(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu

/a‿ˈkuku/
(infantylnie) …używana podczas nagłego pojawienia się

(logika, logiczny) o poznaniu, teorii: wywiedzione indukcyjnie z obserwacji faktów;

uprzedzając fakty;

/a‿ˈpʲɕik/
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

1. ätsii
2. ätsiih

/ˈa‿dur/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami);

/ˈa‿mɔl/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

/a‿ˈː/
= Anonimowi Alkoholicy;

1. AA
2. AA-liike

(geografia, geograficzny) miasto w Danii;

/aˈːrɔ̃n/

1. (biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
2. imię męskie;

/aˈbadãn/
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Iranie;

/aˈbaja/
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

/aˈbakus/

1. (architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;
   abakus
2. przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;
   helmitaulu

/aˈbãndɔ̃n/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

(informatyka, informatyczny) oprogramowanie komputerowe, które nie jest dłużej wspierane ani reklamowane, uważane za porzucone przez jego twórców;

/ˌabaˈtat͡sɛpt/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek biologiczny o działaniu immunosupresyjnym, rekombinowane rozpuszczalne białko fuzyjne;

/aˈbazʲja/
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

/aˈbaʒur/
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

1. lampunvarjostin
2. varjostin

/a‿bɛ‿ˈt͡sɛ/
podstawy czegoś, podstawy wiedzy na jakiś temat

/apˈxasʲci/
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

/apˈxasʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

/ˈapxas/
mieszkaniec Abchazji;

/apˈxazʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto, kolonia grecka w południowej Tracji nad Morzem Egejskim, niedaleko ujścia rzeki Nestos

/ˈabdɛst/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;

/abˈdukt͡sʲja/
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;

1. abduktio
2. loitonnus

/ˌabdɨˈkat͡sʲja/
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

/ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

/ˈabd͡ʒat/
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek;

/ˈabɛl/

1. imię męskie;
2. (biblijny) drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

1. Aapeli
2. Abel

(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

/ˌabɛrˈrat͡sʲja/, /ˌabɛrˈːat͡sʲja/

1. (astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
2. (erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
3. (optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

(optyka, optyczny) wada układów optycznych polegająca na tym, że różne kolory światła ogniskują się w różnych punktach po przejściu przez soczewkę

/ˌabɛtalʲipɔprɔtɛ^jĩˈnɛ̃mʲja/
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;

/abʲˈid͡ʒãn/, /ˈabʲid͡ʒãn/
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

/ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
nieożywiony

/ˌabʲiˈsalnɨ/
(geografia, geograficzny) związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący

/ˌabʲiˈsɨ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

/ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

/ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci/
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

/ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt/
(książkowy) uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

/abˈlat͡sʲja/

1. (astronautyka, astronautyczny) niszczenie materiału powierzchniowego w komorze zapłonowej statku kosmicznego podczas jego wejścia w atmosferę
2. (astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię
3. (astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę
4. (geologia, geologiczny) ablacja deszczowa: spłukiwanie zwietrzeliny skalnej przez spływające po stoku wody opadowe
5. (geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych
6. (medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego

/abˈlatɨf/
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

/abˈlut͡sʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

/ˌabɔlʲit͡sʲjɔ̇̃ˈɲista/

1. (historia, historyczny, historycznie) w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej
2. zwolennik abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa

/ˌabɔlʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

/ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt/

1. regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
   1. kertasumma
   2. könttäsumma
2. regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
   tilaus

/aˈbɔ̃nɛ̃nt/
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

/ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

/ˌabɔˈralnɨ/
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego

/aˈbɔrt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

1. abortti
2. raskaudenkeskeytys

/aˈbɔrdaʃ/
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

/abˈraxãm/

1. (biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;

1. Aapo
2. Abraham

/ˌabrakaˈdabra/
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

/ˈabrãm/
imię męskie

/ˌabrɛvʲjaˈtura/

1. (książkowy) system skrótów najczęściej używanych wyrażeń, stosowany w starożytności i średniowieczu;
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego

/abˈruzʲja/
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

/a‿bɛ‿ˈːs/
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

/ˈapst͡sɛs/
(medycyna, medyczny) ropień

/apˈsɛ̃nt͡sʲja/
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

/ˌapsɔˈlut͡sʲja/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;
2. (przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego

/apˈsɔlut/
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

/ˌapsɔˈlutʲɲɛ/
całkowicie, niezależnie od niczego, nie dopuszczając wyjątków

1. absoluuttisesti
2. ehdottomasti

/ˌapsɔˈlutnɨ/

1. całkowity, zupełny, bezwzględny
2. (filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
3. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad
4. niekwestionowany

/ˌapsɔˈlutɨsm̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ostatnia faza absolutyzmu;

(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna, współczynnik pochłaniania promieniowania

/ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

/apˈsɔrpt͡sʲja/

1. (optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;
   imeytyminen
2. (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
   1. imeytyminen
   2. absorptio

/apsˈtrakt͡sʲja/

1. (sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
2. pojęcie ogólne

/ˌapstrakˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

/ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ/
nie mający związku z rzeczywistością

/ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja/

1. (ekonomia, ekonomiczny) powstrzymywanie się od konsumpcji
2. (medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

/apsˈtɨ̃nɛ̃nt/
osoba nie pijąca napojów alkoholowych

1. absolutisti
2. raitis

/ˌapsurˈdalʲɲɛ/
w sposób absurdalny

(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, zgodnie z którym rzeczywistość jest pozbawiona sensu, a ludzkie próby jej zrozumienia są daremne;

/ˈapsɨ̃nt/
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

związany z absyntem; zawierający absynt

/ˈabu ˈzabʲi/
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

/aˈbulʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

(psychologia, psychologiczny) związany z abulią, dotyczący abulii

(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;

/aˈt͡sɛtal/
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;

/aˈt͡sɛtɔ̃n/
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii

(chemia, chemiczny) rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego;

/ˌat͡sɛˈtɨlɛ̃n/
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

(medycyna, medyczny) choroba polegająca na zaburzeniu rozkurczu dolnego zwieracza przełyku i zaburzonej perystaltyki pozostałych odcinków przełyku

/aˈxʲilːɛs/

1. (mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;

(chemia, chemiczny) identyczny z odbiciem lustrzanym

/aˈxɔ̃ndrɨt/
(geologia, geologiczny) (astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów

(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pokład rufowy;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w muzyce rockowej, zawierający elementy psychodeliczne;

(ekologia, ekologiczny) organizm kwasolubny

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny

/ˈadãm/

1. imię męskie;
2. (biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

1. Aadam
2. Aatami

(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;

/ˌadãˈmaʃɛk/
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

/ˌadapˈtat͡sʲja/

1. przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
2. (biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
3. (psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
4. dostosowanie się organów do sytuacji
5. efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

(medycyna, medyczny) nietoksyczna substancja pochodzenia roślinnego mająca zwiększać odporność na stres i wspomagać utrzymanie homeostazy organizmu;

/ˌadapˈtɔvat͡ɕ/
dostosować/dostosowywać do innego użytku

/adˈːɛ̃ndũm/
załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania)

(chemia, chemiczny) indywiduum cząsteczkowe powstałe przez połączenie najczęściej dwóch oddzielnych indywiduów w taki sposób, że nie dochodzi do utraty atomów w obrębie cząsteczek tworzących je;

związany z dodawaniem, powstający przez dodawanie

/ˌadɛˈkfatnɨ/
dokładnie czemuś odpowiadający

1. asianmukainen
2. adekvaatti
3. verrannollinen

/ˌadɛˈlajda/
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;

/ˈadɛ̃n/
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

(medycyna, medyczny) schorzenie węzłów chłonnych

(biochemia, biochemiczny) nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; C10H13N5O4;

(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

= (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) Attention Deficit Hyperactivity Disorder → zespół nadpobudliwości psychoruchowej

(fizyka, fizyczny) przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał;

(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

/ˌadʲjaˈfɔra/

1. (filozofia, filozoficzny) rzecz, pojęcie, które jest obojętne pod względem moralnym (ani dobre ani złe);
2. rytuał religijny, który jest sprawą sumienia danej osoby; taki, który nie jest nakazany ani zakazany

/ˌadʲiˈpɔt͡sɨt/
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)

/ˈadmʲĩn/
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) (zobacz) administrator

/ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja/

1. kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
2. system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

/ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ/
związany z administracją i administrowaniem

/ˌadmʲĩɲiˈstratɔr/
osoba zarządzająca czymś

1. kuraattori
2. selvitysmies

/ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja/
władze naczelne marynarki wojennej

/adˈmʲiraw/

1. (marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
2. (marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
3. (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

/ˌadnɔˈtat͡sʲja/

1. (informatyka, informatyczny) w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów
2. uwaga, dopisek, przypisek, notatka

/ˈadɔlf/
imię męskie;

1. Aatu
2. Aadolf

/aˈdɔ̃ɲis/
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

/aˈdɔpt͡sʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

związany z adopcją, dotyczący adopcji

/ˌadɔpˈtɔvat͡ɕ/
dokonywać / dokonać adopcji

(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

/ˌadrɛ̃naˈlʲĩna/
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

1. adrenaliini
2. epinefriini

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zawierający lub wydzielający adrenalinę

/ˈadrɛs/
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

/aˈdrɛsat/
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

/ˌadrɛˈsufka/
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia

/ˈadrʲjãn/
imię męskie;

dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

/atˈsɔrbɛ̃nt/
(chemia, chemiczny) substancja, na której powierzchni zachodzi adsorpcja

