/ˌidɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z ideologią, mający cechy ideologii
ideològic
/iˈdʲjɔlɛkt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy;
idiolecte
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem
idiomàtic
adjective
związany z idiosynkrazją
idiosincràtic
noun
cecha, która wyróżnia kogoś lub coś spośród innych ludzi bądź obiektów
idiosincràsia
/iˈdʲjɔta/
noun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak
idiota
/ˈidɔl/
noun
osoba, którą się podziwia
ídol
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi
idil·li
/ˌidɨlˈlʲit͡ʃnɨ/
adjective
pogodny, beztroski, sielankowy
idíl·lic
pronoun
imię żeńskie;
Ifigenia
/ˈiɡlu/, /ˈiɡlɔ/
noun
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;
iglú
/iɡˈnat͡sɨ/
pronoun
imię męskie;
Ignasi
/ˌiɡnɔˈrãnt͡sʲja/
noun
brak wiedzy na jakiś ważny temat
ignorància
/iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ/
noun
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;
Jocs Olímpics
/ˈiɡwa/
noun
  1. (krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
  2. (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
  3. (technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej
agulla
/iˈkɔ̃na/
noun
  1. (sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;
  2. (przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz symbolizująca jakieś zjawisko, podziwiana w danej branży
icona
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu;
Ilek
noun
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim;
ileostomia
/ˈilɔɕt͡ɕ/
noun
liczba określająca objętość lub masę;
quantitat
/ˌilũmʲĩˈnat͡sʲja/
noun
intensywne oświetlenie sztucznym światłem; zwykle nocne, ozdobne podświetlenie budynku lub innego obiektu
il·luminació
noun
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie
il·lusió
/ĩˈmadwɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;
cargol de banc
/ˈĩmãm/
noun
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;
imam
/ˈĩmbʲir/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku
gingebre
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji
Regió d'Imerètia
/ĩˈmʲjɛswuf/
noun
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;
participi
/ˌĩmʲiˈɡrat͡sʲja/
noun
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim
immigració
/ĩˈmʲiɡrãnt/
noun
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim
immigrant
verb
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia
immigrar
/ˌĩmʲiˈtɔvat͡ɕ/
verb
naśladować coś lub kogoś
imitar
/ˈĩmʲjɛ/
noun
  1. imię (1.1) i nazwisko
    nom
  2. indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;
    1. nom
    2. prenom
/ˌĩmːũˈɲitɛt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom
immunitat
/ˌĩmːũnɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;
immunologia
noun
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;
immunosupressió
noun
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;
immunoteràpia
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;
moció de censura
/ˌĩmpɛˈratɔr/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy
emperador
/ĩmˈpɛrʲjũm/
noun
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje
imperi
adjective
wzbudzający uznanie i zachwyt
impressionant
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;
impressionisme
verb
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania
improvisar
/ĩˈnat͡ʃɛj/
adverb
  1. w innym przypadku
    altrament
  2. w inny sposób, nie tak jak jest; odwrotnie, odmiennie
    diferentment
/ˌĩnawɡuˈrat͡sʲja/
noun
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)
inauguració
/ĩnˈt͡sɨdɛ̃nt/
noun
nagłe, krótkotrwałe, nieoczekiwane, zwykle nieprzyjemne w skutkach wydarzenie
incident
/ĩnt/
noun
  1. (geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek wczesnego triasu, trwający 251 – 249,7 milionów lat temu;
    Indià
  2. (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;
    indi
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;
indexació
noun
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;
indeterminisme
/ĩnˈdʲjä̃ɲĩn/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Indi
/ˈĩndʲjɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Índia
pronoun
(geografia, geograficzny) wschodnia część Półwyspu Indochińskiego
Indoxina
/ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację
indoeuropeu
/ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;
Indonèsia
/ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Indonezji
indonesi
/ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka/
noun
obywatelka Indonezji
indonèsia
/ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Indonezja
indonesi
/ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji;
indonesi
noun
(fizyka, fizyczny) wzbudzenie prądu albo ładunku elektrycznego pod wpływem czynników elektrycznych lub magnetycznych;
inducció
noun
(chemia, chemiczny) ciemnoniebieski barwnik kadziowy
  1. anyil
  2. indi
/ˈĩndɨk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;
  1. gall dindi
  2. pioc
noun
  1. (filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu
  2. człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie
individualista
noun
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów
individualisme
adverb
występując osobno
individualment
/ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɔɕt͡ɕ/
noun
zbiór cech stanowiących osobowość danego człowieka; specyfika każdej osoby, jej odrębność
individualitat
/ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
  1. osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
  2. właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty
individual
/ĩnˈfɛkt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;
infecció
verb
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję
infectar
/ĩnˈflat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;
inflació
/ˌĩnfɔrˈmat͡sʲja/
noun
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie
informació
/ˌĩnfɔrˈmatɔr/
noun
osoba udzielająca informacji
informant
/ˌĩnfɔrˈmatɨka/
noun
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;
informàtica
noun
(informatyka, informatyczny) wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;
informatització
noun
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);
infrasò
/ˌĩnfrastrukˈtura/
noun
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;
infraestructura
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Gruzji, płynąca przez Swanetię i Nizinę Kolchidzką, uchodzi do Morza Czarnego;
Enguri
/ˌĩnxʲiˈbʲitɔr/
noun
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną;
inhibidor
noun
(książkowy) pogrzebanie zmarłego w ziemi
inhumació
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wcielenie bóstwa w osobę ludzką;
encarnació
/ˌĩŋkuˈbatɔr/
noun
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;
incubadora
/ˌĩŋkũˈnabuw/
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);
incunable
/ˌĩŋkfʲiˈzɨt͡sʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;
inquisició
noun
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś
innovació
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;
Innsbruck
/ˈĩnːɨ/
adjective
  1. w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego
    altre
  2. odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle
    1. altre
    2. diferent
/ˈĩnːɨ/
indefinitePronoun
nie ten, jakiś odmienny
altre
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;
inositol
/ĩw̃ˈspɛkt͡sʲja/
noun
kontrola działalności jakiejś instytucji lub stanu jakiegoś miejsca
inspecció
/ˌĩw̃staˈlat͡sʲja/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów
  2. (technologia, technika, techniczny) system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość
instal·lació
/ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt/
noun
  1. (medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
  3. (przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu
  4. (technologia, technika, techniczny) narzędzie
  5. (technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy;
instrument
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z drgającym wewnątrz słupem powietrza wdmuchiwanym przez ustnik lub wtłaczanym;
instrument de vent
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;
instrument musical
/ˈĩw̃stɨ̃ŋkt/
noun
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji
instint
/ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ/
adjective
(przymiotnik) od: instynkt
instintiu
/ˌĩw̃stɨˈtut͡sʲja/
noun
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw
institució
/ˌĩw̃stɨtut͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności
institucional
/ĩw̃ˈstɨtut/
noun
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;
institut
/ˌĩw̃suˈlʲĩna/
noun
  1. (fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
  2. (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy
insulina
verb
sugerować rzeczy niekoniecznie prawdziwe
insinuar
/ˌĩntɛˈɡrat͡sʲja/
noun
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)
integració
/ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲja/
noun
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;
intel·ligència
/ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ/
adjective
odznaczający się inteligencją
intel·ligent
/ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕt͡ɕ/
noun
stopień nasilenia czegoś; natężenie
intensitat
/ˌĩntɛraˈɡɔvat͡ɕ/
verb
(rzadki, rzadko używany) oddziaływać, prowadzić interakcję
interactuar
/ˌĩntɛrˈakt͡sʲja/
noun
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń
interacció
/ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nt͡sɨ/
adjective
ciekawy, zajmujący
interessant
/ĩnˈtɛrfɛjs/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat
  2. (technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu
  3. (technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;
interfície
/ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika/
noun
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;
interfície d'usuari
noun
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;
interferometria
/ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;
interferó
/ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;
interlingua
/ĩnˈtɛrnɛt/
pronoun
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa, międzysieć;
  1. Internet
  2. internet
/ˌĩntɛrprɛˈtat͡sʲja/
noun
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;
interpretació
/ˌĩntɛrˈvɛ̃nt͡sʲja/
noun
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel
intervenció
/ˌĩntɛrvɛ̃nˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa
intervencionisme
/ˌĩntʲiˈfada/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabskie określenie buntu, rebelii, powstania;
intifada
/ˌĩntɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
(językoznawstwo, językoznawczy) mówić, odpowiednio akcentując i modulując głos
entonar
/ĩnˈtrɨɡa/
noun
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu
intriga
/ˌĩntuˈ<sup>j</sup>it͡sʲja/
noun
  1. (filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
  2. (potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
  3. (psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;
intuïció
noun
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;
inulina
/ĩnˈvazʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;
invasió
/ˌĩnvɛˈstɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać inwestycji
invertir
/ˌĩnvɛˈstɨt͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;
inversió
/ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr/
noun
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;
enginyer
/ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja/
noun
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi
enginyeria
/ˈi<sup>j</sup>ɔ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza;
Io
acronym
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitor pompy protonowej
IBP
/iˈrat͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Irak
iraquià
/ˈirak/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;
Iraq
/ˌiraˈcijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Iraku
iraquià
/ˌiraˈcijka/
noun
obywatelka Iraku
iraquiana
/ˈirãn/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
  2. (geografia, geograficzny) hiszpańska miejscowość w Katalonii, w prowincji Lleida;
Iran
/iˈrãŋka/
noun
obywatelka Iranu
iraniana
/iˈrãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Iranu
iranià
/iˈrãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Iran
iranià
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku;
Arbela
/irˈlãnṭt͡ʃɨk/
noun
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej
irlandès
/irˈlãndʲja/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
  2. (geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;
Irlanda
/irˈlãndʲja puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;
Irlanda del Nord
/irˈlãntka/
noun
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej
irlandesa
/irˈlãnt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków
irlandès
/irˈlãnt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;
  1. irlandès
  2. gaèlic irlandès
/iˈrɔ̃ɲja/
noun
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;
ironia
/ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃʲɲɛ/
adverb
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie
irònicament
/ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego
irònic
/ˌirːat͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem
irracional
/ˈirɨt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77;
iridi
/ˈiskra/
noun
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości
  1. guspira
  2. espurna
/ˈislãm/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;
  1. islam
  2. islamisme
/isˈlãmʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;
islamisme
/ˌislãmɔˈfɔbʲja/
noun
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;
islamofòbia
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa
República Islàmica de l'Iran
/isˈlãmsʲci/
adjective
związany z islamem, dotyczący islamu
islàmic
/isˈlãnṭt͡ʃɨk/
noun
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii
islandès
/isˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;
Islàndia
/isˈlãntka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii
islandesa
/isˈlãnt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków
islandès
/isˈlãnt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;
islandès
/ˈistʲɲɛ̇t͡ɕ/
verb
być, występować w rzeczywistości
existir
/iˈtaka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;
Ítaca
/ˈitɛrp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;
iterbi
/itr̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;
itri
/ˌizaˈbɛla/
pronoun
imię żeńskie;
Isabel
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską;
Esmirna
/ˌizɔˈbara/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;
isòbara
adjective
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia
  1. isòbar
  2. isòbaric
/ˌizɔˈɡlɔsa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej
isoglossa
noun
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;
isòmer
/iˈzɔtɔp/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;
isòtop
/izˈraɛl/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
  2. (podniośle) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawcy judaizmu
  3. imię męskie;
Israel
/ˌizraˈɛlt͡ʃɨk/
noun
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael
israelià
/ˌizraɛˈlʲita/
noun
(starożytność) przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;
israelita
/ˌizraˈɛlka/
noun
obywatelka Izraela
israeliana
/ˌizraˈɛlsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Izrael
israelià
/iɕt͡ɕ/
verb
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem
  1. anar
  2. anar-se'n
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przepływająca przez Udmurcję i Tatarstan, prawy dopływ Kamy;
Ij
/ja/
noun
jaźń, jestestwo
jo
/ja/
personalPronoun
pierwsza osoba liczby pojedynczej
jo
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu jabłkowego
malat
/ˈjap.kɔ/, /ˈjap.w̥kɔ/
noun
  1. (spożywczy) owoc jabłoni
  2. przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający
poma
/ˈjabwɔ̃ɲ/
noun
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Malus Mill., drzewo, na którym rosną jabłka;
  1. pomera
  2. pomer
/ˈjat͡sɛk/
pronoun
imię męskie;
Jacint
/jaxt/
noun
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;
iot
/jadɨ/, /jat/
noun
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;
verí
/jaˈdalnɨ/
adjective
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć
  1. menjable
  2. comestible
/jadˈvʲiɡa/
pronoun
imię żeńskie;
Eduvigis
/ˈjäɟɲɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;
xai
/jaˈɡɔda/
noun
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;
baia
/jaˈɡu<sup>w</sup>ar/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;
jaguar
verb
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową
ovular
/ˈjäjkɔ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce
ou
/ˈjäjɲik/
noun
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;
ovari
/ˈjäjɔ/
noun
  1. (biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;
  2. (spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;
ou
adjective
(zoologia, zoologiczny) odznaczający się rozwojem zarodkowym w jaju poza organizmem matki
ovípar
/jak/
conjunction
  1. …wprowadzający porównanie
  2. …łączący zdania wtrącone
com
/jak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Bos grunniens, ssak z rodziny pustorożców;
iac
/jak/
preposition
…wprowadzający porównanie
  1. iac
  2. com
/jak/
pronoun
  1. …używany w pytaniach o sposób lub stan
  2. …używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu
com
/ˈjäciɕ/
indefinitePronoun
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany
algun
adjective
odnoszący się do jakości, związany z jakością
qualitatiu
/ˈjakɔɕt͡ɕ/
noun
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu
qualitat
/ˈjakup/
pronoun
imię męskie;
  1. Jaume
  2. Xaume
/jãˈmajt͡ʃɨk/
noun
obywatel Jamajki
jamaicà
/jãˈmajka/
noun
mieszkanka Jamajki (1.1-2), obywatelka Jamajki (1.2)
jamaicana
/jãˈmajka/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
  2. (geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;
Jamaica
/jãˈmajsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Jamajka
jamaicà
/ˈjãmʲɲik/
noun
  1. (kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)
  2. (kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;
  1. dachshund
  2. dackel
/jãn/
pronoun
imię męskie;
Joan
/jä̃ˈɲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Joana
noun
(pogardliwie, pogardliwy) albo (żartobliwie) Amerykanin
ianqui
/jaˈpɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Japó
/jaˈpɔ̃nka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii
japonesa
/jaˈpɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii
japonès
/jaˈpɔ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków
japonès
/jaˈpɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;
japonès
/ˈjarmark/
noun
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;
fira
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią;
Yarmuk
/ˈjaʒmɔ/
noun
  1. (zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;
  2. (przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów
jou
/ˈjasʲcɛr/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;
  2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju jaskier (1.1)
ranuncle
/jaˈsʲcĩɲa/
noun
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;
cova
/ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛt͡s/
noun
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek zamieszkujący w jaskiniach;
cavernícola
/jaˈskuwka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;
oreneta
/jasˈnɔvʲit͡s/
noun
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami
vident
/ˈjasnɔɕt͡ɕ/
noun
(astronomia, astronomiczny) ilość energii świetlnej wysyłanej przez ciało niebieskie w jednostce czasu;
lluminositat
/ˈjasnɨ/
adjective
  1. pełen światła, słońca, nie zaciemniony
  2. o kolorze: mało intensywny
  3. (potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty
clar
/ˈjaspʲis/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;
jaspi
/ˈjasṭʃɔ̃mp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;
astor
/jaʃˈt͡ʃurka/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Llangardaix
/jaʃˈt͡ʃurka/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;
  1. sargantana
  2. llangardaix
/ˈjava/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);
Java
/ˈjava/
noun
rzeczywistość
realitat
/jaˈvajsʲci/
adjective
związany z Jawą, dotyczący Jawy
javanès
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie;
Yezd
/ˈjazɔ̃n/
pronoun
imię męskie;
Jàson
/d͡ʒɛs/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;
jazz
/jawˈmuʒna/
noun
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania
almoina
/jaˈwɔvʲjɛt͡s/
noun
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należąca do rodzaju jałowcowatych;
ginebre
/ˈjäɕmʲĩn/
noun
(botanika, botaniczny) Jasminum L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);
gessamí
/ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 1
  1. un
  2. u
/ˌjɛdɛ̃ˈnastka/
noun
nazwa liczby 11
onze
noun
(geometria) figura geometryczna, która ma jedenaście boków i jedenaście kątów
hendecàgon
/ˌjɛdɛ̃ˈnastɨ/
adjective
od 11
onzè
/ˌjɛdɛ̃ˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 11
onze
/ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈt͡ʃɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ/
proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu
una orenella no fa estiu, ni dues primavera
/ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki
unicel·lular
/ˌjɛdnɔˈlʲitɨ/
adjective
niezróżnicowany pod względem budowy, składu
uniforme
noun
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące iloczynem liczby oraz zmiennych podniesionych do potęg naturalnych;
monomi
/ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ/
noun
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli
unanimitat
/ˌjɛdnɔˈːci/
adjective
taki, który ma tylko jedno oko
  1. borni
  2. tort
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;
monoplà
/ˌjɛdnɔˈrɔʒɛt͡s/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Unicorn
/ˌjɛdnɔˈrɔʒɛt͡s/
noun
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;
  1. unicorn
  2. alicorn
noun
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;
unitat astronòmica
adverb
w sposób jednostronny
unilateralment
adverb
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości
inequívocament
/ˈjɛdvap/
noun
  1. (włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
  2. (włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;
seda
/jɛdˈvabʲɲik/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;
cuc de seda
noun
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;
ruta de la seda
/jɛˈdɨ̃nka/
noun
nazwa cyfry 1 i liczby 1
u
/jɛˈdɨ̃nɨ/
adjective
istniejący tylko w jednym egzemplarzu
únic
/jɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
coś, co można jeść; żywność, pokarm
menjar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy;
Iegórievsk
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii
Jehovà
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim;
Ieisk
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim;
Ielets
/ˈjɛlɛ̃ɲ/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców, przynależny do podrodziny jeleni (Cervinae);
cérvol
/jɛˈlʲitɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;
intestí
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;
intestí gros
/ˌjɛlʲiˈtɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od jelito
intestinal
/ˈjɛ̃mɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;
Iemen
/jɛ̃ˈmɛ̃ŋka/
noun
obywatelka Jemenu
iemenita
/jɛ̃ˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Jemenu
iemenita
/jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim
iemenita
/jɛ̃ˈmʲjɔwa/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;
vesc
/ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;
ocell sedós
/jɛ̃n/
noun
(jednostka monetarna) waluta Japonii;
ien
/ˈjɛ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą;
Jena
/jɛr/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;
pinsà mec
/ˌjɛrɛ̃ˈmʲjada/
noun
(biblijny) (potocznie, potoczny) biadolenie, lament, skarga
jeremiada
/jɛˈrɛ̃mʲjaʃ/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Jeremies
/ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma/, /ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;
Jerusalem
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej (obwody saratowski i wołgogradzki), lewy dopływ Wołgi;
Ieruslan
/jɛˈrɨxɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;
Jericó
/ˈjɛʒɨ/
pronoun
imię męskie;
  1. Jordi
  2. Jorge
/ˈjɛʒɨk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;
falciot
/jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ/
adjective
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią
autumnal
/ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ/
noun
pora roku między latem a zimą;
tardor
/ˈjɛ̇ɕɔ̃n/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;
freixe
/ˈjɛ̇ɕɔtr̥/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;
esturió
/ˈjɛsːɛ/
pronoun
(biblijny) postać biblijna;
Jessè
/ˈjɛʃt͡ʃɛ/
particle
  1. …oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
  2. …z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
encara
/ˈjɛzdʲɲa/
noun
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów
calçada
/jɛ̇ˈʑɔrɔ/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;
llac
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;
llac de Constança
/ˈjɛzus/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;
Jesús
/ˈjɛzus ˈxrɨstus/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;
Jesucrist
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych;
  1. iazidisme
  2. yazidisme
/jɛ̇ɕt͡ɕ/
verb
przyjmować pokarmy
menjar
/ˈjɛ̇ɕt͡ɕ ɕɲaˈdãɲɛ/
verb
spożywać posiłek w godzinach porannych
esmorzar
/ˈjɛ̇ʑd͡ʑɛt͡s/
noun
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;
genet
/jɛʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami
eriçó
/jɛˈʒɛlʲi/
conjunction
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego
si
/jɛˈʒɔzvʲjɛʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)
porc espí
/jɛˈʒɨ̃na/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
    1. esbarzer
    2. móra
  2. (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica
    1. móra
    2. esbarzer
/ˈjidɨʃ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;
  1. jiddisch
  2. ídix
/jɔˈaxʲĩm/
pronoun
imię męskie;
Joaquim
/jɔt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;
iode
/ˈjɔdwa/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;
avet
/ˈjɔɡa/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
  2. tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych
ioga
noun
buddyjski lub hinduistyczny asceta uprawiający jogę;
iogui
/ˈjɔɡurt/
noun
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;
iogurt
noun
rodzaj zabawki w postaci ciężarka-szpulki zawieszonego na sznurku
io-io
/jɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);
ió
/ˈjɔ̃naʃ/
pronoun
imię męskie;
Jonàs
/ˌjɔ̇̃ɲiˈzat͡sʲja/
noun
  1. (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;
  2. (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) efekt powstawania w gazie jonów dodatnich w wyniku oderwania elektronów od atomu lub cząsteczki, zachodzący pod wpływem dostarczonej energii, np. podczas ogrzewania
ionització
noun
(geofizyka) (meteorologia, meteorologiczny) zjonizowana warstwa atmosfery;
ionosfera
/ˈjɔrdãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;
  1. Jordà
  2. Riu Jordà
/jɔrˈdãɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;
Jordània
/jɔrˈdãnka/
noun
obywatelka Jordanii
jordana
/jɔrˈdãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Jordanii
jordà
/jɔrˈdãj̃sʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania
jordà
adjective
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu
jovial
/ˈjɔvʲiʃ/
pronoun
  1. (mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
  2. (astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;
Júpiter
/jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Josuè
adjective
(architektura, architektoniczny) dotyczący porządku jońskiego
jònic
/ˈju<sup>w</sup>ãn/
noun
(jednostka monetarna) waluta Chin;
iuan
/juˈda<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;
judaisme
pronoun
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;
Judes
/ˈjudaʃ/
noun
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi
  1. espiell
  2. espiera
/ˌjudɛɔ‿aˈrapsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich
judeoàrab
/ˌjuɡɔˈswavʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;
Iugoslàvia
/ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn/
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii
iugoslau
noun
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Jugosławii
iugoslava
/ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii
iugoslau
/ˈjulʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Julià
/ˈjulʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Juli
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;
  2. (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawny kolegialny organ władzy w Hiszpanii w czasie powstań w XIX wieku;
junta
/ˈjura/
noun
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;
Juràssic
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obszar, na którym obowiązuje jurysdykcja (1.1)
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw
jurisdicció
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z jurysdykcją, dotyczący jurysdykcji
jurisdiccional
/juˈstɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Justina
/ˈjuta/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
  2. (włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
  3. (włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny
jute
/ˈjutrɔ/
adverb
następnego dnia po obecnym
demà
/ˈjutrɔ/
noun
dzień następny w stosunku do obecnego
demà
/juʃ/
particle
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń
ja
/ˈjuzɛf/
pronoun
imię męskie;
Josep
/juˈzɛfa/
pronoun
imię żeńskie;
Josefa
/ˈjɔ̃ndrɔ/
noun
    1. (fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
    2. (biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
    nucli
  1. (anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;
    testicle
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) centralna część atomu złożona z protonów i neutronów;
nucli atòmic
/jɔ̃nˈdrɔvɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego
nuclear
verb
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie
gemegar
/ˈjɛ̃n͇t͡ʃmʲjɛ̇̃ɲ/
noun
  1. (potocznie, potoczny) grudka na powiece, powstała wskutek infekcji;
    mussol
    1. (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
    2. (spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)
    ordi
/jɛ̃ŋk/
noun
  1. żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia
  2. żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.
gemec
/ˈjɛ̃w̃zɨk/
noun
  1. (obuwnictwo, obuwniczy) część buta osłaniająca stopę pod sznurówką
    llengua
  2. (anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
    1. llengua
    2. idioma
  3. (językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
    1. llengua
    2. idioma
    3. llenguatge
  4. część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
    llenguatge
  5. (informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
    1. llenguatge
    2. llengua
/ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ/
noun
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi;
llengua de signes
/ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpt͡sɨ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty
llengua estrangera
/ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈt͡ʃɨstɨ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;
llengua materna
/ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa/
noun
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;
llenguatge de programació
/ˈjɛ̃w̃zɨk ˌuʒɛ̃nˈdɔvɨ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) język o uprzywilejowanym statusie prawnym, używany przez organy władzy i administracji państwowej w komunikacji z obywatelami;
llengua oficial
/ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;
lingüística
adjective
dotyczący Kabardii albo Kabardyjczyków
kabardí
/kaˈbarɛt/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);
cabaret
/ˈkabɛl/
noun
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;
cable
/kaˈbɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii
Cabília
/kat͡s/
noun
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;
ressaca
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi;
Kakhètia
/ˈkat͡ʃka/
noun
  1. (ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)
ànec
/ˈkat͡ʃɔr ˈdɔ̃nalt/
pronoun
bohater filmów animowanych;
Ànec Donald
/ˌkadavɛˈrɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";
cadaverina
/katm̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;
cadmi
/kaˈd͡ʑidwɔ/
noun
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń
encens
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;
Cafarnaüm
/ˌkafɛˈtɛrʲja/
noun
stołówka, samoobsługowa restauracja
cafeteria
/ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa/
noun
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;
camisa de força
/kaˈɡãnɛk/
noun
mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem;
llàntia
/kaˈɡãɲɛt͡s/
noun
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;
morrió
pronoun
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;
  1. Caín
  2. Caïm
/ˈka<sup>j</sup>ir/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;
  1. El Caire
  2. Caire
/ˈkajak/
noun
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;
caiac
/ˈkajmãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów;
caiman
/ˈkaka/
pronoun
(mitologia rzymska) postać mitologiczna, siostra Kakusa, wnuczka Hefajstosa;
Caca
/kaˈkaɔ/
noun
  1. (spożywczy) proszek z nasion kakaowca
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem
cacau
/ˌkakɔˈfɔ̃ɲja/
noun
nieprzyjemne połączenie dźwięków;
cacofonia
/ˈkaktus/
noun
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;
cactus
/kaˈlafʲjɔr/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z jadalnej części kalafiora (1.1)
    coliflor
  2. (botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;
    1. coliflor
    2. bròquil blanc
/ˌkalaˈrɛpa/
noun
  1. (botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)
colrave
/ˈkalt͡sɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych, polimorficzna, trygonalna odmiana węglanu wapnia;
calcita
/ˌkalɛjˈdɔskɔp/
noun
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;
calidoscopi
/kaˈlɛ̃ndaʃ/
noun
  1. system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
  2. spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);
calendari
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;
  1. calendari d’advent
  2. calendari d'advent
/ˈkalʲif/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;
califa
/kaˈlʲifat/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;
califat
/kaˈlʲifɔrn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;
californi
/ˌkalʲiˈfɔrʲɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;
Califòrnia
/ˌkalʲiˈɡrafʲja/
noun
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;
cal·ligrafia
adjective
  1. napisany ozdobnym pismem odręcznym
  2. związany z kaligrafią
cal·ligràfic
/ˌkalkuˈlatɔr/
noun
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;
calculadora
/kalˈkuta/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w delcie Gangesu w północno-wschodnich Indiach, stolica stanu Bengal Zachodni;
Calcuta
pronoun
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Jowisza, trzeci w Układzie Słonecznym;
Cal·listo
/ˈkalmar/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską;
Kalmar
/ˈkalmar/
noun
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;
calamar
/kaˈlɔrʲja/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;
  2. (potocznie, potoczny) kilokaloria
caloria
/kaˈlũmʲɲja/
noun
niesprawiedliwe oszczerstwo, oskarżenie
calúmnia
/kalˈvʲĩɲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;
calvinisme
/kãmˈbɔd͡ʒa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;
Cambodja
/ˌkãmbɔˈd͡ʒãɲĩn/
noun
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży
cambodjà
/ˌkãmbɔˈd͡ʒãŋka/
noun
obywatelka Kambodży
cambodjana
/ˌkãmbɔˈd͡ʒãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Kambodża
cambodjà
/kãmpr̥/
noun
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku;
Cambrià
/kãmˈt͡ʃatka/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;
Kamtxatka
noun
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;
camafeu
/ˌkãmɛˈlɛɔ̃n/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Camaleó
/ˌkãmɛˈlɛɔ̃n/
noun
  1. (herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
  2. (przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy
camaleó
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kamelii (1.1)
  2. kwiat kamelii (1.2)
camèlia
/kãˈmɛra/
noun
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;
càmera
noun
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe
majordom
/kãˈmɛrũn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Camerun
/ˌkãmɛˈrũŋka/
noun
obywatelka Kamerunu
camerunesa
/ˌkãmɛˈrũj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu
camerunès
/ˌkãmɛˈrũj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Kamerun
camerunès
/kãw̃ˈfɔra/
noun
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;
càmfora
noun
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni
  1. picapedrer
  2. trencador
noun
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;
  1. cantera
  2. pedrera
/ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ/
noun
    1. (medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody
    2. twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;
    pedra
  1. (mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
    1. pedra
    2. càlcul
/ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ/
noun
  1. słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;
  2. (przenośnie, przenośnia) bardzo ważny, przełomowy moment
fita
noun
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna
mola
noun
(chemia, chemiczny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) kwaśny winian potasu;
tàrtar
/kãˈmʲila/
pronoun
imię żeńskie;
Camil·la
/ˌkãmʲiˈzɛlka/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki
armilla
/ˈkãmpãn/
noun
(geologia, geologiczny) piąty wiek późnej kredy, trwający 83,5 – 70,6 milionów lat temu;
Campanià
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;
  2. (wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem;
campanya
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;
campanya electoral
/kãˈnada/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Canadà
/ˌkãnaˈdɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Kanady
canadenc
/ˌkãnaˈdɨjka/
noun
mieszkanka Kanady
canadenca
/ˌkãnaˈdɨjsʲci/
adjective
związany z Kanadą, dotyczący Kanady
canadenc
/kãˈnapa/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia dla kilku osób
sofà
/kãˈnapka/
noun
  1. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami
  2. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo posmarowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim;
  1. entrepà
  2. sandvitx
/kãˈnarɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;
canari
noun
mieszkaniec Wysp Kanaryjskich
canari
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi
canari
/ˈkãnaw/
noun
  1. wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków
    canal
  2. koryto podziemne odprowadzające nieczystości i wodę deszczową
    claveguera
noun
(medycyna, medyczny) mechanizm tworzenia się nowotworów
carcinogènesi
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Càndida
/kãnˈdɨdat/
noun
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś
candidat
/ˈkãŋɡur/
noun
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;
cangur
/ˈkãɲa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;
milà
/ˌkãɲiˈbalʲism̥/
noun
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;
canibalisme
/ˌkãɲiˈkuwa/
noun
  1. (książkowy) najgorętszy okres lata
  2. (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia
canícula
/ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości
canonera
/ˌkãnɔ̃ɲiˈzat͡sʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;
canonització
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym
canonitzar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;
Canossa
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
  2. (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Hiszpanii, nad brzegiem Zatoki Biskajskiej
Cantàbria
/kãnˈtata/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;
cantata
/ˈkãntɔ̃n/
noun
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;
cantó
adjective
związany z Kantonem, dotyczący Kantonu (miasta w Chinach)
cantonès
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język kantoński, używany w południowych Chinach, Hongkongu i Makau;
cantonès
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;
càntic
/kaˈɔlʲĩn/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;
caolí
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;
Capadòcia
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;
capellà
/kaˈpɛluʃ/
noun
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy o różnym kształcie, najczęściej z płaskim rondem i częścią wypukłą (główką) pośrodku;
barret
/ˈkapɛt͡ɕ/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) obuwie używane tylko w domu
  1. plantofa
  2. sabatilla
/ˌkapʲiˈbara/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju kapibara (1.1)
capibara
/ˌkapʲiˈtalʲism̥/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;
capitalisme
/kaˈpʲitãn/
noun
    1. (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;
    2. (marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
    3. (sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę
    capità
  1. (geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 265,8 – 260,4 milionów lat temu;
    Capitanià
/kaˈpʲitaw/
noun
  1. (ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)
  2. (ekonomia, ekonomiczny) osoby lub instytucje dysponujące wielkimi sumami pieniędzy
  3. (przenośnie, przenośnia) niematerialna wartość, zasób do wykorzystania
capital
/kaˈplʲit͡sa/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
  2. (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem
capella
/ˈkapːa/
noun
nazwa dziesiątej litery alfabetu greckiego, κ;
kappa
/ˈkapral/
noun
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;
caporal
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;
capsaïcina
noun
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;
càpsida
/ˈkapʃtat/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;
Ciutat del Cap
/ˈkaptur/
noun
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;
caputxa
/kaˈpusta/
noun
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;
col
noun
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;
xucrut
noun
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej;
capó
/ˈkara ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕi/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;
  1. pena de mort
  2. pena capital
/kaˈrabʲĩn/
noun
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;
  1. fusell
  2. rifle
/kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ/
noun
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;
metralladora
/ˌkaraˈbʲĩnɛk/
noun
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;
carrabina
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język karaczajsko-bałkarski;
karatxai-balkar
/kaˈrat͡ʃʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;
Karachi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs;
Karaj
/kaˈrafka/
noun
rodzaj butelki z wąską szyjką;
marraixa
/ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;
Carib
/kaˈraka/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) duży śródziemnomorski trójmasztowy żaglowiec handlowy i wojenny, używany w XIV-XVII wieku;
carraca
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie;
Karakalpakistan
/kaˈralux/
noun
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;
  1. panerola
  2. escarabat de cuina
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z pierwszych państw słowiańskich w historii, założone na terenach dzisiejszej Austrii i Słowenii;
Carantània
/ˌkaraˈɔkɛ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach
karaoke
/ˈkarat/
noun
  1. dawna miara zawartości złota w stopach – czyste złoto miało 24 karaty;
  2. jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł;
quirat
/kaˈratɛ/
noun
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;
karate
noun
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;
caravanserrall
/ˌkaraˈvɛla/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich kasztelach, gładkim poszyciu i płytkim zanurzeniu, używany od XV do XVII wieku;
caravel·la
/ˈkarat͡ɕ/
verb
wymierzać karę
  1. castigar
  2. punir
  3. penar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu;
Karbala
/ˈkarbɔ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) piąty okres geologiczny paleozoiku;
Carbonífer
noun
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;
karbovanets
/ˈkart͡ʃɔx/
noun
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;
  1. carxofa
  2. carxofera
/karˈdãmɔ̃n/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)
cardamom
/karˈdʲjɔlɔk/
noun
  1. (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego
    cardiòleg
  2. (medycyna, medyczny) lekarka specjalistka kardiologii
    cardiòloga
/ˌkardʲjɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;
cardiologia
adjective
główny, najważniejszy, zasadniczy
cardinal
/karˈdɨ̃naw/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;
    1. cardenal
    2. cardinal
  2. (ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków;
    cardenal
adjective
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów
carelià
/kaˈrɛta/
noun
czterokołowy powóz w kształcie pudła, na resorach, z opuszczanymi oknami w drzwiczkach;
carruatge
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi;
Kàrgopol
/ˌkarʲjaˈtɨda/
noun
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;
cariàtide
/karʲˈjɛra/
noun
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym
carrera
/kaˈrʲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Carina
noun
(biologia, biologiczny) zestaw chromosomów właściwy dla danego organizmu;
cariotip
/kark/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu
  1. nuca
  2. clatell
  3. bescoll
  4. clotell
  5. occípit
/ˈkarmʲit͡ɕ/
verb
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś
  1. alimentar
  2. nodrir
/karˈnavaw/
noun
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;
carnaval
/ˈkarʲɲik/
noun
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnego triasu, trwający 228,7 – 216,5 milionów lat temu;
Carnià
/ˈkarɔ/
noun
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;
diamant
/ˈkarɔl/
pronoun
imię męskie;
Carles
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;
Carolina del Sud
/ˌkarɔˈsɛrʲja/
noun
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);
carrosseria
noun
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;
carotè
/ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it/
noun
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;
carotenoide
/karp/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;
carpa
/karˈpatɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;
Carpats
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie, nad Kaszka-darią, ośrodek administracyjny wilajetu kaszkadaryjskiego;
Qarshi
/ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ/
noun
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;
baralla de cartes
/ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva/
noun
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;
targeta de crèdit
/ˌkartaˈɟĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu
Cartago
/ˌkartaˈɟĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy
cartaginès
adjective
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza
cartesià
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji;
Kartli
/ˌkartɔˈɡrafʲja/
noun
nauka o tworzeniu map;
cartografia
/ˌkartɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący kartografii
cartogràfic
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor kartuzów;
cartoixa
/ˌkaruˈzɛla/
noun
urządzenie do zabawy, które się kręci;
cavallets
/ˌkarɨkaˈtura/
noun
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;
caricatura
noun
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur
caricaturista
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii
  1. Carinzia
  2. Caríntia
/ˈkaʒɛw/
noun
  1. (medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
  2. postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
  3. (astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;
nan
adjective
o człowieku, zwierzęciu, roślinie, planecie nienormalnie mały
nan
/ˌkasʲjɔˈpɛa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 5 jasnych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie litery W;
Cassiopea
/ˈkasta/
noun
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi grupami tworząca hierarchię;
  1. nissaga
  2. casta
noun
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;
  1. puny americà
  2. boxer
  3. puny d'acer
/kaˈstrɔvat͡ɕ/
verb
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji
  1. castrar
  2. emascular
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;
Castella
noun
mieszkaniec Kastylii
castellà
/kaˈsɨ̃nɔ/
noun
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;
casino
/kaˈʃalɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;
catxalot
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie w ostanie Isfahan;
Kaixan
/ˈkaʃɛl/
noun
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;
tos
/ˈkaʃlɛt͡ɕ/
verb
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc
  1. tossir
  2. estossegar
/ˈkaʃtãn/
noun
  1. rudobrązowy kolor, kolor kasztana (2.2)
    castany
  2. (botanika, botaniczny) Castanea Mill., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny bukowatych;
    1. castanyer
    2. castanya
  3. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)
    castanya
/kat/
noun
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;
botxí
/ˌkatalʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie
catalític
noun
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;
catàlisi
/ˌkatalʲiˈzatɔr/
noun
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;
catalitzador
verb
  1. (chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie
  2. (przenośnie, przenośnia) wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać
catalitzar
/kaˈtalɔk/
noun
  1. (informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;
    1. carpeta
    2. catàleg
  2. folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami
    catàleg
  3. spis zawartości biblioteki
    1. catàleg
    2. directori
/ˌkataˈlɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
Catalunya
noun
osoba płci żeńskiej narodowości katalońskiej, mieszkanka Katalonii
catalana
/ˌkataˈlɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
osoba płci męskiej narodowości katalońskiej, mieszkaniec Katalonii
català
/ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Katalonią
català
/ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;
català
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;
Catània
/ˌkataˈpulta/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;
catapulta
/ˈkatar/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;
Qatar
/kaˈtart͡ʃɨk/
noun
obywatel Kataru
qatarià
/kaˈtarka/
noun
obywatelka Kataru
qatariana
/kaˈtarsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Katar
qatarià
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;
piano de maneta
/ˌkataˈʒɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
  1. Caterina
  2. Catalina
noun
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów
cadastre
/ˌkataˈstrɔfa/
noun
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi
catàstrofe
noun
  1. (kościelny) podręcznik do katechezy
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;
catecisme
/kaˈtɛdra/
noun
(kościelny) główny kościół diecezji;
  1. catedral
  2. seu
/ˌkatɛˈɡɔrʲja/
noun
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji
categoria
/ˌkatɛɡɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ/
adverb
w sposób kategoryczny
categòricament
/ˌkatɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu
categòric
/ˌkatɛɡɔrɨˈzat͡sʲja/
noun
podział na kategorie, klasyfikacja
categorització
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;
katharévousa
/ˈkatʲjɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;
catió
/katˈmãndu/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu;
Katmandú
/kaˈtɔda/
noun
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;
càtode
/ˌkatɔˈlʲit͡sʲci/
adjective
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu
catòlic
/ˌkatɔˈlʲit͡sɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;
catolicisme
/ˈkawt͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania
fiança
noun
(chemia, chemiczny) surowiec do produkcji gumy;
cautxú
/ˈkawkas/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
  2. (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;
Caucas
/ˈkava/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
  2. (spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
  3. (potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;
cafè
/kaˈvalɛr/
noun
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty
solter
/ˌkavaˈlɛrʲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;
cavalleria
/kaˈvʲjarʲɲa/
noun
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;
cafeteria
/ˈkavʲjɔr/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;
caviar
/ˈkafka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;
  1. gralla
  2. cucala
/kaˈzaxsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków turkijskich, język państwowy Kazachstanu;
kazakh
/kaˈzaxstãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;
Kazakhstan
/kaˈzãɲɛ/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;
  2. (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca
sermó
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, lewy dopływ Wołgi;
Kazanka
/ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;
caseïna
noun
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;
incest
/kaˈzu<sup>w</sup>ar/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot;
casuari
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;
Qazvín
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto rejonowe położone w obwodzie woroneskim;
Kalatx
/kaˈwãmaʃ/
noun
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;
tinter
/kaˈwuʒa/
noun
płytki dołek wypełniony wodą, błotem
  1. bassal
  2. toll
/ˈkaʒdɨ/
pronoun
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku
  1. cada
  2. cadascun
/ct͡ɕuk/
noun
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;
polze
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;
quítxua
/ˈkɛt͡ʃup/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;
quètxup
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie
Cefes
/ˈkɛfʲir/
noun
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;
quefir
/ˈkɛlnɛr/
noun
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy
cambrer
/kɛlˈnɛrka/
noun
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy
cambrera
/kɛˈlɔvɛj/
noun
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;
Cal·lovià
/ˈkɛ̃mpʲĩŋk/
noun
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych;
càmping
/ˈkɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
  1. Kènia Kenya
  2. Kenya
/kɛ̃ˈɲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel lub mieszkaniec Kenii
kenyà
/kɛ̃ˈɲijka/
noun
obywatelka Kenii
kenyana
/kɛ̃ˈɲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Kenia
kenyà
/ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi;
Cenozoic
/ˌkɛraˈtɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) białko o strukturze włókienkowej, występujące w rogach, włosach, paznokciach, skórze;
ceratina
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;
Kerman
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu;
Kermanxah
/ˈkmɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach;
  1. cambodjà
  2. khmer
/ˈcibut͡s/
noun
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;
quibuts
/ˈcixat͡ɕ/
verb
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz
esternudar
noun
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem
esternut
/ˈcɛdɨ/
pronoun
  1. …służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
  2. …służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
quan
/ˈcɛlʲix/
noun
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;
calze
/cɛˈlʲiʃɛk/
noun
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;
copa
/cɛr/
noun
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru
cor
/cɛˈrɔft͡sa/
noun
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)
  1. conductor
  2. xofer
/ˌcɛrɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;
volant
/cɛˈrɔvʲɲik/
noun
osoba wydająca innym polecenia w danym dziale lub jednostce firmy albo organizacji
executiu
/cɛˈrũnɛk/
noun
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel
direcció
/ˌcɛrũŋˈkɔfskas/
noun
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się;
intermitent
/ˈcɛʃɛ̃ɲ/
noun
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;
butxaca
/ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) ten, kto kradnie przedmioty z cudzych kieszeni
  1. carterista
  2. escurabutxaques
/cɛw/
noun
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;
ullal
/cɛwˈbasa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;
  1. salsitxa
  2. botifarra
/cɛwˈkɔvat͡ɕ/
verb
wyrastając, wypuszczać kiełki – drobne pędy
brotar
/cij/
noun
długi patyk;
pal
/ciˈjãnka/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;
    1. capgròs
    2. cullerot
  2. (etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu;
    pala de rentar
/ciˈjɔfsʲci/
adjective
związany z Kijowem, dotyczący Kijowa
  1. kievià
  2. kiïvià
/ˈcijuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;
  1. Kíev
  2. Kiev
/ˈcikut/
noun
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona
monyó
/cil/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Quilla
/ˈcilɔ/
noun
(potocznie, potoczny) kilogram
quilo
/ciˈlɔbajt/
noun
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 bajtom;
quilooctet
/ciˈlɔɡrãm/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;
  1. quilogram
  2. quilo
/ciˈlɔ̃mɛtr̥/
noun
jednostka długości równa tysiącowi metrów;
  1. quilòmetre
  2. kilòmetre
/cĩˈmɔ̃nɔ/
noun
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;
quimono
noun
(jednostka monetarna) waluta Papui-Nowej Gwinei;
kina
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;
cinematògraf
/ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka/
noun
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;
cinemàtica
noun
nauka o mięśniach w ruchu;
cinesiologia
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;
King Kong
/ˈcĩnɔ/
noun
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy
  1. cinema
  2. cine
  3. cinèma
/cĩˈnɔ̃mãn/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miłośnik kina, filmu
cinèfil
/cɔsk/
noun
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy
estanc
/cirʲˈɟisʲci/
adjective
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów
kirguís
/cirʲˈɟisʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;
kirguís
/cirʲˈɟistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;
Kirguizistan
/ˌcirʲiˈbatʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;
Kiribati
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie;
Kirkuk
/cit/
noun
(budownictwo) masa plastyczna do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp.
massilla
/ˈcitka/
noun
krótki kucyk
ble
/cjur/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;
curi
/ˈki.vʲi/
noun
  1. (spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
  2. (ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;
kiwi
/ˈciwa/
noun
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;
sífilis
/ciɕt͡ɕ/
noun
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów
  1. raïm
  2. manat
/klat͡ʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;
  1. euga
  2. egua
/ˈklãmka/
noun
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie
pany
/ˈklara/
pronoun
imię żeńskie;
Clara
/ˈklarnɛt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;
clarinet
/ˈklasa/
noun
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole
classe
noun
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;
classisme
noun
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;
classicisme
/klaˈsɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z kulturą starożytnych Greków lub Rzymian
clàssic
/ˌklasɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
  1. systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady
  2. zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp.
classificació
verb
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady
classificar
/ˈklaʃtɔr/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły
  1. monestir
  2. convent
/ˈklatka/
noun
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki
gàbia
/ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;
  1. pit
  2. tòrax
/ˈklawdʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Clàudia
/ˈklawdʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Claudi
/ˌklawstrɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;
claustrofòbia
/klaˈvɛsɨ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;
  1. clavecí
  2. clavicèmbal
/ˌklavʲjaˈtura/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych
teclat
/ˈklavʲiʃ/
noun
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;
tecla
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;
Kliazma
adjective
o właściwościach klejenia się, ciągnący się
glutinós
/klɛj/
noun
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów;
cola
noun
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski
  1. gemma
  2. joia
/ˌklɛ̃mɛ̃nˈtɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Clementina
noun
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;
clericalisme
/klɛʃt͡ʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;
paparra
/ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt/
noun
  1. (handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej, dowolny usługobiorca
  2. (informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer
client
/klʲif/
noun
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;
penya-segat
/ˈklʲĩmat/
noun
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;
clima
/ˌklʲĩmaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z klimatem
climàtic
/klʲĩn/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
  2. kształt tej maszyny
  1. falca
  2. tascó
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego
clínic
/ˈklʲĩɲika/
noun
  1. (medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;
  2. (architektura, architektoniczny) budynek będący siedzibą kliniki (1.1)
clínica
/ˈklʲistrɔ̃n/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wytwarzania mikrofal;
klystron
/klɔ̃n/
noun
  1. (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;
    auró
  2. (biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;
    clon
noun
komik cyrkowy
pallasso
/klup/
noun
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach
club
noun
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;
discoteca
/klut͡ʃ/
noun
  1. przyrząd do otwierania zamka;
  2. narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
  3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
  4. kod do szyfru;
  5. podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
  6. (informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
clau
/ˈklut͡ʃ frãnˈt͡susʲci/
noun
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;
clau anglesa
/kluˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
podstawowy, najważniejszy
clau
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kara wyłączenia kogoś ze wspólnoty wiernych
  2. życzenie komuś nieszczęścia
blasfèmia
/ˈkmʲĩnɛk/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie
comí
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji;
Knin
/knɔt/
noun
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym
ble
/kɔˈala/
noun
(zoologia, zoologiczny) Phascolarctos cinereus Goldfuss, nadrzewny ssak australijski;
coala
/ˌkɔaˈlʲit͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji
coalició
/ˈkɔbalt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;
cobalt
noun
cecha tego, co kobiece
feminitat
/kɔˈbʲjɛt͡sɨ/
adjective
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety
femení
/kɔˈbʲjɛta/
noun
dorosły człowiek płci żeńskiej;
dona
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Niemiec, u ujścia Mozeli do Renu;
Coblença
/ˈkɔbra/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;
cobra
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym;
Kobuleti
/kɔt͡s/
noun
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem
manta
/ˈkɔxat͡ɕ/
verb
odczuwać miłość do kogoś
  1. estimar
  2. voler
/ˈkɔt͡ɕɔw/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody)
caldera
/ˈkɔt͡ɕɔw paˈrɔvɨ/
noun
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej;
caldera
/kɔt/
noun
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;
codi
/ˈkɔt krɛˈskɔvɨ/
noun
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;
codi de barres
/ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;
codi font
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Gruzji uchodząca do Morza Czarnego;
Kodori
noun
(edukacja, edukacyjny) wspólne kształcenie dzieci i młodzieży bez podziału ze względu na płeć;
coeducació
noun
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;
coenzim
noun
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;
coevolució
/ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;
cafeïna
/ˈkɔɡut/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;
gall
/ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ/
adjective
będący spójną całością
coherent
/ˈkɔjɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;
coiot
/ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;
cocaïna
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, w południowo-zachodniej części Kotliny Fergańskiej;
Kokand
/ˈkɔkɔs/
noun
(spożywczy) owoc palmy kokosowej
coco
/ˈkɔktajl/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;
còctel
/ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva/
noun
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną;
còctel Molotov
/kɔˈlat͡sʲja/
noun
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia
sopar
noun
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;
col·lagen
/kɔˈlãnɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;
genoll
/kɔˈlarstfɔ/
noun
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;
ciclisme
noun
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;
collage
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji;
Còlquida
noun
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych;
goji
/kɔlˈt͡ʃatka/
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;
equidna
/kɔlˈt͡ʃuɡa/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;
ausberg
/ˈkɔlt͡ʃɨk/
noun
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,
arracada
/kɔˈlɛpka/
noun
kołyska, łóżeczko dla dziecka
bressol
/kɔˈlɛɡa/
noun
towarzysz pracy, nauki lub zabawy
col·lega
noun
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego;
col·legi
/ˈkɔlɛj/
noun
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;
ferrocarril
/ˌkɔlɛˈjarka/
noun
kobieta pracująca na kolei
ferroviària
/kɔˈlɛjaʃ/
noun
(kolejnictwo) pracownik kolei
ferroviari
noun
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;
muntanya russa
/kɔˈlɛjnɔɕt͡ɕ/
noun
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy
ordre
/ˌkɔlɛˈjɔvɨ/
adjective
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów
ferroviari
/kɔˈlɛkt͡sʲja/
noun
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)
col·lecció
noun
(medycyna, medyczny) częściowe lub całkowite chirurgiczne usunięcie jelita grubego;
colectomia
noun
nadawanie czemuś formy kolektywnej;
col·lectivització
/kɔˈlɛ̃ndra/
noun
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;
  1. celiandre
  2. coriandre
/ˌkɔlɛˈʒãnka/
noun
  1. towarzyszka nauki lub zabawy
  2. towarzyszka pracy
col·lega
/kɔˈlʲibɛr/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;
colibrí
/kɔˈlʲizʲja/
noun
wypadek samochodowy; zderzenie, stłuczka
col·lisió
/ˌkɔlɔˈkat͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;
col·locació
/ˌkɔlɔˈkfʲjalnɨ/
adjective
potoczny
col·loquial
/kɔˈlɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;
Colònia
/kɔˈlɔ̃ɲja/
noun
  1. (biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
  2. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;
colònia
/ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;
colonialisme
noun
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych
colonització
verb
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię
colonitzar
/ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja/
noun
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;
colonoscòpia
/ˈkɔlɔr/
noun
  1. (termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;
    coll
    1. cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
    2. (fizyka, fizyczny) liczba kwantowa wprowadzona, by rozróżnić dwa jednakowe kwarki znajdujące się w tym samym stanie spinowym;
    color
/ˌkɔlɔˈrɔvat͡ɕ/
verb
nadawać czemuś kolor, wypełniać kolorem
acolorir
/ˌkɔlɔˈrɔvɨ/
adjective
wielobarwny, pełen różnych kolorów
pintat
noun
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym;
colostomia
/ˈkɔlũmp/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba
Colom
/kɔˈlũmbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Colòmbia
/kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Colúmbia Britànica
/ˌkɔlũmˈbʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Kolumbii
colombià
/kɔˈlũmna/
noun
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;
columna
/kɔˈlɛ̃nda/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;
nadala
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom;
Qom
/ˈkɔ̃ma/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) rodzaj aberracji optycznej
    cabellera
  2. (astronomia, astronomiczny) gazowa otoczka jądra komety
    1. cabellera
    2. coma
/ˈkɔ̃mar/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;
mosquit
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne, rodzaj szczypiec o uniwersalnym zastosowaniu;
alicates universals
/kɔ̃ˈmɛdʲja/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;
comèdia
/kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ/
noun
  1. uwaga odnośnie czegoś lub kogoś
  2. objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora
comentari
/ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi
comentar
/ˌkɔ̃mɛrˈt͡sɨjnɨ/
adjective
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań
comercial
/kɔ̃ˈmɛta/
noun
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;
cometa
/ˈkɔ̃mʲiks/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na historię;
còmic
/ˈkɔ̃mʲĩn/
noun
  1. (budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;
  2. pionowy tunel w kształcie komina (1.1)
xemeneia
/kɔ̃ˈmʲĩnɛk/
noun
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;
xemeneia
/kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ/
noun
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;
escura-xemeneies
/ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat/
noun
lokal, w którym urzędują pracownicy policji
comissaria
noun
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa
comissari
/kɔ̃ˈmʲisʲja/
noun
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;
comissió
/kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;
Comissió Europea
/kɔ̃ˈmʲitɛt/, /ˈkɔ̃mʲitɛt/
noun
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań
comitè
/kɔ̃ˈmɔda/
noun
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;
  1. calaixera
  2. còmoda
/kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva/
noun
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;
cambra de gas
/kɔ̃ˈmɔrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Comores
/ˈkɔ̃mpas/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Brúixola
/ˈkɔ̃mpas/
noun
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;
  1. brúixola
  2. compàs
noun
grzecznościowa, zwykle przesadna pochwała
compliment
/kɔ̃mˈplɛtnɨ/
adjective
cały, będący w komplecie
complet
/ˌkɔ̃mpɔˈzɨt͡sʲja/
noun
ogół składników wraz ze sposobem, w jaki tworzą całość
composició
/ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę;
compositor
/ˌkɔ̃mpɔzɨˈtɔrka/
noun
kobieta tworząca, komponująca muzykę
compositora
/ˈkɔ̃mprɛs/
noun
zimny lub gorący okład
compresa
/kɔ̃mˈprɔ̃mʲis/
noun
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;
compromís
/kɔ̃mˈputɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;
ordinador
/ˌkɔ̃mũɲiˈkat͡sʲja/
noun
  1. ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;
  2. (książkowy) porozumiewanie się, przekazywanie myśli, udzielanie wiadomości
comunicació
/ˌkɔ̃mũˈɲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu
comunista
/ˌkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu
comunista
/kɔ̃ˈmũɲism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;
comunisme
/kɔ̃ˈmurka/
noun
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;
cèl·lula
/ˌkɔ̃nt͡sɛ̃nˈtrat͡sʲja/
noun
skupienie, ześrodkowanie, zgromadzenie czegoś w danym miejscu
concentració
/ˈkɔ̃nt͡sɛrt/
noun
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;
concert
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Irtysza;
Konda
/ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr/
noun
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;
condensador
/ˈkɔ̃ndɔr/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny
còndor
/kɔ̃ˈnɛfka/
noun
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;
regadora
/ˌkɔ̃nfɛdɛˈrat͡sʲja/
noun
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania
confederació
pronoun
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;
Confederació Suïssa
/ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nt͡sʲja/
noun
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień
conferència
/ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nt͡sʲja praˈsɔva/
noun
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów;
  1. conferència de premsa
  2. roda de premsa
noun
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;
confessionari
/ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać konfiskaty
confiscar
/ˌkɔ̃nfʲiˈtura/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;
  1. melmelada
  2. confitura
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest konfliktowe; cecha tych, którzy są konfliktowi
conflictualitat
/ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat
confraria
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;
confucianisme
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;
Confuci
/kɔ̃ŋʲˈɟijt͡ʃɨk/
noun
  1. obywatel Demokratycznej Republiki Konga
  2. obywatel Konga
congolès
/kɔ̃ŋʲˈɟijka/
noun
  1. obywatelka Demokratycznej Republiki Konga
  2. obywatelka Konga
congolesa
/kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci/
adjective
  1. odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga
  2. odnoszący się do państwa Kongo
congolès
/ˈkɔ̃ɲak/
noun
  1. (geologia, geologiczny) trzeci wiek późnej kredy, trwający 89,3 – 85,8 milionów lat temu;
    Coniacià
  2. (spożywczy) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;
    conyac
/ˌkɔ̃ɲiˈt͡ʃɨ̃na/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
  2. liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść
trèvol
/ˈkɔ̃ɲɛt͡s/
noun
  1. chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
  2. okoliczności końca (1.2)
  3. miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
fi
/ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ/
noun
  1. (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;
  2. (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju konik;
saltamartí
/ˌkɔ̃ɲuˈɡat͡sʲja/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;
  2. (biologia, biologiczny) bezpośrednie przekazywanie DNA z jednej komórki do drugiej.
