/a/

1. …uzupełniania
2. …objaśnień
3. …przeciwstawności
4. …wynikania

/a/
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera polskiego alfabetu;

/a‿ˈkɨʃ/
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) uciekaj, zmykaj (w stosunku do człowieka lub innej istoty żywej)

/a‿ˈtaɡʒɛ/
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów

/a/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na zaprzeczenie lub brak jakiejś cechy

/at‿ˈakta/
(geologia, geologiczny) typ spływającej lawy bazaltowej o chropowatej, poszarpanej powierzchni;

/aˈːrɔ̃n/

1. (biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
2. imię męskie;

/ˌabaˈkavʲir/
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy;

/aˈbakus/

1. (architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;
2. przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;

/ˌabaˈlɔ̃nɛ/
rodzaj logicznej gry planszowej;

/aˈbãndɔ̃n/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

/aˈbaʒur/
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

tytuł honorowy we francuskim Kościele katolickim;

/apˈxasʲci/
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

1. Abcáiseach
2. Abcáisis

/apˈxasʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

1. Abcáiseach
2. Abcáisis

/ˈapxas/
mieszkaniec Abchazji;

/apˈxazʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

/apˈxaska/
mieszkanka Abchazji

(biblijny) postać biblijna, prorok;

/abˈdukt͡sʲja/
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;

/abˈduktɔr/
(anatomia, anatomiczny) mięsień odciągający kończynę od ciała;

/ˌabdɨˈkat͡sʲja/
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

/ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

/ˌabɛˈt͡sadlaʃ/
(przestarzałe, przestarzały) skorowidz

/ˌabɛt͡sɛˈdarʲjuʃ/
skorowidz

(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

/ˌabɛrˈrat͡sʲja/, /ˌabɛrˈːat͡sʲja/

1. (astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
2. (erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
3. (optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

/abʲˈid͡ʒãn/, /ˈabʲid͡ʒãn/
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

/ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza/
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej;

/ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
nieożywiony

/ˌabʲiˈsɨ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

/ˌabʲiˈsɨ̃nka/
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii

/ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

/ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci/
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

/ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt/
(książkowy) uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

/abˈlut͡sʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

/ˌabnɛˈɡat͡sʲja/
(przestarzałe, przestarzały) wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych

/ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt/

1. regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
   liostáil
2. regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
   táille

/aˈbɔ̃nɛ̃nt/
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

/ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

/ˌabɔˈralnɨ/
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego

/aˈbɔrt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

/ˌabɔrˈt͡sɨjnɨ/
(książkowy) związany z aborcją

/ˌabɔˈrɨɡɛ̃n/
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju

/abˈraxãm/

1. (biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;

/ˈabrãm/
imię męskie

/ˌabrɛˈvʲjat͡sʲja/
(książkowy) (termin specjalistyczny) skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów

/ˌabrɛvʲjaˈtura/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego
2. (książkowy) system skrótów najczęściej używanych wyrażeń, stosowany w starożytności i średniowieczu;

/ˈapst͡sɛs/
(medycyna, medyczny) ropień

/apˈsɛ̃nt͡sʲja/
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

/ˌapsɔˈlut͡sʲja/

1. (przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego
2. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;

/apˈsɔlut/
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

/ˌapsɔˈlutʲɲɛ/
całkowicie, niezależnie od niczego, nie dopuszczając wyjątków

/ˌapsɔˈlutnɨ/

1. całkowity, zupełny, bezwzględny
2. (filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
3. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad
4. niekwestionowany

/ˌapsɔˈlutɨsm̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

/apˈsɔlvɛ̃nt/
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

/ˌapsɔlˈvɛ̃ntka/
dziewczyna lub kobieta, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs

/ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ/

1. (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie
2. (przenośnie, przenośnia) całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś

/apˈsɔrpt͡sʲja/

1. (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
2. (optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

/ˌapstraˈxɔvat͡ɕ/
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego

/apsˈtrakt͡sʲja/

1. 1. coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania
   2. nierealny pogląd
   3. pojęcie ogólne
   4. proces tworzenia pojęć ogólnych;
   achoimre
2. (sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
   teibiú

/ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ/
nie mający związku z rzeczywistością

/ˈapstrakt/

1. (filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie
2. (książkowy) zwięzły wyciąg z tekstu naukowego lub dokumentu, publikowany najczęściej w języku angielskim

/ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja/

1. (medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;
   abstanaid
2. (ekonomia, ekonomiczny) powstrzymywanie się od konsumpcji
   lánstaonadh

związany z powstrzymywaniem się od używki

/apsˈtɨ̃nɛ̃nt/
osoba nie pijąca napojów alkoholowych

/ˈapsɨ̃nt/
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

/ˈabu ˈzabʲi/
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

/aˈbud͡ʒa/
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

/aˈbulʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

stan, w którym czegoś jest więcej niż potrzeba

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) naruszający zasady współżycia społecznego, stanowiący nadużycie, zawierający zakazane zapisy

/ˈabɨ/
…wprowadzający zdanie podrzędne: celu

/aˈt͡sɛtal/
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

/ˌat͡sɛˈtãmʲit/
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych;

/aˈt͡sɛtɔ̃n/
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton

/ˌat͡sɛˈtɨlɛ̃n/
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

(chemia, chemiczny) lub (technologia, technika, techniczny) dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania

(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

/ax/
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie

/aˈxaja/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w Grecji;

/aˈxʲilːɛs/
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;

(medycyna, medyczny) wrodzona choroba genetyczna kości, dziedziczona autosomalnie dominująco (jako mutacja genu FGFR3), należąca do grupy dysplazji szkieletowych, która powoduje ograniczony wzrost kości długich i niskorosłość przy prawidłowej wielkości tułowia i głowy

/aˈxɔ̃ndrɨt/
(geologia, geologiczny) (astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów

(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pokład rufowy;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce popularnej, łączący jazz, blues i soul z funkowym rytmem;

/at͡ʃ/
w połączeniu z tematem niektórych czasowników tworzy nazwę wykonawcy czynności w rodzaju męskim

/at͡ʃ/
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się

/at͡ʃˈkɔlvʲjɛk/
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

/ad‿ˈːawxa/
(geografia, geograficzny) stolica Kataru;

/aˈdad͡ʒʲjɔ/
(choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;

(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Addax Laurillard, rodzaj ssaka parzystokopytnego z podrodziny antylopowców;