/atˈsɔrpt͡sʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

/aˈdular/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

(fizyka, fizyczny) w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;

/ˈadvɛ̃nt/
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

/adˈvɔkat/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

/adˈvɔkad ˈdʲjabwa/
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop;

(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

związany z Adżarią lub Adżarami

/ˌaɛˈrat͡sʲja/
napowietrzanie;

/ˌaɛˈratɔr/

1. ręczne lub automatyczne urządzenie ogrodnicze do napowietrzania gleby, którego główną częścią jest wał z kolcami lub kawałkami blachy tnącymi darń podczas obracania się;
2. urządzenie do napowietrzania wody

/aˈɛrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

/ˌaɛˈrɔbʲik/
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

/ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja/
nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym;

(fizjologia, fizjologiczny) wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

/ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ/
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

/ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika/
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

/ˌaɛrɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)

(fotografia) (lotnictwo, lotniczy) dziedzina fotografi polegająca na robieniu zdjęć powierzchni ziemi z dużych wysokości

(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

/ˌaɛrɔˈlɔɟja/
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

/ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja/
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

/ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery;

/ˌaɛˈrɔstat/
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

(fizyka, fizyczny) nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych

(biologia, biologiczny) wzrost organizmu w kierunku źródła tlenu lub w przeciwną stronę

/ˌaɛˈrɔʒɛl/
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Afarze;

(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) dotyczący Afaru lub jego mieszkańców

/aˈfazʲja/
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

/aˈfɛkt͡sʲja/
(dawniej, dawny) afekt, skłonność ku komu lub czemu

/ˌafɛkˈtat͡sʲja/
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

/ˌafɛˈrɛza/
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie;

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dobrowolne, urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą

/ˌavɡãˈɲistãn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

1. Afganistan
2. Afghanistan

/avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Afganistanu

1. afgaani
2. afganistanilainen

/avˈɡãj̃sʲci/
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

(matematyka, matematyczny) związany z przekształceniami afinicznymi, czyli wzajemnie jednoznacznymi przeształceniami geometrycznymi, odwzorowującymi proste na proste

/ˌafʲirˈmat͡sʲja/
potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja

/ˈafʲiʃ/
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) rakotwórcza toksyna wytwarzana przez grzyby z rodzaju Aspergillus;

/aˈfɔrɨsm̥/
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

pozbawiony światła, niewystarczająco oświetlony; bez dostępu światła

(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

/ˈafrɔ/
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków;

1. afro
2. afrokampaus

/ˈafrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką

dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

/ˌafrɔˈdɨta/

1. (mitologia grecka) bogini miłości;
2. imię żeńskie;

/ˌafrɔˈdɨzʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

/ˌafrɔˈdɨzʲjak/
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

/ˈafrɨka/
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;

/ˌafrɨkãˈnɛrsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

/ˌafrɨˈkãɲĩn/
mieszkaniec Afryki

(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie

(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa;

/ˌafrɨˈkãj̃sʲci/
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

/ˈaɡa/

1. (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oficer w stopniu agi (1.2)
2. (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;
3. tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich (pan)

(herpetologia, herpetologiczny) Agama Daudin, rodzaj stepowych lub pustynnych gadów z rodziny agamowatych; u samców niektórych z jego gatunków charakterystyczna jest duża głowa otoczona skórzastą kryzą

(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, lewy dopływ rzeki Tromjogan;

/aˈɡapãnt/
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

żywiczne drewno różnych gatunków drzew z rodzaju Aquilaria;

(biochemia, biochemiczny) cukier złożony, w skład którego wchodzi galaktoza, uzyskiwany z agaru jadalnego

/ˈaɡat/
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

/aˈɡata/
imię żeńskie;

/aˈɡava/
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

/aˈɡɛ̃nt͡sʲja/
firma świadcząca różne usługi

(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

(medycyna, medyczny) wada rozwojowa polegająca na niewykształceniu się narządu;

/ˈaɡɛ̃nt/

1. przedstawiciel jakiejś firmy
2. pracownik wywiadu
3. tajny pracownik policji lub służb specjalnych

1. agentti
2. asiamies

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego;

/ˌaɟiˈtatɔr/
osoba prowadząca agitację

(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany

/aɟˈɲɛʃka/
imię żeńskie;

/ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

/ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ/

1. (filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami
2. (informatyka, informatyczny) niezależny od platformy, na której jest uruchomiony

/aˈɡnɔstɨk/
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

/ˈaɡɔ̃n/
zawody sportowe, muzyczne oraz turnieje poetów w starożytnej Grecji

/aˈɡɔ̃ɲja/
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

/ˌaɡɔ̃ˈɲista/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) czynnik współdziałający, o podobnym działaniu do czegoś;

/aˈɡɔra/
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

/ˌaɡɔraˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

1. torikammo
2. agorafobia

bojkot państwa; zwłaszcza motywowany libertarianizmem lewoskrętnym i dążący do anarchistycznej rewolucji

/aˈɡrafka/
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

łączenie się elementów w całość

/aˈɡrɛɡat/
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

/aˈɡrɛsʲja/

1. (psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;
2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;

1. aggressio
2. hyökkäys

/ˈaɡrɛst/

1. (spożywczy) owoc agrestu (1.1)
2. (botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;

1. karviainen
2. karviaismarja

w sposób agresywny

cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

/ˌaɡrɛˈsɨvnɨ/
zachowujący się wrogo, napastliwie

pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rolnictwem

nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

/ˌaɡrɔˈbʲiznɛs/

1. przemysł i handel rolny, przetwórstwo rolne
2. wszystkie sfery gospodarki oparte na rolnictwie;

(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

(ekologia, ekologiczny) dział ekologii zajmujący się terenami uprawnymi;

(ekologia, ekologiczny) (rolnictwo, rolniczy) związany z agroekologią

/ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

1. maataloustiede
2. agronomia

/ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
związany z agronomią, dotyczący agronomii

/aˈɡutʲi/
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;

/ˈaxa/
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia

w sposób ahistoryczny; pokazując wydarzenia historyczne bez kontekstu; pomijając warunki i kontekst rozwoju historycznego

pokazujący wydarzenia historyczne bez kontekstu, bez działania czynników historycznych

/aˈxɔj/
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy

/ɛjts/
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

/ajˈcidɔ/
japońska sztuka samoobrony;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o półton;

/ˌajaˈtɔlːax/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

(językoznawstwo, językoznawczy) język, którym posługują się Indianie Ajmara;

(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

/ajsˈxɨlɔs/
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny dramatopisarz grecki;

/ˌajurˈvɛda/
(medycyna, medyczny) (starożytność) system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności

(geografia, geograficzny) miasto w Finlandii, w regionie Pirkanmaa;

/aˈkat͡sʲja/
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

/ˌakaˈdɛ̃mʲja/

1. (edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe

/ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów

/ˌakaˈdɛ̃mʲik/
(studencki) dom akademicki;

/aˈkadʲja/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;

dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego

(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

/ˌakalˈkulʲja/
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia;

(językoznawstwo, językoznawczy) język (lub makrojęzyk) z podgrupy kwa rodziny języków nigero-kongijskich

/ˈakãnt/

1. (architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1);
2. (botanika, botaniczny) Acanthus L., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; .

/ˈakt͡sɛ̃nt/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
   aksentti
2. (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
   1. paino
   2. aksentti

(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający akcent, iloczas i intonację

/ˌakt͡sɛ̃ntɔˈvãɲɛ/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnianie sylaby w wyrazie lub wyrazu w zdaniu poprzez sposób ich wypowiadania

/ˌakt͡sɛpˈtɔvat͡ɕ/

1. aprobować coś
2. formalnie godzić się na coś

/ˈakt͡sʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

/ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ/
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

związany z akcją, dotyczący akcji

/akˈt͡sɨza/
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

/ˌakɔˈlʲita/
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

1. akoluutti
2. akolyytti

/ˌakɔ̃mɔˈdat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia

/ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

(biochemia, biochemiczny) bardzo silnie trujący związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący głównie w bulwach i liściach tojadu;

/ˈakɔrt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

/ˌakɔrˈdɛɔ̃n/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

1. harmonikka
2. hanuri

/ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

/ˈakra/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

(astronomia, astronomiczny) opadanie materii na powierzchnię ciała niebieskiego w wyniku przyciągania grawitacyjnego;

oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

udzielać akredytacji

/ˌakrɔˈbata/
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

(medycyna, medyczny) stan niebolesnej sinicy obwodowej, bez zaburzeń czucia

/ˌakrɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

(chemia, chemiczny) trująca, drażniąca ciecz, najprostszy aldehyd nienasycony;

/aˈkrɔlʲit/
(sztuka) (starożytność) w starożytnej Grecji: posąg wykonany z dwóch materiałów;

(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

/aˈkrɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

/aˈkrɔpɔl/
(geografia, geograficzny) wzgórze w Atenach;

/aˈkrɔpɔl/
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

(biologia, biologiczny) pęcherzyk znajdujący się na przedniej części główki plemnika, zawierający enzymy trawienne, umożliwiający plemnikowi wniknięcie do komórki jajowej

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element na szczycie i krańcach frontonu wykonany z terakoty, kamienia lub brązu

(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy heterocyklicznych związków aromatycznych, o strukturze podobnej do antracenu, ale z atomem azotu w jednym z pierścieni

(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu akrylowego (CH₂=CH–COOH), powstające w wyniku reakcji tego kwasu z zasadą (sól) lub alkoholem (ester)

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, nitryl kwasu akrylowego, cyjanek winylu, bezbarwna ciecz trująca o nieprzyjemnym zapachu;

