/a/

1. …uzupełniania
2. …przeciwstawności
3. …wynikania
4. …objaśnień

/a/
wyraz zaskoczenia, zdziwienia

/a/
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera polskiego alfabetu;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu

/a‿ˈkɔ̃ntɔ/
na poczet (przyszłej) należności

oświetlony jak w dzień

(logika, logiczny) z obserwacji faktów

uprzedzając fakty;

/a‿ˈpʲɕik/
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

/a‿ˈtaɡʒɛ/
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów

/ˈa‿dur/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami);

/ˈa‿mɔl/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

/a‿ˈː/
= Anonimowi Alkoholicy;

/at‿ˈakta/
(geologia, geologiczny) typ spływającej lawy bazaltowej o chropowatej, poszarpanej powierzchni;

(geografia, geograficzny) belgijskie miasto w prowincji Flandria Wschodnia, położone nad rzeką Dender

(geografia, geograficzny) rzeka w Szwajcarii, lewy dopływ Renu;

/aˈːrɔ̃n/

1. (biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
2. imię męskie;

/aˈbadãn/
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Iranie;

/aˈbaja/
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

/aˈbaka/
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

1. abaca
2. chanvre de Manille
3. manille

/aˈbakus/

1. przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;
2. (architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;

/aˈbãndɔ̃n/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

/ˌabasʲiɔˈfʲilʲja/
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu;

/aˈbaza/
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan;

/aˈbaza/
(językoznawstwo, językoznawczy) język abazyński

/aˈbazʲja/
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do północno-zachodniej (abchasko-adygejskiej) grupy języków kaukaskich;

/aˈbaʒur/
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

tytuł honorowy we francuskim Kościele katolickim;

/a‿bɛ‿ˈt͡sɛ/
podstawy czegoś, podstawy wiedzy na jakiś temat

/apˈxasʲci/
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

/apˈxasʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

/ˈapxas/
mieszkaniec Abchazji;

/apˈxazʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

/apˈxaska/
mieszkanka Abchazji

/ˈabdɔ̃n/
imię męskie;

imię męskie

/ˌabdɨˈkat͡sʲja/
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

/ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

1. abdiquer
2. renoncer à

/ˌabɛˈt͡sadwɔ/
(przenośnie, przenośnia) elementarne podstawy jakiejś dziedziny wiedzy, rzemiosła, itp.

/ˌabɛt͡sɛˈdarʲjuʃ/
skorowidz

/ˈabɛl/

1. imię męskie;
2. (biblijny) drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

/ˌabɛ̃nˈtajɛr/
(dawniej, dawny) fałszywy kamień, podróbka kamienia szlachetnego

(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

/ˌabɛrˈrat͡sʲja/, /ˌabɛrˈːat͡sʲja/

1. (astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
2. (erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
3. (genetyka) zmiana w strukturze chromosomów występująca samorzutnie w warunkach naturalnych, a także wywoływana sztucznie działaniem promieniowania jonizującego, różnych związków chemicznych itp., powodująca dziedziczne zmiany cech organizmu;
4. (optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

/abʲˈid͡ʒãn/, /ˈabʲid͡ʒãn/
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

/ˌabʲiˈd͡ʒãj̃sʲci/
(geografia, geograficzny) związany z Abidżanem, dotyczący Abidżanu, pochodzący z Abidżanu

/ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza/
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej;

/ˌabʲjɔˈɡɛ̃nːɨ/
(biologia, biologiczny) powodujący powstawanie niższych organizmów z substancji nieorganicznej; w odniesieniu do niższych organizmów: powstający z substancji nieorganicznej

/aˈbʲjɔza/
stan całkowitego wstrzymania procesów życiowych;

(ichtiologia, ichtiologiczny) Nannaethiops unitaeniatus Günther, mała, afrykańska ryba słodkowodna z charakterystyczną pręgą wzdłuż ciała, żyjąca od Nigru po Biały Nil

/abˈlat͡sʲja/

1. (medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego
2. (geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych
3. (astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię
4. (astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę

/ˌablakˈtɔvat͡ɕ/
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepić rośliny, stosując ablaktację

/abˈlatɨf/
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

/abˈlut͡sʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

/ˌablutɔ̃ˈmãɲja/
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk;

1. folie de lavement
2. lavage compulsif

/abˈnɛɡat/
człowiek, który nie dba o swój wygląd

kobieta niedbająca o swój wygląd

/ˌabɔlʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

/ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt/

1. regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
   abonnement
2. regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
   1. abonnement
   2. forfait

/ˌabɔ̃nãmɛ̃nˈtɔvɨ/
związany z abonamentem, dotyczący abonamentu

związany z abonentem, osobą opłacającą abonament

/aˈbɔ̃nɛ̃nt/
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

/ˌabɔ̃nɔˈvãɲɛ/
korzystanie z jakiegoś produktu lub usługi po opłaceniu abonamentu

/ˌabɔˈralnɨ/
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego

/aˈbɔrt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

1. avortement
2. IVG

/ˌabɔˈrɨɡɛ̃n/
(antropologia, antropologiczny) pierwotny mieszkaniec Australii;

/ˌabɔˈrɨɡɛ̃n/
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju

rdzenna mieszkanka Australii

/abˈraxãm/

1. (biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama

/ˌabraxãˈmɔvɨ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama

/ˌabrakaˈdabra/
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

/ˈabrãm/
imię męskie

/ˌabrɛvʲjaˈtura/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego

/ˌabrɔˈɡat͡sʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylenie uregulowania prawnego lub wyroku

/abˈruzʲja/
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

/ˌabruˈzɨjt͡ʃɨk/
mieszkaniec Abruzji

/ˌabruˈzɨjka/
mieszkanka Abruzji

/ˌabruˈzɨjsʲci/
związany z Abruzją

/a‿bɛ‿ˈːs/
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

/apˈsɛ̃nt͡sʲja/
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

człowiek, który uchyla się od wypełniania obowiązków społecznych

kobieta, która uchyla się od wypełniania obowiązków społecznych

/ˌapsɛ̃nˈtɛ^jism̥/
uchylanie się od wypełniania obowiązków społecznych

/apˈsɔlut/
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

/ˌapsɔˈlutʲɲɛ/
całkowicie, niezależnie od niczego, nie dopuszczając wyjątków

/ˌapsɔˈlutnɨ/

1. 1. całkowity, zupełny, bezwzględny
   2. niekwestionowany
   3. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad
   absolu
2. (fizyka, fizyczny) o temperaturze: wyrażona w skali Kelvina
   complet
3. (filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
   1. pur
   2. absolu

/ˌapsɔˈlutɨsm̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

/apˈsɔlvɛ̃nt/
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

1. diplômé
2. licencié
3. bachelier

/ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ/

1. (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie
   absorber
2. (przenośnie, przenośnia) całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś
   1. absorber
   2. accaparer

/apˈsɔrpt͡sʲja/

1. (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
2. (optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

/ˌapstraˈxɔvat͡ɕ/

1. (filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego
2. (książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś

/apsˈtrakt͡sʲja/

1. (sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
2. pojęcie ogólne
3. nierealny pogląd
4. coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania
5. proces tworzenia pojęć ogólnych;

/ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista/
artysta tworzący dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

artystka tworząca dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

/ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
(sztuka) związany z abstrakcjonizmem

/ˌapstrakˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

/ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ/
nie mający związku z rzeczywistością

/ˈapstrakt/

1. (filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie
   abstraction
2. (książkowy) zwięzły wyciąg z tekstu naukowego lub dokumentu, publikowany najczęściej w języku angielskim
   résumé

/ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

/apsˈtɨ̃nɛ̃nt/

1. osoba wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś
2. osoba nie pijąca napojów alkoholowych

/ˈapsurt/
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

1. absurdité
2. balivernes
3. sornettes
4. sottises

osoba, która tworzy, myśli lub działa w duchu absurdu

/ˌapsurˈdalʲɲɛ/
w sposób absurdalny

cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

/ˌapsurˈdalnɨ/

1. nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
2. (logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny

/ˈapsɨ̃nt/
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

/ˈabuxt/
(staropolski) wędlina spożywana przez żołnierzy w terenie ok. XVII wieku albo rodzaj salcesonu

1. saucisse
2. saucisson

/aˈbud͡ʒa/
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet sylabiczny

(psychologia, psychologiczny) związany z abulią, dotyczący abulii

/abˈvɛra/
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej;

związany z Abbeville, dotyczący Abbeville

1. abbevillien
2. abbevillois

/ˈabɨ/
…wprowadzający zdanie podrzędne: celu

1. afin de
2. pour
3. si seulment
4. à

/ˌakaˈpulkɔ/
(geografia, geograficzny) Acapulco de Juárez, miasto w Meksyku;

1. Acapulco
2. Acapulco de Juárez

/ˌat͡sɛˈfalʲja/
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej;

/ˌat͡sɛ̃ˈnaftɛ̃n/
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny

(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;

/ˌat͡sɛˈrɔla/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc aceroli (1.1)

(spożywczy) heterocykliczna sól potasowa o wzorze sumarycznym C4H4KNO4S występująca w postaci białych kryształów, wielokrotnie słodsza od sacharozy i używana jako bezkaloryczny zamiennik cukru, ze względu na gorzki posmak zwykle wspólnie z innymi słodzikami;

/aˈt͡sɛtal/
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

1. acétaldéhyde
2. éthanal

/ˌat͡sɛˈtãmʲit/
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych;

1. acétamide
2. ethanamide

/ˌat͡sɛtãˈɲilʲit/
(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze sumarycznym C8H9NO, pochodna aniliny, bezbarwna substancja krystaliczna, wykorzystywany do produkcji leków i barwników;

1. acétanilide
2. acétylaminobenzène
3. acétylaniline

/ˌat͡sɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n/
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik;

1. acétophénone
2. phényl méthyl cétone
3. phényléthanone

/aˈt͡sɛtɔ̃n/
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii

(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton

(chemia, chemiczny) rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego;

/ˌat͡sɛˈtɨlɛ̃n/
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

(chemia, chemiczny) reakcja podstawiania atomu wodoru w cząsteczkach związku organicznego grupą acetylową (CH3CO–);

/ax/
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie

/aˈxaja/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w Grecji;

/aˈxajsʲci/
(odrzeczownikowy) Achaja, Achaj, Achajczyk, Achajka

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;

(plastyka) wizerunek postaci uważany za powstały w nadnaturalny, cudowny sposób;

/axˈrɔ̃mat/
(optyka, optyczny) (fotografia) (fizyka, fizyczny) układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem;

(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

/ˈaxtɛl/
(przestarzałe, przestarzały) jedna ósma miary większej objętości, rzadziej długości i powierzchni; ósma część beczki;