conjugació
/kɔ̃ˈɲũŋkt͡sʲja/
noun
(astronomia, astronomiczny) ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii;
conjunció
/kɔ̃ŋˈklavɛ/
noun
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia;
  1. conclave
  2. conclau
/kɔ̃ŋˈkɔrdat/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;
concordat
/kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ/
adjective
dobrze określony
concret
/ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat/
noun
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;
  1. concubinat
  2. concubinatge
verb
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo
competir
/kɔ̃ˈnɔpʲjɛ/
noun
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;
cànem
/ˈkɔ̃nrat/
pronoun
imię męskie;
Conrad
/ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nt͡sʲja/
noun
skutek czegoś, rezultat
conseqüència
/kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus/
noun
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu
consens
noun
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;
manteniment
noun
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uczelnia wyższa specjalizująca się w edukacji muzycznej i artystycznej
conservatori
/ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
  2. postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;
conservadorisme
/kɔ̃w̃ˈsɔrt͡sʲjũm/
noun
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;
consorci
noun
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy
conspiració
/kɔ̃w̃ˈstãnt͡sʲja/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
  2. imię żeńskie;
Constança
pronoun
imię żeńskie;
Constantina
/ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;
Constantinoble
/kɔ̃w̃ˈstrukt͡sʲja/
noun
  1. proces budowania, konstruowania
  2. (matematyka, matematyczny) metoda wykreślania figur geometrycznych określonym sposobem, określonymi przyrządami
  3. układ elementów, sposób ich powiązania
construcció
/ˌkɔ̃w̃stɨˈtut͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;
constitució
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą
constitucionalitat
/ˌkɔ̃w̃stɨtuˈt͡sɨjnɨ/
adjective
  1. dotyczący konstytucji
  2. zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji
constitucional
/ˈkɔ̃w̃sul/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;
  2. (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;
cònsol
/kɔ̃w̃ˈsulat/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;
consolat
/ˌkɔ̃w̃sulˈtat͡sʲja/
noun
narada specjalistów lub decydentów przed decyzją w jakiejś sprawie
consulta
verb
spożywać, jeść
consumir
/kɔ̃w̃ˈsũmpt͡sʲja/
noun
  1. zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie
  2. spożywanie, jedzenie
consum
/ˌkɔ̃w̃sũmpˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;
consumisme
/ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nt͡sʲja/
noun
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość
consistència
/ˈkɔ̃ntakt/
noun
  1. zetknięcie się
    contacte
  2. gniazdo sieci elektrycznej
    endoll
/ˈkɔ̃ntɛkst/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
  2. (przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń
context
/ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplat͡sʲja/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa
  2. skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach
contemplació
/ˈkɔ̃ntɔ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;
compte
/kɔ̃nˈtrabas/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;
contrabaix
/ˈkɔ̃ntrast/
noun
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu
contrast
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) manifestacja będąca formą przeciwstawienia się innej manifestacji
contramanifestació
/kɔ̃nˈtrɔla/
noun
  1. sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi
  2. (potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś
control
/ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvat͡ɕ/
verb
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być
controlar
noun
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki
controvèrsia
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji
contrarevolucionari
/kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat/
noun
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;
contraespionatge
/ˈkɔ̃ntur/
noun
linia, zarys kształtu
contorn
/kɔ̃nˈtuzʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność
contusió
/kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt/
noun
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;
continent
noun
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności
continuació
/ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ/
verb
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś
continuar
/ˌkɔ̃nurˈbat͡sʲja/
noun
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;
conurbació
/kɔ̃nˈvalʲja/
noun
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;
  1. lliri de maig
  2. muguet
/ˌkɔ̃nvɛ̃nt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
zgodny z konwencjami; tradycyjny, pospolity
convencional
noun
mimowolny, gwałtowny skurcz mięśni powodujący silne drgania całego ciała
convulsió
/ˈkɔ̃nvuj/
noun
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;
comboi
verb
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie
coordinar
noun
ktoś, kto zajmuje się kopaniem w ziemi, wykopywaniem
excavador
/kɔˈpalʲɲa/
noun
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;
mina
/ˈkɔpat͡ɕ/
verb
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny
cavar
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;
Ventafocs
/ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Danii;
Copenhaguen
/ˈkɔpɛr/
noun
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;
anet
/kɔˈpɛrʲɲik/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112;
copernici
/kɔˈpɛrta/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;
  1. sobre
  2. sobre de carta
/ˈkɔpʲja/
noun
  1. przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
    còpia
  2. (wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;
    llança
/kɔˈpʲjɛ̇jka/
noun
  1. (jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;
  2. (jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Ukrainy, jedna setna hrywny
copec
noun
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny skryba
copista
noun
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;
copolímer
/kɔpˈtɨjsʲci/
adjective
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców
copte
/kɔpˈtɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich;
copte
/ˌkɔpuˈlɔvat͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny
copular
/kɔˈpuwa/
noun
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;
cúpula
/kɔˈpɨtɔ/
noun
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;
  1. peülla
  2. casc
/ˈkɔra/
noun
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
escorça
/ˈkɔral/
noun
(biologia, biologiczny) koralowiec
corall
/ˈkɔrãn/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;
Alcorà
/kɔrˈdɔba/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;
Còrdova
/kɔˈrɛa/
pronoun
  1. (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa;
  2. (potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa
Corea
/kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
  1. Corea del Sud
  2. Corea del sud
/kɔˈrɛa puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Corea del Nord
/ˌkɔrɛˈãŋka/
noun
obywatelka Korei Południowej lub Korei Północnej; kobieta narodowości koreańskiej
coreana
/ˌkɔrɛˈãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej
coreà
/ˌkɔrɛˈãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków
coreà
/ˌkɔrɛˈãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;
coreà
/ˈkɔrɛk/
noun
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału
suro
/ˌkɔrɛˈlat͡sʲja/
noun
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;
correlació
/ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nt͡sʲja/
noun
  1. wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)
  2. materiał nadesłany przez korespondenta
  3. zbiór dokumentujący korespondencję (1.1), ogół listów wymienionych z kimś lub w konkretnej sprawie lub w jakimś okresie
correspondència
noun
ktoś kto koresponduje
corresponsal
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, na Uralu;
Korkino
/kɔrˈkɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;
llevataps
/kɔrˈmɔrãn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;
  1. corb marí
  2. cormorà
adjective
odnoszący się do Kornwalii lub Kornwalijczyków
  1. cornuallès
  2. còrnic
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;
Cornualla
/kɔˈrɔ̃na/
noun
    1. (jednostka monetarna) waluta w Czechach;
    2. (jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
    3. (botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
    4. monarchia
    5. (stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie;
    6. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość
    corona
    1. atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
    2. (jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
    1. corona
    2. capçada
/kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;
Corona Austral
/kɔˈrɔ̃na puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Corona Boreal
noun
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu
coronació
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;
coronavirus
/kɔˈrɔ̃nka/
noun
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;
punta
/ˌkɔrɔ̃ˈnɔɡraf/
noun
(astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny służący do obserwacji korony słonecznej poza momentami całkowitych zaćmień słońca;
coronògraf
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego
coronar
noun
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;
corrosió
/kɔrˈrʲida/
noun
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;
  1. tauromàquia
  2. cursa de braus
noun
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pirat na usługach państwa;
corsària
/kɔrˈsɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;
Còrsega
/ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki
cors
/ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany na Korsyce;
cors
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy lub otrzymywany syntetycznie;
corticosteroide
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;
cortisol
/kɔˈrupt͡sʲja/
noun
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;
corrupció
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
  2. (marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;
corbeta
noun
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim;
corifeu
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
  2. (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo
Corint
/kɔˈrɨtaʃ/
noun
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;
  1. corredor
  2. passadís
/kɔˈrɨtɔ/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce płynięcia rzeki, jej biegu; może być inne od jej obecnego przebiegu
llera
/ˈkɔʒɛ̃ɲ/
noun
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;
arrel
/kɔˈʒɨstnɨ/
adjective
  1. przynoszący korzyść
    avantatjós
  2. sprzyjający
    beneficiós
/ˈkɔʒɨɕt͡ɕ/
noun
zysk, pożytek
benefici
/kɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;
Kos
/kɔs/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)
merla
/ˈkɔsa/
noun
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;
dalla
/kɔˈɕarka/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) urządzenie mechaniczne do koszenia, głównie trawy;
tallagespa
/kɔsˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
  1. związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
  2. odbywający się w kosmosie
  1. còsmic
  2. espacial
noun
  1. (astronomia, astronomiczny) dział astronomii zajmujący się badaniem początków wszechświata;
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór wyobrażeń i opowieści na temat pochodzenia świata;
cosmogonia
adjective
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii
cosmogònic
/ˌkɔsmɔˈlɔɟja/
noun
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;
cosmologia
/ˌkɔsmɔpɔˈlʲita/
noun
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe
cosmopolita
/ˈkɔsmɔs/
noun
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;
cosmos
/kɔˈsɔvɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;
Kosovo
/ˌkɔstaˈrɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Costa Rica
/ˌkɔstarɨˈkãɲĩn/
noun
obywatel Kostaryki
costa-riqueny
/ˌkɔstarɨˈkãŋka/
noun
obywatelka Kostaryki
costa-riquenya
/ˌkɔstarɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Kostaryki, państwa w Ameryce Środkowej
costa-riqueny
/ˈkɔstka/
noun
  1. niewielki przedmiot w kształcie prostopadłościanu
    cub
  2. (anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;
    turmell
/kɔʃ/
noun
  1. pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
    1. cistell
    2. cistella
  2. pojemnik na odpady
    cubell d'escombraries
/ˈkɔʃmar/
noun
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;
malson
/kɔʃt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek
  1. cost
  2. despesa
/kɔˈʃtɔvat͡ɕ/
verb
mieć jakąś cenę w pieniądzu
costar
/kɔˈʃula/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;
camisa
noun
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu;
camisa de dormir
/kɔˈʃulka/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie z rękawami lub bez noszone na tułowiu
samarreta
/ˌkɔʃɨˈkufka/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;
  1. basquetbol
  2. bàsquet
/kɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;
  1. gat
  2. moix
/ˈkɔtɛk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot
gatet
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;
gat pescador
/ˈkɔtka/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica kota
gata
/ˈkɔtlɛt/
noun
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;
costella
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;
Kótorosl
/kɔtˈfʲit͡sa/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;
àncora
noun
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);
cotilló
/kɔˈvadwɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;
enclusa
/ˈkɔval/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;
ferrer
/ˌkɔvarʲˈjãnt͡sʲja/
noun
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;
covariància
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą;
Kovrov
/ˈkɔza/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich, z rodzaju Capra;
    cabra
  2. (potocznie, potoczny) wydzielina z nosa
    moc
/kɔˈʑit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;
isard
noun
  1. (botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)
  1. alfolba
  2. fenigrec
/ˌkɔʑɔˈrɔʒɛt͡s/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;
Capricorn
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;
cabra alpina
/ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ/
noun
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;
boc expiatori
/ˈkɔwxɔs/
noun
(historia, historyczny, historycznie) spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;
kolkhoz
/ˈkɔwt͡ʃãn/
noun
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;
  1. buirac
  2. carcaix
/ˈkɔwdra/
noun
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu
edredó
noun
ociosany kawałek drewna o podłużnej formie
estaca
/ˈkɔwʲɲɛʃ/
noun
część ubrania otaczająca szyję;
coll
/ˈkɔwɔ/
noun
    1. (potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg
    2. (geometria) okrąg wraz z odciętym wewnątrz niego fragmentem płaszczyzny;
    cercle
  1. przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;
    roda
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;
roda hidràulica
noun
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;
tapaboques
/kɔˈwɨska/
noun
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach;
bressol
/kɔ̃ɲ/
noun
    1. (zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
    2. (szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
    cavall
  1. (sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach
    1. cavall de salts
    2. cavall
/ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲit͡ʃnɨ/
noun
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;
cavall de vapor
/ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci/
idiom
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjacielski podarunek, w rzeczywistości stanowiący zagrożenie; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp;
cavall de Troia
/kɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców
  1. cama
  2. pota
/ˈkɔ̃j̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
  1. wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca
    1. acabar
    2. terminar
  2. zrywać z czymś, przestawać coś robić
    terminar
/ˈkɔɕt͡ɕi zɔˈstawɨ ʒuˈt͡sɔ̃nɛ/
idiom
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;
s'ha tirat el dau
/kɔɕˈt͡ɕɛlnɨ/
adjective
  1. związany z określonym kościołem (instytucją)
  2. związany z regułami określonego kościoła (instytucji)
eclesiàstic
/ˈkɔɕt͡ɕuw/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;
església
/kɔɕt͡ɕ/
noun
  1. wielościan z oczkami służący do gry;
    dau
  2. (anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
    os
noun
(anatomia, anatomiczny) kość tworząca przednią część sklepienia czaszki;
os frontal
noun
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;
còccix
noun
(anatomia, anatomiczny) kość po stronie bocznej goleni, łącząca się z piszczelą;
  1. peroné
  2. fíbula
/ˈkɔɕt͡ɕ swɔ̃ˈɲɔva/
noun
  1. kolor kości słoniowej (1.1), biały z odcieniem żółto-kremowym
    ivori
  2. (zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;
    1. ivori
    2. marfil
/kra/
noun
tafla lodu oddzielona od reszty pokrywy lodowej na rzece, jeziorze itp.; także: o zbiorowisku takich tafli;
banquisa
/krap/
noun
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;
cranc
/ˈkrad͡ʑɛʃ/
noun
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej
furt
/kraj/
noun
  1. (geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
  2. państwo (obszar państwa)
país
/ˈkraj ˈbaskuf/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków;
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1);
País Basc
/kraˈjɔbras/
noun
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;
paisatge
/ˈkrakuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;
Cracòvia
/krãn/
noun
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;
aixeta
adjective
dotyczący kraniometrii
craniomètric
noun
(medycyna, medyczny) operacja mająca na celu skorygowanie zniekształceń czaszki
cranioplàstia
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;
Krasnodar
/krasˈnɔjarsk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;
Krasnoiarsk
/ˈkratɛr/
noun
  1. (geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
  2. (geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;
cràter
/ˈkratka/
noun
nadrukowany, mały, pusty prostokąt
casella
/ˈkravat/
noun
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;
corbata
/krafˈt͡sɔva/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się krawiectwem
sastressa
/ˈkravʲjɛt͡s/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;
sastre
/ˈkravɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
  1. (geometria) odcinek łączący dwa sąsiednie wierzchołki wielościanu lub powierzchni wielościennej;
  2. (matematyka, matematyczny) połączenie między dwoma wierzchołkami grafu;
  3. miejsce wyznaczające ostry lub ekstremalny koniec czegoś
aresta
/kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik/
noun
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią
vorada
/kraɕt͡ɕ/
verb
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela
robar
/ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;
creatinina
noun
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni
creativitat
/ˈkrɛda/
noun
  1. (geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);
    1. Cretaci
    2. cretaci
    1. (edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
    2. (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;
    guix
/ˈkrɛdɨt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie
crèdit
/krɛ̃m/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;
crema
/krɛ̃ˈmat͡sʲja/
noun
spalenie ciała zmarłej osoby
cremació
/krɛt/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;
talp
/ˈkrɛta/
pronoun
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;
Creta
/krɛˈtɛ̃nka/
noun
mieszkanka Krety
cretenca
/krɛˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Krety
  1. cretenc
  2. cretenca
/krɛˈtɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Krety, związany z Kretą, pochodzący z Krety
cretenc
/ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ/
noun
kopczyk ziemi usypany przez kreta
talpera
/ˈkrɛtɨ̃n/
noun
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem
cretí
/krɛf/
noun
  1. (biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
  2. (przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa
sang
/krɛˈvɛtka/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
  2. (zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;
gamba
/ˈkrɛvnɨ/
noun
człowiek mający z kimś wspólnego przodka
parent
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem
perineu
/krɔˈɡulɛt͡s/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;
esparver
/krɔk/
noun
przestawienie nogi, by wykonać ruch
  1. pas
  2. passa
/ˈkrɔcɛt/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie;
croqueta
/krɔˈkɔdɨl/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;
cocodril
/ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ/
idiom
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie
llàgrimes de cocodril
noun
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;
càrtam
/ˈkrɔ̃ɲika/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;
crònica
/ˈkrɔsnɔ/
noun
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;
teler
/ˈkrɔva/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
  2. (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety
vaca
/kr̥tãɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;
laringe
/ˈkruxɨ/
adjective
  1. (przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby
  2. łatwo ulegający złamaniu, pokruszeniu
fràgil
/kruˈt͡sʲjata/
noun
(przenośnie, przenośnia) kampania prowadzona przeciwko komuś lub czemuś
croada
/kruˈt͡sɨfʲiks/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;
  1. crucifix
  2. santcrist
/kruk/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Corb
/kruk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;
corb
/kruʒˈɡãnɛk/
noun
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;
claustre
/ˈkr̥favʲit͡ɕ/
verb
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych
sagnar
noun
(systematyka) (botanika, botaniczny) Achillea millefolium L., gatunek roślin z rodziny astrowatych;
milfulles
noun
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie krwi w organizmie;
hematoma
/ˈkr̥fʲjɔ̃mɔt͡ʃ/
noun
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu
hematúria
noun
(medycyna, medyczny) odpluwanie wydzieliny zmieszanej z krwią;
hemoptisi
/ˈkrɨcɛt/
noun
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;
criquet
/krɨ̃m/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;
Crimea
/ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią
criminològic
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków;
criolita
/ˈkrɨpta/
noun
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;
cripta
noun
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie
criptografia
/ˈkrɨptɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;
criptó
/ˈkrɨspʲĩn/
pronoun
imię męskie;
Crispí
/krɨˈstɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Cristina
/ˈkrɨʃ.taw/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;
cristall
noun
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru
criteri
/krɨˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
surowo lub negatywnie oceniający kogoś lub coś
crític
/ˈkrɨtɨka/
noun
surowa lub negatywna ocena
crítica
/ˌkrɨtɨˈkɔvat͡ɕ/
verb
oceniać negatywnie, wytykać błędy, niepowodzenia, wady
criticar
/ˈkrɨzɨs/
noun
  1. zła sytuacja (trwająca dłużej)
  2. (ekonomia, ekonomiczny) załamanie procesu wzrostu gospodarczego
crisi
noun
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;
crisi de la mitjana edat
/kʃak/
noun
(potocznie, potoczny) krzew
arbust
/kʃɛ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14; [od 2. poł. XIX wieku]
silici
noun
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;
  1. pedra foguera
  2. pedrenyal
  3. pedrenyera
/ˈkʃɛswɔ/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);
cadira
/ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɛ/
noun
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;
cadira elèctrica
/ˈkʃɨt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
mówić lub wołać bardzo głośno
cridar
/kʃɨk/
noun
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki
crit
/ˈkʃɨʃtɔf/
pronoun
imię męskie;
Cristòfol
/ˈkʃɨva/
noun
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;
corba
/ˈkʃɨvda/
noun
szkoda, strata, która spotyka kogoś niezasłużenie, niesłusznie
mal
noun
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;
raquitisme
/ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ/
noun
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą
perjuri
/ˈkʃɨvɨ/
adjective
wygięty, powyginany, nieprosty
  1. tort
  2. corbat
/kʃɨʃ/
noun
  1. konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
  2. (przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
  3. order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
creu
/ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów;
Creu del Sud
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;
crisma
verb
wiązać lub przybijać do krzyża
crucificar
/kʃɨˈʒufka/
noun
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;
mots encreuats
/krul/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
  2. (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
  3. (szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
  4. (termin karciany) figura w kartach między damą a asem;
rei
/kruˈlɛstfa/, /kruˈlɛstfɔ/
noun
  1. (biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);
    regne
  2. ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;
    1. regne
    2. reialme
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii
Regne de Bèlgica
pronoun
(oficjalnie) oficjalna nazwa Hiszpanii
Regne d'Espanya
/kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛt͡sʲji/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej
Regne de Suècia
/kruˈlɛfsʲci/
adjective
  1. mający związek z królem lub królową
  2. (przenośnie, przenośnia) bogaty i pełen przepychu, jakby z królewskiego (1.1) dworu
reial
/kruˈlʲit͡ʃɛk/
noun
młody, mały królik
  1. catxap
  2. llorigó
/ˈkrulʲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;
conill
/kruˈlɔva/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
  2. (szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman
  3. (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
  4. żona króla
reina
/ˈkrutʲci/
adjective
  1. zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach
    breu
  2. mający małą długość
    curt
  3. trwający niedługo
    1. curt
    2. breu
/ˌkrutkɔˈvzrɔt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;
miopia
adjective
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty
miop
/krɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od krążyć
circulació
/krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;
creuer
noun
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup
vèrtebra
noun
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle
bitlla
noun
(sport, sportowy) gracz w kręgle
jugador de bitlles
/krɛ̃ŋˈɡɔswup/
noun
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;
  1. columna vertebral
  2. espina dorsal
/krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;
vertebrat
/krɛ̃nˈtɔɡwuf/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny krętogłowów, Jynginae;
colltort
/ksaˈvɛrɨ/
pronoun
imię męskie;
Xavier
/ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;
xenofòbia
adjective
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii
xenòfob
/ˈksɛ̃nɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;
xenó
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców
Xerxes
verb
robić kserokopię
fotocopiar
/cɕɔ̃nt͡s/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;
sacerdot
/ˈcɕɔ̃w̃ʃka/
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;
llibre
/ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃna/
noun
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;
guia telefònica
/ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ/
noun
  1. wysoki tytuł szlachecki
    duc
    1. władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;
    2. syn monarchy
    príncep
/cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa/
noun
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;
llibreria
/cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ/
noun
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych
comptable
/ˈcɕɛ̃w̃stfɔ/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;
    1. ducat
    2. ducado
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;
    principat
/ˈcɕɛ̃w̃ʒna/
noun
  1. członkini rodu, której nadano tytuł książęcy
    duquessa
    1. kobieta, która sprawuje władzę w księstwie
    2. żona księcia
    princesa
/cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲit͡ʃka/
noun
córka księcia i/lub księżnej
princesa
/ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;
Lluna
/ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
noun
  1. Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
  2. (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;
lluna
/ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈt͡sɔvɨ/
adjective
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca
lunar
/ksɨˈlɔfɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;
xilòfon
/kʃtawt/
noun
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina
forma
/ktɔ/
interrogativePronoun
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę
qui
/ktɔ/
pronoun
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę
qui
/ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ/
proverb
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg
la feina matinal per tot el dia val
/ktɔɕ/
indefinitePronoun
nieokreślona osoba, nieznany człowiek
algú
/ˈkturɨ/
pronoun
  1. …względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego
    que
  2. …pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie
    quin
/ˈkuba/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
  2. (geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;
Cuba
/kuˈbãŋka/
noun
obywatelka Kuby
cubana
/kuˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Kuby
cubà
/kuˈbãj̃sʲci/
adjective
związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby
cubà
/ˈkubɛk/
noun
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,
tassa
/ˈkubʲism̥/
noun
  1. (sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się na spłaszczeniu perspektywy i zgeometryzowaniu kształtów;
  2. (architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;
cubisme
/ˈkuxaʃ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;
cuiner
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;
forn de microones
/ˈkuxʲɲa/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
  2. komplet mebli kuchennych
  3. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
  4. sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
cuina
/ˈkut͡sɨk/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) mały lub niedorosły kuc
    poni
  2. (fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;
    cua
/ˌkukuˈrɨd͡za/
noun
  1. (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)
  3. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)
  1. blat de moro
  2. dacsa
/ˌkukuˈrɨku/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta
kikiriki
/kuˈkuwka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;
cucut
/ˈkula/
noun
  1. każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
    bola
  2. (medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;
    crossa
  3. (geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
    esfera
adjective
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej
antibales
/kult/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;
  2. (przenośnie, przenośnia) opowiadanie się za jakąś wartością, przekonaniem
culte
/kulˈtura/
noun
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
cultura
noun
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę
culturista
/kulˈtɨvar/
noun
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości;
cultivar
noun
(rolnictwo, rolniczy) drapacz, narzędzie uprawowe do spulchniania roli bez jej odwracania oraz do niszczenia chwastów;
conreadora
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia;
Kumà
noun
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny związek organiczny o zapachu świeżego siana, występujący w roślinach, wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym, mydlarskim i innych;
cumarina
/ˈkũmɨs/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;
kumis
/ˈkũna/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Chorwacji, dzieli się na sto lip;
    kuna
  2. (zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;
    1. mart
    2. marta
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej części Afganistanu;
Kunduz
pronoun
imię żeńskie;
Cunegunda
/ˈkũŋɡur/
noun
(geologia, geologiczny) czwarty, najmłodszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 275,6 – 270,6 milionów lat temu;
Kungurià
/kuˈpɔvat͡ɕ/
verb
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy
comprar
/ˈkuprɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;
cuprita
/ˈkura/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;
gallina
/ˈkurt͡ʃak/
noun
  1. większe kurczę (pisklę kury)
  2. (spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)
pollastre
/kurˈdɨjsʲci/
adjective
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów
kurd
/kurˈdɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów
kurd
pronoun
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;
Kurdistan
/kurˈkũma/
noun
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi
cúrcuma
/ˈkurʲɲik/
noun
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;
galliner
/ˌkurɔˈpatfa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;
perdiu
/kurs/
noun
  1. (edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
  2. (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu
curs
/ˈkursɔr/
noun
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury
cursor
/ˈkurtka/
noun
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;
  1. jaqueta
  2. caçadora
/ˈkurva/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka
puta
/kuʃ/
noun
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.
pols
/ˈkuskus/
noun
(spożywczy) tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;
cuscús
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;
custòdia
/kuʃ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama;
Cuix
/ˈkuʃa/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;
ballesta
/ˈkutɛr/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;
cúter
/kuˈvɛjt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Kuwejt
kuwaitià
/ˈkuvɛjt/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
  2. (geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);
Kuwait
/kuˈvɛjṭt͡ʃɨk/
noun
obywatel Kuwejtu
kuwaitià
/kuˈvɛjtka/
noun
obywatelka Kuwejtu
kuwaitiana
/ˈkuzɨ̃n/
noun
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki
cosí
/kuˈzɨ̃nka/
noun
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki
cosina
/ˈkfaxa/
noun
(jednostka monetarna) waluta Malawi i Zambii; ,
kwacha
/ˈkfadrãw̃s/
noun
(metrologia, metrologiczny) czwarta część godziny, 15 minut
quart
/ˈkfadrat/
noun
  1. (geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
  2. (matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;
quadrat
/ˌkfadraˈtɔvɨ/
adjective
  1. (matematyka, matematyczny) o funkcji, równaniu, pierwiastku: drugiego stopnia
  2. (metrologia, metrologiczny) przy jednostkach miary: podniesiony do drugiej potęgi
  3. zbliżony kształtem do kwadratu, kanciasty
quadrat
/kfãnt/
noun
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna;
quàntum
/kfãnˈtɔvɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z kwantami, dotyczący kwantów
quàntic
noun
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią
quarantena
/kfark/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;
quark
/kfas/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;
àcid
/ˈkfas ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych;
àcid abiètic
/ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;
àcid ascòrbic
/ˈkfas ˌxlɔrɔɡɛ̃ˈnɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie;
àcid clorogènic
noun
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych
àcid desoxiribonucleic
/ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;
àcid fòlic
noun
(biochemia, biochemiczny) aminokwas endogenny zawierający grupę karboksylową w łańcuchu bocznym; jeden z podstawowych składników białek, pełniący ważną rolę w metabolizmie i funkcjonowaniu układu nerwowego;
àcid glutàmic
noun
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;
àcid hialurònic
noun
(chemia, chemiczny) kwas karboksylowy biorący udział w oksydacyjnej dekarboksylacji alfa-ketokwasów;
àcid lipoic
/ˈkfas mlɛˈkɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;
àcid làctic
/ˈkfas mrufˈkɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący;
àcid fòrmic
noun
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) (genetyka) organiczny związek chemiczny, który buduje materiał genetyczny organizmów, przechowuje i przekazuje informacje genetyczne
àcid nucleic
/ˈkfas ɔt͡sˈtɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;
àcid acètic
noun
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) kwas nukleinowy zbudowany z nukleotydów zawierających rybozę (cukier pięciowęglowy), fosforan oraz jedną z czterech zasad azotowych: adeninę, uracyl, cytozynę lub guaninę; cząsteczka biologiczna, która odgrywa kluczową rolę w przechowywaniu, przekazywaniu i realizacji informacji genetycznej w komórkach;
àcid ribonucleic
/ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;
àcid sulfúric
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;
àcid oxàlic
noun
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;
àcid gras
/ˈkfazar/
noun
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;
quàsar
/ˈkfaɕnɨ/
adjective
  1. (chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
    àcid
  2. (dosłownie) mający cierpki smak
    1. àcid
    2. agre
noun
(ekologia, ekologiczny) opad atmosferyczny o odczynie pH mniejszym niż 5,6, zawierający m.in. produkty przemiany tlenków azotu, dwutlenku siarki i tlenków węgla;
pluja àcida
noun
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia
qüestionari
/kfʲjäˈt͡ɕarʲɲa/
noun
(handel, handlowy) sklep z kwiatami
floristeria
/kfʲjat/
noun
  1. (botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
  2. (ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
  3. (potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
  4. (przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności
flor
/kfʲjaˈtɔstãn/
noun
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;
inflorescència
/kfʲjaˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący kwiatów
floral
/ˈkfʲit͡ʃɔw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus pilaris, niewielki europejski ptak wędrowny;
griva cerdana
/ˈkfʲjɛ̇t͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
abril
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków
quintet
/ˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty
  1. florir
  2. descloure
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) frygijska bogini płodności i odradzania się natury;
Cíbele
/ˈkɔ̃mpat͡ɕ/
verb
  1. zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych
  2. zanurzać przedmiot w cieczy w celu pokrycia go czymś
  3. zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych
banyar
/ˈkɔ̃mpʲjɛl/
noun
kąpanie kogoś, kąpanie się
  1. bany
  2. banyada
/kɔ̃nt/
noun
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku
angle
/ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ/
noun
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;
angle recte
/kɔ̃nˈtɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od kąt (w znaczeniu matematycznym)
angular
/ˈkwãmat͡ɕ/
verb
świadomie mówić nieprawdę
mentir
/ˈkwãmt͡sa/
noun
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie
mentider
/ˈkwãmstfɔ/
noun
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;
  1. mentida
  2. engany
/ˈkwɔda/
noun
pień zrąbanego drzewa ociosany z gałęzi
tió
/kwɔs/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;
espiga
/ˈkwutka/
noun
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;
cadenat
noun
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków;
creu
/ˈkwɔ̃n͇t͡ʃɛ/
noun
  1. (botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
  2. (filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie
rizoma
pronoun
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;
canal de la Mànega
/laˈbʲirɨ̃nt/
noun
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;
  1. laberint
  2. dèdal
/laˈbɔrãnt/
noun
pracownik laboratorium
tècnic de laboratori
/ˌlabɔraˈtɔrʲjũm/
noun
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;
laboratori
/ˈlat͡sʲjũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;
Laci
/ˈladɨ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek środkowego triasu, trwający 237 – 228,7 milionów lat temu;
Ladinià
/laˈɡũna/
noun
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;
llacuna
/ˈlacɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony
laca
verb
pokrywać, powlekać coś lakierem
envernissar
/ˌlakɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
zwięźle wyrażony, oszczędny w słowach
breu
noun
urządzenie pozwalające karmiącym kobietom na odciąganie mleka;
tirallet
noun
(biochemia, biochemiczny) jeden z cyklicznych estrów powstających na drodze wewnątrzcząsteczkowej estryfikacji hydroksykwasów;
lactona
/lakˈtɔza/
noun
(biochemia, biochemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;
lactosa
/ˈlalka/
noun
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;
  1. nina
  2. ninot
/ˈlãma/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny;
llama
/ˈlãmpa/
noun
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;
  1. llum
  2. làmpada
/ˈlãmpart/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;
lleopard
noun
(historia, historyczny, historycznie) niewielkie naczynie gliniane lub metalowe z knotem wytwarzające światło poprzez spalanie oliwy
llàntia
/ˈlãntãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;
lantani
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;
Laon
/ˈlaɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Laos
/ˌlaɔˈtãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków
laosià
/laˈpɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;
Lapònia
/ˈlaptɔp/
noun
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;
portàtil
pronoun
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) kontynent istniejący w późnej kredzie, 98-65 mln lat temu, który obejmował tereny stanowiące współcześnie zachód Ameryki Północnej;
Laramidia
/ˈlarʲi/
noun
(jednostka monetarna) waluta Gruzji;
lari
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru;
Làrnaca
/ˈlarva/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;
larva
/ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk/
noun
  1. (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła
    laringòleg
  2. (medycyna, medyczny) lekarka specjalistka laryngologii
    laringòloga
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami gardła i krtani
laringologia
/las/
noun
  1. (matematyka, matematyczny) acykliczny graf nieskierowany;
    bosc
  2. gęste zbiorowisko drzew;
    1. bosc
    2. forest
noun
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;
selva pluvial
/ˈlasɛr/
noun
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;
làser
adjective
taki, który lata
volador
/ˌlataˈjɔ̃nt͡sɨ ˈspɔdɛk/
noun
(potocznie, potoczny) (zobacz) UFO
platet volador
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;
Latakia
/laˈtarka/
noun
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło
llanterna
/laˈtarʲɲa/
noun
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni
fanal
/laˈtarʲɲa ˈmɔrska/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;
far
/laˈtavʲjɛt͡s/
noun
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;
  1. milotxa
  2. catxerulo
/ˈlatat͡ɕ/
verb
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie
volar
/ˈlatɔ/
noun
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;
estiu
noun
  1. (książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi
  2. (książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej
llatinització
adjective
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej
llatinoamericà
noun
(książkowy) mowa pochwalna
lloança
/lawˈdãnũm/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat w postaci nalewki alkoholowej na opium, używany zwłaszcza dawniej jako lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, obecnie zaniechany ze względu na działanie uzależniające;
  1. làudan
  2. làudanum
/ˈlava/
noun
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;
lava
/laˈvɛ̃nda/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;
  1. espígol
  2. lavanda
/laˈvʲĩna/
noun
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;
  1. allau
  2. llau
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady fosforanów;
latzulita
/ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami;
Costa Blava
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i królestwo istniejące w zachodniej części współczesnej Gruzji;
Egrissi
/ˈlat͡ɕ ˈjak ˈs‿t͡sɛbra/
verb
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu
ploure a bots i barrals
noun
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej
lecitina
/lɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć
tractament
/ˈlɛt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby
curar
/ˈlɛda/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
Leda
/ˌlɛɡalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem
legalització
/lɛˈɡalnɨ/
adjective
  1. zgodny z prawem
  2. produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem
legal
/lɛˈɡɛ̃nda/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;
llegenda
/ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ/
adjective
  1. fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
  2. rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy
llegendari
/ˈlɛɟɔ̃n/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;
  2. (potocznie, potoczny) masa, rzesza
legió
adjective
dotyczący legislacji
legislatiu
noun
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych
iguana
/lɛj/
noun
  1. (jednostka monetarna) waluta Mołdawii
  2. (jednostka monetarna) waluta Rumunii;
leu
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;
Leiden
noun
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;
embut
/lɛk/
noun
(jednostka monetarna) waluta Albanii;
lek
/lɛˈkarka/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) kobieta pracująca jako lekarz
metgessa
/lɛˈkarstfɔ/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy
  1. medicament
  2. medicina
/ˈlɛkaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;
metge
adjective
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu
  1. irrespectuós
  2. irreverent
/ˈlɛkt͡sʲja/
noun
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych
lliçó
/ˈlɛcːi/
adjective
o małej wadze, małym ciężarze
lleuger
/ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka/
noun
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;
atletisme
/ˈlɛksɛ̃m/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;
lexema
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników;
  2. tworzenie słowników, słownikarstwo
lexicografia
adjective
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii
lexicogràfic
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;
lexicologia
noun
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;
lèxic
/ˈlɛ̃mʲjɛʃ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;
rella
/ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kwaskowaty napój orzeźwiający z wody, cukru i soku cytrynowego;
llimonada
/lɛ̃mˈpʲira/
noun
(jednostka monetarna) waluta Hondurasu;
lempira
/lɛ̃n/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
  2. (włókiennictwo) włókno lnu (1.1)
  3. (włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina z lnu (1.2)
lli
/lɛ̃ˈɲĩŋɡrat/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991
Leningrad
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna stworzona przez Włodzimierza Lenina;
leninisme
/ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci/
adjective
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu
leninista
/lɛ̃ˈɲistfɔ/
noun
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku
  1. mandra
  2. peresa
verb
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności
  1. gandulejar
  2. mandrejar
adverb
w sposób leniwy
  1. mandrosament
  2. peresosament
/lɛ̃ˈɲivʲjɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);
peresós
/lɛ̃ˈɲivɨ/
adjective
charakteryzujący się lenistwem
mandrós
noun
mieszkaniec Leónu
lleonès
/lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach;
lepidopterologia
/ˈlɛpʲci/
adjective
mający właściwości kleju
  1. enganxós
  2. apegalós
/lɛzˈbʲijka/
noun
homoseksualna kobieta;
lesbiana
adjective
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom
lesbià
noun
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek;
lesbofòbia
/lɛˈsɔtɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Lesotho
/ˈlɛtʲɲi/
adjective
ciepły, lecz nie gorący
tebi
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kodowany aminokwas alifatyczny;
leucina
noun
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;
leucòcit
noun
(medycyna, medyczny) niedobór leukocytów we krwi; zmniejszona liczba krwinek białych we krwi obwodowej
leucopènia
/lɛf/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;
  1. Lleó
  2. lleó
/lɛf/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
    lleó
  2. (zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)
    1. lleó
    2. lev
/lɛˈvʲit͡sa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;
esquerra
noun
(botanika, botaniczny) Matthiola incana, aromatyczna roślina ozdobna
violer bord
/ˈlɛʒɛt͡ɕ/
verb
zachowywać pozycję poziomą
jeure
acronym
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;
LGTB
/ˈlasa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;
Lhasa
/ˈlʲjãna/
noun
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;
liana
/ˈlʲibãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;
Líban
/lʲiˈbãŋka/
noun
obywatelka Libanu
libanesa
/lʲiˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Libanu
libanès
/lʲiˈbãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Liban
libanès
/ˌlʲibɛˈralʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;
liberalisme
/ˌlʲibɛˈralnɨ/
adjective
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce
  2. nieuznający przymusu, tolerancyjny
liberal
/lʲiˈbɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Libèria
/lʲiˈbɛrʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich
lliurea
/ˌlʲibɛˈrɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Liberia
liberià
/ˈlʲibʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Líbia
/lʲiˈbʲidɔ/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego;
libido
/lʲiˈbʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Libii
libi
/lʲiˈbʲijka/
noun
obywatelka Libii
líbia
/lʲiˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do Libii
libi
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią;
Lícia
/ˈlʲid͡ʒba/
noun
    1. zapis liczby (1.1)
    2. (językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
    3. grupa o określonej liczebności
    nombre
  1. (matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
    1. nombre
    2. número
/ˈlʲid͡ʒba ˌːtɔ̃ˈmɔva/
noun
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;
nombre atòmic
/ˈlʲid͡ʒba ˌt͡sawkɔˈvʲita/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;
enter
/ˈlʲid͡ʒba ˈmnɔɡa/
noun
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element
plural
/ˈlʲid͡ʒba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;
nombre irracional
/ˈlʲid͡ʒba ˈpʲjɛrfʃa/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;
nombre primer
/ˈlʲid͡ʒba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇t͡ʃa/
noun
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;
singular
/lʲiˈt͡ʃɛbʲɲik/
noun
(gramatyka) nazwa liczby
  1. número
  2. numeral
noun
(botanika, botaniczny) Litchi Sonn., rodzaj drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych
litxi
/ˈlʲit͡ʃʲɲik/
noun
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;
numerador
/ˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
wykonywać działania matematyczne, przetwarzać dane numeryczne
calcular
/ˈlixtɛnʂtajn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;
Liechtenstein
/ˈlʲiɡa/
noun
  1. (sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
  2. zrzeszenie osób, organizacji lub państw
lliga
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pierwsza w historii międzynarodowa organizacja o charakterze uniwersalnym powołana w celu utrzymania pokoju na świecie i zapobiegania wojnom, działająca w latach 1920–1946
Societat de Nacions
noun
(biochemia, biochemiczny) nierozpuszczalna w wodzie substancja organiczna, budulec ściany komórkowej roślin;
lignina
/lʲiˈɡurʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;
Ligúria
noun
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;
lictor
/ˈlʲilʲja/
noun
  1. (botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;
  2. (potocznie, potoczny) kwiat lilii (1.1)
lliri
/lʲiˈlʲjɔvɨ/
adjective
mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego
lila
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;
Limassol
noun
(medycyna, medyczny) powiększenie węzłów chłonnych
limfadenopatia
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy
limfàtic
/ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;
limnologia
noun
(motoryzacja) luksusowy samochód;
limusina
/ˈlʲĩna/
noun
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;
corda
/lʲĩŋɡˈvʲista/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca
lingüista
adjective
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty
lingüístic
/lʲĩŋɡˈvʲistɨka/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku
lingüística
/ˈlʲĩɲja/
noun
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka
línia
noun
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;
aerolínia
/lʲĩˈɲijka/
noun
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;
regle
/lʲĩˈɲjɔvɨ/
adjective
mający związek z linią
lineal
/lʲĩŋk/
noun
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie
enllaç
/ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;
linòleum
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;
Linz
/ˈlʲipa/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;
  1. tell
  2. til·ler
/ˈlʲipʲit/
noun
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek;
lípid
/ˈlʲipʲjɛt͡s/
noun
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
juliol
/ˌlʲipɔˈsukt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej;
liposucció
/lʲir/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Włoch w latach 1861–2002;
lira
/ˈlʲira/
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;
  2. (historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Malty;
  3. (jednostka monetarna) waluta Turcji;
lira
/lʲis/
noun
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;
  1. guineu
  2. guilla
/ˈlʲisɛk/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Guineueta
/lʲist/
noun
  1. wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
  2. (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
  3. papier, na którym napisano list (1.1)
  1. carta
  2. lletra
noun
(historia, historyczny, historycznie) dokument wydawany przez rząd państwa uprawniający kapitanów statków do ścigania oraz konfiskowania wrogich okrętów oraz przewożonych przez nie ładunków;
patent de cors
/ˈlʲista/
noun
elementy zapisane w kolejności
llista
/lʲiˈstɔ̃nɔʃ/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki
carter
/lʲiˈstɔpat/
noun
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);
novembre
/lʲit/
noun
  1. (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;
    liti
  2. (jednostka monetarna) dawna waluta Litwy;
    litas
/lʲiˈtãɲja/
noun
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;
lletania
/lʲiˈtɛra/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;
  1. lletra
  2. caràcter
/ˌlʲitɛˈrat͡sʲci/
adjective
mający związek z literaturą
literari
/ˌlʲitɛraˈtura/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;
literatura
/lʲiˈtɛfsʲci/
adjective
odnoszący się do Litwy lub Litwinów
lituà
/lʲiˈtɛfsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;
lituà
/ˌlʲitɔˈɡrafʲja/
noun
  1. (drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
  2. (sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)
litografia
/ˌlʲitɔˈsfɛra/
noun
(geologia, geologiczny) zewnętrzna, najbardziej sztywna sfera kuli ziemskiej;
litosfera
adjective
związany z litem, dotyczący litu
lític
/lʲitr̥/
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;
litre
/lʲiˈturʲɟja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;
litúrgia
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii
litúrgic
/ˈlʲitfa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;
Lituània
/ˈlʲitfʲĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy
lituà
/lʲitˈfʲĩŋka/
noun
  1. kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy
  2. mieszkanka dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego
lituana
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lv i liczbie atomowej 116;
livermori
/ˈlʲizat͡ɕ/
verb
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym
llepar
/lʲizˈbɔ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;
Lisboa
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) enzym pochodzenia naturalnego mający właściwości antybakteryjne
lisozim
/lʲiɕt͡ɕ/
noun
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;
fulla
/ˈlɔbbʲi/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)
lobby
/lɔx/
noun
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie;
masmorra
/ˈlɔxa/
noun
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica świni
truja
/lɔˈdɔvʲjɛt͡s/
noun
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;
glacera
/ˌlɔdɔˈvʲiskɔ/
noun
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach;
pista de gel
/ˌlɔdɔˈwãmat͡ʃ/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;
trencaglaç
/ˈlɔdɨ/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków
gelat
/lɔˈdufka/
noun
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;
nevera
/lɔˈɡarɨtm̥/
noun
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;
logaritme
/ˈlɔɟja/
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką
logia
adverb
  1. (potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu)
  2. w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką
lògicament
/lɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z logiką, zgodny z logiką
lògic
/ˈlɔɟika/
noun
  1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
  2. poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych
lògica
noun
  1. (ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr;
  2. (wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska;
logística
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni
lleialtat
/lɔˈjalnɨ/
adjective
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi
lleial
/lɔk/
noun
pasmo zakręconych lub wijących się włosów
ble
/ˌlɔkalʲiˈzat͡sʲja/
noun
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt
ubicació
/lɔˈkalnɨ/
adjective
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca
local
/ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva/
noun
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .
locomotora
/ˈlɔ̃mbart/
noun
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;
casa de penyores
/lɔ̃mˈbardʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;
Llombardia
/ˈlɔ̃ndɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;
Londres
/ˈlɔpʲĩŋk/
noun
(geologia, geologiczny) trzecia, najmłodsza epoka permu, trwająca 260,4 – 251 milionów lat temu; późny perm;
Lopingià
/ˈlɔrɛ̃w̃s/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;
laurenci
/lɔt/
noun
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej
vol
/ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;
Lorena
/lɔˈtɛrʲja/
noun
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie
loteria
/ˈlɔtʲi/
noun
(jednostka monetarna) waluta Lesotho;
loti
/ˈlɔtka/
noun
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;
aleró
/lɔtʲˈɲit͡stfɔ/
noun
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;
aviació
/lɔtʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
(lotnictwo, lotniczy) związany z lotnictwem
aeri
/lɔtʲˈɲiskɔ/
noun
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;
aeroport
/ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛt͡s/
noun
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;
portaavions
/lɔˈzãnːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
Lausana
noun
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;
llotja
/lup/
conjunction
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;
o
/ˈlupt͡ʃɨk/
noun
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;
api bord
/ˈlubʲit͡ɕ/
verb
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem
agradar
/luˈt͡sɛrna/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;
alfals
noun
(biochemia, biochemiczny) pigment generujący światło na skutek reakcji chemicznych;
luciferina
/lut/
noun
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem
poble
/ˈludnɔɕt͡ɕ/
noun
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium
població
/ˌludɔˈbujstfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;
genocidi
/ˈludvʲik/
pronoun
imię męskie;
Lluís
pronoun
imię żeńskie, odpowiednik męskiego imienia Ludwik;
Lluïsa
/ˈlut͡sʲci/
adjective
  1. odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
  2. cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka
humà
/ˈlut͡skɔɕt͡ɕ/
noun
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie
humanitat
/ˈlufa/
noun
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;
canó
pronoun
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki;
Louisiana
/luˈkrɛt͡sʲja/
noun
  1. (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory
    pega dolça
  2. (botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;
    regalèssia
/luˈksɛ̃mburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Luxemburg
/ˌluksɛ̃mˈbursʲci/
adjective
  1. odnoszący się do miasta Luksemburg
  2. odnoszący się do państwa Luksemburg
luxemburguès
/ˈluksus/
noun
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;
luxe
noun
(fizyka, fizyczny) emisja światła przez materiał w wyniku procesów innych niż termiczne
luminescència
/lũˈnɛta/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Telescopi
/lũˈnɛta/
noun
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;
ullera
/ˈlupa/
noun
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;
lupa
/ˈlustrɔ/
noun
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;
  1. mirall
  2. espill
/ˌlutɛˈrãɲĩn/
noun
osoba, która wyznaje luteranizm
luterà
/ˌlutɛˈrãɲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;
luteranisme
/ˌlutɛˈrãnka/
noun
kobieta, która wyznaje luteranizm
luterana
adjective
związany z luteranizmem
luterà
/ˈlutɛt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;
luteci
/ˈlutʲɲa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;
Lira
/ˈlutʲɲa/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;
llaüt
/luˈtɔvat͡ɕ/
verb
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem
soldar
/ˈlutɨ/
noun
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
febrer
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;
Lusitània
/ˈluʑnɨ/
adjective
nieprzylegający, swobodny, zapewniający swobodę ruchów (o ubraniach)
fluix
/ˈlvʲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica lwa
lleona
/lvuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;
Lviv
/lʲjɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;
Lió
/lut/
noun
    1. stały stan skupienia wody;
    2. (potocznie, potoczny) lodowisko
    1. gel
    2. glaç
  1. (potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę
    1. gelat
    2. gel
/lɔ̃nt/
noun
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;
terra
/lɔ̃nˈdɔvat͡ɕ/
verb
osiadać na czymś – z powietrza lub wody
aterrar
/lɛ̃ɲd͡ʑˈvʲjɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od lędźwie
lumbar
/lɛ̃ŋk/
noun
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny;
ansietat
/ˈl̥ʲɕɲɔ̃nt͡sɨ/
adjective
taki, który lśni, błyszczy, świeci, bije blaskiem
brillant
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy kierunek polityki wewnętrznej Stanów Zjednoczonych w latach 50. XX wieku charakteryzujący się radykalnym zwalczaniem komunizmu i jego przedstawicieli w państwie;
maccarthisme
/ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
  1. Macedònia
  2. República de Macedònia
/ma.t͡sɛˈdɔ.ɲa puwˈnɔt͡s.na/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;
Macedònia del Nord
/ˌmat͡sɛˈdɔ̃ŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości macedońskiej
macedònia
/ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba narodowości macedońskiej, obywatel lub mieszkaniec Macedonii Północnej;
macedoni
/ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków
macedoni
/ˈmaxat͡ɕ/
verb
szybko, wahadłowo ruszać czymś
agitar
/maˈt͡ɕit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;
  1. matriu
  2. úter
/ˈmat͡ɕɛʃ/
noun
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;
matriu
/ˌmat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃stfɔ/
noun
bycie matką
maternitat
/maˈt͡sɔxa/
noun
żona ojca, ale nie matka;
madrastra
/maˈt͡ʃɛta/
noun
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;
matxet
/ˌmadaˈɡaskar/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
  2. (geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim
Madagascar
/ˌmadaɡaˈskart͡ʃɨk/
noun
obywatel Madagaskaru
malgaix
/ˌmadaɡaˈskarka/
noun
obywatelka Madagaskaru
malgaixa
/ˌmadaɡaˈskarsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Madagaskar
malgaix
/ˈmadrɨt/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;
Madrid
/ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa/
acronym
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;
AIEA
/ˈmafʲja/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce
màfia
/maɡˈdɛburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;
Magdeburg
/maˈɡɛ̃nta/
noun
barwa purpurowa;
magenta
/ˈmaɡrɛp/
pronoun
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;
Magrib
/ˈmaɟja/
noun
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;
màgia
adverb
w sposób magiczny
màgicament
/maˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
  1. związany z magią, dotyczący magii
  2. taki, który ma wyjątkowy, czarujący, dziwny urok
màgic
/ˈmaɡma/
noun
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;
magma
/ˈmaɡnɛs/
noun
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);
imant
noun
(fizyka, fizyczny) dziedzina fizyki badająca zjawiska związane z ruchem przewodzących prąd elektryczny cieczy i gazów w polu elektromagnetycznym;
magnetohidrodinàmica
noun
(biologia, biologiczny) zdolność organizmu do rozpoznawania kierunku pola magnetycznego;
magnetorecepció
/ˌmaɡnɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. (fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
  2. taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym)
magnètic
noun
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;
magnetisme
/ˈmaɡnɛs/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12
magnesi
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;
magnesita
/maɡˈnɔlʲja/
noun
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;
magnòlia
/maˈxɔ̃mɛt/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;
Mahoma
/ˈmaxɔ̃ɲ/
noun
drewno otrzymywane z mahoniowca
caoba
/maj/
noun
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
maig
/ˌmajɛˈrãnɛk/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)
marduix
/ˌmajɛstaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) pełen dostojnej powagi
majestuós
/maˈjɔ̃nɛs/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;
maionesa
pronoun
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;
Mallorca
/mak/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
  2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mak (1.1)
  1. rosella
  2. gallaret
/maˈkarɔ̃n/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;
pasta
/ˈmakaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;
Macau
/maˈcijaʃ/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz
maquillatge
/maˈkrɛla/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;
  1. verat
  2. cavalla
adjective
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią
macroeconòmic
pronoun
(biblijny) imię męskie;
Malaquies
/maˈlaxʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;
malaquita
/maˈlajsʲci/
adjective
dotyczący Malajów (lub Malezji)
malai
/maˈlajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów
malai
/ˌmalakɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;
malacologia
/maˈlarʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;
malària
/maˈlarka/
noun
(sztuka) artystka, która maluje obrazy
pintora
/maˈlarstfɔ/
noun
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);
pintura
/ˈmalaʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Cavallet de Pintor
/ˈmalaʃ/
noun
  1. (sztuka) artysta, który maluje obrazy
  2. (budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku
pintor
/maˈlavʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;
Malawi
/ˌmalaˈvʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Malawi
malawià
/ˌmalaˈvʲijka/
noun
obywatelka Malawi
malawiana
/ˌmalaˈvʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Malawi
malawià
/ˌmalɛˈdʲivɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;
Maldives
/maˈlɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Malàisia
/ˌmalɛˈzɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Malezji
malaisi
/ˌmalɛˈzɨjka/
noun
obywatelka Malezji
malàisia
/ˌmalɛˈzɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Malezja
malaisi
/maˈlɛ̃ɲci/
adjective
(zdrobniale) od: mały
nan
/ˈmalʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;
Mali
/maˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Mali
malià
/maˈlʲijka/
noun
obywatelka Mali
maliana
/maˈlʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Mali
malià
/maˈlʲĩna/
noun
  1. (potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
  2. (botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
  3. (botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej
  1. gerd
  2. gerdera
/ˈmalmɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;
Malmö
/maˈlɔvat͡ɕ/
verb
    1. (technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
    2. (sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie
    pintar
  1. (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) nakładać kolorowe kosmetyki na twarz (np.: szminkę na usta, tusz na rzęsy, cienie na powieki, róż na policzki itp.)
    maquillar
  2. (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) robić sobie makijaż
    maquillar-se
/ˈmalta/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Malta
/malˈtãŋka/
noun
obywatelka Malty
maltesa
/malˈtãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Malty
maltès
/malˈtãj̃sʲci/
adjective
  1. (geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta
  2. (geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta
  1. ma
  2. maltès
/malˈtãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;
  1. maltès
  2. maltés
noun
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;
maltosa
/ˈmãma/
noun
(potocznie, potoczny) matka
mama
/ˈmãmka/
noun
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko
  1. dida
  2. nodrissa
/ˌmãmːɔˈɡrafʲja/
noun
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;
mamografia
/ˈmãmut/
noun
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;
mamut
/ˌmãndaˈrɨ̃nka/
noun
  1. (spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce
  2. (botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;
mandarina
/ˈmãndat/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;
multa
/ˌmãndɔˈlʲĩna/
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;
  2. (potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ręczna szatkownica do warzyw
mandolina
/mãn͇ˈd͡ʒurʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;
Manxúria
/ˈmãŋɡa/
noun
japoński komiks;
manga
/ˈmãŋɡãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;
manganès
/ˈmãŋɡɔ/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
  2. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)
mango
/mãˈɲifɛst/
noun
  1. (urzędowy) wykaz ładunku
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odezwa władz skierowana do narodu
manifest
/mãˈɲila/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;
Manila
/ˌmãɲipuˈlat͡sʲja/
noun
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje
manipulació
/ˌmãɲiˈtɔba/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Manitoba
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
Mannheim
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkohol cukrowy występujący w roślinach;
mannitol
/mãˈnɔ̃mɛtr̥/
noun
przyrząd do mierzenia ciśnienia;
manòmetre
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);
Màntua
noun
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) rodzaj welonu lub szala zarzucanego na głowę i ramiona, wykonana z koronki lub cienkiego jedwabiu, noszonego tradycyjnie przez kobiety w Hiszpanii;
mantellina
/mãˈnuskrɨpt/
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;
manuscrit
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;
maoisme
/ˈmapa/
noun
  1. arkusz papieru, rulon z mapą (1.1)
    mapa
  2. graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;
    1. mapa
    2. plànol
/ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲit͡ʃna/
noun
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni;
mapa topogràfic
/maˈratɔ̃n/
noun
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m;
marató
/marˈt͡sɛpãn/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób z marcepanu (1.1)
massapà
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;
Marques
/ˈmarxɛf/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) warzywo z korzenia marchwi zwyczajnej
    pastanaga
  2. (botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;
    1. pastanaga
    2. carlota
/ˈmarʲt͡ɕĩn/
pronoun
imię męskie;
Martí
/ˈmarɛk/
pronoun
imię męskie;
Marc
/ˌmarɡaˈrɨ̃na/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;
margarina
/ˈmarʲɟɛl/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;
marga
noun
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;
marge
/ˈmarʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Maria
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą;
Maribor
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego;
Maritsa
/ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna/
noun
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;
marihuana
/ˌmarʲjɔˈlɔɟja/
noun
(teologia, teologiczny) dział teologii dogmatycznej, nauka o Maryi, Matce Jezusa Chrystusa;
mariologia
/ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;
titella
/ˈmarʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Màrius
/ˈmarka/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) średniowieczna jednostka wagowo-pieniężna używana w krajach germańskich;
    marc
  2. (dawniej, dawny) (jednostka monetarna) pieniądz, waluta dawniej używana w Niemczech i niektórych innych krajach;
    marc alemany
noun
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;
marquès
/marʲˈciza/
noun
(architektura, architektoniczny) daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.
vela
/ˈmarʲcɕism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;
marxisme
/marˈlɛ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Marlena
/ˌmarmɔˈlada/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;
melmelada
/ˈmarmur/
noun
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;
marbre
/marˈnɔvat͡ɕ/
verb
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści
  1. malbaratar
  2. desaprofitar
/ˌmarɔˈkãŋka/
noun
obywatelka Maroka
marroquina
/ˌmarɔˈkãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Maroka
marroquí
/ˌmarɔˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Maroka
marroquí
/maˈrɔkɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;
Marroc
/marˈːakɛʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;
Marràqueix
/mars/
pronoun
  1. (mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
  2. (astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;
Mart
/marˈsʲjä̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Marsa, związany z Marsem
marcià
/marˈsɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;
Marsella
/ˈmarta/
pronoun
imię żeńskie;
Marta
/ˈmartfa naˈtura/
noun
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.;
natura morta
noun
(medycyna, medyczny) miejscowe obumarcie tkanek;
necrosi
/ˈmartfɨ/
adjective
taki, który umarł
mort
pronoun
imię żeńskie;
Martina
/ˌmartɨ̃ˈɲika/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach
Martinica
/maˈrɨja/
pronoun
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;
Maria
/ˌmarɨ̃ˈnarka/
noun
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie
marina
/maˈrɨ̃naʃ/
noun
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;
  1. marí
  2. mariner
/ˈmaʒɛt͡s/
noun
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
març
/maˈʒɛ̃ɲɛ ˈsɛ̃nːɛ/
noun
to, co się śni w czasie snu;
somni
/marzˈnɔ̃nt͡sɨ ˈdɛʃt͡ʃ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;
pluja gelant
/ˈmaʒɨt͡ɕ/
verb
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło
somiar
noun
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk;
marge
/ˈmasa/
noun
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;
massa
noun
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;
massa atòmica
/ˈmasa krɨˈtɨt͡ʃna/
noun
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa
massa crítica
noun
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;
massa molar
/ˈmasa pɛrˈwɔva/
noun
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;
nacre
/maˈsakra/
noun
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;
massacre
/ˈmasaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;
massatge
/ˈmaska/
noun
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;
  1. carota
  2. careta
/ˈmaskat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Omanu;
Masqat
/maˈskɔ̃nur/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;
fraret
/maˈsɔxʲism̥/
noun
  1. (psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
  2. przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;
masoquisme
/ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;
mastectomia
/ˈmastrɨxt/
noun
(geologia, geologiczny) najmłodszy wiek późnej kredy, trwający 70,6 – 65,5 milionów lat temu;
Maastrichtià
/ˌmasturˈbat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm
masturbació
/maʃt/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;
    pal
  2. (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
    1. pal
    2. arbre
/maˈʃɨ̃na/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy
màquina
/maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;
màquina d'escriure
/maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨt͡ɕa/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;
màquina de cosir
/ˈmaswɔ/
noun
  1. (spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
  2. (spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych
mantega
/ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;
mantega de cacauet
adverb
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki
matemàticament
/ˌmatɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z matematyką
matemàtic
/ˌmatɛ̃ˈmatɨk/
noun
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;
matemàtic
/ˌmatɛ̃ˈmatɨka/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;
  1. matemàtica
  2. matemàtiques
/maˈtɛrat͡s/
noun
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;
  1. matalàs
  2. matalaf
/maˈtɛrʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;
matèria
/ˌmatɛrʲˈjalʲism̥/
noun
kierowanie się w życiu względami materialnymi
materialisme
/maˈtɛrʲjaw/
noun
  1. to, z czego są wytwarzane przedmioty
  2. zbiór wiadomości z jakiegoś zakresu, na jakiś temat
material
/maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ/
noun
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;
explosiu
/maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Mateu
/ˈmatka/
noun
  1. rodzic płci żeńskiej;
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
  3. (zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo
mare
/ˈmatka ˈxʃɛstna/
noun
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną
padrina
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków;
matlockita
/ˌmatrʲjarˈxalnɨ/
adjective
dotyczący matriarchatu
matriarcal
/maˈtrʲjarxat/
noun
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;
matriarcat
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków;
maucherita
/ˌmawrɛˈtãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;
Mauritània
/ˌmawrɛˈtãŋka/
noun
obywatelka Mauretanii
mauritana
/ˌmawrɛˈtãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Mauretanii
maurità
/ˌmawrɛˈtãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Mauretanii, państwa w Afryce
maurità
/mawˈrʲitʲjus/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
Maurici
/ˌmawrɨˈtɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Mauritius
mauricià
/ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;
mausoleu
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie;
Mazar-e Xarif
/maˈzɔfʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;
Masòvia
/ˈmawa ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;
Óssa Menor
/ˌmawɡɔˈʒata/
pronoun
imię żeńskie;
Margarida
/ˈmawɔ/
indefiniteCardinalNumeral
niewielka ilość czegoś lub kogoś
poc
/ˌmawɔˈpɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;
Petita Polònia
noun
(medycyna, medyczny) zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej prawidłowych wartości
trombocitopènia
noun
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała;
oligohidramni
/ˈmawpa/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;
  1. mico
  2. simi
/ˈmawɨ/
adjective
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
  1. xic
  2. poc
  3. petit
/ˈmawɨ ˈlɛf/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Lleó Menor
/ˈmawɨ ˈpalɛt͡s/
noun
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi
  1. dit petit
  2. menovell
/ˈmawɨ ˈpʲjɛs/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;
Ca Menor
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na terenie Iranu i Iraku, lewy dopływ Tygrysu;
Zab Inferior
/mawˈʒɛ̃j̃stfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;
matrimoni
/mawˈʒɔ̃nɛk/
noun
  1. mąż lub żona (czyiś)
  2. mąż (czyjś)
cònjuge
/mawˈʒɔ̃nka/
noun
(podniośle) cudza żona
cònjuge
noun
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia;
  1. aurícula
  2. pavelló
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu masłowego;
butirat
/maɕˈlãnka/
noun
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;
sèrum de mantega
/maɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;
pomada
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia;
Mtskheta
/ˈmɛbɛl/
noun
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;
moble
/mɛx/
noun
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach
molsa
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;
mecanicisme
/mɛˈxãɲika/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;
  2. (fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.