/ˈadãm/

1. imię męskie;
2. (biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

/ˌadãˈmaʃɛk/
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

/ˌadãˈmɔvɨ/
związany z biblijnym Adamem, dotyczący biblijnego Adama

(geografia, geograficzny) stolica Pitcairnu;

/ˌadapˈtat͡sʲja/

1. (biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
2. (psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
3. dostosowanie się organów do sytuacji
4. efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)
5. przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka

/ˌadapˈtɔvat͡ɕ/
dostosować/dostosowywać do innego użytku

/adˈːɛ̃ndũm/
załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania)

/ˈaddʲis aˈbɛba/
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii;

/ˌadɛˈkfatnɔɕt͡ɕ/
odpowiedniość

/ˌadɛˈkfatnɨ/
dokładnie czemuś odpowiadający

/ˌadɛˈlajda/
imię żeńskie;

(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

związany z adenoidem, dotyczący adenoidu

(biochemia, biochemiczny) nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; C10H13N5O4;

(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

/ˈadɛpt/

1. osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną
   dalta
2. zwolennik jakiejś idei, doktryny
   deisceabal

(fizyka, fizyczny) przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał;

(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

/ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja/

1. zarządzanie czymś, administrowanie
   bainisteoireacht
2. 1. kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
   2. system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
   riarachán

/ˌadmʲĩɲiˈstratɔr/

1. osoba zarządzająca czymś
2. (informatyka, informatyczny) osoba lub grupa osób nadzorująca system komputerowy lub sieć komputerową, zwykle też przydzielająca ich użytkownikom konta i prawa dostępu

/ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja/

1. budynek mieszczący admiralicję (1.1)
2. korpus admirałów
3. władze naczelne marynarki wojennej

/adˈmʲiraw/

1. (marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
2. (marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)

(architektura, architektoniczny) (budownictwo) suszona na słońcu, niewypalana cegła

/aˈdɔ̃ɲis/
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

/aˈdɔpt͡sʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

/ˌadɔˈratɔr/
mężczyzna zabiegający o względy drugiej osoby

/ˌadɔˈrɔvat͡ɕ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego

/ˌadrɛ̃naˈlʲĩna/
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

/ˈadrɛs/
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

ten, kto wysyła przekaz, wiadomość, list, itp.

/aˈdrɛsat/

1. (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.
2. osoba, do której ktoś kieruje słowa, dla której jest przeznaczony jakiś utwór, odezwa itp.

/ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ/

1. odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy
2. umieszczać adres na liście, przesyłkę

/ˌadrɛˈsufka/
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia

(chemia, chemiczny) substancja ulegająca zagęszczeniu w procesie adsorpcji

(chemia, chemiczny) wiązać cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

/atˈsɔrpt͡sʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

(chemia, chemiczny) związany z adsorpcją, dotyczący adsorpcji

(fizyka, fizyczny) w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;

/ˈadvɛ̃nt/
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

związany z adwokatem lub adwokaturą

/adˈvɔkat/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

1. abhcóide
2. dlíodóir

(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

/ˌaɛˈrat͡sʲja/
napowietrzanie;

/ˌaɛˈratɔr/

1. ręczne lub automatyczne urządzenie ogrodnicze do napowietrzania gleby, którego główną częścią jest wał z kolcami lub kawałkami blachy tnącymi darń podczas obracania się;
2. urządzenie do napowietrzania wody

(botanika, botaniczny) typ tkanki miękiszowej u roślin wodnych i podmokłych, zawierająca duże przestrzenie powietrzne między komórkami

(fizjologia, fizjologiczny) wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

/ˌaɛˈrɔdrɔ̃m/
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste

/ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ/
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

/ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika/
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

(fotografia) (lotnictwo, lotniczy) dziedzina fotografi polegająca na robieniu zdjęć powierzchni ziemi z dużych wysokości

(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

/ˌaɛrɔˈlɔɟja/
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

/ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka/
(książkowy) lotnictwo

/ˌaɛˈrɔplãn/
(przestarzałe, przestarzały), (Spisz) samolot

(fizyka, fizyczny) nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych

/ˌaɛˈrɔzɔl/

1. (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym
2. (potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana

poddawać działaniu aerozolu

(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Afarze;

(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) dotyczący Afaru lub jego mieszkańców

/aˈfazʲja/
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

/aˈfɛkt͡sʲja/
(dawniej, dawny) afekt, skłonność ku komu lub czemu

/ˈafɛkt/

1. (przestarzałe, przestarzały) namiętność, silne uczucie
   ainmhian
2. (psychologia, psychologiczny) wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu
   mothúchán

/aˈfɛra/
wydarzenie, które wywołało skandal;

/ˌafɛˈrɛza/
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie;

/ˌafɛˈʒɨsta/
człowiek uczestniczący dla zysku w nieuczciwych, karalnych przedsięwzięciach

/ˌavɡãˈɲistãn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

1. Afganastáin
2. An Afganastáin

/ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci/
odnoszący się do Afganistanu (państwa na Środkowym Wschodzie)

/avˈɡãŋka/
obywatelka Afganistanu

/avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Afganistanu

/avˈɡãj̃sʲci/
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

/ˈafʲiʃ/
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

twórca aforyzmów

/aˈfɔrɨsm̥/
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

/ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn/
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego

/ˌafrɔˈdɨta/
(mitologia grecka) bogini miłości;

/ˈafrɨka/
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

1. Afraic
2. An Afraic
3. an Afraic

(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;

(etnografia, etnograficzny) biały mieszkaniec Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, potomek holenderskich kolonizatorów;

/ˌafrɨkãˈnɛrsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

/ˌafrɨˈkãɲĩn/
mieszkaniec Afryki

(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa;

/ˌafrɨˈkãj̃sʲci/
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

/ˈaɡa/
(zoologia, zoologiczny) gatunek płaza z rodziny ropuchowatych, Rhinella marina;

/aˈɡãmʲja/
(biologia, biologiczny) rozmnażanie bezpłciowe

/ˈaɡat/
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

/aˈɡava/
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

/aˈɡɛ̃nt͡sʲja/
firma świadcząca różne usługi

/aˈɡɛ̃nda/
filia urzędu lub instytucji

/ˌaɟiˈtat͡sʲja/
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

/aɟˈɲɛʃka/
imię żeńskie;

/ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

/ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ/

1. (filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami
2. (informatyka, informatyczny) niezależny od platformy, na której jest uruchomiony

/aˈɡnɔstɨk/
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

/aˈɡɔɡɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny pochodzenia afrykańskiego zbudowany co najmniej z dwóch dzwonków połączonych zakrzywionym uchwytem;