(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stalowa lina biegnąca od topu masztu do rufy, zapobiegająca wyginaniu się masztu do przodu;

(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;

/at͡ʃ/
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się

/at͡ʃˈkɔlvʲjɛk/
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

1. bien que
2. quoique

/ˈadãm/

1. imię męskie;
2. (biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;

/ˌadãˈmaʃɛk/
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

/ˌadãˈmava/
(geografia, geograficzny) wyżyna w Afryce;

/ˌadapˈtat͡sʲja/
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka

łatwość dostosowywania się

taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

1. adaptateur
2. adaptive

/aˈdaptɛr/
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa

/ˌadapˈtɔvat͡ɕ/

1. dostosować/dostosowywać do innego użytku
   adapter
2. dostosować/dostosowywać utwór literacki, np. do pokazania go na ekranie, na scenie
   arranger
3. (biologia, biologiczny) o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska
   transformer

(chemia, chemiczny) indywiduum cząsteczkowe powstałe przez połączenie najczęściej dwóch oddzielnych indywiduów w taki sposób, że nie dochodzi do utraty atomów w obrębie cząsteczek tworzących je;

/ˌadɛˈkfatnɔɕt͡ɕ/
odpowiedniość

/ˌadɛˈkfatnɨ/
dokładnie czemuś odpowiadający

1. adéquat
2. approprié
3. congruent
4. proportionné

/aˈdɛla/
imię żeńskie;

/ˌadɛˈlajda/

1. imię żeńskie;
2. (geografia, geograficzny) miasto w Australii;

/ˈadɛ̃n/
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

(biochemia, biochemiczny) nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; C10H13N5O4;

(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

/ˈadɛpt/

1. zwolennik jakiejś idei, doktryny
   adepte
2. osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną
   1. clerc
   2. stagiaire

(rzadki, rzadko używany) zwolenniczka jakiejś idei, doktryny, osoby lub ugrupowania

/ˌadʲjaˈbata/
(fizyka, fizyczny) krzywa odzwierciedlająca proces adiabatyczny

(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

/aˈdʲidas/
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) (obuwnictwo, obuwniczy) but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)

(książkowy) zwrot używany przy pożegnaniu

/ˌadʲiˈpɔt͡sɨt/
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)

/aˈdʲjutãnt/
(wojskowość, wojskowy) żołnierz asystujący dowódcy;

/ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja/

1. system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
2. kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
3. zarządzanie czymś, administrowanie

/ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ/
związany z administracją i administrowaniem

/ˌadmʲĩɲiˈstratɔr/
osoba zarządzająca czymś

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) specjalista w zakresie prawa administracyjnego

/ˌadmʲĩɲiˈstrɔvat͡ɕ/
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

/ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja/

1. władze naczelne marynarki wojennej
2. budynek mieszczący admiralicję (1.1)
3. korpus admirałów

/ˌadmʲiˈratɔr/
(przestarzałe, przestarzały) wielbiciel

/adˈmʲiraw/

1. (marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
2. (marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
3. (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) podziwiać kogoś, uwielbiać go

(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

/ˌadnɔˈtat͡sʲja/
uwaga, dopisek, przypisek, notatka

1. annotation
2. glose
3. note

(architektura, architektoniczny) (budownictwo) suszona na słońcu, niewypalana cegła

/ˈadɔlf/
imię męskie;

/aˈdɔ̃ɲis/
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

/aˈdɔpt͡sʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;

związany z adopcją, dotyczący adopcji

/ˌadɔpˈtɔvat͡ɕ/
dokonywać / dokonać adopcji

(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w sztuce sakralnej postać klęcząca u stóp Chrystusa lub Maryi w geście uwielbienia;

/ˌadɔˈratɔr/
mężczyzna zabiegający o względy drugiej osoby

/ˌadɔraˈtɔrka/
forma żeńska od: adorator

/ˌadɔˈrɔvat͡ɕ/
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem

(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

/ˌadrɛ̃naˈlʲĩna/
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

/ˈadrɛs/
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

1. adresse courriel
2. adresse électronique
3. adresse de courrier électronique
4. adresse e-mail

/aˈdrɛsat/
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

(technologia, technika, techniczny) metoda nadrukowywania adresów na przesyłkach

/ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ/

1. umieszczać adres na liście, przesyłkę
2. odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy

/ˌadrɛˈsufka/
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia

(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;

/ˈadrʲja/
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;

/ˈadrʲjãn/
imię męskie;

/aˈdrʲjatɨk/
(zobacz) Morze Adriatyckie

(chemia, chemiczny) substancja ulegająca zagęszczeniu w procesie adsorpcji

/atˈsɔrbɛ̃nt/
(chemia, chemiczny) substancja, na której powierzchni zachodzi adsorpcja

(chemia, chemiczny) urządzenie służące do oddzielania składników z mieszaniny gazowej lub ciekłej

(chemia, chemiczny) wiązać cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

(chemia, chemiczny) związany z adsorpcją, dotyczący adsorpcji

/aˈdular/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

(fizyka, fizyczny) w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;

/ˈadvɛ̃nt/
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

1. Avent
2. avent

/ˌadvɛ̃nˈtɨsta/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

(językoznawstwo, językoznawczy) proces językowy, w którym inne części mowy przekształcają się w przysłówki

/adˈvɛrsaʃ/
(przestarzałe, przestarzały) oponent, rywal

1. adversaire
2. opposant

/adˈvɔkat/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

/adˈvɔkad ˈdʲjabwa/
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech uchodząca do Zatoki Weneckiej;

(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop;

(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Adygei;

(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

1. adyge
2. adyguéen

/aˈdɨtɔ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia;

1. adyton
2. adytum

(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

związany z Adżarią lub Adżarami

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;

(mitologia grecka) kobieta przemieniona przez bogów w słowika;

/ˌaɛˈrɔbʲik/
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

(fizjologia, fizjologiczny) wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

/ˌaɛˈrɔbus/
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów;

/ˌaɛˈrɔdrɔ̃m/
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste

/ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ/
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

/ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika/
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

/ˌaɛrɔˈfaɟja/
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia;

(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

(technologia, technika, techniczny) syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów;

/ˌaɛrɔˈlɔɟja/
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią

/ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥/
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu

/ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja/
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

1. aérométrie
2. aërométrie

/ˌaɛrɔ̃ˈnawta/
(przestarzałe, przestarzały) lotnik

/ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka/
(książkowy) lotnictwo

/ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery;

/ˌaɛˈrɔstat/
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

(medycyna, medyczny) leczenie lub wspomaganie zdrowia poprzez kontakt z powietrzem

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dziedzina nauki łącząca aerodynamikę i termodynamikę, badająca zjawiska cieplne zachodzące przy przepływie powietrza (lub gazu) wokół ciała poruszającego się z dużą prędkością

/ˌaɛˈrɔzɔl/

1. (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym
2. (potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana

/ˌaɛˈrɔʒɛl/
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Afarze;

(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) dotyczący Afaru lub jego mieszkańców

/aˈfazʲja/
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

/ˈafɛkt/
(psychologia, psychologiczny) wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu

/aˈfɛra/

1. wydarzenie, które wywołało skandal;
   affaire
2. (potocznie, potoczny) awantura
   scandale

/ˌafɛˈʒɨsta/
człowiek uczestniczący dla zysku w nieuczciwych, karalnych przedsięwzięciach

/ˌavɡãˈɲistãn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

/ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci/
odnoszący się do Afganistanu (państwa na Środkowym Wschodzie)

/avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Afganistanu

/avˈɡãj̃sʲci/
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

/ˈafʲiks/
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;

(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący afiksów

/ˌafʲirˈmat͡sʲja/
potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja

/ˈafʲiʃ/
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

1. affiche
2. placard

(przestarzałe, przestarzały) roznosiciel, rozlepiacz afiszów

(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) rakotwórcza toksyna wytwarzana przez grzyby z rodzaju Aspergillus;

dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

/aˈfɔrɨsm̥/
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

pozbawiony światła, niewystarczająco oświetlony; bez dostępu światła

(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

/ˈafrɔ/
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków;

/ˈafrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką

/ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn/
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego

dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

/afˈrɔbʲit/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem;

/ˌafrɔˈdɨta/

1. (mitologia grecka) bogini miłości;
2. imię żeńskie;

/ˌafrɔˈdɨzʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

/ˌafrɔˈdɨzʲjak/
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

(medycyna, medyczny) związany z afrodyzjakiem; mający działanie afrodyzjaku; pobudzający

(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec, którego przodkowie pochodzą z Afryki i Ameryki Łacińskiej;

/ˈafrɔ̃nt/
(książkowy) zniewaga, lekceważące zachowanie, zazwyczaj publiczne

/ˈafrɨka/
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

1. Afrique
2. l’Afrique

/ˈafrɨka puwˈnɔt͡sna/
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący wschodnią część kontynentu;

(etnografia, etnograficzny) biały mieszkaniec Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, potomek holenderskich kolonizatorów;

(etnografia, etnograficzny) biała mieszkanka Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, potomkini holenderskich kolonizatorów

/ˌafrɨˈkãɲĩn/
mieszkaniec Afryki

znawca, badacz języków, kultury i historii Afryki

(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przejmowania przez rdzennych Afrykanów kontroli nad niektórymi obszarami Afryki i wypierania z nich białych

/ˌafrɨˈkãŋka/
mieszkanka Afryki

/ˌafrɨˈkãj̃sʲci/
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

cecha tego, co afrykańskie; afrykański charakter czegoś

/ˈafta/
(medycyna, medyczny) mały bolesny pęcherzyk pokryty białawym włóknistym nalotem i otoczony czerwoną zapalną obwódką, powstający na błonie śluzowej jamy ustnej w wyniku zakażenia wirusowego;

(geografia, geograficzny) miasto w południowym Maroku, port nad Oceanem Atlantyckim;

mieszkaniec Agadiru; osoba z tego miasta

mieszkanka Agadiru; kobieta z tego miasta

/aˈɡãmʲja/
(biologia, biologiczny) rozmnażanie bezpłciowe

1. agamie
2. agamogénèse

(botanika, botaniczny) tworzenie nasion bez zapłodnienia (bez udziału gamet męskich)

(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, lewy dopływ rzeki Tromjogan;

/ˈaɡat/
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

/aˈɡata/
imię żeńskie;

imię męskie;

/aˈɡava/
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

/aˈɡɛ̃nt͡sʲja/
firma świadcząca różne usługi

(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

1. agence de communication
2. bureau de publicité

/aˈɡɛ̃nda/

1. 1. terminarz
   2. ustalony spis spraw, które będą przedmiotem działania danej osoby lub instytucji w określonym czasie
   agenda
2. filia urzędu lub instytucji
   1. succursale
   2. agence