(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

1. akryyli-
2. akryylinen

/aˈksãmʲit/
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

/ˌaksãˈmʲitka/
(botanika, botaniczny) Tagetes, kwitnąca roślina ozdobna;

/ˌaksʲjɔˈlɔɟja/

1. (filozofia, filozoficzny) konkretny system wartości
2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;

/akˈsʲjɔ̃mat/
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;

w sposób oczywisty, przyjęty bez dowodu; opierając się na podstawowych założeniach, od których wszystko inne wynika

/ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
oparty na aksjomatach

(matematyka, matematyczny) (geometria) związany z aksonometrią, dotyczący aksonometrii

(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

/aˈksɨ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

/akt/
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument

/ˈakt ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲa/
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

(urzędowy) urzędowy dokument stanu cywilnego, który potwierdza fakt śmierci danej osoby

(biochemia, biochemiczny) powstający w wyniku skurczu mięśnia kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny;

/akˈtɔʒɨ/, /ˈaktɔr/
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

/akˈtɔrka/
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

1. näyttelijätär
2. näyttelijä

(geologia, geologiczny) zasada, według której procesy zachodzące dziś na Ziemi działały także w przeszłości

/ˌaktuˈ^walnɨ/
dotyczący teraźniejszości

(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

/ˈaktɨ̃n/
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (biologia, biologiczny) zdolność promieniowania do wywoływania reakcji fotochemicznych

(chemia, chemiczny) radioaktywny metal z grupy pierwiastków chemicznych ósmego okresu, w najczęstszym rozumieniu o liczbach atomowych od 83 (aktynu) do 103 (lorensu);

(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

/ˌaktɨˈvat͡sʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wzmaganie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu

pobudzanie do działania; uruchamianie aktywności

/akˈtɨvnɔɕt͡ɕ/
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

/akˈtɨvnɨ/
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

/ˌakultuˈrat͡sʲja/
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy

(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

związany z akumulacją, gromadzeniem

/ˌakũmuˈlatɔr/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

/ˌakuprɛˈsura/
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

(medycyna, medyczny) wyodrębnione miejsce na powierzchni ciała, które według zasad tradycyjnej medycyny chińskiej jest powiązane funkcjonalnie z określonymi narządami lub układami organizmu; jego stymulacja (np. przez nakłucie, ucisk lub ciepło) ma wpływać na regulację procesów fizjologicznych i łagodzenie dolegliwości

/ˌakupũŋkˈtura/
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

1. akupunktio
2. neulahoito

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina fizyki i techniki zajmująca się oddziaływaniem fal świetlnych z falami akustycznymi (zazwyczaj ultradźwiękami) w ośrodkach materialnych

odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

/ˌakfakulˈtura/
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;

/ˌakfãˈmarɨ̃n/
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

/ˌakfaˈrɛla/
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

/aˈkfarʲjũm/
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

/aˈkfɛdukt/
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

/ˌakfʲiˈtãɲja/
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

/aˈkfʲizɡrãn/
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

/ˈal ˈdɛ̃ntɛ/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półtwardy, nierozgotowany, nie za miękki

/ˌalaˈbãma/

1. (geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
2. (geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych;

/ˌalaˈbastɛr/
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) niewielki flakonik na wonności

/ˌalabaˈstrɔvɨ/

1. dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
2. (książkowy) przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

/aˈladɨ̃n/
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;

(geografia, geograficzny) miasto w Finlandii, w regionie Ostrobotnia Południowa;

mieszkaniec Wysp Alandzkich

(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Alandzkimi

/ˌalãˈɲĩna/
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

/ˈalarm/
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

budzący niepokój

/aˈlaska/
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

(geografia, geograficzny) miasto w Finlandii, w regionie Ostrobotnia Południowa

/ˈalba/
(kościelny) długa biała szata liturgiczna;

/alˈbãɲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

/alˈbãŋka/
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

/alˈbatrɔs/
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

/alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

/alˈbãj̃sʲci/
związany z Albanią, dotyczący Albanii

1. albanialainen
2. albania

/alˈbãj̃sʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

/alˈbɛdɔ/
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;

/ˈalbɛrt/
imię męskie;

/alˈbɛrta/
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

/ˈalbʲĩn/
imię męskie;

/alˈbʲĩɲism̥/

1. (botanika, botaniczny) brak chlorofilu
2. (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;

/alˈbʲĩnɔs/
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

/ˈalbʲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;

/ˈalbɔ/
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

1. vai
2. tai

/ˈalbũm/
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

/ˌalbũˈmʲĩna/
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

/ˌalbũmʲĩˈnurʲja/
(medycyna, medyczny) (zobacz) białkomocz;

/alˈxɛ̃mʲja/
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

/alˈxɛ̃mʲik/
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

/ˈalt͡ʃɨk/
(ornitologia, ornitologiczny) Alle alle, mały morski ptak z rodziny alk;

/ˌaldɛˈbarãn/
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

/alˈdɛxɨt/
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

/ˌaldɔˈstɛrɔ̃n/
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

(biochemia, biochemiczny) cukier prosty, który zawiera grupę aldehydową (–CHO) w pozycji końcowej cząsteczki

(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

/ɛjl/, /ˈalɛ/
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

/ɛjl/, /ˈalɛ/
(spożywczy) gatunek piwa górnej fermentacji przygotowywanego z udziałem specjalnych drożdży;

/ˈalɛf/
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);

/ˌalɛˈɡɔrʲja/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

1. allegoria
2. alegoria

/ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ/
przenośnie, w sposób alegoryczny

/ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

/aˈlɛja/
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

1. puistokatu
2. valtakatu

/ˌalɛˈksãndɛr/
imię męskie;

/ˌalɛˈksãndra/

1. (mitologia grecka) (zobacz) Kasandra
2. imię żeńskie;

/ˌalɛˈksãndrʲja/
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

/aˈlɛksɨ/
imię męskie;

(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii

/aˈlɛ̃mbʲik/
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

/aˈlɛpːɔ/

1. (geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
2. (geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

/aˈlɛrɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

(medycyna, medyczny) powodujący alergię

/aˈlɛrʲɟja/
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

/ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
związany z alergią

/aˈlɛrʲɟik/
osoba uczulona na działanie alergenów

/ˌalɛrˈɡɔlɔk/

1. (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych
2. (medycyna, medyczny) lekarka specjalistka alergologii

/ˌalɛrɡɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

/ˈalfa/
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

/alˈfabɛt/
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

1. aakkoset
2. kirjaimisto

/ˌalfabɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ/
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie

/ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ/

1. ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie
2. odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem

(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

/ˈalfɔ̃w̃s/
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

/ˈalfrɛt/
imię męskie;

/alˈɡɛbra/

1. jeden z działów matematyki;
2. (matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

dotyczący algebry

(matematyka, matematyczny) matematyk zajmujący się algebrą

(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

/ˈalʲɟɛr/
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

/alʲˈɟɛrt͡ʃɨk/
obywatel Algierii

/alʲˈɟɛrʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

/alʲˈɟɛrka/
obywatelka Algierii

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

/alʲˈɟɛrsʲci/
odnoszący się do państwa Algieria

/algɔˈrɨtmɨ/, /alˈɡɔrɨtm̥/
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) ciąg ściśle określonych czynności pozwalających na rozwiązanie pewnego zadania;

związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

/ˈalʲjãw̃s/
przymierze między państwami

/ˈalʲjas/
inaczej (zwany), znany jako

/ˈalʲjas/
(informatyka, informatyczny) alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu

/aˈlʲibʲi/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

/aˈlʲit͡sʲja/
imię żeńskie;

/ˌalʲjɛ̃ˈnat͡sʲja/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie prawa własności na inną osobę
2. (psychologia, psychologiczny) stan osoby, która utraciła więź ze środowiskiem, w którym żyje;

/ˌalʲjɛ̃ˈnɔvat͡ɕ/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przenosić prawo własności na inną osobę

(chemia, chemiczny) o związkach organicznych o strukturze łańcuchowej (otwartej) lub zawierający pierścienie nienasycone (nie mające delokalizowanych elektronów π)

/ˌalʲiˈɡatɔr/
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

/ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

/aˈlʲĩna/
imię żeńskie;

/ˌalʲitɛˈrat͡sʲja/
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

1. alkusointu
2. alliteraatio

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący aliteracji; oparty na aliteracji

/ˌalʲizaˈrɨ̃na/
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

/ˈalka/
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku;

(ornitologia, ornitologiczny) Pinguinus impensis, wymarły nielotny gatunek ptaka z rodziny alk;

/ˌalkaˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ/
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość

(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

/ˌalkaˈlɔ^jit/
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

/ˈalkãn/
(chemia, chemiczny) nasycony węglowodór alifatyczny, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

/ˈalkɛ̃n/
(chemia, chemiczny) nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

/ˈalʲcĩn/
(chemia, chemiczny) nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

/alˈkɔxɔl/

1. (chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
   alkoholi
2. (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;
   1. alkoholi
   2. alkoholijuoma

(biochemia, biochemiczny) popularny związek organiczny z grupy alkoholi pod postacią bezbarwnej cieczy o piekącym smaku, wykorzystywany w różnych gałęziach przemysłu; składnik napojów alkoholowych

(chemia, chemiczny) pochodna alkoholu - sól alkoholu powstająca przez zastąpienie atomu wodoru w grupie hydroksylowej (–OH) atomem metalu

/ˌalkɔˈxɔlʲik/
osoba, która cierpi na alkoholizm

/ˌalkɔˈxɔlʲism̥/

1. (medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
2. (socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo

(medycyna, medyczny) (socjologia, socjologiczny) nauka zajmująca się problematyką alkoholu i jego wpływem na organizm, psychikę oraz społeczeństwo