/aˈɡɔra/
(urbanistyka, urbanistyczny) plac targowy lub hala targowa we współczesnej Grecji

/ˌaɡɔraˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

1. agrafóibe
2. uamhan sráide

/aˈɡrɛsɔr/

1. ktoś, kto dopuszcza się agresji
2. państwo działające lub posługujące się metodami agresji

/ˈaɡrɛst/
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)

/ˌaɡrɛˈsɨvnɨ/

1. (finanse, finansowy) stosujący ryzykowną strategię lub złożony z ryzykownych aktywów
2. zachowujący się wrogo, napastliwie

(książkowy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uprawa roli

/aˈɡrɔ̃nɔ̃m/
specjalista zajmujący się agronomią;

/ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

(językoznawstwo, językoznawczy) język agulski;

/ɛjts/
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) urządzenie kuchenne smażące i piekące potrawy z wykorzystaniem obiegu gorącego powietrza

(językoznawstwo, językoznawczy) język, którym posługują się Indianie Ajmara;

/aˈkat͡sʲja/
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

/ˌakaˈdɛ̃mʲja/

1. (edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe

/ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci/

1. 1. (edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
   2. zgodny z określonymi, utartymi wzorami
   acadúil
2. taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny
   teoiriciúil

/ˌakaˈdɛ̃mʲik/

1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii
   acadamhaí
2. (studencki) dom akademicki;
   dórtúr

/ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci/
odnoszący się do Akadii

dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego

(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

(językoznawstwo, językoznawczy) język (lub makrojęzyk) z podgrupy kwa rodziny języków nigero-kongijskich

/ˈakãnt/

1. (architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1);
2. (botanika, botaniczny) Acanthus L., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; .

/aˈkapʲit/
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

przyspieszenie

/ˈakt͡sɛ̃nt/

1. 1. (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
   2. (językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową
   3. (termin typograficzny) znak diakrytyczny oznaczający m.in. akcent (1.1)
   aiceann
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
   blas
3. (sztuka) (architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) element kompozycyjny wyróżniający się (kolorem, fakturą, kształtem) z tła całości
   dúile
4. (przenośnie, przenośnia) szczegół wyróżniający się z otoczenia
   nótáil

(językoznawstwo, językoznawczy) znak diakrytyczny w postaci pochylonej kreski w prawo umieszczany nad literą

/ˌakt͡sɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu
2. (przenośnie, przenośnia) podkreślać jakieś cechy, kłaść na coś nacisk

/ˌakt͡sɛpˈtat͡sʲja/
wyrażenie zgody

/ˌakt͡sɛpˈtɔvat͡ɕ/
aprobować coś

(urzędowy) (handel, handlowy) drobny przedmiot stanowiący dodatkowe wyposażenie

/ˈakt͡sʲja/

1. 1. (sport, sportowy) działania ofensywne, atak
   2. działanie zorganizowane
   3. przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;
   comhrac
2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);
   roinn

/ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ/
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;

/ˌakɔˈlʲita/
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

/ˌakɔˈlʲitka/

1. (kościelny) kobieta pełniąca funkcję pomocniczą przy ołtarzu w czasie liturgii
2. (książkowy) czyjaś stronniczka, popleczniczka, towarzyszka

/ˌakɔ̃mɔˈdat͡sʲja/

1. dostosowanie warunków oferty zakwaterowania
2. przystosowanie sposobów katechizacji misyjnej do warunków życia ludności nauczanej

/ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

/ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu

/ˌakɔ̃mpãˈɲɔvat͡ɕ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

/aˈkɔ̃ntɔ/
(ekonomia, ekonomiczny) zadatek na spłatę z tytułu należności

/ˈakɔrt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

/ˌakɔrˈdɛɔ̃n/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

/ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

/ˈakra/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

(astronomia, astronomiczny) opadanie materii na powierzchnię ciała niebieskiego w wyniku przyciągania grawitacyjnego;

/ˌakrɔˈbata/
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

/ˌakrɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

/aˈkrɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

(biologia, biologiczny) pęcherzyk znajdujący się na przedniej części główki plemnika, zawierający enzymy trawienne, umożliwiający plemnikowi wniknięcie do komórki jajowej

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, nitryl kwasu akrylowego, cyjanek winylu, bezbarwna ciecz trująca o nieprzyjemnym zapachu;

(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

/aˈksãmʲit/
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

/ˌaksãˈmʲitnɨ/

1. wykonany z aksamitu
   veilbhit
2. (przenośnie, przenośnia) gładki, miękki, delikatny
   veilbhitiúil

/akˈsʲjɔ̃mat/
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;

/ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
oparty na aksjomatach

/aˈksɔlɔtl̥/
(zoologia, zoologiczny) forma larwalna niektórych płazów zdolna do rozmnażania płciowego

/ˈaksɔ̃n/
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

(ezoteryka) wróżba z rozżarzonego topora

/akt/

1. (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
   cáipéis
2. (sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;
   nú
3. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;
   seomra

/ˈakt ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲa/
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

/akˈtɔʒɨ/, /ˈaktɔr/
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

/akˈtɔrka/
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

(geologia, geologiczny) zasada, według której procesy zachodzące dziś na Ziemi działały także w przeszłości

czynić aktualnym

/ˌaktuˈ^walnɨ/
dotyczący teraźniejszości

(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

/ˈaktɨ̃n/
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

(fizyka, fizyczny) dotyczący widma słonecznego i wywołujący reakcje chemiczne

/ˌaktɨ̃ˈnɔ̃mɛtr̥/
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do dokładnego mierzenia promieniowania słonecznego

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się pomiarami promieniowania w atmosferze ziemskiej

/akˈtɨvnɔɕt͡ɕ/

1. (chemia, chemiczny) pozorne efektywne stężenie substancji w roztworze;
2. działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

/ˌakũmuˈlatɔr/

1. (informatyka, informatyczny) rejestr procesora przechowujący wynik operacji
   bailitheoir
2. (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)
   cadhnra

/ˌakupũŋkˈtura/
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

(medycyna, medyczny) specjalista leczący akupunkturą

/aˈkurat/
wskazanie chwili, w której ma lub miało miejsce zdarzenie lub że chwilę wcześniej się zakończyło

/aˈkurat/

1. podkreślenie dokładności informacji; właśnie tak / tyle / …
2. podkreślenie, wskazanie obiektu lub obiektów wyróżnionych spośród innych

(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni

odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

/ˌakuˈʃɛrʲja/
(dawniej, dawny) położnictwo

/ˌakuˈʃɛrka/
(przestarzałe, przestarzały) położna;