  3. (technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów
  4. sposób działania mechanizmu
mecànica
noun
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;
mecànica quàntica
/mɛˈxãɲism̥/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
  2. (książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań
mecanisme
/ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika/
noun
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;
mecatrònica
/mɛt͡ʃ/
noun
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy
  1. partit
  2. matx
/ˈmɛt͡ʃɛt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;
mesquita
/ˈmɛdal/
noun
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;
medalla
/mɛˈdʲjãna/
noun
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);
mediana
/mɛˈdʲjɔlãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;
Milà
/ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci/
adjective
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu
milanès
pronoun
(mitologia grecka) jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;
Medusa
/mɛˈduza/
noun
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę wodne o parasolowatym ciele unoszonym przez toń;
  1. medusa
  2. borm
/ˌmɛdɨˈt͡sɨ̃na/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;
medicina
adverb
w sposób dotyczący medycyny, za pomocą medycyny
mèdicament
/mɛˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z medycyną, dotyczący medycyny
mèdic
/ˌmɛdɨˈtat͡sʲja/
noun
  1. w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie;
  2. pogrążanie się w myślach
meditació
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;
Mingrèlia
/ˈmajtnɛr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;
meitneri
/mɛˈjɔza/
noun
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;
meiosi
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej;
La Meca
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;
Mecklemburg-Pomerània Occidental
/ˈmɛksɨk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Mèxic
/ˌmɛksɨˈkãɲĩn/
noun
obywatel Meksyku
mexicà
/ˌmɛksɨˈkãnka/
noun
obywatelka Meksyku
mexicana
/ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Meksyk
mexicà
/ˌmɛlãnˈxɔlʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia
  1. malenconia
  2. melancolia
/ˌmɛlãˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;
Melanèsia
noun
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę
melanòcit
/mɛˈlasa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;
melassa
/ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;
melatonina
/ˈmɛlxʲjɔr/
pronoun
imię męskie;
Melcior
pronoun
(biblijny) imię męskie;
Melquisedec
/mɛˈlʲisa/
noun
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;
melissa
/mɛˈlɔdʲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;
melodia
adjective
dotyczący melodramatu
melodramàtic
adjective
o przyjemnym brzmieniu
melòdic
/ˈmɛlɔ̃n/
noun
  1. (spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
  2. (botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
meló
/mɛ̃mˈbrãna/
noun
(technologia, technika, techniczny) cienka elastyczna przegroda między dwoma ośrodkami
membrana
/mɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech;
Main
/mɛ̃nˈdɛlɛf/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;
mendelevi
noun
(fizyka, fizyczny) wygięcie powierzchni cieczy przy ściance naczynia powstałe na skutek działania sił napięcia powierzchniowego;
menisc
noun
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;
seca
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja o silnym, charakterystycznym zapachu, występująca w olejku miętowym;
mentol
noun
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji
  1. menú
  2. carta
/mɛrˈkurɨ/
pronoun
  1. (mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
  2. (astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;
Mercuri
/mɛˈrɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;
merònim
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;
meritocràcia
/ˌmɛskaˈlʲĩna/
noun
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;
mescalina
/ˌmɛtaˈbɔlʲism̥/
noun
  1. (biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;
  2. (architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;
metabolisme
/ˌmɛtafʲiˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków
metafísic
noun
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu
metafísica
/ˌmɛtaˈfɔra/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;
metàfora
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język służący do opisu innego języka
metallenguatge
noun
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”
metacognició
/ˈmɛtal/
noun
  1. (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
  2. (heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
metall
adjective
  1. (chemia, chemiczny) o cechach metalu lub zawierający w składzie metal
  2. podobny do metalu
metàl·lic
noun
nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;
metal·lúrgia
adjective
związany z metalurgią
metal·lúrgic
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;
metamfetamina
adjective
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku
metamòrfic
/ˌmɛtãmɔrˈfɔza/
noun
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną
metamorfosi
/ˈmɛtãn/
noun
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;
metà
/mɛˈtãnɔl/
noun
(chemia, chemiczny) najprostszy związek z grupy alkoholi, bezbarwna, łatwopalna ciecz;
metanol
noun
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego
metàstasi
noun
(spożywczy) rodzaj regionalnej greckiej wódki będącej mieszaniną destylatu i muskatu, w których maceruje się zioła;
metaxà
noun
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz
metempsicosi
/mɛˈtɛɔr/
noun
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);
meteor
/ˌmɛtɛɔˈrɔ<sup>j</sup>it/
noun
(astronomia, astronomiczny) okruch skalny mniejszy od planetoidy, poruszający się po orbicie;
meteoroide
/ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja/
noun
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;
meteorologia
/ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii
meteorològic
/ˌmɛtɛˈɔrɨt/
noun
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;
meteorit
/mɛˈtɔda/
noun
  1. sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu
  2. (informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy
mètode
/ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja/
noun
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;
metodologia
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;
metonímia
/mɛtr̥/
noun
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;
metre
/ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ/
noun
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;
metre quadrat
noun
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;
metre cúbic
/ˈmɛtrɔ/
noun
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska
metro
/ˌmɛtrɔˈlɔɟja/
noun
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;
metrologia
/mɛˈtrɔ̃nɔ̃m/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;
metrònom
/ˌmɛtrɔˈpɔlʲja/
noun
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) bardzo duże, główne miasto kraju lub regionu
  1. metròpoli
  2. metròpolis
noun
(chemia, chemiczny) wywodząca się z metanu grupa alkilowa o wzorze −CH3
metil
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;
metilfenidat
noun
(chemia, chemiczny) (toksykologia) kation, wysoko toksyczny związek chemiczny rtęci z grupy związków rtęcioorganicznych;
metilmercuri
/ˈmɛva/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;
  1. gavina
  2. gavià
noun
(spożywczy) narodowa wódka meksykańska o słomkowym kolorze wytwarzana z bulw agawy;
mescal
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (archeologia, archeologiczny) (antropologia, antropologiczny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;
Mesoamèrica
/ˌmɛzɔarˈxa<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) nazwa jednego z okresów geologicznych
Mesoarqueà
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka subatomowa złożona z pary kwark–antykwark; hadron o spinie całkowitym, uczestniczący w oddziaływaniach silnych;
mesó
/ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;
Mesopotàmia
/ˌmɛzɔˈsfɛra/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą;
mesosfera
/ˌmɛzɔˈzɔ<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) jedna z er geologicznych;
Mesozoic
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;
mezuzà
/mɡwa/
noun
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;
  1. boira
  2. broma
/mɡwaˈvʲit͡sa/
noun
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;
nebulosa
/maˈjãmʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;
Miami
/mʲjãˈnɔvʲɲik/
noun
  1. (matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
    denominador
  2. (językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;
    nominatiu
/mʲjaˈstɛ̃ɲja/
noun
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;
miastènia
/ˈmʲjastɔ/
noun
    1. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
    2. (potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)
    ciutat
  1. (administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
    1. ciutat
    2. poble
noun
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami
poble fantasma
/mʲjaw/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota
  1. mèu
  2. meu
/ˈmʲjawt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos
miolar
/mʲjaʒˈd͡ʒɨt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;
aterosclerosi
/mʲiˈt͡sɛla/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;
micel·la
/ˈmʲixaw/
pronoun
imię męskie;
  1. Miquel
  2. Miguel
/ˈmʲi<sup>j</sup>t͡ʃʲiɡɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;
Michigan
/mʲjɛx/
noun
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach
manxa
/mʲjɛt͡ʃ/
noun
(wojskowość, wojskowy) obosieczna broń z długim, prostym ostrzem;
espasa
/mʲjɛt͡ʃ‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ/
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;
  1. espasa de llum
  2. sabre làser
/mʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;
coure
/ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ/
noun
    1. wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś
    2. miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
    lloc
  1. (sport, sportowy) ranga, pozycja
    1. lloc
    2. indret
  2. obszar lub punkt w przestrzeni
    1. lloc
    2. indret
    3. espai
/ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda/
noun
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;
llegenda urbana
/ˈmʲjɛ̇jsʲci/
adjective
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)
urbà
/mʲjɛˈlʲizna/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;
  1. banc de sorra
  2. baix
/ˈmʲjɛrnɨ/
adjective
kiepski, marny
mediocre
/ˈmʲjɛʒɨt͡ɕ/
verb
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar
mesurar
/ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s/
noun
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;
mes
/ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s mʲjɔˈdɔvɨ/
noun
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje
lluna de mel
verb
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę
menstruar
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji
menstrual
/ˌmʲjɛʃãˈɲĩna/
noun
dwie lub więcej substancji, zmieszanych ze sobą
barreja
/ˈmʲjɛʃat͡ɕ/
verb
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)
mesclar
/mʲjɛˈʃkãɲɛ/
noun
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;
pis
/mʲjɛˈʃkãɲɛt͡s/
noun
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)
habitant
/ˈmʲjɛʃkat͡ɕ/
verb
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem
viure
/mʲjɛ̇t͡ɕ/
verb
  1. być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
  2. dysponować środkami na wykonanie czegoś
  3. czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika
  4. czuć coś
  5. dążyć do oddania czegoś komuś
tenir
/ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈjäja/
verb
(pospolicie) być twardym, silnym, odważnym, śmiałym, wytrzymałym; posiadać cechy uważane za typowo męskie
tenir pebrots
/ˈmʲjɛ̇t͡ɕ naˈd͡ʑɛ̇jɛ/
verb
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że
esperar
/ˈmʲiɡdaw/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;
  2. (zobacz) migdałowiec
  3. (anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek
ametlla
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku
ametller
/ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf/
noun
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca;
fibril·lació auricular
/mʲiˈɡrat͡sʲja/
noun
zjawisko przemieszczania się – ludzi, zwierząt, czasem przedmiotów lub idei
migració
/mʲiˈɡrɛ̃na/
noun
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;
migranya
noun
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego;
micotoxina
/mʲiˈkɔwaj/
pronoun
imię męskie;
Nicolau
/ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;
microbiologia
/mʲiˈkrɔfɔ̃n/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;
micròfon
noun
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;
micròmetre
/ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
  2. (geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;
Micronèsia
/ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem
microorganisme
/mʲiˈkrɔskɔp/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Microscopi
/mʲiˈkrɔskɔp/
noun
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;
microscopi
noun
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym
microscopi electrònic
/ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ/
adjective
bardzo mały, w skali mikro
microscòpic
/ˈmʲila/
noun
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;
milla
/mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
nieodzywanie się, niemówienie
silenci
/mʲiˈlɛ̃ɲũm/
noun
okres tysiąca lat
mil·lenni
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;
Milet
/ˈmʲilʲjart/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 000 = 109;
  1. mil milió
  2. miliard
/mʲiˈlʲit͡sʲja/
noun
  1. (administracja) w niektórych państwach (również w PRL) nazwa policji
  2. (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) terytorialne oddziały złożone ze zbrojnych i przeszkolonych obywateli, powoływane na czas wojny
milícia
/mʲiˈlʲiɡrãm/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa jednej tysięcznej grama
mil·ligram
/mʲiˈlʲĩmɛtr̥/
noun
tysięczna część metra;
mil·límetre
adjective
taki, który ma wielkość jednego milimetra
mil·limètric
/ˈmʲilʲjɔ̃n/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;
milió
/mʲiˈlʲjɔ̃nɛr/
noun
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony
milionari
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne;
militarisme
noun
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek niklu;
millerita
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało
  1. encara que
  2. malgrat que
/mʲĩˈnarɛt/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;
minaret
adjective
nie będący organicznym
mineral
/ˌmʲĩnɛˈralɔk/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) specjalista zajmujący się mineralogią
mineralogista
/ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja/
noun
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;
mineralogia
adjective
dotyczący mineralogii
mineralògic
noun
(mineralogia, mineralogiczny) specjalistka zajmująca się mineralogią
mineralogista
/mʲĩˈnɛraw/
noun
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;
mineral
/ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista/
noun
zwolennik minimalizmu
minimalista
/ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ/
adjective
(książkowy) bardzo mały, ograniczony lub zbliżony do minimum
mínim
/ˈmʲĩɲĩmũm/
noun
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość
mínim
/mʲĩˈɲistɛr/
noun
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;
  1. ministre
  2. ministra
/ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ/
noun
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;
ministeri
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;
Menorca
/mʲĩˈnuta/
noun
  1. (jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
  2. (matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
  3. odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)
minut
noun
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, podobne do węgorza zwierzę z nadgromady bezżuchwowców, o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;
  1. llampresa
  2. llamprea
/ˈmʲjɔt͡sɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) pierwsza (starsza) epoka neogenu;
Miocè
/ˈmʲjɔtwa/
noun
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;
  1. escombra
  2. granera
noun
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka;
miosi
/ˈmʲirːa/
noun
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;
mirra
/mʲirt/
noun
(botanika, botaniczny) Myrtus L., rodzaj roślin krzewiastych z rodziny mirtowatych;
  1. murta
  2. murtra
/ˈmʲisa/
noun
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia
bol
/ˈmʲisʲja/
noun
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania
missió
/ˌmʲisʲiˈsʲipʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stan w południowej części Stanów Zjednoczonych;
Mississipí
/mʲiˈstɨt͡sɨsm̥/
noun
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;
misticisme
/mʲit/
noun
  1. (potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego
    mite
  2. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;
    1. mite
    2. mites
noun
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;
mitocondri
/ˌmʲitɔˈlɔɟja/
noun
  1. funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
  2. nauka zajmująca się mitami
mitologia
noun
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;
mitosi
/ˈmʲitra/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;
mitra
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kult solarnego boga Mitry
mitraisme
noun
(książkowy) ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość
misantrop
/ˌmʲizãnˈtrɔpʲja/
noun
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;
misantropia
adjective
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom
misantròpic
/ˌmʲizɔˈɟĩɲja/
noun
patologiczne, silne uprzedzenie do kobiet;
misogínia
/mʲjut/
noun
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;
mel
/ˈmʲjut ˈpʲitnɨ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;
aiguamel
/ˈmʲjɛ̃n͇t͡ʃak/
noun
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;
mol·lusc
/ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ/
adjective
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów
internacional
/ˌmʲjɛ̃nd͡zɨplãnɛˈtarnɨ/
adjective
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami
interplanetari
/ˈmʲjɛ̃ŋʲci/
adjective
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem
  1. tou
  2. suau
noun
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;
sarcoma
/ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;
múscul
noun
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej;
  1. múscul piramidal de la pelvis
  2. múscul piriforme
/ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ sɛrˈt͡sɔvɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) główna warstwa mięśniowa serca;
miocardi
noun
(anatomia, anatomiczny) mięsień tylnej grupy mięśni ramienia, znajdujący się pomiędzy łopatką i kością ramienną a kością łokciową;
múscul tríceps braquial
/ˈmʲjɛ̃w̃sɔ/
noun
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;
carn
/ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ/
noun
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie
carn de canó
/ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ/
adjective
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem
  1. carnisser
  2. carnívor
/ˈmʲjɛ̃nta/
noun
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;
menta
/ˈmʲjɛ̃ntus/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;
lota
/mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ/
adjective
dotyczący mięśni
muscular
/ˌmʲiwɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ/
noun
okazywane współczucie, dobroć lub litość
misericòrdia
/ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ/
adjective
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym
misericordiós
/ˈmʲiwɔɕt͡ɕ/
noun
  1. uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
  2. osoba, którą się kocha
  3. przedmioty, czynności, które sprawiają przyjemność
  4. silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym
amor
/ˈmʲiwɨ/
adjective
wywołujący przyjemne uczucie
  1. amable
  2. agradable
  3. simpàtic
/ˈmlɛt͡ʃãn/
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu mlekowego
lactat
/ˈmlɛt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka
  1. lacti
  2. lletós
/ˈmlɛkɔ/
noun
  1. (spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm
  2. (biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;
llet
/ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ/
noun
(spożywczy) tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi;
llet de soia
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mleko, z którego usunięto niemal całą wodę w procesie suszenia, pozostawiając suchy proszek
llet en pols
/mʲɲix/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich
monjo
/ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕt͡ɕ/
noun
  1. mniejsza część jakiejś całości
  2. (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.
minoria
/mnɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem
multiplicació
/ˌmɔbʲilʲiˈzat͡sʲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej
mobilització
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków
mobilitat
/ˈmɔt͡snɔ/
adverb
w sposób mocny
fortament
/mɔt͡ʃ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;
orina
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego
urat
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, diamid kwasu węglowego;
urea
noun
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;
urèter
/ˈmɔda/
noun
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa
moda
/ˈmɔdɛl/
noun
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody
model
/ˈmɔdɛ̃m/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;
mòdem
/mɔˈdɛ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;
Mòdena
/mɔˈdlʲiʃka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;
  1. mantodeu
  2. pregamans
/mɔˈdlʲitfa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;
oració
/ˈmɔdlʲit͡ɕ‿ɕɛ/
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś
  1. pregar
  2. orar
/ˈmɔḍʒɛf/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;
làrix
noun
(książkowy) zmiana
alteració
/mɔˈɡũnt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;
Magúncia
/ˈmɔjʒɛʃ/
pronoun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
  2. imię męskie;
Moisès
/ˈmɔkrɨ/
adjective
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą
  1. mullat
  2. moll
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Oki;
Mokxa
/mɔl/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;
mol
adjective
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś
molecular
/ˌmɔlɛˈkuwa/
noun
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;
molècula
/mɔˈlʲibdɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;
  1. molibdè
  2. molibdèn
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;
molibdenita
/ˈmɔ̃mɛ̃nt/
noun
krótki odcinek czasu
moment
/mɔ̃ˈnaxʲjũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;
Munic
/ˌmɔ̃naˈcijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Monako
monegasc
/ˌmɔ̃naˈcijka/
noun
obywatelka Monako
monegasca
/ˌmɔ̃naˈcijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Monako
monegasc
/mɔ̃ˈnakɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;
Mònaco
/mɔ̃ˈnarxa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;
monarca
/mɔ̃ˈnarxʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;
monarquia
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, którego ustrojem jest monarchia konstytucyjna (1.1)
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę ograniczaną przez konstytucję lub jest jedynie symboliczną głową państwa
monarquia constitucional
/ˌmɔ̃narˈxʲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu
monàrquic
/mɔ̃ˈnɛta/
noun
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;
moneda
/mɔ̃ŋˈɡɔlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;
Mongòlia
/mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci/
adjective
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów
mongol
/mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;
mongol
/ˈmɔ̃ŋɡɔw/
noun
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej
mongol
/mɔ̃ŋˈɡɔwka/
noun
kobieta narodowości mongolskiej, obywatelka Mongolii
mongola
/mɔ̃ˈɲika/
pronoun
imię żeńskie;
  1. Mònica
  2. Mónica
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: jeden, pojedynczy
mono-
/mɔ̃ˈnɔt͡sɨkl̥/
noun
rower z jednym kołem
monocicle
/mɔ̃ˈnɔdʲja/
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem
monodia
/ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥/
noun
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;
monofisisme
/ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) życie w związku małżeńskim z tylko jednym partnerem
monogàmia
/ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;
monografia
/ˌmɔ̃nɔkulˈtura/
noun
system wieloletniego uprawiania tego samego gatunku roślin na określonym gruncie;
monoconreu
/mɔ̃ˈnɔlɔk/
noun
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym
monòleg
/mɔ̃ˈnɔpɔl/
noun
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;
monopoli
noun
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;
monosacàrid
/ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom
monoteista
/ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;
monoteisme
noun
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;
monotelisme
adjective
(biologia, biologiczny) (systematyka) związany z monotypem, dotyczący monotypu
monotípic
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej
  1. custòdia
  2. ostensori
/ˈmɔ̃w̃sũn/
noun
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;
monsó
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania;
Montpeller
/mɔ̃nˈtrɛal/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;
Mont-real
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) masyw górski w Katalonii;
  2. klasztor benedyktynów w masywie górskim Montserrat (1.1) w Katalonii;
  3. (geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;
Montserrat
/mɔˈralnɔɕt͡ɕ/
noun
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;
moralitat
/mɔˈralnɨ/
adjective
  1. postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością
  2. dotyczący moralności, opisujący moralność
moral
/mɔˈravɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;
Moràvia
/mɔrˈdɛrt͡sa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo
  1. assassí
  2. matador
/mɔrˈdɛrstfɔ/
noun
przestępstwo polegające na celowym odebraniu komuś życia
homicidi
/mɔrˈdɔvat͡ɕ/
verb
pozbawiać życia umyślnie, często z wcześniejszym zamiarem
assassinar
/mɔˈrɛla/
noun
  1. (spożywczy) owoce tego drzewa
  2. (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;
  1. albercoc
  2. albercoquer
/ˈmɔrfɛ̃m/
noun
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;
morfema
/mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;
Morfeu
/mɔrˈfʲĩna/
noun
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;
morfina
/ˌmɔrfɔˈlɔɟja/
noun
  1. (biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;
  2. (językoznawstwo, językoznawczy) dział gramatyki dotyczący budowy wyrazów;
morfologia
adjective
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii
morfològic
/mɔˈrɔʃka/
noun
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;
móra vermella
/mɔrs/
noun
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;
morsa
/ˈmɔrsʲci/
adjective
związany z morzem, dotyczący morza
marí
/ˈmɔrʃt͡ʃuk/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;
lluç
noun
  1. (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;
    morera
    1. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju morwa (1.1)
    2. (spożywczy) jadalny owoc morwy (1.2)
    1. morera
    2. móra
/ˈmɔ.ʒɛ/
noun
  1. (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
  2. (przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś
mar
/ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;
mar Adriàtica
/ˈmɔʒɛ bawˈtɨt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;
mar Bàltica
/ˈmɔʒɛ ˈt͡ʃarnɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;
mar Negra
/ˈmɔʒɛ t͡ʃɛrˈvɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką a Półwyspem Arabskim;
  1. mar Roig
  2. mar Roja
/ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;
Mar Egea
/ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;
mar Jònica
/ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;
mar Carib
pronoun
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;
mar de Màrmara
/ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;
Mar Morta
/ˈmɔʒɛ puwˈnɔt͡snɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;
  1. mar del Nord
  2. Mar del Nord
/ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;
mar Tirrena
/ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;
Mar Mediterrània
/ˈmɔrʲɕfʲĩn/
noun
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;
marsopa
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;
marsopa comuna
/ˈmɔɕɔ̃nt͡s/
noun
stop miedzi z cynkiem;
llautó
/mɔˈsʲcɛfsʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy
moscovita
noun
(geologia, geologiczny) drugi wiek pensylwanu (młodszy karbon), trwający od 311,7 ± 1,1 do 306,5 ± 1,0 mln lat temu;
Moscovià
/ˈmɔskfa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;
Moscou
/mɔst/
noun
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;
pont
noun
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;
pont basculant
/ˈmɔstar/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:
Mostar
/ˈmɔstɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;
estern
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem;
Mossul
/mɔʃt͡ʃ/
noun
  1. (spożywczy) półprodukt ze świeżo wyciśniętego soku z owoców lub warzyw
  2. (spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu
most
/ˈmɔʃna/
noun
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;
escrot
/mɔˈtɔt͡sɨkl̥/
noun
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;
motocicleta
/ˌmɔtɔˈrɔvɛr/
noun
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;
ciclomotor
/mɔˈtɨka/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;
aixada
/ˈmɔtɨl/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;
  1. papallona
  2. babaiana
/ˈmɔtɨf/
noun
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania
motiu
/ˌmɔtɨˈvat͡sʲja/
noun
  1. coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzasadnienie czyichś działań lub decyzji
motivació
pronoun
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;
Everest
noun
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;
expressió corporal
/ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m/
proverb
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć
parlar és argent, el silenci és or
noun
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie
mauveïna
/ˈmɔza/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;
Mosa
/mɔˈzajka/
noun
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;
mosaic
/ˌmɔzãmˈbʲit͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Mozambik, związany z Mozambikiem
moçambiquès
/ˌmɔzãmˈbʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Mozambiku
moçambiquès
/ˌmɔzãmˈbʲijka/
noun
obywatelka Mozambiku
moçambiquesa
/mɔˈzãmbʲik/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Moçambic
/mɔwˈdavʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;
Moldàvia
/ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn/
noun
obywatel Mołdawii
moldau
/ˌmɔwdaˈvʲjãŋka/
noun
obywatelka Mołdawii
moldava
/mɔwˈdafsʲci/
adjective
odnoszący się do Mołdawii
moldau
/mɔwˈdafsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mołdawii
moldau
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi mający swe źródła na wzgórzach Wałdaj w obwodzie twerskim;
Mologa
/ˈmɔʑd͡ʑɛʃ/
noun
  1. (wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;
morter
/ˈmɔʒɛ/
particle
  1. …nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
  2. …stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby
potser
/mɔʒˈlʲivʲjɛ/
adverb
w miarę możliwości; tak jak tylko się da; jak to tylko możliwe
possiblement
/mɔʒˈlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)
possibilitat
/mɔʒˈlʲivɨ/
adjective
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić
possible
/mrɔˈvʲiskɔ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;
formiguer
/ˈmrut͡ʃɛt͡ɕ/
verb
zazwyczaj o kocie: wydawać cichy, niski, przeciągły dźwięk
xiuxiuejar
/ˈmrufka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae
formiga
/mrufˈkɔjat/
noun
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;
ós formiguer
/mrufˈkɔvɨ/
adjective
  1. taki jak u mrówki lub mrówek
  2. (chemia, chemiczny) będący pochodną kwasu mrówkowego
fòrmic
/mrus/
noun
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;
fred
/m̥ʃa/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;
missa
/ˈm̥ʃɨt͡sa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach;
pugó
/ˈmuxa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Mosca
/ˈmu.xa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;
mosca
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;
mufló
/ˈmuɡɔl/
noun
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;
muggle
/ˈmũmʲja/
noun
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;
mòmia
/ˈmũndur/
noun
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;
uniforme
/mur/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) murowane ogrodzenie, zwykle kamienne
  2. (budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku
mur
/ˈmuraʃ/
noun
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów
paleta
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii
  2. (geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, nad Segurą;
Múrcia
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;
morena
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką;
Múrom
/ˈmuɕɛ̇t͡ɕ/
modal
być zobowiązanym do zrobienia czegoś
  1. haver de
  2. deure
/muˈskɔvʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;
moscovita
/ˈmuʃʲcɛt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,
mosquet
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;
mosqueter
/muˈʃtarda/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;
mostassa
/muˈtat͡sʲja/
noun
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;
mutació
noun
(genetyka) czynnik zdolny do wywołania mutacji w żywym organizmie;
mutagen
/ˈmuza/
noun
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;
musa
/muˈzɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
  1. (turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
  2. (turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;
museu
/ˌmuzuwˈmãj̃sʲci/
adjective
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów
musulmà
/muˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką
musical
/ˈmuzɨk/
noun
osoba, która zajmuje się muzyką;
músic
/ˈmuzɨka/
noun
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
música
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;
musicologia
/muw/
noun
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;
  1. mul
  2. matxo
/ˈmuɕlʲĩn/
noun
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;
mussolina
/mɨ/
personalPronoun
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca
nosaltres
/ˈmɨdwɔ/
noun
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania
sabó
/ˌmɨkɔˈlɔɟja/
noun
(mykologia, mykologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;
micologia
/ˌmɨɕiˈkrulʲik/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny;
reietó
/mɨʃ/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
  2. (informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;
  3. (zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych
ratolí
/mɨt͡ɕ/
verb
  1. czyścić coś za pomocą wody
    1. rentar
    2. netejar
  2. czyścić siebie samego za pomocą wody
    rentar-se
/mɨɕl̥/
noun
  1. efekt pracy umysłu
  2. zbiór powiązanych idei
pensament
/ˈmɨɕlɛt͡ɕ/
verb
  1. kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu
  2. mieć zdanie
pensar
noun
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość
pensador
/mɨɕˈlʲivɨ/
noun
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta
caçador
/mut͡s/
modal
  1. być w stanie coś wykonać, zrobić
  2. mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
  3. mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się
poder
/muj/
pronoun
1. (osoba) lp
meu
/ˈmuvʲit͡ɕ/
verb
  1. (przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie
    1. dir
    2. voler dir
    1. posługiwać się jakimś językiem
    2. rozmawiać
    parlar
  2. używać mowy
    1. parlar
    2. dir
/musk/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;
cervell
noun
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;
cerebel
/ˈmɔ̃ndrɔɕt͡ɕ/
noun
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem
saviesa
/ˈmɔ̃ŋka/
noun
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;
farina
/mɔ̃w̃ʃ/
noun
mężczyzna będący w małżeństwie
  1. marit
  2. espòs
  3. home
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;
màrtir
/ˈmɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
  1. nużyć
    cansar
  2. dokuczać
    1. emprenyar
    2. molestar
  3. zadawać męki, dręczyć
    1. turmentar
    2. torturar
/ˈmɛ̃w̃sʲci/
adjective
  1. dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny
  2. (gramatyka) (zobacz) rodzaj męski
  3. odważny, śmiały, zachowujący się w sposób właściwy mężczyznom
masculí
/ˈmɛ̃w̃skɔɕt͡ɕ/
noun
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;
masculinitat
/mɛ̃w̃ʃˈt͡ʃɨzna/
noun
dorosły człowiek płci męskiej;
  1. home
  2. baró
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;
Joves Turc
/ˈmwɔdɔɕt͡ɕ/
noun
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością
joventut
/ˈmwɔdɨ/
adjective
  1. znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
    jove
  2. niedawno wyrosły
    nou
/ˈmwɔdɨ/
noun
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody
nuvi
/mwɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛt͡s/
noun
(książkowy) młody mężczyzna
jove
/ˈmwɔd͡ʑɛʃ/
noun
młodzi ludzie
  1. joventut
  2. jovent
/mwɔt/
noun
  1. (sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
  2. (technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek
martell
/mwɔˈtɛt͡ʃɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym
martell
/ˈmwɔtɛk/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ
martell
/mwɨ̃n/
noun
  1. (sport, sportowy) formacja zawodników w rugby
    melé
    1. budynek, w którym zboże miele się na mąkę
    2. maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów
    molí
/ˈmwɨ̃naʃ/
noun
człowiek, który miele mąkę w młynie
moliner
noun
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy
molinet de cafè
/ˈm̥ʲɕt͡ɕivɨ/
adjective
skłonny do zemsty, niewybaczający
venjatiu
/ˈmʒafka/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;
  1. plovisqueig
  2. roina
/na/
preposition
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem
  1. a
  2. sobre
/na‿ˈt͡ʃːɔ/
adverb
przed zjedzeniem czegoś, o pustym żołądku
en dejú
/na‿ˈɔɡuw/
adverb
zazwyczaj, przeważnie
comunament
/na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
adverb
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać
de memòria
/na‿ˈpɛvnɔ/
adverb
z całą pewnością, bez wątpliwości
  1. certament
  2. segurament
/na‿ˈpʃɨkwat/
… poprzedzająca wyliczenie przykładów
per exemple
/na‿ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ/
adverb
szczęśliwie, fartownie
  1. per sort
  2. afortunadament
  3. per fortuna
/na‿ˈzdrɔvʲjɛ/
interjection
  1. zwrot używany przed toastem
  2. zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął
salut
/na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ/
poza daną ograniczoną przestrzenią
fora
noun
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;
episiotomia
/ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów
nacionalista
/ˌnat͡sʲjɔ̃ˈnalʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;
nacionalisme
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia
vas sanguini
noun
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała
capil·lar
/ˌnat͡ʃɨ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego
vascular
/nat/
preposition
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
sobre
/ˌnadaˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od nadawać
transmissió
/nadˈdʲɲɛsṭʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;
Transnístria
/ˌnadʲd͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ/
adjective
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)
supersònic
/nadˈɡarstɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;
canell
/ˈnadʲir/
noun
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;
nadir
/ˈnadmʲjar/
noun
reszta pozostała po czymś, z czegoś
superàvit
adjective
nadmierny, którego jest zbyt wiele
excessiu
/nadˈmʲjɛrʲɲɛ/
adverb
w sposób nadmierny
excessivament
/nadˈmʲjɛrnɨ/
adjective
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę
excessiu
noun
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o masie od około 10 do 50 mas Słońca;
estrella supergegant
/ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;
superconductivitat
/ˌnatpʃɛˈvɔdʲɲik/
noun
(fizyka, fizyczny) ciało, w którym w obniżonej temperaturze zanika opór elektryczny
superconductor
pronoun
(geografia, geograficzny) luźno zdefiniowana kraina obejmująca ziemie wokół północnego i środkowego odcinka niemieckiego Renu;
Renània
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;
Rin del Nord-Westfàlia
/ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec;
Renània-Palatinat
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem
abús
/nadˈvaɡa/
noun
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;
sobrepès
noun
część górna pojazdu;
carrosseria
noun
ilość lub liczba czegoś ponad to, co planowane albo konieczne
superàvit
noun
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;
hipermetropia
/naˈd͡ʑɛ̇ja/
noun
  1. osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia
    esperança
  2. oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
    1. esperança
    2. il·lusió
/naˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą wypełnia się słodycze
farcit
/ˌnadzvɨˈt͡ʃajɲɛ/
adverb
w sposób niezwykły, nadzwyczajny, nieprzeciętny; bardzo
extraordinàriament
/ˌnadzvɨˈt͡ʃajnɨ/
adjective
szczególny, ponadprzeciętny, wyjątkowy, niezwykły
extraordinari
/ˈnafta/
noun
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;
querosè
/ˈnaɟi/
adjective
bez ubrania, rozebrany do naga
  1. despullat
  2. nu
/naˈɟɛtɛk/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
  2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)
calèndula
/ˈnaɡlɛ/
adverb
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób
  1. de sobte
  2. sobtadament
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;
Nagoya
/ˈnaɡɔɕt͡ɕ/
noun
brak ubrania na ciele
nuesa
/naˈɡrãɲɛ/
noun
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku
enregistrament
/naˈɡrɔbɛk/
noun
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;
làpida
/naˈɡrɔda/
noun
  1. wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę
    1. premi
    2. recompensa
  2. wynagrodzenie za wyrzeczenia, trudności lub straty
    recompensa
noun
zebranie dużej ilości czegoś w jednym miejscu
cúmul
/naˈɡrɨvat͡ɕ/
verb
rejestrować obraz, dźwięk lub informację na nośniku
enregistrar
/ˈnaɡwɨ/
adjective
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka
sobtat
/ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;
Nairobi
/najˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ̇j/
adverb
zwykle
  1. normalment
  2. usualment
/naˈjɛ̃mt͡sa/
noun
osoba wynajmująca coś od kogoś
  1. estadant
  2. llogater
/naˈjɛ̃mʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) wynajęty za pieniądze, niezależny żołnierz;
mercenari
noun
element stroju zakładany na głowę
lligadura
/naˈkrɛ̃ntka/
noun
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie
femella
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego;
bitàcola
verb
mocno lub uparcie domagać się czegoś
insistir
/naˈlɛɕɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;
  1. crep
  2. crepè
/ˌnalɛɕɲiˈkarʲɲa/
noun
(gastronomia) miejsce, gdzie serwuje się naleśniki; bar specjalizujący się w naleśnikach
creperia
/naˈlɛʒɛt͡ɕ/
verb
być w posiadaniu czyimś
pertànyer
/naˈlɛʒnɨ/
adjective
(książkowy) należący się komuś lub czemuś; przysługujący
adient
/nãˈmavʲjät͡ɕ/
verb
nakłaniać kogoś do czegoś; przekonywać kogoś, zachęcać
convèncer
/nãˈmʲibʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Namíbia
/ˌnãmʲiˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Namibia
namibi
/ˈnãmʲjɔt/
noun
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;
tenda
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);
  2. (geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;
Namur
noun
termin odnoszący się do komponentów elektronicznych (zwykle tranzystorów) opartych na strukturach nanometrowych;
nanoelectrònica
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;
Nantes
noun
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem;
hemoglobinúria paroxística nocturna
/ˈnapalm/
noun
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;
napalm
/naˈparstɛk/
noun
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;
didal
/naˈpastʲɲik/
noun
strona atakująca, osoba dokonująca napaści
agressor
/naˈpʲivɛk/
noun
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;
propina
/naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia
voltatge
/naˈplɛtɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;
prepuci
/ˌnapɔˈlɛɔ̃n/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Napoleó
/naˈpravdɛ/
particle
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością
  1. de debò
  2. de veritat
/naˈpravʲjät͡ɕ/
verb
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności
arreglar
/ˈnapʃut/
adverb
do przodu, przed siebie
endavant
/ˈnapuj/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;
beguda
/naˈrada/
noun
spotkanie, zwykle służbowe, w celu omówienia pewnych kwestii
consulta
pronoun
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude;
Narbona
/narʲˈt͡ɕarstfɔ/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;
esquí
/ˈnarʲt͡ɕaʃ/
noun
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo
esquiador
/ˈnart͡sɨs/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju narcyz (1.1)
  2. (potocznie, potoczny) kwiat narcyza (1.2)
  3. (botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;
narcís
noun
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby
narcisisme
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;
narcolèpsia
/ˌnarkɔ̃ˈmãɲja/
noun
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;
drogoaddicció
/narˈkɔtɨk/
noun
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;
  1. estupefaent
  2. narcòtic
/ˌnarɔˈdɔvɔɕt͡ɕ/
noun
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;
nacionalitat
/ˌnarɔˈdɔvɨ/
adjective
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem
nacional
/ˈnarɔɕl̥/
noun
zgrubienie, pewna wypukła zmiana na powierzchni ciała spowodowana jakimś schorzeniem
berruga
adjective
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację
narratiu
/ˈnarval/
noun
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych;
narval
/ˌnaʒɛˈt͡ʃɔ̃na/
noun
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona
  1. núvia
  2. promesa
noun
mężczyzna w okresie narzeczeństwa
  1. nuvi
  2. promès
/naˈʒɛkat͡ɕ/
verb
mówić w sposób wyrażający niezadowolenie
queixar-se
/naˈʒɛ̃ɲd͡ʑɛ/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
  2. (informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania
eina
/ˈnarut/
noun
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;
nació
/naˈɕɔ̃nɔ/
noun
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;
llavor
/naˈskurɛk/
noun
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry;
epidermis
/naˈsturt͡sʲja/
noun
(botanika, botaniczny) Tropaeolum, rodzaj roślin z rodziny nasturcjowatych;
caputxina
/naˈstɛ̃mpt͡sa/
noun
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.
successor
noun
kobieta obejmująca, dziedzicząca po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.
successora
/naˈstɛ̃mpnɨ/
adjective
mający nastąpić, kolejny
pròxim
/naʃ/
pronoun
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)
nostre
/naˈʃɨjɲik/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;
  1. collaret
  2. collar
/naˈtalʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Natàlia
/ˈnatɔ/
acronym
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;
OTAN
/naˈtura/
noun
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;
natura
/ˌnatuˈralnɨ/
adjective
charakterystyczny dla natury
natural
/ˌnatuˈralnɨ ˌsatɛˈlʲita/
noun
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) księżyc;
satèl·lit natural
/naˈtɨxmʲjast/
adverb
bardzo szybko, bez zwłoki
  1. immediatament
  2. de seguida
/ˌnatɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
nasilenie danej cechy w odniesieniu do określonej normy lub skali
intensitat
/ˌna<sup>w</sup>uˈt͡ʃɨt͡ɕɛl/
noun
osoba zajmująca się nauczaniem;
  1. mestre
  2. professor
/ˌna<sup>w</sup>ut͡ʃɨˈt͡ɕɛlka/
noun
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem
  1. mestra
  2. professora
/naˈ<sup>w</sup>uka/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;
ciència
/ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛt͡s/
noun
człowiek zajmujący się nauką;
  1. científic
  2. científica
/ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ/
adjective
związany z nauką
científic
/naˈ<sup>w</sup>uru/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii
  2. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);
Nauru
/ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãŋka/
noun
obywatelka Nauru
nauruana
/ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Nauru
nauruà
/ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci/
adjective
  1. odnoszący się do państwa Nauru
  2. odnoszący się do wyspy Nauru
nauruà
adjective
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry
navarrès
/ˈnavus/
noun
  1. (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
  2. (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;
adob
/ˈnaʑism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;
nazisme
/naˈzvʲiskɔ/
noun
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;
cognom
/ˈnawuk/
noun
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;
addicció
/ˌnaɕlaˈdɔvat͡ɕ/
verb
powtarzać po kimś jakąś czynność
imitar
noun
(architektura, architektoniczny) wąskie okienko ponad framugą drzwi albo okna
tarja
/nɛˈapɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;
Nàpols
noun
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.
negociació
adjective
taki, który może podlegać negocjacjom
negociable
/ˌnɛɡɔˈt͡sʲjɔvat͡ɕ/
verb
prowadzić rozmowy w celu ustanowienia kompromisu lub dojścia do porozumienia
negociar
noun
(seksuologia, seksuologiczny) osoba czująca pociąg seksualny do martwych ciał
necròfil
noun
(seksuologia, seksuologiczny) parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;
necrofília
noun
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;
nigromància
/ˌnɛɔarˈxa<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;
Neoarqueà
/nɛˈɔdɨ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;
neodimi
/nɛˈɔɡɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) drugi okres ery kenozoicznej;
Neogen
adjective
związany z neoimperializmem, charakteryzujący się neoimperializmem
neoimperial
noun
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;
neoliberalisme
/ˌnɛɔˈlɔɟism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;
neologisme
/ˈnɛɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;
neó
/ˌnɛɔprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) ostatnia, najmłodsza era (lub eratem) proterozoiku, trwająca 1000 – 542 milionów lat temu;
Neoproterozoic
/ˈnɛpal/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Nepal
/nɛˈpalt͡ʃɨk/
noun
obywatel Nepalu
nepalès
/nɛˈpalka/
noun
obywatelka Nepalu
nepalesa
/nɛˈpalsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Nepal
nepalès
/nɛˈpɔtɨsm̥/
noun
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi
nepotisme
/ˈnɛptũn/
pronoun
  1. (mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
  2. (astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;
Neptú
/ˈnɛptũn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;
neptuni
/ˈnɛrka/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;
ronyó
/nɛrˈkɔvɨ/
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek
renal
/nɛrf/
noun
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;
nervi
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;
neurastènia
noun
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego
neurofisiologia
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon wytwarzany przez tkankę nerwową;
neurohormona
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic
neurolèptic
/ˌnɛwrɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;
neurologia
/ˈnɛwrɔ̃n/
noun
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;
neurona
noun
(biologia, biologiczny) substancja wydzielana przez synapsy komórek nerwowych, która umożliwia przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi
neurotransmissor
noun
specjalista w dziedzinie neuropsychiatrii
neuropsiquiatre
noun
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;
neurotoxina
/ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕt͡ɕ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami
neutralitat
/nɛwˈtralnɨ/, /ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ/
adjective
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny
  1. neutral
  2. neutre
/nɛwˈtrʲĩnɔ/
noun
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;
neutrí
/nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n/, /ˈnɛwtrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;
neutró
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą Carson City;
Nevada
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą;
Nevers
noun
(biochemia, biochemiczny) amid kwasu nikotynowego
niacinamida
/ˌɲibɨ̃ˈnuʃka/
noun
(biologia, biologiczny) specjalna wypustka plazmatyczna o zmiennym kształcie, występująca u niektórych pierwotniaków;
pseudòpode
/ɲit͡s/
indefinitePronoun
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu
res
/ɲiˈt͡sɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;
Niça
/ˌɲidɛrˈlãnt͡sʲci/
adjective
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów
neerlandès
/ɲɛ/
particle
  1. zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
  2. wyraża zakaz
  3. zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów
no
/ˈɲɛ‿ma ˈtɛɡɔ ˈzwɛɡɔ ˈt͡sɔ ˈbɨ na‿ˈdɔbrɛ ɲɛ‿ˈvɨʃwɔ/
proverb
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany
no hi ha mal que per bé no vingui no hi ha mal que per bé no vinga
interjection
uprzejma odpowiedź na „dziękuję”
ets benvingut
/ɲɛ/
prefix
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…
  1. in-
  2. a-
adjective
(książkowy) niezgodny z czymś, niedokładnie czemuś odpowiadający
inadequat
adjective
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania
inacceptable
/ˌɲɛbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody
perill
/ˌɲɛbɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego
perillós
/ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ/
adjective
w kolorze podobnym do niebieskiego
  1. blavenc
  2. blavís
  3. blavós
/ɲɛˈbʲjɛsʲci/
adjective
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;
blau
/ˈɲɛbɔ/
noun
  1. (astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie
cel
/ɲɛˈbɔʃt͡ʃɨk/
noun
człowiek zmarły
difunt
/ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ/
interjection
wiwat na cześć kogoś lub czegoś
visca
/ˈɲɛxɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
uprzedzenie, brak pozytywnych uczuć wobec jakiejś osoby lub rzeczy
aversió
/ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ/
noun
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś
impaciència
/ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɨ/
adjective
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości
impacient
/ɲɛˈdɔbur/
noun
zbyt mała ilość czegoś
  1. deficiència
  2. descoberta
noun
brak doskonałości, wadliwość wykonania lub niedopracowanie czegoś
deficiència
/ˌɲɛdɔkɔ̃ˈnãnɨ/
adjective
(gramatyka) opisujący czynność trwającą lub powtarzającą się
imperfet
/ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;
isquèmia
/ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;
anèmia
/ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ/
noun
brak doskonałości
imperfecció
adjective
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony
imperfecte
/ˌɲɛdɔˈstatɛk/
noun
zbyt mała ilość
dèficit
/ɲɛˈduʒɔ/
adverb
niewiele, mało
gaire
/ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla/
noun
siódmy i ostatni dzień tygodnia;
diumenge
/ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla palˈmɔva/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;
Diumenge de Rams
/ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);
ós
/ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ pɔˈlarnɨ/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) osobnik niedźwiedzia z gatunku niedźwiedź polarny (1.1)
    1. ós blanc
    2. ós polar
  2. (zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;
    1. ós polar
    2. ós blanc
adjective
pozbawiony elastyczności
inelàstic
/ɲɛˈɡʒɛt͡ʃnɨ/
adjective
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy
descortès
/ˌɲɛ̇jaˈdalnɨ/
adjective
nienadający się do jedzenia
  1. immenjable
  2. incomestible
/ɲɛ̇ˈjasnɨ/
adjective
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości
  1. vague
  2. ambigu
adverb
w sposób niejednoznaczny
ambiguament
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co niejednoznaczne, mające więcej niż jedno znaczenie
  2. (książkowy) cecha tego, co niejednoznaczne, ambiwalentne i dwuznaczne
ambigüitat
adjective
o więcej niż jednym znaczeniu; dający się interpretować różnorako
ambiguament
noun
brak odpowiednich kompetencji
incompetència
adjective
nietworzący kompletu, nietworzący całości, niepełny
incomplet
/ˌɲɛkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntnɨ/
adjective
pozbawiony konsekwencji (np. w działaniu, planach); sprzeczny, nielogiczny
inconsistent
adverb
w sposób niekonstytucyjny
anticonstitucionalment
/ˌɲɛlɛˈɡalnɨ/
adjective
niezgodny z prawem
il·legal
adjective
sprzeczny z prawidłami logiki
il·lògic
adjective
pozbawiony lojalności
deslleial
/ɲɛˈlut͡sʲci/
adjective
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi
inhumà
/ˈɲɛ̃mt͡sɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Alemanya
/ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s/
noun
człowiek narodowości niemieckiej
alemany
/ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡ska rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;
República Democràtica Alemanya
/ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci/
adjective
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec
alemany
/ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);
  1. alemany
  2. alt alemany
noun
(przestarzałe, przestarzały) brak miłości
desamor
/ˈɲɛ̃mka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec
alemanya
/ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ/
adjective
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne
immoral
/ɲɛ̃ˈmɔvlɛ/
noun
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;
bebè
/ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ/
adjective
taki, którego nie da się urzeczywistnić
impossible
/ˈɲɛ̃mɨ/
adjective
taki, który nie może mówić
mut
/ˌɲɛ̃naˈvʲid͡ʑit͡ɕ/
verb
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś
odiar
/ɲɛ̃ˈnavʲiɕt͡ɕ/
noun
silna niechęć, awersja, wrogość;
odi
noun
odchylenie od normy
anormalitat
/ˌɲɛɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ/
noun
  1. brak kogoś w jakimś miejscu
  2. (urzędowy) opuszczenie lekcji, zajęć, dnia pracy itp.
absència
/ˌɲɛɔˈbɛt͡snɨ/
adjective
  1. taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa
  2. (przenośnie, przenośnia) będący myślami gdzie indziej
absent
/ˌɲɛɔt͡ʃɛciˈvãnɨ/
adjective
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się
inesperat
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni
irresponsabilitat
/ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɨ/
adjective
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać
irresponsable
adjective
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu
irreversible
/ˌɲɛɔdˈzɔvnɨ/
adjective
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; konieczny, niezastąpiony
imprescindible
adjective
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych
inorgànic
/ɲɛˈpɛvnɔɕt͡ɕ/
noun
brak pewności
incertesa
/ɲɛˈpɛvnɨ/
adjective
ciężki do przewidzenia, niebezpieczny, ryzykowny; taki, który nie jest pewny, oczywisty, jasny
incert
/ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕt͡ɕ/
noun
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;
independència
/ɲɛˈpɔkuj/
noun
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi
ansietat
adjective
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić
incorregible
/ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji
malentès
/ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa
desobediència
adverb
w sposób nieposłuszny
desobedientment
adjective
odznaczający się nieposłuszeństwem
desobedient
/ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ/
adjective
taki, który nie jest potrzebny
innecessari
/ˌɲɛpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka
fracàs
/ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi/
adjective
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej
intransitiu
/ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ/
adjective
nastawiony niechętnie, wrogo
hostil
/ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ/
adjective
taki, który stracił przytomność, świadomość
inconscient
noun
brak przyzwoitości
indecència
adjective
niekierujący się rozumem
irracional
adjective
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie
inoxidable
adjective
pojawiający się, działający, występujący w nierównych odstępach czasu
irregular
adjective
nie dający się rozłączyć, niemożliwy do rozłączenia
inseparable
adjective
taki, który nie istnieje w rzeczywistości
imaginari
/ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ/
adjective
niemający końca, niekończący się
infinit
/ˌɲɛspɔˈd͡ʑãŋka/
noun
coś, czego się ktoś nie spodziewa
sorpresa
/ˌɲɛspɔd͡ʑɛˈvãɲɛ/
adverb
w sposób nieoczekiwany, niespodziewany, powodujący zaskoczenie
inesperadament
/ˌɲɛspɔd͡ʑɛˈvãnɨ/
adjective
taki, którego się nie spodziewano; który nie był oczekiwany ani planowany
inesperat
/ˌɲɛspɔˈkɔjnɨ/
adjective
przejęty niepokojem, lękiem, troską
ansiós
/ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
  1. brak sprawiedliwości
  2. niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie
injustícia
/ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ/
adjective
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości
injust
noun
  1. (odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest chwiejne, niezachowujące równowagi
  2. (odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niestabilne, zmienne, ulegające częstym wahaniom
inestabilitat
/ɲɛˈstɛtɨ/
particle
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce
  1. desgraciadament
  2. malauradament
/ˌɲɛʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ/
adjective
nieodczuwający szczęścia, przygnębiony
  1. infeliç
  2. descontent
adjective
okryty niesławą, okryty hańbą
infame
/ɲɛˈtɔpɛʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;
  1. muricec
  2. ratpenat
  3. ratapinyada
adjective
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć
intocable
/ˌɲɛtɨˈpɔvɨ/
adjective
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu
  1. insòlit
  2. atípic
/ˌɲɛ<sup>w</sup>ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ/
adjective
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu
deshonest
adjective
o osobie niedający się przekonać, pokonać lub zmienić
inflexible
/ˌɲɛ<sup>w</sup>ulɛˈt͡ʃalnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) taki, który jest niemożliwy do wyleczenia
incurable
adjective
wyrządzony bez uprzedniego zamysłu
involuntari
/ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ/
adjective
taki, którego nie da się uniknąć; taki, który musi zajść
inevitable
/ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności
  1. desagraït
  2. ingrat
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niewidzialne; cecha tych, którzy są niewidzialni
invisibilitat
/ˌɲɛvʲiˈd͡ʑalnɨ/
adjective
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi
invisible
/ɲɛˈvʲjɛlɛ/
indefiniteCardinalNumeral
nieduża ilość kogoś lub czegoś
gaire
/ɲɛˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest niewierne, tego kto jest niewierny; sprzeniewierzenie się czemuś
infidelitat
/ɲɛˈvʲĩnːɨ/
adjective
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy
innocent
/ˌɲɛvɔlʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;
  1. esclavitud
  2. esclavatge
/ɲɛˈvɔlʲɲik/
noun
osoba będąca w niewoli
esclau
adjective
  1. pozbawiony wrażliwości
    insensible
  2. niepodatny na działanie
    invulnerable
adjective
o odzieży sprawiający uczucie dyskomfortu, uciskający
incòmode
adjective
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom
insuficient
adjective
nie dający się wytłumaczyć lub wyjaśnić, niemożliwy do wytłumaczenia
inexplicable
/ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem
  1. descontentament
  2. insatisfacció
/ˌɲɛzadɔvɔˈlɔ̃nɨ/
adjective
odczuwający niezadowolenie
descontent
adjective
taki, którego nie można zapomnieć
inoblidable
/ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ/
adjective
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny
  1. imprescindible
  2. necessari
adjective
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji
incapaç
/ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany
  1. inalterable
  2. invariable
/ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ/
noun
osoba nieznana, obca
desconegut
/ˌɲɛzʲɲiʃˈt͡ʃalnɨ/
adjective
taki, którego nie da się zniszczyć
indestructible
/ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ/
adjective
niedający się zrozumieć
incomprensible
/ˌɲɛzvɨt͡ɕɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ/
adjective
taki, którego nie da się zwyciężyć
invencible
adjective
taki, który nie pochodzi ze związku małżeńskiego
il·legítim
/ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie
timidesa
/ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕt͡ɕ/
noun
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;
immortalitat
/ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ/
adjective
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający
immortal
/ˈɲiɡdɨ/
pronoun
w żadnym czasie, momencie, sytuacji
mai
/ˈɲiɟd͡ʑɛ/
adverb
w żadnym miejscu
  1. enlloc
  2. almón
/ˈɲiɡɛr/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;
  2. (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongu);
Níger
/ɲiˈɡɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;
Nigèria
/ˌɲiɡɛˈrɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Nigerii
nigerià
/ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Nigeria
nigerià
noun
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;
nihilisme
/ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Nicaragua
/ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãŋka/
noun
obywatelka Nikaragui
nicaragüenca
/ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Nikaragui
nicaragüenc
/ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Nikaragua
nicaragüenc
/ˈɲicɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;
níquel
/ˌɲikɔˈtɨ̃na/
noun
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;
nicotina
/ɲiˈkɔzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;
Nicòsia
/ɲikt/
pronoun
żadna osoba
ningú
/ɲil/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;
Nil
/ɲɔp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;
niobi
/ˈɲisʲci/
adjective
  1. mający mały wymiar w pionie
  2. mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
  3. oceniany ujemnie w sensie moralnym
baix
/ˈɲiʃt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji
  1. arruïnar
  2. esfondrar
noun
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;
nitroglicerina
noun
(biochemia, biochemiczny) utlenienie amoniaku do azotynów i azotynów do azotanów przeprowadzany przez bakterie nitryfikacyjne;
nitrificació
/ˈɲu<sup>w</sup>ãw̃s/
noun
drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień
matís
/ɲiks/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;
Nix
/ɲit͡ɕ/
noun
cienkie włókno używane np. do szycia
fil
/ɲiʃ/
conjunction
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami
que
/ɲiʃ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) ośrodek niskiego ciśnienia atmosferycznego;
cicló
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;
Nijni Nóvgorod
acronym
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;
AINE
/ˈnɔbɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;
nobeli
/nɔt͡s/
noun
okres od zmierzchu do świtu;
nit
noun
spanie nocą poza miejscem zamieszkania
pernoctació
/ˈnɔt͡snɨ/
adjective
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy
nocturn
/ˈnɔɛ/
pronoun
  1. (biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
  2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Noè
/ˈnɔɡa/
noun
  1. element budowy mebla
    cama
  2. (anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
    1. cama
    2. pota
/nɔˈɡafka/
noun
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę
camal
noun
(zobacz) koczownictwo
nomadisme
/ˈnɔrbɛrt/
pronoun
imię męskie;
Norbert
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;
visó
/nɔrˈmalnɨ/
adjective
  1. (chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne
  2. zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być
normal
/nɔrˈmãndʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;
Normandia
/ˈnɔrvɛk/
noun
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii
noruec
/nɔrˈvɛɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;
Noruega
/nɔrˈvɛsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów
noruec
/nɔrˈvɛsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Norwegii;
noruec
/nɔrˈvɛʃka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii
noruega
/ˈnɔrɨk/
noun
(geologia, geologiczny) drugi wiek późnego triasu, trwający 216,5 – 203,6 milionów lat temu;
Norià
/nɔs/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
  2. dziób samolotu
  3. koniec buta
nas
noun
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych;
borm
/ˈnɔɕit͡ɕ/
verb
  1. o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie
  2. fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
  1. portar
  2. dur
/ˌnɔsɔˈrɔʒɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;
rinoceront
/nɔˈsɔvɨ/
adjective
  1. (anatomia, anatomiczny) związany z nosem, dotyczący nosa
  2. (fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
nasal
/nɔˈstalʲɟja/
noun
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym
nostàlgia
/ˌnɔstalʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty
nostàlgic
noun
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;
llitera
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron
notari
/ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;
Nova Caledònia
/ˈnɔva ˈʃkɔt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Nova Escòcia
/ˈnɔva zɛˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;
Nova Zelanda
/ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Indii;
Nova Delhi
/ˌnɔvɔˈt͡ʃɛsnɨ/
adjective
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny
modern
/ˌnɔvɔjɔrˈt͡ʃãnka/
noun
mieszkanka Nowego Jorku (miasta)
novaiorquesa
/ˌnɔvɔˈjɔrt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Nowego Jorku (miasta)
novaiorquès
/ˌnɔvɔˈjɔrsʲci/
adjective
dotyczący Nowego Jorku, związany z Nowym Jorkiem, pochodzący z Nowego Jorku
novaiorquès
noun
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;
novaparla
/ˌnɔvɔˈrɔdɛk/
noun
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;
nadó
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;
Nova Rússia
/ˌnɔvɔzɛˈlãnṭt͡ʃɨk/
noun
obywatel Nowej Zelandii
neozelandès
/ˌnɔvɔzɛˈlãntka/
noun
obywatelka Nowej Zelandii
neozelandesa
/ˈnɔvɨ/
adjective
  1. taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego
    nou
  2. istniejący od niedawna
    1. nou
    2. nova
/ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Nova Brunsvic
/ˈnɔvɨ ˈjɔrk/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;
  2. (geografia, geograficzny) (administracja) stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych;
Nova York
/ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;
Nova Orleans
/ˈnɔvɨ ˈrɔk/
noun
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim
any nou
/ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;
Nou Testament
/ˈnɔzḍʒɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa
nariu
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;
nosologia
/nɔˈʒɨt͡ʃʲci/
noun
małe nożyce;
tisores
/ˈnubʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;
Núbia
/ˈnudnɨ/
adjective
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie
avorrit
adjective
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomu
nuclear
/ˌnuklɛˈɔtɨt/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego
nucleòtid
noun
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;
núclid
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;
Nukus
/ˈnũmɛr/
noun
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru
número
noun
(ezoteryka) pseudonauka badająca rzekome profetyczne właściwości i symbolikę liczb oraz ich wpływ na koleje losu;
numerologia
/nũˈmʲidʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;
Numídia
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem, opisem i klasyfikowaniem monet i medali;
numismàtica
/nurt/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) strumień wody w rzece na jej środku, który płynie szybciej niż reszta
corrent
/ˈnuta/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość
nota
/nuf/
noun
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;
lluna nova
/nuʃ/
noun
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;
  1. ganivet
  2. coltell
/ɔˈaza/
noun
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;
oasi
acronym
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego);
VSG
/ˈɔpt͡sas/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) spodnia tylna część buta, podpierająca piętę i unosząca ją wyżej;
taló
/ˈɔpt͡sɨ/
adjective
nienależący do jakiegoś kręgu
estrany
/ˈɔpt͡sɨ/
noun
ktoś nienależący do danej grupy
desconegut
/ɔˈbɛt͡sʲɲɛ/
adverb
teraz, aktualnie, w tym momencie
  1. actualment
  2. avui dia
/ɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ/
noun
bycie, znajdowanie się
presència
/ɔˈbɛt͡snɨ/
adjective
  1. osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili
  2. dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny
present
/ˌɔbɛjˈmɔvat͡ɕ/
verb
otaczać ramionami
abraçar
/ɔˈbɛjʒɛt͡ɕ/
verb
zapoznać się z czymś oglądając to
mirar
/ɔˈbɛlʲisk/
noun
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;
obelisc
/ˌɔbɛˈrvãɲɛ ˈxmurɨ/
noun
(potocznie, potoczny) krótkotrwałe, gwałtowne i bardzo obfite opady deszczu
xàfec
/ɔpˈfʲitɨ/
adjective
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś
abundant
/ˈɔbʲjat/
noun
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;
dinar
/ˈɔbʲjɛkt/
noun
  1. osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności
  2. rzecz fizycznie istniejąca
objectiu
/ɔˈbʲjɛktɨf/
noun
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia
objectiu
/ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ/
adjective
  1. odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń
  2. istniejący niezależnie od poznającego podmiotu
objectiu
/ɔˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.
pelar
/ˌɔbʲjɛtʲˈɲit͡sa/
noun
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości
promesa
/ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni
volum
verb
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie
assetjar
/ˌɔblʲiˈɡat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;
obligació
/ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia
setge
/ɔbʲˈɲiʃka/
noun
obniżenie, zmniejszenie (najczęściej ceny)
rebaixa
/ɔˈbɔjt͡ʃɨk/
noun
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;
clavícula
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący obojczyka
clavicular
/ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ/
noun
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś
indiferència
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;
òbol
/ɔˈbɔra/
noun
(zootechnika, zootechniczny) budynek gospodarski dla bydła, miejsce jego przebywania;
estable
/ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk/
noun
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary
  1. obligació
  2. deure
  3. compromís
/ˈɔbras/
noun
    1. (informatyka, informatyczny) cyfrowy zapis obrazu (1.1);
    2. widok na ekranie urządzenia
    imatge
  1. (sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
    pintura
/ɔbˈraʒat͡ɕ/
verb
sprawiać komuś przykrość
  1. insultar
  2. afrontar
/ɔˈbrɔ̃na/
noun
  1. przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją
  2. (wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;
defensa
/ɔbˈrɔ̃nːɨ/
adjective
taki, który stanowi obronę przed atakiem; taki, który służy do obrony
defensiu
/ɔbˈrɔ̃j̃nt͡sa/
noun
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.