/ˈaɡɛ̃nt/

1. 1. tajny pracownik policji lub służb specjalnych
   2. pracownik wywiadu
   agent
2. przedstawiciel jakiejś firmy
   1. représentant
   2. agent

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego;

/ˌaɟiˈtat͡sʲja/
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

/ˌaɟiˈtatɔr/

1. osoba prowadząca agitację
2. (chemia, chemiczny) cylindryczny, stalowy reaktor wyłożony ołowiem; najczęściej używany do rafinacji ropy naftowej

(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;

(hutnictwo, hutniczy) spiek

1. agglomérat
2. conglomérat

(technologia, technika, techniczny) skupiać mechanicznie mniejsze kawałki, ziarna w większe kawałki, bryły, np. w procesie brykietowania węgla albo przeróbki rud

(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany

(fizjologia, fizjologiczny) antygen znajdujący się na powierzchni krwinek czerwonych, który może wywołać reakcję aglutynacji, czyli zlepiania się komórek, w obecności odpowiednich przeciwciał (aglutynin)

/ˈaɡnat/
(dawniej, dawny) krewny w linii męskiej

/aɟˈɲɛʃka/
imię żeńskie;

1. Agnès
2. Inès

/ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

/ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ/
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami

/aˈɡnɔstɨk/
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielkie odchylenia i zmiany w tempie i rytmie wykonywanego utworu muzycznego, uzasadnione interpretacją muzyczną wykonawcy

(kartografia, kartograficzny) linia na mapie łącząca punkty wykazujące zerową wartość deklinacji magnetycznej;

/aˈɡɔ̃ɲja/

1. stan bezpośrednio poprzedzający zgon;
2. (przenośnie, przenośnia) pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku

/aˈɡɔra/
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

/ˌaɡɔraˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

/aˈɡrafʲja/
(medycyna, medyczny) częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania; (zobacz) dysgrafia

/aˈɡrafka/
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

1. agrafe
2. épingle de sureté

(medycyna, medyczny) choroba polegająca na gwałtownym zmniejszeniu liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, we krwi;

/aˈɡrarnɨ/
rolniczy, rolny

łączenie się elementów w całość

/aˈɡrɛɡat/

1. (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) skupienie cząsteczek, produkt agregacji
2. (ekonomia, ekonomiczny) suma wartości jednostkowych

/aˈɡrɛsʲja/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
   agression
2. (psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;
   1. agression
   2. agressivité

/aˈɡrɛsɔr/

1. ktoś, kto dopuszcza się agresji
2. państwo działające lub posługujące się metodami agresji

1. agresseur
2. attaquant

/ˈaɡrɛst/

1. (spożywczy) owoc agrestu (1.1)
   1. groseille à maquereau
   2. groseille verte
2. (botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;
   1. groseillier à maquereau
   2. groseillier épineux

w sposób agresywny

/ˌaɡrɛˈsɨvnɨ/
zachowujący się wrogo, napastliwie

(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na południowym wybrzeżu Sycylii;

(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) związany z agrobiologią lub agrobiologami

(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związany z agrochemią

(ekologia, ekologiczny) (rolnictwo, rolniczy) związany z agroekologią

(ekologia, ekologiczny) sztuczny ekosystem powstały w wyniku działalności człowieka, wykorzystywany do produkcji rolnej

(rolnictwo, rolniczy) dotyczący agrofizyki

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

(książkowy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uprawa roli

/aˈɡrɔ̃nɔ̃m/
specjalista zajmujący się agronomią;

/ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

/ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka/
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;

1. tourisme rural
2. agrotourisme

(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;

/ˈaxa/

1. …wyrażenie przypomnienia
   ah
2. …wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia
   1. ah
   2. aha

pokazujący wydarzenia historyczne bez kontekstu, bez działania czynników historycznych

/aˈxɔj/
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy

(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;

/ɛjts/
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

/ajˈcidɔ/
japońska sztuka samoobrony;

imię żeńskie

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

1. la dièse mineur
2. la♯ mineur

/aj/
…oznajmiający ból lub zaskoczenie

/ˌajaˈtɔlːax/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

ktoś, kto wziął coś w wynajem

(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny występujący w czosnku, bezwonny produkt rozpadu alliiny

(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

/ˌajurˈvɛda/
(medycyna, medyczny) (starożytność) system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności

1. ayurveda
2. ayurvéda
3. médecine ayurvédique

/ˌajurvɛˈdɨjsʲci/
związany z ajurwedą – medycyną indyjską

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów;

/aˈkat͡sʲja/

1. (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acacia Mill., rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny mimozowatych;
2. (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

/ˌakaˈdɛ̃mʲja/

1. 1. (edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
   2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe
   académie
2. uroczyste zebranie publiczne poświęcone osobie lub wydarzeniu
   cérémonie

/ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci/

1. 1. zgodny z określonymi, utartymi wzorami
   2. taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny
   académique
2. (edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
   1. académique
   2. universitaire

/ˌakaˈdɛ̃mʲik/

1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii
   académicien
2. (uczniowskie) internat
   foyer d'étudiants
3. (studencki) dom akademicki;
   maison des étudiants

/aˈkadʲja/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;

/ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci/
odnoszący się do Akadii

mieszkaniec Akadii

mieszkanka Akadii

dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego

(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

(językoznawstwo, językoznawczy) język (lub makrojęzyk) z podgrupy kwa rodziny języków nigero-kongijskich

/aˈkãɲɛ/
(językoznawstwo, językoznawczy) charakterystyczny dla języków białoruskiego i rosyjskiego sposób wymawiania nieakcentowanego o jak samogłoski podobnej do a;

(biologia, biologiczny) nieprawidłowo uformowana krwinka czerwona posiadająca nieregularnie rozmieszczone, zaostrzone wypustki cytoplazmatyczne;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, jednoskośna odmiana argentytu ;

/aˈkapʲit/
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

/aˈkatɨst/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

przyspieszenie

(technologia, technika, techniczny) pedał gazu

/ˈakt͡sɛ̃nt/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
3. (językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową

/ˌakt͡sɛ̃ntɔˈvãɲɛ/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnianie sylaby w wyrazie lub wyrazu w zdaniu poprzez sposób ich wypowiadania

/ˌakt͡sɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu

/ˌakt͡sɛpˈtat͡sʲja/
wyrażenie zgody

(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;

(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;

/ˌakt͡sɛptɔˈvalnɨ/
możliwy do zaakceptowania, do przyjęcia

/ˌakt͡sɛpˈtɔvat͡ɕ/

1. aprobować coś
   accepter
2. formalnie godzić się na coś
   approuver

/ˈakt͡sɛs/
przystąpienie do czegoś, wzięcie udziału w czymś

/akˈt͡sɛsʲja/
czynności wykonywane przy włączaniu do zbiorów bibliotecznych dokumentów;

/ˈakt͡sʲja/

1. 1. działanie zorganizowane
   2. (sport, sportowy) działania ofensywne, atak
   3. przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;
   action
2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);
   1. action boursière
   2. action

/ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ/
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający, że cechy rzeczy i zjawisk mają w dużej mierze charakter przypadkowy (akcydentalny), a nie wynikający z ich stałej, niezmiennej istoty; przekonanie o istotnej roli przypadku w strukturze rzeczywistości

/ˌakt͡sɨdɛ̃nˈtalnɨ/
(książkowy) przypadkowy, okolicznościowy, nieistotny, dodatkowy

związany z akcją, dotyczący akcji

/akˈt͡sɨza/
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

(geografia, geograficzny) miasto portowe w Izraelu, w Dystrykcie Północnym;

/ˌaklãˈmat͡sʲja/
jednogłośny wybór, uznanie czegoś

(biologia, biologiczny) o organizmie: przystosowywać się do odmiennych warunków otoczenia

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;

/ˌakɔˈlʲita/
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

/ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu (1.1), towarzyszenie grą soliście lub zespołowi

/ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu

/ˌakɔ̃mpãɲaˈtɔrka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawczyni akompaniamentu

/ˌakɔ̃mpãˈɲɔvat͡ɕ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

/aˈkɔ̃ntɔ/
(ekonomia, ekonomiczny) zadatek na spłatę z tytułu należności

/ˈakɔrt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

/ˌakɔrˈdɛɔ̃n/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

/ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

/ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲistka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, dziewczyna grająca na akordeonie

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dział harmonii badający budowę i łączenie akordów

/ˈakra/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

udzielać akredytacji

/ˌakrɛdɨˈtɨva ɔˈkrɛ̃w̃ʒna/
(bankowość, bankowy) akredytywa, którą beneficjent może zrealizować w wielu bankach

widowiskowe ćwiczenie, często niebezpieczne, które wymaga wielkiej sprawności;

/ˌakrɔˈbata/
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

/ˌakrɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

(chemia, chemiczny) trująca, drażniąca ciecz, najprostszy aldehyd nienasycony;

/aˈkrɔlʲit/
(sztuka) (starożytność) w starożytnej Grecji: posąg wykonany z dwóch materiałów;

(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

/aˈkrɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

/aˈkrɔpɔl/
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy heterocyklicznych związków aromatycznych, o strukturze podobnej do antracenu, ale z atomem azotu w jednym z pierścieni

farba na bazie akrylu (1.1) stosowana w budownictwie, poligrafii i plastyce;

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, nitryl kwasu akrylowego, cyjanek winylu, bezbarwna ciecz trująca o nieprzyjemnym zapachu;

(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

/aˈksãmʲit/
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

1. velours
2. velouté

/ˌaksʲjɔˈlɔɟja/

1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;
2. (filozofia, filozoficzny) konkretny system wartości

(filozofia, filozoficzny) związany z aksjologią, dotyczący aksjologii

/akˈsʲjɔ̃mat/

1. (matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
2. (przenośnie, przenośnia) uznana prawda

/ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
oparty na aksjomatach

/ˈaksɔ̃n/
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

(matematyka, matematyczny) (geometria) związany z aksonometrią, dotyczący aksonometrii

(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

(ezoteryka) wróżba z rozżarzonego topora

/akt/

1. czyn, działanie
   acte
2. oficjalna uroczystość towarzysząca ważnemu zdarzeniu
   action
3. (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
   document
4. (sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;
   nu
5. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;
   1. pièce
   2. acte

(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) odbywanie stosunku seksualnego

/ˈakt ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲa/
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

/akˈtɔʒɨ/, /ˈaktɔr/
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

1. acteur
2. comédien

/akˈtɔrka/
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

czynić aktualnym

1. actualiser
2. mettre à jour

/ˌaktuˈ^walnɨ/
dotyczący teraźniejszości

/ˈaktɨ̃n/
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru i rejestracji zmian natężenia promieniowania słonecznego