/ˌalkɔxɔˈlɔvɨ/
zawierający alkohol; związany z alkoholem

/alˈkɔva/
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

(odzieżownictwo) luźne, bufiaste spodnie z obniżonym krokiem i ściągaczami u nogawek

/ˈalːax/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

(gramatyka) przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku do i do wewnątrz pewnego określonego obiektu;

/alˈːɛɡrɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybki

/alˈːɛɡrɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wesoło; żywo, szybko

/alˈːɛɡrɔ/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część utworu wykonana w allegro (1.1)
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkie tempo;
3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wykonany w allegro (1.1)

/ˈalːɛl/
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

(ekologia, ekologiczny) zjawisko biologiczne, w którym jedna roślina wydziela związki chemiczne wpływające na rozwój innych roślin w swoim otoczeniu

/ˌalːɛˈluja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

(biochemia, biochemiczny) nietrwały związek siarkoorganiczny wytwarzany w czosnku po roztarciu lub przecięciu, wykazujący silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, C6H10OS2

/alˈmãnax/
publikacja zawierająca artykuły z pewnej dziedziny nauki lub sztuki, najczęściej utwory literackie różnych autorów wydane w tym samym czasie;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

/aˈlɔɛs/
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

/aˈlɔfɔ̃n/
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

/ˌalɔˈkat͡sʲja/

1. (ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
2. planowe rozdysponowanie czegoś;

1. allokointi
2. jakaminen
3. jako

(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana morfemu, która ma inną postać fonologiczną, ale wyraża tę samą funkcję lub znaczenie

(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

(medycyna, medyczny) związany z alopatią

/ˌalɔˈtrɔpʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

związany z alotropią

/aˈlɔza/
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

/alˈpaka/

1. (zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
2. wełna z lamy (1.1)

/alˈpɛjsʲci/
związany z Alpami, dotyczący Alp

(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;

/ˌalpʲĩˈɲista/
osoba uprawiająca alpinizm;

/ˌalpʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
dotyczący alpinizmu lub alpinistów

/alˈpʲĩɲism̥/
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu

/ˈalpɨ/
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii;

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

(geografia, geograficzny) część Alp Wapiennych rozciągająca się równoleżnikowo od północno-wschodnich Włoch, do Słowenii, ograniczona od północy doliną Sawy;

(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech;

(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech;

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie należące do Alp Berneńskich, części Alp Zachodnich;

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

/alt/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem
3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;
4. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem

/alˈtãna/
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Ptilonorhynchidae;

/ˌaltɛrˈnatɔr/
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

/ˌaltɛrnaˈtɨva/

1. (logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;
2. (potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

(meteorologia, meteorologiczny) kłębiasta chmura średniego piętra;

(meteorologia, meteorologiczny) chmura średnia, tworząca jednolitą szarą lub niebieskoszarą warstwę na niebie, zwykle przysłaniającą słońce lub księżyc, występująca na wysokości 2–7 km, mogąca dawać lekki deszcz lub śnieg;

/ˌaltruˈ^jista/
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

w sposób altruistyczny

/alˈtru^jism̥/
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

1. altruismi
2. epäitsekkyys

/alˈtufka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

/ˌalũmʲĩˈɲɔvɨ/

1. wykonany z aluminium
2. związany z aluminium, dotyczący aluminium

(edukacja, edukacyjny) absolwent, szczególnie w wyższych uczelniach anglosaskich

(geologia, geologiczny) pochodzący z aluwiów

/aˈluzʲja/
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

/alˈzat͡sʲja/
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

/alˈzat͡sʲci/
związany z Alzacją

(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;

/ãˈmãnda/
imię żeńskie;

(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;

/ˌãmaˈrɨlʲis/
(botanika, botaniczny) Amaryllis L., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

kruszący materiał wybuchowy będący mieszaniną trotylu i azotanu amonu, zwykle w różnych proporcjach, stosowany głównie w materiałach bojowych i inżynieryjnych

/ˌãmaˈzɔ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza;

/ˌãmaˈzɔ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;

/ˌãmaˈzɔ̃nka/
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

/ˌãmbaˈsada/

1. stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
2. wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)

/ˌãmbaˈsadɔr/
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

/ãmˈbʲit͡sʲja/
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki elektronicznej lub eksperymentalnej, którego cechą charakterystyczną jest tworzenie atmosfery i nastroju zamiast wyraźnej, melodyjnej struktury

/ãmˈbʲiɡrãm/
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;

/ãmˈbʲitnɨ/
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

/ˌãmbʲivaˈlɛ̃nt͡sʲja/
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

/ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ/
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

/ãmˈbɔ̃na/
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

/ˈãmbra/
woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym;

/ˌãmbraˈzura/
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

/ãmˈbrɔzʲja/

1. (mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność;
   ambrosia
2. (botanika, botaniczny) Ambrosia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
   tuoksukki

/ãmˈbrɔʒɨ/
imię męskie;

/ãˈmɛba/
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

1. amebat
2. ameebat

/ãˈmɛlʲja/
imię żeńskie;

(biologia, biologiczny) komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;

/ˈãmɛ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

/ˌãmɛrʲiˈkãnɔ/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kawa espresso rozcieńczona wodą

/ãˈmɛrɨk/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

/ãˈmɛrɨka/

1. (geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

(geografia, geograficzny) region geograficzny i kulturowy znajdujący się pomiędzy Ameryką Północną a Ameryką Południową, obejmujący wąski pas lądu łączący oba kontynenty, leżący między Oceanem Spokojnym a Morzem Karaibskim

/ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva/
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

/ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna/
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

/ãˈmɛrɨka waˈt͡ɕĩj̃ska/
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

/ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva/
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

/ˌãmɛrɨˈkãɲĩn/
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

/ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja/
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

/ˌãmɛrɨˈkãɲism̥/

1. cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki
2. (językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego

(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

/ˌãmɛrɨˈkãnka/
obywatelka Stanów Zjednoczonych

/ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/

1. dotyczący Ameryki (kontynentu)
2. dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

1. amerikkalainen
2. yhdysvaltalainen

(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy terierów w typie bull;

cecha tego, co amerykańskie; amerykański charakter czegoś

/ãˈmɛtɨst/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

/ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna/
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

/ãw̃ˈfʲibʲja/
(motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy z gromady krzemianów łańcuchowych, będący uwodnionym krzemianem magnezu, żelaza, wapnia lub sodu; przedstawiciel dużej grupy minerałów skałotwórczych o zmiennym składzie chemicznym, występujący powszechnie w skałach magmowych i metamorficznych

(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;

(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

/ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥/
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

cecha przestrzeni lub sposobu ukształtowania terenu, która przypomina budowę amfiteatru: układ schodkowy lub kaskadowy, gdzie kolejne rzędy (siedzeń, budynków czy warstw terenu) znajdują się coraz wyżej, otaczając centralny punkt

(chemia, chemiczny) substancja chemiczna, która może zachowywać się zarówno jak kwas, jak i zasada; związek chemiczny, który może oddawać lub przyjmować proton (H⁺)

/ãw̃ˈfɔra/
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji z kwasem i zasadą

/ãmˈxarsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

/ˈãmʲit/
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową;

(biochemia, biochemiczny) glikozyd cyjanogenny naturalnie występujący w niektórych nasionach roślin z rodziny różowatych

/ˌãmʲĩˈnɔkfas/
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

/ˌãmlɔdɨˈpʲĩna/
lek z grupy blokerów kanału wapniowego;

/ˈãmːãn/
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

/ãmˈnɛstʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

/ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
udzielać / udzielić amnestii

/ãmˈnɛzʲja/
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

/ˈãmɔ̃n/

1. bóg egipski;
2. imię męskie;

/ˈãmɔ̃n/
(chemia, chemiczny) jon utworzony przez połączenie atomu azotu z czterema atomami wodoru;

/ãˈmɔ̃ɲak/
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

/ãˈmɔ̃ɲit/
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie;

/ˌãmɔrˈfʲit͡ʃnɨ/
bezkształtny, niemający określonej budowy

(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych

/ˌãmɔrtɨˈzatɔr/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

/ˈãmɔs/

1. (biblijny) postać biblijna, prorok;
2. imię męskie

/ˈãmpɛr/
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

/ãmˈpɛrɔɡɔˈd͡ʑĩna/
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk β-laktamowy z grupy penicylin półsyntetycznych, stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych, o działaniu bakteriobójczym (hamuje syntezę ściany komórkowej bakterii); pochodna kwasu 6-aminopenicylanowego

/ˌãmplʲiˈtuda/
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

1. amplitudi
2. laajuus

/ˌãmpuˈtat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

1. amputaatio
2. amputointi

/ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ/
dokonywać amputacji

/ãmˈpuwka/

1. (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;
2. (historia, historyczny, historycznie) szklane naczynie na leki i substancje zapachowe
3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; (zobacz) też ampułka w Encyklopedii staropolskiej

/ãmˈstɛrdãm/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

/ˌãmstɛrˈdãmt͡ʃɨk/
mieszkaniec Amsterdamu

/ˌãmu‿ˈdarʲja/
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

/ãˈmulɛt/
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

/ˌãmũˈɲit͡sʲja/
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

/ˈãmur/
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

/ãˈmuzʲja/
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;

(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nierozpuszczalne białko fibrylarne, które gromadzi się w tkankach organizmu i tworzy włókniste złogi;

(biochemia, biochemiczny) wielocukier (a dokładniej rozgałęziony polimer glukozy) będący głównym składnikiem skrobi; podstawowy polisacharyd roślin wyższych, pełniący rolę materiału zapasowego;