defensor
/ɔbˈrɔʒa/
noun
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego
collar
/ˈɔbrus/
noun
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;
estovalles
/ˌɔbʒɛˈzãɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;
circumcisió
/ˈɔbrut/
noun
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny
  1. rotació
  2. revolució
/ˌɔpst͡sɛ̃ˈɲit͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne
obscenitat
/ˌɔpst͡sɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych
obscè
/ˌɔpsɛrˈvat͡sʲja/
noun
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów
observació
/ˌɔpsɛrˈvatɔr/
noun
osoba dokładnie przyglądająca się czemuś, wnikliwie obserwująca coś
observador
/ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm/
noun
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;
observatori
/ˌɔpsɛrˈvɔvat͡ɕ/
verb
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś
observar
/ɔpˈsɛsʲja/
noun
  1. (książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności
  2. (psychologia, psychologiczny) objaw choroby (nerwicy lub psychonerwicy), polegający na uporczywych myślach i czynnościach i niemożności uwolnienia się od nich;
obsessió
adjective
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji
obsessiu
/ˈɔpʃar/
noun
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów
  1. àrea
  2. zona
  3. espai
/ˌɔbuˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim, niewłaściwym lub niesprawiedliwym zachowaniem
indignació
/ɔˈbuvʲjɛ/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami
calçat
/ɔbˈvʲĩɲät͡ɕ/
verb
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego
culpar
/ˌɔbvɔdʲˈɲit͡sa/
noun
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie;
circumval·lació
/ˈɔbvut/
noun
  1. (elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;
    circuit
  2. (geometria) długość brzegu figury geometrycznej;
    1. circumferència
    2. perímetre
/ˌɔbɨˈvatɛl/
noun
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;
ciutadà
/ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;
ciutadania
/ˈɔbuj/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;
oboè
/ˈɔbus/
noun
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje
campament
noun
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;
camp de refugiats
/ɔˈt͡sɛãn/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi
oceà
/ɔˈt͡sɛãn arkˈtɨt͡ʃnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;
  1. Oceà Àrtic
  2. oceà Glacial Àrtic
/ɔˈt͡sɛãn ˌatlãnˈtɨt͡sʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;
  1. oceà Atlàntic
  2. Oceà Atlàntic
/ɔˈt͡sɛãn ĩnˈdɨjsʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;
  1. Oceà Índic
  2. oceà Índic
/ɔˈt͡sɛãn spɔˈkɔjnɨ/
pronoun
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;
oceà Pacífic
/ˌɔt͡sɛˈãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;
Oceania
adjective
dotyczący oceanu, związany z oceanem
oceànic
/ɔˈt͡sɛ̃na/
noun
(edukacja, edukacyjny) nota dawana uczniowi lub studentowi
nota
/ˈɔt͡sɛt/
noun
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;
vinagre
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;
oclocràcia
/ɔ'xraɲät͡ɕ/
verb
strzec lub zabezpieczać przed zagrożeniem
protegir
noun
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;
acetat
/ɔt͡sˈtɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od: ocet
acètic
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji;
Otxamtxire
/ˌɔt͡ʃɛˈcivat͡ɕ/
verb
  1. dłużej czekać
  2. spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś
esperar
noun
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;
nistagme
/ˌɔt͡ʃɨˈvʲistɨ/
adjective
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać
evident
/ˌɔt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ/
particle
partykuła wyrażająca brak wątpliwości
  1. òbviament
  2. certament
/ɔt/
preposition
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś
des de
/ɔt‿ˈt͡ʃasu dɔ‿ˈt͡ʃasu/
adverb
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często
de tard en tard
/ˌɔdaˈlʲiska/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim
odalisca
/ˈɔdbɨt/
noun
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;
anus
/ˈɔtʲt͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru
matís
/ɔtʲˈt͡ɕĩnɛk/
noun
  1. (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno
    episodi
  2. (geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;
    segment
/ˈɔdːɛx/
noun
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc
  1. respiració
  2. alè
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania
respiratori
/ˌɔdːɨˈxãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od oddychać
respiració
/ɔdˈːɨxat͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska
respirar
/ˈɔdʲd͡ʑaw/
noun
(geologia, geologiczny) jednostka chronostratygraficzna dziejów Ziemi, część systemu;
sèrie
/ɔdʲˈd͡ʑɛlat͡ɕ/
verb
  1. separować jedną rzecz od drugiej
  2. separować kogoś od jakiejś grupy
separar
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;
Odessa
noun
część odchodząca w bok od trzonu
desviació
/ɔtˈkrɨt͡ɕɛ/
noun
  1. napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej
    1. descoberta
    2. descobriment
  2. ujawnienie czegoś, co dotąd było skrywane lub nieznane
    1. descobriment
    2. troballa
/ɔtˈkrɨvat͡ɕ/
verb
poznawać coś nowego
trobar
verb
kaszląc, usuwać z dróg oddechowych zalegającą w nich wydzielinę
expectorar
/ɔtˈkuʒat͡ʃ/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;
aspiradora
/ɔdˈmavʲjät͡ɕ/
verb
nie zgadzać się
refusar
/ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
różny
diferent
/ɔdˈmɔva/
noun
wyrażenie braku zgody
  1. rebuig
  2. refús
noun
(zoologia, zoologiczny) parzyste przydatki u stawonogów pełniące różne funkcje, m.in. motoryczne;
pota
/ˌɔdɔ̃ntɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów
odontologia
/ɔtˈpalat͡ɕ/
verb
zapalać jedną rzecz od drugiej
arrencar
/ˌɔtpɔˈt͡ʃɨ̃nɛk/
noun
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił
descans
/ɔtˈpɔrnɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami
immunitat
/ˌɔtpɔˈvʲjadat͡ɕ/
verb
  1. podobać się
    convenir
  2. być równoważnym czemuś
    correspondre
  3. udzielać odpowiedzi
    respondre
/ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ/
adverb
  1. w sposób odpowiedni; właściwie, stosownie
    pròpiament
  2. (książkowy) w tej samej kolejności
    respectivament
/ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɔɕt͡ɕ/
noun
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś
responsabilitat
/ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɨ/
adjective
  1. będący przyczyną
  2. kierujący czymś
  3. mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje
  4. poważnie traktujący swoje obowiązki
  5. przeznaczony do pewnej czynności
  6. przeznaczony do poniesienia konsekwencji
responsable
/ɔtˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
reakcja na pytanie
resposta
/ˌɔtprɔˈvad͡zat͡ɕ/
verb
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś
acompanyar
/ˈɔtpwɨf/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów
  1. marea baixa
  2. baixamar
/ˈɔdra/
noun
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;
xarampió
/ˌɔdraʒaˈjɔ̃nt͡sɨ/
adjective
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny
abominable
noun
sprzedaż czegoś uprzednio kupionego lub nabytego, zwykle w celu osiągnięcia zysku
revenda
/ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;
  1. indemnització
  2. compensació
  3. reparació
/ɔtˈːrutka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;
antídot
/ɔdˈvaɡa/
noun
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa
  1. cor
  2. coratge
/ɔdˈvaʒʲɲik/
noun
przedmiot służący do pomiaru masy innych przedmiotów na wadze szalkowej;
pes
/ɔdˈvaʒnɨ/
adjective
taki, który ma odwagę
  1. coratjós
  2. valent
/ɔdˈvʲjɛd͡zat͡ɕ/
verb
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś
visitar
noun
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska
retirada
/ˌɔdɨˈsɛja/
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny epos grecki przypisywany Homerowi;
Odissea
/ˈɔd͡ʑɛʃ/
noun
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca
roba
verb
dawać komuś jeść
nodrir
/ɔˈfɛlʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Ofèlia
adjective
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę
ofensiu
/ɔˈfɛrta/
noun
(potocznie, potoczny) to, co się komuś oferuje
oferta
/ɔˈfʲjara/
noun
  1. poświęcenie czegoś dla kogoś lub czegoś, wyrzeczenie się czegoś
    sacrifici
  2. osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
    1. sacrifici
    2. víctima
  3. osoba, która ucierpiała wskutek wypadku
    1. víctima
    2. sacrifici
/ɔˈfʲit͡sɛr/
noun
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;
oficial
/ˌɔfʲiˈt͡sʲjalʲɲɛ/
adverb
w sposób oficjalny
oficialment
/ˌɔfʲiˈt͡sʲjalnɨ/
adjective
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący
oficial
/ˈɔɟɛ̇̃ɲ/
noun
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;
foc
noun
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;
  1. voyeurisme
  2. escopofília
/ɔɡˈlɔ̃ndat͡ɕ/
verb
przypatrywać się komuś lub czemuś
mirar
/ɔɟˈɲiskɔ/
noun
  1. (optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;
    focus
  2. ułożony, płonący stos drewna
    foguera
/ˈɔɡɔ̃n/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
  2. końcowa część jakiegoś przedmiotu
cua
/ˌɔɡrãɲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
norma, przepis, zarządzenie krępujące czyjąś swobodę działania
limitació
noun
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;
agricultura de guerrilla
/ɔˈɡrɔdʲɲik/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem
jardiner
/ɔˈɡrɔ̃mnɨ/
adjective
mający bardzo duży rozmiar
enorme
/ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ/
noun
  1. (rzeczownik odczasownikowy) od ogrzewać
  2. urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło
calefacció
/ˈɔɡrut/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;
jardí
/ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;
jardí botànic
adjective
związany z całym ustrojem, dotyczący całego ustroju
sistèmic
/ˌɔɡuˈrɛt͡ʃʲɲik lɛˈkarsʲci/
noun
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;
borratja
/ɔˈɡurɛk/
noun
  1. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Cucumis sativus L., owoc ogórka siewnego
    cogombre
  2. (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;
    1. cogombre
    2. pepino
/ɔɡˈwaʃat͡ɕ/
verb
podawać do wiadomości
anunciar
/ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu
anunci
/ˈɔxar/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna tadorna, wędrowny, eurazjatycki ptak wodny;
ànec blanc
/ɔˈxɨdnɨ/
adjective
obrzydliwy, budzący wstręt
abominable
/ˈɔjt͡ɕɛt͡s/
noun
  1. mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);
  2. (biologia, biologiczny) samiec mający potomstwo
  3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma tytularna zakonników, rzadziej księży;
  4. założyciel, pierwszy przedstawiciel;
pare
/ˈɔjt͡ɕɛt͡s ˈxʃɛstnɨ/
noun
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną
padrí
/ɔjˈt͡sɔstfɔ/
noun
bycie ojcem
paternitat
/ˈɔjt͡ʃɨ̃m/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym
padrastre
/ɔjˈt͡ʃɨzna/
noun
kraj, w którym ktoś się urodził;
pàtria
/ɔˈkapʲi/
noun
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;
ocapi
/ˌɔkaˈrɨ̃na/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie;
ocarina
/ɔˈkazʲja/
noun
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś
ocasió
/ɔˈcɛ̃nkɔ/
noun
  1. miejsce, stoisko w urzędach lub biurach, przy którym są obsługiwani klienci
  2. wydawka w kuchni lub miejsce zwrotu naczyń
finestreta
/ˌɔcɛ̇̃ɲˈːit͡sa/
noun
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;
porticó
/ˌɔklaˈxɔ̃ma/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;
Oklahoma
/ˈɔkna/, /ˈɔknɔ/
noun
  1. oszklony otwór w ścianie
  2. (informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
  3. (przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra
finestra
/ˈɔkɔ/
noun
    1. (meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
    2. w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;
    ull
  1. (anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
    1. ull
    2. borró
noun
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów;
ull compost
/ˌɔkɔˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia
circumstància
/ɔˈkɔwɔ/
particle
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu
aproximadament
/ɔˈkɔwɔ/
preposition
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu
aproximadament
/ˈɔkɔ̃ɲ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) żarłoczna słodkowodna ryba drapieżna (Perca fluviatilis Linnaeus);
perca
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, drapieżna ryba słodkowodna z rodziny okoniowatych;
perca de riu
/ˈɔkrɛs/
noun
przedział czasu, czas trwania czegoś
període
/ˌɔkrɛˈsɔvɨ/
adjective
cyklicznie powtarzający się
periòdic
/ɔˈkrɔpnɨ/
adjective
wywołujący strach, odrzucający
terrible
/ˌɔkruˈt͡ɕɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;
  1. crueltat
  2. atrocitat
/ɔˈkrutʲɲɛ/
adverb
(odprzymiotnikowy) okrutny
cruelment
/ɔˈkrutnɨ/
adjective
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem
  1. cruel
  2. atroç
/ɔˈkʃɛ̃mka/
noun
jednokomórkowy glon z typu chryzofitów;
diatomea
/ˈɔkʃɨk/
noun
głośny dźwięk wydany przez człowieka, wyrażający silne emocje lub mające zwrócić uwagę innych
crit
/ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ/
adjective
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich
rodó
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;
submarí
noun
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego
còlon
noun
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący przenoszenie atomu wodoru na tlen, tworząc wodę lub nadtlenek wodoru;
oxidasa
noun
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący reakcje redoks;
oxidoreductasa
/ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;
oxímoron
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;
Occitània
/ˌɔksɨtɔˈt͡sɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;
oxitocina
/ˈɔktãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny;
octà
/ˈɔktãnt/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Octant
pronoun
imię żeńskie;
Octàvia
/ɔkˈtavʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Octavi
/ˌɔkuˈlarɨ/
noun
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;
ulleres
/ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛt͡ɕifswɔ̃ˈnɛt͡ʃnɛ/
noun
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;
ulleres de sol
/ˌɔkuˈlʲista/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu
oculista
adjective
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki
oftalmològic
noun
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;
ocultisme
/ˈɔkup/
noun
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników
rescat
/ˌɔkuˈpat͡sʲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium
ocupació
noun
(medycyna, medyczny) opatrunek
compresa
/ˈɔlbʒɨ̃m/
noun
  1. człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile
    gegant
  2. (astronomia, astronomiczny) stadium ewolucji gwiazdy następujące po okresie gwiazdy ciągu głównego; ma średnicę 10-100 razy większą od Słońca i jasność absolutną 100-1000 razy większą od niego;
    estrella gegant
/ˈɔlxa/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;
vern
/ˌɔlɛˈãndɛr/
noun
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;
baladre
/ˈɔlɛj/
noun
  1. (spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
  2. (technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar
oli
noun
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;
oli de palma
noun
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;
oli de ricí
/ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ/
noun
(spożywczy) olej wytwarzany z nasion słonecznika;
oli de gira-sol
/ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨt͡ʃnɨ/
noun
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;
oli essencial
/ɔˈlɛ̃nɛk/
noun
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek wczesnego triasu, trwający 249,7 – 245,9 milionów lat temu;
Olenekià
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii
oligarca
/ˌɔlʲiˈɡarxʲja/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ
oligarquia
adjective
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów
oligàrquic
/ˌɔlʲiˈɡɔt͡sɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka paleogenu
Oligocè
/ɔˈlʲĩmpʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;
Olímpia
/ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci/
adjective
  1. taki, który dotyczy Olimpu, geograficznego lub mitycznego
  2. związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie
olímpic
/ɔˈlʲifka/
noun
  1. (spożywczy) owoc oliwki (1.1)
    oliva
  2. (botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;
    1. olivera
    2. oliva
/ˈɔ̃mãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;
Oman
/ɔ̃ˈmãŋka/
noun
obywatelka Omanu
omanita
/ɔ̃ˈmãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Omanu
omanita
/ɔ̃ˈmãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Oman
omanita
/ɔ̃ˈmɛɡa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta czwarta litera alfabetu greckiego, ω;
omega
/ɔ̃ˈmʲijät͡ɕ/
verb
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się
evitar
/ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n/
noun
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο;
òmicron
/ˈɔ̃mlɛt/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;
truita
/ɔ̃ˈmɔmʲjɛʒ/
noun
(elektronika, elektroniczny) przyrząd służący do pomiaru oporu elektrycznego;
ohmímetre
/ɔ̃ˈmuwɛk/
noun
(zoologia, zoologiczny) przybrzeżny małż mórz europejskich i Oceanu Atlantyckiego;
  1. clòtxina
  2. musclo
/ɔ̃n/
personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski
ell
/ˈɔ̃na/
personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński
ella
/ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami
oncologia
/ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy;
onomatopeia
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka we wschodniej Mongolii i Rosji, po połączeniu z Ingodą tworzy Szyłkę;
Onon
/ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja/
noun
  1. (filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
  2. (informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;
ontologia
/ˌɔ̃ntɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(przymiotnik) od ontologia
ontològic
/ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt/
acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych
ONU
/ˌɔːˈlɔɟja/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością;
oologia
adjective
związany z opatem lub opactwem
abacial
/ɔˈpat͡stfɔ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;
abadia
/ˈɔpat/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) spadająca na ziemię woda w postaci ciekłej lub stałej;
precipitació
/ˈɔpal/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;
òpal
/ˌɔpalɛ̃ˈɲizna/
noun
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;
bronzejat
noun
to, co wyparowuje, unosi się w atmosferze na skutek różnicy temperatur; ulatniająca się woń
vapor
/ˈɔpat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa
abat
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek
abadessa
/ˈɔpt͡sʲja/
noun
jedna z możliwości do wyboru
opció
/ˈɔpɛra/
noun
  1. utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
  2. budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);
òpera
/ˌɔpɛˈrat͡sʲja/
noun
  1. działania skierowane na wykonanie określonego zadania
  2. (medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
  3. (wojskowość, wojskowy) ogół działań bojowych prowadzonych dla osiągnięcia określonego celu;
  4. (wojskowość, wojskowy) zbrojna akcja o charakterze specjalnym
operació
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze
opereta
/ˌɔpʲjɛˈkɔvat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś
cuidar
/ɔˈpʲĩɲja/
noun
sąd, zdanie na jakiś temat
opinió
/ˈɔpʲis/
noun
określenie podstawowych cech czegoś
descripció
adjective
mający charakter opisu
descriptiu
/ˈɔpʲjũm/
noun
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;
opi
/ɔˈpɔ̃na/
noun
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;
pneumàtic
/ɔˈpɔ̃nɛ̃nt/
noun
ten, kto się przeciwstawia komuś lub czemuś, ma odmienną opinię
oponent
/ˌɔpɔrtũˈɲista/
noun
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści
oportunista
/ˌɔpɔrˈtũɲism̥/
noun
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;
oportunisme
/ˌɔpɔˈvʲjadat͡ɕ/
verb
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować
  1. contar
  2. narrar
/ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ/
noun
opowiadana historia
conte
/ˌɔpɔˈzɨt͡sʲja/
noun
  1. przeciwstawienie, przeciwdziałanie
  2. (astronomia, astronomiczny) przeciwstawne położenie ciał niebieskich względem obserwatora na Ziemi;
  3. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;
oposició
noun
trudna sytuacja
opressió
/ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ/
noun
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych
programari
noun
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;
  1. herpes
  2. pansa
/ˈɔprut͡ʃ/
preposition
…oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze: poza, z wyłączeniem, nie licząc
  1. excepte
  2. llevat
noun
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego
optometrista
/ɔpˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z optyką, dotyczący optyki – działu fizyki traktującego o świetle
òptic
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle
òptica
noun
działanie mające na celu zwiększenie efektywności w jakiejś dziedzinie
optimització
/ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie
optimista
/ɔpˈtɨ̃mʲism̥/
noun
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów
optimisme
/ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
  1. odsunięcie zdarzenia w czasie
  2. różnica w czasie między zależnymi od siebie zdarzeniami
endarreriment
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan bycia owładniętym przez demona;
possessió
noun
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej;
pleura
/ˌɔrãŋˈɡutãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;
orangutan
/ˈɔrat͡ɕ/
verb
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem
llaurar
/ɔrˈbʲita/
noun
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;
òrbita
adjective
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie
orbital
/ɔrˈxɛstrʲjɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej;
orchestrion
/ˌɔrxʲiˈdɛa/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;
orquídia
/ɔrˈdɔvʲik/
noun
(geologia, geologiczny) drugi okres geologiczny paleozoiku;
Ordovicià
/ˈɔrɡãn/
noun
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego
òrgan
/ˌɔrɡãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący
orgànic
/ˌɔrɡãˈɲista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;
organista
/ˌɔrɡãˈɲistka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na organach
organista
/ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja/
noun
  1. grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
  2. sposób przygotowywania czegoś, planowania
organització
/ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɨx/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;
Organització de les Nacions Unides
/ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja trakˈtatu ˌpuwnɔt͡snɔatlãntɨt͡sʲˈcɛɡɔ/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;
Organització del Tractat de l'Atlàntic Nord
/ɔrˈɡãɲism̥/
noun
  1. (biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
  2. (medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
  3. (przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów
organisme
/ˌɔrɡãɲiˈzɔvat͡ɕ/
verb
porządkować coś w określony sposób, nadawać strukturę
organitzar
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;
orgue
/ˈɔrɡasm̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;
orgasme
noun
  1. umiejętność rozpoznawania określonych miejsc i kierunków w terenie
  2. ustawienie, pozycja względem jakiegoś punktu odniesienia
orientació
noun
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci;
orientació sexual
/ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ/
adjective
związany z Orientem, dotyczący Orientu
oriental
/ˌɔrʲiˈɡãmʲi/
noun
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii;
papiroflèxia
/ˈɔrʲjɔ̃n/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;
Orió
/ɔrk/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;
orc
/ˈɔrka/
noun
  1. (rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;
    llaurada
  2. (zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;
    orca
/ɔrʲˈcɛstra/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;
orquestra
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Regionie Centralnym we Francji, położona w dolinie Loary, jej głównym ośrodkiem jest Orlean;
Orleanès
/ˈɔrlʲik/
noun
(botanika, botaniczny) Aquilegia L., roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach;
corniol
/ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Armenii;
armeni
/ɔrˈnãmɛ̃nt/
noun
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym;
ornament
noun
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów;
casulla
/ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk/
noun
  1. (biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
  2. (biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii
ornitòleg
/ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;
ornitologia
/ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza/
noun
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;
orogènesi
/ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ/
adjective
  1. (o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom
  2. rygorystycznie przestrzegający zasad jakiejś doktryny
ortodox
/ˌɔrtɔˈɡrafʲja/
noun
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka
ortografia
/ˌɔrtɔˈpɛda/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii
  1. ortopedista
  2. ortopèdic
/ˌɔrtɔpɛˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z ortopedią lub ortopedami
ortopèdic
noun
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności;
ortorèxia
adjective
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella
orwel·lià
/ˌɔrgʲĩˈnalnɘ/, /ˌɔrɘgʲĩˈnalnɘ/
adjective
taki, który nie jest naśladowaniem lub przeróbką czegoś innego
original
/ˈɔʒɛx/
noun
  1. roślina, której owoce to orzechy (1.1);
    noguera
  2. (potocznie, potoczny) owoc orzecha (1.2) włoskiego;
    nou
  3. suchy owoc o zdrewniałej łupinie;
    1. nou
    2. núcula
noun
(spożywczy) jadalny owoc leszczyny
avellana
noun
(spożywczy) jadalne nasiono z drzewa orzecha włoskiego (1.2)
noguera
/ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ/
noun
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;
cacauet
noun
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii;
pinyó
/ˈɔʒɛw/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;
Àguila
/ˈɔʒɛw/
noun
  1. (ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;
    1. àguila
    2. àliga
  2. (przenośnie, przenośnia) zdolna, bystra osoba
    àguila
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;
  1. àguila daurada
  2. àguila reial
/ˈɔsa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;
vespa
/ˈɔsat/
noun
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;
sediment
/ɔˈsaka/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;
Osaka
/ˈɔsɛt/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
  2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju ostów (1.1)
card
/ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;
Ossètia del Sud
/ɔˈɕɛdlɛ/
noun
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich
urbanització
/ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 8
  1. vuit
  2. huit
/ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 80
  1. vuitanta
  2. huitanta
/ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 88
vuitanta-vuit
/ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od osiemdziesiąt
vuitantè
/ˌɔɕɛ̃mˈnastka/
noun
nazwa liczby 18
divuit
/ˌɔɕɛ̃mˈnastɨ/
adjective
od 18
divuitè
/ˌɔɕɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
18
divuit
/ˈɔɕɛ̃msɛt/
cardinalNumeral
liczba 800
vuit-cents
/ˌɔɕɛ̃mˈsɛtnɨ/
adjective
od osiemset
vuit-centè
/ɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;
pericardi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą;
Osijek
/ɔˈɕika/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa topolowego o drżących liściach,należącego do rodziny wierzbowatech;
trèmol
/ˈɔɕɔw/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
    1. ase
    2. burro
    3. ruc
    1. (potocznie, potoczny) głupi człowiek
    2. (potocznie, potoczny) uparty człowiek
    1. burro
    2. ase
/ˈɔskar/
pronoun
imię męskie;
Òscar
/ɔˈskarʒat͡ɕ/
verb
obwiniać kogoś o coś
acusar
/ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem
acusació
/ˈɔslɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;
Oslo
/ɔsm̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;
osmi
noun
(biologia, biologiczny) (fizyka, fizyczny) ruch cząsteczek rozpuszczalnika z obszaru o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wyższym stężeniu substancji rozpuszczonej przez częściowo przepuszczalną membranę;
osmosi
/ɔˈsɔba/
noun
    1. (gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
    2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych
    persona
  1. pojedynczy człowiek, ktoś
    1. persona
    2. individu
  2. bohater dramatu
    1. personatge
    2. persona
/ˌɔsɔˈbʲistɨ/
adjective
odnoszący się do pojedynczej osoby
personal
noun
(fizyka, fizyczny) stan układu, w którym przynajmniej jeden z parametrów, który go określa, przyjmuje wartości nieskończone
singularitat
/ɔˈsɔbʲɲik/
noun
  1. (biologia, biologiczny) jednostkowy okaz gatunku;
  2. osoba, człowiek
individu
/ˌɔsɔˈbɔvɔɕt͡ɕ/
noun
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;
personalitat
/ɔˈsɔt͡ʃɛ/
noun
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki;
plasma
noun
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;
varicel·la
/ɔˈstatʲɲi/
adjective
znajdujący się na końcu listy, kolejności
darrer
/ɔˈstatʲɲɔ/
adverb
w niedalekiej przeszłości
recentment
noun
(biologia, biologiczny) komórka wytwarzająca osseinę i kontrolująca jej mineralizację;
osteoblast
noun
(biologia, biologiczny) wielojądrzasta komórka zdolna do resorpcji tkanki kostnej;
osteoclast
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kościu;
osteologia
noun
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego
osteopatia
/ˌɔstɛɔpɔˈrɔza/
noun
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;
osteoporosi
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;
Òstia
/ɔˈstrat͡sɨsm̥/
noun
wykluczenie, bojkot kogoś z danej grupy lub z danego środowiska
ostracisme
noun
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;
esperó
/ɔˈstrɔkʃɛf/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;
grèvol
/ɔˈstrɔʒʲɲɛ/
adverb
w sposób ostrożny, uważny
cautelosament
/ˈɔstrɨ/
adjective
  1. o zmysłach: silny, o dużych możliwościach odbioru
    agut
  2. taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
    1. esmolat
    2. agut
  3. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
    1. picant
    2. esmolat
/ɔˈstrɨɡa/
noun
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;
ostra
/ˈɔsṭʃɛ/
noun
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu
fulla
/ɔˈsṭʃɛɡat͡ɕ/
verb
informować o potencjalnym niebezpieczeństwie
advertir
/ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
akt ostrzegania; przestroga przed czymś
  1. advertència
  2. advertiment
  3. avís
/ˈɔsṭʃɨt͡ɕ/
verb
czynić ostrym (krawędź czegoś)
  1. agusar
  2. esmolar
  3. afilar
/ˈɔʃt͡ʃɛp/
noun
  1. (łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;
  2. (sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania;
javelina
/ɔʃˈt͡ʃɛrstfɔ/
noun
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś
calúmnia
/ɔʃˈt͡ʃɛ̃nd͡zat͡ɕ/
verb
zużywać w niewielkiej ilości
estalviar
/ɔˈʃustfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;
engany
/ˈɔsɔ̃nt/
noun
opinia o czymś lub o kimś
judici
verb
sprawiać, że coś lub ktoś staje się słabszy
esmorteir
/ɔˈtat͡ʃat͡ɕ/
verb
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch)
envoltar
/ˈɔtxwãɲ/
noun
realna pusta, ogromna, głęboka lub wręcz bezdenna przestrzeń
abisme
noun
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;
peritoneu
/ˌɔṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ/
verb
dostawać, być odbiorcą
rebre
/ɔˈtrɛ̃mbɨ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako wartościowa pasza treściwa lub dodawane do potraw;
segó
/ɔtˈːava/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;
Ottawa
/ɔtˈfartɨ/
adjective
  1. niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
  2. o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
  3. o sklepie: czynny, działający
  4. ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami
  5. (informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy
  6. o człowieku: nieukrywający swoich intencji, uczuć
obert
/ɔtˈfʲjɛrat͡ɕ/
verb
powodować, że coś przestaje być zamknięte
obrir
/ɔˈtɨwɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;
obesitat
/ɔˈtɨwɨ/
adjective
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze
obès
/ˈɔvat/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;
insecte
/ˈɔval/
noun
  1. (geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
  2. kontur przypominający tę krzywą
oval
/ɔˈvalnɨ/
adjective
  1. (geometria) mający kształt owalu
  2. przypominający kształtem owal
oval
/ˈɔft͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;
  1. ovella
  2. be
/ɔfˈt͡ʃarɛc ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci/
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;
pastor alemany
/ɔˈvɛrʲɲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji;
Alvèrnia
adjective
związany z Owernią, dotyczący Owernii
alvernès
/ˈɔvʲjɛs/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;
  1. civada
  2. avena
/ɔˈvʲjɛfka/
noun
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu;
carenat
/ɔˈvʲĩjat͡ɕ/
verb
otaczać szczelnie, osłaniać dookoła
enrotllar
/ˈɔvɔt͡s/
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań
    fruit
  2. (botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
    1. fruit
    2. fruita
  3. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo
    1. fruita
    2. fruit
adjective
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami
frugívor
/ɔfʲˈɕãnka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie;
farinetes
noun
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;
ovulació
/ɔzˈdabʲjät͡ɕ/
verb
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym
  1. adornar
  2. decorar
pronoun
  1. (biblijny) Księga Ozeasza;
  2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
  1. Osees
  2. Oixea
verb
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany
comunicar
/ˈɔzɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;
ozó
noun
warstwa zwiększonej koncentracji ozonu w stratosferze Ziemi;
ozonosfera
/ɔˈzɨrɨs/
pronoun
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych;
Osiris
/ˈɔwtaʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Altar
/ˈɔwtaʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;
  1. altar
  2. ara
/ˈɔwuf/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;
plom
/ɔˈwuvɛk/
noun
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;
llapis
/ɔɕ/
noun
  1. centralna linia danego układu
  2. (matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
  3. (technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;
eix
verb
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie
enlluernar
noun
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;
octàgon
adjective
taki, który ma osiem kątów; mający kształt ośmiokąta
octagonal
/ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;
  1. pop
  2. polp
/ˌɔɕfʲjɛˈtlɛ̃ɲɛ/
noun
system lamp zapewniający światło
il·luminació
/ɔɕt͡ɕ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;
espina
/ɔˈʒɛ̃ɲit͡ɕ/
verb
zawrzeć związek małżeński z kobietą
casar-se
/ˈpaxa/
noun
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;
  1. aixella
  2. axil·la
/ˈpaxʲɲɛ̇t͡ɕ/
verb
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny
  1. fer olor
  2. olorar
/paxˈfʲĩna/
noun
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda
engonal
/ˈpat͡sʲjɛ̃nt/
noun
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;
pacient
noun
zwolennik pacyfizmu
pacifista
noun
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen
pacifisme
/pat/
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północnych Włoszech;
Po
/paˈdalɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;
vidriol
/ˈpadat͡ɕ/
verb
    1. w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
    2. zlatywać, lecieć w dół
    caure
  1. (meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)
    1. ploure
    2. nevar
/ˈpadva/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;
Pàdua
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jednogarnkowa potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkami np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw, przygotowywana na specjalnej patelni z dwoma uchwytami, specjalność kuchni hiszpańskiej;
paella
pronoun
imię męskie;
Pafnuci
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;
Pafos
/paˈɡurɛk/
noun
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów
tossal
/ˈpajɔ̃ŋk/
noun
(arachnologia, arachnologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;
aranya
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę bezkręgowe z sześcioma nogami i odwłokiem
aràcnid
/paˈcistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Pakistan
/ˌpaciˈstãŋka/
noun
obywatelka Pakistanu
pakistanesa
/ˌpaciˈstãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Pakistanu
pakistanès
/ˌpaciˈstãj̃sʲci/
adjective
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu
pakistanès
/pakt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym
pacte
/ˈpalaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;
Palau
/ˈpalɛt͡s/
noun
  1. u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy
  2. część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)
dit
/ˈpalɛt͡s ˌfskazuˈjɔ̃nt͡sɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;
índex
/paˈlɛɔarˈxa<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;
Paleoarqueà
noun
(geologia, geologiczny) najstarsza epoka paleogenu
Paleocè
/ˌpalɛˈɔɡɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku;
Paleogen
/ˌpalɛɔˈɡrafʲja/
noun
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;
paleografia
/ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk/
noun
  1. (biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
  2. specjalistka z zakresu paleontologii
paleontòleg
/ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;
paleontologia
adjective
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii
paleontològic
/paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;
Paleoproterozoic
/ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik/
noun
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi;
Paleozoic
/paˈlɛrmɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;
Palerm
/ˌpalɛˈstɨ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;
Palestina
/ˌpalɛˈstɨ̃ŋka/
noun
mieszkanka Palestyny
palestina
/ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Palestyny
palestí
/ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców
  1. palestí
  2. palestinenc
/ˈpalʲi/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich
pali
/paˈlʲĩndrɔ̃m/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);
palíndrom
/paˈlʲivɔ/
noun
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach;
  1. combustible
  2. carburant
/ˈpalʲit͡ɕ/
verb
  1. niszczyć coś za pomocą ognia
    cremar
  2. wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
    fumar
  3. ulegać działaniu ognia, niszczeć pod wpływem ognia
    cremar-se
/ˈpalːat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;
pal·ladi
/ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥/
noun
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;
  1. arquitectura pal·ladiana
  2. pal·ladianisme
/ˈpalma/
noun
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;
palmera
pronoun
(geografia, geograficzny) główne miasto Majorki, stolica Balearów;
  1. Palma
  2. Palma de Mallorca
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;
Palmira
noun
(medycyna, medyczny) zbyt szybkie bicie serca;
palpitació
/ˈpalux/
noun
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;
hàl·lux
/pãˈmɛla/
pronoun
imię żeńskie;
Pamela
/ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
noun
  1. zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
  2. (informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
  3. fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości
memòria
/pãn/
pronoun
  1. (mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;
    Pan
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie
    Senyor
/pãn/
noun
    1. pracodawca dla służby
    2. właściciel niewolników
    1. amo
    2. senyor
    1. z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
    2. feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
    1. senyor
    2. amo
  1. zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
    1. senyor
    2. vostè
/ˈpãn ˈmwɔdɨ/
noun
mężczyzna w dniu swojego ślubu i wkrótce po nim
nuvi
/pãˈnãma/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Panamà
/pãˈnãmt͡ʃɨk/
noun
obywatel Panamy
panameny
/pãˈnãmka/
noun
obywatelka Panamy
panamenya
/pãˈnãmsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Panama
panameny
/pãnˈt͡sɛrʲɲik/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
    armadillo
  2. (marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;
    cuirassat
/ˈpãnda/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) panda mała
  2. (zoologia, zoologiczny) panda wielka
panda
/pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;
pandeisme
/pãnˈdɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)
pandèmia
adjective
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii
pandèmic
/pãnˈdɔra/
pronoun
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;
Pandora
/ˌpãnɛˈɟirɨk/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;
panegíric
/pãŋˈɡɛa/
pronoun
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze;
  1. Pangea
  2. Pangaea
/ˈpãɲi/
noun
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
  1. senyora
  2. vostè
/ˈpãɲika/
noun
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)
pànic
/ˈpãnːa/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;
Verge
/ˈpãnːa ˈmwɔda/
noun
kobieta w dniu swojego ślubu
núvia
/pãˈnɔ̃ɲja/
pronoun
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;
Pannònia
/ˌpãnɔˈrãma/
noun
rozległy, szeroki widok
panorama
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi
panpsiquisme
/pãw̃ˈslavʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;
paneslavisme
/pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;
panteisme
/pãnˈtɛɔ̃n/
noun
  1. (starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;
  2. ogół bogów jakiejś religii;
panteó
/pãnˈtɔɡraf/
noun
  1. przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń;
  2. przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe;
pantògraf
/paˈpaja/
noun
(botanika, botaniczny) (zobacz) melonowiec właściwy
papaia
/ˈpapʲjɛr/
noun
  1. wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
  2. (potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument
paper
/ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ/
noun
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;
paper de vàter
/paˈpʲjɛrɔs/
noun
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;
  1. cigarreta
  2. cigarret
/paˈpʲjɛsʲci/
adjective
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa
papal
/ˈpapʲjɛʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;
papa
/ˈpaprɔt͡ɕ/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;
  2. (botanika, botaniczny) roślina z klasy paproci (1.1)
falguera
/ˈpaprɨka/
noun
  1. (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;
  2. (spożywczy) jarzyna z owocu papryki (1.1);
pebrot
/paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;
Papua Nova Guinea
/ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãŋka/
noun
obywatelka Papui-Nowej Gwinei
papú
/ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Papui-Nowej Gwinei
papú
/ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Papua-Nowa Gwinea
papú
/paˈpuɡa/
noun
    1. (ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
    2. (ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
    1. lloro
    2. papagai
  1. (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty
    1. papagai
    2. lloro
/ˈpara/
noun
    1. dwa przedmioty stanowiące komplet
    2. określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części
    parell
  1. dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu
    parella
  2. dwie osoby, darzące się uczuciem
    1. parella
    2. parell
    1. (fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;
    2. (potocznie, potoczny) woda w stanie zawiesiny kropel w powietrzu
    1. vapor
    2. baf
/ˌparaˈbɔla/
noun
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;
paràbola
/paˈradɔks/
noun
  1. rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
  2. zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią
paradoxa
adverb
w sposób paradoksalny
paradoxalment
/ˌparaˈdɨɡmat/
noun
  1. (filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
  2. (językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;
paradigma
/paˈrafʲja/
noun
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;
parròquia
/paˈraɡvaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Paraguai
/ˌparaˈɡvajt͡ʃɨk/
noun
obywatel Paragwaju
paraguaià
/ˌparaˈɡvajka/
noun
obywatelka Paragwaju
paraguaiana
/ˌparaˈɡvajsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Paragwaj
paraguaià
/paˈralʲiʃ/
noun
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego
paràlisi
/paˈrãmɛtr̥/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)
  2. (informatyka, informatyczny) wartość lub zmienna przekazywana do podprogramu podczas jego wywoływania, pozwalająca na sterowanie jego zachowaniem lub uzyskanie jego wyników;
paràmetre
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;
paranoia
/paˈrapɛt/
noun
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia
lleixa de finestra
/ˌparapsɨxɔˈlɔɟja/
noun
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;
parapsicologia
/paˈrasɔl/
noun
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem
paraigua
/paˈravãn/
noun
rozstawialna segmentowa ścianka wydzielająca część pomieszczenia;
  1. mampara
  2. paravent
/ˈpardva ˈɡurska/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;
perdiu blanca
noun
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;
pareidolia
/ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;
paremiologia
noun
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;
parestèsia
/park/
noun
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;
parc
/ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ/
noun
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;
parc nacional
/ˈparʲcĩŋk/
noun
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;
  1. aparcament
  2. pàrquing
/parˈlãmɛ̃nt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;
parlament
/parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;
  1. Parlament Europeu
  2. Eurocambra
/ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący parlamentu, związany z parlamentem
parlamentari
/paˈrɔdʲja/
noun
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;
paròdia
/paˈrɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;
parònim
/ˌparɔˈvãɲɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia substancji z fazy ciekłej na fazę gazową
evaporació
/paˈrɔvar/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) naczynie lub urządzenie służące do gotowania na parze;
olla de vapor
noun
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;
vapor
noun
(astronomia, astronomiczny) (jednostka miary) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;
parsec
/ˈpartɛr/
noun
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią
planta baixa
/ˈpartʲja/
noun
  1. (zobacz) partia polityczna
  2. (szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) w niektórych grach: rozgrywka, mecz
partit
/ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃna/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;
partit polític
/ˈpartnɛr/
noun
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu
company
noun
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;
partició
adjective
związany z Partami lub Partią, dotyczący Partów lub Partii
part
/ˌpartɨˈkuwa/
noun
(gramatyka) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;
partícula
/paˈrɨsʲci/
adjective
związany z Paryżem, dotyczący Paryża
parisenc
/ˈparɨʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;
París
/ˌparɨˈʒãɲĩn/
noun
mieszkaniec Paryża
parisenc
/ˌparɨˈʒãnka/
noun
mieszkanka Paryża
parisenca
/pas/
noun
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;
  1. cinturó
  2. trinxa
/ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji;
cinturó de Kuiper
noun
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;
cinturó d'asteroides
/paˈsaʒɛr/
noun
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem
passatger
/ˈpasxa/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;
Pasqua
/ˈpaɕɛrp/
noun
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa
fillastre
/ˌpaɕɛrˈbʲit͡sa/
noun
córka małżonka z innego małżeństwa
fillastra
/ˈpasʲja/
noun
silne zainteresowania, zamiłowanie
passió
/ˈpaskal/
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI;
pascal
/paˈskudnɨ/
adjective
bardzo brzydki
fastigós
noun
(geografia, geograficzny) ciąg gór ułożonych w jednej linii lub w jednym kierunku, tworzących wyraźnie wydzieloną jednostkę krajobrazową, o wspólnej genezie geologicznej, podobnej budowie i ciągłości grzbietów;
serralada
/paˈsɔvat͡ɕ/
verb
przypadać do gustu
convenir
/paˈsɔʒɨt/
noun
  1. (biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
  2. (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści
paràsit
adjective
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów
parasitari
/ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;
  1. dentifrici
  2. pasta de dents
noun
  1. (botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny
xirivia
verb
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze
pasteuritzar
/ˈpastɛʃ/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun
  2. (zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu
pastor
/ˈpastʲiʃ/
noun
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;
pastitx
adjective
który nie wykazuje chęci działania
passiu
/ˈpaʃpɔrt/
noun
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;
passaport
/ˈpaʃtɛt/
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
    embolic
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka
    paté
/ˈpaʃtɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Pasztunów;
paixtu
/pat/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;
empat
/ˌpataˈɡɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;
Patagònia
/paˈtɛlʲɲa/
noun
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;
paella
noun
(kościelny) okrągła, zwykle pozłacana tacka na hostię lub do nakrywania kielicha podczas liturgii
patena
/ˈpatɛ̃nt/
noun
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;
patent
/ˌpatɔˈlɔɟja/
noun
  1. (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
  2. (socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa
  3. (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu żywego organizmu
patologia
/paˈtrʲjarxa/
noun
  1. (biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
  2. (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
  3. (przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
  4. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
  5. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
  6. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie
patriarca
adverb
w sposób patriotyczny
patriòticament
/ˌpatrʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. taki, którego cechuje patriotyzm
  2. związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu
patriòtic
/paˈtrʲjɔtɨsm̥/
noun
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;
patriotisme
verb
wykonywać obchód kontrolowanego terenu
patrullar
/ˈpaṭʃɛt͡ɕ/
verb
kierować wzrok na coś lub na kogoś
mirar
/pawˈlʲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Paulina
/paf/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Gall Dindi
/paf/
noun
    1. (ornitologia, ornitologiczny) samiec pawia (1.2)
    2. (ornitologia, ornitologiczny) gatunek hodowanych w parkach ptaków z rodzaju Pavo i Afropavo, z dużym, kolorowym ogonem;
    paó
  1. (ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)
    1. paó
    2. paó reial
/ˈpavɛw/
pronoun
imię męskie;
Pau
/ˈpavʲjãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;
  1. babuí
  2. papió
/pazˈnɔcɛ̇t͡ɕ/
noun
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;
ungla
/ˈpazur/
noun
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;
urpa
/ˈpawat͡s/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka
  2. (architektura, architektoniczny) okazały budynek użyteczności publicznej
palau
/ˈpãj̃stfɔ/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;
    estat
  2. zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni
    vostès
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;
Estat Islàmic
/paɕ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;
patge
/paʑˈd͡ʑɛrʲɲik/
noun
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);
octubre
/pxat͡ɕ/
verb
przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu
empènyer
/pxwa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;
puça
/pɛx/
noun
niepomyślny zbieg okoliczności
mala sort
/pɛˈdaɡɔk/
noun
nauczyciel, wychowawca
pedagog
adjective
związany z pedagogiką, wychowawczy
pedagògic
/ˌpɛdaˈɡɔɟika/
noun
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;
pedagogia
/ˈpɛdaw/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
    pedal
  2. (slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści
    1. marieta
    2. culer
/pɛˈdʲjatra/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy
pediatre
/pɛˈdʲjatrʲja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;
pediatria
/ˌpɛdɔˈfʲilʲja/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;
pedofília
/ˈpɛɡas/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;
  2. (mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;
Pegàs
/ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ/
adjective
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk
pejoratiu
/ˈpɛcĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Chin;
Pequín
/pɛˈcĩnka/
noun
mieszkanka Pekinu
pequinesa
/pɛˈcĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Pekinu
pequinès
/pɛˈcĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Pekinu
pequinès
/ˌpɛlɛˈrɨ̃na/
noun
wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona, niekiedy krótsze, tylko do łokci;
mantell
/pɛˈlʲikãn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;
pelicà
noun
(odzieżownictwo) zimowy płaszcz podbity futrem, w szczególności wojskowy
pellissa
/ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;
Peloponès
noun
(architektura, architektoniczny) narożny element sklepienia o kształcie trójkąta sferycznego
petxina
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy penicylin;
penicil·lina
/ˈpɛ̃ɲis/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;
penis
/ˈpɛ̃w̃sʲja/
noun
płaca za wykonaną pracę wypłacana w równych odstępach czasu, dotycząca jakiegoś okresu
sou
/ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
Pennsilvània
/pɛ̃nˈtaɡrãm/
noun
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;
pentacle
noun
(biochemia, biochemiczny) czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;
pepsina
/ˈpɛptɨt/
noun
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów
pèptid
noun
(fizjologia, fizjologiczny) odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów
percepció
/pɛrˈfɛkt͡sʲja/
noun
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne
perfecció
/ˌpɛrfũˈmɛrʲja/
noun
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki
perfumeria
verb
skrapiać perfumami, aplikować perfumy
perfumar
/pɛrˈfũmɨ/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk
perfum
noun
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;
pergamí
/pɛrʲˈjɔdɨk/
noun
czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się;
periòdic
/ˈpɛrkɔs/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;
cabussó
/pɛrm/
noun
(geologia, geologiczny) szósty i ostatni okres ery paleozoicznej;
Permià
noun
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie
permanència
/ˈpɛrɔ̃n/
noun
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego
  1. andana
  2. pujador
/pɛˈrɔ̃ɲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;
peronisme
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;
Perpinyà
pronoun
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;
Persèfone
/pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
Perseu
/ˈpɛrsʲci/
adjective
dotyczący Persji, pochodzący z Persji
persa
/ˈpɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;
persa
/pɛrˈsɔ̃nɛl/
noun
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji
personal
/ˈpɛru/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;
Perú
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;
Perusa
/pɛˈruka/
noun
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;
perruca
/ˌpɛruˈvʲjãŋka/
noun
obywatelka Peru
peruana
/ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Peru
peruà
/ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Peru
peruà
noun
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy
perversió
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnice zewnętrzne do centrum miasta
  1. extraradi
  2. rodalia
  3. suburbi
noun
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi;
perigeu
/ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm/
noun
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;
periheli
/pɛˈrɨskɔp/
noun
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;
periscopi
/ˈpɛrwa/
noun
  1. (biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;
  2. (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)
perla
/pɛˈsɛta/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Hiszpanii w latach 1869–2002;
pesseta
/ˈpɛsɔ/
noun
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich;
peso
/pɛˈstɨt͡sɨt/
noun
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;
  1. pesticida
  2. plaguicida
/ˌpɛsɨ̃ˈmʲista/
noun
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy
pessimista
/pɛˈsɨ̃mʲism̥/
noun
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;
pessimisme
/pɛˈtɨt͡sʲja/
noun
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;
petició
/ˈpɛvʲjɛ̃n/
pronoun
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś
cert
adjective
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach
  1. confiat
  2. segur de si mateix
/ˈpɛwʲɲa/
noun
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część
  1. lluna plena
  2. pleniluni
/ˈpɛwnɨ/
adjective
wypełniony w największym możliwym stopniu
ple
/pʲi/
noun
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy;
pi
/ˈpʲjãna/
noun
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu
escuma
/pʲjä̃ˈɲĩnɔ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;
piano
/pʲjä̃ˈɲista/
noun
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie
pianista
noun
(geografia, geograficzny) osypisko skalne;
tartera
/ˈpʲjasɛk/
noun
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;
sorra
/pʲjaˈskɔvʲjɛt͡s/
noun
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;
  1. gres
  2. pedra sorrenca
/ˌpʲjaskɔvʲˈɲit͡sa/
noun
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;
sorrera
/pʲjaʃˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
usypany z piasku, pełen piasku
sorrenc
/pʲjɛt͡s/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Forn
/pʲjɛt͡s/
noun
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania
forn
/pʲjɛt͡s/
verb
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody
fornejar
/pʲjɛˈxɔta/
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;
infanteria
/pʲjɛˈt͡ʃarka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny
xampinyó
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia
  1. rostit
  2. al forn
/ˈpʲjɛt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
  1. znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności
  2. środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu
segell
/pʲjɛk/
noun
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);
piga
/pʲjɛˈkarʲɲa/
noun
  1. miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki
  2. sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze
  1. fleca
  2. forn de pa
/pʲjɛˈkarʲɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;
forn
/ˈpʲjɛkaʃ/
noun
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.
  1. forner
  2. flequer
/pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ/
adjective
  1. (przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny
  2. dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle
infernal
/ˈpʲjɛkwɔ/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
  2. (przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień
infern
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu
  1. pelegrí
  2. pelegrina
/pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka/
noun
wędrówka do świętego miejsca
pelegrinatge
/pʲjɛˈluxa/
noun
(higiena, higieniczny) niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt
bolquer
/ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka/
noun
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;
infermera
/pʲjɛˈlɛ̃ŋʲɟɲaʃ/
noun
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych
infermer
/ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;
Piemont
/ˈpʲjɛ̇̃ɲɛk/
noun
mały pień
tió
/pʲɛ̇ˈɲɔnd͡zɛ/, /ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s/
noun
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;
  1. diner
  2. diners
/pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ/
adjective
  1. w jakiś inny sposób związany z pieniędzmi
  2. wypłacany lub płacony w pieniądzach
  3. wyrażony w pieniądzach
monetari
/pʲjɛpʃ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)
pebre
/pʲjɛr.ˈdɔ.lʲit͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)
cardar
/ˈpʲjɛrʲɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;
pa de gingebre
/pʲjɛrˈvʲjastɛk/
noun
    1. (matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;
    2. (matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;
    arrel
  1. (chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;
    element
/pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
noun
  1. (chemia, chemiczny) taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
  2. (chemia, chemiczny) zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
element químic
noun
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;
arrel quadrada
/ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔt͡s/
noun
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;
primers auxilis
/ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od liczby 1
  1. primer primari
  2. primer
/pʲjɛrʲɕ/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
  2. (anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
  3. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu
pit
/ˈpʲjɛrʲɕt͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
    1. (jubilerstwo, jubilerski) ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem;
    2. krąg naokoło czegoś
    anell
  1. (astronomia, astronomiczny) pierścień (1.2) składający się z cząsteczek pyłu i innych małych cząstek krążących dookoła planety w obszarze o kształcie dysku;
    anell planetari
/pʲjɛrʲɕˈt͡ɕɔ̃nɛk/
noun
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem
anell
/pʲjɛs/
noun
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;
  1. gos
  2. ca
/ˈpʲjɛʃɨ/
noun
osoba, która porusza się na własnych nogach
vianant
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem;
Petropavl
/pʲjɛˈtruʃka/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;
julivert
/pʲjɛ̇̃ɲ/
noun
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi
tronc
noun
(anatomia, anatomiczny) dolna część mózgowia, która łączy mózg z rdzeniem kręgowym i kontroluje podstawowe, niezbędne życiowo funkcje
tronc de l'encèfal
verb
tulić, głaskać okazując czułość
acariciar
/pʲjɛ̇ɕɲ̊/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;
cançó
/ˈpʲiɡmɛ̃nt/
noun
  1. (biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor
  2. (technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb
pigment
/pʲiˈɡuwka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie
píndola
/ˈpʲiɡva/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
  2. (botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;
  1. codony
  2. codonyer
/pʲiˈjafka/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
  2. (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych
sangonera
/pʲik/
noun
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarnym listkiem w kształcie serca; karta tego koloru;
pica
/ˈpʲika/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;
pica
/pʲiˈkãntnɨ/
adjective
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw
picant
/pʲiˈkardʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;
Picardia
/ˈpʲiksɛl/
noun
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);
  1. píxel
  2. pícsel
/pʲikˈtɔɡrãm/
noun
pojęcie przedstawione obrazem;
pictograma
/ˈpʲilnɨ/
adjective
wymagający pośpiechu, szybkiego działania
urgent
/ˈpʲilɔt/
noun
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem
pilot
/ˌpʲĩnakɔˈtɛka/
noun
galeria malarstwa, zbiór obrazów przeznaczony dla użytku publicznego;
pinacoteca
/ˈpʲĩŋɡvʲĩn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;
pingüí
noun
(etnografia, etnograficzny) kula lub zabawka wypełniona słodyczami wykonywana tradycyjnie w krajach latynoskich w okresie Bożego Narodzenia i zawieszana pod sufitem, którą dzieci okładają kijem, aby dostać się do jej zawartości;
piñata
/ˈpʲjɔ̃nɛk/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;
peó
/pʲjɔ̃ˈnɔvɔ/
adverb
w kierunku pionowym; poruszając się w górę lub dół, prostopadle do podstawy
verticalment
/pʲjɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo
vertical
/ˈpʲjɔrũn/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;
llamp
/pʲjɔˈsɛ̃nka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;
cançó
/pʲjɔtr̥/
pronoun
imię męskie;
Pere
/ˈpʲjɔwũn/
noun
(botanika, botaniczny) bylica piołun
donzell
/ˌpʲirãˈmʲida/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
  2. (architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
piràmide
/pʲiˈrãɲja/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;
piranya
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli, antymonowa siarkosól srebra;
pirargirita
/ˈpʲirat/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;
pirata
/ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;
Pirineus
/ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci/
adjective
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów
pirinenc
/ˈpʲirɛws/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;
Pireu
noun
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;
piroxè
/ˈpʲirɔl/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N;
pirrole
/ˌpʲirɔˈlʲiza/
noun
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;
piròlisi
/ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;
piromania
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, o czerwonej lub czerwonobrunatnej barwie i diamentowym połysku;
pirostilpnita
noun
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;
piridina
/ˈpʲirɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;
pirita
/pʲiˈsãnka/
noun
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy;
ou de Pasqua
/pʲiˈsarka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz
escriptora
/ˈpʲisaʃ/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna starożytnego Egiptu osób wykształconych, posługujących się pismem;
    escriba
  2. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;
    escriptor
/ˈpʲisat͡ɕ/
verb
  1. umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
  2. tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
  3. tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę
escriure
noun
rodzaj alkoholu z Ameryki Południowej, brandy ze sfermentowanych i destylowanych winogron;
pisco
/ˈpʲisklɛ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;
  1. poll
  2. pollet
/ˈpʲismɔ/
noun
  1. sposób pisania
  2. zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
escriptura
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku pistacja właściwa (1.1)
pistatxer
/pʲiˈstɔlɛt/
noun
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;
pistola
/pʲiˈsu<sup>w</sup>ar/
noun
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco
urinari
/ˌpʲitaˈɡɔras/
pronoun
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;
Pitàgores
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa hiszpańskich wysp ulokowanych w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego, na południowo-zachodnim krańcu Balearów;
  1. Illes Pitiüses
  2. Les Pitiüses
pronoun
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;
Pittsburgh
/pʲivʲˈɲit͡sa/
noun
podziemne piętro budynku
soterrani
/ˈpʲivɔ/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;
  1. cervesa
  2. birra
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);
Pisa
/ˈpʲit͡sːa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;
pizza
/pʲit͡sˈːɛrʲja/
noun
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;
pizzeria
/ˈpʲjurʲɲik/
noun
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;
estoig
/ˈpʲjurɔ/
noun
  1. (ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
  2. przyrząd do pisania
ploma
/ˈpʲjɔ̃ntɛk/
noun
piąty dzień tygodnia
divendres
/ˈpʲjɔ̃ntka/
noun
nazwa cyfry 5
cinc
/ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od 5
  1. cinquè
  2. quint
/pʲit͡ɕ/
verb
  1. spożywać płyny
  2. pić (1.1) alkohol, zwłaszcza nałogowo
beure
/pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt mający pięć boków;
pentàgon
/ˈpʲjɛ̃ŋknɔ/
noun
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;
bellesa
/ˈpʲjɛ̃ŋknɨ/
adjective
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt
  1. bell
  2. bonic
/ˈpʲjɛ̃nta/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy
taló
/pʲjɛtˈnastka/
noun
nazwa liczby 15
quinze
/pʲjɛtˈnastɨ/
adjective
od 15
quinzè
/pʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 15
quinze
/ˈpʲjɛ̃ntrɔ/
noun
  1. (geologia, geologiczny) jednostka chronostratygraficzna dziejów Ziemi, część oddziału;
    estatge
  2. (architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej
    pis
/pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
ordinalAdjective
(matematyka, matematyczny) liczba 5
cinc
/pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 50
cinquanta
/pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 58
cinquanta-vuit
/pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 55
cinquanta-cinc
/pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 56
cinquanta-sis
/ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od pięćdziesiąt
cinquantè
/ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt/
cardinalNumeral
liczba 500
cinc-cents
/pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtnɨ/
adjective
od pięćset
cinc-centè
/ˈpʲjɛ̃w̃ɕt͡ɕak/
noun
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie przeważnie z krzemienia lub twardej skały mające kształt migdałowaty, sercowaty lub owalny;
bifaç
/pʲjɛ̃w̃ɕt͡ɕ/
noun
zaciśnięta dłoń
puny
/ˈpʲiwa/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;
serra
/ˈpʲiwka/
noun
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy
pilota
noun
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów
serra de metalls
/ˈpʲiwka ˈnɔʒna/
noun
  1. (sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;
  2. (sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę nożną (1.1)
futbol
/ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇t͡ʃna/
noun
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;
handbol
/ˈpʲiwkaʃ/
noun
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną
futbolista
verb
rżnąć, przecinać coś piłą lub piłką
serrar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port rzeczny na Białorusi, na Polesiu, nad rzeką Piną, u jej ujścia do Prypeci
Pinsk
/pʲiˈʒãma/
noun
strój, który zakłada się, idąc spać;
pijama
/plat͡s/
noun
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;
plaça
/ˈplad͡z ˈzabaf/
noun
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy;
parc infantil
/ˈplat͡sɛk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski, zwykle okrągły wypiek, często słodki, z dodatkami
pastís
/ˈplaɡa/
noun
masowe, groźne zjawisko, szerzące się i trudne do opanowania
pesta
/ˈplaɟjat/
noun
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;
plagi
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków;
plagionita
/ˈplakat/
noun
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś
cartell
/ˈplãma/
noun
  1. brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś
  2. część powierzchni jakiegoś przedmiotu różniąca się kolorem lub walorem od tła
taca
/ˈplãma swɔ̃ˈnɛt͡ʃna/
noun
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca;
taca solar
noun
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;
punt cec
/plãn/
noun
  1. to, co chcemy zrobić
  2. układ czegoś, szkic
pla
/plãˈnɛta/
noun
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;
planeta
/plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata/
noun
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;
planeta nan
/ˌplãnɛˈtarʲjũm/
noun
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;
planetari
/ˌplãnɛˈtarnɨ/
adjective
dotyczący planet; taki, który jest właściwy, charakterystyczny dla planet
planetari
/ˈplãŋktɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;
plàncton
/plãnˈtat͡sʲja/
noun
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym
plantació
/ˈplastɛr/
noun
  1. (pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych
    bresca
  2. (medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany
    esparadrap
/ˈplastʲik/
noun
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne
plàstic
/ˌplastʲiˈkɔvɨ/
adjective
wykonany z dowolnego rodzaju plastiku
plàstic
/ˈplatãn/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;
plàtan
/ˈplatɔ̃n/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;
Plató
/plaˈtɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;
platí
/ˈplazma/
noun
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;
plasma
/ˈplaʒa/
noun
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;
platja
/plɛˈbãɲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny
rectoria
/ˈplɛt͡sak/
noun
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;
motxilla
/ˈplɛt͡sɨ/
noun
  1. tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1)
    1. dors
    2. esquena
  2. (anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;
    1. esquena
    2. dors
/plɛˈjadɨ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;
Plèiades
/plɛjˈstɔt͡sɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) starsza epoka czwartorzędu;
  1. Plistocè
  2. plistocè
/ˈplɛ̃mʲjɔna/, /ˈplɛ̃mʲjɛ/
noun
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;
tribu
/ˈplɛ̃mʲɲik/
noun
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin;
espermatozoide
noun
zjawisko zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało;
pleocroisme
/plɛˈɔ̃nasm̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;
pleonasme
/ˈplɛtɔ̃n/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof Jerzy Gemist;
Pletó
/plɛɕt͡ɕ/
verb
łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą
trenar
noun
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych;
floridura
/plʲik/
noun
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;
  1. fitxer
  2. arxiu
/ˈplʲjɔt͡sɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) młodsza epoka neogenu
Pliocè
/ˈplʲiʃka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;
cuereta
/ˈplɔtka/
noun
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;
rumor
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;
plurale tantum
/ˈpluskfa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;
xinxa
noun
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;
peluix
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi
plutocràcia
/ˈplutɔ̃n/
pronoun
  1. (mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
  2. (astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;
Plutó
/ˈplutɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;
plutoni
/plut͡ɕ/
verb
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę
escopir
/ˌpnɛwmaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
zawierający sprężone powietrze lub poruszany za jego pomocą
pneumàtic
/ˈpɔbrat͡ɕ/
verb
wejść w posiadanie czegoś
cobrar
/ˈpɔbɨt/
noun
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś
estada
/ˌpɔt͡saˈwũnɛk/
noun
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby
  1. petó
  2. bes
noun
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się
afalac
/pɔˈxmurnɨ/
adjective
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami
nebulós
/pɔˈxɔdʲɲa/
noun
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;
atxa
/ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ/
acronym
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;
MPOC
/ˈpɔxfa/
noun
  1. futerał na broń białą;
    beina
  2. (anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;
    vagina
verb
uznawać za dobre, słuszne, właściwe
aprovar
verb
wyrazić o kimś lub o czymś pozytywną opinię
alabar
/pɔxˈfawa/
noun
pochwalenie kogoś lub czegoś
afalac
/ˈpɔt͡ɕisk/
noun
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;
  1. bala
  2. projectil
/ˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;
tren
/ˈpɔt͡ɕit͡ɕ‿ɕɛ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku
suar
/ˌpɔt͡ʃɛˈkalʲɲa/
noun
miejsce dla osób, które czekają
sala d'espera
/ˈpɔt͡ʃta/
noun
  1. korespondencja, listy
    correu
    1. budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)
    2. instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
    1. correu
    2. correus
/pɔt͡ʃˈtɔvɨ/
adjective
związany z pocztą, dotyczący poczty
postal
/pɔt͡ʃˈtufka/
noun
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;
postal
/pɔˈt͡ʃɔ̃ntɛk/
noun
to, od czego się coś zaczyna
  1. principi
  2. començament
/ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɨ/
adjective
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś
inicial
/pɔt/
preposition
  1. …wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
  2. …wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia
sota
adjective
położony u podnóża Alp, typowy, właściwy tym okolicom
subalpí
/pɔˈdatɛk/
noun
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;
  1. impost
  2. taxa
/pɔˈdatʲɲik/
noun
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki
  1. contribuent
  2. tributador
/pɔdˈbrudɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg
mentó
/ˈpɔdbuj/
noun
wkroczenie i opanowanie terenów zajmowanych przez kogoś innego
conquesta
/pɔṭˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;
infraroig
/ˌpɔṭt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
adjective
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi
infraroig
/ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy
sospita
noun
(kynologia, kynologiczny) grupa śródziemnomorskich ras psów dawniej wykorzystywanych do polowania na króliki
coniller
noun
(systematyka) (mykologia, mykologiczny) Hypomyces lateritius, grzyb z rodziny rozetkowatych;
mare del rovelló
/pɔtˈkɔva/
noun
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;
ferradura
/pɔdˈlɛvat͡ɕ/
verb
(ogrodnictwo, ogrodniczy) zasilać roślinę w wodę
  1. regar
  2. abeurar
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny podnawek (Echeneidae) z aparatem przyssawkowym na grzbiecie, którym przyczepia się do dużych zwierząt morskich lub okrętów;
rémora
/ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;
paladar
/pɔdˈnɔɕit͡ɕ/
verb
  1. unieść, wziąć coś do góry
    aixecar
  2. unosić się, wstawać
    aixecar-se
/pɔˈdɔbat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym
  1. agradar
  2. plaure
/pɔˈdɔbnɨ/
adjective
  1. wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd
  2. (geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;
similar
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;
podologia
/ˈpɔtpʲis/
noun
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)
signatura
/ˌpɔtpʲiˈsɨvat͡ɕ/
verb
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie
  1. signar
  2. firmar
/ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;
tinent coronel
/pɔdˈrɨvat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić
caçar
noun
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;
subordre
/ˈpɔdruʃ/
noun
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego
viatge
/ˌpɔdruʒʲˈɲit͡ʃɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;
cotxa blava
/ˌpɔdruʒʲˈɲit͡ʃka/
noun
forma żeńska od: podróżnik
viatgera
/pɔdˈruʒʲɲik/
noun
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)
viatger
/ˌpɔdruˈʒɔvat͡ɕ/
verb
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca
viatjar
/pɔtˈstava/
noun
to, na czym coś stoi
  1. base
  2. fonament
/ˌpɔtstaˈvɔvɨ/
adjective
główny, elementarny
  1. bàsic
  2. fonamental
/ˌpɔduˈʃɛt͡ʃka/
noun
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek
buirac
/pɔˈduʃka/
noun
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;
coixí
/pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna/
noun
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;
coixí de seguretat
/ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛt͡s/
noun
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;
aerolliscador
/pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska/
noun
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;
lligacama
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) część kadłuba statku wodnego, znajdująca się poniżej lini wodnej
carena
/pɔdˈvɨʃːat͡ɕ/
verb
sprawiać, że coś jest wyższe, zwiększać wysokość
pujar
noun
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominającą podbródek
papada
/pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ/
adjective
znajdujący się pod powierzchnią ziemi
subterrani
/ˈpɔd͡ʑif/
noun
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem
admiració
/pɔˈd͡ʑivʲjät͡ɕ/
verb
darzyć podziwem
admirar
/pɔˈdɔ̃w̃ʒat͡ɕ/
verb
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku
seguir
/pɔdˈwɔɡa/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże
  1. terra
  2. sòl
/pɔdˈwuʒnɨ/
adjective
wąski, o wydłużonym kształcie
oblong
/pɔˈɛta/
noun
literat piszący wiersze, tworzący poezję
poeta
/pɔˈɛtka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze
poetessa
/ˌpɔɛˈtɨt͡sʲci/
adjective
związany z poezją
poètic
/pɔˈɛzʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką
poesia
/pɔˈɡãɲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)
pagà
/pɔˈɡarda/
noun
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś
menyspreu
/ˌpɔɡarˈdlʲivɨ/
adjective
wyrażający pogardę
despectiu
verb
traktować kogoś lub coś z pogardą
menysprear
/pɔˈɡãj̃sʲci/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem
pagà
/pɔˈɡãj̃stfɔ/
noun
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych
paganisme
/pɔˈɡɔda/
noun
chwilowy stan atmosfery;
  1. temps
  2. oratge
/ˈpɔɡrɔ̃m/
noun
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej
pogrom
/ˈpɔɡʒɛp/
noun
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi
funeral
/ˌpɔɡʒɛˈbɔvɨ/
adjective
związany z pogrzebem, pochówkiem
funeral
noun
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;
puntillisme
/pɔˈjavʲjät͡ɕ‿ɕɛ/
verb
stawać się widocznym, jawnym
aparèixer
/ˈpɔjast/
noun
  1. maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;
  2. (potocznie, potoczny) samochód
vehicle
noun
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów
duel
/pɔˈjɛ̃mʲɲik/
noun
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje
contenidor
/pɔˈjuṭʃɛ/
adverb
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym
  1. demà passat
  2. despús-demà
/ˈpɔkɛr/
noun
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;
pòquer
/pɔˈkɔra/
noun
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom
humilitat
adjective
nie wywyższający się, skromny
humil
/pɔˈkʃɨva/
noun
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami
ortiga
/ˈpɔkuj/
noun
  1. (budownictwo) część mieszkania, izba
    1. habitació
    2. cambra
    1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
    2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
    3. (przestarzałe, przestarzały) spokój
    pau
/ˈpɔkwat/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;
bord
noun
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego;
pollacra
/ˈpɔlak/
noun
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;
polonès
/ˈpɔlɛ/
noun
    1. (rolnictwo, rolniczy) część ziemi przeznaczona pod uprawę;
    2. (fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
    camp
  1. (geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;
    àrea
/ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ/
noun
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie
camp de batalla
/ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨt͡ʃnɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła;
camp elèctric
noun
(fizyka, fizyczny) pole wytwarzane przez obiekty posiadające masę;
camp gravitatori
noun
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad
àrea de penal
noun
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;
camp magnètic
pronoun
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;
Camp de Mart
/pɔˈlɛ̃mʲika/
noun
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji
polèmica
/ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;
poliamor
/ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja/
noun
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami;
poliàndria
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli;
polibasita
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika komponowania, która polega na dialogowaniu między sobą dwóch lub więcej chórów;
estil policoral
/pɔˈlʲit͡sʲja/
noun
  1. instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;
  2. (potocznie, potoczny) budynek policji (1.1)
  3. (potocznie, potoczny) grupa policjantów
policia
/pɔˈlʲit͡sʲjãnt/
noun
funkcjonariusz policji
policia
/pɔˈlʲit͡ʃɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa
galta
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny zawierający przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do pierścienia aromatycznego, występujący w roślinach i wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka;
polifenol
noun
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;
polifonia
/ˌpɔlʲiˈɡãmʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami
poligàmia
/ˌpɔlʲiˈɡlɔta/
noun
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami;
poliglot
noun
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;
polímer
adjective
mający różne postaci
  1. polimorf
  2. polimòrfic
noun
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;
polimorfisme
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów wynikłych z uszkodzenia wielu nerwów obwodowych
polineuropatia
/ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Oceanii;
Polinèsia
/ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈt͡suska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;
Polinèsia Francesa
noun
mieszkaniec Polinezji
polinesi
noun
mieszkanka Polinezji
polinèsia
adjective
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji
polinesi
noun
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;
políptic
/ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;
politeisme
adverb
w sposób dotyczący polityki
políticament
/ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce
polític
/pɔˈlʲitɨk/
noun
osoba zajmująca się polityką
polític
/pɔˈlʲitɨka/
noun
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;
política
noun
(chemia, chemiczny) rodzaj poliestrów, estry kwasu węglowego;
policarbonat
/ˈpɔlka/
noun
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego;
polonesa
/ˈpɔlɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;
poloni
/pɔˈlɔ̃nɛs/
noun
  1. (choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4;
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta na polonezie (1.1);
polonesa
/ˌpɔlɔˈvãɲɛ/
noun
  1. (łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
    1. cacera
    2. caça
  2. (przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia
    caça
/pɔˈlɔvat͡ɕ/
verb
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić
caçar
/ˈpɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;
Polònia
/ˈpɔlsʲci/
adjective
odnoszący się do Polski lub Polaków
polonès
/ˈpɔlsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;
polonès
/ˌpɔlɛ̃ndˈvʲit͡sa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z grzbietu zwierzęcia
llom
/pɔ̃ˈmaɡat͡ɕ/
verb
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej
ajudar
/pɔ̃ˈmarãj̃n͇t͡ʃ/
noun
kolor pomarańczowy
taronja
/ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇t͡ʃa/
noun
  1. (botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1);
    taronger
  2. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce
    taronja
/ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
  1. (botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
    taronja
  2. mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;
    1. taronja
    2. carabassa
/ˈpɔ̃mʲjar/
noun
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;
mesura
/pɔ̃ˈmʲidɔr/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;
    1. tomaquera
    2. tomàquet
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
    1. tomàquet
    2. tomaca
/ˈpɔ̃mʲɲik/
noun
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;
monument
/ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ/
noun
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;
monument natural
/ˈpɔ̃mɔt͡s/
noun
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności
  1. ajuda
  2. auxili
/ˌpɔ̃mɔt͡sʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
stanowiący pomoc dla kogoś lub czegoś
auxiliar
/pɔ̃ˈmɔʒɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;
Pomerània
/ˈpɔ̃mpa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) nazwa jednego gwiazdozbiorów;
Màquina Pneumàtica
/ˈpɔ̃mpa/
noun
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;
  1. bomba
  2. manxa
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;
Pompeia
/ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ/
adjective
mający wiele pomysłów
enginyós
/pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ/
noun
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń
prosperitat
/ˈpɔ̃nat/
preposition
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości
més de
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, herbaty,cukru, soku owocowego i przypraw;
ponx
/ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈd͡ʑawɛk/
noun
pierwszy dzień tygodnia;
dilluns
/pɔ̃ˈɲɛvaʃ/
conjunction
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…
  1. puix que
  2. perquè
  3. car
  4. ja que
  5. puix
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska;
Pont
adjective
związany z Pontem, dotyczący Pontu
pòntic
/pɔˈpɛwʲɲit͡ɕ/
verb
zrobić coś złego
cometre
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju popielic (1.1)
liró
/ˌpɔpʲjɛlʲˈɲit͡ʃka/
noun
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;
cendrer
/pɔˈpʲjɛrʲɕɛ/
noun
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;
bust
/ˈpɔpʲjuw/
noun
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś
cendra
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie
postpart
/ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ/
noun
okres pomiędzy południem a wieczorem
  1. tarda
  2. horabaixa
/pɔˈpravʲjät͡ɕ/
verb
usuwać błędy, np. z tekstu
corregir
/pɔˈpravʲɲɛ/
adverb
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem
correctament
/pɔˈpravnɔɕt͡ɕ ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃna/
noun
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;
correcció política
/pɔˈpravnɨ/
adjective
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę
correcte
/ˌpɔpuˈlat͡sʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) ogół ludzi żyjących w tym samym czasie na danym terenie
població
/ˌpɔpuˈlarnɔɕt͡ɕ/
noun
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos
popularitat
/ˌpɔpularɨˈzat͡sʲja/
noun
upowszechnianie nauki, sztuki, wiedzy o czymś
popularització
/pɔˈpulʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;
populisme
/pɔr/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
    porro
  2. bardzo mały otwór
    porus
/ˈpɔra ˈrɔku/
noun
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;
estació
/pɔˈrada/
noun
wskazówka, zalecenie komuś czegoś
consell
/pɔˈraʃka/
noun
przegrana bitwa
derrota
/ˌpɔrt͡sɛˈlãna/
noun
  1. materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;
  2. wyroby z porcelany (1.1) w ogólności
porcellana
/ˈpɔrt͡sʲja/
noun
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia
porció
/ˌpɔrnɔˈɡrafʲja/
noun
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;
pornografia
/ˌpɔrnɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z pornografią, dotyczący pornografii
pornogràfic
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;
pornocràcia
/ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;
avortament
noun
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych
cornamenta
/pɔrt/
noun
  1. (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;
  2. (potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1)
port
/ˈpɔrtfɛl/
noun
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)
cartera
noun
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon
butxaca
noun
mieszkanka Portoryka
porto-riquenya
noun
mieszkaniec Portoryka
porto-riqueny
adjective
związany z Portorykiem (państwem lub wyspą) albo Portorykańczykami
porto-riqueny
/ˌpɔrtɔˈrɨkɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych Ameryki w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;
Puerto Rico
/ˈpɔrtrɛt/
noun
  1. (sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
  2. (przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)
retrat
/ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔvɨ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;
retrat robot
/ˌpɔrtuˈɡalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;
Portugal
/ˌpɔrtuˈɡalsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Portugalia lub Portugalczyków, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią lub Portugalczykami
portuguès
/ˌpɔrtuˈɡalsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;
  1. portuguès
  2. portugalès
/pɔˈrut͡ʃʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;
tinent
/pɔˈrɨvat͡ɕ/
verb
uprowadzać kogoś lub coś wbrew czyjejś woli
segrestar
/pɔˈʒɛt͡ʃka/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
  2. (spożywczy) owoc porzeczki (1.1)
grosella
/pɔˈʒɔ̃ndɛk/
noun
  1. stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu
  2. kolejność czegoś
ordre
/ˌpɔruvˈnãɲɛ/
noun
  1. konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;
  2. (rzeczownik odczasownikowy) od porównać
comparació
adjective
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić
comparable
/ˌpɔruvˈnɨvat͡ɕ/
verb
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic
comparar
/ˈpɔsɛw/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;
diputat
/ˌpɔɕaˈdãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od posiadać
possessió
/pɔˈɕadat͡ɕ/
verb
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości
posseir
/pɔˈsrɛbʒat͡ɕ/
verb
pokrywać coś warstwą srebra
  1. platejar
  2. argentar
/ˈpɔstat͡ɕ/
noun
określenie istoty, wyglądu, sylwetki
figura
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.