/ˌakfakulˈtura/
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;

(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) (technologia, technika, techniczny) naczynie w kształcie dzbanka lub figurki, służące do przelewania wody, używane głównie w średniowieczu do mycia rąk przy stole lub w obrzędach religijnych, często wykonane z ceramiki, brązu lub mosiądzu i bogato zdobione

/ˌakfãˈmarɨ̃n/
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

/ˌakfãmaˈrɨ̃na/
barwa niebieskawozielona

/ˌakfaˈrɛla/
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

(sztuka) związany z akwarelą, dotyczący akwareli, wykonany akwarelami

/aˈkfarʲjũm/
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

/aˈkfʲizɡrãn/
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy

kobieta zajmująca się akwizycją

/ˌalaˈbastɛr/
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

/ˌalabaˈstrɔvɨ/

1. dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
2. (książkowy) przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

/ˈalãn/
imię męskie;

/ˌalãˈɲĩna/
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

/ˈalarm/
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

dający sygnał o grożącym niebezpieczeństwie

/aˈlaska/
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

mieszkaniec Alaski

związany z Alaską, pochodzący z Alaski

/aˈlasʲci/
związany z Alaską, pochodzący z Alaski

związany z Alaską, pochodzący z Alaski

/ˈalba/
(kościelny) długa biała szata liturgiczna;

/alˈbãɲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

1. Albáin
2. an Albáin

/alˈbatrɔs/
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

/alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

/alˈbãj̃sʲci/
związany z Albanią, dotyczący Albanii

1. Albáinis
2. Albánach

/alˈbãj̃sʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

/ˈalbɛrt/
imię męskie;

/ˈalbʲĩn/
imię męskie;

/alˈbʲĩɲism̥/

1. (botanika, botaniczny) brak chlorofilu
2. (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;

/alˈbʲĩnɔs/
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

/ˈalbɔ/
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

/ˈalbũm/
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

/ˌalbũˈmʲĩna/
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

/alˈxɛ̃mʲja/
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

dotyczący alchemika

/alˈxɛ̃mʲik/
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

/alˈdɛxɨt/
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

/ˌaldɔˈstɛrɔ̃n/
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

/ɛjl/, /ˈalɛ/
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

/ɛjl/, /ˈalɛ/
(spożywczy) gatunek piwa górnej fermentacji przygotowywanego z udziałem specjalnych drożdży;

/aˈlɛɡat/
(przestarzałe, przestarzały) dokument, załącznik;

/ˌalɛˈɡɔrʲja/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

/aˈlɛja/
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

/aˈlɛjka/
wąska uliczka spacerowa

/ˌalɛˈksãndɛr/
imię męskie;

/ˌalɛˈksãndrʲja/
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

/aˈlɛ̃mbʲik/
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

/aˈlɛrɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

/aˈlɛrʲɟja/
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

/ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
związany z alergią

/ˌalɛrˈɡɔlɔk/
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych

związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

/ˈalɛʃ/
wykrzyknik stosowany dla wyrażenia protestu, braku zgody

/ˈalɛʃ/

1. podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią
2. wyraz zdumienia, zaskoczenia

/ˈalfa/
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

/alˈfabɛt/
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

/ˌalfaˈbɛta/
(dawniej, dawny) (żartobliwie) (ironicznie) człowiek prawie niepiśmienny, znający tylko alfabet

/ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ/
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie

(edukacja, edukacyjny) rozpowszechnienie podstawowych umiejętności edukacyjnych w społeczeństwie zacofanym: czytania, pisania i liczenia

umiejętność czytania, pisania i liczenia ze zrozumieniem;

/ˈalfɔ̃w̃s/
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

/ˈalfrɛt/
imię męskie;

/ˈalɡa/
(zobacz) glon

/alˈɡɛbra/
jeden z działów matematyki;

dotyczący algebry

/ˈalʲɟɛr/
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

/alʲˈɟɛrʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

(biochemia, biochemiczny) substancja żelująca i zagęszczająca pochodząca z alg morskich; naturalny wielocukier z glonów o zastosowaniu przemysłowym i technicznym

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz i znawca glonów

/ˈalʲjãw̃s/
przymierze między państwami

/ˈalʲjas/
inaczej (zwany), znany jako

/ˈalʲjas/
(informatyka, informatyczny) alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu

(chemia, chemiczny) o związkach organicznych o strukturze łańcuchowej (otwartej) lub zawierający pierścienie nienasycone (nie mające delokalizowanych elektronów π)

/ˌalʲiˈɡatɔr/
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

/ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

/ˌalʲitɛˈrat͡sʲja/
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

/ˌalʲizaˈrɨ̃na/
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

/ˈalka/
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku;

/ˌalkaˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ/
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość

(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

/ˌalkaˈlɔ^jit/
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

/ˈalkãn/
(chemia, chemiczny) nasycony węglowodór alifatyczny, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

/ˈalʲcɛʃ/
(architektura, architektoniczny) wysunięty narożnik budynku z wydzielonym dachem;

/alˈkɔxɔl/

1. (chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
2. (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

wywołany alkoholem

/ˌalkɔˈxɔlʲik/
osoba, która cierpi na alkoholizm

/ˌalkɔxɔˈlɔvɨ/
zawierający alkohol; związany z alkoholem

/ˈalːax/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

/ˈalːɛl/
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

(przestarzałe, przestarzały) (genetyka) jedna z alternatywnych form tego samego genu, zajmująca to samo miejsce w chromosomach homologicznych, ale wywołują odmienne wykształcenie tej samej cechy

(botanika, botaniczny) dotyczący allelopatii

/ˌalːɛˈluja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

(biologia, biologiczny) nierównomierny wzrost różnych części organizmu względem siebie lub całego ciała

/alˈmãnax/
publikacja zawierająca artykuły z pewnej dziedziny nauki lub sztuki, najczęściej utwory literackie różnych autorów wydane w tym samym czasie;

(astronomia, astronomiczny) mały okrąg na sklepieniu niebieskim łączący punkty o tej samej wysokości nad horyzontem;

/aˈlɔɛs/
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

/aˈlɔfɔ̃n/
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

/aˈlɔjzɨ/
imię męskie;

/ˌalɔˈkat͡sʲja/

1. (ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
2. planowe rozdysponowanie czegoś;

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) badanie i opis zależności pomiędzy wielkością ciała organizmu (lub jego części) a innymi cechami biologicznymi

(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana morfemu, która ma inną postać fonologiczną, ale wyraża tę samą funkcję lub znaczenie