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się pomiarami promieniowania w atmosferze ziemskiej

(fizyka, fizyczny) związany z aktynometrią lub aktynometrem, dotyczący aktynometrii lub aktynometru

(chemia, chemiczny) radon-219, naturalnie występujący izotop radonu o symbolu An powstający na skutek radioaktywnego rozpadu aktynu

(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

coś, co uruchamia, przyspiesza albo wzmacnia działanie jakiegoś procesu, reakcji chemicznej czy urządzenia

/ˌaktɨˈvʲista/
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

pobudzanie do działania; uruchamianie aktywności

czynna postawa; bycie aktywnym

/akˈtɨvnɔɕt͡ɕ/
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

/akˈtɨvnɨ/
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

/ˌaktɨˈvɔvat͡ɕ/
sprawiać, że coś staje się aktywne

/akˈtufka/
płaska torba na dokumenty

/ˌakultuˈrat͡sʲja/
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy

związany z procesem przyswajania elementów obcej kultury

(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

/ˌakũmuˈlatɔr/

1. (informatyka, informatyczny) rejestr procesora przechowujący wynik operacji
   accumulateur
2. (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)
   1. batterie
   2. accumulateur

/ˌakuprɛˈsura/
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

/ˌakupũŋkˈtura/
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

1. acupuncture
2. acuponcture

/aˈkurat/
wskazanie chwili, w której ma lub miało miejsce zdarzenie lub że chwilę wcześniej się zakończyło

/aˈkurat/
zaprzeczenie, protest wobec zastanego stanu lub wcześniejszej wypowiedzi

1. mais comment donc
2. mon œil

/aˈkurat/
podkreślenie dokładności informacji; właśnie tak / tyle / …

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni

(dawniej, dawny) dokładny, staranny

1. exact
2. ponctuel

odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

/aˈkuʃɛr/
(medycyna, medyczny) (zobacz) położnik

/ˌakuˈʃɛrʲja/
(dawniej, dawny) położnictwo

/ˌakuˈʃɛrka/
(przestarzałe, przestarzały) położna;

1. sage-femme
2. accoucheuse
3. matrone

/ˌakfaˈfɔrta/

1. (sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)
2. (sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;

/ˌakfakulˈtura/
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;

/aˈkfalũŋk/
zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;

/ˌakfãˈmarɨ̃n/
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

/ˌakfãmaˈrɨ̃na/
barwa niebieskawozielona

związany z akwanautyką; dotyczący działalności i długiego przebywania człowieka pod wodą

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dziedzina zajmująca się badaniem, projektowaniem i praktyką przebywania oraz poruszania się ludzi pod wodą przy użyciu specjalistycznego sprzętu

/ˌakfaˈrɛla/
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

/aˈkfarʲjũm/
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

(książkowy) hodowca zwierząt i roślin akwariowych

/aˈkfɛdukt/
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

każdy dowolnie zdefiniowany/określony obszar wód zarówno portowych jak i wód otwartych, zarówno morskich jak i śródlądowych

/ˌakfʲiˈlɛja/
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech; w starożytności ważne miasto, później siedziba patriarchy;

/aˈkfʲilɔ̃n/
ostry północny wiatr

(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

1. Aquin
2. Aquino

(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek Tomasza z Akwinu, świętego Kościoła katolickiego;

/ˌakfʲiˈtãɲja/
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

mieszkanka Akwitanii

mieszkaniec Akwitanii

/ˌakfʲiˈtãj̃sʲci/
dotyczący Akwitanii, związany z Akwitanią, pochodzący z Akwitanii

/aˈkfʲizɡrãn/
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

związany z Akwizgranem, pochodzący z Akwizgranu

(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy

1. acquisition
2. démarchage

(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Iraku;

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla;

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) transliteracja arabskiej nazwy Jerozolimy

/ˌalaˈbãma/
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

/ˌalaˈbastɛr/
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

/aˈladɨ̃n/
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;

/ˌalãˈɲĩna/
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

/ˈalarm/

1. sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
2. urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1)
3. wezwanie do działania

dający sygnał o grożącym niebezpieczeństwie

1. d'alarme
2. d'alerte

/ˈalaʃ/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy, klarowny likier kminkowy koloru żółtego;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z alawizmem lub alawitami

/ˌalaˈvʲita/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prądu religijnego na obrzeżach islamu

/alˈbãɲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

/alˈbãŋka/
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

/alˈbatrɔs/
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

/alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

/alˈbãj̃sʲci/
związany z Albanią, dotyczący Albanii

/alˈbɛdɔ/

1. (fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
2. biała część skórki w owocach cytrusowych

(technologia, technika, techniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) przyrząd naukowy służący do pomiaru albedo

/ˈalbɛrt/
imię męskie;

/alˈbɛrta/
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

(geografia, geograficzny) miejscowość na południu Francji, na północny wschód od Tuluzy;

związany z albigensami, dotyczący albigensów

należący do albigensów, będący ich własnością

/ˈalbʲĩn/
imię męskie;

/alˈbʲĩɲism̥/

1. (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
2. (botanika, botaniczny) brak chlorofilu

/alˈbʲĩnɔs/
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

/ˈalbʲjɔ̃n/
(poetycki, poetycko) Anglia

/ˈalbʲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) proces przekształcania minerałów skałotwórczych w albit

/ˈalbɔ/

1. …łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;
   ou
2. …łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa
   ou bien

/alˈbɔvʲjɛ̃m/
(książkowy) …przyłączający zdanie, które wyjaśnia przekazaną wcześniej informację

1. car
2. parce que

/ˈalbũm/
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

/ˌalbũˈmʲĩna/
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

(biologia, biologiczny) białko włókniste, odporne na enzymy i czynniki chemiczne, występujące w tkankach zwierząt, takich jak skóra, włosy, paznokcie, ścięgna czy chrząstki, pełniące rolę budulcową i nadające tkankom wytrzymałość

/alˈxɛ̃mʲja/
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

dotyczący alchemii

/ˌaldɛˈbarãn/
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

/alˈdɛxɨt/
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

1. acétaldéhyde
2. éthanal

(chemia, chemiczny) związek organiczny wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym i w syntezie chemicznej;

1. 2-hydroxybenzaldéhyde
2. aldéhyde salicylique
3. o-hydroxybenzaldéhyde
4. salicylaldéhyde

(biochemia, biochemiczny) aldoza, która ma pięć atomów węgla w cząsteczce

/ˌaldɔˈstɛrɔ̃n/
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

/ɛjl/, /ˈalɛ/
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

/ɛjl/, /ˈalɛ/
…wyrażający zdumienie nad czymś

1. que
2. quel
3. comme

/ˌalɛɡɔˈrɛza/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dwustopniowy sposób interpretacji znaków polegający na odczytywaniu najpierw znaczenia dosłownego, a później głębszego;

/ˌalɛˈɡɔrʲja/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

/ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ/
przenośnie, w sposób alegoryczny

/ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiać w formie alegorii lub interpretować coś jako alegorię

(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

/aˈlɛja/

1. szeroka, reprezentacyjna ulica
   allée
2. droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;
   1. avenue
   2. allée

/aˈlɛjka/
(zdrobniale) od: aleja

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;

/ˌalɛˈksãndɛr/
imię męskie;

/ˌalɛˈksãndra/

1. imię żeńskie;
2. (mitologia grecka) (zobacz) Kasandra

/ˌalɛˈksãndrʲja/
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

/ˌalɛksãnˈdrɨjt͡ʃɨk/
mieszkaniec Aleksandrii (miasta w Egipcie)

/ˌalɛksãnˈdrɨjka/
mieszkanka Aleksandrii (miasta w Egipcie)

/ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci/
dotyczący Aleksandrii (miasta w Egipcie)

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) typ wiersza sylabicznego o ustalonej długości — 12 sylab, zwykle z przerwą (średniówką) po szóstej sylabie

(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

/aˈlɛksʲja/
imię żeńskie;

/aˈlɛksɨ/
imię męskie;

(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

/ˌalɛ̃ˈmãɲja/
(geografia, geograficzny) środkowa, niemieckojęzyczna część Szwajcarii;

(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii

/aˈlɛ̃mbʲik/
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

związany z Alençon, dotyczący Alençon

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii;

/aˈlɛpːɔ/

1. (geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
2. (geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

związany z Aleppo, dotyczący Aleppo

1. alepin
2. alépin

/aˈlɛrɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

/aˈlɛrʲɟja/
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

/ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
związany z alergią

/ˌalɛrɡɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

(medycyna, medyczny) związany z alergologią, dotyczący alergologii

(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie, stolica prowincji Alessandria (1.2);

związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

(etnografia, etnograficzny) rdzenna mieszkanka obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

/ˈalɛʃ/
wykrzyknik stosowany dla wyrażenia protestu, braku zgody

/ˈalɛʃ/
podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią

/ˈalfa/
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

/ˈalfa ˌi‿ɔ̃ˈmɛɡa/
(przenośnie, przenośnia) początek i koniec

1. alpha et oméga
2. l'alpha et l'oméga

/alˈfabɛt/
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

1. alphabet
2. abc

/ˌalfabɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ/
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie

/ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ/

1. ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie
2. odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem

1. alphabétique
2. abécédaire

(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

/ˈalfɔ̃w̃s/
imię męskie;

/ˈalfɔ̃w̃s/
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

1. alphonse
2. souteneur

/ˈalfrɛt/
imię męskie;

/ˈalɡa/
(zobacz) glon

/alˈɡɛbra/

1. jeden z działów matematyki;
2. (matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

(matematyka, matematyczny) zgodnie z zasadami algebry

dotyczący algebry

(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

/ˈalʲɟɛr/
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

/alʲˈɟɛrt͡ʃɨk/
obywatel Algierii

/alʲˈɟɛrʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

/alʲˈɟɛrka/
obywatelka Algierii

/alʲˈɟɛrsʲci/

1. odnoszący się do państwa Algieria
   algérien
2. odnoszący się do miasta Algier
   algérois

/ˌalɡɔˈfɔbʲja/
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem;

/ˈalɡɔl/
(astronomia, astronomiczny) Beta Persei, gwiazda podwójna w gwiazdozbiorze Perseusza;

/ˌalɡɔˈlaɟɲja/
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;

(botanika, botaniczny) związany z algologią

związany z Algonkinami, dotyczący Algonkinów

/algɔˈrɨtmɨ/, /alˈɡɔrɨtm̥/
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) ciąg ściśle określonych czynności pozwalających na rozwiązanie pewnego zadania;

związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

/ˈalʲjãw̃s/
przymierze między państwami

/aˈlʲibʲi/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii;