(chemia, chemiczny) liniowy polisacharyd zbudowany z reszt α-D-glukozy połączonych wiązaniami α(1→4); jeden z dwóch głównych składników skrobi

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie protestanckie odrzucające chrzest dzieci;

(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

dotyczący anabolika

(fizjologia, fizjologiczny) część procesów metabolicznych w organizmie, które polegają na syntezie złożonych związków chemicznych z prostszych, z towarzyszącym zużyciem energii

/ˌãnaxɔˈrɛta/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom

niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

/ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥/

1. błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
2. coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)

figura retoryczna polegająca na powtórzeniu na początku zdania lub członu zdania ostatniego wyrazu lub wyrazów zdania poprzedniego

(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

/ˌãnafʲiˈlaksʲja/
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

(medycyna, medyczny) związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji

(językoznawstwo, językoznawczy) odwołanie się w wypowiedzi do czegoś, co wcześniej zostało już wspomniane

/ãˈnaɡrãm/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym

/ˌãnaˈkɔ̃nda/
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

/ˌãnalfaˈbɛta/

1. (edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu
2. (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) ktoś zupełnie nieznający się na czymś

(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

w sposób analityczny

/ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z analizą

/ˌãnaˈlʲitɨk/
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

/ˌãnaˈlʲiza/
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

/ˌãnaˈlʲiza ˌmatɛ̃maˈtɨt͡ʃna/
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący teorię granic, ciągów i funkcji, rachunek różniczkowy i całkowy;

/ˌãnalʲiˈzatɔr/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykonuje analizy

/ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ/
przeprowadzać proces analizy

/ˌãnaˈlɔɟja/
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

w sposób analogiczny

/ˌãnalɔˈɟit͡ʃnɨ/
podobny do czegoś

(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

/ˌãnãmˈnɛza/
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

/ãˈnãnas/

1. (botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
   ananas
2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)
   1. ananas
   2. ananaskasvi

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

/ãˈnapɛst/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

/ãˈnarxʲja/

1. forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
2. (potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

związany z anarchią

/ˌãnarˈxʲista/
zwolennik anarchizmu

zwolenniczka anarchizmu

/ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
związany z anarchizmem

/ãˈnarxʲism̥/
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;

(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

/ˌãnaˈtɛ̃ma/
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

1. anateema
2. panna

/ˌãnaˈtɔlʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

/ˌãnaˈtɔ̃mʲja/

1. (biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
2. (biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

zgodnie z anatomią

/ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
(anatomia, anatomiczny) związany z anatomią, dotyczący anatomii

/ˌãndaˈluzʲja/
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

/ˌãndaluˈzɨjsʲci/
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

/ˌãndaˈluzɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy plagioklazów, glinokrzemian sodu i wapnia;

(geologia, geologiczny) obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;

/ãnˈdɔra/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

/ãnˈdɔrt͡ʃɨk/
obywatel Andory

/ãnˈdɔrsʲci/
odnoszący się do Andory (państwa)

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

/ˌãndraˈɡɔɟika/
(edukacja, edukacyjny) dział pedagogiki zajmujący się kształceniem dorosłych;

/ˈãndrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi

(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

/ãnˈdrɔɡɛ̃n/
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

(biologia, biologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) współwystępowanie cech męskich i kobiecych

/ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ/
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

/ˌãndrɔɡɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie

/ãnˈdrɔ^jit/
robot mający postać człowieka;

/ãnˈdrɔlɔk/
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

/ˌãndrɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

/ˌãndrɔ̃ˈmɛda/

1. (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
2. imię żeńskie;

(fizjologia, fizjologiczny) proces biologiczny u mężczyzn, analogiczny do menopauzy u kobiet, związany z obniżeniem poziomu testosteronu, co może prowadzić do zmian fizycznych, emocjonalnych i seksualnych

(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy

/ˈãnḍʒɛj/
imię męskie;

1. Antero
2. Atte

/ˈãndɨ/
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

/ˌãnɛɡˈdɔta/
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

/ˈãnɛks/
dodatek do publikacji

część pomieszczenia mieszkalnego, która pełni rolę kuchni

/ãˈnɛksʲja/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka przyłączania cudzych terytoriów do własnego państwa

(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

1. aneeminen
2. vähäverinen

/ãˈnɛ̃mɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

/ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥/
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

(rzadki, rzadko używany) (medycyna, medyczny) lekarz stosujący anestezję

/ˌãnɛˈstɛzʲja/
(medycyna, medyczny) znieczulenie

(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

/ãˈnɛta/
imię żeńskie;

imię żeńskie

(genetyka) zaburzenie liczby chromosomów w komórce

(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

/ãŋʲˈɟɛlka/
kobieta narodowości angielskiej

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

1. englantilainen
2. englanti

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

1. englanti
2. englannin kieli
3. englantilainen

/ãŋʲˈɟĩna/
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

/ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja/
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

/ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

/ˌãŋʲɟɔˈplastɨka/
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg leczniczy polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych;

(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

/ˈãŋɡlʲja/

1. (geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

/ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

/ˈãŋɡlʲik/
mężczyzna narodowości angielskiej

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

(książkowy) osoba mówiąca po angielsku

/ˌãŋɡlɔˈsasʲci/

1. związany z językiem anglosaskim (1.1)
2. związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)

/ãŋˈɡɔla/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

/ãŋˈɡɔlsʲci/
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

/ˈãŋkstrɛ̃m/
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

/ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

/ãnˈxɨdrɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4);

/ˈãɲi/

1. …poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
2. …poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
3. …poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
4. …występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
5. …występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

/ˈãɲi/

1. …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie
2. …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym

/ãˈɲɛlsʲci/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami
2. (przenośnie, przenośnia) na wzór anioła

zniszczenie, unicestwienie

/ˌãɲĩˈmat͡sʲja/
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

/ãˈɲĩmɛ/
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) japoński film animowany;

/ˌãɲĩˈmʲista/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

związany z animizmem, właściwy animizmowi

/ãˈɲĩmʲism̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

niechęć lub niesnaska wywołana urazą

/ˈãɲjɔ̃n/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

/ˈãɲɔw/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
2. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

/ˈãɲɔw ˈstruʃ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

/ˈãɲɔw ˈstruʃ/
(przenośnie, przenośnia) obrońca, opiekun, nieodstępny towarzysz

/ãˈɲita/
imię żeńskie;

(fizyka, fizyczny) zależność właściwości ciała od kierunku, z którego się je bada;

(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

/ãŋˈkara/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

/ãŋʲˈcɛta/
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

/ˈãnːa/
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

1. Anja
2. Anne
3. Anu
4. Anna

(historia, historyczny, historycznie) piszący annały

dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

/ãˈnɔda/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) stan całkowitego braku tlenu w tkankach organizmu

/ˌãnɔ̃ˈmalʲja/
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

(socjologia, socjologiczny) załamanie się norm społecznych, pojawienie się poczucia niepewności i bezcelowości w społeczeństwie wskutek nagłych przemian społecznych;

/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ/
o nieujawnionym nazwisku

/ãˈnɔrak/
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

/ˌãnɔˈrɛksʲja/
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

/ˌãnɔsɔɡˈnɔzʲja/
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;

/ˌãntaɡɔ̃ˈɲista/
przeciwnik;

/ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

/ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥/
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

/ˌãntãnãnaˈrɨva/
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

/ãnˈtarɛs/
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

1. antarktinen
2. etelänapa-

/ˌãntarkˈtɨda/
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

1. Etelämanner
2. Antarktis
3. Etelänapamanner

/ãnˈtarktɨka/
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

1. Antarktis
2. Etelämanner
3. Etelänapamanner

(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element architektoniczny końca dachówek wzdłuż okapu dachu, spotykany w architekturze antycznej

/ãnˈtɛ̃na/
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

/ˌãntʲiˈɡu^wa ˌi‿barˈbuda/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

związany z Antiguą (wyspą na Karaibach)

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

/ˌãntɔˈlɔɟja/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

/ãnˈtɔ̃ɲi/
imię męskie;

1. Antton
2. Anttoni

/ãnˈtɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

(językoznawstwo, językoznawczy) przeciwstawność znaczeń

(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny z trzema połączonymi liniowo pierścieniami benzenowymi, obecny w smołach węglowych

/ãnˈtrat͡sɨt/
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

/ˈãntrakt/
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przerwa między aktami, w trakcie spektaklu

(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;

/ãnˈtrɔpɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

/ˌãntrɔpɔˈfaɟja/
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

/ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) nauka badająca rozmieszczenie ludności, kultur, działalności gospodarczej oraz wpływ środowiska naturalnego na życie człowieka i odwrotnie

(geografia, geograficzny) (antropologia, antropologiczny) związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawanie czci boskiej ludziom

/ˌãntrɔˈpɔlɔk/
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

/ˌãntrɔpɔˈlɔɟja/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

/ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
związany z antropologią, dotyczący antropologii

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się pomiarami ciała ludzkiego

związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

przypominający wyglądem człowieka

/ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥/
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

/ˌãntrɔˈpɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) osobowa nazwa własna

(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek lub kawałek mięsa wołowego z części grzbietowej, między łopatką a częścią lędźwiową

/ãntˈfɛrpʲja/
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

(fizyka, fizyczny) atom zbudowany z antycząstek;

/ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii

/ˌãntɨˈbʲjɔtɨk/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

(wariant) (biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antychryst

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;

/ˌãntɨfaˈʃɨsta/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu

/ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci/
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

1. antifasistinen
2. fasisminvastainen

/ˌãntɨˈfaʃɨsm̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

/ãnˈtɨɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów;