(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

/ˌalɔˈtrɔpʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

związany z alotropią

/aˈlɔza/
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

/alˈpaka/
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;

/alˈpɛjsʲci/
związany z Alpami, dotyczący Alp

(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;

/ˈalpɨ/
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

/alt/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem
3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;
4. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem

/ˌaltɛrˈnatɔr/
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

/ˌaltɛrnaˈtɨva/

1. (logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;
2. (potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

/ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek grający na altówce

/ˌaltɔvʲjɔˈlʲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na altówce

/ˌaltɔvʲjɔˈlʲistka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na altówce

/alˈtru^jism̥/
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

/alˈtufka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

/ˌaluˈfɔlʲja/
(potocznie, potoczny) folia aluminiowa

(geologia, geologiczny) pochodzący z aluwiów

/aˈluzʲja/
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

/alˈzat͡sʲja/
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

/alˈzat͡sʲci/
związany z Alzacją

/alˈzaṭt͡ʃɨk/
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

(astronomia, astronomiczny) największy z wewnętrznych księżyców Jowisza;

/ˈãmãnt/
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (ironicznie) kochanek lub adorator

/ˌãmaˈrɨlʲis/
(botanika, botaniczny) Amaryllis L., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

kruszący materiał wybuchowy będący mieszaniną trotylu i azotanu amonu, zwykle w różnych proporcjach, stosowany głównie w materiałach bojowych i inżynieryjnych

/ãˈmatɔr/

1. miłośnik, ktoś oddany czemuś
2. osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

/ˌãmaˈzɔ̃nka/
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

/ˌãmbaˈsada/

1. stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
2. wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)

/ˌãmbaˈsadɔr/
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

/ãmˈbʲitnɨ/
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

/ãmˈbɔ̃na/
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

/ãmˈbrɔzʲja/

1. (mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność;
   ambróise
2. (botanika, botaniczny) Ambrosia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
   eimhear sléibhe

/ãmˈbrɔʒɨ/
imię męskie;

/ãmˈbulãw̃s/
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

/ãˈmɛba/
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

(zoologia, zoologiczny) komórka zwierzęca niektórych bezkręgowców podobna amebie - zdolna do ruchów pełzakowatych

/ˈãmɛ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

(medycyna, medyczny) brak miesiączki

/ãˈmɛrɨk/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

/ãˈmɛrɨka/
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

(geografia, geograficzny) region geograficzny i kulturowy znajdujący się pomiędzy Ameryką Północną a Ameryką Południową, obejmujący wąski pas lądu łączący oba kontynenty, leżący między Oceanem Spokojnym a Morzem Karaibskim

/ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva/
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

/ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna/
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

/ãˈmɛrɨka waˈt͡ɕĩj̃ska/
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

/ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva/
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

(wariant) (lekceważąco, lekceważący) mieszkaniec Ameryki, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych

/ˌãmɛrɨˈkãɲĩn/
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

/ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/

1. dotyczący Ameryki (kontynentu)
2. dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

/ãˈmɛtɨst/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

/ˌãmɛtɨˈstɔvɨ/

1. (jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem
2. mający kolor fioletowy, taki jak kolor ametystu

/ˈãw̃fʲi/
obustronnie; obu rodzajów, obu-; wokół, naokoło

/ãw̃ˈfʲibʲja/

1. (motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze
2. (lotnictwo, lotniczy) pojazd wodno-powietrzny

(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji z kwasem i zasadą

/ãmˈxarsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

/ˈãmʲit/
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową;

(chemia, chemiczny) związek organiczny zawierający w budowie jedną lub więcej grup aminowych;

/ˌãmʲĩˈnɔkfas/
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodzącej się ze Szwajcarii;

(biologia, biologiczny) prosty, bezpośredni podział jądra komórkowego bez mitozy

/ãmˈnɛstʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) udzielać amnestii; obejmować kogoś amnestią

/ãmˈnɛzʲja/
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

/ˈãmɔ̃n/
(chemia, chemiczny) jon utworzony przez połączenie atomu azotu z czterema atomami wodoru;

/ãˈmɔ̃ɲak/
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

(paleontologia, paleontologiczny) związany z amonitami

(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych

(rzadki, rzadko używany) erotyczny, miłosny

/ˈãmɔs/

1. (biblijny) postać biblijna, prorok;
2. imię męskie

/ˈãmpɛr/
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

/ãmˈpɛrɔɡɔˈd͡ʑĩna/
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

przyrząd służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego w obwodzie, zwykle wyrażanego w amperach

/ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ/
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka siły magnetomotorycznej w układzie MKS równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez jeden zwój solenoidu;

/ˌãmplʲiˈtuda/
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

/ˌãmpuˈtat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

/ãmˈpuwka/

1. (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;
2. (historia, historyczny, historycznie) szklane naczynie na leki i substancje zapachowe
3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; (zobacz) też ampułka w Encyklopedii staropolskiej

/ãmˈstɛrdãm/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

/ãˈmulɛt/
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

/ˌãmũˈɲit͡sʲja/
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

(biochemia, biochemiczny) enzym rozkładający cukry złożone;

(chemia, chemiczny) liniowy polisacharyd zbudowany z reszt α-D-glukozy połączonych wiązaniami α(1→4); jeden z dwóch głównych składników skrobi

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca anabaptyzm

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anabaptyzmem lub anabaptystami

dotyczący anabolika

(fizjologia, fizjologiczny) część procesów metabolicznych w organizmie, które polegają na syntezie złożonych związków chemicznych z prostszych, z towarzyszącym zużyciem energii

/ˌãnaxɔˈrɛta/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom

niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

/ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥/

1. błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
   anacrónachas
2. coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)
   mí-aimsearthacht

(biologia, biologiczny) organizm, który nie potrzebuje tlenu do życia i może rozwijać się w środowisku beztlenowym

niewymagający obecności tlenu

(biologia, biologiczny) trzecia faza podziału komórkowego

(biologia, biologiczny) ewolucyjny proces przekształcania się jednego gatunku w inny bez rozgałęzienia drzewa rodowego, czyli bez powstawania nowych, bocznych linii ewolucyjnych

/ˌãnaˈkɔ̃nda/
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek, który pobudza ośrodkowy układ nerwowy

/ˌãnalfaˈbɛta/
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu

(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

/ˌãnalɡɛˈtɨt͡ʃnɨ/
(medycyna, medyczny) zmniejszający ból

/ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ/

1. dający się rozłożyć na składowe[potrzebne źródło]
2. związany z analizą

/ˌãnaˈlʲitɨk/
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

/ˌãnaˈlʲiza/
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

/ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ/
przeprowadzać proces analizy