/aˈlʲit͡sʲja/
imię żeńskie;

(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu arabskiego, ا;

(chemia, chemiczny) o związkach organicznych o strukturze łańcuchowej (otwartej) lub zawierający pierścienie nienasycone (nie mające delokalizowanych elektronów π)

/ˌalʲiˈɡatɔr/
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

1. aligator
2. alligator

(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) migracja Żydów do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego Izraela;

płacenie alimentów

/ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

1. aliment
2. pension alimentaire

/aˈlʲĩna/
imię żeńskie;

/ˌalʲitɛˈrat͡sʲja/
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący aliteracji; oparty na aliteracji

/ˌalʲizaˈrɨ̃na/
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

/ˈalka/
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku;

/ˌalkaˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ/
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość

(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

/ˈalkãn/
(chemia, chemiczny) nasycony węglowodór alifatyczny, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

/ˈalkɛ̃n/
(chemia, chemiczny) nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

/ˈalʲcɛʃ/
(architektura, architektoniczny) wysunięty narożnik budynku z wydzielonym dachem;

/ˈalʲcĩn/
(chemia, chemiczny) nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

/alˈkɔxɔl/

1. (chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
2. (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych;

1. alcool 2-hydroxybenzylique
2. alcool o-hydroxybenzylique
3. alcool salicylique

(chemia, chemiczny) pochodna alkoholu - sól alkoholu powstająca przez zastąpienie atomu wodoru w grupie hydroksylowej (–OH) atomem metalu

/ˌalkɔxɔˈlʲit͡ʃka/
kobieta, która cierpi na alkoholizm

/ˌalkɔˈxɔlʲik/
osoba, która cierpi na alkoholizm

(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem

/ˌalkɔˈxɔlʲism̥/

1. (medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
2. (socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo

(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie;

/ˌalkɔxɔˈlɔvɨ/
zawierający alkohol; związany z alkoholem

1. alcoolique
2. alcoolisé

urządzenie służące do określania ilościowej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu;

1. alcootest
2. alcotest

/alˈkɔva/
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

/ˈalːax/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

/ˈalːɛl/
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

(botanika, botaniczny) dotyczący allelopatii

/ˌalːɛˈluja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

(biochemia, biochemiczny) nietrwały związek siarkoorganiczny wytwarzany w czosnku po roztarciu lub przecięciu, wykazujący silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, C6H10OS2

(botanika, botaniczny) rozprzestrzenianie diaspor przy pomocy czynników zewnętrznych;

/alˈmãnax/
publikacja zawierająca artykuły z pewnej dziedziny nauki lub sztuki, najczęściej utwory literackie różnych autorów wydane w tym samym czasie;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

1. almandin
2. almandine

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (krawiectwo) futrzana peleryna noszona dawniej przez osoby duchowne;

1. aumuce
2. aumusse

/aˈlɔɛs/
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

/aˈlɔfɔ̃n/
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

/aˈlɔjzɨ/
imię męskie;

/ˌalɔˈkat͡sʲja/

1. (ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
2. planowe rozdysponowanie czegoś;

uroczysta przemowa;

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) badanie i opis zależności pomiędzy wielkością ciała organizmu (lub jego części) a innymi cechami biologicznymi

/ˌalɔˈpata/
(medycyna, medyczny) lekarz stosujący alopatię

1. allopathe
2. allopathiste

(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

(medycyna, medyczny) związany z alopatią

/ˌalɔˈtrɔpʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

/aˈlɔza/
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

/alˈpaka/
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;

1. alpaca
2. alpaga

/alˈpɛjsʲci/

1. związany z orogenezą alpejską
   alpestre
2. związany z Alpami, dotyczący Alp
   alpin

(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;

/ˌalpʲĩˈɲista/
osoba uprawiająca alpinizm;

/alˈpʲĩɲism̥/
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o szybkim, krótkotrwałym działaniu;

/ˈalpɨ/
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

(geografia, geograficzny) mały łańcuch górski w Toskanii, we Włoszech, część Apeninów;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie w łańcuchu Północnych Alp Wapiennych;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Wschodnich;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich we Francji;

(geografia, geograficzny) grupa górska w Schweizer Voralpen, części Alp Zachodnich;

1. Alpes fribourgeoises
2. Préalpes fribourgeoises

(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii, w kantonach Glarus, Gryzonia, Sankt Gallen i Uri;

(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na granicy Francji i Włoch;

1. Alpes graies
2. Alpes grées

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

(geografia, geograficzny) część Alp Wapiennych rozciągająca się równoleżnikowo od północno-wschodnich Włoch, do Słowenii, ograniczona od północy doliną Sawy;

(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech;

(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech;

(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich, obejmująca odcinek głównego grzbietu wododziałowego Alp, położona na terenie Włoch oraz Francji;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Wschodnich, w większości położone w Austrii,w krajach związkowych Karyntia i Styria, w niewielkiej części zaś w Słowenii, położone między doliną Drawy na południu a doliną Mury na północy;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii;

1. Alpes pennines
2. Alpes valaisannes

(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich położona w południowej ich części, na terytorium Francji, na północny zachód od wybrzeży Morza Liguryjskiego;

1. Alpes de Provence
2. Alpes et Préalpes de Provence

(geografia, geograficzny) część Alp Centralnych, położona na styku granic Szwajcarii, Włoch, Liechtensteinu i Austrii ;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie należące do Alp Berneńskich, części Alp Zachodnich;

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

(geografia, geograficzny) zachodnia część Alp, położona na terenie Francji, Włoch, Szwajcarii i Monako;

/alt/

1. 1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)
   2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem
   alto
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;
   1. alto
   2. contralto
3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem
   alto

/alˈtãna/
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

1. gazébo
2. tonnelle

(astronomia, astronomiczny) (geodezja, geodezyjny) (dawniej, dawny) przyrząd pomiarowy używany w XVIII i XIX wieku do pomiaru wysokości i azymutu ciał niebieskich;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu

/ˌaltɛrˈnatɔr/
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

/ˌaltɛrnaˈtɨva/

1. (logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;
2. (potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości

/ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek grający na altówce

/ˌaltɔvʲjɔˈlʲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na altówce

/ˌaltruˈ^jista/
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

/ˌaltru^jiˈstɨt͡ʃnɨ/
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu

/alˈtru^jism̥/
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

/alˈtufka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

/aˈluzʲja/
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

/alˈzat͡sʲja/
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

/alˈzat͡sʲci/
związany z Alzacją

/alˈzaṭt͡ʃɨk/
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

/alˈzatka/
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu

/ˌãmaˈdɛ^wuʃ/
imię męskie;

(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;

(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w Kampanii; ważny średniowieczny ośrodek handlowy;

mieszkaniec Amalfi, osoba z tego miasta

związany z miastem Amalfi

/ãˈmãnda/
imię żeńskie;

/ˈãmãnt/

1. (potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (ironicznie) kochanek lub adorator
   1. amant
   2. ami
2. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aktor specjalizujący się w rolach kochanków, uwodzicieli
   jeune premier

(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;

(starożytność) związany z okresem panowania faraona Echnatona i jego bezpośrednich następców lub ze stanowiskiem archeologicznym Tell el-Amarna

/ˌãmaˈrɨlʲis/
(botanika, botaniczny) Amaryllis L., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

(mitologia japońska) bogini słońca w mitologii japońskiej;

/ãˈmatɔr/

1. 1. miłośnik, ktoś oddany czemuś
   2. osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo
   amateur
2. ktoś, kto wykonuje coś kiepsko i niefachowo
   dilettante

taki, który jest nieudolny, niefachowy

(pogardliwie, pogardliwy) działanie lub twórczość wykonywana w sposób amatorski, zwykle bez odpowiedniego przygotowania, umiejętności czy profesjonalizmu

/ˌãmaˈzɔ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;

/ˌãmaˈzɔ̃nka/
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

/ˌãmaˈzɔ̃nka/
(sport, sportowy) kobieta jeżdżąca konno, uprawiająca hippikę

/ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci/
(geografia, geograficzny) związany z Amazonią

(dawniej, dawny) brednie, niedorzeczności, androny, przywidzenia, mrzonki

1. absurdités
2. fariboles
3. non-sens

/ãmˈbaras/
(książkowy) trudna, kłopotliwa sytuacja

/ˌãmbaˈsada/

1. stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
2. wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)

/ˌãmbaˈsadɔr/
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

(administracja) (urzędowy) przedstawicielka dyplomatyczna państwa lub organizacji międzynarodowej

/ãmˈbʲit͡sʲja/
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

(psychologia, psychologiczny) skłonność do występowania sprzecznych lub przeciwstawnych zachowań, sprzeczność dążeń;

/ãmˈbʲitnɨ/
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

/ˌãmbʲivaˈlɛ̃nt͡sʲja/
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

/ãmˈbɔ̃na/

1. (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej
   chaire
2. (łowiectwo, łowiecki) stanowisko myśliwskie w kształcie wieżyczki, stałe lub przenośne, służące do polowań na zwierzynę;
   mirador

/ãmˈbrɔʒɨ/
imię męskie;

/ãmˈbulãw̃s/

1. środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;
   ambulance
2. ruchoma placówka jakiejś instytucji umieszczona w odpowiednio przystosowanym pojeździe
   fourgon

/ˌãmbulaˈtɔrʲjũm/
(medycyna, medyczny) miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;

/ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ/
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

/ãˈmɛba/
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

/ãˈmɛlʲja/

1. 1. (geografia, geograficzny) gmina we Włoszech z siedzibą władz w Amelii (1.2)
   2. (geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni;
   Amelia
2. imię żeńskie;
   Amélie

/ˈãmɛ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

(medycyna, medyczny) brak miesiączki

/ãˈmɛrɨk/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

/ãˈmɛrɨka/

1. (geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

/ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva/
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

/ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna/
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

/ãˈmɛrɨka waˈt͡ɕĩj̃ska/
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

/ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva/
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

/ˌãmɛrɨˈkãɲĩn/
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

/ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja/
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

/ˌãmɛrɨˈkãɲism̥/
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

/ˌãmɛrɨˈkãnka/
obywatelka Stanów Zjednoczonych

/ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/

1. dotyczący Ameryki (kontynentu)
2. dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

1. américain
2. états-unien

(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy terierów w typie bull;

(medycyna, medyczny) wada wzroku wynikająca z niedopasowania zdolności skupiającej oka do jego budowy anatomicznej:

/ãˈmɛtɨst/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

/ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna/
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

/ãw̃ˈfʲibʲja/
(motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy z gromady krzemianów łańcuchowych, będący uwodnionym krzemianem magnezu, żelaza, wapnia lub sodu; przedstawiciel dużej grupy minerałów skałotwórczych o zmiennym składzie chemicznym, występujący powszechnie w skałach magmowych i metamorficznych