/ˈãntɨk/
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

/ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

/ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

/ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

/ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

/ˌãntɨkɔ̃nt͡sɛpˈt͡sɨjnɨ/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę

(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;

/ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ/
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

(przestarzałe, przestarzały) (matematyka, matematyczny) liczba y=a^x, której logarytm przy podstawie a (typowo logarytm dziesiętny) jest równy danej liczbie x

/ˌãntɨˈlɔpa/
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

/ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja/
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

1. antimateria
2. antiaine

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa, pogląd lub ruch społeczny sprzeciwiający się militaryzmowi, czyli nadmiernej rozbudowie wojska, gloryfikacji armii i rozwiązywaniu konfliktów drogą militarną

/ãnˈtɨ̃mɔ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku

(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, będąca antycząstką neutrina (posiada taką samą masę jak neutrino, ale przeciwny ładunek leptonowy)

(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką neutronu;

(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

/ˌãntɨˈpapʲjɛʃ/
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

/ˌãntɨˈpatʲja/
niechęć do kogoś

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;

(filozofia, filozoficzny) pogląd przeciwstawny realizmowi, tj. odrzucający istnienie obiektywnej rzeczywistości

/ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ/
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

1. antisemiittinen
2. juutalaisvastainen

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥/
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

1. antisemitismi
2. juutalaisvastaisuus

/ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ/
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

(higiena, higieniczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) zespół czynności mających na celu niszczenie lub hamowanie wzrostu mikroorganizmów na żywych tkankach;

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) czterosylabowa stopa metryczna w poezji antycznej, w której układ iloczasowy ma postać: krótka–długa–długa–krótka (˘ ¯ ¯ ˘)

/ˌãntɨˈtɛ^jism̥/
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) biologiczna substancja, zazwyczaj przeciwciało, która neutralizuje działanie toksyn

wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

/ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ/
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

(mitologia, mitologiczny) bóstwo z mitologii sumeryjskiej z grupy tzw. „wielkich bogów” powiązanych ze stwarzaniem świata oraz wyznaczaniem losów ludzi i innych bogów;

/ˈãnɨʃ/
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

/ˈãw̃zɛlm/
imię męskie;

1. Anselmi
2. Anssi

/aˈɔrta/
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) badanie diagnostyczne polegające na uzyskaniu obrazu aorty przy użyciu kontrastu i promieni rentgenowskich

/aˈɔrɨst/
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

/aˈɔsta/
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

/aˈparat/

1. (anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
2. (medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad
3. (technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny

/aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

1. kamera
2. valokuvakamera

/aˈparat swuˈxɔvɨ/
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków;

(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej

/ˌaparˈtãmɛ̃nt/
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

/aˈpartxajt/, /aˈpartxɛjt/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie, w którym ciało niebieskie znajduje się najdalej od gwiazdy, wokół której krąży

(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

/aˈpatʲja/
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

w sposób apatyczny

/ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ/

1. obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje
2. będący przejawem stanu niewrażliwości na otoczenie

/aˈpatɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z odwołaniami od wyroków

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba składająca apelację, czyli odwołująca się od wyroku sądu niższej instancji

/ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ/
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

/ˌapɛrˈt͡sɛpt͡sʲja/
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;

/ˌapɛrʲiˈtʲif/, /ˌapɛˈrʲitʲif/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

/aˈpɛtɨt/
chęć jedzenia, łaknienie;

/aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈd͡zɛ̃ɲa/
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

/ˈaplaws/
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

(informatyka, informatyczny) niewielki program webowy działający po stronie klienta;

/ˌaplʲiˈkat͡sʲja/
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;

/ˌaplʲiˈkatɔr/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

(geologia, geologiczny) jasna, drobnoziarnista skała magmowa występująca w formie żył w innych skałach, najczęściej granitowych

nie zważając na zdanie innych

(biochemia, biochemiczny) białkowa składowa enzymu; cząsteczka enzymu w formie nieaktywnej

zwięzła anegdotka lub zbliżone do przysłowia powiedzenie, zręcznie dostosowane do okoliczności

(botanika, botaniczny) wytwarzanie zarodków bez udziału gamet, bez zapłodnienia

(biblijny) ostatnia księga Nowego Testamentu

/ˌapɔkaˈlʲipsa/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

dotyczący apokalipsy, końca świata

/ˌapɔˈkɔpa/
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

/aˈpɔkrɨf/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;

/ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈ^jĩna/
(biochemia, biochemiczny) białko wchodzące w skład lipoprotein;

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest apolityczne; cecha tych, którzy są apolityczni

niezwiązany z polityką

związany z Apollem, dotyczący Apolla

/aˈpɔlːɔ/

1. (mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dziedzina teologii i filozofii zajmująca się racjonalnym uzasadnianiem oraz obroną prawd wiary lub określonego światopoglądu przed zarzutami i krytyką

/ˌapɔˈplɛksʲja/
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) udar mózgu

/ˌapɔplɛkˈtɨt͡ʃnɨ/
będący przejawem / następstwem apopleksji

/ˌapɔˈptɔza/
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

/aˈpɔrʲja/
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

rzekome, paranormalne zjawisko przenoszenia rzeczy przez duchy;

/ˌapɔˈstata/
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

/ˌapɔˈstɔlsʲci/
dotyczący apostołów

/aˈpɔstɔw/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;

/aˈpɔstrɔf/
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

1. heittomerkki
2. apostrofi

(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

/ˌapɔˈtɛ̃ma/
(geometria) promień okręgu wpisanego w wielokąt foremny

/ˌapɔtɛˈɔza/
(książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;

(medycyna, medyczny) upośledzenie zdolności do wykonywania wcześniej wyuczonych, celowych ruchów, które nie wynika z niedowładów, ataksji ani zaburzeń czucia, lecz z uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza w obrębie kory mózgowej

/ˌaprɛˈt͡sʲjat͡sʲja/
(ekonomia, ekonomiczny) wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;

poddawać materiał apreturze w celu nadania mu określonych walorów

/ˌaprɔˈbata/
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

/ˌaprɔˈbɔvat͡ɕ/
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

/apˈsɨda/
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej

/apˈtɛt͡ʃka/
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

/apˈtɛka/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

/apˈtɛkaʃ/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

/akˈfapark/
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

/ˈara/
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

/ˈara ˈmɔdra/
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

/ˈarap/
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

1. arabi
2. arabialainen

/ˈarap/
(hipologia, hipologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej;

/ˌaraˈbɛska/

1. (sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
2. (choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;

/aˈrabʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

/aˈrabʲja sawˈdɨjska/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

/ˌaraˈbʲista/
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

/aˈrapsʲci/
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

1. arabialainen
2. arabia

/aˈrapsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

1. arabia
2. arabialainen

/ˌaraxnɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

/ˌaraxnɔˈlɔɟja/
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

/ˌaraˈɡɔ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

/ˌaraˈɡɔ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna, rombowa odmiana węglanu wapnia;

/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

/ˌarãˈmɛjt͡ʃɨk/
członek ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.;

/ˌarãˈmɛjsʲci/
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią

/ˌarãˈmɛjsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

/arˈbʲitɛr/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór

narzucając komuś, w sposób bezwzględny, bez przestrzegania reguł

/ˌarbʲiˈtralnɨ/
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu

sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z arbitrażem, dotyczący arbitrażu

/ˌarbɔˈrɛtũm/
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;

/ˈarbus/

1. (spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
2. (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

1. vesimeloni
2. arbuusi

/ˌarxaˈ^jit͡ʃnɨ/
będący typowym dla dawnych czasów

1. arkaainen
2. antiikkinen

/arˈxa^jik/
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi;

(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

/arˈxãŋʲɟɛlsk/
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

/arˈxãɲɔw/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

1. arkkienkeli
2. ylienkeli

/arˈxɛɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

/ˌarxɛˈɔlɔk/
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

/ˌarxɛɔˈlɔɟja/
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

według kryteriów lub wyników archeologicznych

/ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
związany z archeologią, dotyczący archeologii

(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

/arˈxɛtɨp/

1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
2. (psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

1. arkkityyppi
2. perikuva

(kościelny) duchowny katolicki lub prawosławny, pełniący funkcję przełożonego diakonów, a niekiedy także pomocnika biskupa w zarządzaniu częścią diecezji

/ˌarxʲidʲjɛˈt͡sɛzʲja/
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

/ˌarxʲĩˈmɛdɛs/
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

/ˌarxʲiˈpɛlak/
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

1. saaristo
2. saariryhmä

/arˈxʲitɛkt/

1. (budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
2. (przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu

/ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

/ˌarxʲitɛkˈtura/
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

/arˈxʲitraf/
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

dotyczący archiwaliów, stanowiący archiwum

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista z zakresu archiwistyki, badacz archiwaliów

zbieranie i porządkowanie, katalogowanie materiałów archiwalnych

/ˌarxʲiˈvɔlta/
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;

/arˈxʲivũm/

1. uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
2. budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)

/ˌart͡sɨˈbʲiskup/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

(administracja) biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa;

/ˌart͡sɨˈd͡ʑɛ̃ŋʲɟɛl/
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny selerowatych;

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est;

/aˈrɛ̃na/

1. koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe
2. (przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań

(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru gęstości cieczy

/ˈarɛs/
(mitologia grecka) bóg wojny;

/ˈarɛʃt/
tymczasowe pozbawienie wolności;

/ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ/
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;

/ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ/
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka/
obywatelka Argentyny

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Argentyny

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci/
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

(biochemia, biochemiczny) aminokwas zasadowy, który uczestniczy w wielu przemianach azotowych;

/ˈarɡɔ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;