postproducció
/ˈpɔstɛ̃mp/
noun
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu
progrés
/ˌpɔstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ/
verb
działać, czynić coś; wykonywać postępowanie
actuar
noun
(krawiectwo) wymienialne pokrycie na pościel
funda
/ˌpɔʃuˈcivat͡ʃ/
noun
osoba, która czegoś poszukuje
cercador
/ˈpɔʃfa/
noun
(krawiectwo) element pościeli, którym powleka się pierzynę, kołdrę lub poduszkę
funda
/ˈpɔsɔ̃ŋk/
noun
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę
estàtua
noun
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów
obediència
adverb
w sposób posłuszny
obedientment
/pɔˈswuʃnɨ/
adjective
  1. poddający się działaniom lub woli innej osoby
    dòcil
  2. spełniający bez protestu polecenia
    obedient
/pɔt/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;
suor
/ˈpɔtas/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;
potassi
/ˈpɔtɛ̃m/
adverb
później, w chwili następnej
després
/ˌpɔtɛ̃nˈt͡sʲjalnɨ/
adjective
możliwy do zrealizowania, osiągnięcia
potencial
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;
Poti
/ˈpɔtɔk/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;
rierol
/pɔˈtɔ̃mɛk/
noun
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)
descendent
/ˈpɔtɔp/
noun
  1. (hydrologia, hydrologiczny) powódź powstała na rozległych terenach
  2. (przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś
  3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga;
diluvi
/pɔˈṭʃɛba/
noun
  1. cel jakiegoś działania
  2. uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś
necessitat
/pɔˈṭʃɛbnɨ/
adjective
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny
necessari
/ˌpɔṭʃɛˈbɔvat͡ɕ/
verb
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu
necessitar
/pɔˈtrujnɨ/
adjective
składający się z trzech jednakowych lub podobnych części
triple
/ˌpɔtfʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają
confirmació
/pɔˈtfʲjɛrʲd͡ʑit͡ɕ/
verb
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie
certificar
/ˈpɔtfur/
noun
straszny stwór
monstre
/pɔˈtɛ̃ŋɡa/
noun
przeważająca siła i skuteczność
puixança
adverb
w sposób poufny
confidencialment
/pɔˈvaɡa/
noun
zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom
serietat
/pɔˈvaʒnɨ/
adjective
  1. budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
  2. o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
  3. mający uznanie u innych osób
  4. odpowiedzialny, godny zaufania
seriós
verb
dawać komuś o czymś znać, przekazywać wiadomości
comunicar
/ˌpɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
przysłowie, maksyma, popularne zdanie
  1. proverbi
  2. refrany
/pɔˈvʲjɛka/
noun
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;
parpella
/pɔˈvʲjɛʃxʲɲa/, /pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ/
noun
  1. zewnętrzna strona
    1. superfície
    2. superficie
  2. określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
    àrea
adjective
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy
superficial
/pɔˈvʲjɛṭʃɛ/
noun
  1. mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
  2. w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią
aire
/pɔˈvʲjɛṭʃnɨ/
adjective
związany z powietrzem, dotyczący powietrza
aeri
/pɔˈvʲjɛ̇ɕt͡ɕɔpʲiˈsarka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze powieści
novel·lista
/ˌpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕɔˈpʲisaʃ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor powieści
novel·lista
/ˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;
novel·la
/ˌpɔvɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
być powodem czegoś, przyczyną
causar
/ˌpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲa/
interjection
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia
bona sort
/pɔˈvɔlʲi/
adverb
wolno, z małą prędkością
lentament
noun
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie
lentitud
/pɔˈvɔlnɨ/
adjective
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli
lent
/ˈpɔvrut/
noun
ponowne przybycie do tego samego miejsca
retorn
/pɔˈfstãɲɛ/
noun
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;
  1. aixecament
  2. insurrecció
  3. sublevació
/pɔˈfʃɛdʲɲi/
adjective
codzienny, pospolity, zwykły
comú
/pɔˈftaʒat͡ɕ/
verb
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił
repetir
/ˈpɔvut/
noun
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego
  1. motiu
  2. raó
  3. perquè
/ˈpɔvut͡ɕ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;
inundació
/ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci/
adjective
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania
extramatrimonial
adjective
odbywający się bez udziału sądu
extrajudicial
adjective
pochodzący spoza Ziemi
extraterrestre
/ˈpɔʑɔ̃m/
noun
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
nivell
/pɔˈʑɔ̃mɨ/
adjective
prostopadły do kierunku siły grawitacji
horitzontal
adverb
sprawiając wrażenie prawdziwego
aparentment
/pɔˈzvalat͡ɕ/
verb
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić
permetre
/ˌpɔzvɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
zgoda na coś lub uprawnienie dotyczące jakiejś czynności lub rzeczy
permissió
/pɔˈzɨt͡sʲja/
noun
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów
ubicació
noun
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;
posició del missioner
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką elektronu;
positró
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pudełko lub skrzynka z nakręcanym, mechanicznym instrumentem muzycznym odtwarzającym dźwięki dzięki wypustkom na obrotowym elemencie szarpiącym o zęby metalowego grzebienia;
capsa de música
/ˌpɔzɨˈtɨvnɨ/
adjective
  1. przynoszący korzyści
  2. przychylnie nastawiony
  3. z potwierdzoną obecnością w badaniu
  4. kierujący się wartościami budzącymi szacunek; o wysokich walorach
positiu
/pɔˈwɔva/
noun
jedna z dwóch równych części całości
meitat
noun
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu
obstetrícia
/pɔwˈta.va/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;
Poltava
/pɔˈwudʲɲɛ/
noun
  1. chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
    migdia
  2. (geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;
    1. sud
    2. migdia
    3. migjorn
/pɔˈwudʲɲik/
noun
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;
meridià
adjective
(geografia, geograficzny) związany z południkami, dotyczący południków
meridional
/ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki
sud-africà
/ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Ameryki Południowej
sud-americà
/ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim
sud-coreà
/ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)
meridional
/ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim
sud-est
/ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim
sud-oest
/ˈpɔwɨsk/
noun
(potocznie, potoczny) błyszczenie się czegoś
esclat
/ˌpɔwɔ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
  1. zestawienie przedmiotów, pojęć lub zjawisk w pewną całość
    connexió
  2. łączność pomiędzy jakimiś miejscami utrzymywana za pomocą publicznych środków lokomocji
    correspondència
  3. możliwość rozmowy telefonicznej lub sama rozmowa
    trucada
/ˈpɔɕt͡ɕɛl/
noun
wyposażenie łóżka rozkładane do spania – poduszki, prześcieradło, przykrycie
roba de llit
/ˈpɔɕt͡ɕit͡ɕ/
verb
przestrzegać postu nakazanego przez religię
dejunar
/pɔˈɕladɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;
natja
adjective
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci
pòstum
/pɔˈɕrɛdʲɲi/
adjective
nie odnoszący się do czegoś wprost; nie dotyczący czegoś bezpośrednio
indirecte
adverb
w sposób pośredni
indirectament
/pɔˈɕfʲjɛ̃nt͡sat͡ɕ/
verb
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra
sacrificar
/ˈpɔʒar/
noun
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;
incendi
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać
  1. comiat
  2. acomiadament
/pɔˈʒɨt͡ʃat͡ɕ/
verb
  1. brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą
    manllevar
  2. dawać coś komuś na pewien czas
    prestar
/pɔˈʒɨt͡ʃka/
noun
danie albo wzięcie na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;
préstec
/ˌpɔʒɨˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
przynoszący pożytek lub przydatny do czegoś
avantatjós
/ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
jedzenie, pokarm, strawa
aliment
/pɔˈʒɔ̃ndat͡ɕ/
verb
  1. bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć
  2. czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie
desitjar
/praˈbapʲt͡ɕa/
noun
matka dziadka lub babci
besàvia
/ˈprat͡sa/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;
    feina
  2. wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
    1. feina
    2. obra
  3. miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
    1. feina
    2. treball
/ˈprat͡sa dɔ̃ˈmɔva/
noun
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu
deures
/ˌprat͡sɔˈdaft͡sa/
noun
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;
empresari
/praˈt͡sɔvat͡ɕ/
verb
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym
treballar
/ˌprat͡sɔvʲˈɲit͡sa/
noun
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy
  1. obrera
  2. treballadora
noun
kobieta, która świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)
treballadora sexual
/praˈt͡sɔvʲɲik/
noun
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;
obrer
noun
mężczyzna, który świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)
treballador sexual
/praˈd͡ʑadɛk/
noun
ojciec dziadka lub babci
besavi
/ˈpraɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;
Praga
adjective
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść
pragmàtic
/praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;
set
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język, z którego wywodzą się inne języki;
protollengua
/ˈpralka/
noun
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;
  1. rentadora
  2. llavadora
/ˈprãɲɛ/
noun
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych
bugada
/ˈprasa/
noun
  1. (publikatory) ogół czasopism
  2. (technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;
premsa
/ˈprava t͡ʃwɔˈvʲjɛka/
noun
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;
drets humans
/ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt/
noun
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;
drets dels animals
/ˈpravda/
noun
treść zgodna z rzeczywistością;
veritat
/ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
  1. (matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
  2. szansa, że coś się wydarzy
probabilitat
/ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ/
adverb
przypuszczalnie, być może
probablement
/ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ/
adjective
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy
probable
/pravʲˈd͡ʑivɨ/
adjective
rzeczywisty
real
/praˈvʲit͡sa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej;
dreta
noun
regularne występowanie jakichś zjawisk zgodnie z określoną regułą
regularitat
/ˌpravʲidˈwɔvɨ/
adjective
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
correcte
/ˈpravʲjɛ/
particle
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu
  1. gairebé
  2. quasi
/praˈvnut͡ʃka/
noun
córka wnuka lub wnuczki
  1. besnéta
  2. renéta
/ˈpravnuk/
noun
syn wnuczki lub wnuka
besnét
/ˈpravɔ/
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna
  3. w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
dret
/ˈpravɔ ˈjazdɨ/
noun
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;
permís de conduir
noun
(botanika, botaniczny) Althaea officinalis L., gatunek rośliny zielnej należący do rodziny ślazowatych;
  1. altea
  2. malví
/ˈpravɨ/
adjective
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce
dret
/ˌprazɛˈɔdɨ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;
praseodimi
/prɛˈt͡sɛsʲja/
noun
  1. (astronomia, astronomiczny) ruch osi obrotu Ziemi na skutek przyciągania przez Księżyc i Słońce
  2. (fizyka, fizyczny) zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała;
precessió
/prɛˈt͡sɨzʲja/
noun
dokładność, staranność
precisió
verb
określać dokładnie, z precyzją
especificar
noun
(sztuka) dolna część retabulum ołtarza;
predel·la
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu
preeclàmpsia
/ˌprɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja/
noun
przedkładanie czegoś nad inne opcje, wybieranie czegoś chętniej
preferència
/ˈprɛfʲiks/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;
prefix
/ˌprɛxʲiˈstɔrʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;
prehistòria
adjective
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii
prehistòric
/ˈprɛkãmpr̥/
noun
(geologia, geologiczny) jeden z okresów w dziejach Ziemi;
Precambrià
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;
Prekmurje
/ˌprɛkɔɟˈɲit͡sʲja/
noun
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;
precognició
/ˈprɛ̃mʲjɛr/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;
    primer ministre
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kobieta sprawująca urząd premiera (1.1)
    primera ministra
adjective
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego
prenatal
noun
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;
praderia
/ˈprɛstʲiʃ/
noun
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;
prestigi
/ˈprɛtɔr/
noun
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;
pretor
/ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;
presbiteri
/ˈprɛzɛ̃nt/
noun
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii
regal
/ˌprɛzɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
wystawienie czegoś na pewnym forum
presentació
/ˌprɛzɛrvaˈtɨva/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;
  1. condó
  2. preservatiu
adjective
dotyczący prezydenta lub prezydentury
presidencial
/ˈprɛzɨdɛ̃nt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;
president
/prʲjɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;
prió
/prʲjɔˈrɨtɛt/
noun
pierwszeństwo przysługujące czemuś
prioritat
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;
Pristina
/ˈprɔblɛ̃m/
noun
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia
problema
/ˈprɔbɔʃt͡ʃ/
noun
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;
rector
/ˌprɔt͡sɛˈdura/
noun
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie
procediment
/ˈprɔt͡sɛ̃nt/
noun
(finanse, finansowy) oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału
percentatge
/ˈprɔt͡sɛ̃nt/
numeralFraction
(matematyka, matematyczny) setna część całości;
per cent
/ˈprɔt͡sɛs/
noun
  1. uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie
  2. (informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu;
procés
/prɔˈt͡sɛsɔr/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;
processador
/prɔˈdut͡sɛ̃nt/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej
productor
/ˌprɔduˈkɔvat͡ɕ/
verb
tworzyć, wytwarzać coś, często w masowych ilościach
produir
/prɔˈfɛsʲja/
noun
zawód;
professió
adjective
  1. (o uprawiającym jakąś dziedzinę) będący specjalistą, wykonujący swój zawód fachowo (np. personel)
  2. (o uprawianej dziedzinie) uprawiany fachowo jako zawód (np. teatr)
professional
/prɔˈfɛsɔr/
noun
  1. (edukacja, edukacyjny) osoba, której nadano tytuł profesora (1.1)
    1. professor
    2. catedràtic
    3. catedràtica
    4. professora
  2. (edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;
    1. professor
    2. professora
noun
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS
profilaxi preexposició
noun
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy o wzorze sumarycznym C21H30O2, wytwarzany przez ciałko żółte w celu umożliwienia zagnieżdżenia zarodka w błonie śluzowej macicy, a podczas ciąży przez łożysko w celu jej utrzymania oraz przygotowania gruczołów sutkowych do laktacji;
progesterona
/prɔˈɡnɔza/
noun
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach
  1. pronòstic
  2. prognosi
/ˈprɔɡrãm/
noun
  1. (informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
  2. plan działań
programa
noun
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;
programa de televisió
/ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ/
noun
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;
programació
/ˌprɔɡrãˈmɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe
programar
/prɔˈjɛkt͡sʲja/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pokaz filmu
projecció
/ˈprɔjɛkt/
noun
  1. (zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu
  2. szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś
  3. plan działania lub postępowania
projecte
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;
procrastinació
/ˌprɔkuˈratɔr/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;
fiscal
/ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;
proletari
/ˈprɔlɔk/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;
pròleg
/prɔ̃m/
noun
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;
  1. bac
  2. transbordador
/ˈprɔ̃mɛt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;
prometi
pronoun
  1. (mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
  2. (astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;
Prometeu
/ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;
radiació
/ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;
radi
/prɔ̃ˈmɔt͡sʲja/
noun
lansowanie, upowszechnianie czegoś
promoció
/ˌprɔpaˈɡãnda/
noun
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;
propaganda
/ˈprɔpãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;
propà
noun
(zoologia, zoologiczny) kit pszczeli, balsamiczna substancja wyrabiana przez pszczoły
pròpolis
/ˌprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)
  1. proposar
  2. oferir
adverb
w sposób proporcjonalny
proporcionalment
adjective
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości
proporcional
/ˌprɔpɔˈzɨt͡sʲja/
noun
coś, co się komuś proponuje
suggeriment
/ˌprɔprʲjɔˈt͡sɛpt͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała
propiocepció
/ˈprɔrɔk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;
profeta
/ˌprɔrɔˈcĩɲi/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości
  1. profeta
  2. profetessa
/ˈprɔɕit͡ɕ/
verb
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś
demanar
/ˈprɔsɔ/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;
  2. (spożywczy) ziarno prosa (1.1)
mill
/prɔˈstata/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;
pròstata
noun
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego
prostatectomia
/ˈprɔstɔ/
adverb
w prostej linii
directament
/prɔˈstɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;
rectangle
/ˌprɔstɔˈpadwɨ/
adjective
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty
perpendicular
/ˈprɔstɨ/
adjective
  1. niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku
    1. recte
    2. dret
  2. łatwy, o niewielkiej trudności
    simple
/ˌprɔstɨˈtut͡sʲja/
noun
proceder sprzedaży usług seksualnych;
prostitució
/ˈprɔʃɛ/
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego
  1. si us plau
  2. sisplau
/prɔˈtaktɨ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;
  1. protoactini
  2. protactini
/ˌprɔtɛkˈtɔrat/
noun
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);
protectorat
/ˌprɔtɛˈstãnt͡sʲci/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z protestantami lub protestantyzmem
protestant
/prɔˈtɔkuw/
noun
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;
protocol
/ˈprɔtɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;
protó
noun
grupa etniczna, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej w postaci własnego państwa; naród bez państwa;
nació sense estat
/prɔˈtɔtɨp/
noun
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;
prototip
noun
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra;
proustita
/prɔˈvad͡ʑit͡ɕ/
verb
  1. kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)
    conduir
    1. (sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu
    2. być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca
    portar
/ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci/
adjective
związany z Prowansją, dotyczący Prowansji
provençal
/ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;
  1. occità
  2. occitana
/prɔˈvãw̃sʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;
Provença
/prɔˈvʲĩnt͡sʲja/
noun
  1. (administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach
  2. (kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;
província
/ˌprɔvʲitãˈmʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;
provitamina
/ˈprɔza/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy
prosa
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie
Prudència
/ˈprusɨ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej;
Prússia
/ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;
primatologia
/ˈprɨʃʲɲit͡s/
noun
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;
dutxa
noun
cecha tego, co prywatne; cecha tych, którzy są prywatni
  1. confidencialitat
  2. privacitat
  3. privadesa
/prɨˈvatnɨ/
adjective
będący czyjąś osobistą własnością
privat
/ˌprɨvatɨˈzat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;
privatització
noun
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;
prisma
/ˈpʃaɕnɨ/
adjective
taki, który nie uległ fermentacji, niekwaśny
  1. alís
  2. àzim
/pʃɛˈbʲiɕɲɛk/
noun
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.
lliri de neu
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych
èxit
/pʃɛˈxɔdʲɲi/
adjective
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej
transitiu
/pʃɛˈxɔd͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
osoba idąca ulicą lub chodnikiem
vianant
/ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od przechowywać
emmagatzematge
/ˈpʃɛt͡ɕɛʃ/
particle
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność
doncs
/pʃɛˈt͡ɕĩnɛk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;
coma
/ˈpʃɛt͡ɕif/
preposition
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem
contra
/ˌpʃɛt͡ɕifʲˈt͡ɕawɔ/
noun
(medycyna, medyczny) specyficzne białko znajdujące się w organizmach kręgowców lub wytwarzane w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;
anticòs
/ˌpʃɛt͡ɕivɡɔrɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ/
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce
antipirètic
/ˌpʃɛt͡ɕiˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym
contrari
/ˌpʃɛt͡ɕivˈlɛɡwɨ/
adjective
znajdujący się, leżący po przeciwnej stronie czegoś
oposat
/ˌpʃɛt͡ɕivlɔtʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi
antiaeri
noun
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego
hipotenusa
noun
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;
contrapès
/pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɨ/
adjective
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną
mediocre
/pʃɛt/
preposition
  1. …służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
    abans
    1. …określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
    2. …służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś
    davant
noun
zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków
sobredosi
/ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci/
adjective
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa
prematrimonial
/pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ/
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;
  1. suburbi
  2. extraradi
  3. rodalia
/ˈpʃɛdmʲjɔt/
noun
(edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania
assignatura
/ˈpʃɛdʲɲi/
adjective
znajdujący się na przodzie
frontal
/ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi/
adjective
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca
penúltim
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród
prenatal
/pʃɛdˈrãmʲjɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka
avantbraç
/ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ/
noun
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;
empresa
/pʃɛtˈstavʲjät͡ɕ/
verb
zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś
presentar
/pʃɛṭˈʃkɔlɛ/
noun
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;
parvulari
/pʃɛtˈft͡ʃɛsnɨ/
adjective
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie
prematur
/pʃɛtˈft͡ʃɛɕɲɛ/
adverb
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem
prematurament
/pʃɛtˈft͡ʃɔraj/
adverb
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj
  1. abans-d’ahir
  2. despús-ahir
/ˈpʃɛd͡ʑaw/
noun
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest pojazd;
compartiment
/pʃɛˈjɛxat͡ɕ/
verb
jadąc, przebyć jakiś odcinek drogi
creuar
/pʃɛjˈʒɨstɨ/
adjective
taki, który przepuszcza promienie słoneczne
lúcid
/ˈpʃɛjɕt͡ɕɛ/
noun
miejsce, przez które można przejść
passadís
noun
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;
  1. pas de vianants
  2. cruïlla
/pʃɛˈkaʑɲik/
noun
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;
relé
/pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ/
noun
klątwa, życzenie komuś źle
blasfèmia
/pʃɛˈklʲĩnat͡ɕ/
verb
kląć, używać wulgarnego słownictwa
maleir
/ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ/
verb
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności
convèncer
/pʃɛˈkrat͡ʃat͡ɕ/
verb
przechodzić, przedostawać się przez coś
creuar
noun
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona
excés de velocitat
verb
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego
subornar
adjective
przepuszczający wodę
permeable
/ˈpʃɛ̃mɔt͡s/
noun
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa
violència
noun
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;
violència domèstica
/ˈpʃɛ̃mɨsw̥/
noun
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;
indústria
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;
contraban
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najbardziej święty
sacrosant
/pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ/
adjective
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy
portable
/ˌpʃɛɔbraˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
przekształcenie formy, kształtu, postaci, charakteru czegoś w inny; całościowa zmiana
metamorfosi
/ˌpʃɛɔˈrɨʃa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona klasztoru
abadessa
/ˈpʃɛpaɕt͡ɕ/
noun
obszar obok stromej ściany góry
precipici
/ˈpʃɛpʲis/
noun
tekst zawierający zbiór wiadomości potrzebnych do zrobienia czegoś, zwłaszcza przyrządzenia potrawy
recepta
verb
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis
copiar
/pʃɛˈpʲjurka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;
  1. guatlla
  2. guàtlera
  3. guatla
/pʃɛˈpɔ̃na/
noun
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów
diafragma
/ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa/
noun
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły
profecia
/pʃɛˈpraʃat͡ɕ/
verb
wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę
apologitzar
noun
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną
hèrnia
/pʃɛˈrɨvat͡ɕ/
verb
przeszkadzać w jakiejś czynności
interrompre
noun
(kolarstwo, kolarski) (technologia, technika, techniczny) mechanizm rowerowy umożliwiający zmianę biegu;
desviador
/pʃɛˈsada/
noun
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność
exageració
/pʃɛˈsad͡zat͡ɕ/
verb
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości
exagerar
noun
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;
solstici
noun
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego
solstici d'estiu
noun
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;
solstici d'hivern
/ˈpʃɛsmɨk/
noun
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;
istme
/ˌpʃɛstaˈʒawɨ/
adjective
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju
obsolet
/pʃɛˈstraʃɨt͡ɕ/
verb
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę
  1. esgarrifar
  2. esporuguir
/pʃɛˈstrɔ̃nːɨ/
adjective
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni
espaiós
adjective
dotyczący przestrzeni
espacial
/ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ/
noun
  1. określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy
  2. (fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
  3. (geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
  4. (matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
espai
/ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲit͡ʃna/
noun
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery
  1. espai exterior
  2. espai
/pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɔɕt͡ɕ/
noun
  1. (kryminologia, kryminologiczny) ogół popełnionych przestępstw
  2. (kryminologia, kryminologiczny) popełnianie przestępstw
criminalitat
/pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;
  1. crim
  2. delicte
noun
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) przesunięcie widma promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez ciało niebieskie w stronę większych długości fal na skutek efektu Dopplera, oddziaływania pola grawitacyjnego lub rozszerzania się wszechświata;
desplaçament cap al roig
/pʃɛˈʃkɔda/
noun
coś, co przeszkadza, utrudnia
obstacle
/ˈpʃɛʃwɔɕt͡ɕ/
noun
wszystko to, co już się wydarzyło;
passat
/ˈpʃɛʃwɨ/
adjective
taki, który już minął
passat
/ˈpʃɛsɔ̃nt/
noun
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;
superstició
verb
osądzać z góry
prejutjar
/pʃɛˈtr̥fãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od przetrwać
supervivència
/pʃɛˈvaɡa/
noun
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś
preferència
adjective
będący w większej ilości lub liczbie
  1. predominant
  2. preponderant
adjective
taki, który daje się przewidzieć
predictible
/pʃɛˈvlɛkwɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg
crònic
noun
(fizyka, fizyczny) zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego
conducció
/pʃɛˈvrɔtka/
noun
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;
xilena
/ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu
  1. refredat
  2. constipat
/ˌpʃɛznaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
  1. nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać
    1. destí
    2. atzar
  2. cel, dla którego służy dana rzecz
    fi
noun
cecha tego, co jest przezroczyste
transparència
/ˌpʃɛzrɔˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
taki, który przepuszcza światło
transparent
/ˈpʃɛwɨk/
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,
esòfag
/ˌpʃɛɕt͡ɕɛˈradwɔ/
noun
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;
llençol
/ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ/
noun
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.
persecució
/ˈpʃɔdɛk/
noun
ktoś, od kogo ktoś pochodzi
avantpassat
adjective
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością
aproximat
/pʃɨˈbʒɛʒnɨ/
adjective
położony, znajdujący się w pobliżu brzegu morza, jeziora lub rzeki
costaner
noun
placówka służby zdrowia, w której lekarze różnych specjalności przyjmują chorych, udzielają im porad i w której wykonuje się podstawowe badania
ambulatori
/pʃɨˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
przybywać dokądś
venir
/pʃɨˈt͡ɕĩnat͡ɕ/
verb
ucinać część czegoś, aby to skrócić, uformować lub dopasować do czegoś
podar
/ˈpʃɨt͡ɕisk/
noun
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem
botó
/pʃɨˈt͡ʃɨ̃na/
noun
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko
causa
/pʃɨˈdatnɔɕt͡ɕ/
noun
posiadanie zastosowania; cecha czegoś, co jest przydatne
conveniència
/pʃɨˈdatnɨ/
adjective
  1. pomocny
    útil
  2. mający zastosowanie
    1. útil
    2. convenient
noun
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby
sobrenom
/pʃɨˈɡɔda/
noun
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie
aventura
/ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ/
noun
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić
preparació
/pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk/
noun
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;
preposició
/pʃɨˈjät͡ɕɛl/
noun
  1. osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
  2. osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem
  3. (eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym
amic
/ˌpʃɨjäˈt͡ɕɛlsʲci/
adjective
serdeczny, życzliwy, przyjazny
amistós
/ˌpʃɨjäˈt͡ɕuwka/
noun
kobieta zaprzyjaźniona z kimś
amiga
noun
dotarcie do jakiegoś miejsca
arribada
/pʃɨˈjaznɨ/
adjective
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia
simpàtic
/ˈpʃɨjäɕɲ̊/
noun
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;
amistat
/pʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ/
adverb
w sposób przyjemny, z poczuciem przyjemności
agradablement
/pʃɨˈjɛ̃mnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące
  1. plaer
  2. pler
/pʃɨˈjɛ̃mnɨ/
adjective
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie
amè
/pʃɨjˈmɔvat͡ɕ/
verb
    1. odbierać coś (rzecz, informację)
    2. dać pracę, zatrudniać
    acceptar
  1. akceptować wizytę/rozmowę; udzielać audiencji
    rebre
/ˌpʃɨkaˈzãɲɛ/
noun
kategoryczne polecenie, nakaz
manament
/ˈpʃɨkwat/
noun
  1. fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
  2. osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)
  3. osoba (postępowanie) godne naśladowania
exemple
/ˌpʃɨ̃mʲjɛˈʒalʲɲa/
noun
pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby
emprovador
/pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik/
noun
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;
adjectiu
/ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem
adjectiu
/pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j/
particle
  1. nie mniej niż
  2. najmniejszy akceptowalny zakres
almenys
/pʃɨˈpadɛk/
noun
  1. (gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
  2. przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)
cas
/ˌpʃɨpatˈkɔvɔ/
adverb
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności
accidentalment
/ˌpʃɨpatˈkɔvɨ/
adjective
będący wynikiem przypadku
  1. accidental
  2. aleatori
/pʃɨˈprava/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;
  1. espècia
  2. condiment
/pʃɨ.ˈpra.vʲjät͡ɕ/
verb
dodawać przyprawę do potrawy lub napoju
amanir
adverb
prawdopodobnie, być może
presumiblement
noun
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca
  1. marea alta
  2. plenamar
/pʃɨˈrɔda/
noun
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;
natura
noun
wzrost ilości czegoś
creixement
/pʃɨˈrɔstɛk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;
sufix
/pʃɨˈsatka muzˈɡɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;
hipòfisi
/pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa/
noun
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;
jurament
noun
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca zmianę prędkości kątowej ciała w jednostce czasu;
acceleració angular
/pʃɨˈspʲjɛʃɨt͡ɕ/
verb
alternatywna pisownia słowa → przyśpieszyć
apressar
/pʃɨˈstãnɛk/
noun
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść
parada
/pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ/
noun
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy
  1. parada d'autobús
  2. estació del bus
/pʃɨˈstafka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;
aperitiu
/ˌpʃɨstɔˈsɔvat͡ɕ/
verb
uczynić coś odpowiednim dla określonych zadań lub potrzeb
adaptar
/ˈpʃɨʃwɔɕt͡ɕ/
noun
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;
futur
/ˈpʃɨʃwɨ/
adjective
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości
futur
/pʃɨˈswɔvʲjɛ/
noun
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;
  1. proverbi
  2. refrany
  3. dita
  4. adagi
/pʃɨˈswuɡa/
noun
grzeczność wyświadczona komuś
favor
/pʃɨˈswuvɛk/
noun
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;
adverbi
adjective
(gramatyka) o funkcji przysłówka
adverbial
/pʃɨˈvʲilɛj/
noun
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;
privilegi
noun
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna sfaulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik;
llei de l'avantatge
/pʃɨzˈnavat͡ɕ/
verb
potwierdzać jakiś fakt odnośnie siebie samego
confessar
noun
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych
decència
/ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
pozwolenie, zgoda na coś
consentiment
/pʃɨɕˈpʲjɛʃat͡ɕ/
verb
  1. sprawiać, że coś dzieje się szybciej
  2. zwiększać prędkość
accelerar
/ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu;
acceleració
/ˈpruba/
noun
  1. ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu
  2. usiłowanie dokonania czegoś
assaig
/pruˈbɔvat͡ɕ/
verb
starać się coś zrobić
  1. provar
  2. intentar
noun
  1. (stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;
    càries
  2. (geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;
    humus
/pruk/
noun
  1. listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny
  2. wielkość graniczna
llindar
/ˈpruʒʲɲa/
noun
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);
buit
/prɔ̃nt/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
  2. (potocznie, potoczny) energia elektryczna
  3. strumień wody
  4. tendencja, kierunek
corrent
/ˈprɛ̃ɲt͡ɕik/
noun
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;
estam
/ˈprɛ̃ntkɔɕt͡ɕ/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;
  2. tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu
  3. (fizyka, fizyczny) wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu
velocitat
noun
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca kąt obrotu ciała w jednostce czasu;
velocitat angular
/psalm/
noun
  1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
    salm
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;
    1. salm
    2. psalm
noun
zbiór psalmów
saltiri
/ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka/
noun
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;
pseudociència
/psɛwˈdɔ̃ɲĩm/
noun
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;
pseudònim
/pstrɔ̃ŋk/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;
truita
/ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇t͡ʃɛ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Llebrers
/psɨˈxʲjatra/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych
psiquiatre
/psɨˈxʲjatrʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;
psiquiatria
adjective
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii
psiquiàtric
/ˈpsɨxɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką
psico-
noun
  1. (psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach
  2. (psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)
psicoanàlisi
/psɨˈxɔlɔk/
noun
  1. (psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii
    psicòleg
  2. (psychologia, psychologiczny) absolwentka studiów w dziedzinie psychologii
    psicòloga
/ˌpsɨxɔˈlɔɟja/
noun
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;
psicologia
noun
(psychologia, psychologiczny) nurt psychologii zapoczątkowany w 1879 roku przez Wilhelma Wundta, traktujący psychologię jako naukę przyrodniczą, która powinna być badana metodami doświadczalnymi;
psicologia experimental
/ˌpsɨxɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący psychologii
psicològic
/psɨˈxɔpɔ̃mp/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;
psicopomp
/psɨˈxɔza/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;
psicosi
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;
psicosi postpart
/ˈpʃt͡ʃɛlaʃ/
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych
apicultor
/ˈpʃt͡ʃɔwa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;
abella
/pʃɛ̃ˈɲit͡sa/
noun
  1. Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
  2. (rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)
blat
/ptax/
pronoun
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;
Ptah
/ptak/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;
  1. ocell
  2. au
/ˈptak ˈrajsʲci/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba;
  1. Au del Paradís
  2. Ocell del Paradís
/ˈptaɕa ˈɡrɨpa/
noun
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;
grip aviària
noun
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Pterodactylus, rodzaj wymarłego latającego gada należącego do rzędu pterozaurów, żyjącego w okresie późnej jury
pterodàctil
/puˈblʲit͡ʃnɨ/
adjective
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi
públic
/ˌpublʲiˈkat͡sʲja/
noun
tekst ((na przykład) książka, artykuł) wydane drukiem
publicació
/ˈpuxat͡ʃ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;
duc
/ˈpuxar/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Copa
/ˈpuxar/
noun
  1. naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;
  2. (sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;
copa
/puˈdɛwkɔ/
noun
mały pojemnik, najczęściej wykonany z tektury
caixa
/ˈpudwɔ/
noun
duże pudełko
caixa
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;
broquer
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim;
Pula
/ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk/
noun
  1. (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego
    pneumòleg
  2. (medycyna, medyczny) lekarka specjalistka pulmonologii
    1. pneumòloga
    2. pneumòleg
/ˈpulsar/
noun
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;
púlsar
/ˈpũmɛks/
noun
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;
pumicita
/pũŋkt/
noun
  1. (geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;
  2. (potocznie, potoczny) o kropce
punt
/ˈpũŋɡd vʲiˈd͡zɛ̃ɲa/
noun
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień
punt de vista
/ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności
puntual
noun
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;
purina
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) postawa wobec języka charakteryzująca się koncentracją na ideałach różnie pojmowanej „czystości” językowej;
purisme
/puˈstuwka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;
xoriguer
/puˈstɨ̃ɲa/
noun
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;
desert
noun
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;
  1. desertització
  2. desertificació
/ˈpuʃt͡ʃɨk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;
  1. mussol
  2. gamarús
/ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ/
noun
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mityczny pojemnik uwalniający nieszczęścia, klęski, choroby, głód, nędzę i inne plagi ludzkości;
capsa de Pandora
/ˌputrɛˈst͡sɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy;
putrescina
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;
trombó
/puˈwapka/
noun
  1. kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
  2. urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt
  3. zasadzka, podstęp
trampa
noun
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;
regiment
/puwˈkɔvʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;
coronel
/ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ/
idiom
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;
victòria pírrica
/ˈpɨʃnɨ/
adjective
bardzo smaczny
deliciós
/pɨˈtãɲɛ/
noun
  1. zagadnienie, problem
    pregunta
  2. wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji
    1. pregunta
    2. qüestió
/pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨt͡ʃnɛ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;
pregunta retòrica
/ˈpɨtat͡ɕ/
verb
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi
preguntar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny;
Perigord
/ˈpuwbuk/
noun
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika
semidéu
noun
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale
semifinal
/ˈpuwka/
noun
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów
  1. lleixa
  2. prestatge
/puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
noun
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);
mitja lluna
/puwˈkula/
noun
  1. (geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
  2. (geometria) połowa kuli;
  3. (anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;
hemisferi
/ˈpuwnɔt͡s/
noun
  1. godzina 24:00
    mitjanit
  2. kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;
    1. nord
    2. septentrió
adjective
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej
nord-americà
/puwˈnɔt͡snɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Korei Północnej
nord-coreà
/puwˈnɔt͡snɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku
septentrional
/puwˈnɔt͡snɨ ˈfsxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim
nord-est
/puwˈnɔt͡snɨ ˈzaxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim
nord-oest
/ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik/
noun
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;
semiconductor
/puwˈvɨsɛp/
noun
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;
península
adjective
odnoszący się do półwyspu, związany z półwyspem
peninsular
/ˈpuʑnɔ/
adverb
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu
tard
/pɔ̃ŋk/
noun
zawiązek liścia, pędu lub kwiatu na roślinie;
gemma
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu;
bufeta urinària
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;
vesícula biliar
/ˈpɛ̃nd͡zɛl/
noun
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;
pinzell
/ˈpɛ̃mpɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;
  1. melic
  2. llombrígol
noun
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze
cordó umbilical
/ˈpwat͡sa/
noun
zarobek, wynagrodzenie za pracę
sou
/ˈpwat͡ɕit͡ɕ/
verb
  1. dawać (przekazywać) pieniądze za coś
  2. (potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje
pagar
/pwat͡ʃ/
noun
wylewanie łez;
plor
/ˈpwakat͡ɕ/
verb
wylewać łzy, ronić łzy
plorar
/ˈpwasʲci/
adjective
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień
pla
/ˌpwaskɔˈʒɛʑba/
noun
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła
baix relleu
/pwaʃt͡ʃ/
noun
  1. (odzieżownictwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;
  2. (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) fałd tkanki okrywający ciało mięczaków;
abric
/pwaˈʃt͡ʃɨzna/
noun
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;
pla
/ˈpwatɛk/
noun
  1. niewielki, płaski kawałek czegoś
    floc
  2. (botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:
    pètal
/ˈpwatnɔɕt͡ɕ/
noun
efekt, akt płacenia dokonywany w wyznaczonym terminie
pagament
/pwas/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;
amfibi
/ˈpwɛtfa/
noun
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;
aleta
/pwɛt͡ɕ/
noun
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;
sexe
/ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ/
noun
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;
flama
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Tyto alba, średniej wielkości ptak z rodziny płomykówkowatych
òliba
/pwɔt/
noun
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;
tanca
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc
pulmonar
/ˈpwut͡sɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;
pulmó
/pwuk/
noun
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;
arada
/pwɨ̃n/
noun
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona
líquid
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;
  1. lugol
  2. solució de Lugol
/ˈpwɨ̃nːɨ/
adjective
będący płynem
líquid
/ˈpwɨ̃nɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku
fluir
/ˈpwɨtʲci/
adjective
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki
poc profund
noun
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie
natació
/ˈpwɨvat͡ɕ/
verb
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie
  1. nedar
  2. nadar
/pwut/
noun
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju
fetus
/ˈpwutnɔ/
noun
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;
tela
/kwɔt/
noun
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach;
  1. quad
  2. quadricicle
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Quebec
noun
(jednostka monetarna) waluta Gwatemali;
quetzal
/kwʲis/
noun
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;
concurs
/raˈbarbar/
noun
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;
ruibarbre
/ˈrabat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;
Rabat
/ˈrabʲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;
rabí
/ˌraxatˈwukũm/
noun
(cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;
delícies turques
/raˈxɛla/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Raquel
/raˈxũnɛk/
noun
(handel, handlowy) spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową
compte
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadrzędny interes państwa i narodu, wspólny dla większości obywateli i organizacji działających na rzecz państwa;
raó d'estat
/ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
opierający się na logicznym rozumowaniu
racional
/rat/
noun
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;
radi
/ˈrada/
noun
  1. grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
  2. wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
  3. zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem
consell
/ˈradar/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;
radar
/ˈradʲjãn/
noun
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary kąta płaskiego w układzie SI, równa mierze kąta o wierzchołku w środku okręgu, wycinającego z tego okręgu łuk o długości równej promieniowi okręgu;
  1. radian
  2. radiant
/ˈradʲjɔ/
noun
  1. instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
  2. urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych
ràdio
noun
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma
radioactivitat
/ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ/
adjective
związany z radioaktywnością
radioactiu
noun
dział astronomii obserwacyjnej zajmujący się badaniem ciał niebieskich z pomocą fal radiowych;
radioastronomia
noun
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;
radiòmetre
noun
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;
radiotelescopi
/ˈradɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;
radó
/ˈradɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski
alegria
noun
postawa polegająca na bezkompromisowym dążeniu do zmian postrzeganych za jedyne słuszne
radicalisme
/ˌradɨˈkalnɨ/
adjective
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań
radical
/ˈrad͡ʑit͡ɕ/
verb
udzielać komuś rady
aconsellar
/ˈrafa/
noun
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;
escull
/ˈrafaw/
pronoun
imię męskie;
  1. Rafael
  2. Rafel
/ˌrafʲĩˈnɔvat͡ɕ/
verb
poddawać procesowi rafinacji
refinar
/raj/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;
paradís
/ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ/
noun
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;
paradís fiscal
/ˈrajmũnt/
pronoun
imię męskie;
Ramon
/rak/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;
  1. Cranc
  2. Càncer
/rak/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;
    cranc de riu
  2. (medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
    càncer
/raˈcɛta/
noun
  1. pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;
    coet
  2. (sport, sportowy) narzędzie służące do gry, odbijania piłki tenisowej
    raqueta
/ˈrãmʲjɛ/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego
  2. (anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym
  3. (potocznie, potoczny) cała kończyna górna
braç
/ˈrãna/
noun
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;
  1. ferida
  2. nafra
/ˈrãɲit͡ɕ/
verb
  1. powodować kaleczenie
  2. zadać ranę
ferir
/ˈrãnːɨ/
adjective
taki, który ma ranę
ferit
/ˈrãnɔ/
adverb
wcześnie w ciągu dnia
al matí
/ˈrãnɔ/
noun
wczesna pora dnia
matí
/ˈraruk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug
falcó sacre
/ˈrasa/
noun
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;
  1. raça
  2. nissaga
/ˈraɕism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;
racisme
/raˈsɔvɨ/
adjective
dotyczący ras, rasy
racial
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego;
Raixt
/raˈtɔvat͡ɕ/
verb
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów
rescatar
/raˈtɔvʲɲik/
noun
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku
socorrista
/raˈtũnɛk/
noun
pomoc w niebezpieczeństwie
rescat
/ˈratuʃ/
noun
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;
ajuntament
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy
ratificació
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;
Ratisbona
/'razɨ/, /ras/
noun
  1. jednostka jakiejś wielkości (podawana jako punkt odniesienia przy jej zwielokrotnianiu)
    vegada
  2. pojedyncza realizacja czynności
    1. vegada
    2. cop
/ˈrazɛ̃m/
adverb
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie
juntament
/rd͡za/
noun
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;
rovell
/rd͡zɛ̃ɲ/
noun
istota czegoś
nucli
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;
  1. medul·la espinal
  2. medul·la
/rɛˈakt͡sʲja/
noun
  1. odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
  2. zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce
  3. (chemia, chemiczny) (zobacz) reakcja chemiczna
  4. (fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki
  5. (fizyka, fizyczny) proces, przemiana
  6. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian
reacció
/rɛˈaktɔr/
noun
  1. (chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
  2. (fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;
reactor
noun
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;
reactor nuclear
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;
realgar
noun
  1. postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości
  2. (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (gry komputerowe) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim, grze komputerowej lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;
realisme
/rɛˈbɛka/
pronoun
imię żeńskie;
Rebeca
/rɛˈbɛlʲjãnt/
noun
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy;
rebel
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;
rebétiko
/ˈrɛbus/
noun
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;
jeroglífic
/rɛˈt͡sɛpta/
noun
  1. (medycyna, medyczny) pisemne zlecenie wydania leku
  2. (przenośnie, przenośnia) niezawodna metoda, sprawdzony sposób postępowania
recepta
/rɛˈt͡sɛsʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego
recessió
/ˌrɛt͡sɨˈtatɨf/
noun
deklamacyjna część opery, oratorium, itp., przypominająca mowę
recitatiu
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne
reelecció
/ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;
referèndum
/rɛfˈlɛktɔr/
noun
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła
far
/rɛˈfɔrma/
noun
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;
reforma
verb
dokonywać reformy
  1. reformar
  2. refer
/rɛfˈrakt͡sʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;
refracció
/ˈrɛfrɛ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst
tornada
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę
regència
/rɛˈɟĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Regina
/ˈrɛɟɔ̃n/
noun
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi
regió
/ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
(przymiotnik) od region
regional
/ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ/
adverb
w sposób regularny
regularment
noun
cecha tego, co regularne
regularitat
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do regulowania przebiegu różnych procesów;
regulador
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna;
Reims
/ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnat͡sʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;
reencarnació
/ˈrɛcĩn/
noun
  1. (ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;
  2. (przenośnie, przenośnia) potentat finansowy bezwzględny w interesach
tauró
/rɛkˈlãma/
noun
  1. informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;
  2. konkretna postać reklamy (1.1), np. plakat
anunci
/ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdat͡sʲja/
noun
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna
recomanació
/ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvat͡ɕ/
verb
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś
recomanar
/ˌrɛktaˈst͡sɛ̃w̃sʲja/
noun
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych w układzie współrzędnych równikowych równonocnych;
ascensió recta
/ˈrɛktɔr/
noun
(edukacja, edukacyjny) osoba zarządzająca uczelnią akademicką
rector
/rɛˈlat͡sʲja/
noun
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów
relació
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z teorią względności
relativista
/rɛˈlʲiɟja/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;
  2. (edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary
religió
/ˌrɛlʲiˈɟijɲɛ/
adverb
w sposób religijny; zgodnie z zasadami religii, religijności
religiosament
/ˌrɛlʲiˈɟijnɨ/
adjective
  1. dotyczący religii, opisujący religię
  2. postępujący zgodnie z zasadami religii
religiós
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;
relíquia
/rɛˈlʲikfʲjaʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;
reliquiari
/ˈrɛ̃mʲis/
noun
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta
empat
/rɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię i Holandię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;
Rin
/rɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;
reni
/rɛ̃ˈɲifɛr/
noun
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;
ren
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;
Rennes
/ˌrɛ̃nɔˈvat͡sʲja/
noun
odnowienie, odświeżenie, restauracja
renovació
/ˌrɛpaˈtrʲjat͡sʲja/
noun
(książkowy) powrót do ojczystego kraju;
repatriació
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;
reportatge
/ˌrɛprɔˈdukt͡sʲja/
noun
odtworzenie
reproducció
/rɛˈpublʲika/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;
república
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Armenii jako państwa;
República d'Armènia
/rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva/
noun
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;
república bananera
/rɛˈpublʲika ˈt͡ʃɛska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)
República Txeca
/rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;
  1. República Federal d’Alemanya
  2. República Federal d'Alemanya
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;
República Francesa
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;
República Hel·lènica
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii
República d'Irlanda
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;
República Portuguesa
/rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Sud-àfrica
/rɛˈpublʲika swɔˈvat͡ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;
República Eslovaca
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa oficjalna Włoch;
República Italiana
/rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Cap Verd
/rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;
República Centreafricana
/ˌrɛpuˈtat͡sʲja/
noun
opinia o kimś, dobre imię
reputació
/ˌrɛstawˈrat͡sʲja/
noun
(gastronomia) lokal gastronomiczny z obsługą kelnerską, w którym posiłki serwowane są przy stolikach;
restaurant
noun
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia z gazowego na stały, z pominięciem fazy ciekłej;
sublimació inversa
/ˈrɛʃta/
noun
  1. elementy, które zostały
  2. (matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
resta
/rɛˈtɔrta/
noun
  1. (chemia, chemiczny) kuliste naczynie o wydłużonej, zakrzywionej szyjce, najczęściej wykonane ze szkła, używane do destylacji;
  2. (technologia, technika, techniczny) duży, cylindryczny piec, w którym materiał poddawany jest wysokim temperaturom, służący do wypalania węgla drzewnego lub otrzymywania lotniejszych metali;
retorta
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
  2. (językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
  3. (językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)
retòrica
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;
retsina
/ˈrɛtɨk/
noun
(geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek późnego triasu, trwający 203,6 – 199,6 milionów lat temu;
Retià
/rɛwˈmatɨsm̥/
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;
reumatisme
pronoun
(geografia, geograficzny) wulkaniczna wyspa na Oceanie Indyjskim, będąca terytorium zamorskim Francji
Reunió
/ˌrɛvɔˈlut͡sʲja/
noun
  1. gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
  2. (przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany
revolució
/ˌrɛvɔlut͡sʲjɔ̇̃ˈɲista/
noun
uczestnik lub zwolennik rewolucji
revolucionari
/rɛˈvɔlvɛr/
noun
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben;
revòlver
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy
règim
verb
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej
dirigir
/ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n/
acronym
= Republika Federalna Niemiec
RFA
/rʲjɛl/
noun
(jednostka monetarna) waluta Kambodży;
riel
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, wraz z Nejwą tworzy Nicę;
Rej
/ˈrʲijat/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;
Riad
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;
Rijeka
/ɛr‿ɛ̃n‿ˈa/
noun
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;
ARN
/rɔ/
noun
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ;
ro
noun
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 270,6 – 268 milionów lat temu;
Roadià
/ˈrɔbak/
noun
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;
cuc
/ˈrɔbɛrt/
pronoun
imię męskie;
Robert
/rɔˈbɛrta/
pronoun
imię żeńskie;
Roberta
/ˈrɔbʲit͡ɕ/
verb
  1. wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
  2. zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan
fer
/ˈrɔbʲid͡ʑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ/
verb
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać
fer-ne una muntanya
/ˈrɔbɔt/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
  2. (przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie
robot
/rɔˈbɔtʲɲik/
noun
pracownik wykonujący pracę fizyczną
obrer
/rɔx/
pronoun
imię męskie;
Roc
/rɔt͡ʃʲˈɲit͡sa/
noun
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;
aniversari
/ˈrɔt͡ʃʲɲɛ/
adverb
w ciągu roku; dotyczy ilości czegoś
  1. anualment
  2. anyalment
/ˈrɔt͡ʃnɨ/
adjective
  1. trwający przez rok
  2. obejmujący czas roku
anual
/rɔt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;
rodi
/ˈrɔdãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;
Roine
noun
(biochemia, biochemiczny) światłoczuły czerwony barwnik zawarty w pręcikach siatkówki;
rodopsina
pronoun
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;
Ròdope
/ˈrɔdɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;
Rodes
/ˈrɔd͡zaj/
noun
  1. typ, odmiana, gatunek
    espècie
    1. (biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
    2. (gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
    gènere
/ˈrɔd͡zaj ˈʒɛ̃j̃sʲci/
noun
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku
femení
/rɔˈd͡zajɲik/
noun
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;
article
/rɔˈd͡ʑit͡sɛ/
noun
ojciec i matka
pares
/rɔˈd͡ʑĩna/
noun
  1. rodzice wraz z ich dziećmi
  2. (biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;
  3. (socjologia, socjologiczny) grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo;
família
/rɔˈd͡ʑĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;
família lingüística
/ˈrɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
  1. (fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat
    parir
  2. przychodzić na świat
    1. nàixer
    2. néixer
/ˈrɛ̃ndɡɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;
  1. roentgeni
  2. roentgueni
/ˈrɔɡat͡ʃ/
noun
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) zdradzany mąż
cornut
noun
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej pokryta przezroczystą błoną;
còrnia
/rɔk/
noun
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;
any
/ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ/
noun
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;
  1. any de traspàs
  2. any bissextil
/ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ/
noun
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;
  1. any llum
  2. any de llum
noun
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;
rococó
/rɔˈksãna/
pronoun
imię żeńskie;
Roxana
/ˈrɔla/
noun
  1. funkcja, odpowiedzialność
    paper
  2. (rolnictwo, rolniczy) pole
    rol
  3. (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
    1. rol
    2. paper
/ˈrɔlka/
noun
zwinięty papier
rotlle
/rɔlʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;
agricultura
/rɔlʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim
agrícola
/ˈrɔlʲɲik/
noun
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym
  1. agricultor
  2. granger
/ˈrɔlnɨ/
adjective
związany z uprawą roli, pola
agrari
/rɔ̃ˈmãntɨsm̥/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;
romanticisme
/rɔ̃mp/
noun
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;
rombe
/ˈrɔpa/
noun
(medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;
pus
/ˈrɔpa naˈftɔva/
noun
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;
petroli
/ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ/
noun
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne
abscés
noun
(medycyna, medyczny) obecność ropy w komorze przedniej oka;
hipopi
/rɔˈpuxa/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;
gripau
/ˈrɔsa/
noun
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach
rosada
/ˈrɔsʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;
Rússia
/rɔˈsʲjä̃ɲĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;
rus
/ˈrɔsnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
  1. o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
  2. powiększać swoje rozmiary, skalę
  3. o roślinach występować
créixer
/rɔˈsɔ̃mak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;
golut
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;
Rostock
/rɔˈsɨjsʲci/
adjective
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan
rus
/rɔˈsɨjsʲci/
noun
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;
rus
/ˈrɔsuw/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;
brou
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;
Rotterdam
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) cechujący się wymawianiem głoski [r]
ròtic
/ˈrɔvɛr/
noun
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;
  1. bicicleta
  2. bici
/rɔzˈbʲjɛʒnɔɕt͡ɕ/
noun
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności
discrepància
/ˈrɔzbʲit͡ɕ/
verb
ulec wypadkowi
estavellar-se
noun
  1. (botanika, botaniczny) Sedum L., rodzaj rośliny z rodziny gruboszowatych, do którego należy od ~280 do ~470 gatunków występujących głównie na półkuli północnej;
  2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rozchodnik (1.1)
crespinell
noun
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;
crespinell blanc
noun
  1. (botanika, botaniczny) Sedum acre L. gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych;
  2. (botanika, botaniczny) roślina z gatunku rozchodnik ostry (1.1)
crespinell groc
/ˌrɔʃt͡ʃarɔˈvãɲɛ/
noun
niespełnienie oczekiwań
desil·lusió
/rɔzˈdarʲt͡ɕɛ/
noun
miejsce, w którym coś rozdarło się
esvoranc
/ˈrɔʑd͡ʑaw/
noun
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis
capítol
noun
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;
emfisema
noun
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami
armistici
/rɔzˈɡʒɛfka/
noun
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku;
escalfament
/rɔzˈɡvʲjazda/
noun
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;
estrella de mar
/ˈrɔskas/
noun
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę
ordre
/rɔzˈlɛɡwɨ/
adjective
  1. posiadający znaczny zakres, zasięg
  2. obejmujący duży obszar
extens
/rɔzˈmarɨ̃n/
noun
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
romaní
/rɔzˈmavʲjät͡ɕ/
verb
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów
  1. parlar
  2. conversar
/rɔzˈmɔva/
noun
ustna wymiana zdań
conversa
verb
traktować zbyt pobłażliwie
malacostumar
/rɔsˈpɔrɛk/
noun
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach
bragueta
verb
identyfikować kogoś lub coś, wyróżniając spośród innych; badając, stwierdzić, określić coś
reconèixer
/rɔsˈprava/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy
judici
noun
(chemia, chemiczny) maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;
solubilitat
adjective
taki, który można rozpuścić
soluble
/rɔzˈrɨfka/
noun
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi
entreteniment
noun
działanie z namysłem
prudència
/ˈrɔstfur/
noun
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;
solució
/ˈrɔzũm/
noun
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;
raó
/rɔˈzũmʲjɛ̇t͡ɕ/
verb
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń
entendre
/rɔˈzũmnɨ/
adjective
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia
raonable
/ˌrɔzvaˈʒãɲɛ/
noun
(książkowy) wynik czyichś przemyśleń
consideració
/ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) wynik
solució
noun
mężczyzna, który się rozwiódł
divorciat
verb
  1. udzielać komuś rozwodu
    divorciar
  2. dokonywać rozwodu, uzyskiwać rozwód
    divorciar-se
/ˈrɔzvut/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;
divorci
noun
kobieta, która się rozwiodła
divorciada
/ˌrɔzwaˈdɔvat͡ɕ/
verb
rozpakować coś, opróżnić z ładunku
descarregar
/rɔɕˈlʲĩna/
noun
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;
planta
/rɔɕˈlʲĩnːɔɕt͡ɕ/
noun
wszystkie rośliny danego terenu
vegetació
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii;
Rojava
/r̥tɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80; [od XV wieku]
  1. mercuri
  2. hidrargir
/ˈrubɛl/
noun
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;
ruble
/ˈrubʲit/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;
rubidi
/ˈrubʲĩn/
noun
  1. (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;
  2. (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z rubinu (1.1)
robí
/rux/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
  2. gest, ruszenie częścią ciała
  3. grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
  4. w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka
moviment
/ˈrudɔlf/
pronoun
imię męskie;
Raül
/ˈrufa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Popa
/ˈrufa/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;
popa
/ˈraɡbɨ/, /ˈruɡbɨ/
noun
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;
rugbi
/ruˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
obiekt zniszczony
ruïna
/rũm/
noun
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;
rom
/ˈrũmũn/
noun
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii
romanès
/rũˈmũɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;
Romania
/rũˈmũŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii
romanesa
/rũˈmũj̃sʲci/
adjective
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów
romanès
/rũˈmũj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;
romanès
/ˈrupʲja/
noun
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;
rupia
/ˈrura/
noun
przewód do transportu płynów;
  1. canonada
  2. tub
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;
Rustavi
/ˌruʃtɔˈvãɲɛ/
noun
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;
bastida
/ˈruta/
noun
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna
ruda
/ˈrutɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;
ruteni
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;
rutherfordi
/ˈrvãnda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;
  1. Ruanda
  2. Rwanda
/rvãnˈdɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Rwandy
rwandès
/rvãnˈdɨjka/
noun
obywatelka Rwandy
rwandesa
/rvãnˈdɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Rwanda
rwandès
/ˈrɨba/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
  2. (spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;
peix
/ˈrɨba ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Peix Austral
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ceryle rudis, gatunek ptaka z rodziny zimorodkowatych;
alció garser
/ˈrɨbak/
noun
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;
  1. pescador
  2. pescadora
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;
ribosoma
/ˈrɨbɨ/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;
Peixos
/ˈrɨt͡sɛʃ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;
cavaller
/ˈrɨt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos
rugir
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;
rifampicina
/ˈrɨɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;
Riga
adjective
  1. przestrzegający przepisów w sposób bezwzględny
  2. oczekujący ścisłego przestrzegania zasad
  3. oparty na rygorze
rigorós
/ˈrɨlɛt͡s/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Burí
/ˈrɨ̃nɛk/
noun
  1. (ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
  2. wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;
  3. centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)
mercat
/rɨˈsɔvʲɲik/
noun
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych
dibuixant
/rɨˈsũnɛk/
noun
to, co zostało narysowane;
dibuix
/ˈrɨʃart/
pronoun
imię męskie;
Ricard
pronoun
imię żeńskie;
Rita
/rɨtm̥/
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
  2. określony porządek powtarzający się okresowo
ritme
/ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
związany z rytuałem, dotyczący rytuału
ritual
/rɨˈtu<sup>w</sup>aw/
noun
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;
  1. ritual
  2. ritu
noun
osoba, która konkuruje w czymś
rival
/ˌrɨvalʲiˈzat͡sʲja/
noun
  1. (sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka
  2. ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie
rivalitat
verb
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś
competir
noun
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;
rizosfera
/ˈrɨzɨkɔ/
noun
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda
risc
/ˌrɨzɨˈkɔvat͡ɕ/
verb
podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia
arriscar
/rɨɕ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Linx
/rɨɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;
  1. linx
  2. linxs
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;
linx roig
/rɨʃ/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
  2. (handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)
arròs
/ˈʒatʲci/
adjective
zachodzący rzadko
rar
/ˈʒatkɔɕt͡ɕ/
noun
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko
  1. escassesa
  2. escassetat
/ʒɛt͡ʃ/
noun
wytwór materialny, przedmiot
cosa
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję
portaveu
/ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik/
noun
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;
substantiu
/ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik ˌɔṭt͡ʃasɔvʲɲiˈkɔvɨ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego;
gerundi
/ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲiɡ ˈvwasnɨ/
noun
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego
nom propi
/ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita ˈpɔlska/
pronoun
oficjalna nazwa państwa polskiego;
República de Polònia
/ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɔɕt͡ɕ/
noun
  1. prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
  2. realistyczność, świat realny
realitat
/ˈʒɛka/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;
riu
/ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik/
noun
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)
  1. artesà
  2. artesana
noun
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka
ròtula
/ʒɛɕ/
noun
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)
carnatge
/ˈʒɛʑba/
noun
  1. (sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
  2. (sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną
escultura
/ˈʒɛʑbʲjaʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Escultor
/ˈʒɛʑbʲjaʃ/
noun
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki
escultor
/ˈʒɛʑɲik/
noun
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa
carnisser
/ʒɔtʲˈcɛfka/
noun
  1. (botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;
  2. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rzodkiewki (1.1)
rave
/ˈʒut ɔˈʃt͡ʃɛpɛ̃m/
noun
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;
llançament de javelina
/ˈʒɨɡat͡ɕ/
verb
(grubiański, grubiańsko) wymiotować
treure les tripes
/ʒɨ̃m/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
Roma
/ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Rzymu
romà
/ˈʒɨ̃msʲci/
adjective
  1. odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
  2. odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
  1. romà
  2. romana
/ʒɔ̃nt/
noun
  1. grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego
    filera
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
    govern
  3. (biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;
    ordre
/ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ/
noun
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;
  1. govern titella
  2. règim titella
noun
sprawowanie władzy, władanie
regnat
/ˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ/
verb
sprawować władzę, panować
governar
/ˈʒɛ̃w̃sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;
pestanya
/ruk/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
  3. (anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego
  4. materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt
  1. banya
  2. corn
/ruj/
noun
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków
eixam
/ruvˈnãɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości
equació
/ˈruvʲɲɛʃ/
particle
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych
també
/ˈruvʲɲik/
noun
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;
  1. equador
  2. línia equatorial
/ˌruvʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) dotyczący równika, związany z równikiem
equatorial
/ruvʲˈɲĩna/
noun
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;
plana
adjective
(geometria) mający wszystkie boki równe
equilàter
/ˌruvnɔˈt͡ʃɛɕɲɛ/
adverb
w tym samym czasie; jednocześnie
simultàniament
/ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk/
noun
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;
paral·lelogram
noun
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);
paral·lelepípede
/ruvˈnɔ̃nɔt͡s/
noun
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;
equinocci
/ruvˈnɔ̃nɔt͡sʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa/
noun
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;
  1. equinocci de tardor
  2. punt Libra
/ruvˈnɔ̃nɔd͡z vʲjɔˈsɛ̃nːa/
noun
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;
  1. equinocci de primavera
  2. equinocci vernal
  3. punt d’Àries
  4. punt vernal
adjective
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości
isòsceles
/ˌruvnɔˈvaɡa/
noun
stabilny stan jakiegoś układu
equilibri
adjective
mający równe znaczenie, równą wartość
equivalent
/ˈruvnɔɕt͡ɕ/
noun
  1. brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
  2. (matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
  3. cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)
igualtat
/ˈruʒa/
pronoun
imię żeńskie;
Rosa
/ˈruʒa/
noun
  1. (botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
  2. kwiat róży (1.1)
rosa
/ruˈʒãɲɛt͡s/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
rosari
/ˈruʃt͡ʃka/
noun
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty
vareta
/ruʒʲˈɲit͡sa/
noun
  1. to, czym się coś od czegoś różni
  2. (matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
diferència
/ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest różnorodne
  1. diversitat
  2. varietat
/ˈruʒnɨ/
adjective
  1. charakteryzujący się odmiennością pewnych cech
  2. różniący się od kogoś lub czegoś
diferent
/ruˈʒɔvɨ/
adjective
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;
  1. rosa
  2. rosat
/ruˈʒɨt͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;
rubèola
/ˈrɛ̃nt͡sɛ dɔ‿ˈɡurɨ/
interjection
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania
mans enlaire
/ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała
tovallola
/rɔŋk/, /ˈrɛ̃ŋka/
noun
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców, dłoń;
mà
/ˈrɛ̃ŋkaf/
noun
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce
  1. mànega
  2. màniga
/ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡sa/
noun
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.