/ãˈnalnɨ/
(książkowy) odbytniczy, odbytowy

/ˌãnaˈlɔɟja/
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

/ˌãnalɔˈɟit͡ʃnɨ/
podobny do czegoś

(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

/ãˈnãnas/

1. (botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

dotyczący ananasów, związany z ananasami

/ãˈnapɛst/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

/ãˈnarxʲja/

1. (potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności
   ainriail
2. forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
   anlathas

związany z anarchią

/ˌãnarˈxʲista/
zwolennik anarchizmu

/ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
związany z anarchizmem

/ãˈnarxʲism̥/
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

(anatomia, anatomiczny) połączenie naturalne lub sztucznie wytworzone, umożliwiające przepływ między strukturami organizmu (naczyniami, przewodami, włóknami)

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura stylistyczna, która polega na odwróceniu zwykłej kolejności wyrazów w zdaniu lub wersie (w celu nadania wypowiedzi tonu bardziej poetyckiego albo dramatycznego)

/ˌãnaˈtɔlʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

/ãˈnatɔ̃m/
uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

/ˌãnaˈtɔ̃mʲja/

1. (biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);
2. (biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych

/ãw̃ʃuˈ^wa/, /ãw̃ʃˈwa/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskich, pikantnych w smaku (niekiedy podfermentowanych), zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty;

urwis udający niewiniątko

/ˌãndaˈluzʲja/
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tremarctos ornatus Cuvier, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych, występujących w Ameryce Południowej;

/ãnˈdɔra/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

/ãnˈdɔrt͡ʃɨk/
obywatel Andory

/ãnˈdɔrsʲci/
odnoszący się do Andory (państwa)

/ˈãndrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi

/ãnˈdrɔɡɛ̃n/
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

/ˌãndrɔɡɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie

/ˌãndrɔ̃ˈmɛda/

1. (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
2. imię żeńskie;

/ˈãnḍʒɛj/
imię męskie;

/ˈãndɨ/
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

/ãnˈdɨjsʲci/
związany z Andami, dotyczący Andów

(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

1. anaemach
2. neamhfholach

/ãˈnɛ̃mɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

/ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥/
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

/ˌãnɛˈrɔ^jit/
(technologia, technika, techniczny) sprężynowy barometr próżniowy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) powodujący zniesienie czucia; służący znieczuleniu

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

/ˌãnɛˈstɛzʲja/
(medycyna, medyczny) znieczulenie

/ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk/

1. (medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
2. (medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z anestezją

/ãŋʲˈɟɛlka/
kobieta narodowości angielskiej

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

1. Sasanach
2. Béarla

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

1. Sasanach
2. Béarla

/ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja/
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

/ˌãŋʲɟɔˈplastɨka/
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg leczniczy polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych;

/ˈãŋɡlʲja/

1. (geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

/ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

/ˈãŋɡlʲik/
mężczyzna narodowości angielskiej

/ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

(książkowy) osoba mówiąca po angielsku

/ˌãŋɡlɔˈsasʲci/

1. związany z językiem anglosaskim (1.1)
2. związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)

/ãŋˈɡɔla/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

1. Angóla
2. Poblacht Angóla

/ãŋˈɡɔlt͡ʃɨk/
obywatel Angoli

/ãŋˈɡɔlsʲci/
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

/ˈãŋkstrɛ̃m/
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

/ãnˈxɨdrɨt/

1. (geologia, geologiczny) monomineralna skała osadowa, zbudowana niemal wyłącznie z anhydrytu (1.1)
2. (mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4);

/ˈãɲi/

1. …występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
   ná
2. 1. …poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
   2. …poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
   3. …poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
   4. …występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego
   nó

/ˈãɲi/

1. …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie
2. …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym

/ˈãɲi na‿ˈjɔtɛ/
w żadnym, nawet najmniejszym stopniu

/ˈãɲi ˈtrɔxɛ/
zupełnie nie, wcale nie; nawet nie odrobinę, nawet nie w całym stopniu

/ãˈɲɛlsʲci/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami
2. (przenośnie, przenośnia) na wzór anioła

/ˌãɲiˈlʲĩna/
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca;

/ˌãɲĩˈmat͡sʲja/
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

/ˌãɲĩˈmatɔr/

1. (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego
2. człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska

/ãˈɲĩmʲism̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

/ˈãɲjɔ̃n/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

/ˈãɲɔw/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
2. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

/ˈãɲɔw ˈstruʃ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

/ˈãɲɔw ˈstruʃ/
(przenośnie, przenośnia) obrońca, opiekun, nieodstępny towarzysz

(biologia, biologiczny) rozmnażanie się organizmów za pośrednictwem komórek płciowych, które różnią się wielkością i/lub budową

(fizyka, fizyczny) zależność właściwości ciała od kierunku, z którego się je bada;

(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

/ãŋˈkara/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

/ãŋʲˈcɛta/
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

przeprowadzać ankietę

przeprowadzać badanie ankietowe

(medycyna, medyczny) zesztywnienie stawu

(medycyna, medyczny) zrośnięcie się kości w wyniku choroby, urazu lub zabiegu operacyjnego, skutkujące zesztywnieniem stawu lub unieruchomieniem zęba;

/ˈãnːa/
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

(historia, historyczny, historycznie) piszący annały

/ãˈnɔda/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) stan całkowitego braku tlenu w tkankach organizmu

/ˌãnɔ̃ˈmalʲja/
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anonimowość wskutek braku cech wyróżniających

/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕt͡ɕ/
cecha tego, kto jest anonimowy;

/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ/
o nieujawnionym nazwisku

cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

odbiegający od normy, niezgodny z normą

/ãnˈtaba/

1. sztaba z metalu zamykająca bramę lub drzwi
   bolta
2. (dawniej, dawny) ozdobny uchwyt na skrzyniach lub jako kołatka na drzwiach i bramach;
   lámhaigh

/ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥/
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

/ˌãntãnãnaˈrɨva/
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

/ˌãntarkˈtɨda/
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

/ãnˈtarktɨka/
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

(dawniej, dawny) ktoś, kto był wcześniej w linii genealogicznej lub urzędniczej

/ãnˈtɛ̃na/
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

/ˌãntʲiˈdɔtũm/
(przenośnie, przenośnia) środek zaradczy

/ˌãntʲiˈɡu^wa ˌi‿barˈbuda/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do grupy barwników roślinnych, odpowiedzialny za czerwone, fioletowe i niebieskie zabarwienie wielu owoców, warzyw i kwiatów, mający silne właściwości antyoksydacyjne