/arˈɡɔ/
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową

/arˈɡũmɛ̃nt/
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

uzasadnianie za pomocą argumentów

uzasadniać swoje stanowisko, swój pogląd

/ˈarʲja/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

/arʲˈjadna/
imię żeńskie;

(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;

/arʲˈjä̃j̃sʲci/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem

/ˈarʲjɛl/

1. imię męskie;
2. (astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
3. (biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu

/ˌarʲiˈzɔ̃na/
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

związany z Arizoną; pochodzący z Arizony

/ˈarka/
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

/ˈarka nɔˈɛɡɔ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

/arˈkada/
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

/arˈkadʲja/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim

/arˈkãw̃zas/, /ˈarkãw̃sɔ/
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

/arˈkɛbus/
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;

(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;

/ˈarktɨka/
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

1. Arktis
2. arktinen alue

/ˈarkuʃ/
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

/ˈarkuʃ ˌkalkulaˈt͡sɨjnɨ/
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

/ˌarmaˈɡɛdɔ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) winiak wytwarzany we francuskiej prowincji Armagnac;

/arˈmata/
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

urządzenie do wytwarzania sztucznego śniegu;

(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek;

/arˈmɛ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

/arˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Armenii

/ˈarmʲja/

1. 1. określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;
   2. (wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska – związek operacyjny, składający się z kilku dywizji lub korpusów
   1. armeija
   2. maavoimat
2. (wojskowość, wojskowy) określenie wojsk lądowych danego państwa, bez lotnictwa i marynarki wojennej (armia w tym znaczeniu może obejmować także lotnictwo wojsk lądowych)
   1. maavoimat
   2. armeija

(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

/ˌarɔˈɡãnt͡sʲja/
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

/ˌarɔˈɡãnt͡sʲci/

1. (książkowy) taki, którego cechą jest arogancja
2. (książkowy) będący oznaką arogancji

/aˈrɔ̃mat/
zapach sprawiający przyjemność

/aˈrɔ̃matɛˈrapʲja/
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

/ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/

1. (chemia, chemiczny) o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla
2. mający silny, miły zapach
3. o wyraźnym, bogatym smaku

/aˈrɔ̃ɲja/
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;

(dawniej, dawny) (botanika, botaniczny) (ludowy) obrazki, Arum L.

/arˈpɛd͡ʒʲjɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;

/ˈarsɛ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

/arˈsɛ̃naw/
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

/arˈsɛ̃ɲãn/
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenowego;

/arˈsɛ̃ɲĩn/
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenawego

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

1. arseenikiisu
2. arsenopyriitti

(chemia, chemiczny) (toksykologia) (potocznie, potoczny) tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku

(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;

/arˈtɛfakt/

1. (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
2. (antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;

/ˌartɛ̃ˈmʲida/
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

/ˈartur/
imię męskie;

1. Artturi
2. Arto

(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;

/arˈtɨkuw/

1. 1. (handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
   2. (językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
   artikkeli
2. (publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
   1. artikkeli
   2. juttu
3. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
   1. artikkeli
   2. kirjoitus

/ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ/
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku

/ˌartɨˈlɛrʲja/

1. (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej
2. (wojskowość, wojskowy) uzbrojenie artylerii (1.1), np. armaty, haubice, moździerze

/ˌartɨlɛˈrɨjsʲci/
(wojskowość, wojskowy) (przymiotnik) od artyleria

(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich

/arˈtɨsta/
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

/ˌartɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ/
w sposób artystyczny

/ˌartɨˈstɨt͡ʃnɨ/
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

1. taiteellinen
2. artistinen

/aˈruba/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

/aˈrɨjsʲci/

1. (etnografia, etnograficzny) należący do Ariów
2. (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

/ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja/
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

/ˌarɨstɔˈkrata/
osoba należąca do arystokracji

w sposób arystokratyczny

/ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z arystokracją

/ˌarɨstɔˈtɛlɛs/
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

/ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ/
(matematyka, matematyczny) dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

/ˌarɨtˈmɛtɨka/
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

1. aritmetiikka
2. aritmeettinen

/aˈrɨtmʲja/
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

dążenie do celu "po trupach", bez brania pod uwagę kwestii etycznych

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim;

/a ɛs/, /as/

1. (termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
2. osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

/ˌasafɛˈtɨda/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

1. pirunpihka
2. hajupihka

/aˈsãna/
postawa ciała w jodze;

w sposób ascetyczny

właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

/asˈt͡sɛza/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) niezależność bytu od niczego innego

/ˌasɛksuˈ^walʲism̥/
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

/ˌasɛksuˈ^walnɨ/
(seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

(higiena, higieniczny) (medycyna, medyczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) w sposób wolny od drobnoustrojów, czyli zachowując warunki sterylne, które zapobiegają zanieczyszczeniu przez mikroorganizmy

(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

zespół środków i działań mających na celu zapobieganie zakażeniom poprzez utrzymywanie jałowości w otoczeniu, na narzędziach, skórze i powierzchniach podczas zabiegów medycznych lub laboratoryjnych

/ˌasɛrˈtɨvnɔɕt͡ɕ/
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik w sądach administracyjnych, prokuraturze, notariacie lub izbach komorniczych, który zdał już egzamin zawodowy, ale nie otrzymał jeszcze nominacji na stanowisko;

/ˈasfalt/
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

/asˈmara/
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei;

(językoznawstwo, językoznawczy) rym polegający na identyczności tylko samogłosek

/ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt/
(handel, handlowy) wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom;

(biochemia, biochemiczny) jeden z podstawowych aminokwasów, amid kwasu asparaginowego, uczestniczący w cyklu mocznikowym i syntezie glikoprotein

/asˈpartãm/
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

/ˈaspɛkt/

1. (gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
2. punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana [od 2. poł. XVI w.]
3. (astronomia, astronomiczny) położenie gwiazd względem siebie i znaków zodiaku;

(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika oznaczająca czynność zakończoną, jednorazową lub osiągającą określony rezultat

(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika oznaczająca czynność trwającą, powtarzalną lub nieukończoną

(językoznawstwo, językoznawczy) głoska wymawiana z aspiracją, przydechem

/ˌaspʲiˈrɨ̃na/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

/aˈstãna/
(geografia, geograficzny) stolica Kazachstanu;

/ˈastat/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

1. astatiini
2. astaatti

(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

/ˌastɛ̃nɔˈsfɛra/
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

/ˌastɛˈrɔjda/
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

/aˈstɛrɨsk/
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

/aˈstɛrɨsm̥/

1. (astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;
2. (mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;
3. znak „⁂”, stosowany w celu zwrócenia szczególnej uwagi na fragment tekstu;

/ˈastma/
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

/aˈstraxãɲ/
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

/ˌastraˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami

1. astrafobia
2. brontofobia

/ˈastrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

/ˌastrɔˈfʲizɨk/
specjalista w zakresie astrofizyki

(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

/ˌastrɔfɔtɔˈɡrafʲja/
(fotografia) dział fotografii zajmujący się utrwalaniem zjawisk i obiektów widocznych na niebie;

/ˌastrɔˈlabʲjũm/
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

/ˌastrɔˈlatrʲja/
kult ciał niebieskich uważanych za bóstwa, demony lub ich za siedziby;

/aˈstrɔlɔk/
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

/ˌastrɔˈlɔɟja/
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

/ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

/ˌastrɔ̃ˈnawta/
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

1. astronautti
2. avaruuslentäjä

/aˈstrɔ̃nɔ̃m/

1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;
   1. astronomi
   2. tähtitieteilijä
2. (potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii
   tähtitieteilijä

/ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

1. tähtitiede
2. astronomia

/ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/

1. (astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
   1. astronominen
   2. tähtitieteellinen
2. (przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki
   tähtitieteellinen

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

/ˌastuˈrɨjsʲci/
dotyczący Asturii, związany z Asturią

/ˌastuˈrɨjsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

/ˌastɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z astygmatyzmem

(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;

/ˌasɨ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ/
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

przystosowanie się do życia w obcej społeczności

/ˌasɨ̃mpˈtɔta/
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie

/ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n/
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika;

/aˈsɨrʲja/
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

/ˌasɨˈrɨjsʲci/
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

/ˌasɨˈrɨjsʲci/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) (starożytność) dialekt asyryjski języka akadyjskiego;
2. (językoznawstwo, językoznawczy) język asyryjski;

osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

1. assistentti
2. avustaja

/ˌasɨˈstɔlʲja/
(medycyna, medyczny) brak czynności elektrycznej serca;

/aʃˈxabat/
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

/ˈatak/

1. (wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
2. (medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

/ˈatak ˈsɛrt͡sa/
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

/ˌataˈkɔvat͡ɕ/

1. prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
2. występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś
3. o chorobach: dotyczyć pewnego organu, układu

(medycyna, medyczny) zaburzenie koordynacji ruchów

/ˌatavʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
o cechach podobnych jak u odległych przodków

/aˈtavʲism̥/
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

/ˌatɛˈ^jista/
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w myśleniu ateistycznym; negując istnienie Boga

/ˌatɛ^jiˈstɨt͡ʃnɨ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

/aˈtɛ^jism̥/
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

(językoznawstwo, językoznawczy) bez tematu; nie mający rdzenia odmiany

/aˈtɛ̃na/
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

/aˈtɛ̃nɨ/
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

/ˈatɛst/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający, zaświadczający
2. (technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami

/aˈtɛ̃j̃sʲci/
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

/ˌatlãnˈtɨt͡sʲci/
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku

/ˌatlãnˈtɨda/
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

/ˈatlas/
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie

/ˌatmɔˈsfɛra/

1. (astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
   1. atmosfääri
   2. ilmakehä
2. 1. powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
   2. (przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
   3. (jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia
   1. ilmakehä
   2. atmosfääri