guant
/rɛ̃ŋˈkɔpʲis/
noun
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;
manuscrit
/ˈrʒɛ̃ɲɛ/
noun
odgłos konia wydawany paszczą
  1. aïnada
  2. renill
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;
Rjev
/rʒɛt͡ɕ/
verb
o koniu: wydawać charakterystyczny głos
  1. aïnar
  2. renillar
/ˈsara/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;
Saarland
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;
Savoia
/saˈbɔtaʃ/
noun
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;
sabotatge
/ˌsabɔˈtɔvat͡ɕ/
verb
stosować sabotaż
sabotejar
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako sztuczny środek słodzący;
sacarina
/saˈfarʲi/
noun
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;
safari
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu;
safflorita
/saˈxara/
pronoun
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;
Sàhara
/saˈxara zaˈxɔdʲɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;
Sàhara Occidental
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
  2. (geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;
Saint Lucia
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Saint Vincent i les Grenadines
/ˈsakmar/
noun
(geologia, geologiczny) drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;
Sakmarià
/saˈkrãmɛ̃nt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;
sagrament
/saˈksɔfɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;
  1. saxòfon
  2. saxofon
/saˈksɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;
Saxònia
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;
Saxònia-Anhalt
/ˌsalãˈmãndra/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;
salamandra
noun
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę
salmonel·losi
/saˈlɔ̃mɔ̃n/
pronoun
  1. (biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
  2. imię męskie;
Salomó
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;
Salween
/salˈvadɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
El Salvador
/ˌsalvaˈdɔrt͡ʃɨk/
noun
obywatel Salwadoru
salvadorenc
/ˌsalvaˈdɔrka/
noun
obywatelka Salwadoru
salvadorenca
/ˌsalvaˈdɔrsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Salwador
salvadorenc
/ˈzald͡zburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);
Salzburg
/ˈsãmʲ ˈjak ˈpalɛt͡s/
adjective
zupełnie sam
sol com un mussol
/ˈsãmar/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;
samari
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;
Samarcanda
adjective
związany z Samarytanami albo Samarią
samarità
/ˈsãmba/
noun
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;
samba
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowej Gruzji;
Samtskhé
/sãˈmʲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej
femella
/ˈsãmʲjɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej
mascle
/sãˈmɔa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;
Samoa
/sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;
Samoa Nord-americana
/ˌsãmɔˈãŋka/
noun
obywatelka Samoa
samoana
/ˌsãmɔˈãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Samoa
samoà
/ˌsãmɔˈãj̃sʲci/
adjective
związany z Samoa, dotyczący Samoa
samoà
/ˌsãmɔˈbujstfɔ/
noun
zabicie samego siebie;
suïcidi
/sãˈmɔxut/
noun
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;
cotxe
/sãˈmɔxud ːɔˈstaft͡ʃɨ/
noun
(motoryzacja) odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków
furgoneta
/ˌsãmɔˈɡwɔska/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;
vocal
adjective
zdolny do krytycznej oceny samego siebie
autocrític
/sãˈmɔlɔt/
noun
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;
avió
noun
(książkowy) obrona samego siebie
defensa personal
/ˌsãmɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
decydowanie o własnym losie
autodeterminació
/sãˈmɔtnɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie braku bliskich osób
  1. solitud
  2. soledat
adjective
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby
autosuficient
noun
podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;
autoocupació
/ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ/
noun
świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości;
autognòsia
adjective
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;
autòtrof
/sãmˈsara/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie) kołowrót narodzin i śmierci (reinkarnacji);
samsara
/sãˈmuraj/
noun
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;
samurai
/ˈsãn maˈrʲĩnɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
San Marino
/ˈsãndat͡ʃ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;
lucioperca
/ˈsãndaw/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;
sandàlia
/ˌsãnɛt͡ʃˈkarstfɔ/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;
luge
/ˈsãŋɡrʲja/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;
sangria
/sãŋɡˈvʲĩna/
noun
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania;
sanguina
/ˈsãɲɛ/
noun
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;
trineu
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa
sanció
/ˈsãnʲci/
noun
(sport, sportowy) niewielki pojazd do sportowego lub rekreacyjnego zjeżdżania z góry po śniegu
trineu
/ˈsãw̃skrɨt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;
sànscrit
/ˈsãntɔ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) czwarty wiek późnej okresu geologicznego kredy;
Santonià
noun
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów;
saponina
/ˈsara/
pronoun
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;
Sara
/ˌsaraˈɡɔsːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii;
Saragossa
/ˌsaraˈjɛvɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;
Sarajevo
/sarˈdɨ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;
Sardenya
/sarˈdɨ̃nka/
noun
mieszkanka Sardynii
sarda
/sarˈdɨ̃nka/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;
sardina
/sarˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii
sard
/sarˈdɨ̃j̃sʲci/
adjective
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii
sard
/ˌsarkaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu
sarcàstic
/ˈsarkasm̥/
noun
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia
sarcasme
/sarˈkɔfak/
noun
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;
sarcòfag
/ˈsarna/
noun
(zoologia, zoologiczny) Capreolus J.E.Gray, rodzaj ssaka parzystokopytnego;
cabirol
/sarʲˈɲĩna/
noun
mięso sarny
carn de cérvol
/ˈsasʲci/
adjective
związany z Saksonią, dotyczący Saksonii
saxó
noun
kult szatana
satanisme
/ˌsatɛˈlʲita/
noun
  1. (astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
  2. (astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
  3. (fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;
  4. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki
satèl·lit
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;
Sutlej
noun
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;
satrapia
/ˈsaturn/
pronoun
  1. (mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
  2. (astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga co do wielkości planeta Układu Słonecznego;
Saturn
/ˈsatɨr/
noun
  1. (mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;
  2. (przenośnie, przenośnia) rozpustny mężczyzna
sàtir
/saˈtɨra/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;
sàtira
adverb
w sposób satyryczny
satíricament
/ˌsatɨˈsfakt͡sʲja/
noun
(książkowy) uczucie zadowolenia ze spełnienia pewnych oczekiwań
satisfacció
/ˈsawna/
noun
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;
sauna
noun
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;
sabana
/saˈwata/
noun
  1. (botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca L.), wiele gatunków jadalnych;
  2. warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo
  1. enciam
  2. lletuga
/saˈwatka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;
amanida
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki i majonez;
amanida de patata
/ˈst͡sɛ̃na/
noun
    1. (przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia
    2. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;
    escena
  1. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;
    escenari
/st͡sɛ̃ˈnarʲjuʃ/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;
guió
/ˌst͡sɛ̃naˈʒɨsta/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;
guionista
/st͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;
escepticisme
adjective
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś
escèptic
adverb
w sposób schematyczny
esquemàticament
/ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja/
noun
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;
esquizofrènia
verb
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś
afalagar
/ˈsxɔdɛk/
noun
każdy ze stopni, z których składają się schody
esglaó
/ˈsxɔdɨ/
noun
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;
escala
/ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ/
noun
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;
escala mecànica
/sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować
refugi
/sxrɔ̃ˈɲiskɔ/
noun
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;
alberg
/ˈsxfɨtat͡ɕ/
verb
(książkowy) złapać
caçar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we wschodniej Szwajcarii;
Schwyz
/ˈsxɨlat͡ɕ/
verb
naginać ku ziemi
abaixar
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;
cienciologia
/st͡sɨˈzɔrɨk/
noun
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;
navalla
/ˈsʲibɔrk/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;
seaborgi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w stanie Waszyngton, w Stanach Zjednoczonych;
Seattle
/sɛˈbastʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Sebastià
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny;
Sedan
/ˈsɛdãn/
noun
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;
sedan
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w hiszpanii, w regionie Kastylia i León ze stolicą w Segowii (1.1);
  2. (geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii, w regionie Kastylia i León;
Segòvia
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”
seitan
/sɛjsˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi
sísmic
noun
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;
sismògraf
noun
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią
sismòleg
/ˌsɛjsmɔˈlɔɟja/
noun
nauka o trzęsieniach ziemi;
sismologia
adjective
(geologia, geologiczny) związany z sejsmologią, dotyczący sejsmologii
sismològic
/ˌsɛkrɛˈtarka/
noun
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów
secretària
/sɛˈkrɛtnɨ/
adjective
trzymany w sekrecie
secret
/sɛks/
noun
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami
sexe
/ˈsɛcɕism̥/
noun
dyskryminacja ze względu na płeć;
sexisme
/ˈsɛkstãnt/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;
Sextant
/ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ/
adverb
w sposób dotyczący seksu, seksualności
sexualment
noun
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;
sexualitat
/ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
dotyczący seksu i popędu płciowego
sexual
/ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja/
noun
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;
sexologia
/ˈsɛkta/
noun
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wyznająca odrębną religię skupiona wokół przywódcy duchowego
secta
/ˈsɛktɔr/
noun
  1. wydzielona część jakiejś przestrzeni
  2. określony dział gospodarki narodowej lub jej część oddzielna z powodu określonego typu własności
sector
/sɛˈkũnda/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;
  2. (matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia;
segon
/sɛˈkfãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;
Sena
/sɛˈkfɔja/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;
sequoia
/ˈsɛlɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;
seleni
/ˈsɛlɛr/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;
  2. (spożywczy) korzeń lub liście selera (1.1)
api
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków;
seligmannita
/ˌsɛ̃mãnˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych
semàntic
/sɛ̃ˈmãntɨka/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych
  2. (filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością
  3. (informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp.
semàntica
/ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych
seminari
/sɛ̃n/
noun
    1. doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
    2. (przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
    somni
  1. (fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości
    son
/ˈsɛ̃nat/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;
senat
/sɛ̃ˈnatɔr/
noun
członek izby wyższej parlamentu (senatu)
  1. senador
  2. senadora
/sɛ̃ˈnɛɡal/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;
Senegal
/ˌsɛ̃nɛˈɡalt͡ʃɨk/
noun
obywatel, mieszkaniec Senegalu
senegalès
/ˌsɛ̃nɛˈɡalka/
noun
obywatelka, mieszkanka Senegalu
senegalesa
/ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Senegal
senegalès
/sɛ̃nˈtɛ̃nt͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) najważniejsza część wyroku lub decyzji administracyjnej, zawierająca rozstrzygnięcie sprawy
sentència
/ˌsɛpaˈratɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;
  1. separatisme
  2. independentisme
/sɛr/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;
formatge
noun
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;
serafí
noun
(geologia, geologiczny) ogromna bryła lodu powstająca w wyniku pękania lodowca;
serac
/ˈsɛrbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;
Sèrbia
/ˈsɛrbʲja ˌi‿t͡ʃarnɔˈɡura/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;
Sèrbia i Montenegro
/ˈsɛrpka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości serbskiej, obywatelka Serbii, mieszkanka Serbii
sèrbia
/ˈsɛrpsʲci/
adjective
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów
serbi
/ˈsɛrpsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;
serbi
/ˈsɛrt͡sɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
cor
/ˈsɛrʲɟuʃ/
pronoun
imię męskie;
Sergi
noun
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;
serotonina
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) grupa w obrębie gatunku mikroorganizmu wyróżniająca się antygenami na powierzchni jej przedstawicieli;
serotip
/ˈsɛrvɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;
servidor
noun
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia
tovalló
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;
sesterci
/sɛˈʃɛlɛ/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
  2. (geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;
Seychelles
/ˈsɛtnɨ/
adjective
od 100
  1. centè
  2. centèsim
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;
Sebastòpol
/sɛˈvʲilːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;
Sevilla
/ˈsɛzãm/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju sezam (1.1)
  2. (spożywczy) nasiona (ziarna) sezamu (1.2)
  3. (botanika, botaniczny) Sesamum L., rodzaj roślin z rodziny połapkowatych;
sèsam
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;
esfalerita
/ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;
Estats Federats de Micronèsia
/ˈsfɛra/
noun
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;
esfera
/sfɛˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. dotyczący sfery
  2. mający kształt odcinka sfery
esfèric
/sfʲĩŋks/
noun
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;
esfinx
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa drobnych psów wywodzących się z Tybetu, trzymanych do towarzystwa;
shih tzu
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;
xintoisme
/ˈɕadat͡ɕ/
verb
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia
seure
/ˈɕãnɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;
fenc
/ˈɕarka/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;
sofre
adjective
zrobiony z siarki
sulfúric
/ˈɕatkaʃ/
noun
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę
jugador de voleibol
/ɕatˈkufka/
noun
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;
  1. voleibol
  2. vòlei
/ɕät͡ɕ/
verb
rzucać nasiona w glebę
sembrar
/ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 7
set
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;
set pecats capitals
/ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 70
setanta
/ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 75
setanta-cinc
/ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od siedemdziesiąt
setantè
/ˌɕɛdɛ̃mˈnastka/
noun
nazwa liczby 17
disset
noun
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach
heptadecàgon
/ˌɕɛdɛ̃mˈnastɨ/
adjective
od 17
dissetè
/ˌɕɛdɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
17
disset
/ˈɕɛdɛ̃msɛt/
cardinalNumeral
liczba 700
set-cents
/ˌɕɛdɛ̃mˈsɛtnɨ/
adjective
od siedemset
set-centè
/ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt o siedmiu bokach;
heptàgon
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin;
Jetissú
noun
(geometria) wielościan o siedmiu ścianach
heptàedre
/ɕɛ̇ˈd͡ʑiba/
noun
miejsce, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja
seu
/ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
  1. spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
  2. (potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
seure
noun
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu
dent incisiva
/ˈɕɛkat͡ɕ/
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno kroić
  1. picar
  2. trinxar
/ɕɛ̇ˈcɛra/
noun
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska
  1. destral
  2. atxa
/ɕɛˈrɔta/
noun
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców
  1. orfe
  2. òrfena
/ɕɛrp/
noun
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;
falç
/ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;
la falç i el martell
/ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ/
noun
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;
agost
adjective
mający kształt sierpa; półkoliście zakrzywiony
falciforme
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką;
Sérpukhov
/ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;
Sierra Leone
/ˈɕɛrʒãnt/
noun
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;
sergent
/ɕɛ̇t͡ɕ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Reticle
/ɕɛ̇t͡ɕ/
noun
  1. (potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet
  2. grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
  3. połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś
  4. siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
  5. (potocznie, potoczny) sieć (1.3) elektroenergetyczna
xarxa
/ˈɕikat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) oddawać mocz
orinar
/ɕiˈkɔra ˈmɔdra/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;
mallerenga blava
noun
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;
silicona
/ˈɕilʲɲa/
noun
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;
factorial
/ˈɕilʲɲɛ/
adverb
z dużym nasileniem, intensywnie
fortament
/ˈɕilʲɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;
motor
/ˈɕilnɨ/
adjective
  1. odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
  2. odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy)
fort
/sʲĩŋˈɡapur/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;
Singapur
/ˈɕĩɲak/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu
blau
/ˈsʲĩnus/
noun
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;
sinus
/ˈɕɔdwɔ/
noun
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;
sella
/ˈɕɔstra/
noun
    1. potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki
    2. pielęgniarka
    1. germana
    2. infermera
  1. zakonnica
    1. sor
    2. germana
/ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲit͡sa/
noun
córka siostry
neboda
/ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛt͡s/
noun
syn siostry
nebot
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;
sistre
/ˈɕudmɨ/
adjective
od 7
  1. setè
  2. sèptim
/ˈɕiwa/
noun
    1. (fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
    2. zdolność oddziaływania, wywierania wpływu
    força
  1. energia, zdolność do wysiłku
    1. força
    2. puixança
noun
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;
força centrífuga
noun
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni
mà d'obra
/ˈɕiwɨ pɔˈvʲjɛṭʃnɛ/
noun
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;
força aèria
/ˈskala/
noun
  1. (technologia, technika, techniczny) podziałka pozwalająca odczytać np. wynik pomiaru
  2. (geografia, geograficzny) (technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;
  3. (książkowy) wielkość, zakres czegoś
escala
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) skala służąca do opisu siły wiatru;
escala de Beaufort
noun
(botanika, botaniczny) Saxifraga L., drobna roślina z rodziny skalnicowatych;
saxífraga
/ˈskalpɛl/
noun
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;
bisturí
/skãnt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;
escandi
/ˈskãndal/
noun
  1. zdarzenie budzące oburzenie i kontrowersje
  2. oburzenie i zgorszenie wywołane skandalem (1.1)
escàndol
/skãnˈdɨ̃naf/
pronoun
mieszkaniec Skandynawii
escandinau
/ˌskãndɨ̃ˈnavʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;
Escandinàvia
/ˌskãndɨ̃ˈnafka/
noun
mieszkanka Skandynawii
escandinava
/ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci/
adjective
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii
escandinau
/ˈskãnɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;
escàner
/skarp/
noun
  1. zbiór bardzo wartościowych rzeczy
  2. coś niezwykle wartościowego, drogocennego
tresor
noun
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;
  1. guardiola
  2. vidriola
/skarˈpɛta/
noun
okrycie (ubiór) stopy;
mitjó
/ˈskatɔl/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, metylowa pochodna indolu;
escatol
/skawt/
noun
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej
escolta
/skaˈzɨvat͡ɕ/
verb
wydawać wyrok skazujący
condemnar
/ˈskawa/
noun
  1. (geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
  2. zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok
roca
/sklɛp/
noun
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary
botiga
/sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;
volta
/skɔk/
noun
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry
salt
/ˈskɔk ɔ‿ˈtɨt͡ʃt͡sɛ/
noun
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;
salt de perxa
/ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ/
noun
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;
salt d'alçada
noun
pneumatyczny sprzęt ratowniczy amortyzujący upadek ludzi wyskakujących z pięter zagrożonych budynków;
  1. matalàs de salt
  2. matalàs de salvament
/skɔˈlʲjɔza/
noun
(medycyna, medyczny) widoczne wygięcie kręgosłupa w lewo lub prawo od linii środkowej ciała;
escoliosi
/ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ/
adjective
  1. składający się z wielu elementów
  2. trudny, zawiły
complicat
/ˈskɔrpʲjɔ̃n/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;
  1. Escorpió
  2. Escorpí
/ˈskɔrpʲjɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;
escorpí
/skɔvˈrɔ̃nɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;
alosa
noun
cecha tego, co skrajne
extremitat
/ˈskrajnɨ/
adjective
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci
extrem
/ˈskravɛk/
noun
mała cząstka odcięta od całości
pany
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;
midó
/ˈskrɔ̃mnɨ/
adjective
niemający potrzeby wyróżniania się
modest
/skrɔ̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;
  1. templa
  2. pols
/ˈskrɨtka pɔt͡ʃˈtɔva/
noun
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie;
apartat de correus
/ˈskʃɨdwɔ/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
  2. (lotnictwo, lotniczy) część samolotu tworząca siłę nośną;
  3. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
  4. (architektura, architektoniczny) boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
  5. (wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
  6. (sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy
ala
/skʃɨdˈwɔvɨ/
noun
(sport, sportowy) piłkarz, zawodnik, który gra na bocznej części boiska
aler
/ˈskʃɨ̃ɲa/
noun
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem;
caixa
/skʃɨp/
noun
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;
cua de cavall
/skʃɨˈpat͡ʃka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach
violinista
/ˈskʃɨpt͡sɛ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;
violí
/ˈskʃɨpɛk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach
violinista
verb
wydawać swoisty dźwięk, jaki powstaje przy tarciu niegładkich i suchych powierzchni
grinyolar
/ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ/
noun
miejsce przecięcia się dróg;
cruïlla
/skrut/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;
    abreviatura
  2. (informatyka, informatyczny) plik z ikoną, będący odnośnikiem do innego pliku;
    drecera
/skruˈtɔvʲjɛt͡s/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;
acrònim
/skũŋks/
noun
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;
mofeta
verb
zebrać się, znaleźć się w jednym miejscu
concentrar-se
/skuˈtɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni
eficàcia
/skuˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt
eficaç
/ˈskutɛk/
noun
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja
conseqüència
/ˈskutɛr/
noun
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;
escúter
noun
skrajnie upalna pogoda, której towarzyszy silne promieniowanie słoneczne
  1. calor
  2. xafogor
noun
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania
skyrmió
/ˈskura/
noun
  1. surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;
    1. cuir
    2. pell
  2. (anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
    pell
/skuˈʒãnɨ/
adjective
dotyczący wyrobów ze skóry
de cuir
/ˈskɔ̃mpɨ/
adjective
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze
avar
/ˈskwadat͡ɕ/
verb
budować coś z elementów, łączyć w jedną całość dwie lub więcej części
armar
/ˈskwadʲɲa/
noun
(gramatyka) funkcja wyrazu w zdaniu
sintaxi
/ˈskwadʲɲik/
noun
część składowa czegoś
ingredient
/ˈslalɔ̃m/
noun
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami
eslàlom
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;
Eslavònia
/smat͡ʃˈnɛɡɔ/
interjection
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia
bon profit
/ˈsmat͡ʃnɨ/
adjective
mający dobry smak; dobrze smakujący
  1. saborós
  2. deliciós
/smak/
noun
  1. zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
    1. gust
    2. sabor
    1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
    2. (przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;
    sabor
/smaˈkɔvat͡ɕ/
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku
  1. gustar
  2. tastar
/smaˈrɔvat͡ɕ/
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną
engreixar
/ˈsmaʒɨt͡ɕ/
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia
fregir
/smɛrf/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;
barrufet
/ˈsmɔt͡ʃɛk/
noun
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;
xumet
/smɔˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
(mitologia, mitologiczny) samica smoka
dragona
/smɔk/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Dragó
/smɔk/
noun
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;
drac
/ˈsmɔwa/
noun
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;
quitrà
/sm̥rut/
noun
przykry zapach
pudor
/ˈsmutɛk/
noun
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny
  1. tristesa
  2. tristor
adverb
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal
tristament
/ˈsmutnɨ/
adjective
odczuwający smutek, pogrążony w smutku
trist
/smɨt͡ʃ/
noun
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;
corretja
/ˈsmɨt͡ʃɛk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;
arc
/ˈsnajpɛr/
noun
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;
franctirador
/sɔˈbɔta/
noun
szósty dzień tygodnia;
dissabte
/ˈsɔbul/
noun
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;
  1. mart gibelí
  2. marta gibelina
/ˌsɔt͡sʲjaˈlʲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu
socialista
/ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu
socialista
/sɔˈt͡sʲjalʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);
socialisme
/ˌsɔt͡sʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;
sociolingüística
/sɔˈt͡sʲjɔlɔk/
noun
  1. (edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii
    sociòleg
  2. (edukacja, edukacyjny) specjalistka w dziedzinie socjologii
    sociòloga
/ˌsɔt͡sʲjɔˈlɔɟja/
noun
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;
sociologia
/ˌsɔt͡ʃɛˈvʲit͡sa/
noun
  1. (spożywczy) nasiona soczewicy (1.2)
  2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)
  1. llentia
  2. llentilla
/sɔˈt͡ʃɛfka/
noun
  1. (optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;
  2. (anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;
lent
/sɔˈt͡ʃɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva/
noun
(optyka, optyczny) soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;
  1. lent de contacte
  2. lentilla
  3. lentícula
adjective
taki, który ma kształt soczewki
lenticular
/sɔˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
zawierający dużo soku, pełen soku
sucós
/sɔˈdɔ̃ma/
pronoun
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;
Sodoma
/ˈsɔfa/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj niskiej kanapy
sofà
/ˈsɔfʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Bułgarii;
Sofia
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;
Sogdiana
/ˈsɔja/
noun
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;
  1. soia
  2. soja
adjective
wynikający z zawartego sojuszu, sprzymierzony
aliat
/sɔˈjuʃʲɲik/
noun
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy
aliat
/sɔk/
noun
  1. napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;
  2. (botanika, botaniczny) płyn w organizmach roślin
suc
/sɔˈkratɛs/
pronoun
  1. (historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
  2. imię męskie;
Sòcrates
/ˈsɔkuw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;
falcó
/sɔl/
noun
(jednostka monetarna) Peru;
sol
/ˈsɔla/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie;
llenguado
noun
(psychologia, psychologiczny) smutek i niepokój odczuwany w związku z drastycznymi zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym
solastàlgia
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;
solipsisme
/sɔlʲˈɲit͡ʃka/
noun
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;
saler
/sɔ̃ˈmalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;
Somàlia
/ˌsɔ̃maˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Somalii
somali
/ˌsɔ̃maˈlʲijka/
noun
obywatelka Somalii
somali
/ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Somalia
somali
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy produkowany przez przedni płat przysadki mózgowej, który odgrywa kluczową rolę w regulacji wzrostu, metabolizmu i regeneracji tkanek
somatotropina
noun
badanie opinii publicznej
enquesta
/ˈsɔ̃nɛt/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;
sonet
/ˈsɔpɛl/
noun
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;
caramell
/sɔs/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;
salsa
/ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej;
salsa de soia
/ˈsɔsna/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;
pi
/ˈsɔva/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;
  1. rapinyaire nocturn
  2. òliba
/ˈspat͡sɛr/
noun
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności
pas
/ˈspadɛk/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;
herència
/ˌspatkɔˈbʲjɛrt͡sa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś
hereu
/ˌspatkɔbʲjɛrˈt͡ʃɨ̃ɲi/
noun
kobieta, na którą przechodzi spadek po kimś
hereva
/spaˈdɔxrɔ̃n/
noun
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał
paracaigudes
/spaˈɡɛttʲi/
noun
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;
espagueti
/spãm/
noun
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;
correu brossa
/ˈsparta/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
  2. (geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie
Esparta
/ˈspavat͡ʃ/
noun
robotnik zajmujący się spawaniem
soldador
/ˈspavat͡ɕ/
verb
(technologia, technika, techniczny) łączyć coś techniką spawania
soldar
/spat͡ɕ/
verb
  1. (fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
  2. (eufemistycznie) mieć stosunek płciowy
dormir
/ˌspɛt͡sʲjaˈlʲista/
noun
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie
especialista
/spɛˈt͡sʲjalnɔɕt͡ɕ/
noun
  1. czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością
  2. dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej
especialitat
/ˌspɛt͡sɨˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie)
específic
noun
zespół cech wyróżniających
especificitat
/ˈspɛktakl̥/
noun
przedstawienie teatralne, baletowe, operowe itp.
espectacle
/ˌspɛktakuˈlarnɨ/
adjective
sprawiający duże wrażenie lub zwracający na siebie uwagę
espectacular
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) analiza emitowanego bądź absorbowanego promieniowania elektromagnetycznego;
espectroscòpia
noun
osoba eksplorująca jaskinie
espeleòleg
/ˈspɛrma/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;
esperma
/ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it/
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin
espermatozoide
/spɛrˈmʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, bierze udział w metabolizmie wszystkich komórek organizmów eukariotycznych, wchodzi w skład spermy;
espermina
/spʲĩn/
noun
(fizyka, fizyczny) własny moment pędu cząstki;
espín
/ˈspʲĩnat͡ʃ/
noun
(biurowość, biurowy) wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;
clip
/spʲiˈrala/
noun
  1. (matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego
  2. coś podobnego do spirali (1.1)
espiral
/spʲiˈralnɨ/
adjective
taki, który ma kształt spirali
espiral
/ˌspʲiruˈlʲĩna/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;
spirulina
/ˈspʲis ˈtrɛɕt͡ɕi/
noun
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;
taula de matèries
/ˈspʲisɛk/
noun
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel
complot
noun
(medycyna, medyczny) zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony;
splenectomia
/ˈspɔdʲɲɛ/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;
  1. pantaló
  2. pantalons
/spɔˈd͡ʑɛvat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
przewidywać jakieś zjawisko lub zachowanie
esperar-se
/ˈspɔjʒɛt͡ɕ/
verb
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem
mirar
/spɔˈjufka/
noun
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;
conjuntiva
/spɔˈkɔjnɨ/
adjective
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć
  1. tranquil
  2. calm
/ˌspɔ̃ntãˈɲit͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
żywiołowe, odruchowe zachowanie, nieprzemyślane, nieprzygotowane, wymyślone na poczekaniu
espontaneïtat
adjective
działający odruchowo, bez innych wpływów
espontani
/ˌspɔraˈdɨt͡ʃʲɲɛ/
adverb
w sposób sporadyczny, bardzo rzadko
ocasionalment
/ˌspɔraˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu
ocasional
/spɔrt/
noun
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla zdrowia, współzawodnictwa lub przyjemności;
  1. esport
  2. deport
/spɔrˈtɔvʲjɛt͡s/
noun
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport
esportista
/spɔrˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący sportu, związany ze sportem
esportiu
/ˈspɔsup/
noun
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.
  1. manera
  2. forma
/spɔtˈkãɲɛ/
noun
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)
  1. trobada
  2. reunió
/ˌspɔwɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;
societat
/spɔˈʒɨvat͡ɕ/
verb
(książkowy) jeść albo pić coś
consumir
/spraɟˈɲɔ̃nɨ/
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody
assedegat
/ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;
justícia
/ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ/
adjective
  1. o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości
  2. o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością
just
noun
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą
contradicció
/spʃɛˈdavat͡ɕ/
verb
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
vendre
/spʃɛˈdaft͡sa/
noun
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)
dependent
/ˈspʃɛdaʃ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar
venda
/ˈspʃɔ̃n͇t͡ʃka/
noun
element umieszczany na końcu paska, służący do spinania, zapinania;
sivella
/sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na/
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) inicjator, powód jakiegoś procesu
    molla
  2. (technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;
    1. molla
    2. ressort
/sput/
noun
dolna część czegoś, stanowiąca zwykle dno lub podstawę
fons
/spudʲˈɲit͡sa/
noun
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;
faldilla
/ˈspujɲik/
noun
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;
conjunció
/spur/
noun
różnica zdań, stanowisk, interesów
diferència
/spuwˈɡwɔska/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;
consonant
/ˈspuwka/
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;
companyia
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;
societat col·lectiva
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;
societat comanditària
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;
societat comanditària per accions
noun
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;
esquaix
/srat͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) (fizjologia, fizjologiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy
cagar
/ˈsrɛbrnɨ/
adjective
przypominający kolor srebra
platejat
/ˈsrɛbrɔ/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;
  1. plata
  2. argent
/ˈsrʲi ˈlãnka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;
Sri Lanka
/ˈsrɔka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;
garsa
/srɔ̃m/
noun
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;
vulva
/sːak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;
mamífer
/sːat͡ɕ/
verb
  1. pić wyciągając z czegoś płyn ustami
  2. powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
  3. trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem
  4. (eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny
  5. o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki
xuclar
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos naśladujący syczenie żmiji
sss
/staˈbʲilnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co stabilne
estabilitat
/staˈbʲilnɨ/
adjective
  1. (o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję
  2. niezmieniający się przez dłuższy czas
  3. łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu
estable
/ˈstat͡sʲja/
noun
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją
estació
/ˈstat͡sʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva/
noun
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;
  1. benzinera
  2. gasolinera
/ˈstadʲjɔ̃n/
noun
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;
estadi
/ˈstadʲjũm/
noun
część procesu, część czasu rozwoju
estadi
/ˈstadɔ/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;
  2. (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) duża liczba ludzi (nawet nietworzących grupy)
ramat
/staɡˈnat͡sʲja/
noun
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie
estancament
/ˈstajɲa/
noun
(zootechnika, zootechniczny) budynek przeznaczony na pomieszczenie dla koni;
  1. cavallerissa
  2. estable
/stal/
noun
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;
acer
/staˈlaɡmʲit/
noun
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;
estalagmita
/staˈlʲĩɲism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;
estalinisme
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizmem albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina
estalinista
/staˈlufka/
noun
końcowa, robocza część pióra do pisania lub rysowania;
plomí
/ˈstãmbuw/
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;
Istanbul
/stãn/
noun
  1. sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój
  2. (administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;
  3. ilość, wielkość czegoś
estat
/ˈstãndart/
noun
powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;
estàndard
/ˌstãndarˈdɔvɨ/
adjective
zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)
estàndard
/ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;
Estats Units
/ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;
Estats Units d’Amèrica
/ˈstart͡ʃɨ/
adjective
właściwy starcowi
senil
/ˌstarɔfrãnˈt͡susʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;
francès antic
/ˈstarɔɕt͡ɕ/
noun
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;
  1. vellesa
  2. ancianitat
/ˌstarɔˈʒɨtnɔɕt͡ɕ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) okres dziejów najstarszych cywilizacji od około 4000 roku p.n.e. do schyłku V wieku n.e.;
antiguitat
/ˈstarɨ/
adjective
mający wiele lat, niemłody
  1. vell
  2. antic
/ˈstatɛk/
noun
  1. każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;
    1. nau
    2. vaixell
  2. (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną
    1. nau
    2. vaixell
    3. barco
noun
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi
nau espacial
/staˈtu<sup>w</sup>a/
noun
okazała rzeźba postaci ludzkiej
estàtua
/ˈstatus/
noun
położenie, pozycja (np. społeczna)
estatus
/ˈstatut/
noun
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;
estatut
/ˌstatɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
odnoszący się do statystyki (nauki)
estadístic
/staˈtɨstɨka/
noun
  1. nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
  2. wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów
estadística
/staf/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
    1. articulació
    2. juntura
  2. (hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;
    estany
/ˈstaf ˌskrɔ̃ɲɔvɔ‿ʒuxˈfɔvɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) dwujamowy, kulisty, sprzężony i symetryczny staw twarzoczaszki;
articulació temporomandibular
/ˈstaf wɔcˈt͡ɕɔvɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;
colze
/ˈstavat͡ɕ/
verb
przechodzić w inny stan, zmieniać się; zostawać kimś, czymś
esdevenir
/staˈvɔ̃nuk/
noun
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;
artròpode
/stat͡ɕ/
verb
  1. o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
  2. o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych
  3. (potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
  4. o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
  5. znajdować się w jakimś miejscu
estar dret
/ˈstawɨ/
adjective
niezmieniający się
constant
noun
(chemia, chemiczny) biała lub żółtawa substancja, będąca mieszaniną kwasu palmitynowego, kwasu stearynowego oraz nieznacznej ilości kwasów nienasyconych, stosowana m.in. do produkcji świec, mydeł, past, a także w farmacji i przemyśle;
estearina
/ˈstɛfãn/
pronoun
imię męskie;
  1. Esteve
  2. Esteban
/stɛˈfãɲja/
pronoun
imię żeńskie;
Estefania
/stɛk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;
bistec
noun
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca wyjątkową okoliczność lub wydarzenia
estela
/ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja/
noun
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;
estenografia
/stɛr/
noun
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;
timó
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prawa burta statku patrząc z rufy na dziób
estribord
/ˌstɛrɛˈɔtɨp/
noun
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;
estereotip
noun
(sport, sportowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żeglarz kierujący danym obiektem pływającym
timoner
/stɛˈrɔvʲjɛt͡s/
noun
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;
dirigible
/ˈstɛrta/
noun
zbiór leżących na sobie przedmiotów
munt
noun
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;
esteroide
verb
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory
esterilitzar
/stɔ/
cardinalNumeral
liczba 100;
cent
/ˈstɔt͡ʃʲɲa/
noun
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;
drassana
/stɔk/
noun
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem
costa
/ˈstɔlaʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;
fuster
/stɔˈlʲit͡sa/
noun
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;
capital
/stɔˈlʲit͡sa ˌːpɔˈstɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan
Santa Seu
/ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;
estomatologia
/ˈstɔpa/
noun
    1. jednostka długości, używana w niektórych krajach;
    2. podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)
    peu
  1. (anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
    1. peu
    2. pota
noun
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;
peu de trinxera
/ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ/
noun
  1. każda z części schodów uniesiona do góry
    esglaó
    1. (matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;
    2. (fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
    3. (gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka umożliwiająca porównywanie wielkości stopnia (1.8) cechy między kilkoma obiektami
    grau
/stɔpʲˈɲɔvɔ/
adverb
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem
gradualment
/stɔpʲˈɲɔvɨ/
adjective
(książkowy) mający powolny przebieg, zachodzący etapami
gradual
/stɔs/
noun
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim
munt
/stɔˈsũnɛk ˈpw̥t͡ɕɔvɨ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;
relació sexual
adverb
w stosunku do czego lub kogo
relativament
/ˈstɔʒɛk/
noun
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;
con
/strax/
noun
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
por
/strajk/
noun
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;
vaga
/strajˈkɔvat͡ɕ/
verb
uczestniczyć w strajku
fer vaga
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;
Stralsund
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;
Estrasburg
/ˈstraʃnɨ/
adjective
  1. (potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży
  2. okropny, nieprzyjemny
  3. taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny
horrible
/ˈstrata/
noun
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma
  1. dany
  2. pèrdua
/straˈtɛɟja/
noun
  1. ogólny plan działań, szerszy od taktyki
  2. (informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów
estratègia
adverb
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii
estratègicament
adjective
zgodny z określoną strategią
estratègic
noun
(geofizyka) druga (nad troposferą) warstwa atmosfery, w której ma miejsce inwersja temperatury;
estratosfera
adjective
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej
de bomber
/ˈstraʒak/
noun
osoba szkolona do walki z ogniem;
bomber
/ˈstrɛfa/
noun
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia
zona
/ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;
zona erògena
/strɛs/
noun
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;
estrès
/strɛʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
wyciąg, skrót
recapitulació
/ˈstrɔ̃na/
noun
  1. umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
    costat
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
    part
  3. jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.
    pàgina
  4. (gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia;
    veu
/strɔ̃nt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;
estronci
/struk/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna
ribot
adverb
w sposób odnoszący się do struktury
estructuralment
/ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;
rierol
/strup/
noun
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;
crosta
/struɕ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;
estruç
/strɨxʲˈɲĩna/
noun
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;
estricnina
/ˈsṭʃawa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Sageta
/ˈsṭʃawa/
noun
pocisk przeznaczony do łuku;
  1. sageta
  2. fletxa
/ˈsṭʃawka/
noun
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek albo miejsce
fletxa
/ˈsṭʃɛlɛt͡s/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;
Sagitari
/ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ/
noun
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;
estrep
noun
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;
xeringa
noun
(zoologia, zoologiczny) Holothuroidea, zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni;
cogombre de mar
noun
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;
banyador
/ˈstudɛ̃nt/
noun
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;
  1. estudiant
  2. alumne
/stuˈdɛ̃ntka/
noun
forma żeńska od: student
  1. alumna
  2. estudianta
/stuˈdʲjɔvat͡ɕ/
verb
(edukacja, edukacyjny) uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach
estudiar
/ˈstudʲɲa/
noun
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;
pou
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;
Stuttgart
noun
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;
estola
/stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;
esclerosi múltiple
verb
powoływać do istnienia
crear
/stfɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
zwierzę lub człowiek
criatura
/ˈstɨt͡ʃɛ̃ɲ/
noun
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
gener
noun
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;
tangent
/stɨl/
noun
  1. sposób czyjegoś postępowania, zachowania
  2. sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
  3. (sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
  4. zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.
estil
noun
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;
estil de vida
adjective
związany ze stylistyką, dotyczący stylistyki
estilístic
noun
czynnik pobudzający działanie, bodziec, stymulant
estimulador
/ˌstɨ̃muˈlɔvat͡ɕ/
verb
pobudzać do działania
estimular
/stɨˈpɛ̃ndʲjũm/
noun
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe
beca
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;
Estíria
/stuw/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;
taula
/ˈstɛ̃mpka/
noun
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;
quilla
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;
Swazilàndia
adverb
w sposób subiektywny, nieobiektywnie
subjectivament
/ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt/
noun
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;
subcontinent
noun
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;
subcultura
noun
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;
sublimació
/supˈstãnt͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)
substància
/supˈtɛlnɨ/
adjective
  1. odznaczający się delikatnością (o człowieku)
  2. taktowny
subtil
/ˈsuxɨ/
adjective
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci
sec
/ˈsudãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;
Sudan
/ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;
Sudan del Sud
/suˈdãnka/
noun
obywatelka Sudanu
sudanesa
/suˈdãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Sudanu
sudanès
/suˈdãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Sudanu, związany z Sudanem
sudanès
/suˈdɔku/
noun
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;
sudoku
/ˈsufʲiks/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek;
sufix
/ˈsufʲit/
noun
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia
sostre
/ˈsufʲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;
sufisme
noun
(kościelny) diecezja należąca do metropolii, lecz nie będąca jej stolicą;
sufragània
/ˌsuɡɛˈrɔvat͡ɕ/
verb
  1. stanowić poszlakę dla jakiegoś wniosku
    suggerir
  2. podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie
    1. suggerir
    2. proposar
/suˈɡɛstʲja/
noun
przekonywanie kogoś;
suggeriment
/suˈɟilʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;
sugilita
/ˈsuka/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego
gossa
/ˈsukt͡sɛs/
noun
korzystny wynik
èxit
/ˈsukːa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów
sucà
noun
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;
  1. súcub
  2. súcube
/ˈsucɲa/
noun
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;
vestit
/sũm/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;
silur
/ˈsũma/
noun
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania
suma
/ˈsũmak/
noun
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;
sumac
/sũˈmatra/
pronoun
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;
Sumatra
/sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;
consciència
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Mandżurii w Chinach, prawobrzeżny i zarazem największy dopływ Amuru;
Sungari
/ˌsupɛrbɔˈxatɛr/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;
superheroi
noun
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;
súperlluna
/ˌsupɛrˈmarkɛt/
noun
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;
supermercat
/ˌsupɛrˈnɔva/
noun
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;
supernova
noun
(fizyka, fizyczny) hipotetyczne posiadanie przez każdą cząstkę elementarną odpowiednika różniącego się od niej całkowitością spinu;
supersimetria
/ˈsura/
noun
w islamie: rozdział Koranu;
sura
/ˈsurdut/
noun
(krawiectwo) wizytowy ubiór męski z ciemnego materiału; długa, dwurzędowa marynarka;
levita
noun
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej;
surf
/suˈrʲĩnãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;
Surinam
/suˈrɔvɨ/
adjective
  1. taki, który jest pozbawiony wszelkich wygód
    brut
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony
    cru
  3. nieuznający okoliczności łagodzących ani wyjątków; ostry, rygorystyczny, konsekwentny
    estricte
/ˌsurːɛˈalʲism̥/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;
surrealisme
/ˈsuʃʲi/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;
sushi
/ˈsuʃa/
noun
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;
  1. sequera
  2. secada
/ˈsuʃɨt͡ɕ/
verb
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody
assecar
/suˈtãnːa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;
sotana
/ˈsutɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,
mugró
/ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji
sobirania
noun
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;
  1. soldà
  2. sultà
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji;
Svanètia
/sfasˈtɨka/, /ˈsfastɨka/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach
  2. (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;
esvàstica
/ˈsfɛtɛr/
noun
(odzieżownictwo) grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce
  1. jersei
  2. dessuadora
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Wołgi;
Sviaga
/sɨˈbɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;
Sibèria
noun
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Syberii
siberiana
/sɨˈt͡sɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;
Sicília
/ˌsɨt͡sɨˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii
sicilià
noun
mieszkanka Sycylii, kobieta z tej wyspy
siciliana
/ˌsɨt͡sɨˈlʲijsʲci/
adjective
od Sycylia
sicilià
/ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów
sionista
/sɨˈjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;
sionisme
/sɨˈlaba/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;
síl·laba
noun
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;
sil·logisme
/ˈsɨlur/
noun
(geologia, geologiczny) trzeci okres ery paleozoicznej;
Silurià
/sɨlˈvɛstɛr/
noun
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku
nit de cap d'any
/sɨlˈvɛtka/
noun
kształt, zarys postaci lub rzeczy
silueta
/ˈsɨlvʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Sílvia
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków;
silvina
noun
(biologia, biologiczny) organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;
simbiont
noun
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści
simbiosi
/ˈsɨ̃mbɔl/
noun
  1. znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
  2. (sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;
símbol
/sɨ̃ˈmɛtrʲja/
noun
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;
simetria
adverb
zgodnie z symetrią
simètricament
adjective
odznaczający się symetrią, zbudowany lub ułożony według zasad symetrii
simètric
/ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;
Simferòpol
/sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;
simfonia
adjective
związany z symfonią, dotyczący symfonii
simfònic
noun
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;
simonia
/sɨ̃mˈpɔzʲjũm/
noun
spotkanie specjalistów z pewnej dziedziny dla omówienia konkretnych zagadnień i wymiany myśli
  1. simposi
  2. simpòsium
/ˈsɨ̃mptɔ̃m/
noun
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle niepożądanego;
símptoma
/sɨ̃n/
noun
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);
fill
/ˌsɨ̃naˈɡɔɡa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;
sinagoga
/sɨ̃ˈnapsa/
noun
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;
sinapsi
adjective
(biologia, biologiczny) stanowiący syncytium
sincicial
/ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci/
noun
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;
síndrome d'Estocolm
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;
sindicalisme
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) figura stylistyczna polegająca na nazwaniu całości lub ogółu rzeczy nazwą części lub jednej rzeczy, bądź też na odwrót;
sinècdoque
noun
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;
sinestèsia
/sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik
sinònim
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;
Sinop
/sɨ̃ˈnɔva/
noun
żona syna
  1. nora
  2. jove
/sɨ̃nˈtaɡma/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;
sintagma
/ˌsɨ̃ntɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
  2. taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający
sintètic
noun
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia
síntesi
/sɨˈpʲjalʲɲa/
noun
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania
  1. dormitori
  2. cambra
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;
Sirdarià
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;
Siracusa
/sɨˈrɛ̃na/
noun
  1. (mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
  2. urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;
  3. (zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;
sirena
/ˈsɨrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;
Síria
/ˈsɨrɔp/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok
  2. (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
xarop
/ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;
xarop d'auró
/sɨˈrɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii
sirià
/sɨˈrɨjka/
noun
obywatelka Syrii
siriana
/sɨˈrɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Syria
sirià
/ˈsɨstɛ̃m/
noun
układ urządzeń współpracujących ze sobą;
sistema
/ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈt͡sɨjnɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;
sistema operatiu
/ˌsɨstɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
wykonywany lub zdarzający się regularnie
sistemàtic
/ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje
situació
adjective
taki, który zaspokoił głód, najadł się
ple
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;
Silva
/ˈʃabla/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;
sabre
/ʃaˈblɔd͡ʑup/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;
bec d'alena
/ʃax/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;
xa
/ˌʃaxɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;
tauler d'escacs
/ˈʃaxɨ/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;
escacs
/ʃaˈt͡sũnɛk/
noun
  1. cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś
    estima
  2. (ekonomia, ekonomiczny) zliczenie wartości materialnej czegoś
    estimació
/ˈʃafa/
noun
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;
armari
/ˈʃafʲir/
noun
  1. (mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;
  2. (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
safir
/ˈʃafrãn/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów
  2. (botanika, botaniczny) (zobacz) krokus
safrà
/ˈʃakal/
noun
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;
xacal
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;
shakshouka
/ʃal/
noun
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion
  1. bufanda
  2. xal
/ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna
bogeria
/ˈʃalʲik/
noun
pas materiału służący do owijania szyi
bufanda
/ʃaˈlɔ̃nɨ/
adjective
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny
boig
/ˈʃãmãn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;
xaman
/ʃãˈmãɲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;
xamanisme
/ˈʃãmpãn/
noun
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;
xampany
/ʃãmˈpãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji;
Xampanya
/ˈʃãmpɔ̃n/
noun
płynny środek do mycia włosów lub sierści;
xampú
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;
Xangai
/ˈʃãntaʃ/
noun
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)
xantatge
/ʃaˈrãj̃n͇t͡ʃa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;
llagosta
/ˈʃarɨ/
adjective
w kolorze pośrednim między czarnym a białym
gris
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;
Satanàs
adjective
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy
satànic
/ˈʃatʲɲa/
noun
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia
  1. guarda-roba
  2. vestuari
/ˈʃawvʲja/
noun
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;
sàlvia
/ʃt͡ʃat͡ɕ/
verb
(grubiański, grubiańsko) oddawać mocz
pixar
/ʃt͡ʃɛˈɡulʲɲɛ/
adverb
w sposób szczególny, specjalny, w większym stopniu
  1. particularment
  2. especialment
adverb
w sposób szczegółowy, z uwzględnieniem szczegółów
específicament
/ˌʃt͡ʃɛɡuˈwɔvɨ/
adjective
mający cechy szczegółu; dokładny
detallat
/ˈʃt͡ʃɛkat͡ɕ/
verb
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos
  1. lladrar
  2. bordar
/ʃt͡ʃɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
  1. (medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku
  2. (rzeczownik odczasownikowy) od szczepić, nazwa czynności
vacunació
/ʃt͡ʃɛˈpʲjɔ̃nka/
noun
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;
  1. vacuna
  2. vaccí
/ˈʃt͡ʃɛpʲit͡ɕ/
verb
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę
vacunar
/ˈʃt͡ʃɛrɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, kto jest szczery
sinceritat
/ˈʃt͡ʃɛrɨ/
adjective
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje
sincer
noun
(książkowy) cecha tego, co szczodre; cecha tych, którzy są szczodrzy
generositat
/ˈʃt͡ʃɔdrɨ/
adjective
hojny, dający coś obficie
generós
/ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf/
noun
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;
  1. raspall de dents
  2. raspallet de les dents
/ˈʃt͡ʃɔtka/
noun
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia
  1. raspall
  2. escombra
/ˈʃt͡ʃɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf/
noun
(fryzyjski) przedmiot służący do czesania, modelowania włosów
  1. raspall de cabell
  2. raspall del pèl
noun
kij z podstawką pod stopę, do chodzenia nad ziemią
xanca
/ˈʃt͡ʃupak/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;
  1. lluç de riu
  2. luci
/ˈʃt͡ʃupwɨ/
adjective
mający smukły kształt, mało tłuszczu
prim
/ʃt͡ʃur/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;
  1. rata
  2. rat
/ˈʃt͡ʃɨɟɛw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;
cadernera
/ʃt͡ʃɨt/
noun
  1. najwyższy punkt góry
    1. cim
    2. cimera
    1. (przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
    2. (przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)
    cimera
/ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) wszelkie mocne, zaciskające się narządy w obrębie otworu gębowego, przed nim albo otaczające go, przystosowane do chwytania i rozdrabniania pokarmu;
  2. kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby
mandíbula
/ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ/
noun
  1. uczucie radości i zadowolenia
    felicitat
  2. powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności
    1. sort
    2. fortuna
/ˌʃt͡ʃɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku/
interjection
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku
  1. feliç any nou
  2. bon any nou
  3. bon any
/ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ/
adjective
  1. odczuwający szczęście
    1. afortunat
    2. feliç
  2. przynoszący szczęście
    feliç
noun
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej
xeic
/ˈʃɛkɛl/
noun
(jednostka monetarna) waluta Izraela;
xéquel
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej Rosji, lewy dopływ Wołgi;
Xeksnà
noun
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska
xiuxiueig
/ˈʃɛptat͡ɕ/
verb
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)
xiuxiuejar
/ˈʃɛrɛk/
noun
  1. ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej
    filera
  2. (matematyka, matematyczny) wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników
    sèrie
/ʃɛrˈmʲjɛrka/
noun
  1. (sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
  2. sztuka władania białą bronią
esgrima
/ʃɛˈrɔci/
adjective
mający określony wymiar poprzeczny
ample
/ʃɛˈrɔkɔɕt͡ɕ/
noun
  1. poprzeczny wymiar obiektu
    1. amplada
    2. amplària
  2. (geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna
    latitud
/ʃɛˈrɔkɔʑd͡ʑ ˌɡɛɔɡraˈfʲit͡ʃna/
noun
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;
latitud
/ˈʃɛrɨf/
noun
  1. w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
  2. w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;
xèrif
/ʃɛsˈnastka/
noun
nazwa liczby 16
setze
adjective
(matematyka, matematyczny) związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście
hexadecimal
/ʃɛsˈnastɨ/
adjective
od 16
setzè
/ʃɛsˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
16
setze
/ʃɛft͡s/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;
sabater
/ʃɛfˈt͡ʃɨ̃ɲi/
noun
(przestarzałe, przestarzały) forma żeńska od: szewc
sabatera
/ˈʃɛɕt͡ɕãn/
noun
  1. (matematyka, matematyczny) wynik podniesienia do trzeciej potęgi;
    cub
  2. (geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
    1. cub
    2. dau
/ʃɛɕˈt͡ɕɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt mający sześć boków;
hexàgon
/ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkɔ̃ntnɨ/
adjective
mający sześć kątów
hexagonal
/ʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 6
sis
/ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 60
seixanta
/ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od sześćdziesiąt
  1. seixantè
  2. sexagèsim
/ˈʃɛɕsɛt/
cardinalNumeral
liczba 600
sis-cents
/ʃɛɕˈsɛtnɨ/
adjective
od sześćset
sis-centè
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;
Xiraz
/ʃʲcit͡s/
noun
  1. wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku
    esborrany
  2. (przenośnie, przenośnia) zarys, konspekt, plan pracy
    ressenya
/ˈʃʲcɛlɛt/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;
  2. (przenośnie, przenośnia) struktura, ogólny zarys czegoś
  3. (technologia, technika, techniczny) podstawa konstrukcji
esquelet
/ˈʃklãnka/
noun
szklane naczynie, z którego się pije;
got
/ˈʃklarʲɲa/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;
hivernacle
noun
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów
vidrier
/ˈʃkɔt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;
Escòcia
/ˈʃkɔt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami
escocès
/ˈʃkɔda/
noun
krzywda, strata
dany
/ˈʃkɔda/
verb
być żal, być przykro
  1. llàstima
  2. quina llàstima
/ʃkɔˈdlʲivɨ/
adjective
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo
danyós
/ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności
curs
/ˈʃkɔlnɨ/
adjective
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły
escolar
noun
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;
escorbut
/ʃkɔt/
noun
mieszkaniec Szkocji
escocès
/ˈʃkɔtka/
noun
mieszkanka Szkocji
escocesa
/ˈʃkɔwa/
noun
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;
  1. escola
  2. col·legi
/ˈʃkũnɛr/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;
goleta
/ʃkwɔ/
noun
  1. twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;
  2. tafla ze szkła (1.1)
vidre
/ʃlaˈxɛtnɨ/
adjective
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny
  1. noble
  2. nobiliari
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;
Slesvig-Holstein
/ˈʃmarakt/
noun
  1. (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny, oszlifowany szmaragd (1.1)
    1. esmaragda
    2. maragda
  2. (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;
    1. maragda
    2. esmaragda
/ˈʃmʲĩnka/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust
pintallavis
/ʃnur/
noun
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;
corda
/ˈʃɔrstʲci/
adjective
mający niegładką, chropawą powierzchnię
aspre
/ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ/
noun
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków;
especisme
/ˈʃpaɡat/
noun
ćwiczenie gimnastyczne polegające na rozciągnięciu nóg do linii poziomej;
espagat
/ʃpak/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;
estornell
/ˌʃpakɔˈvatɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) rodzina ptaków z rzędu wróblowych;
estúrnid
/ˈʃparak/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego
espàrrec
/ʃpʲjɛk/
noun
osoba zajmująca się szpiegostwem
espia
noun
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe
espionatge
verb
  1. działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe
  2. (potocznie, potoczny) działać jak szpieg; śledzić kogoś i donosić na niego
espiar
/ʃpʲik/
noun
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;
  1. medul·la
  2. moll
/ˈʃpʲilka/
noun
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny
agulla de cap
/ˈʃpʲĩnak/
noun
  1. (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
  2. (spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)
espinac
/ˈʃpʲital/
noun
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;
hospital
noun
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;
hospital de campanya
noun
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych
hospital psiquiàtric
/ˈʃrapnɛl/
noun
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;
metralla
/ʃrɔ̃n/
noun
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach;
gebre
noun
(jubilerstwo, jubilerski) bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie
lingot
noun
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;
cavallet
/ˈʃtãndar/
noun
chorągiew o ustalonych barwach, często ze znakiem (godłem), która jest symbolem zorganizowanej zbiorowości (np. organizacji, związku lub narodu);
estendard
/ˈʃtɔkxɔlm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;
Estocolm
/ʃtɔrm/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal
tempesta
/ˈʃtut͡ʃna ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲja/
noun
(informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;
intel·ligència artificial
/ˈʃtut͡ʃnɨ/
adjective
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka
artificial
/ˈʃtuka/
noun
    1. (sztuka) twórczość artystyczna
    2. umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
    art
    1. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie
    2. pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element
    peça
verb
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący
donar empentes
/ˈʃtut͡ɕt͡sɛ/
noun
komplet sztućców
coberts
/ˈʃtɨlɛt/
noun
krótka broń biała o cienkim ostrzu;
daga
/ˈʃtɨvnɨ/
adjective
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany
inflexible
/ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa/
noun
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;
forca
/ʃufˈlada/
noun
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;
calaix
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim;
Xuia
/ˈʃukat͡ɕ/
verb
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć
buscar
/ˈʃfabʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;
Suàbia
noun
(wojskowość, wojskowy) pododdział kawalerii będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;
esquadró
/ˈʃfaɟɛr/
noun
  1. brat żony
  2. mąż siostry
cunyat
/ʃfaˈɟɛrka/
noun
  1. siostra żony lub męża
  2. żona szwagra
cunyada
/ˈʃfajt͡sar/
noun
obywatel Szwajcarii
suís
/ʃfajˈt͡sarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;
Suïssa
/ʃfajˈt͡sarka/
noun
obywatelka Szwajcarii
suïssa
/ʃfajˈt͡sarsʲci/
adjective
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii
suís
/ˈʃfɛt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;
Suècia
/ʃfɛt/
noun
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji
suec
/ˈʃfɛtka/
noun
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji
sueca
/ˈʃfɛt͡sʲci/
adjective
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów
suec
/ˈʃfɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;
suec
/ˈʃɨba/
noun
płyta ze szkła;
vidre
/ˈʃɨpʲci/
adjective
poruszający, odbywający się z dużą prędkością
ràpid
/ˈʃɨpkɔ/
adverb
z dużą prędkością
ràpidament
/ˈʃɨpkɔɕt͡ɕ/
noun
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko
velocitat
/ʃɨˈbɔvʲjɛt͡s/
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;
  1. planador
  2. veler
/ˈʃɨdwɔ/
noun
ostry kolec na trzonku;
alena
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;
xifonier
/ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od szyfrować
encriptació
/ˈʃɨja/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem
coll
noun
górna, wąska część butelki, dzbanka lub konewki
coll
/ˈʃɨlʲĩŋk/
noun
  1. (historia, historyczny, historycznie) moneta angielska;
  2. (jednostka monetarna) waluta kilku krajów afrykańskich;
  3. (historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Austrii;
xíling
/ˈʃɨ̃mpãw̃s/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;
  2. samiec szympansa (1.1)
ximpanzé
/ˈʃɨ̃nka/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia
  2. (spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
pernil
/ˈʃɨʃka/
noun
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;
pinya
/ʃɨˈʃɨ̃nka/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu;
epífisi
/ʃɨt͡ɕ/
verb
  1. (krawiectwo) wykonywać odzież, ubrania, także wyszycie, haft na czymś
  2. łączyć brzegi czegoś (np. tkaniny, skóry) za pomocą igły i nici
cosir
/ˈʃustka/
noun
nazwa cyfry 6
sis
/ˈʃustɨ/
adjective
od 6
sisè
/sut/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;
sodi
/ˈsujka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;
gaig
/sul/
noun
  1. (spożywczy) chlorek sodu
  2. (chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;
sal
/ˈsufka/
noun
mała lub młoda sowa
mussol
/sɔ̃nt/
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) skład sędziowski (także jednoosobowy)
tribunal
/ˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ/
verb
mieć o czymś jakieś zdanie
creure
/ˈsɔ̃w̃ɕat/
noun
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania
veí
/sɔ̃w̃ˈɕatka/
noun
osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania
veïna
/sɔ̃w̃ˈɕɛdʲɲi/
adjective
o terenie, państwie: bezpośrednio graniczący
adjacent
/ˈsɛ̃ɲd͡ʑa/
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;
    jutge
  2. (sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych
    àrbitre
  3. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta, która wydaje wyroki w sądzie
    jutgessa
  4. (sport, sportowy) kobieta, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych
    àrbitra
/sɛ̃mp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;
voltor
/ˈswabɔɕt͡ɕ/
noun
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych
feblesa
/ˈswava/
noun
wielki rozgłos
  1. fama
  2. glòria
/ˈswavnɨ/
adjective
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom
famós
/ˈswɔtʲci/
adjective
  1. mający smak cukru
  2. wywołujący miłe uczucie
dolç
/ˈswɔdɨt͡ʃ/
noun
słodki smak
dolçor
/ˈswɔd͡ʑik/
noun
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;
edulcorant
/ˈswɔ̃ma/
noun
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;
palla
/ˈswɔ̃mka/
noun
kawałek słomy lub rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów
palla
/swɔ̃ˈnɛt͡ʃʲɲik/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
  2. (potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;
  1. gira-sol
  2. mira-sol
/swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ/
adjective
związany ze słońcem
solar
/swɔ̃ˈɲĩna/
noun
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;
cansalada
/ˈswɔ̃nka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny;
becada
/ˈswɔ̃nɨ/
adjective
mający smak soli
salat
/swɔˈvat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej;
Eslovàquia
/swɔˈvat͡sʲci/
adjective
  1. związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków
  2. charakterystyczny dla Słowacji lub Słowaków
eslovac
/swɔˈvat͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;
eslovac
/swɔˈvat͡ʃka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji
eslovaca
/ˈswɔvak/
noun
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;
eslovac
/swɔˈvɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;
Eslovènia
/swɔˈvɛ̃ɲɛt͡s/
noun
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii
eslovè
/swɔˈvɛ̃ŋka/
pronoun
kobieta narodowości słoweńskiej
eslovena
/swɔˈvɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców
eslovè
/swɔˈvɛ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;
eslovè
/swɔˈvʲjä̃ɲĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;
eslau
/ˈswɔvʲik/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;
rossinyol
/ˈswɔvʲɲik/
noun
  1. zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
  2. spis słów z tłumaczeniami na inny język
diccionari
/ˈswɔvɔ/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
  2. obietnica, przyrzeczenie
  1. paraula
  2. mot
/swɔ̃ɲ/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą
elefant
/ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;
Sol
/ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ/
noun
  1. Słońce widziane jako tarcza na niebie
  2. (astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
  3. (przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny
sol
/swux/
noun
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;
oïda
/ˈswuxat͡ɕ/
verb
  1. odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
  2. świadomie odbierać czyjąś mowę
escoltar
/swup/
noun
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
columna
/ˈswɨʃɛt͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu
  1. oir
  2. sentir
  3. atendre
noun
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;
malt
/taˈbɛla/
noun
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach
taula
/taˈblɛtka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka
  1. píndola
  2. pastilla
/taˈblʲit͡sa/
noun
    1. (edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) zestawienie danych, wzorów
    2. (edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą specjalnego pisaka (wykonana z białego plastiku)
    3. miejsce do umieszczania ogłoszeń, informacji
    taula
  1. (edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)
    1. taula
    2. pissarra
/taˈblʲit͡sa ˌrɛjɛstraˈt͡sɨjna/
noun
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;
matrícula
/taˈblɔ<sup>j</sup>it/
noun
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;
tabloide
/ˈtabu/
noun
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;
tabú
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;
tabulé
/ˈtat͡sa/
noun
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;
safata
/ˌtaxɨˈkardʲja/
noun
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca
taquicàrdia
/ˈtat͡ʃka/
noun
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;
carretó
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;
Taj Mahal
/taˈd͡ʒɨt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami
tadjik
/taˈd͡ʒɨjka/
noun
obywatelka Tadżykistanu
tadjik
/ˈtad͡ʒɨk/
noun
obywatel Tadżykistanu
tadjik
/ˌtad͡ʒɨˈcistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Tadjikistan
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;
Taganrog
/ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa/
noun
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta
secret
/ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
zagadkowy i trudny do zrozumienia
misteriós
/ˈtajfũn/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;
  1. tifo
  2. tifó
/ˈtajɡa/
noun
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;
taigà
/tajˈlãnṭt͡ʃɨk/
noun
obywatel Tajlandii
tailandès
/tajˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Tailàndia
/tajˈlãntka/
noun
obywatelka Tajlandii
tailandesa
/tajˈlãnt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Tajlandii
tailandès
noun
cecha tego, co jest tajne, co nie jest jawne
sigil
/ˈtajvãn/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
  2. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;
Taiwan
/tajˈvãŋka/
noun
mieszkanka Tajwanu
taiwanesa
/tajˈvãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Tajwanu
taiwanès
/tajˈvãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu
taiwanès
/tak/
particle
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś
sí
/ˈtaka/
noun
(jednostka monetarna) waluta Bangladeszu;
taka
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;
taxonomia
noun
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych;
taxidèrmia
/taˈksufka/
noun
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;
taxi
/taˈksufkaʃ/
noun
kierowca taksówki
taxista
/takt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi;
compàs
/takˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) związany z taktyką
tàctic
/ˈtaktɨka/
noun
  1. (wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
  2. sposób działania według wcześniej przemyślanego planu
tàctica
/tal/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;
tal·li
/ˈtalɛʃ/
noun
  1. płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
  3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;
plat
/ˈtalʲja/
pronoun
(mitologia grecka) muza komedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Talia
/ˈtalʲja/
noun
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder
cintura
/tãm/
pronoun
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący
  1. allà
  2. allí
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny z grupy idiofonów;
tam-tam
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;
Tambov
/ˈtãmʲil/
noun
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki
tàmil
noun
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki;
tàmil
/tãˈmʲiza/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;
Tàmesi
/ˈtãmpɔ̃n/
noun
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;
tampó
/ˈtãmtɛ̃n/
pronoun
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu)
aquell
/tãnˈt͡sɛrka/
noun
(choreografia, choreograficzny) kobieta, której profesją jest taniec
  1. balladora
  2. ballarina
/ˈtãŋɡɔ/
noun
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;
tango
/ˈtãɲi/
adjective
  1. mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
  2. niewiele wart
barat
/ˈtãɲɛt͡s/
noun
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;
  1. dansa
  2. ball
noun
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;
taní
/ˈtãɲɔ/
adverb
w sposób tani; niedrogo, po okazjonalnej/niskiej cenie
barat
/ˈtãntal/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;
tàntal
/tãw̃ˈzãɲja/
noun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;
Tanzània
/tãw̃ˈzãŋka/
noun
obywatelka Tanzanii
tanzana
/tãw̃ˈzãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Tanzanii
tanzà
/tãw̃ˈzãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Tanzania
tanzà
/ˌtapɛ̃ˈnada/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;
tapenada
/taˈpɛta/
noun
  1. (informatyka, informatyczny) grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera;
    fons de pantalla
  2. (budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;
    paper pintat
noun
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;
tapioca
/ˈtapʲir/
noun
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;
tapir
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram;
ariet
/ˈtarʲt͡ɕɛ/
noun
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu
fricció
/ˈtart͡ʃa/
noun
  1. (heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)
    escussó
    1. (wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