(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;

(logika, logiczny) wypowiedź dwuznaczna z powodu niejednoznacznej składni

(biologia, biologiczny) typ rozmnażania płciowego, w którym dochodzi do zapłodnienia poprzez zlanie się gamet pochodzących od dwóch różnych osobników

(starożytność) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna liga plemienna lub związek miast-państw w Grecji, utworzony w celu wspólnej ochrony świątyń, organizowania obrzędów religijnych oraz podejmowania decyzji politycznych w sprawach regionalnych

(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

(chemia, chemiczny) zdolny do oddawania i przyjmowania protonów

/ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥/
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

1. amphitéatre
2. amphithéâtre

/ãw̃ˈfɔra/
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

(medycyna, medyczny) przypominający dźwięk powstający podczas dmuchania w szyjkę szklanej butelki, wskazujący na istnienie jamy w płucach

(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji z kwasem i zasadą

(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;

/ãmˈxarsʲci/
związany z Amharami, dotyczący Amharów

/ãmˈxarsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;

(rzadki, rzadko używany) związany z Amiens, dotyczący Amiens

(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze C₆H₅NH₂, złożony z pierścienia benzenowego (C₆H₆) połączonego z grupą aminową (NH₂)

(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do grupy cukrów, w którym jedna z grup hydroksylowych (–OH) została zastąpiona grupą aminową (–NH₂) albo jej pochodną (np. –NHAc);

(biochemia, biochemiczny) krystaliczny organiczny związek chemiczny o właściwościach redukcyjnych, zawierający pierścień benzenowy z jednocześnie podstawionymi grupami: aminową (–NH₂) i hydroksylową (–OH); amina aromatyczna i fenol zarazem; C6H7NO

/ˌãmʲĩˈnɔkfas/
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

/ˌãmʲĩˈnɔkfas ˌɛɡzɔˈɡɛ̃nːɨ/
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu

(biochemia, biochemiczny) enzym proteolityczny odcinający pojedyncze aminokwasy z końca aminowego (N-końca) peptydu lub białka

(biochemia, biochemiczny) pochodna cukru, w której przynajmniej jedna grupa hydroksylowa (–OH) została zastąpiona grupą aminową (–NH₂)

utrata masy mięśniowej

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodzącej się ze Szwajcarii;

/ˈãmːãn/
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

/ãmˈnɛstʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

/ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
udzielać / udzielić amnestii

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) udzielać amnestii; obejmować kogoś amnestią

/ãmˈnɛzʲja/
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną pochodną penicyliny (z grupy aminopenicylin)

/ˈãmɔ̃n/

1. bóg egipski;
2. imię męskie;

/ãˈmɔ̃ɲak/
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

1. ammoniac
2. ammoniaque

/ˌãmɔraˈlʲista/
mężczyzna odrzucający normy moralne i etyczne

/ˌãmɔˈralʲism̥/
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne

niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

1. amoral
2. immoral

/ˌãmɔrˈfʲit͡ʃnɨ/
bezkształtny, niemający określonej budowy

(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych

/ˌãmɔrtɨˈzatɔr/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

/ˌãmɔrtɨˈzɔvat͡ɕ/
(technologia, technika, techniczny) łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.

dział botaniki oraz enologii zajmujący się opisem, klasyfikacją i rozróżnianiem odmian winorośli

/ˈãmpɛr/
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

/ãmˈpɛrɔɡɔˈd͡ʑĩna/
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

1. ampèreheure
2. ampère-heure

przyrząd służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego w obwodzie, zwykle wyrażanego w amperach

/ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ/
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk β-laktamowy z grupy penicylin półsyntetycznych, stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych, o działaniu bakteriobójczym (hamuje syntezę ściany komórkowej bakterii); pochodna kwasu 6-aminopenicylanowego

/ˌãmplʲiˈtuda/
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

/ˌãmpuˈtat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

/ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ/
dokonywać amputacji

/ãmˈpuwka/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

1. ampoule
2. burette

/ãmˈstɛrdãm/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

/ˌãmstɛrˈdãmsʲci/
odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)

1. amstellodamien
2. amstellodamois

/ˌãmu‿ˈdarʲja/
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

/ãˈmulɛt/
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

1. amulette
2. porte-bonheur

/ˌãmũˈɲit͡sʲja/
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

/ˈãmur/
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nierozpuszczalne białko fibrylarne, które gromadzi się w tkankach organizmu i tworzy włókniste złogi;

(medycyna, medyczny) choroba spichrzeniowa, w której w narządach odkłada się patologiczne białko – amyloid

(biochemia, biochemiczny) wielocukier (a dokładniej rozgałęziony polimer glukozy) będący głównym składnikiem skrobi; podstawowy polisacharyd roślin wyższych, pełniący rolę materiału zapasowego;

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;

(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;

(biochemia, biochemiczny) alkaloid roślinny o działaniu toksycznym i nikotynopodobnym, występujący głównie w roślinach z rodzaju Anabasis, w przeszłości stosowany jako insektycyd

(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anachoretą, dotyczący anachorety lub anachoretyzmu

niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

/ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥/
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

(biologia, biologiczny) trzecia faza podziału komórkowego

/ˌãnafʲiˈlaksʲja/
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

(medycyna, medyczny) związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji

(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

(biologia, biologiczny) ewolucyjny proces przekształcania się jednego gatunku w inny bez rozgałęzienia drzewa rodowego, czyli bez powstawania nowych, bocznych linii ewolucyjnych

/ãˈnaɡlʲif/
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów;

/ãˈnaɡrãm/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

/ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

/ˌãnalfaˈbɛta/

1. (edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu
   analphabète
2. (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) ktoś zupełnie nieznający się na czymś
   analphabète secondaire

(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

niezdolność rozumienia sensu tekstów pisanych występujących w codziennym otoczeniu, nieumiejętność pojmowania i wypełniania dokumentów oraz formularzy a także wykonywania prostych obliczeń arytmetycznych

(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

1. analgie
2. analgésie

w sposób analityczny

/ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z analizą

/ˌãnaˈlʲitɨk/
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

/ˌãnaˈlʲiza/
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

/ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ/
przeprowadzać proces analizy

1. analyser
2. examiner

/ˌãnaˈlɔɟja/
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

w sposób analogiczny

cecha bycia analogicznym z czymś

/ˌãnãmˈnɛza/
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

/ãˈnãnas/

1. 1. (botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
   2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)
   ananas
2. (potocznie, potoczny) o niegrzecznym dziecku
   1. gredin
   2. jojo

/ãˈnãɲĩm/
rodzaj pseudonimu; nazwisko autora zapisane w szyku odwróconym;

1. ananyme
2. anacyclique

(mitologia, mitologiczny) bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

(medycyna, medyczny) choroba wywołana przez bakterie Anaplasma przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które namnażają się w granulocytach

/ãˈnarxʲja/

1. forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
2. (potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

związany z anarchią

/ˌãnarˈxʲista/
zwolennik anarchizmu

/ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
związany z anarchizmem

/ãˈnarxʲism̥/
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;

(medycyna, medyczny) całkowita lub prawie całkowita niemożność artykułowania mowy wskutek uszkodzenia aparatu mowy lub ośrodków nerwowych kontrolujących mowę;

/ˌãnaˈstazʲja/
imię żeńskie;

/ˌãnaˈstazɨ/
imię męskie;

(architektura, architektoniczny) rekonstrukcja budowli z oryginalnych elementów przy minimalnym uzupełnieniu braków; ponowne złożenie zrujnowanych zabytków

(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

/ˌãnaˈtɛ̃ma/
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

(medycyna, medyczny) toksyna bakteryjna pozbawiona szkodliwych właściwości po unieczynnieniu chemicznym bądź fizycznym, ale zachowująca zdolność wywoływania odpowiedzi immunologicznej

/ãˈnatɔl/
imię męskie;

/ˌãnaˈtɔlʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

/ˌãnaˈtɔlʲjãn/
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy molosów;

/ãˈnatɔ̃m/
uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

/ˌãnaˈtɔ̃mʲja/

1. (biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
2. (biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny badająca zmiany morfologiczne powstałe w organizmie w wyniku chorób, urazów lub innych procesów patologicznych

zgodnie z anatomią

/ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
(anatomia, anatomiczny) związany z anatomią, dotyczący anatomii

/ãw̃ʃuˈ^wa/, /ãw̃ʃˈwa/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskich, pikantnych w smaku (niekiedy podfermentowanych), zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) absolutystyczny system społeczno-polityczny istniejący we Francji przed rewolucją francuską;

/ˌãndaˈluzʲja/
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

/ˌãndaluˈzɨjt͡ʃɨk/
mieszkaniec Andaluzji

/ˌãndaluˈzɨjsʲci/
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

/ˌãndaluˈzɨjsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt andaluzyjski języka hiszpańskiego

/ˌãndaˈluzɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary;

mieszkaniec Andegawenii

związany z Andegawenią, dotyczący Andegawenii

(mineralogia, mineralogiczny) związany z andezytem, dotyczący andezytu

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

/ãnˈdɔra/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

/ãnˈdɔrt͡ʃɨk/
obywatel Andory

/ãnˈdɔrsʲci/
odnoszący się do Andory (państwa)

stawianie pierwiastka męskiego w centrum uwagi;

(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

/ãnˈdrɔɡɛ̃n/
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

/ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ/
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

/ãnˈdrɔ^jit/
robot mający postać człowieka;

/ãnˈdrɔlɔk/
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

/ˌãndrɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

/ˌãndrɔ̃ˈmɛda/

1. (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
2. imię żeńskie;

(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy

(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, znana z podpisanego w niej w 1667 roku rozejmu;

/ˈãnḍʒɛj/
imię męskie;

/ãnˈḍʒɛjci/
wieczór 29 listopada, w wigilię dnia św. Andrzeja

/ˈãndɨ/
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

1. Andes
2. Cordillère des Andes

/ãnˈdɨjsʲci/
związany z Andami, dotyczący Andów

/ˌãnɛɡˈdɔta/
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

/ˈãnɛks/
dodatek do publikacji

/ãˈnɛksʲja/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z aneksjonizmem, aneksjonistami, siłowym powiększaniem obszaru państwa kosztem terytoriów ościennych

/ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

1. annexer
2. incorporer
3. rattacher

(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

/ãˈnɛ̃mɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd meteorologiczny służący do ciągłego rejestrowania prędkości i kierunku wiatru

/ˌãnɛ̃mɔˈlɔɟja/
(meteorologia, meteorologiczny) nauka o wiatrach

/ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥/
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

/ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja/
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru

(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd wskazujący kierunek wiatru