/ˌatmɔsfɛˈrɨt͡ʃnɨ/
związany z atmosferą ziemską

/ˈatɔl/
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

1. atolli
2. kehäriutta

/ˈatɔ̃m/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

/ˌatɔ̃ˈmɔvɨ/
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

cecha utworu, który jest atonalny

pozbawiony tonu

(medycyna, medyczny) dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe

(medycyna, medyczny) związany z atopią

/aˈtrakt͡sʲja/
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

w sposób atrakcyjny, czyli przyciągający uwagę

/ˌatrakˈt͡sɨjnɔɕt͡ɕ/
wzbudzanie zainteresowania wyglądem, stylem, ogółem właściwości

/ˌatrakˈt͡sɨjnɨ/
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) stan układu dynamicznego, do którego dąży ten układ w miarę upływu czasu;

/aˈtrãmɛ̃nt/
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

/ˈatrʲjũm/

1. (anatomia, anatomiczny) przedsionek serca
   atrium
2. (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) główne pomieszczenie domu rzymskiego, z otworem dachowym i podłogowym basenem na deszczówkę ;
   valopiha

(medycyna, medyczny) związany z atrofią, dotyczący atrofii

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

/ˌatrɨˈbut͡sʲja/
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)

/aˈtrɨbut/
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

1. attribuutti
2. määrite

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

/ˈatːɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

związany z Attyką

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

(historia, historyczny, historycznie) wódz Hunów (ok. 406–453 n.e.), który zjednoczył plemiona huńskie i prowadził liczne najazdy na tereny Cesarstwa Rzymskiego

(termin karciany) wychodzić w atu; zagrywać kartą atutową; grać w atu; ściągać atuty

/ˈatwas/
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

/aw/
…wyrażający ból

1. auh
2. auts
3. ai
4. aijai
5. au

/awˈdʲjɛ̃nt͡sʲja/
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

/ˈawdʲjɔ/

1. dźwiękowy
2. zapisujący, odtwarzający, przetwarzający, wzmacniający lub przesyłający dźwięk

książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;

/awˈdʲjɔɡrãm/
(medycyna, medyczny) zapis wyniku badania słuchu za pomocą audiometru;

/awˈdʲjɔlɔk/
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o słuchu

/awˈdʲjɔ̃mɛtr̥/
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;

(historia, historyczny, historycznie) (elektronika, elektroniczny) pierwsza konstrukcyjnie trioda (lampowa);

okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;

ten, kto przeprowadza audyt

/ˌawdɨˈtɔrʲjũm/
sala wykładowa, odczytowa;

(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

/ˈawɡmɛ̃nt/
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego;

/ˈawɡzburk/
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

/ˈawɡust/
imię męskie;

1. Aku
2. Aukusti

/awˈɡustɨ̃n/
imię męskie;

/ˈawkt͡sʲja/
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

/awkˈt͡sʲjɔ̃nɛr/
osoba prowadząca aukcję

/awˈksɨ̃na/
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu;

/ˈawlɔs/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;

/ˌawrɛˈɔla/

1. obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych
2. świetlista obwódka wokół jakiegoś przedmiotu

/awˈrɔra/

1. (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 94, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1867 r.;
2. (mitologia rzymska) bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos;
3. imię żeńskie;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Sławków w Czechach

(geografia, geograficzny) region geograficzny obejmujący Australię, Nową Zelandię oraz wyspy położone w sąsiedztwie tych państw, zwłaszcza w zachodniej części Oceanii

/awˈstralʲja/

1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
2. (geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

/ˌawstraˈlʲijt͡ʃɨk/
mieszkaniec, obywatel Australii

/ˌawstraˈlʲijka/
mieszkanka, obywatelka Australii

/ˌawstraˈlʲijsʲci/
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

(paleoantropologia, paleoantropologiczny) istota człowiekopodobna żyjąca ponad 3 mln lat temu;

/ˈawstrʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

/awstrʲˈjat͡sʲci/
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

/awstrʲˈjat͡ʃka/
mieszkanka lub obywatelka Austrii

/ˈawstrʲjak/
mieszkaniec lub obywatel Austrii

związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

/ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

/awˈtarʲca/
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;

(ekologia, ekologiczny) dział ekologii, zajmujący się badaniem wzajemnego oddziaływania środowiska abiotycznego na poszczególne organizmy, i odwrotnie

/ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃʲɲɛ/
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

/ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ/
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

/ˈawtɔ/
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

/ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja/
własnoręcznie napisany swój życiorys;

mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

/awˈtɔbus/
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

1. linja-auto
2. bussi

rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium

związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

1. autoktoninen
2. kotoperäinen

niszczący samego siebie

technika masturbacyjna polegająca na oralnym pobudzaniu przez mężczyznę swojego własnego prącia;

proces samorzutnego powstawania lub rozwoju organizmu, struktury albo zjawiska wyłącznie na podstawie jego własnych, wewnętrznych właściwości

/awˈtɔɡraf/
własnoręczny podpis

/awˈtɔkar/
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

/ˌawtɔkɛˈfalʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

/awˈtɔklaf/
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z autokratyzmem jako systemem rządów

/awˈtɔ̃mat/
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;

/ˌawtɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka

wprowadzanie automatów, ułatwień technicznych poprawiających pracę

/ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

1. autonomia
2. itsenäisyys

/ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

/ˌawtɔˈpɔrtrɛt/
portret artysty wykonany przez siebie samego;

/awˈtɔpsʲja/
sekcja zwłok;

/ˈawtɔr/
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)

/ˌawtɔrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja/
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą

/awˈtɔrsʲci/
związany z autorem

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

/ˌawtɔrɨtaˈtɨvʲɲɛ/
od: autorytatywny

/ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ/

1. oparty na wiarygodnym autorytecie
2. władczy, stanowczy

/ˌawtɔˈrɨtɛt/

1. człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi
2. wpływ osobisty, powaga, prestiż

/ˌawtɔstɔpɔˈvʲit͡ʃka/
kobieta, która podróżuje autostopem

/ˌawtɔˈstrada/
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

1. moottoritie
2. valtatie

/ˌawtɔsuˈɡɛstʲja/
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu;

/ˌawtɔtɛˈlʲit͡ʃnɨ/
(filozofia, filozoficzny) taki, który jest celem sam dla siebie

(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

(ekologia, ekologiczny) organizm samożywny

(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

/ˈawtɨsm̥/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny

/ˈavãw̃s/
powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności

(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;

/aˈvatar/

1. (informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych
2. (informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika
3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga

(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;

(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

/aˈvʲĩɲɔ̃n/
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

/ˌavɔˈkadɔ/

1. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
3. (botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

/ˈavɨ/
…modyfikujący znaczenie przymiotnika, wskazujący na istnienie słabszej relacji znaczeniowej (nieco, trochę, podobny do)

(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik;

/ˈazbɛst/
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nagromadzeniem włókien azbestu w drogach oddechowych

(fizyka, fizyczny) mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;

/ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãɲĩn/
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãŋka/
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãj̃sʲci/
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

/aˈzɛrsʲci/
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

1. azeri
2. azerin kieli

/aˈzɛrsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Azerbejdżanu;

1. azeri
2. azerin kieli

/ˈazʲja/
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

/ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa/
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

(geografia, geograficzny) region Azji

(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

(geografia, geograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) region Azji obejmujący Chiny, Koreę, Japonię, Mongolię i Tajwan, wyróżniający się wspólnymi wpływami kulturowymi i historycznymi

(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

/aˈzʲjata/
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

/ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci/
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest azjatyckie; cecha tych, którzy są azjatyccy

/ˌazɔːˈspɛrmʲja/
(medycyna, medyczny) brak plemników w nasieniu;

/aˈzɔrɨ/
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

/ˈazɔt/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

/aˈzɔtãn/
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Nitrobacter Winogradsky, rodzaj tlenowych bakterii glebowych lub wodnych zdolnych do wiązania azotu atmosferycznego (N₂) w postać przyswajalną dla roślin

(metaloznawstwo, metalurgia) nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję

/ˌazɔˈtɔvɨ/
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu azotawego (HNO2); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO2) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)

/asˈtɛt͡sʲci/
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

/aˈzurɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi;

/ˈazɨl/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;
2. miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;

kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

(geologia, geologiczny) niecka w skałach luźnych powstająca wskutek wytapiania klinów lodowych na obszarach występowania wieloletniej zmarzliny;

/ˈawtaj/
(geografia, geograficzny) azjatyckie pasmo górskie;

/awˈtajsʲci/
związany z Ałtajem, dotyczący Ałtaju

/ˈawũn/
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

/aʃ/
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

/aʃ/
…podkreślająca wielkość jakiejś cechy

(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną;

(sztuka) (technologia, technika, techniczny) ozdobny układ otworów w dowolnym materiale

/ˈbaba/
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

/ˈbapʲt͡ɕa/
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

1. isoäiti
2. mummo

/ˈbabʲjɛ ˈlatɔ/

1. nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni;
   harso
2. wczesnojesienne dni;
   intiaanikesä

/baˈbʲilɔ̃n/
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

1. Babylon
2. Babylonia

/ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

/ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci/
związany z Babilonią, Babilonem

(botanika, botaniczny) Lycopodium clavatum, gatunek widłaka rosnącego w lasach sosnowych;

/ˈbapka/
(botanika, botaniczny) Plantago, rodzaj roślin z rodziny babkowatych;