    2. (geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych
    escut
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Escut
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;
tiroide
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy
tiroïdal
/ˈtarɛ̃nt/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;
Tàrent
/ˈtarʲɟi/
noun
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych
fira
adjective
związany z Tarragoną, dotyczący Tarragony, pochodzący z Tarragony (miasta w Hiszpanii)
tarragoní
/ˈtartak/
noun
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę
serradora
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;
Tartous
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej;
Riu Tarim
/taˈɕɛ̃mʲjɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;
tènia
/tasˈmãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;
Tasmània
noun
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;
taixlikh
/ˈtata/
noun
(potocznie, potoczny) ojciec
papa
/taˈtarsʲci/
adjective
związany z Tatarami
tàtar
/taˈtarsʲci/
noun
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język tatarski;
tàtar
/taˈtu<sup>w</sup>aʃ/
noun
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;
tatuatge
/ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ/
verb
wykonywać tatuaż
tatuar
/ˌtawtɔˈlɔɟja/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
  2. (logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;
tautologia
adjective
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii
tautològic
/ˈtaksʲi/
noun
(potocznie, potoczny) taksówka
taxi
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, na zachodniej Syberii, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;
Taz
/ˈtãj̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec
  1. dansar
  2. ballar
/ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna/
noun
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;
cinta perforada
/ˌtbʲiˈlʲisʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;
Tbilisi
/txaˈvʲit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;
  1. tràquea
  2. canya del pulmó
/txuʃ/
noun
  1. (pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy
    1. covard
    2. gallina
  2. (zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny;
    turó
noun
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius, gatunek małego, drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych;
turó comú
/txuʒˈlʲivɨ/
adjective
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić
covard
/txuˈʒɔstfɔ/
noun
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi
covardia
/ˈtɛatr̥/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
  2. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
  3. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
  4. (przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób
teatre
/ˌtɛaˈtralnɨ/
adjective
  1. związany z teatrem, odnoszący się do teatru
  2. obliczony na wywołanie efektu u obserwatora
teatral
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie;
Tabriz
/ˈtɛxnɛt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;
tecneci
/tɛxʲˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
odnoszący się do techniki, związany z techniką
tecnològic
/ˌtɛxnɔˈkrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;
tecnocràcia
/ˌtɛxnɔˈkrata/
noun
zwolennik technokracji
tecnòcrata
/ˌtɛxnɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą
tecnocràtic
/ˌtɛxnɔˈlɔɟja/
noun
  1. dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
  2. proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś
tecnologia
adverb
pod względem technologicznym
tecnològicament
/tɛˈxɛrãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;
Teheran
/tɛˈ<sup>j</sup>ista/
noun
osoba wyznająca teizm
teista
/ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;
teisme
noun
mieszkanka Teksasu
texana
noun
mieszkaniec Teksasu
texà
/tɛkst/
noun
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść
text
/ˌtɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki
tectònic
noun
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;
cartró
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia;
Telavi
/tɛˈlɛfɔ̃n/
noun
  1. (telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;
  2. (potocznie, potoczny) numer abonenta
telèfon
/ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu
telefònic
/tɛˈlɛɡraf/
noun
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;
telègraf
noun
  1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) nauka związana z przekazywaniem sygnałów na odległość
    telecomunicacions
  2. (technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość
    telecomunicació
noun
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)
teleconferència
/ˌtɛlɛ̃nɔˈvɛla/
noun
wieloodcinkowy serial, którego akcja dzieje się wewnątrz jakiegoś środowiska;
telenovel·la
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, który postuluje obranie celu za główny aspekt analizy rzeczywistości i przebiegu zdarzeń;
teleologia
adjective
(filozofia, filozoficzny) związany z teleologią, dotyczący teleologii
teleològic
/ˌtɛlɛˈpatʲja/
noun
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;
telepatia
noun
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;
teletreball
/tɛˈlɛskɔp/
noun
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;
telescopi
/ˌtɛlɛˈvʲizʲja/
noun
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;
televisió
/ˌtɛlɛˈvʲizɔr/
noun
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;
televisor
/ˈtɛlːur/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;
tel·luri
noun
(biologia, biologiczny) element strukturalny chromosomu;
telòmer
/ˈtɛ̃mat/
noun
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła
tema
/ˌtɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie
temàtic
/ˈtɛ̃mblak/
noun
(medycyna, medyczny) opaska unieruchamiająca chorą rękę;
cabestrell
/ˌtɛ̃mpɛraˈtura/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
  2. wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
  3. (potocznie, potoczny) gorączka
temperatura
/tɛ̃n/
pronoun
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego
aquest
/ˌtɛ̃ndɛ̃nˈt͡sɨjnɨ/
adjective
stronniczy
tendenciós
/ˈtɛ̃ŋɡɛ/
noun
(jednostka monetarna) waluta Kazachstanu;
tenge
/ˈtɛ̃ɲis/
noun
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;
tennis
/ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ/
noun
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;
tennis de taula
/ˌtɛɔˈdɔlʲit/
noun
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;
teodolit
noun
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;
teodicea
/ˌtɛɔˈfãɲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;
teofania
adjective
zawierający w sobie imię bóstwa
teòfor
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)
teocràcia
/ˌtɛɔˈlɔɟja/
noun
  1. (potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)
  2. (teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);
teologia
/ˌtɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(teologia, teologiczny) związany z teologią
teològic
adverb
w sposób teoretyczny
teòricament
/ˌtɛɔrɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii
  2. mało prawdopodobny
teòric
/tɛˈɔrʲja/
noun
  1. system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
  2. (potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)
teoria
/tɛˈɔrʲja spʲiˈskɔva/
noun
próba wyjaśnienia danej kwestii istnieniem spisku wpływowych grup, odrzucająca oficjalne dowody naukowe i ustalone fakty;
  1. teoria conspiràtoria
  2. teoria de la conspiració
noun
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;
teoria de la relativitat
/tɛˈrapʲja/
noun
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, proces leczenia
teràpia
/ˈtɛras/
adverb
w tej chwili, obecnie
ara
noun
czas obecny; to, co dzieje się teraz
present
/tɛrp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;
terbi
/tɛˈrɛsa/
pronoun
imię żeńskie;
Teresa
/ˈtɛrʲjɛr/
noun
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;
terrier
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii;
Termez
/ˌtɛrmʲĩˈnatɔr/
noun
(astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca);
terminador
/ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja/
noun
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości
terminologia
adjective
dotyczący terminologii
terminològic
/tɛrˈmʲistɔr/
noun
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;
termistor
/ˈtɛrmʲit/
noun
  1. (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;
    tèrmit
  2. (technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;
    termita
/ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką
termodinàmic
/ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika/
noun
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;
termodinàmica
noun
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;
termogènesi
/tɛrˈmɔ̃mɛtr̥/
noun
przyrząd do pomiaru temperatury;
termòmetre
/ˌtɛrmɔˈpʲilɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;
Termòpiles
/ˌtɛrmɔˈsfɛra/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi, w której temperatura stopniowo wzrasta wraz ze wzrostem wysokości;
termosfera
noun
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;
trementina
/ˌtɛrpsɨˈxɔra/
pronoun
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Terpsícore
/ˌtɛrːɔˈrɨsta/
noun
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący
terrorista
/tɛrˈːɔrɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;
terrorisme
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, w Aragonii;
Terol
/ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔt͡snɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;
Territoris del Nord-oest
/ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm/
noun
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;
territori
/tɛˈsalʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji;
Tessàlia
/ˈtɛsla/
noun
(fizyka, fizyczny) (jednostka miary) jednostka indukcji magnetycznej;
tesla
/tɛˈstãmɛ̃nt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;
testament
/ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;
testosterona
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;
tetrahidrocannabinol
/ˌtɛtraˈplɛɟja/
noun
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy;
tetraplegia
/tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;
Teseu
/tɛɕˈt͡ɕɔva/
noun
matka żony lub męża
sogra
/tɛɕt͡ɕ/
noun
ojciec żony lub męża
sogre
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;
theremin
/tʲjãˈmʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;
tiamina
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;
Térexka
/ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Timor Oriental
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, prawy dopływ Oki;
Tioixa
/tʲiˈrãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Albanii;
Tirana
noun
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;
  1. teixidura
  2. tissatge
/tkat͡ʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin
teixidor
/tlɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;
oxigen
/ˈtlɛ̃nɛk/
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;
òxid
/tɔ/
pronoun
…wskazujący, rodzaj nijaki
això
/ˌtɔaˈlɛta/
noun
ubikacja w miejscu publicznym
vàter
/ˈtɔast/
noun
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu
brindis
/ˈtɔfu/
noun
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;
tofu
/tɔˈɟijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Togo
togolès
/tɔˈɟijka/
noun
obywatelka Togo
togolesa
/tɔˈɟijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Togo
togolès
/ˈtɔɡɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;
Togo
/ˈtɔjat/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;
acònit
/tɔˈkarka/
noun
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;
torn
noun
sztuczny język zaprezentowany w roku 2001;
toki pona
/ˈtɔcɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;
Tòquio
/ˌtɔkɔˈfɛrɔl/
noun
(biochemia, biochemiczny) witamina E;
tocoferol
/tɔˈksɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
  1. (biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;
  2. cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia))
toxicitat
/tɔˈksɨt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) mający właściwości trujące
tòxic
noun
specjalista w dziedzinie toksykologii
toxicòleg
/ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja/
noun
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;
toxicologia
adjective
(medycyna, medyczny) związany z toksykologią, dotyczący toksykologii
toxicològic
/tɔˈksɨ̃na/
noun
substancja chemiczna o właściwościach trujących
toxina
/ˈtɔlar/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Słowenii w latach 1991–2006;
tolar
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;
Toledo
/ˌtɔlɛˈrãnt͡sʲja/
noun
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;
tolerància
/ˌtɔlɛrãnˈt͡sɨjnɨ/
adjective
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych
tolerant
noun
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;
toluè
/ˈtɔ̃maʃ/
pronoun
imię męskie;
Tomàs
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;
Tomsk
/tɔ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) najstarszy okres neoproterozoiku, trwający od 1000 do 850 mln lat temu;
Tonià
/ˈtɔ̃na/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa 1000 kilogramów
tona
/ˈtɔ̃ŋɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;
Tonga
/ˈtɔ̃ɲik/
noun
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;
aigua tònica
noun
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;
  1. amigdalectomia
  2. amigdalotomia
/tɔ̃w̃ˈsura/
noun
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;
tonsura
/ˈtɔpas/
noun
  1. (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
  2. (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)
topazi
/ˌtɔpɔˈɡrafʲja/
noun
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;
topografia
/tɔˈpɔla/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;
  1. pollancre
  2. àlber
/ˌtɔpɔˈlɔɟja/
noun
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;
topologia
/tɔˈpɔ̃ɲĩm/
noun
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);
topònim
/ˈtɔpur/
noun
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;
destral
/tɔr/
noun
  1. (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;
    tori
  2. konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;
    via
noun
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;
quist
/tɔrf/
noun
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;
torba
/tɔrˈnadɔ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;
tornado
/tɔrʲˈɲistɛr/
noun
(edukacja, edukacyjny) rodzaj usztywnianego plecaka noszonego przez uczniów klas młodszych
motxilla escolar
/tɔrˈpɛda/
noun
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;
torpede
verb
  1. (przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś
  2. (wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą
torpedinar
/tɔrˈtura/
noun
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;
  1. turment
  2. tortura
/ˌtɔrtuˈrɔvat͡ɕ/
verb
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji
torturar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą;
Torjok
/tɔˈskãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;
Toscana
noun
mieszkanka Toskanii
toscana
/tɔˈskãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Toskanii
toscà
/tɔˈskãj̃sʲci/
adjective
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii
toscà
/ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;
totalitarisme
/ˈtɔtɛ̃m/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;
tòtem
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu;
totemisme
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii;
Tours
/ˈtɔvar/
noun
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;
mercaderia
/ˌtɔvaˈʒɨsʲci/
adjective
  1. dobrze czujący się w obecności innych osób
    sociable
  2. będący formą rozrywki grupy osób
    social
/tɔˈvaʒɨʃ/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej
    camarada
  2. ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas
    company
/tɔʃˈsãmɔɕt͡ɕ/
noun
  1. cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
    identitat
  2. identyczność, brak różnic
    1. igualtat
    2. identitat
noun
osobiste poczucie swojej płci społeczno-kulturowej;
identitat de gènere
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;
Tràcia
/traˈdɨt͡sʲja/
noun
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;
tradició
/ˌtradɨˈt͡sɨjɲɛ/
adverb
zgodnie z tradycją
tradicionalment
/ˌtradɨˈt͡sɨjnɨ/
adjective
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją
tradicional
/traˈɡɛdʲja/
noun
  1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
  2. ogromne nieszczęście budzące rozpacz
tragèdia
/traˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
  1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)
  2. pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy
tràgic
/ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;
tragicomèdia
noun
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni
trajectòria
/ˈtraktat/
noun
  1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.
  2. tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej;
tractat
/ˈtraktɔr/
noun
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;
tractor
/ˈtrãw̃vaj/
noun
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;
tramvia
adjective
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk
transatlàntic
/ˈtrãw̃sɛpt/
noun
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;
creuer
noun
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;
transfòbia
/ˌtrãw̃sfɔrˈmat͡sʲja/
noun
przemiana, przekształcanie czegoś
transformació
/ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr/
noun
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;
transformador
noun
(medycyna, medyczny) wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego
transfusió
adjective
związany z transgenderyzmem, wykazujący tendencje do odbiegania od tradycyjnej roli płciowej
transgènere
/trãw̃sˈkrɨpt͡sʲja/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
  3. zapisywanie tekstu w innym systemie pisma
transcripció
/trãw̃sˈmʲisʲja/
noun
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych
transmissió
adjective
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean
transoceànic
/ˈtrãw̃spɔrt/
noun
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;
transport
adjective
związany z transseksualizmem, dotyczący transseksualizmu
transexual
noun
(teologia, teologiczny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;
transsubstanciació
noun
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;
transvestisme
/trãw̃ˈzɨstɔr/
noun
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
transistor
/ˈtrapɛs/
noun
  1. (geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
  2. (sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;
trapezi
/ˈtraʃka/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;
tritó
/ˈtratfa/
noun
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;
rai
/ˌtrawmaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. (medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu
  2. (psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem
traumàtic
/ˈtrava/
noun
  1. (botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;
  2. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) marihuana
herba
noun
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;
travertí
/traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;
digestió
/ˈtravʲɲik/
noun
poletko trawy o charakterze ozdobnym;
gespa
/ˈtrɛbuʃ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;
  1. almanjanec
  2. trabuquet
/trɛfl̥/
noun
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru
trèvol
/trɛ̃n/
noun
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;
ròssec
/ˈtrɛ̃nɛr/
noun
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;
entrenador
/trʲjas/
noun
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;
Triàsic
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;
tricotil·lomania
noun
(medycyna, medyczny) zespół Downa
trisomia 21
/trʲjũw̃f/
noun
wspaniałe zwycięstwo, sukces
triomf
/ˈtrɔxɛ/
indefiniteCardinalNumeral
w niewielkiej ilości
  1. una mica
  2. un xic
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;
trotskisme
/trɔˈfɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
  1. nagroda w sporcie lub innej rywalizacji
  2. zdobycz wojenna lub myśliwska, przedmiot dumy właściciela
trofeu
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad Ujem w dorzeczu Obu;
Troitsk
/trɔˈlɛjbus/
noun
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;
troleibús
/trɔ̃n/
noun
  1. fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
  2. (przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju
tron
/ˌtrɔpʲiˈkalnɨ/
adjective
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym
tropical
noun
(geofizyka) najniższa warstwa atmosfery Ziemi, która znajduje się bezpośrednio nad powierzchnią planety i rozciąga się do wysokości około 8–18 km, w zależności od szerokości geograficznej (najniższa nad biegunami, najwyższa nad równikiem)
troposfera
/trɔsˈklʲivɨ/
adjective
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój
atent
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;
Troyes
noun
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;
  1. trobador
  2. trobadora
/truˈt͡ɕizna/
noun
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;
  1. metzina
  2. verí
/ˈtrudnɔ/
adverb
z koniecznością włożenia dużego wysiłku, uciążliwie, opornie
fort
/ˈtrudnɨ/
adjective
  1. niełatwy do zrozumienia
  2. taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
difícil
/ˈtrufla/
noun
(mykologia, mykologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;
tòfona
/truˈjɔ̃nt͡sɨ/
adjective
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć
verinós
/ˈtrũmna/
noun
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;
  1. taüt
  2. fèretre
  3. caixa
/trup/
noun
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia
cadàver
/truˈskafka/
noun
  1. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)
  2. (botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
maduixa
/ˈtrutɛ̃ɲ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;
abellot
verb
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny
enverinar
/ˈtrɨp ˌɔʒɛkaˈjɔ̃nt͡sɨ/
noun
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;
  1. indicatiu
  2. mode indicatiu
/ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃt͡ʃaˈjɔ̃nt͡sɨ/
noun
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie;
condicional
/ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nt͡sɨ/
noun
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;
imperatiu
noun
(gramatyka) tryb przypuszczający
condicional
/ˈtrɨp wɔ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ/
noun
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;
  1. mode subjuntiu
  2. subjuntiu
/trɨˈbula/
noun
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;
cerfull
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instancja orzekająca, kolegium sądowe;
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kolegium sędziowskie o szczególnych uprawnieniach
tribunal
noun
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;
trigonometria
/ˈtrɨlʲjɔ̃n/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018;
trilió
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów
trilogia
/trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;
Trinitat i Tobago
/trɨˈpɔlʲis/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;
  2. (geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;
Trípoli
/ˈṭʃʲt͡ɕĩna/
noun
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;
canya
noun
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;
canya de sucre
/ṭʃɛxˈsɛtnɨ/
adjective
od trzysta
tres-centè
/ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od 3
tercer
noun
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;
picamatalassos
/ˌṭʃɛvʲiˈkɔd͡ʑup/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;
bec d'esclop
/ˈṭʃɛʑvɨ/
adjective
  1. niepijany
  2. kierujący się rozumem, rozsądkiem
sobri
/ṭʃmʲjɛl/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;
  1. borinot
  2. abellot
/ˈṭʃnadɛl zvɨˈt͡ʃajnɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;
verderola
/ˈṭʃustka/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;
pàncrees
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z trzustką
pancreàtic
/ṭʃɨ/
ordinalAdjective
liczba 3
tres
/ṭʃɨˈd͡ʑɛstka/
noun
nazwa liczby 30
trenta
/ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ/
adjective
od 30
trentè
/ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi/
cardinalNumeral
30
trenta
/ṭʃɨ̃ˈnastka/
noun
liczba 13
tretze
noun
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach
tridecàgon
/ṭʃɨ̃ˈnastɨ/
adjective
od 13
tretzè
/ṭʃɨ̃ˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
13
tretze
/ˈṭʃɨsta/
cardinalNumeral
liczba 300
tres-cents
/ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi/
noun
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;
  1. terratrèmol
  2. sisme
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny należący do lipidów;
triglicèrid
/ˈtrujka/
noun
nazwa cyfry 3
tres
/ˌtrujkɔˈwɔvʲjɛt͡s/
noun
(motoryzacja) pojazd poruszający się na trzech kołach
tricicle
/ˈtrujkɔ̃nt/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Triangle
/ˈtrujkɔ̃nt/
noun
  1. (geometria) wielokąt mający trzy boki;
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;
  3. rzecz mająca kształt trójkąta (1.1)
triangle
/ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Triangle Austral
/trujˈkɔ̃ntnɨ/
adjective
  1. dotyczący trójkąta (figury geometrycznej)
  2. mający kształt podobny do trójkąta (figury geometrycznej)
triangular
adjective
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego
trivalent
/ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ/
adjective
mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)
tridimensional
/ˈtrujzɔ̃mp/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;
trident
noun
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;
terbolí
/ˈtrɔ̃mpka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;
trompeta
/trɔ̃nt/
noun
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;
lepra
/ˈtrɔ̃ɲd͡ʑik/
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok
acne
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;
rosàcia
/tsũˈnãmʲi/
noun
(geologia, geologiczny) fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi;
tsunami
/tu/
pronoun
…miejsce, w którym znajduje się mówiący
  1. aquí
  2. ací
/tuf/
noun
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;
tuf
/ˈtukãn/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Tucà
/ˈtukãn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;
tucà
/tul/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;
tuli
/tuˈlʲipãn/
noun
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;
tulipa
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;
Toló
/tuˈluza/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;
Tolosa
/ˈtũndra/
noun
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;
tundra
/ˈtũnɛl/
noun
  1. (budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
  2. (informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;
túnel
/tũˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Tunísia
/ˌtũnɛˈzɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Tunezji
tunisià
/ˌtũnɛˈzɨjka/
noun
obywatelka Tunezji
tunisiana
/ˌtũnɛˈzɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Tunezja
tunisià
/tũˈɲika/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;
túnica
/ˈtũɲis/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;
Tunis
/ˈturbãn/
noun
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;
turbant
/turˈbʲĩna/
noun
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;
turbina
noun
chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej
turbulència
/ˈturt͡sʲja/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;
Turquia
/turˈt͡ʃɨ̃ŋka/
noun
kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji
turca
/tuˈrɛt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.
turc
/tuˈrɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;
turc
/ˈturɛk/
noun
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji
turc
/ˈturkmɛ̃n/
noun
obywatel Turkmenistanu
turcman
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim;
Türkmenbaşy
/ˌturkmɛ̃ˈɲistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;
Turkmenistan
/turkˈmɛ̃ŋka/
noun
obywatelka Turkmenistanu
turcmana
/turkˈmɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu
turcman
/turkˈmɛ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turkmenistanu;
turcman
/ˈturkus/
noun
  1. (mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;
  2. barwa, zielony odcień cyjanu;
turquesa
/ˌturkuˈsɔvɨ/
adjective
  1. (jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
  2. (książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu
turquesa
/ˈturɔ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) drugi wiek późnej kredy, trwający 93,5 – 89,3 milionów lat temu;
Turonià
/ˈturɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;
Torí
/tuˈrɨ̃ŋʲɟja/
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;
Turíngia
/tuˈrɨ̃nka/
noun
mieszkanka Turynu
torinesa
/tuˈrɨsta/
noun
osoba uprawiająca turystykę
turista
/tuˈrɨstka/
noun
kobieta, która podróżuje dla przyjemności
turista
/ˌturɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z turystyką lub turystami
turístic
/tuˈrɨstɨka/
noun
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;
turisme
/tuˈrɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Turynu lub mężczyzna pochodzący z Turynu
torinès
/tuˈrɨ̃j̃sʲci/
adjective
charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu
torinès
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;
Tutxètia
/tuˈvalu/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;
Tuvalu
/tuˈvalt͡ʃɨk/
noun
obywatel Tuvalu
tuvalià
/tuˈvalka/
noun
obywatelka Tuvalu
tuvaliana
/tuˈvalsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Tuvalu
tuvalià
/ˈtuʑĩn/
noun
(jednostka miary) 12 sztuk
dotzena
/ˈtũj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;
tonyina
/ˈtfardɨ/
adjective
  1. nie miękki, nieuginający się pod naciskiem
  2. o koniecznościach, warunkach (i tym podobne, i temu podobne) wymagający wyrzeczeń lub trudu
  3. o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom
  4. surowy, bezlitosny
dur
noun
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka;
escleròtica
/tfaʃ/
noun
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy
cara
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer;
Tvertsà
/tfʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś
afirmació
/ˈtfʲjɛrʲd͡ʑit͡ɕ/
verb
zapewniać o czymś
afirmar
/ˈtfɔʒɨt͡ɕ/
verb
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)
  1. crear
  2. fer
/tɨ/
personalPronoun
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej
tu
/tɨˈbɛrʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Tiberi
/ˈtɨbɛt/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
  2. kraj na Wyżynie Tybetańskiej
Tibet
/ˌtɨbɛˈtãnka/
noun
mieszkanka Tybetu
tibetana
/ˌtɨbɛˈtãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego
  1. tibetà
  2. tibetana
/ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu
tibetà
/ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;
tibetà
/ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
  1. okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
  2. każdy okres siedmiu dni
setmana
/ˈtɨɟɛl/
noun
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.
gresol
/ˈtɨɡrɨs/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;
Tigris
/ˈtɨɡrɨs/
noun
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;
tigre
/ˌtɨɡrɨˈɕit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa
tigressa
/ˈtɨlda/
noun
  1. (termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą
  2. (termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część
titlla
/ˈtɨlkɔ/
particle
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie
  1. només
  2. sinó
adverb
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany
temporalment
/ˌtɨ̃mt͡ʃaˈsɔvɨ/
adjective
taki, który trwa tylko jakiś czas
provisional
/tɨ̃ˈmʲjãnɛk/
noun
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;
farigola
noun
(biochemia, biochemiczny) jedna z czterech podstawowych zasad azotowych DNA, pochodna pirymidyny
timina
/ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Timoteu
/tɨ̃ŋk/
noun
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.
guix
/tɨp/
noun
rodzaj, klasa
tipus
/ˌtɨpɔˈɡrafʲja/
noun
technika druku wypukłego, drukarstwo;
tipografia
/tɨˈpɔvɨ/
adjective
często spotykany
típic
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze
tirania
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;
tiroxina
/ˈtɨrɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;
Tirol
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;
tirosina
/ˈtɨɕɔ̃nt͡s/
noun
  1. lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo
    mil
  2. liczba 1000
    1. mil
    2. milenar
/ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛt͡ɕɛ/
noun
tysiąc lat
mil·lenni
/tɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
przymiotnik od tysiąc
  1. milè
  2. mil·lèsim
/ˈtɨtãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;
titani
/ˈtɨtɔ̃ɲ/
noun
  1. suszone liście tytoniu (1.1);
  2. (botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;
tabac
/ˈtɨtuw/
noun
  1. napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
  2. zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja
títol
/tɨw/
noun
część czegoś najdalej od przodu
fons
/ˈtɛ̃n͇t͡ʃa/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;
  1. arc de Sant Martí
  2. arc iris
/tɛ̃n͇ˈt͡ʃufka/
noun
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;
iris
/ˈtɛ̃mpɨ/
adjective
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę
rom
/tɛ̃w̃sˈknɔta/
noun
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś
anhel
noun
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca
  1. tètanus
  2. tètan
/ˈtwut͡ʃɛɡ ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie do ręcznego rozgniatania ziemniaków po ugotowaniu
aixafapatates
/twũm/
noun
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu
munió
/ˈtwũmat͡ʃ/
noun
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;
traductor
/ˌtwũmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
  1. jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
  2. (rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język
traducció
/twũˈmat͡ʃɨt͡ɕ/
verb
  1. wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś
    explicar
  2. wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy
    traduir
/twuʃt͡ʃ/
noun
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;
greix
/twuʃˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
dotyczący tłuszczu, związany z tłuszczem
gras
/ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne
assegurança
/ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨt͡ɕɛ/
noun
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;
assegurança de vida
/uˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie na kogoś
vestir
/uˈbrãɲɛ/
noun
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała
roba
/ˈuxɔ/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
  2. małżowina uszna
orella
/uˈxɔt͡ɕt͡sa/
noun
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;
refugiat
/ˌuxɔt͡ɕˈt͡ʃɨ̃ɲi/
noun
kobieta uchodźca
refugiada
/uˈt͡ɕɛt͡ʃka/
noun
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa
  1. fuita
  2. fugida
/uˈt͡ɕɛkat͡ɕ/
verb
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)
escapar
noun
to, co uzyskuje realny kształt
encarnació
/ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ/
adjective
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)
  1. honest
  2. honrat
/ˌut͡ʃɛ̃ɲˈːit͡sa/
noun
forma żeńska od: uczeń
  1. alumna
  2. escolar
/ˌut͡ʃɛˈstʲɲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
  1. brać udział
  2. mieć udział
participar
/ˈut͡ʃɛ̃ɲ/
noun
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;
  1. alumne
  2. escolar
/uˈt͡ʃut͡ɕɛ/
noun
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu
  1. sensació
  2. sentiment
/ˌut͡ʃuˈt͡ɕɔvɨ/
adjective
  1. dotyczący uczuć, uczuciowości
  2. taki, który łatwo ulega uczuciom; jest czuły, wrażliwy
afectuós
/ˈut͡ʃɨt͡ɕ/
verb
  1. przekazywać komuś wiedzę
    ensenyar
  2. zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności
    1. aprendre
    2. estudiar
/ˈudar muzɡu/
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z zaburzeniem krążenia krwi w mózgu;
apoplexia
verb
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś
  1. frustrar
  2. desbaratar
/uˈdavat͡ɕ/
verb
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego, pozorować nieprawdziwe okoliczności
  1. fingir
  2. fer veure
/ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć
cop
/uˈdɛʒɨt͡ɕ/
verb
zadać komuś cios
tustar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;
Udine
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona w Europie, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, ze stolicą w Iżewsku;
Udmúrtia
/ˈudɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;
cuixa
verb
czynić doskonalszym, ulepszać
millorar
verb
wykazywać prawdziwość czegoś, przedstawiając na nią dowody
  1. demostrar
  2. provar
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym
accionista
/ˈufat͡ɕ/
verb
być przekonanym, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego
confiar
/ˌufɔˈlɔɟja/
noun
dziedzina wiedzy zajmująca się niezidentyfikowanymi obiektami latającymi;
ufologia
/uˈɡãnda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;
Uganda
/ˌuɡãnˈdɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Ugandy
ugandès
/ˌuɡãnˈdɨjka/
noun
obywatelka Ugandy
ugandesa
/ˌuɡãnˈdɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Uganda
ugandès
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;
Úglitx
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;
Ugrà
/ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci/
adjective
dotyczący Ugrofinów
finoúgric
/ˈuɡur/
noun
(rolnictwo, rolniczy) pole nieuprawiane przez pewien czas;
guaret
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu;
Uï
/ˌujɛdnɔznat͡ʃʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa
desambiguació
/ˈukas/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe
ucàs
/ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;
Ucraïna
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;
Ucraïna Slobodà
/ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛt͡s/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy
ucraïnès
/ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka/
noun
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy
ucraïnesa
/ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców
ucraïnès
/ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;
ucraïnès
/uˈkrɨtɨ/
adjective
taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić
ocult
/ˈukwat/
noun
porozumienie
pacte
noun
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;
sistema nerviós
noun
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów umożliwiających organizmowi oddychanie;
aparell respiratori
/ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;
taula periòdica
/ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf/
noun
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;
taula periòdica
/ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ/
noun
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;
sistema planetari
noun
(anatomia, anatomiczny) podukład autonomicznego układu nerwowego;
sistema nerviós parasimpàtic
/ul/
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;
  1. rusc
  2. arna
adjective
poddający się czyjejś woli, pozwalający sobą kierować
dòcil
/uˈlɛva/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody
xàfec
/ˈulɡa/
noun
  1. poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu
    alleujament
  2. (ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat
    avantatge
/uˈlʲit͡sa/
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;
carrer
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;
Uliànovsk
/ulm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
Ulm
/uˈlɔtka/
noun
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny
full de mà
/ˈulstɛr/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;
Ulster
noun
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);
ultrasò
/ˌultraˈfʲjɔlɛt/
noun
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;
ultraviolat
/ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem
ultraviolat
noun
odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1)
blau d'ultramar
/ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ/
adjective
najbardziej lubiany
favorit
/ˈũmbra/
noun
(astronomia, astronomiczny) wewnętrzny cień Ziemi obserwowany na powierzchni Księżyca;
ombra
adjective
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią
umbre
/ˈũmʲjak/
noun
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa
  1. oomiac
  2. oomiak
  3. umiak
  4. umialak
  5. umiaq
/ũˈmʲjɛrat͡ɕ/
verb
kończyć swoje życie, przestawać żyć
morir
adjective
mający silnie rozwinięte mięśnie
musculós
/ũˈmɔva/
noun
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;
contracte
/ˈũmɨsw̥/
noun
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;
ment
/ˌũmɨˈvalka/
noun
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;
  1. lavabo
  2. pica
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;
unça
/ˈũɲja/
noun
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;
unió
/ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;
Unió Europea
/ũˈɲikat͡ɕ/
verb
starać się nie mieć kontaktu z czymś, trzymać się z daleka od czegoś
evitar
/ˌũɲivɛrsɨˈtɛt͡sʲci/
adjective
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem
universitari
/ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt/
noun
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych
universitat
/ũˈnɔɕit͡ɕ/
verb
dawać się przenosić, utrzymywać się na lub nad czymś
flotar
/ũˈnũnbʲjũm/
noun
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik
ununbi
/ˌũnũnˈxɛksʲjũm/
noun
(chemia, chemiczny) (zobacz) liwermor
ununhexi
/ˌũnũnˈɔktʲjũm/
noun
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);
ununocti
/ˌũnũŋˈkwadʲjũm/
noun
(chemia, chemiczny) (zobacz) flerow
ununquadi
/uˈpartɨ/
adjective
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś
  1. tossut
  2. cabut
/ˈupaw/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;
  1. calor
  2. xafogor
noun
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu
humiliació
verb
dawać komuś pełnomocnictwo do przeprowadzania czynności formalnych
autoritzar
/upˈsala/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland;
Uppsala
adjective
oczekiwany z dużym pragnieniem
anhelat
/ˌupʃɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś
prejudici
/uˈpʃɛjmɔɕt͡ɕ/
noun
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi
amabilitat
noun
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś
arnès
verb
trwając, zmierzać do swojego końca
expirar
/ˈural/
pronoun
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;
Urals
/ˈurãn/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;
Urà
/ˈurãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;
urani
noun
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;
urani empobrit
/ˈuras/
noun
uszkodzenie ciała
ferida
/ˈurdu/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;
urdú
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii;
Urganch
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;
Urmia
/ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić
naixement
/ˌurɔˈd͡ʑĩnɨ/
noun
rocznica dnia narodzin
  1. aniversari
  2. natalici
/ˌurɔˈd͡zɔ̃nɨ/
adjective
(książkowy) taki, który posiada skłonności i zamiłowanie do czegoś
nat
/uˈrɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego
uròleg
/ˌurɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;
urologia
/uˈruɡvaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Uruguai
/ˌuruɡˈvajt͡ʃɨk/
noun
obywatel Urugwaju
uruguaià
/ˌuruɡˈvajsʲci/
adjective
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju
uruguaià
/urˈvʲiskɔ/
noun
przepaść
precipici
/uˈʒɛ̃ndʲɲik/
noun
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;
funcionari
/ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjät͡ɕ/
verb
wyjaśniać motywy działania
justificar
/ˈusta/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;
boca
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw
legislatiu
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowywanie i wydawanie ustaw
legislació
/uˈstɛ̃mpstfɔ/
noun
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony
concessió
/usˈwuʒnɨ/
adjective
chętnie pomagający, świadczący usługi
atent
adjective
obdarzony talentem
talentós
acronym
= (transport, transportowy) urządzenie transportu osobistego
VMP
/uˈtɔpʲja/
noun
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego
utopia
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd, którego główna myśl definiuje moralność i etykę czynu jako wypadkowe jego pozytywnych i negatywnych skutków;
utilitarisme
/uˈvaɡa/
interjection
  1. uwaga! → okrzyk, mający na celu ostrzec przed niebezpieczeństwem
  2. uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1)
atenció
/uˈvaɡa/
noun
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą
atenció
/uˈvaʒat͡ɕ/
verb
  1. mieć zdanie na jakiś temat; być zdania
  2. sądzić coś o kimś lub czymś
creure
/uˈvaʒnɨ/
adjective
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa
atent
/ˌuvɛrˈtura/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;
obertura
verb
pozbawić wolności, zamknąć w więzieniu
empresonar
/uˈvɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś
seduir
/ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem
addicció
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) uzależnienie od seksu;
addicció sexual
/ˌuzbɛˈcistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Uzbekistan
noun
(elektryczność) instalacja odprowadzająca ładunki elektryczne do gruntu;
  1. terra
  2. massa
/ˌuzɨˈsʲcivat͡ɕ/
verb
otrzymywać coś o co się zabiegało, starało się otrzymać
obtenir
/uˈwãmɛk/
noun
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)
fracció
/ˈuwãn/
noun
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej
ulà
/uˈwatfʲjät͡ɕ/
verb
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze
facilitar
/ˈuɕmʲjɛx/
noun
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;
  1. somriure
  2. somrís
/uɕˈmʲjɛxat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy
somriure
/ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik/
noun
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś
usuari
/uˈʒɨvat͡ɕ/
verb
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś
utilitzar
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Malty;
La Valletta
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;
Vanuatu
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
Vichèi
adverb
w kierunku tego, co znajduje się niżej; coraz niżej
avall
adverb
blisko, ale niedokładnie tak
aproximadament
/ˈvaxlaʃ/
noun
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;
ventall
/ˈvaɡa/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;
Balança
/ˈvaɡa/
noun
  1. (metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;
    1. balança
    2. bàscula
  2. (potocznie, potoczny) ciężar czegoś lub kogoś
    pes
verb
opuszczać zajęcia szkolne samowolnie, bez uzasadnionej przyczyny
  1. fer campana
  2. fer pila
noun
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała
pèndol
/vaˈxãɲɛ/
noun
brak zdecydowania
titubeig
/ˈvaxat͡ɕ/
verb
poruszać się ruchem wahadłowym
hesitar
/valt͡s/
noun
  1. (choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;
  2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty na walcu (1.1);
vals
/ˈvalɛt͡s/
noun
  1. (matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
  2. przedmiot w kształcie walca (1.2)
cilindre
/vaˈlɛ̃nt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;
València
adjective
dotyczący Walencji
valencià
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy tlenków;
valentinita
/ˈvalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;
  1. Gal·les
  2. pais de Gal·les
/vaˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Walii
gal·lès
noun
mieszkanka Walii
gal·lesa
/vaˈlʲijsʲci/
adjective
związany z Walią, dotyczący Walii
gal·lès
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kwas aminoizowalerianowy;
valina
/vaˈlʲiska/
noun
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;
maleta
/ˈvalʲit͡ɕ ˈkɔ̃ɲa/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka
  1. gallardar
  2. pallejar
/ˈvalka/
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) zmaganie z czymś, zwalczanie czegoś
  2. siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu
lluita
noun
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;
valquíria
adjective
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów
való
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;
való
/vaˈluta/
noun
  1. wymienialny środek płatniczy
    moneda
  2. (bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;
    1. moneda
    2. unitat monetària
/ˈvãmpʲir/
noun
  1. (mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
  2. (zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;
vampir
/ˈvãnat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;
vanadi
/vãnˈdalʲism̥/
noun
akt bezmyślnego zniszczenia
vandalisme
/vãˈɲilʲja/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;
vainilla
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;
vanil·lina
/ˈvãnːa/
noun
duże naczynie do kąpieli
banyera
/ˈvãnta/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;
obenc
/ˈvapʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;
pedra calcària
noun
(zoologia, zoologiczny) Cervus canadensis, duży, północnoamerykański jeleń;
uapití
noun
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;
calç
/vapʲɲ̊/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;
calci
/ˈvarãn/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki
varà
/ˈvarxlak/
noun
młode świni domowej w pierwszym roku życia
  1. garrí
  2. porcell
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Macedonii Północnej i regionie Macedonia północnej Grecji;
Vardar
/ˈvarɡa/
noun
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;
llavi
/ˈvarʲjat/
noun
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie, obłąkany
boig
/ˈvarkɔt͡ʃ/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów
trena
/ˈvarkɔd͡ʒ ˌbɛrɛ̃ˈɲici/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;
Cabellera de Berenice
/ˈvarstfa/
noun
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn
capa
/varˈʃava/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;
Varsòvia
/ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Warszawy
varsovià
/ˌvarʃaˈvʲjãnka/
noun
mieszkanka Warszawy
varsoviana
/varˈʃafsʲci/
adjective
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy
varsovià
/ˈvarʃtat/
noun
  1. (rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej
  2. (motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi
taller
/ˈvartɔɕt͡ɕ/
noun
    1. kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
    2. zwykle lm zasada moralna, przekonanie
    3. (fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
    valor
  1. określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
    1. valor
    2. mèrit
/vaˈrũnɛk/
noun
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe
condició
/vaˈʒɨvɔ/
noun
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm
  1. verdura
  2. hortalissa
/vat/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;
watt
/ˈvata/
noun
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;
cotó fluix
/ˈvata t͡suˈkrɔva/
noun
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;
  1. cotó fluix de sucre
  2. sucre filat
/vaˈtɨkãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Vaticà
noun
obywatel Watykanu
vaticà
/ˌvatɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Watykan
vaticà
/ˈvavʒɨ̃n/
noun
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;
llorer
/vavˈʒɨ̃ɲɛt͡s/
pronoun
imię męskie;
Llorenç
/ˈvaza/
noun
duże, szerokie i głębokie naczynie, zwykle z dwoma uchwytami i przykrywką, służące do podawania na stół zup lub ponczu;
sopera
/ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);
vasectomia
noun
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;
vaselina
/ˈvazɔ̃n/
noun
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów
  1. gerro
  2. florera
/ˈvawɛɡ dɔ‿ˈt͡ɕasta/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;
corró
/ˈvaʃka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;
  1. libèl·lula
  2. barratgina
/ˈvaʒnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie
importància
/ˈvaʒnɨ/
adjective
  1. mający duże znaczenie
    important
  2. mający moc prawną, obowiązujący
    vàlid
/ˈvaʒɨt͡ɕ/
verb
  1. określać czyjś ciężar za pomocą wagi
  2. mieć jakiś ciężar, masę
pesar
/ˈvbʲijät͡ɕ/
verb
zagłębiać coś w czymś przez uderzanie lub nacisk
clavar
/ˈfxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
  1. wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.
    entrar
  2. wspinać się, iść w górę
    pujar
/ˈft͡ʃɛsnɨ/
adjective
taki, który jest u swojego początku
primerenc
/ˈft͡ʃɛɕɲɛ/
adverb
  1. podczas początkowego etapu trwania czegoś
  2. rano, w pierwszych godzinach po świcie
aviat
/ˈft͡ʃɛɕɲɛ̇j/
adverb
  1. poprzednio lub dawniej
  2. przed upływem pewnego określonego czasu; przed jakimś wydarzeniem
abans
/ˈft͡ʃɔraj/
adverb
w dniu poprzedzającym dzisiejszy
ahir
/ˈft͡ʃɔraj/
noun
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego
ahir
/ft͡ʃɔˈrajʃɨ/
adjective
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego
ahir
/ˈvdɔva/
noun
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;
vídua
/ˈvdɔvʲjɛt͡s/
noun
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje
vidu
/ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa
gratitud
/ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
pełen wdzięczności
agraït
noun
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia;
cap de setmana
/vɛˈɡãɲĩn/
noun
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego
vegà
/vɛˈɡãɲism̥/
noun
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);
  1. veganisme
  2. vegetalisme
/ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥/
noun
sposób odżywiania się charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;
vegetarianisme
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;
Weimar
/ˈvɛjɕt͡ɕɛ/
noun
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć
entrada
/ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja/
noun
(heraldyka, heraldyczny) nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;
vexil·lologia
/ˈvɛktɔr/
noun
  1. (geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;
  2. (geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;
  3. (matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;
vector
/ˌvɛlɔˈt͡sɨpɛt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (kolarstwo, kolarski) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców;
velocípede
noun
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem
velomòbil
pronoun
imię męskie;
Venanci
/vɛ̃ˈnɛt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;
Venècia
/vɛ̃ˈnɛt͡sʲja ˌɛwɡãˈnɛjska/
pronoun
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;
Vèneto
/ˌvɛ̃nɛˈt͡sʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Wenecji
venecià
/ˌvɛ̃nɛˈt͡sʲjãnka/
noun
mieszkanka Wenecji
veneciana
/vɛ̃ˈnɛt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji
venecià
/ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;
Veneçuela
/ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlt͡ʃɨk/
noun
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli
veneçolà
/ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlka/
noun
obywatelka Wenezueli
veneçolana
/ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci/
adjective
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków
veneçolà
/ˈvɛ̃nus/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
  2. (mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;
Venus
/vɛˈrãnda/
noun
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach
  1. porxo
  2. veranda
noun
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju werbena (1.1)
berbena
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;
vermut
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;
Verona
/ˌvɛrɔ̃ˈɲika/
pronoun
imię żeńskie;
Verònica
/ˈvɛrsal/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;
Versalles
/ˈvɛrsʲja/
noun
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś
versió
/vɛˈsɛlɛ/
noun
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie
boda
/vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛt͡ʃkɔ/
noun
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu;
fira
/vɛˈsɔwɔɕt͡ɕ/
noun
(książkowy) wesoły nastrój, dobra atmosfera; radość, beztroska
alegria
/vɛˈsɔwɨ/
adjective
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny
alegre
/vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt/
interjection
  1. …używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia
    Bon Nadal
  2. …używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy
    Bona Pasqua
/vɛʃ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;
poll
/vɛˈtɛrãn/
noun
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz
veterà
/ˈvɛtɔ/
noun
protest lub sprzeciw wobec czegoś;
vet
/ˈvɛvnɔ̃nṭʃ/
preposition
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu
dins
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;
Xida Kartli
/vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ/
adjective
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku
intern
/vɛˈzuvʲjuʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;
Vesuvi
/vɛzˈvãɲɛ/
noun
apel, odezwa
crida
/ˈvɛwna/
noun
  1. (włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
  2. sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
llana
noun
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;
whisky
/ˈvʲjadrɔ/
noun
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;
  1. galleda
  2. poal
/ˈvʲjadukt/
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);
viaducte
/ˈvʲjara/
noun
  1. przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych;
  2. (książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga;
fe
/ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe
credibilitat
/ˌvʲjarɨˈɡɔdnɨ/
adjective
godny wiary, zasługujący na wiarę i zaufanie, pewny
creïble
/vʲjatr̥/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;
vent
noun
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;
vent solar
/ˈvʲjatrak/
noun
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;
molí de vent
/vʲjaˈtrɔfskas/
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;
penell
noun
drganie o dużej częstotliwości
vibració
noun
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;
vibrador
noun
arystokrata noszący tytuł niższy niż tytuł hrabiego
vescomte
noun
arystokratka nosząca tytuł niższy niż tytuł hrabiny
vescomtessa
noun
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;
virrei
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;
Vítxuga
/vʲiˈdɛlɛt͡s/
noun
  1. (środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;
    forca
  2. ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
    1. forquilla
    2. forca
noun
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;
vídeo
/ˈvʲidmɔ/
noun
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;
espectre
/vʲiˈdɔt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
możliwość widzenia w danej przestrzeni lub w danych warunkach
visibilitat
/vʲiˈdɔt͡ʃnɨ/
adjective
taki, którego widać
visible
/ˈvʲidɔk/
noun
widziana przestrzeń, krajobraz
vista
/vʲit͡s/
noun
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko
espectador
/ˈvʲid͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
  1. o organizmach żywych odbierać bodźce wzrokowe
  2. spotykać się
  3. mieć dany pogląd na coś/kogoś
veure
/ˈvʲidwɨ/
noun
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;
forca
noun
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby
  1. pergelisòl
  2. permagel
/ˈvʲjɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;
eternitat
/ˈvʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
trwający wieczność; dotyczący wieczności
etern
/ˈvʲjɛt͡ʃur/
noun
część doby między zachodem słońca a nocą
  1. vespre
  2. tarda
/ˈvʲjɛt͡ʃur ˌkavaˈlɛrsʲci/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;
comiat de solter
/vʲjɛˈdɛ̃nka/
noun
mieszkanka Wiednia
vienesa
/ˈvʲjɛdɛ̃ɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;
Viena
/vʲjɛˈdɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Wiednia
vienès
/vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem
vienès
/ˈvʲjɛd͡za/
noun
ogół posiadanych wiadomości
  1. saber
  2. coneixement
/ˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś
saber
/ˈvʲjɛ̇d͡ʑma/
noun
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami
bruixa
/ˈvʲjɛ̇jsʲci/
adjective
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi
  1. rural
  2. agrest
/vʲjɛk/
noun
    1. czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło
    2. pewna charakterystyczna epoka
    edat
  1. sto lat;
    segle
/ˈvʲjɛlbwɔ̃nt/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;
  2. samiec wielbłąda (1.1)
camell
/ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
  2. (geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;
Gran Bretanya
/ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;
Óssa Major
/vʲjɛlˈkãnɔt͡s/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;
  1. Pasqua
  2. Pasqua de Resurrecció
/ˈvʲjɛlʲci/
adjective
  1. bardzo ważny, znaczący
  2. o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami
  3. o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu
  4. o nadzwyczaj dużych rozmiarach
gran
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, dopływ Samary;
Bolxoi Kinel
/ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Ca Major
/ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;
Divendres Sant
/ˈvʲjɛlʲci ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;
Setmana Santa
/ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;
Big Bang
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;
Gran Zab
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA;
Grans Llacs d'Amèrica del Nord
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;
Gran Ducat de Luxemburg
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni
magnanimitat
/ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina w środkow-o-zachodniej Polsce;
Gran Polònia
/ˌvʲjɛlɔˈbustfɔ/
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w wielu bogów
politeisme
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co wielojęzyczne
  1. multilingüisme
  2. plurilingüisme
/ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
  1. napisany w wielu językach
  2. posługujący się wieloma językami
  1. multilingüe
  2. plurilingüe
/ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ/
adverb
wiele razy
repetidament
/ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕt͡ɕ/
noun
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;
múltiple
/ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕt͡ɕ/
noun
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy
multiculturalitat
/vʲjɛˈlɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;
polígon
/vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn/
noun
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;
polinomi
adjective
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości
multinacional
/vʲjɛˈlɔrɨp/
noun
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) każdy większy waleń;
balena
/vʲjɛˈlɔɕt͡ɕãn/
noun
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;
políedre
/ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna/
noun
(spożywczy) mięso ze świni;
porc
/ˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ/
noun
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś
fidelitat
/ˈvʲjɛrnɨ/
adjective
wykazujący się wiernością, lojalnością
fidel
/vʲjɛrʃ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany
poema
/vʲjɛrˈtarka/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;
trepant
/ˈvʲjɛʒba/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;
salze
/vʲjɛˈʒɨt͡ɕɛl/
noun
  1. (potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;
creditor
/ˈvʲjɛʒɨt͡ɕ/
verb
  1. uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
  2. ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
  3. wyznawać religię
creure
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;
Wiesbaden
/ˈvʲjɛʃak/
noun
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;
  1. penja-robes
  2. penjador
/ˈvʲjɛtnãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Vietnam
/vʲjɛtˈnãmt͡ʃɨk/
noun
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej
vietnamita
/vʲjɛtˈnãmka/
noun
obywatelka Wietnamu, mieszkanka Wietnamu, kobieta narodowości wietnamskiej
vietnamita
/vʲjɛtˈnãmsʲci/
adjective
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków
vietnamita
/vʲjɛtˈnãmsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Wietnamu;
vietnamita
/ˈvʲjɛṭʃnɨ/
adjective
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru
ventós
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;
Vetluga
/vʲjɛˈvʲjurka/
noun
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;
esquirol
/vʲjɛ̇ɕ/
noun
  1. tereny pozamiejskie
    camp
  2. jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;
    1. poble
    2. vila
/ˈvʲjɛ̇ɕɲak/
noun
człowiek mieszkający na wsi
camperol
/ˈvʲjɛʒa/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
  2. (szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;
torre
/vʲjɛˈʒɔvʲjɛt͡s/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;
gratacel
/vʲiˈɟilʲja/
pronoun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;
nit de Nadal
/ˈvʲicĩŋk/
noun
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;
víking
/ˌvʲiciˈpɛdʲja/
pronoun
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;
Viquipèdia
/ˌvʲicipɛˈdɨsta/
noun
internauta tworzący i edytujący Wikipedię
viquipedista
/ˌvʲicipɛˈdɨstka/
noun
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty
viquipedista
/ˌvʲiciˈswɔvʲɲik/
pronoun
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;
  1. Viccionari
  2. viccionari
/ˌvʲiciʑˈrudwa/
pronoun
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;
Viquitexts
/ˈvʲiktɔr/
pronoun
imię męskie;
Víctor
/vʲikˈtɔrʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Victòria
/vʲilˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica wilka
lloba
/ˈvʲilɡa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);
oriol
noun
stan wyższego nasycenia czegoś wodą
humitat
/vʲilˈɡɔtnɨ/
adjective
trochę mokry
humit
/ˈvʲilɡɔt͡ɕ/
noun
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;
  1. suor
  2. humitat
/ˈvʲilxɛlm/
pronoun
imię męskie;
Guillem
/vʲilk/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Llop
/vʲilk/
noun
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;
llop
/vʲilˈkɔwak/
noun
  1. (folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka
  2. (fantasy) człowiek, którego jedną z form jest wilk
home llop
/vʲĩnˈt͡sɛ̃ntɨ/
pronoun
imię męskie;
  1. Vicenç
  2. Vicent
/ˈvʲĩnda/, /ˈvʲĩndɨ/
noun
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;
ascensor
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu winowego
tartrat
/vʲĩɲˈːit͡sa/
noun
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;
vinya
/ˈvʲĩnːɨ/
adjective
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego
culpable
/ˈvʲĩnɔ/
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;
vi
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie i ekstraktywne wino, wytwarzane z winogron zamarzniętych na krzewie i wyciskanych jeszcze przed rozmarznięciem;
vi de gel
/ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ/
noun
zbiór owoców winorośli
verema
/ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ/
noun
(spożywczy) owoc winorośli
raïm
/vʲĩˈnɔrɔɕl̥/
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście
  1. cep
  2. vinya
/ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈt͡ʃɛla/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;
violoncel
/ˌvʲjɔlɔ̃n͇t͡ʃɛˈlʲista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli
violoncel·lista
/ˌvʲjɔlɔ̃n͇t͡ʃɛˈlʲistka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na wiolonczeli
violoncel·lista
/vʲjɔˈsɛ̃nːɨ/
adjective
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną
  1. primaveral
  2. de primavera
/ˈvʲjɔsna/
noun
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;
primavera
/ˈvʲjɔswɔ/
noun
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;
rem
verb
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku
remar
/vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;
rem
/vʲir/
noun
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi
vòrtex
pronoun
stan w Stanach Zjednoczonych;
Virgínia de l'Oest
/ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny
virtual
noun
szczególny kunszt w robieniu czegoś
virtuositat
/ˈvʲirus/
noun
  1. (informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;
  2. (mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
virus
/ˌvʲirusɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;
virologia
adjective
związany z wirusami, dotyczący wirusów
víric
/ˈvʲiɕɛ̇t͡ɕ/
verb
  1. być przymocowanym do czegoś od góry
  2. znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią
  3. dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać
  4. umierać na szubienicy
penjar
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Permskim, lewy dopływ Kamy;
Víxera
/ˈvʲiʃnu/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu
Vixnu
/ˈvʲiswa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Polsce;
Vístula
/ˌvʲitãˈmʲĩna/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;
vitamina
/ˈvʲitat͡ɕ/
verb
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś
saludar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;
Vítsiebsk
/ˈvʲitraʃ/
noun
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;
vitrall
/vʲiˈtrɨ̃na/
noun
duże okno sklepu przeznaczone na ekspozycję towaru;
aparador
/vʲiˈvʲjä̃ɲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;
vivianita
/ˈvʲiza/
noun
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;
visat
/ˌvʲizɛˈrũnɛk/
noun
pierwowzór, odbicie, obraz
imatge
adjective
dostrzegalny wzrokiem
visual
/vʲiˈzɨta/
noun
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych
visita
/ˌvʲizɨˈtufka/
noun
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi
targeta de visita
/vʲjɔ̃w̃s/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;
  1. om
  2. olm
/vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) oddziaływanie między atomami;
enllaç
/ˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ/
verb
splatać, tworząc węzeł
lligar
adjective
związany z większością, dotyczący większości
majoritari
/ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕt͡ɕ/
noun
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa
majoria
/vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ/
noun
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności
  1. presó
  2. càrcer
/ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ/
noun
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia
  1. presoner
  2. pres
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;
pres polític
noun
  1. stan posiadania czegoś wspólnego
  2. to, co łączy jednostki ze sobą
vincle
/vʲjɛ̃w̃ʑˈɲarka/
noun
kobieta, która została umieszczona w więzieniu, zakładzie karnym lub obozie
  1. presa
  2. presonera
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co wklęsłe
concavitat
adjective
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie
còncau
/ˈfkrutt͡sɛ/
adverb
w niedługim czasie, w najbliższym czasie
aviat
/fkwat/
noun
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze)
contribució
/ˈvʲɲɔsɛk/
noun
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania
conclusió
verb
wywodzić wniosek
concloure
/ˈvnut͡ʃka/
noun
córka syna lub córki
néta
/vnuk/
noun
syn córki lub syna
nét
/ˈvɔda/
noun
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;
aigua
/ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna/
noun
naturalna woda lecznicza;
aigua mineral
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;
  1. aigua beneita
  2. aigua beneïda
/ˈvɔdʲɲik/
pronoun
  1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
  2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;
Aquari
/ˈvɔdnɨ/
adjective
  1. nawiązujący do wody lub innych cieczy
  2. poruszający się po wodzie
aquàtic
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego
hidròxid
/vɔˈdɔspat/
noun
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki
  1. cascada
  2. salt d'aigua
/ˌvɔdɔˈvãɲɛ/
noun
(lotnictwo, lotniczy) osadzanie samolotu lub kapsuły statku kosmicznego na wodzie;
amaratge
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok
hidrofòbia
/ˈvɔdur/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;
hidrogen
/vɔˈjɛ̃nːɨ/
adjective
związany z wojną, odnoszący się do wojny
  1. bèl·lic
  2. de guerra
  3. guerrer
/ˈvɔjna/
noun
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;
guerra
/ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;
guerra civil
/vɔˈjɔvʲɲik/
noun
ten, który walczy
guerrer
/ˈvɔjskɔ/
noun
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie
exèrcit
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;
Voivodina
/ˈvɔla/
noun
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem
voluntat
/ˈvɔlaʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Bover
/ˈvɔlɛt͡ɕ/
modal
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego
  1. preferir
  2. estimar-se més
/ˈvɔlfrãm/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;
  1. tungstè
  2. wolframi
noun
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;
amor lliure
/ˈvɔlnɔɕt͡ɕ/
noun
  1. (filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
  2. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
  3. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie
  4. (więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem
llibertat
/ˈvɔlnɨ/
adjective
  1. odbywający się bez pośpiechu
    lent
    1. mogący postępować zgodnie z własną wolą
    2. nieobciążony czymś niekorzystnym
    lliure
/ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk/
noun
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);
mercat lliure
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;
Volsk
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce, uchodzi do Wolty Białej w Ghanie;
Volta Negre
/ˈvɔ̃mbat/
noun
(zoologia, zoologiczny) australijski torbacz o brunatnoszarej sierści;
uombat
noun
(geologia, geologiczny) drugi wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 268 – 265,8 milionów lat temu;
Wordià
/ˈvɔrɛk/
noun
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;
sac
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) osoba regularnie dręczona fizycznie, na której ktoś się wyżywa
  2. (sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego
sac de boxa
/vɔsk/
noun
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;
cera
/ˈvɔwat͡ʃ/
noun
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;
vocatiu
/ˈvɔwat͡ɕ/
verb
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie
cridar
/ˈvɔwɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;
Volga
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;
Valàquia
/ˈvɔwɨ̃ɲ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;
Volínia
/vɔʑˈɲit͡sa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Cotxer
/vɔʑˈɲit͡sa/
noun
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;
cotxer
/fprɔˈvad͡zat͡ɕ/
verb
powodować przybycie lub umieszczenie kogoś lub czegoś gdzieś lub w jakąś sytuację
acompanyar
/ˌfprɔvaˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
wpisanie (hasła lub danych)
entrada
noun
wpłacenie pieniędzy
ingrés
/fpwɨf/
noun
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś
influència
/ˈfpwɨvat͡ɕ/
verb
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ
  1. influir
  2. influenciar
/fpwɨˈvɔvɨ/
adjective
mający duży wpływ, autorytet
influent
/ˈvrat͡sat͡ɕ/
verb
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio
tornar
/vrak/
noun
resztki uszkodzonego statku lub samolotu;
naufragi
/vraˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;
impressió
/ˈvrɔɟi/
adjective
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy
hostil
/ˈvrɔ̃na/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;
  1. cornella
  2. corb
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;
cornella negra
/vʒɛˈt͡ɕɔ̃nɔ/
noun
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;
fus
/ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ/
noun
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
setembre
/vʒɔs/
noun
(botanika, botaniczny) wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych liściach i małych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca późnym latem i wczesną jesienią;
bruc
/vʒut/
noun
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;
úlcera
/ˈvrubɛl/
noun
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;
  1. pardal
  2. gorrió
/vruk/
noun
  1. nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
  2. państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska
enemic
noun
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu
averany
/ˈvruʃka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;
fada
/ˈfsxɔdʲɲi/
adjective
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód
oriental
/fsxut/
noun
  1. (geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;
    1. est
    2. orient
  2. (astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem
    sortida de sol
/fskaˈzufka/
noun
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;
  1. agulla
  2. busca
/fspãˈɲawɨ/
adjective
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym
  1. magnífic
  2. excel·lent
/fspɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ/
verb
sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości
esmentar
/fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
obraz przeszłości w pamięci
record
/ˈfspulnɨ/
adjective
  1. należący lub używany przez kilka osób
  2. charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy
comú
/fspuwˈt͡ʃɛsnɨ/
adjective
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy
contemporani
/fspuwˈt͡ʃut͡ɕɛ/
noun
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym
compassió
/ˈfspuwt͡ʃut͡ɕ/
verb
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą
compadir-se
/fspuwˈprat͡sa/
noun
wspólne działanie kilku podmiotów
  1. cooperació
  2. col·laboració
/ˌfspuwpraˈt͡sɔvat͡ɕ/
verb
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu
col·laborar
noun
(matematyka, matematyczny) liczba z zestawu określającego położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni;
coordenada
/ˌfspuwzavɔdʲˈɲit͡stfɔ/
noun
rywalizacja grupy osób o pierwszeństwo w jakiejś dyscyplinie
rivalitat
/ˈfstavat͡ɕ/
verb
wychodzić z posłania po śnie lub odpoczynku
llevar-se
adjective
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego
  1. moderat
  2. sobri
verb
(medycyna, medyczny) wprowadzać płyn do ciała za pomocą strzykawki
injectar
/ˈfstrɛ̃ntnɨ/
adjective
wywołujący obrzydzenie
fastigós
/fstɨt/
noun
  1. (psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;
  2. uczucie onieśmielenia, zażenowania
vergonya
/ˈfstɔ̃w̃ʃka/
noun
ozdobny, wąski pasek tkaniny
cinta
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do typu Nemertea;
nemertin
noun
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc
omnipotència
/ˈfʃɛxʲɕfʲjat/
noun
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;
univers
/ˈfʃɨst͡sɨ/
indefinitePronoun
ogół ludzi z danego zbioru
tothom
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;
Tots Sants
/ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvad͡zɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu/
proverb
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby
tots els camins porten a Roma
/ˈfʃɨstkɔ/
indefinitePronoun
ogół rzeczy i spraw
tot
/ˈfʃɛ̃ɲd͡ʑɛ/
adverb
  1. do każdego miejsca
    pertot
  2. w każdym miejscu
    1. pertot
    2. arreu
/ˈftɛdɨ/
pronoun
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie
  1. llavors
  2. aleshores
/ˈftɔrɛk/
noun
drugi dzień tygodnia
dimarts
/ˈftɨt͡ʃka/
noun
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;
endoll
noun
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 260,4 – 253,8 milionów lat temu;
Wuchiapingià
/ˈvujɛk/
noun
brat matki
  1. oncle
  2. tiet
/vulˈɡarɨsm̥/
noun
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne;
vulgarisme
/ˈvulkãn/
noun
  1. forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)
    volcà
  2. (geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
    1. volcà
    2. vulcà
/ˌvulkãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z wulkanami i ich aktywnością
volcànic
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie;
vulvodínia
noun
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;
vuvuzela
/vɨ/
personalPronoun
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy
vosaltres
/vɨˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
  1. powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie
    1. elegir
    2. escollir
  2. dokonywać wyboru
    1. triar
    2. elegir
    3. escollir
/vɨˈbɔrt͡ʃɨ/
adjective
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami
electoral
/vɨˈbɔrɨ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;
elecció
noun
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania
  1. entremaliadura
  2. extravagància
/vɨˈbʒɛʒɛ/
noun
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;
costa
/vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕt͡ɕi swɔ̃ˈɲɔvɛj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Costa d'Ivori
/ˈvɨbux/
noun
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej
  1. esclat
  2. explosió
/vɨˈxɔd͡ʑid͡ʑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ/
verb
wstępować w związek małżeński z mężczyzną
casar-se
/vɨˈt͡ɕɛt͡ʃka/
noun
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych
excursió
/vɨˈt͡ɕɛkat͡ɕ/
verb
o cieczy, płynie: sącząc się, wylewać się z jakiegoś zbiornika
escapar-se
/ˌvɨt͡ɕɛˈrat͡ʃka/
noun
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;
eixugaparabrises
noun
wycinanie, ścinanie drzew lub innych roślin
tala
verb
oddzielać od czego płynną zawartość poprzez ściskanie
esprémer
/ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
  1. (chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem;
  2. (księgowość) lista transakcji i stan konta z jakiegoś okresu
extracte
/ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ/
noun
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;
  1. telecadira
  2. telesella
adjective
  1. (przenośnie, przenośnia) skrajnie zmęczony
    1. esgotador
    2. exhaust
  2. wykorzystany do końca, całkowicie spożytkowany, pozbawiony całej swej uprzedniej zawartości
    exhaust
/ˌvɨt͡ʃɛrˈpɨvat͡ɕ/
verb
  1. zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania
  2. kończyć się, zużywać się, tracić swoje właściwości, dobra (np. energię)
esgotar
/ˈvɨt͡ʃɨ̃n/
noun
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego
actuació
/ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
  1. to, co się stało
  2. ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną
esdeveniment
/ˌvɨdavʲˈɲit͡stfɔ/
noun
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki
editorial
/ˈvɨdma/
noun
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;
duna
/ˈvɨdra/
noun
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;
  1. llúdria
  2. llúdriga
verb
oddychając, usuwać powietrze z płuc
alenar
noun
odpowiadające komuś warunki mieszkania, przebywania; to, co zaspokaja czyjeś potrzeby
conveniència
/vɨˈɡɔdʲɲɛ/
adverb
w sposób wygodny
còmodament
/vɨˈɡɔdnɨ/
adjective
  1. taki, który komuś odpowiada z jakiegoś powodu
    convenient
  2. charakteryzujący się wygodą, dający wygodę
    còmode
/vɨˈɡrɨvat͡ɕ/
verb
  1. grając w coś, zdobywać wygraną
  2. zdobywać pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonywać przeciwników, odnosić zwycięstwo
guanyar
/vɨˈɡwad͡zat͡ɕ/
verb
czynić gładką powierzchnię czegoś, usuwając nierówności, zmarszczki, itp.