(biochemia, biochemiczny) naturalny barwnik roślinny z grupy flawonoidów

/ãnˈtɔ̃ɲi/
imię męskie;

1. Antóin
2. Antaine

(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny z trzema połączonymi liniowo pierścieniami benzenowymi, obecny w smołach węglowych

/ãnˈtrat͡sɨt/
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;

/ãnˈtrɔpɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

(antropologia, antropologiczny) pochodzenie człowieka jako gatunku, historia jego rozwoju;

(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się pochodzeniem i ewolucją człowieka

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) nauka badająca rozmieszczenie ludności, kultur, działalności gospodarczej oraz wpływ środowiska naturalnego na życie człowieka i odwrotnie

(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel małp człekokształtnych (Hominoidea)

/ˌãntrɔˈpɔlɔk/
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

/ˌãntrɔpɔˈlɔɟja/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

/ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
związany z antropologią, dotyczący antropologii

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się pomiarami ciała ludzkiego

/ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥/
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia

związany z antropozofią, dotyczący antropozofii

/ãntˈfɛrpʲja/
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

1. Antuairp
2. Antwerpen

/ˈãntɨ/
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny

/ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami

/ˌãntɨˈbʲjɔtɨk/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

1. antaibheathach
2. frithbheathach

/ˌãntɨbɔˈxatɛr/

1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera
2. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

(wariant) (biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antychryst

(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

/ãnˈtɨt͡ʃnɨ/
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;

zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykonywany jako antyfona na początku i na końcu psalmu lub kantyku

/ãnˈtɨɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

zabieg stylistyczny polegający na nagłym osłabieniu napięcia lub znaczenia wypowiedzi po wcześniejszym stopniowym jego wzmacnianiu; rozczarowujące zakończenie

(geologia, geologiczny) wypukły fragment fałdu skalnego, w którym najstarsze warstwy znajdują się w centrum fałdu

/ˌãntɨkɔaˈɡulãnt/
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi;

sprzeczny z konstytucją

/ãnˈtɨkfa/
(drukarstwo, drukarski) pismo drukowane niepochylone (w przeciwieństwie do kursywy)

/ˌãntɨkfaˈrɨt͡ʃnɨ/
dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;

/ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ/
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

(przestarzałe, przestarzały) (matematyka, matematyczny) liczba y=a^x, której logarytm przy podstawie a (typowo logarytm dziesiętny) jest równy danej liczbie x

/ˌãntɨˈlɔpa/
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

/ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja/
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

/ãnˈtɨ̃mɔ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

/ˌãntɨˈpapʲjɛʃ/
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥/
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

/ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ/
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

/ˌãntɨˈsɛptɨk/
(medycyna, medyczny) środek służący do niszczenia drobnoustrojów

twierdzenie sprzeczne do innego sądu; coś przeciwnego

(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) biologiczna substancja, zazwyczaj przeciwciało, która neutralizuje działanie toksyn

wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

/ˌãnuˈlɔvat͡ɕ/

1. (informatyka, informatyczny) unieważnić czynność w programie komputerowym
   cealaigh
2. stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś
   idiraisnéis

/ˈãnɨʃ/
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

/ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ/
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

/ˈãnɨʒ ɡvʲjäʑˈd͡ʑistɨ/
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

/aˈɔrta/
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

(anatomia, anatomiczny) związany z aortą

/aˈɔrɨst/
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

/aˈparat/

1. (anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
2. (medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad
3. (technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny

/aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

/aˈparat swuˈxɔvɨ/
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków;

/ˌaparaˈtura/
zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość

/ˌaparˈtãmɛ̃nt/

1. (hotelarstwo) komfortowe pomieszczenie w hotelu, zawierające prócz przynajmniej jednej sypialni i łazienki także część dzienną, aneks kuchenny itp.; także: samodzielne mieszkanie wynajmowane na tych samych zasadach, co pokój w hotelu
   cóisir
2. wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie
   seomraí cónaithe

/ˌapaˈrɨt͡sʲja/

1. (przestarzałe, przestarzały) ukazanie się, pokazanie się
2. (przestarzałe, przestarzały) wygląd zewnętrzny (powierzchowny)

(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie, w którym ciało niebieskie znajduje się najdalej od gwiazdy, wokół której krąży

/a.ˈpaʃ.ka/
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);

/aˈpatʲja/
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

w sposób apatyczny

/ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ/
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

/aˈpatɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

/ˈapɛl/

1. 1. publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś
   2. sygnał ogłaszający zbiórkę na apel (1.1)
   achomharc
2. (edukacja, edukacyjny) zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)
   comhthionól

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba składająca apelację, czyli odwołująca się od wyroku sądu niższej instancji

(językoznawstwo, językoznawczy) mający charakter rzeczownika pospolitego

/ˌapɛrʲiˈtʲif/, /ˌapɛˈrʲitʲif/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

/ˌapɛrˈtura/
(optyka, optyczny) otwór ograniczający wiązkę światła;

/ˌapɛˈtɨt͡ʃnɨ/
zachęcający do jedzenia

/aˈpɛtɨt/
chęć jedzenia, łaknienie;

(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

/ˈaplaws/
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

/ˌaplʲiˈkat͡sʲja/

1. (informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
   aip
2. zastosowanie
   feidhmchlár

/ˌaplʲiˈkatɔr/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

/ˌaplʲiˈkɔvat͡ɕ/

1. (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku
2. (przenośnie, przenośnia) przekazywać, stosować, narzucać coś

/ˌapɔdɨkˈtɨt͡ʃnɨ/
taki, który narzuca swoje zdanie i nie uznaje sprzeciwu wobec niego

zwięzła anegdotka lub zbliżone do przysłowia powiedzenie, zręcznie dostosowane do okoliczności

(botanika, botaniczny) wytwarzanie zarodków bez udziału gamet, bez zapłodnienia

(biblijny) ostatnia księga Nowego Testamentu

/ˌapɔkaˈlʲipsa/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

dotyczący apokalipsy, końca świata

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) koncepcja końcowej i ostatecznej odnowy całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności;

/ˌapɔˈkɔpa/
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

/aˈpɔkrɨf/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;

/ˌapɔkrɨˈfʲit͡ʃnɨ/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu

niezwiązany z polityką

/aˈpɔlːɔ/

1. (mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;
3. (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1862;

/aˈpɔlɔk/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny;

/ˌapɔˈlɔɟja/
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

/ˌapɔˈplɛksʲja/
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) udar mózgu