(medycyna, medyczny) poważna wada wrodzona mózgu i czaszki, w której u płodu brakuje dużej części mózgu i czaszki

/ˌãnɛˈpʲiɡraf/
(książkowy) dzieło nieposiadające tytułu

/ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk/

1. (medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
2. (medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami

/ãˈnɛta/
imię żeńskie;

imię żeńskie

(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

imię żeńskie;

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

związany z Angers, dotyczący Angers

/ãŋʲˈɟɛlka/
kobieta narodowości angielskiej

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

1. anglais
2. anglaise

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

1. anglais
2. anglaise

/ãŋʲˈɟĩna/
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

1. angine
2. tonsillite

/ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja/
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

/ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

(medycyna, medyczny) zwężenie naczyń krwionośnych w wyniku zakrzepu lub zapalenia

(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu

(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek plemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

/ˈãŋɡlʲja/

1. (geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

/ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

/ˈãŋɡlʲik/
mężczyzna narodowości angielskiej

/ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

(książkowy) miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości

związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

(książkowy) osoba mówiąca po angielsku

/ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/

1. posługujący się językiem angielskim
2. taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim
3. spisany, stworzony w języku angielskim

/ˈãŋɡɔl/
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) Anglik

/ãŋˈɡɔla/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

/ãŋˈɡɔlt͡ʃɨk/
obywatel Angoli

/ãŋˈɡɔlka/
obywatelka Angoli

/ãŋˈɡɔlsʲci/
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

/ˈãŋkstrɛ̃m/
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

związany z Anguillą, dotyczący Anguilli

/ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

/ˈãɲi/

1. …występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
2. …poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
3. …poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
4. …poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
5. …występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

/ˈãɲi/
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym

/ˈãɲi ˈmru‿mru/
…mające skłonić do zachowania ciszy lub tajemnicy

1. chut
2. motus

/ãˈɲɛla/
imię żeńskie;

ogromna cierpliwość, wielka wyrozumiałość, zrozumienie dla czyichś błędów

/ãˈɲɛlsʲci/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami

1. angélique
2. séraphique

zniszczenie, unicestwienie

(sztuka) powstrzymywanie się od tworzenia sztuki figuratywnej – ludzi, zwierząt i bóstw

/ˌãɲiˈlʲĩna/
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca;

/ˌãɲĩˈmat͡sʲja/
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

/ˌãɲĩˈmʲista/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

związany z animizmem, właściwy animizmowi

/ãˈɲĩmʲism̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

wykonany z poklatkowych rysunków

niechęć lub niesnaska wywołana urazą

/ˈãɲjɔ̃n/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

(chemia, chemiczny) materiał jonowymienny, zawierający dodatnio naładowane grupy funkcyjne, które przyciągają i wymieniają aniony z roztworu

/ˈãɲɔw/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
2. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

/ˈãɲɔw ˈpãj̃sʲci/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa maryjna przypominająca o Zwiastowaniu Najświętszej Maryi Pannie;

/ˈãɲɔw ˈstruʃ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

/ãˈɲita/
imię żeńskie;

(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

(biologia, biologiczny) jedna z dwóch gamet w procesie rozmnażania płciowego, która różni się morfologicznie od drugiej komórki rozrodczej

(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

/ãŋˈkara/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

/ãŋʲˈcɛta/

1. (statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza
   1. enquête
   2. sondage
2. (dawniej, dawny) (urzędowy) sprawozdanie
   1. formulaire
   2. questionnaire

/ãŋʲˈcɛtɛr/
osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety

(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;

mieszkanka Ankony

mieszkaniec Ankony

odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony

/ˈãnːa/
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

/ˌãnːãˈmarʲja/
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

(geografia, geograficzny) położony w Himalajach dziesiąty pod względem wysokości szczyt na Ziemi;

/ˈãnːaʃ/
(biblijny) imię męskie

dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

/ãˈnɔda/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

(metaloznawstwo, metalurgia) poddawać metal procesowi elektrochemicznego utleniania powierzchni metalu w celu poprawienia jego walorów

(herpetologia, herpetologiczny) nieduża nadrzewna jaszczurka występująca w Ameryce

/ˌãnɔ̃ˈmalʲja/
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

/ãˈnɔ̃ɲĩm/
list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy

/ˌãnɔ̃ɲĩmʲiˈzat͡sʲja/
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej

w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕt͡ɕ/
cecha tego, kto jest anonimowy;

1. anonymat
2. anonymité

/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ/
o nieujawnionym nazwisku

/ˈãnɔ̃w̃s/
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

/ãˈnɔrak/
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

/ˌãnɔˈrɛksʲja/
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na anoreksję

/ˌãnɔrɛkˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z anoreksji; taki, jak w anoreksji

/ˌãnɔˈrɛktɨk/
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję

(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

/ˌãnɔrˈmalʲɲɛ/
w sposób anormalny

(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy

(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

/ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

/ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥/
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

/ˌãntãnãnaˈrɨva/
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

1. Antananarivo
2. Tananarive

/ãnˈtarɛs/
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

/ˌãntarkˈtɨda/
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

/ãnˈtɛ̃na/
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

(telekomunikacja) antena umożliwiająca odbiór telewizji satelitarnej;

kobieta należąca do wcześniejszego pokolenia danej rodziny

/ˌãntʲiˈdɔtũm/
(przenośnie, przenośnia) środek zaradczy

(geografia, geograficzny) wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;

1. Antigua
2. Antigue

/ˌãntʲiˈɡu^wa ˌi‿barˈbuda/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

związany z Antiguą (wyspą na Karaibach)

związany z Antiguą i Barbudą, dotyczący Antigui i Barbudy

1. antiguais
2. antiguais-barbudien
3. antiguais-et-barbudien

odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią

(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;

/ˌãntɔˈlɔɟja/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

1. anthologie
2. florilège

związany z antologią, stanowiący antologię

osoba, która tworzy lub opracowuje antologię

/ãnˈtɔ̃ɲi/
imię męskie;

/ãnˈtɔ̃ɲja/
imię żeńskie;

1. Antoinette
2. Antonia

/ãnˈtɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

(językoznawstwo, językoznawczy) o przeciwstawnym znaczeniu

imię męskie

/ˌãntɔ̃ˈɲĩna/
imię żeńskie;

(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

/ˌãntɔ̃ˈnufka/
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) mrozoodporna odmiana uprawna jabłoni domowej;

(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny z trzema połączonymi liniowo pierścieniami benzenowymi, obecny w smołach węglowych

/ãnˈtrat͡sɨt/
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

1. anthracite
2. antracite

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka

(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

1. anthropocène
2. Anthropocène

skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

/ˌãntrɔpɔˈfaɟja/
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

zwierzę lub osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich

/ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka

1. anthropique
2. anthropogénique

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) nauka badająca rozmieszczenie ludności, kultur, działalności gospodarczej oraz wpływ środowiska naturalnego na życie człowieka i odwrotnie

dział geografii zajmujący się opisem grup ludzkich, ich zróżnicowania rasowego, etnicznego i fizycznego w korelacji z miejscem ich zamieszkania

(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel małp człekokształtnych (Hominoidea)

/ˌãntrɔˈpɔlɔk/
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

/ˌãntrɔpɔˈlɔɟja/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

/ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
związany z antropologią, dotyczący antropologii

związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

/ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥/
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia

związany z antropozofią, dotyczący antropozofii

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek lub kawałek mięsa wołowego z części grzbietowej, między łopatką a częścią lędźwiową

/ãntˈfɛrpʲja/
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

mieszkaniec Antwerpii

mieszkanka Antwerpii

/ãntˈfɛrpsʲci/
dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii

wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów

/ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

/ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm/
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii

/ˌãntɨˈbʲjɔtɨk/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

/ˌãntɨbɔˈxatɛr/

1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera
2. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

(biochemia, biochemiczny) blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

/ˌãntɨxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci/
skierowany przeciwko chrześcijaństwu

(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

/ˌãntɨt͡sɨˈpat͡sʲja/
przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego

/ãnˈtɨt͡ʃnɨ/
pochodzący z dawnych czasów

(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

/ˌãntɨdaˈtɔvat͡ɕ/
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

(medycyna, medyczny) hamujący diurezę, nadmierne wydzielanie moczu

postawa filozoficzna lub intelektualna polegająca na odrzucaniu dogmatów

skierowany przeciwko dynastii, działający na szkodę dynastii

(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się

(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogląd sprzeciwiający się estetyzmowi

1. anti-esthétique
2. antiesthétique

cecha tego, co jest skierowane przeciwko Europie, sprzeczne z wartościami europejskimi

/ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci/
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

1. anti fasciste
2. anti-fasciste

/ˌãntɨˈfaʃɨsm̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

kobieta sprzeciwiająca się ideom i ruchowi feministycznemu

/ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
taki, który opiera się na antyfeminizmie

1. antiféministe
2. anti-féministe

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca antyfony

1. antiphonaire
2. antiphonier

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny, polegający na ironicznej zmianie znaczenia wyrazu na przeciwny (np. ale jesteś mądry = jesteś głupi) bądź też na użyciu zaprzeczonego antonimu zamiast nazwania wprost jakiejś cechy (np. niepiękny = brzydki)

/ãnˈtɨɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprzeciwia się globalizacji

(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów;

/ˌãntɨ^jĩmpɛrʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów

/ˌãntɨjuda^jiˈstɨt͡ʃnɨ/
skierowany przeciwko judaizmowi

/ˈãntɨk/
(historia, historyczny, historycznie) świat starożytnej kultury grecko-łacińskiej;

/ˌãntɨkatɔˈlʲit͡sʲci/
wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi

/ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥/
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu

/ˌãntɨkɔaˈɡulãnt/
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia, ruch społeczny i postawa polityczna sprzeciwiająca się kolonializmowi; sprzeciw wobec podbojów, dominacji i wykorzystywania ludności rdzennej przez obce państwa

/ˌãntɨkɔlɔ̃ˈɲalnɨ/
przeciwny kolonializmowi

/ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

/ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

/ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

/ˌãntɨkɔ̃nt͡sɛpˈt͡sɨjnɨ/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę

1. contraceptif
2. anticonceptionnel

sprzeczny z konstytucją

/ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ/
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

/ˌãntɨˈkfarʲjat/

1. sklep z używanymi książkami;
   livres d'occasion
2. sklep z antykami;
   magasins d'antiquités

mieszkaniec Antyli

(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;

/ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ/
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

mieszkanka Antyli

(przestarzałe, przestarzały) (matematyka, matematyczny) liczba y=a^x, której logarytm przy podstawie a (typowo logarytm dziesiętny) jest równy danej liczbie x

/ˌãntɨˈlɔpa/
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

taki, który nie podlega działaniu pola magnetycznego

/ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja/
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

/ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨt͡ʃnɨ/
skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa, pogląd lub ruch społeczny sprzeciwiający się militaryzmowi, czyli nadmiernej rozbudowie wojska, gloryfikacji armii i rozwiązywaniu konfliktów drogą militarną

(biologia, biologiczny) hamujący mitozę

/ãnˈtɨ̃mɔ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

1. stibine
2. stibnite

/ˌãntɨ̃muzuwˈmãj̃sʲci/
skierowany przeciwko islamowi

skierowany przeciwko spożyciu, wytwarzaniu i obrotowi narkotykami

1. antidrogue
2. antinarcotique

wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu

1. anti-national
2. antinational

(filozofia, filozoficzny) zwolennik antynatalizmu

(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka antynatalizmu

(filozofia, filozoficzny) dotyczący antynatalizmu, właściwy antynatalizmowi

(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

sprzeczny ze stanowiskiem nauki

skierowany przeciwko niewolnictwu, działający przeciw niewolnictwu

(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

/ˌãntɨˈpapʲjɛʃ/
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

1. anti-pape
2. antipape

/ˌãntɨˈpatʲja/
niechęć do kogoś

sprzeciwiający się patriotyzmowi

/ˌãntɨpaˈtɨt͡ʃnɨ/
budzący odrazę, niechęć

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

/ˌãntɨpɔɕlʲizˈɡɔvɨ/
przeciwdziałający ślizganiu, zabezpieczający przed poślizgiem

(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;

ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi

(filozofia, filozoficzny) pogląd przeciwstawny realizmowi, tj. odrzucający istnienie obiektywnej rzeczywistości

/ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ/
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

1. antirévolutionnaire
2. antirévolution

/ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita/
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥/
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

1. antisémitisme
2. anti-sémitisme

/ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ/
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik syjonizmu

/ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia oraz postawa polityczna wyrażająca sprzeciw wobec syjonizmu;

zagorzały przeciwnik szczepień ochronnych;

1. antivax
2. antivacciniste

osoba, która sprzeciwia się wierze w Boga lub bogów; w szerszym znaczeniu: (także, też) osoba przejawiająca postawę przeciwną wobec religii teistycznych

/ˌãntɨˈtɛ^jism̥/
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

(kryminologia, kryminologiczny) osoba specjalnie wyszkolona i wyposażona do zwalczania terroryzmu

/ˌãntɨtɛrːɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ/
zwalczający terroryzm, prowadzący walkę z terrorystami

/ˌãntɨtɛˈtɨt͡ʃnɨ/
przeciwstawnie różny

(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) biologiczna substancja, zazwyczaj przeciwciało, która neutralizuje działanie toksyn

(książkowy) postawa przeciwna tradycjonalizmowi, sprzeciw wobec tradycji

(teologia, teologiczny) doktryna odrzucająca istnienie Trójcy Świętej

/ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ/
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

/ˌãnuˈlɔvat͡ɕ/
stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś

1. annuler
2. dénoncer

(mitologia, mitologiczny) bóstwo z mitologii sumeryjskiej z grupy tzw. „wielkich bogów” powiązanych ze stwarzaniem świata oraz wyznaczaniem losów ludzi i innych bogów;

/ãˈnurʲja/
(medycyna, medyczny) (zobacz) bezmocz

/ˈãnɨʃ/
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

/ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ/
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

(spożywczy) likier o zapachu i smaku anyżku;

1. anisette
2. pastis

/ˈãw̃zɛlm/
imię męskie;

1. Anseaume
2. Anselme

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

/aˈɔjda/
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;

/aˈɔrta/
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

(anatomia, anatomiczny) związany z aortą

/aˈɔrɨst/
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

/aˈɔsta/
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

związany z Aostą, dotyczący Aosty

/aˈparat/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny

1. appareil
2. dispositif
3. allumeur

/aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

1. appareil photo
2. caméra

/aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci/
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim

(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej

/ˌaparaˈtura/
zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość

1. appareillage
2. équipement

/ˌaparˈtãmɛ̃nt/
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

/aˈpartxajt/, /aˈpartxɛjt/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

/ˌapaˈrɨt͡sʲja/
(przestarzałe, przestarzały) ukazanie się, pokazanie się

/a.ˈpaʃ.ka/
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);

(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

1. apathéisme
2. indifférence religieux

/aˈpatʲja/
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

1. apathie
2. langueur

w sposób apatyczny

/ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ/
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

/ˈapɛl/

1. 1. publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś
   2. sygnał ogłaszający zbiórkę na apel (1.1)
   appel
2. 1. (edukacja, edukacyjny) zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)
   2. (wojskowość, wojskowy) zbiórka wszystkich żołnierzy w jednostce
   rassemblement

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

/ˌapɛˈlʲjɔtɛs/
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego;

/ˌapɛˈlɔvat͡ɕ/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwoływać się od wyroku, wnosić apelację

/ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ/
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

/ˌapɛrʲiˈtʲif/, /ˌapɛˈrʲitʲif/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

/ˌapɛrˈtura/
(optyka, optyczny) otwór ograniczający wiązkę światła;

technologia i proces konserwowania żywności, polegająca na odpowiednim podgrzewaniu i schładzaniu w autoklawie;

/ˌapɛˈtɨt͡ʃnɨ/
zachęcający do jedzenia

1. appétissant
2. affriandant

/aˈpɛtɨt/

1. chęć jedzenia, łaknienie;
2. (przenośnie, przenośnia) pragnienie, chęć na coś

/aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈd͡zɛ̃ɲa/
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

(seksuologia, seksuologiczny) lęk przed utratą własnej seksualności;

(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

(medycyna, medyczny) metoda leczenia i profilaktyki, w której wykorzystuje się produkty pszczele

/ˈaplaws/
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

/ˌaplʲiˈkat͡sʲja/

1. 1. (informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
   2. zastosowanie
   application
2. praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;
   stage

/ˌaplʲiˈkatɔr/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

/ˌaplʲiˈkɔvat͡ɕ/
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku

/ˌapɔdɨkˈtɨt͡ʃnɨ/
(logika, logiczny) oczywisty, konieczny, definitywny, wypływający z przesłanek

1. catégorique
2. apodictique

(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest

(językoznawstwo, językoznawczy) regularna, systematyczna zmiana samogłoski w rdzeniu wyrazu, służąca do wyrażania różnic gramatycznych lub słowotwórczych

/aˈpɔɡraf/
(dawniej, dawny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odręczna kopia tekstu

/ˌapɔkaˈlʲipsa/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

dotyczący apokalipsy, końca świata

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) koncepcja końcowej i ostatecznej odnowy całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności;

/ˌapɔˈkɔpa/
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

/ˌapɔlʲĩˈnarɨ/
imię męskie;

(dawniej, dawny) poetycki

/ˌapɔˈlɔɟja/
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

/ˌapɔˈlɔ̃ɲja/
imię żeńskie;

/ˌapɔplɛkˈtɨt͡ʃnɨ/
będący przejawem / następstwem apopleksji

osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

/aˈpɔrʲja/
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

/ˌapɔrˈtɔvat͡ɕ/
o psie: przynosić rzucony przedmiot

/ˌapɔˈstata/
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

1. apostate
2. apostat

kobieta, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

/ˌapɔˈstazʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

/ˌapɔˈstɔlsʲci/
dotyczący apostołów

/aˈpɔstɔw/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
2. (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki
3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo

/aˈpɔstrɔf/
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów

(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w północno-wschodniej części Szwajcarii;

poddawać materiał apreturze w celu nadania mu określonych walorów

/ˌaprɔˈbata/
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

/ˌaprɔˈbɔvat͡ɕ/
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

/ˌaprɔvʲiˈzat͡sʲja/
zaopatrzenie w artykuły pierwszej potrzeby

/apˈtɛt͡ʃka/
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

/apˈtɛt͡ʃka ˈpʲjɛrfʃɛj pɔ̃ˈmɔt͡sɨ/
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy

/apˈtɛka/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

/apˈtɛkaʃ/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

1. pharmacien
2. apothicaire

(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

mieszkaniec Apulii

związany z Apulią

= (weterynaria, weterynaryjny) afrykański pomór świń

(spożywczy) zagęstnik spożywczy otrzymywany przy gotowaniu ciecierzycy lub innych strączkowych, półprodukt stosowany w kuchni wegańskiej jako zamiennik białka jajek;

/ar/
(jednostka miary) jednostka powierzchni gruntu równa stu metrom kwadratowym;

/ˈara/
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

/ˈara ˈmɔdra/
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

/ˈarap/
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

/ˈarap/
(hipologia, hipologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej;

1. arabe
2. cheval arabe
3. pur-sang arabe

/ˌaraˈbɛska/

1. (sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
2. (choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;

/aˈrabʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

/aˈrabʲja sawˈdɨjska/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

1. Arabie saoudite
2. Arabie Saoudite

/aˈrabʲika/
(geografia, geograficzny) masyw górski w Wielkim Kaukazie, położony na terytorium Abchazji;

/ˌaraˈbʲista/
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

1. arabiste
2. arabisant

/ˌaraˈbʲistka/
specjalistka w zakresie arabistyki

narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

/aˈrabʲism̥/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;

(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie

/aˈrapka/
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

/aˈrapsʲci/
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

1. arabe
2. arabique

/aˈrapsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

/aˈrapskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/
posługujący się językiem arabskim

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

/ˌaraxnɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

(arachnologia, arachnologiczny) zoolog badający pajęczaki

1. arachnologiste
2. arachnologue

/ˌaraxnɔˈlɔɟja/
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;

/ˌaraˈɡɔ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

/ˌaraˈɡɔ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna, rombowa odmiana węglanu wapnia;

/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros;

/ˈarak/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabska (głównie libańska) wódka anyżowa;

(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;

/ˌarãˈmɛjt͡ʃɨk/
członek ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.;

/ˌarãˈmɛjsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

1. araméen araméen
2. araméen

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;

/arˈbɛla/
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w Iraku;

/arˈbʲitɛr/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór

narzucając komuś, w sposób bezwzględny, bez przestrzegania reguł

(książkowy) cecha tego, co jest arbitralne

/ˌarbʲiˈtralnɨ/
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu

sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

/ˌarbɔˈrɛtũm/
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;

1. arboretum
2. arborétum

/ˈarbus/

1. (spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
2. (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

1. pastèque
2. melon d'eau

/ˌarxaˈ^jit͡ʃnɨ/
będący typowym dla dawnych czasów

/arˈxa^jik/
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi;

(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

/arˈxãɲɔw/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

/arˈxɛɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

związany z archeografią, dotyczący archeografii

/ˌarxɛˈɔlɔk/
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

1. archeologue
2. archéologue