allisar
/vɨˈjäɕɲät͡ɕ/
verb
czynić coś zrozumiałym
  1. explicar
  2. aclarir
/ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym
explicació
/vɨˈjɔ̃ntɛk/
noun
  1. coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
  2. (informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu
excepció
/ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ/
adjective
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem
excepcional
/ˈvɨjɕt͡ɕɛ/
noun
  1. droga lub otwór, którym się wychodzi
  2. spotkanie towarzyskie poza własnym domem
sortida
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych (motylkowatych), częściowo uprawianych jako pastewne;
veça
/ˌvɨkaˈwat͡ʃka/
noun
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;
escuradents
/ˌvɨkɔ̃ˈnaft͡ʃɨ/
adjective
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś
executiu
/ˌvɨkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ/
verb
wytwarzać lub produkować coś
elaborar
/ˌvɨkɔʒɨˈstɨvat͡ɕ/
verb
mieć zysk z cudzego wysiłku, pracy, a także cech danej osoby
  1. abusar
  2. aprofitar
adjective
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony
esgotat
/vɨˈkʃɨcɲik/
noun
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;
interjecció
verb
zapłacić okup, by kogoś uwolnić
rescatar
/ˌvɨ̃maˈɡãɲɛ/
noun
wymóg, żądanie, stanowcza potrzeba
exigència
/vɨ̃ˈmaɡat͡ɕ/
verb
  1. potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne
  2. żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się
exigir
/vɨ̃ˈmarwɨ/
adjective
taki, który już wymarł, wyginął
extint
/vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ/
verb
dokonywać wymiany, zmiany - dawać coś za coś innego
baratar
/ˌvɨ̃mʲjɔ̇ˈt͡ɕĩnɨ/
noun
to, czym się wymiotuje
vòmit
/ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvat͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka
vomitar
/ˈvɨ̃mʲjɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;
braguer
/vɨ̃ˈmɔva/
noun
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;
  1. pronunciació
  2. pronúncia
/vɨ̃ˈmɨɕlat͡ɕ/
verb
obrzucać kogoś obelgami
escridassar
noun
wykrętne usprawiedliwienie
excusa
noun
(medycyna, medyczny) przedostanie się substancji z naczyń do otaczającej je tkanki, zwłaszcza krwi z naczyń krwionośnych
extravasació
/vɨ̃ˈnajɛ̃m/
noun
oddanie komuś lub wzięcie od kogoś do czasowego użytkowania pewnej własności za zapłatą
lloguer
/ˌvɨ̃najˈmɔvat͡ɕ/
verb
zezwalać komuś na korzystanie ze swojej własności w zamian za opłatę
arrendar
/ˌvɨ̃naˈlazɛk/
noun
coś, co wynaleziono;
invenció
verb
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane
inventar
/ˌvɨɔˈbraʑɲa/
noun
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;
imaginació
/ˌvɨɔˈbraʒat͡ɕ/
verb
  1. tworzyć sobą jakiś obraz, symbol
    imaginar
  2. tworzyć obraz czegoś nieznanego w swojej wyobraźni, umyśle (zwykle przez porównanie z czymś znanym)
    imaginar-se
/vɨˈpadɛk/
noun
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał
accident
/ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś
  1. equip
  2. equipament
/ˌvɨpɔˈsaʒɨt͡ɕ/
verb
zaopatrzyć w przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś lub do wykonywania czegoś
equipar
/vɨˈprava/
noun
podróż w celach naukowych, wojennych lub turystycznych
expedició
/vɨˈpukwɨ/
adjective
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś
convex
/ˌvɨraˈʑistɨ/
adjective
przykuwający uwagę, pełen wyrazu, sugestywnie przedstawiający coś
expressiu
/vɨˈraʑɲɛ/
adverb
w sposób niepozostawiający wątpliwości
considerablement
/ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
  1. (językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy
  2. (informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość
  3. (logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej
expressió
/vɨˈrɔstɛk ˌrɔbat͡ʃˈkɔvɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;
apèndix
verb
siłą wyciągnąć, wydobyć coś z czegoś
arrencar
/vɨˈruʒʲɲät͡ɕ/
verb
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo
enaltir
noun
wyrąbanie, wyrąbywanie drzew
tala
/vɨˈɕiwɛk/
noun
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś
esforç
/vɨˈsɔci/
adjective
mający duży wymiar pionowy
alt
/vɨˈsɔkɔ/
adverb
(odprzymiotnikowy) → wysoki
enlaire
/vɨˈsɔkɔɕt͡ɕ/
noun
  1. odległość od pewnego odnośnika, np. gruntu
    altitud
  2. wymiar pionowy czegoś lub kogoś
    1. altura
    2. alçada
    3. alçària
/ˈvɨspa/
noun
  1. (geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;
  2. (przenośnie, przenośnia) miejsce znacznie odróżniające się od całego otoczenia na dużym obszarze
illa
/ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;
Illa Christmas
/ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲt͡ɕa ɛdˈvarda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Illa del Príncep Eduard
pronoun
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;
illa de Pasqua
/ˈvɨspɨ ˈkuka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;
illes Cook
/ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ/
pronoun
  1. (geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
  2. (geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)
  1. Illes Canàries
  2. illes Canàries
/ˈvɨspɨ marˈʃala/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;
  1. illes Marshall
  2. Illes Marshall
/ˈvɨspɨ ˈɔft͡ʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;
illes Fèroe
/ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;
Illes Salomó
/ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;
São Tomé i Príncipe
/ˌvɨstart͡ʃaˈjɔ̃nt͡sɔ/
adverb
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio
prou
/vɨˈstart͡ʃɨt͡ɕ/
verb
być w odpowiedniej ilości lub liczbie do wykonania jakiejś czynności, nie zabraknąć
bastar
/vɨˈstava/
noun
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz
exposició
/vɨˈtr̥fawɔɕt͡ɕ/
noun
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś
persistència
adjective
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu
tenaç
/vɨˈtfaʒat͡ɕ/
verb
produkować na większą skalę, wydawać
produir
/ˈvɨvʲjat/
noun
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom
entrevista
/vɨˈznãɲɛ/
noun
przyznanie się do czegoś
confessió
/vɨˈzvãɲɛ/
noun
trudne zadanie, sytuacja sugerująca chęć zmierzenia się z nią
  1. repte
  2. desafiament
  3. desafiu
verb
obrzucać obelgami
escridassar
/vɨt͡ɕ/
verb
  1. o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach): wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć
  2. o ludziach: przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości
udolar
/vɨˈwɔ̃n͇t͡ʃat͡ɕ/
verb
wstrzymywać pracę jakiegoś urządzenia
apagar
/ˈvɨɕt͡ɕik/
noun
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;
cursa
/ˈvɨɕt͡ɕiɡ ˈv‿ːɔrkax/
noun
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku
carrera de sacs
/vzaˈjɛ̃mnɨ/
adjective
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony
  1. recíproc
  2. mutu
adverb
do jakiegoś stopnia
relativament
/ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕt͡ɕ/
noun
zależność czegoś od różnych czynników
relativitat
/ˈvzɡlɛ̃ndnɨ/
adjective
odniesiony do jakiegoś innego stanu, cechy, wielkości lub ogólnie: rzeczy
relatiu
/ˈvzɡuʒɛ/
noun
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim;
tàlem
/ˈvzmʲjãnka/
noun
krótka informacja o czymś, napomknięcie
  1. menció
  2. al·lusió
/ˈvzrastat͡ɕ/
verb
powiększać się, rosnąć w górę
pujar
/vzrɔst/
noun
zwiększanie się jakiejś wartości
creixement
noun
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim
emoció
/ˈvzruʃɨt͡ɕ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi/
idiom
unieść ramiona na znak obojętności, niewiedzy lub pogardy
encongir-se d'espatlles
/ˈvutka/
noun
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;
vodka
/ˈvuzɛk/
noun
(zdrobniale) od: wóz
carro
/ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲit͡sʲci/
noun
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;
cadira de rodes
/vuw/
noun
(zoologia, zoologiczny) (rolnictwo, rolniczy) wykastrowany samiec bydła domowego;
bou
/ˈvɔ̃w̃xat͡ɕ/
verb
badać zapach nozdrzami
flairar
/vɔ̃w̃s/
noun
u ludzi: zarost nad górną wargą;
bigoti
/ˈvɔ̃w̃sʲci/
adjective
mający niewielką szerokość
estret
/ˈvɔ̃ntpʲit͡ɕ/
verb
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość
dubtar
/vɔ̃ntˈplʲivɔɕt͡ɕ/
noun
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś
dubte
/vɔ̃nˈtrɔba/
noun
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;
fetge
/ˈvɔ̃w̃vus/
noun
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach;
barranc
/vɔ̃w̃ʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;
Serpent
/vɔ̃w̃ʃ/
noun
  1. (herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
    1. serp
    2. serpent
  2. (przenośnie, przenośnia) ktoś podły i podstępny
    serp
/vɛ̃w̃x/
noun
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;
olfacte
/ˈvɛ̃ntka/
noun
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;
canya de pescar
/ˈvɛ̃ŋʲɟɛl/
noun
  1. (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
    1. carboni
    2. carbó
  2. (geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;
    carbó
/ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ/
noun
  1. (geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
  2. opał z węgla brunatnego (1.1)
lignit
/ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲit͡sa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Escaire
/ˈvɛ̃ŋʲɟɛr/
noun
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier
hongarès
/vɛ̃ŋʲˈɟɛrka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier
hongaresa
/vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci/
adjective
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów
hongarès
/ˈvɛ̃ŋɡlaʃ/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) ktoś, kto zajmuje się wyrabianiem węgla drzewnego;
carboner
/ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;
carbohidrat
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;
hidrocarbur
/ˈvɛ̃ŋɡɔʃ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;
anguila
/ˈvɛ̃ŋɡrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;
Hongria
/ˈvɛ̃w̃zɛw/
noun
  1. (marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii – prędkości wiatrów;
  2. połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
  3. (matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
  4. ośrodek, w którym krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne
nus
/vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;
Serpentari
/vwaˈdɨswaf/
pronoun
imię męskie;
Ladislau
/ˈvwad͡za/
noun
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą
poder
/ˈvwasnɨ/
adjective
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu
propi
/vwaɕˈt͡ɕivʲjɛ/
adverb
należycie, adekwatnie, tak jak się powinno, poprawnie
pròpiament
/vwaɕˈt͡ɕivɨ/
adjective
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki
propi
/ˈvwaɕɲɛ/
particle
…potwierdzająca słuszność przypuszczenia zawartego w pytaniu rozmówcy
exacte
/vwɔx/
noun
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch
italià
/ˈvwɔxɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;
Itàlia
/vwɔs/
noun
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;
  1. cabell
  2. pèl
/ˈvwɔsʲci/
adjective
  1. związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
  2. charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii
italià
/ˈvwɔsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;
italià
/ˈvwɔsɨ/
noun
owłosienie głowy ludzkiej
pèl
/ˈvwɔʃka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch
italiana
/ˈvwut͡ʃʲɲa/
noun
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej
llança
/ˈvwuknɔ/
noun
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;
fibra
/ˈvwɔ̃n͇t͡ʃat͡ɕ/
verb
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej
encendre
/fʲɕt͡ɕɛkˈlʲizna/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;
  1. ràbia
  2. hidrofòbia
/ˈfʲɕt͡ɕɛkwɔɕt͡ɕ/
noun
bardzo silna negatywna emocja, intensywna złość
ràbia
/ˈfʲɕt͡ɕɛkwɨ/
adjective
taki, który jest bardzo zdenerwowany, rozgniewany, wzburzony
furiós
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;
York
/s/, /z/, /zet/
preposition
  1. …opisujący związek
  2. …wskazujący zawartość
  3. …wskazujący towarzystwo
amb
adverb
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie
  1. certament
  2. segurament
/s‿pɔˈvɔdu/
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności
  1. degut a
  2. per
/za/
preposition
  1. …służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
  2. …służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
darrere
/ˌza‿ɡrãˈɲit͡sɔ̃w̃/
adverb
poza granicami kraju
a l'estranger
adjective
będący w dalszej fazie rozwoju
avançat
noun
człowiek mający pewną wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie
avançat
/zaˈbava/
noun
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia
joc
/zaˈbafka/
noun
rzecz służąca do zabawy;
  1. joguina
  2. joguet
/zaˈbʲijät͡ɕ/
verb
pozbawiać życia
matar
pronoun
imię męskie;
Zabuló
/ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy
trastorn
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne charakteryzujące się głęboko zakorzenionymi, trwałymi, nieprzystosowawczymi wzorcami relacji ze środowiskiem, które powodują trudności w funkcjonowaniu społecznym i behawioralnym;
trastorn de la personalitat
/zaˈxarʲjaʃ/
pronoun
imię męskie;
  1. Zacaries
  2. Zacarià
/zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;
Cisjordània
/ˌzaxɔˈvãɲɛ/
noun
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;
  1. comportament
  2. acció
/ˌzaxɔˈvɨvat͡ɕ/
verb
ochraniać coś przed czymś lub przed kimś
preservar
/ˈzaxut/
noun
  1. (geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;
    1. oest
    2. ponent
  2. chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem
    posta de sol
noun
(astronomia, astronomiczny) zjawisko chowania się księżyca za horyzont
posta de lluna
/ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nt͡sa/
noun
zjawisko chowania się słońca za horyzont
posta de sol
/zaˈxɛ̃nta/
noun
czynnik zachęcający
incentiu
verb
czynić ciaśniejszym, ściśle przylegającym
serrar
/zaˈt͡ʃɨ̃nat͡ɕ/
verb
przystępować do wykonywania jakiejś czynności
començar
/zaˈdãɲɛ/
noun
coś, co należy wykonać
tasca
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim;
Zadar
adjective
wystarczająco dobry
  1. satisfactori
  2. acceptable
noun
nieświeże powietrze, nie do oddychania
xafogor
/zaˈɡatka/
noun
  1. łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne
    1. endevinalla
    2. enigma
  2. intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia
    enigma
/ˌzaɡatˈkɔvɨ/
adjective
tajemniczy, pełen sekretów
enigmàtic
/ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ/
adjective
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni
perdut
/ˌzaɡrãˈɲit͡sa/
noun
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa
estranger
/ˌzaɡrãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy
  1. estranger
  2. exterior
/ˈzaɡrat͡ɕ/
verb
wziąć udział w grze
jugar
/ˈzaɡʒɛp/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;
Zagreb
/zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk/
noun
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;
pronom
/zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ d͡ʑɛrˈʒaft͡ʃɨ/
noun
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy
pronom possessiu
/ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ/
noun
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą
interès
/ˈza<sup>j</sup>ir/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga
Zaire
noun
(jednostka monetarna) dawna waluta Zairu;
zaire
noun
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Zairu
zairès
noun
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Zairu
zairesa
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Zairem lub Zairczykami, dotyczący Zairu lub Zairczyków
zairès
/ˌzajɛˈbʲistɨ/
adjective
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) fajny, wspaniały, robiący wrażenie
  1. collonut
  2. de puta mare
/ˈzajɔ̃nt͡s/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Llebre
/ˈzajɔ̃nt͡s/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;
  2. (zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) szarak, przedstawiciel jednego z gatunków zajęcy (1.1);
llebre
/zaˈjɔ̃n͇t͡ʃɛk/
noun
mały lub młody zając
llebretó
/zaˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
praca, robota, czynność, zajmowanie się czymś
ocupació
/zaˈjɛ̃ntɨ/
adjective
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność
ocupat
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;
Transcaucàsia
/ˈzakas/
noun
zabronienie czegoś komuś
  1. prohibició
  2. interdicció
/zaˈkaʒat͡ɕ/
verb
powodować dostawanie się drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu
infectar
/ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu
infecció
/ˌzakɔˈxãnɨ/
adjective
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie
enamorat
/ˈzakɔ̃n/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;
orde
/zaˈkɔ̃ɲːik/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;
  1. monjo
  2. frare
/zaˈkrɨstʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;
sagristia
/ˈzakrɛ̃nt/
noun
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg
corba
noun
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne
allotjament
/ˈzakwat/
noun
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność
aposta
/zaˈkwatka/
noun
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie
adreça d'interès
/zaˈkwadʲɲik/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;
ostatge
verb
przedstawiać coś jako wskazane
recomanar
/zaˈlɛʒɛt͡ɕ/
verb
być uwarunkowanym
dependre
/ˈzãmbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;
Zàmbia
/zãmˈbʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Zambii
zambià
/zãmˈbʲijka/
noun
obywatelka Zambii
zambiana
/zãmˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do Zambii, państwa w Afryce
zambià
/ˈzãmɛk/
noun
  1. (architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
    1. castell
    2. cadenat
  2. (technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;
    pany
/ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲit͡ʃnɨ/
noun
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;
cremallera
/ˈzãmʲjar/
noun
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje
intenció
/zãˈmʲjatat͡ɕ/
verb
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia
escombrar
/ˌzãmʲjɛˈʃãɲɛ/
noun
zamęt, rozgardiasz; sytuacja, w której panuje chaos
confusió
adjective
taki, w którym ktoś mieszka na stałe, (zobacz) zamieszkany
poblat
/ˌzãmʲiwɔˈvãɲɛ/
noun
znajdowanie dużej przyjemności w zajmowaniu się czymś, interesowaniu się czymś
afició
/ˈzãmknɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
  1. sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno
  2. skończyć działanie firmy/urzędu
  3. zabezpieczyć coś przed otwarciem, np. przez przekręcenie klucza w zamku
tancar
/ˌzãmraˈʒarka/
noun
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych
congelador
/ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś
ordre
/zãˈmɛ̃w̃ʒnɨ/
adjective
mający / mająca męża
casat
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan;
Zanjan
/ˌzãɲɛt͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
stan bycia zanieczyszczonym
pol·lució
/ˌzãɲɛdˈbãɲɛ/
noun
coś, co powinno być zrobione, a nie zostało zrobione
desídia
/ˈzãɲik/
noun
zanikanie, zamieranie czegoś
declinació
/zãw̃ˈzʲibar/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim, u wybrzeży Afryki;
Zanzíbar
/ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;
inflamació
/ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrt͡sɔˈvɛɡɔ/
noun
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,
miocarditis
noun
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;
encefalitis
noun
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy
colitis
noun
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;
pericarditis
/ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwut͡s/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;
  1. pneumònia
  2. pulmonia
noun
(medycyna, medyczny) choroba oczu;
conjuntivitis
/ˌzapalʲˈɲit͡ʃka/
noun
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;
encenedor
/zaˈpawka/
noun
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;
  1. misto
  2. llumí
/zaˈpaɕɲik/
noun
sportowiec uprawiający zapasy (bez względu na styl)
lluitador
/zaˈpʲĩnat͡ɕ/
verb
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.
cordar
/ˌzapɔbʲjɛˈɡãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zapobiegać
prevenció
/ˌzapɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ/
verb
  1. gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)
  2. tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
oblidar
/zaˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść
anunci
/zaˈpraʃat͡ɕ/
verb
  1. proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny
    invitar
  2. zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś
    1. invitar
    2. convidar
noun
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;
morter
/ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia
invitació
/zaˈpɨtat͡ɕ/
verb
zadać pytanie
preguntar
/ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;
fecundació
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie;
Zarafxan
/zaˈraʑit͡ɕ/
verb
przenieść na kogoś chorobę
  1. contagiar
  2. infeccionar
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zarejestrować
enregistrament
verb
umieścić na liście, wciągnąć do rejestru
enregistrar
/zaˈrɔdɛk/
noun
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty
embrió
/ˌzarɔzũˈmʲjawɨ/
adjective
mający zbyt wysokie mniemanie o sobie, nadmiernie wychwalający swoją osobę
cregut
/ˈzarɨs/
noun
ogólny kształt jakiegoś obiektu
circuit
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) tradycyjna forma muzyczna liryczno-dramatyczna pochodzenia hiszpańskiego, z odgrywanymi scenkami mówionymi, śpiewem, niekiedy także tańcem;
sarsuela
/ˈzaʒut/
noun
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania
  1. objecció
  2. reprotxe
/zaˈsada/
noun
  1. (chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
    1. base
    2. àlcali
  2. reguła rządząca czymś
    principi
/ˌzasadʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
podstawowy, najważniejszy
fonamental
/zaˈɕilat͡ʃ/
noun
urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia
adaptador
verb
sprawiać niespodziankę
sorprendre
/ˌzaskɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy
sorpresa
/ˈzasṭʃɨk/
noun
  1. (medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły
  2. (medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) pojedyncza wstrzykiwana dawka leku
injecció
/ˌzastɛ̃mˈpɔvat͡ɕ/
verb
zamieniać coś na coś
reemplaçar
/zaˈswɔ̃na/
noun
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;
cortina
/zaˈtɔka/
noun
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;
  1. badia
  2. golf
pronoun
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego a Somalią;
golf d'Aden
/zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;
golf de Bengala
/zaˈtɔka bʲiˈskajska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;
golf de Biscaia
/zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;
golf de Finlàndia
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego;
golf de Gènova
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;
golf de Guinea
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;
golf del Lleó
/zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;
golf de Mèxic
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północno-wschodniego wybrzeża Krety
golf de Mirabello
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, wcinająca się w południowo-zachodnią część Peloponezu;
golf de Messènia
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;
golf de Nàpols
pronoun
(geografia, geograficzny) wydłużona zatoka syberyjska stanowiąca ujście rzeki Ob do Morza Karskiego;
Golf de l'Obi
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego
golf Estrimònic
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;
badia de Pomerània
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;
badia de Tòquio
noun
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep
embòlia
noun
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);
  1. toxiinfecció alimentària
  2. intoxicació alimentària
/ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ/
noun
przeświadczenie, że można komuś ufać
confiança
/ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨt͡ɕ/
verb
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku
percebre
/zaˈvartɔɕt͡ɕ/
noun
to, co się w czymś znajduje
contingut
/ˈzavaw/
noun
(medycyna, medyczny) miejscowa martwica tkanek serca lub innego narządu wskutek braku dopływu krwi;
infart
noun
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien
frontissa
/zaˈvʲjɛrat͡ɕ/
verb
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się
  1. contenir
  2. concloure
/zaˈvʲjɛṭʃnɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr
sotavent
noun
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem
farcell
/zaˈvrat͡sad͡ʑ ˈɡwɔvɛ/
verb
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju
amoïnar
noun
uczucie wstydu
vergonya
/ˈzafʃɛ/
pronoun
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy
sempre
/ˈzavut/
noun
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze
  1. ofici
  2. professió
  3. ocupació
/ˈzavur/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;
vàlvula
/zazˈdrɔsnɨ/
adjective
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku
gelós
verb
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny
envejar
/ˈzazdrɔɕt͡ɕ/
noun
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna
gelosia
noun
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;
enveja del penis
/zaˈzvɨt͡ʃaj/
adverb
w większości przypadków
comunament
/zaˈt͡ɕmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;
eclipsi
noun
(astronomia, astronomiczny) zjawisko astronomiczne, w którym Księżyc przechodzi pomiędzy Ziemią a Słońcem, zasłaniając całkowicie lub częściowo tarczę słoneczną i powodując, że światło Słońca na pewien czas słabnie lub znika;
eclipsi solar
/zaˈwɔɡa/
noun
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd
tripulació
noun
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek
fundador
verb
dodawać załącznik, dodatkowy dokument, fizycznie lub elektronicznie, dodawać plik do maila
adjuntar
/zaˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
  1. dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum
    1. annex
    2. apèndix
  2. plik dołączony do wiadomości e-mail
    fitxer adjunt
noun
poczucie zakłopotania i wstydu
vergonya
/ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲit͡ʃˈnɔɕt͡ɕi/
noun
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie
coincidència
/zbʲjur/
noun
grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość
conjunt
/ˈzbɔt͡ʃɛ/
noun
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu
costa
/ˈzbɔʒɛ/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna
cereal
/ˈzbrɔdʲɲa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;
crim
/ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;
crim de guerra
/ˈzbrɔja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;
armadura
/ˈzdãɲɛ/
noun
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)
  1. frase
  2. oració
/zdaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się
succés
adjective
(książkowy) nadający się do czegoś
apte
/ˌzdɛt͡sɨdɔˈvãɲɛ/
adverb
w sposób pewny, zdecydowany; bez cienia wątpliwości
considerablement
/ˌzdɛt͡sɨˈdɔvat͡ɕ/
verb
podjąć decyzję
decidir
/ˈzdɛʒak/
noun
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;
para-xocs
/zdɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
uderzenie poruszającego się obiektu w inny obiekt
  1. esdeveniment
  2. ocurrència
/ˈzdɔlnɨ/
adjective
będący w stanie wykonać określoną czynność
capaç
/ˈzdrada/
noun
działanie na szkodę narodu lub kraju
traïció
/ˈzdrad͡zat͡ɕ/
verb
  1. złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku
    enganyar
  2. łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały
    trair
/zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;
diminutiu
/ˈzdrɔvʲjɛ/
noun
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)
  1. salut
  2. sanitat
/ˈzdrɔvɨ/
adjective
  1. dobry dla zdrowia
  2. taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze
  1. sa
  2. saludable
/ˈzɛbra/
noun
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;
zebra
/zɛˈbrãɲɛ/
noun
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu
reunió
/ˈzɛbu/
noun
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;
zebú
/ˈzɛɡar/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Rellotge
/ˈzɛɡar/
noun
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;
rellotge
/ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ/
noun
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;
rellotge de sol
/zɛˈɡarmʲisṭʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków
rellotger
/zɛˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;
Zelanda
/ˈzɛ̃msta/
noun
odwet za krzywdy
  1. revenja
  2. venjança
/ˈzɛ̃ɲit/
noun
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;
zenit
/ˈzɛpsut͡ɕ/
verb
  1. zniszczyć, uszkodzić w sposób uniemożliwiający działanie
    malmetre
  2. o sprzęcie: przestać działać
    espatllar-se
/ˈzɛrɔ/
noun
  1. brak (czegoś)
    1. cap
    2. gens
    1. liczba 0;
    2. cyfra 0
    zero
/ˈzɛspuw/
noun
grupa osób realizująca wspólny cel;
equip
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;
síndrome d'Asperger
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;
trastorn d'ansietat generalitzada
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;
síndrome de l'ovari poliquístic
/ˈzɛʃɨt/
noun
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;
  1. llibreta
  2. quadern
/ˈzɛʃwɨ/
adjective
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)
passat
/ˈzɛus/
pronoun
  1. (mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;
  2. (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731;
Zeus
/zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ/
adjective
  1. taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz
  2. taki, który odnosi się do innych krajów
exterior
adjective
taki, który ma zeza
  1. guenyo
  2. estràbic
/ˌzɛzvɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający oficjalną zgodę
  2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalna zgoda
permissió
/ˈzɡad͡zat͡ɕ/
verb
wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś
consentir
/zʲɟɔ̇̃ɲt͡ɕ/
verb
zmienić kształt obiektu poprzez zgięcie, zgniecenie
corbar
/ˈzʲɟɲiwɨ/
adjective
  1. (przenośnie, przenośnia) taki, który uległ demoralizacji, zepsuty, parszywy
  2. taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło
podrit
/ˈzɡɔda/
noun
    1. stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie
    2. stan, w którym nie ma różnic zdania, w którym panuje ta sama opinia
    acord
  1. pozwolenie, aprobata, zgodzenie się
    consens
/zɡɔ̃n/
noun
(książkowy) śmierć, skonanie
òbit
/ˌzɡrɔ̃maˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo
assemblea
/zɡruˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;
augmentatiu
/zɡrɨʑˈlʲivɨ/
adjective
  1. świadczący o zgryźliwości
  2. często dokuczający innym złośliwymi uwagami
càustic
noun
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;
estríjol
/ˈʑarnɔ/
noun
  1. (botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
  2. (fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
  3. cząstka czegoś
gra
/ˈʑɛlɛ̃ɲ/
noun
kolor zielony
verd
/ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania
te verd
/ˌʑɛlɔ̃ˈnavɨ/
adjective
w kolorze podobnym do zielonego
verdós
/ʑɛˈlɔ̃nɨ/
adjective
  1. mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
  2. o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
  3. (lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
verd
/ˈʑɛ̃mʲja/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;
  1. Terra
  2. terra
/ˈʑɛ̃mʲja/
noun
    1. gleba
    2. (geografia, geograficzny) kraina geograficzna
    terra
  1. grunt, podłoże (także w budynku)
    1. terra
    2. sòl
/ˈʑɛ̃mʲɲak/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
  2. (spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)
patata
/ˈʑɛvat͡ɕ/
verb
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia;
badallar
/zʲikˈːurat/, /zʲiˈɡurat/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,
ziggurat
/ˈʑĩ.ma/
noun
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;
hivern
/zʲĩmˈbabvɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;
  1. Zimbabwe
  2. Zimbàbue
adjective
związany z Zimbabwe, dotyczący Zimbabwe
zimbabwès
/ˈʑĩmna ˈvɔjna/
noun
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;
Guerra Freda
/ˈʑĩmnɔ/
noun
odczuwalna subiektywnie niska temperatura
fred
/ˈʑĩmnɨ/
adjective
  1. mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna
  2. o jedzeniu podawany na zimno
fred
/ˌʑĩmɔˈrɔdɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;
  1. alció
  2. blauet
  3. arner
/ʑĩˈmɔvɨ/
adjective
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie
  1. hivernal
  2. d' hivern
/ˈʑɛ̃mba/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;
pinsà
/ʑɛ̇̃ɲt͡ɕ/
noun
mąż córki
gendre
/zʲjaˈvʲiskɔ/
noun
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;
fenomen
/ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Emirats Àrabs Units
/ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
Regne Unit
/zʲjɛʒˈd͡ʒalʲɲa/
noun
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;
tobogan
/ˌzlɛvɔzˈmɨvak/
noun
zlew kuchenny, w którym zmywa się naczynia
  1. aigüera
  2. pica
/ˈzmʲjãna/
noun
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną
  1. canvi
  2. alteració
/ˈzmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ/
verb
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości
canviar
/ˈzmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
  1. niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)
  2. ulegający zmianom
variable
/zmʲjɛʃx/
noun
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;
crepuscle
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;
borinot morat
/ˈzmuʃat͡ɕ/
verb
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś
forçar
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zmydlać
saponificació
/zmɨsw̥/
noun
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;
sentit
noun
cecha tego, co zmysłowe, erotyczne, ponętne
sensualitat
/zmɨsˈwɔvɨ/
adjective
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów
sensual
adjective
taki, który można zmyć
rentable
/zmɨˈvarka/
noun
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;
rentaplats
verb
myjąc coś usuwać z tego brud, zanieczyszczenia
rentar
verb
mówić nieprawdę, koloryzować
imaginar
/zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem
  1. cansament
  2. fatiga
/zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ/
participleAdjective
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek
cansat
/ˈznat͡ʃɛk pɔt͡ʃˈtɔvɨ/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mała nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służąca jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);
segell
/znaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
  1. wartość, ważność czegoś, waga
    importància
  2. to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje
    significat
/znaˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ/
adjective
istotny, ważny, odgrywający dużą rolę
  1. significatiu
  2. notable
/znajˈdɔvat͡ɕ/
verb
zdobywać to, czego się szuka
trobar
/znak/
noun
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie
senyal
/ˈznaɡ ˈvɔdnɨ/
noun
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;
filigrana
/znat͡ɕ/
modal
  1. mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
    1. conèixer
    2. saber
  2. mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
    saber
/zʲɲɛˈvaʒat͡ɕ/
verb
naruszać czyjąś godność
afrontar
/zʲɲicˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od zniknąć
desaparició
/zʲɲiʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
stan tego, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone
destrucció
/ˈzʲɲiʃka/
noun
obniżenie ceny
rebaixa
/ˈznɔvu/
adverb
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać
de nou
/zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ/
acronym
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego;
SPM
/ˈzɔdʲjak/
noun
(astrologia, astrologiczny) diagram w formie koła używany przez astrologów, w którym każdy ze znaków zodiaku jest oznaczony innym symbolem
zodíac
/ˌzɔdʲjaˈkalnɨ/
adjective
(przymiotnik) od zodiak
zodiacal
/ˈzɔː/
noun
ogród zoologiczny
zoo
/ˈzɔː/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami
zoo-
/ˌzɔːˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;
zoofòbia
/zɔˈːlɔk/
noun
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią
zoòleg
/ˌzɔːˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;
zoologia
/ˌzɔɔ̃ˈnɔza/
noun
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;
zoonosi
/ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;
zooplàncton
/ˌzrɔzũˈmʲjawɨ/
adjective
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia
  1. intel·ligible
  2. comprensible
/ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność
comprensió
/ˈzʒut͡ɕit͡ɕ ˈmaskɛ/
verb
pokazać się takim, jakim się naprawdę jest; przestać udawać, pokazać swoje prawdziwe cechy, charakter
llevar-se la careta
noun
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania
  1. rondinaire
  2. reganyós
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;
desenvolupament sostenible
/ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr/
acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
URSS
/ˈsʃɨvat͡ʃ/
noun
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;
  1. engrapadora
  2. grapadora
/t͡suk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;
Zug
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;
Zugdidi
acronym
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego;
ITU
/ˈzupa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;
sopa
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;
Zuric
/zuˈzãnːa/
pronoun
imię żeńskie;
Susanna
adjective
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany
boig
/ˈzvʲjɛʒɛ/, /ˈzvʲjɛʒɛnta/
noun
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;
  1. animal
  2. bèstia
/zvʲjɛˈʒɛ̃nt͡sɨ/
adjective
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia
animal
/ˈzvʲĩnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
zmniejszyć obszar zajmowany przez coś rozpostartego lub długość czegoś
enrotllar
/ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈd͡ʑɛt͡sʲci/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;
Unió Soviètica
/ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;
sindicat
/ˈzvʲjɛ̃w̃zwɨ/
adjective
zawierający dużo treści w niewielkiej liczbie słów
breu
adverb
ujmując wiele treści w niewielu słowach
breument
/ˌzvɔlɛ̃ɲˈːit͡ʃka/
noun
osoba płci żeńskiej, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś
seguidora
/zvɔˈlɛ̃ɲːik/
noun
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś
seguidor
/ˈzvrɔtʲɲik/
noun
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);
tròpic
adjective
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem
tròpic
adjective
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa
victoriós
/zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ/
noun
zdecydowany sukces w walce lub rywalizacji (najczęściej sportowej), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji
victòria
/zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃st͡sa/
noun
ten, który zwyciężył, wygrał
  1. guanyador
  2. vencedor
/ˈzvɨt͡ʃaj/
noun
  1. indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby
  2. sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę
costum
/zvɨˈt͡ʃajnɨ/
adjective
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły
usual
/ˈzvɨklɛ/
adverb
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często
  1. normalment
  2. usualment
/ˈzvɨkwɨ/
adjective
niewyróżniający się niczym
ordinari
/ˈzvwɔka/
noun
zwlekanie z czymś, odkładanie czegoś na później
desídia
/ˈzvwɔci/
noun
ciało martwego człowieka;
cadàver
noun
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;
zigot
/zɨsk/
noun
  1. (ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży
  2. korzyść z czegoś, uzyskana wartość
benefici
/zɔ̃mp/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
  2. (technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu
dent
/zwãˈmãɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym złamała się kość
fractura
noun
według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;
mal d'ull
/zwɔ/
noun
  1. coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;
  2. czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę
mal
/ˈzwɔd͡ʑɛ̇j/
noun
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela; sprawca kradzieży
lladre
/zwɔˈd͡ʑɛ̇jka/
noun
  1. (potocznie, potoczny) rozgałęźnik elektryczny (bez kabla) pozwalający na czerpanie prądu z jednego gniazdka do kilku urządzeń
  2. forma żeńska od: złodziej; kobieta, która kradnie
lladre
/ˈzwɔta ˈrɨba/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Orada
/ˈzwɔtʲɲik/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)
orfebre
/ˈzwɔtɔ/
noun
  1. (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
  2. stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
  3. (sport, sportowy) złoty medal
  4. (jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)
or
/ˈzwɔtɨ/
adjective
mający kolor i połysk złota
daurat
/ˈzwɔtɨ/
noun
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;
zloty
/zwɔɕˈlʲivʲjɛ/
adverb
w sposób złośliwy
maliciosament
/zwɔɕˈlʲivɨ/
adjective
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość
maliciós
/zwɔɕt͡ɕ/
noun
silne uczucie rozdrażnienia, gniewu, wrogości w stosunku do kogoś;
  1. còlera
  2. ira
noun
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów
complexitat
/zwɨ/
adjective
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)
  1. dolent
  2. mal
/a‿prɔˈpɔ/
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi
per cert
/uˈsɛ̃mka/
noun
  1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym ⅛ całej nuty;
    corxera
  2. nazwa cyfry 8
    vuit
/ˈusmɨ/
adjective
od 8
vuitè
/ˈɛrɛ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) moneta szwedzka, obecnie setna część korony;
ore
/t͡ɕma/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;
  1. arna
  2. falena
  3. papallona de nit
/t͡ɕfʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka
exercici
/ˈt͡ɕfʲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
(edukacja, edukacyjny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności
exercitar
/t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕˈnuta/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;
negra
/ˈwaba/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i Czechy;
Elba
/ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;
Cigne
/ˈwazaʃ/
pronoun
  1. (biblijny) postać biblijna
  2. imię męskie;
Llàtzer
/ˈwɔtfa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Letònia
/ˈwɔtɨʃ/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy
letó
/wɔˈtɨʃka/
noun
kobieta narodowości łotewskiej
letona
/ˈwut͡sʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Llúcia
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;
República Popular de Luhansk
/ˈwukaʃ/
pronoun
imię męskie;
Lluc
/ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;
cigne
/waˈt͡ɕĩna/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;
  1. llatí
  2. llatina
/waˈt͡ɕĩj̃sʲci/
adjective
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego
llatí
noun
łaciński charakter czegoś
llatinitat
/ˈwadnɨ/
adjective
odznaczający się urodą
  1. maco
  2. bufó
/ˌwadɔˈvarka/
noun
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;
carregador
/waˈdũnɛk/
noun
  1. towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu;
  2. materiał wybuchowy w pocisku
càrrega
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;
càrrega elèctrica
/wãˈmãɲɛt͡sʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ/
idiom
trudna do wymówienia fraza;
embarbussament
/wãˈmʲistrajk/
noun
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku
esquirol
/ˈwapa/
noun
noga zwierzęcia niemającego kopyt
pota
/waˈpufka/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści
suborn
/waˈɕit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;
mostela
/wat/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Łotwy w latach 1922–1941 oraz 1993–2013;
lats
verb
umieszczać łaty
sargir
/ˈwatfɔ/
adverb
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku
fàcilment
/ˈwatfɨ/
adjective
niewymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód
fàcil
/ˈwafka/
noun
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;
banc
/waˈʑɛ̃nka/
noun
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;
  1. bany
  2. cambra de bany
/ˈwãj̃nt͡sux/
noun
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;
cadena
/wɛxˈtat͡ʃka/
noun
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;
clítoris
/wɔˈdɨɡa/
noun
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;
tija
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;
dermatitis seborreica
/ˈwɔcɛ̇t͡ɕ/
noun
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem
colze
/wɔ̃m/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;
palanqueta
/wɔˈpata/
noun
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;
pala
/wɔˈpatka/
noun
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;
  1. escàpula
  2. omòplat
/ˈwɔsɔɕ/
noun
  1. (ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso łososia (1.1)
salmó
/wɔˈtɛfsʲci/
adjective
odnoszący się do Łotwy
letó
/wɔˈtɛfsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;
letó
/ˈwɔvʲit͡ɕ/
verb
łapać, chwytać w sieć lub na wędkę
pescar
/wɔɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;
ant
noun
(medycyna, medyczny) powikłanie ciąży polegające na nieprawidłowo niskim zagnieżdżeniu łożyska w macicy;
placenta prèvia
/wut͡ʃʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy
tir amb arc
/ˈwut͡ʃʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;
arquer
/wuk/
noun
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) wodny roztwór silnej zasady nieorganicznej;
lleixiu
/wuk/
noun
  1. (wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) sprężysta broń miotająca strzały dzięki napięciu łączącej oba jej końce cięciwy, która nadaje pociskowi energię lotu;
  2. (architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
  3. (matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
  4. każdy kształt przypominający łuk (1.1)
  5. (fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;
arc
/wup/
noun
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży
botí
/ˈwupɛk/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;
pissarra
/ˈwupʲjɛʃ/
noun
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;
caspa
/ˈwuska/
noun
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt
escata
/wuʃˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;
psoriasi
/ˈwɨtka/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;
panxell
/ˈwɨska/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;
  1. fotja
  2. folliga
/ˈwɨsɨ/
adjective
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie
calb
/wɨˈʒɛt͡ʃka/
noun
mała łyżka
cullereta
/ˈwɨʃka/
noun
  1. (gastronomia) rodzaj sztućca, narzędzie do nabierania pokarmów płynnych lub półpłynnych
  2. miara objętości substancji mieszczącej się w łyżce (1.1)
cullera
/wza/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;
llàgrima
/wut͡ɕ/
noun
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;
barca
noun
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych
sèu
/ˈwuʃkɔ/
noun
mebel przeznaczony do spania;
llit
/ˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
  1. spajać elementy za pomocą środków technicznych
  2. (potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną
connectar
/ˈwɔ̃ŋka/
noun
teren gęsto porośnięty trawami;
prat
/wɛ̃ŋˈkɔtka/
noun
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;
menisc
/ɕlɔ̃w̃sk/
pronoun
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;
Silèsia
/ɕlɔ̃w̃ˈzat͡ʃka/
noun
mieszkanka Śląska;
silesiana
/ˈɕlɔ̃w̃zak/
noun
mieszkaniec Śląska;
silesià
/ˈɕɲɛʃka/
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;
Blancaneu
noun
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;
Sant Greal
/ˈɕt͡ɕãna/
noun
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;
paret
/ɕt͡ɕɛk/
noun
zanieczyszczona woda
claveguera
/ˈɕt͡ɕɛʃka/
noun
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych
  1. sendera
  2. senda
  3. sender
  4. viarany
verb
gonić kogoś, biec za kimś, aby go dogonić
perseguir
/ˈɕt͡ɕɛ̃ŋɡnɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;
tendó
/ɕlat/
noun
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś
rastre
/ɕlɛˈd͡ʑɔ̃na/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;
melsa
/ˈɕlɛd͡ʑit͡ɕ/
verb
  1. obserwować, badać wzrokiem rozwój zdarzeń
    seguir
  2. szpiegować podążając za kimś
    1. seguir
    2. espiar
/ɕlɛt͡ɕ/
noun
  1. (ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
    areng
  2. metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu
    estaca
adverb
w sposób ślepy
cegament
/ɕlɛˈpɔta/
noun
  1. (przenośnie, przenośnia) niedostrzeganie faktów
    ceguesa
  2. (medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie
    1. ceguesa
    2. ceguetat
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie, kojarzone głównie z himalaistami, polegające na ostrym zapaleniu spojówek i nabłonka rogówki wywołane ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe;
ceguesa de la neu
/ˈɕlɛpɨ/
adjective
  1. taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok
  2. (przenośnie, przenośnia) taki, który nie zważa, nie zwraca uwagę na otoczenie albo okoliczności
cec
/ˈɕlʲĩmak/
noun
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
  1. cargol
  2. caragol
/ˈɕlʲĩna/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;
saliva
/ˈɕlʲisʲci/
adjective
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami
lliscant
/ˈɕlʲiva/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;
prunera
/ˈɕlʲifka/
noun
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie
pruna
/ˈɕlusaʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe
manyà
/ɕlus/
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych
moc
/ˈɕlɔ̃w̃sʲci/
adjective
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska
silesià
/ˈɕmʲjät͡ɕ‿ɕɛ/
verb
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem
riure
/ɕmʲjɛx/
noun
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło
  1. rialla
  2. riure
/ɕmʲjɛ̇ˈt͡ɕarka/
noun
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów;
camió d'escombraries
/ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕt͡ɕ/
noun
  1. (demografia, demograficzny) stosunek liczby zgonów do liczby ludności bądź do liczby zachorowań na daną chorobę
  2. podleganie śmierci; cecha tego, co zawsze kiedyś umiera
mortalitat
/ɕmʲjɛrʲt͡ɕ/
noun
  1. (mitologia, mitologiczny) (etnografia, etnograficzny) (sztuka) personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą
    mort
  2. (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;
    1. mort
    2. defunció
adverb
wywołując śmiech, wesołość
còmicament
/ɕmʲjɛˈtãna/
noun
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka
nata
noun
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi
helicòpter
/ɕɲaˈdãɲɛ/
noun
poranny posiłek;
esmorzar
/ɕɲɛk/
noun
  1. (meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
  2. śnieg (1.1) leżący na ziemi, przedmiotach
  3. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora
neu
/ˈɕɲɛʒnɨ/
adjective
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu
  1. nevat
  2. nevós
/ɕɲɛˈʒɨt͡sa/
noun
intensywny i obfity opad śniegu połączony z silnym wiatrem;
nevada
/ˈɕɲɛʒɨt͡ɕ/
verb
padać (o śniegu)
nevar
/ɕɲit͡ɕ/
verb
  1. (przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie
    somiar
  2. widzieć sen podczas spania
    1. somiar
    2. somniar
/ˈɕpʲjɛvat͡ɕ/
verb
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem
cantar
/ˈɕpʲjɛvʲɲik/
noun
książka, książeczka lub zeszyt z tekstami, czasem też nutami, piosenek
cançoner
/ˈɕpʲivur/
noun
(turystyka, turystyczny) worek do spania;
sac de dormir
/ɕrɛdʲˈɲit͡sa/
noun
  1. (geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
  2. (geometria) długość średnicy (1.1)
diàmetre
/ˈɕrɛdʲɲik/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;
punt i coma
/ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃɛ/
noun
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;
edat mitjana
/ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza
medieval
/ˈɕrɔda/
noun
trzeci dzień tygodnia;
dimecres
/ˈɕrɔdɛk/
noun
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi
centre
noun
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie
mitjà de transport
adjective
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową
centraleuropeu
/ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ/
noun
  1. miejsce wychowywania w grupie; ludzie z niej
    ambient
  2. (ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie
    1. medi ambient
    2. entorn
/ɕruˈbɔkrɛ̃nt/
noun
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów
tornavís
/ɕrudˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ/
noun
centrum; główna, centralna część miasta
  1. centre
  2. centre de la ciutat
noun
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami
metatars
/ˈɕfʲjadɛk/
noun
  1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
  2. osoba, która widziała coś na własne oczy
testimoni
/ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ/
noun
  1. zdawanie sobie sprawy z czegoś;
  2. wiedza o istnieniu samego siebie
consciència
/ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ/
adjective
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś
conscient
/ɕfʲjat/
noun
cała Ziemia
món
/ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt/
noun
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;
cosmovisió
/ˈɕfʲjatwɔ/
noun
  1. (fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
  2. przedmiot będący źródłem światła (1.1)
llum
/ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt/
noun
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);
fotofòbia
/ɕfʲjatˈwɔvut/
noun
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;
fibra òptica
/ˈɕfʲjɛt͡sa/
noun
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;
  1. candela
  2. espelma
noun
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny o znanej absolutnej wielkości gwiazdowej;
candela estàndard
noun
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;
bugia
/ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕit͡ɕ/
verb
emitować, produkować światło
brillar
/ɕfʲjɛrk/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;
avet roig
/ɕfʲjɛrʃt͡ʃ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad polny, wydający charakterystyczne dźwięki;
grill
/ɕfʲjɛʃp/
noun
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;
  1. sarna
  2. ronya
/ˈɕfʲjɛtlʲik lɛˈkarsʲci/
noun
(botanika, botaniczny) Euphrasia rostkoviana, pospolita w Polsce i występująca w całej Europie jednoroczna roślina lecznicza
eufràsia
/ˈɕfʲjɛʒɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest świeże
frescor
/ˈɕfʲjɛʒɨ/
adjective
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu
fresc
/ˈɕfʲĩɲa/, /ˈɕfʲĩɲɛ/
noun
    1. (pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
    2. (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
    3. (zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes Flower;
    4. (zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
    5. (pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę
    porc
  1. (zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;
    1. porc
    2. truja
/ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)
cobai
/ɕfʲit/
noun
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;
  1. alba
  2. matinada
/ɕfʲjɔ̃nˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
  1. przypadający w dzień będący świętem; wolny od pracy, szkoły
  2. związany ze świętami, najczęściej ze świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocy
festiu
/ˈɕfʲjɛ̃ntɔ/
noun
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni
  1. festa
  2. diada
/ɕfʲjɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
obchodzić coś uroczyście
celebrar
/ˈɕfʲjɛ̃ntɨ/
adjective
  1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o bóstwie: godny czci religijnej, czczony w religii
  2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o przedmiocie, miejscu: pochodzący od bóstwa, związany z bóstwem, lub poświęcony bóstwu i w związku z czym godny czci lub szacunku
sant
/ˈɕfʲjɛ̃ntɨ/
noun
mężczyzna święty (1.4)
sant
/ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj/
noun
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;
Pare Noél
/ˈʑrɛbʲjɛ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Cavallet
/ˈʑrɛbʲjɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;
poltre
/ʑrɛ̃ˈɲit͡sa/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
  2. (optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej
pupil·la
/ˈʑrudwɔ/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
font
/ˈʒaɟɛl/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Vela
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;
Samogítia
/ˈʒuraf/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;
Grua
/ʒɨˈrafa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Girafa
/ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;
Creixent Fèrtil
/ˈʒaba/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;
granota
/ˈʒadɛ̃n/
pronoun
…informujący o braku kogoś lub czegoś
cap
/ˈʒaɟɛl/
noun
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku
vela
/ʒaɡˈlufka/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielka łódź żaglowa;
veler
/ʒal/
noun
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;
dolor
/ʒaˈluzʲja/
noun
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;
persiana
/ʒar/
noun
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa
brasa
/ʒart/
noun
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć
broma
/ʒarˈtɔvat͡ɕ/
verb
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć
bromejar
/ʒaˈrufka/
noun
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;
bombeta
/ʒaˈwɔba/
noun
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby
dol
/ʒɛˈbrat͡ʃka/
noun
kobieta, która żebrze
captaire
/ˈʒɛbrak/
noun
ten, kto żebrze
  1. captaire
  2. mendicant
/ˈʒɛbrat͡ɕ/
verb
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie
  1. pidolar
  2. mendicar
/ˈʒɛbrɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;
costella
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;
vela
verb
rozstawać się z kimś, z czymś
acomiadar-se
/ʒɛl/
noun
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;
gel
/ˌʒɛlaˈtɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;
gelatina
/ʒɛˈlaskɔ/
noun
urządzenie służące do ręcznego prasowania;
planxa
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;
Teló d'Acer
/ʒɛˈlazɔ/
noun
  1. (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;
  2. (potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
ferro
/ʒɛˈlʲivɔ/
noun
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;
  1. fosa
  2. ferro colat
/ˈʒɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety
femení
/ˈʒmʲija/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;
escurçó
/ˈʒɔ̃na/
noun
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą
  1. dona
  2. muller
  3. esposa
/ˈʒɔ̃ŋɡlɛr/
noun
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;
malabarista
noun
kobieta żongler
malabarista
/ˈʒɔwɲɛʒɛ/, /ˈʒɔwʲɲɛʃ/
noun
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej
soldat
/ʒɔˈwɔ̃ndɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;
estómac
/ˈʒɔwɔ̃ɲt͡ɕ/
noun
  1. (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
    gla
  2. (anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;
    1. gland
    2. gla
/ʒupr̥/
noun
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;
bisó europeu
/ˈʒuxfa/
noun
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;
mandíbula
/ʒuk/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny poświętnikowatych;
escarabat
/ˈʒuraf/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak bagienny odbywający sezonowo masowe przeloty, należący do podrodziny żurawi;
grua
/ˌʒuraˈvʲĩna/
noun
  1. (botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
  2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)
nabiu de grua
/ʒut͡ɕ/
verb
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć
  1. mastegar
  2. masticar
/ˈʒvavɨ/
adjective
pełen werwy i temperamentu
vivaç
/ʒvʲir/, /ˈʒvʲirɨ/
noun
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;
grava
/ˈʒɨt͡ɕɛ/
noun
  1. (biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;
  2. czas życia (1.1)
  3. w grach komputerowych: punkt na liczniku, odejmowany, gdy gracz popełni duży błąd, przy czym utrata wszystkich punktów powoduje zakończenie gry
vida
/ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲa/
noun
to, czego życzy się komuś z powodu jakiejś okazji (święta, rocznicy) wyrażone w krótkiej formułce
felicitació
/ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
  1. pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
  2. w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)
desig
/ʒɨt͡ʃˈlʲivɨ/
adjective
przychylnie nastawiony do innych ludzi
benèvol
/ʒɨˈdɔfsʲci/
adjective
związany z Żydami, ich religią, kulturą
jueu
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni judaizmu
jueva
/ʒɨˈlɛtka/
noun
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;
fulla d'afaitar
/ʒɨˈrafa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;
girafa
/ʒɨˈrãndɔl/
noun
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem
aranya
/ʒɨˈrɔskɔp/
noun
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;
giroscopi
/ˈʒɨtɔ/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
sègol
/ʒɨˈvʲit͡sa/
noun
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;
resina
adjective
taki, który zawiera żywicę; pełen żywicy; pachnący żywicą
resinós
/ʒɨˈvɔpwɔt/
noun
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;
bardissa
/ˈʒɨvɨ/
adjective
  1. będący w użyciu
  2. przejawiający oznaki życia
  3. jasny, jaskrawy, niestonowany
  4. żwawy, szybki
viu
/ʒɨt͡ɕ/
verb
  1. bytować w jakichś warunkach
  2. istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
  3. obcować z kimś
viure
/ˈʒɨwa/
noun
  1. (anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;
  2. (geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach;
vena
/ˈʒuwta ˈkartka/
noun
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);
targeta groga
/ʒuwˈtat͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;
icterícia
/ʒuwˈtavɨ/
adjective
lekko zabarwiony na żółto, podobny do koloru żółtego; niezupełnie żółty, prawie żółty
  1. groguenc
  2. grogós
/ˈʒuwtkɔ/
noun
  1. (zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;
  2. (spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów
rovell
/ˈʒuwtɨ/
adjective
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;
  1. groc
  2. groga
noun
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu
sindicat groc
/ʒuwf/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę ziemno-wodne z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;
tortuga
/ˈʒuwf lãmˈparʲt͡ɕi/
noun
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates
tortuga lleopard
/ʒuwʲt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;
  1. bilis
  2. fel
/ˈʒɔ̃nd͡za/
noun
fizyczne pożądanie
luxúria
/ˈʒɔ̃ndwɔ/
noun
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;
  1. agulló
  2. fibló
  3. esperó