/ˌapɔˈptɔza/
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

/ˌapɔˈstazʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

/ˌapɔˈstɔlsʲci/
dotyczący apostołów

/aˈpɔstɔw/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;

/aˈpɔstrɔf/
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów

poddawać materiał apreturze w celu nadania mu określonych walorów

/ˌaprɔˈbata/
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

/apˈsɨda/

1. (architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej
2. (astronomia, astronomiczny) każdy z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej;

/apˈtɛka/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

1. poitigéireacht
2. cogaslann
3. cógaslann

/ˌaptɛˈkarsʲci/
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

/apˈtɛkaʃ/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

/ˈara/

1. (ornitologia, ornitologiczny) Ara, rodzaj ptaków z podrodziny papug neotropikalnych;
   Altóir
2. 1. (ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);
   2. (ornitologia, ornitologiczny) nazwa niektórych papug z podrodziny papug neotropikalnych;
   macá

/ˈarap/
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

/ˈarap/
(hipologia, hipologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej;

/aˈrabʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

/aˈrabʲja sawˈdɨjska/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

1. An Araib Shádach
2. Araib Shádach

/aˈrapka/
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

/aˈrapsʲci/
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

1. Araibis
2. Arabach

/aˈrapsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

/ˌaraxnɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

mieszkaniec Aragonii

/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

/ˌarãˈmɛjsʲci/
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią

/ˌarãˈmɛjsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;

organizować, urządzać

/aˈrarat/
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji;

/arˈbʲitɛr/
(sport, sportowy) sędzia sportowy

/ˌarbʲiˈtralnɨ/
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu

sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

/ˈarbus/

1. (spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
2. (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

/ˌarxaˈ^jit͡ʃnɨ/
będący typowym dla dawnych czasów

/arˈxa^jik/
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi;

(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

/arˈxãɲɔw/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

/arˈxɛɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

/ˌarxɛˈɔlɔk/

1. naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
2. uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw

/ˌarxɛɔˈlɔɟja/
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

(kościelny) duchowny katolicki lub prawosławny, pełniący funkcję przełożonego diakonów, a niekiedy także pomocnika biskupa w zarządzaniu częścią diecezji

/ˌarxʲidʲjɛˈt͡sɛzʲja/
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

/ˌarxʲĩˈmɛdɛs/
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

/ˌarxʲiˈpɛlak/
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

/arˈxʲitɛkt/
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury

/ˌarxʲiˈtɛktka/
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury

/ˌarxʲitɛkˈtura/
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

pracownik archiwum

/arˈxʲivũm/
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne

1. aircív
2. cartlann

/ˌart͡sɨˈbʲiskup/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

(administracja) biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa;

(szachy, pojęcie szachowe) szachista posiadający najwyższy tytuł przyznawany w szachach sportowych;

obojętny wobec kwestii religii

/aˈrɛ̃na/

1. (przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań
2. koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe

/ˈarɛs/
(mitologia grecka) bóg wojny;

/ˈarɛʃt/
tymczasowe pozbawienie wolności;

/ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ/
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;

/ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ/
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

/arˈɡɛ̃ntãn/
srebrzystobiały stop zawierający 40-70% miedzi, 10-20% niklu i 5-40% cynku;

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka/
obywatelka Argentyny

(biochemia, biochemiczny) aminokwas zasadowy, który uczestniczy w wielu przemianach azotowych;

/ˈarɡɔ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

/arˈɡũmɛ̃nt/

1. fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;
2. (informatyka, informatyczny) wartość podawana danej funkcji
3. (matematyka, matematyczny) miara kąta skierowanego między osią rzeczywistą a wektorem reprezentującym liczbę zespoloną na płaszczyźnie zespolonej
4. (matematyka, matematyczny) zmienna o wartościach z dziedziny funkcji, od której zależy wynik

uzasadnianie za pomocą argumentów

/ˈarʲja/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

/ˈarka/

1. …dodawany do rzeczownika, tworzący inny rzeczownik rodzaju żeńskiego oznaczający pojazd do przewozu materiału wyrażonego przez pierwotny rzeczownik
2. …dodawany do tematu czasownika lub rzeczownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący nazwą na daną czynność czy ogół danej czynności
3. …dodawany do tematu czasownika lub rzeczownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący wykonawcą (wykonawczynią) tej czynności (o osobach)
4. …dodawany do tematu czasownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący narzędziem przeznaczonym do tej czynności (o przedmiotach)

/ˈarka/
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

/ˈarka nɔˈɛɡɔ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

/arˈkãw̃zas/, /ˈarkãw̃sɔ/
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

/ˈarktɨka/
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

(zdrobniale) od: arkusz

/ˈarkuʃ/
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

/ˈarkuʃ ˌkalkulaˈt͡sɨjnɨ/
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

/ˌarlɛcĩˈnada/

1. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) krótka pantomima, której główną postacią jest arlekin
   airleacánacht
2. figle błazeńskie, błaznowanie
   pleidhcíocht

/ˌarmaˈɡɛdɔ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

/arˈmata/
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

/arˈmɛ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

1. Airméin
2. An Airméin

/arˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Armenii

/arˈmɛ̃j̃sʲci/
odnoszący się do Armenii

/ˈarmʲja/
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

1. slua
2. arm

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

/ˌarɔˈɡãnt͡sʲja/
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

/ˌarɔˈɡãnt͡sʲci/

1. (książkowy) będący oznaką arogancji
2. (książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

/aˈrɔ̃mat/
zapach sprawiający przyjemność

/ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/

1. mający silny, miły zapach
   cumhra
2. o wyraźnym, bogatym smaku
   saibhir

(chemia, chemiczny) nadawać zapachu

/arˈpɛd͡ʒʲjɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;

/ˈarsɛ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

1. arsanaic
2. airsnic

/ˌarsɛ̃nɔˈvɔdur/
(chemia, chemiczny) trujący, nieorganiczny gaz, którego zapach przypomina czosnek;

(chemia, chemiczny) dotyczący arsenu, zawierający arsen

/art/
(sztuka) wyraz tworzący pojęcia związane ze sztuką

(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;

/arˈtɛfakt/

1. (antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;
2. (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
3. (informatyka, informatyczny) (fotografia) wada w oglądanym obrazie bądź słyszanym dźwięku będąca skutkami ubocznym zastosowania algorytmu kompresji;

/ˌartɛ̃ˈmʲida/
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

/arˈtɛ̃mʲis/
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 105;

/arˈtɛrʲja/

1. (anatomia, anatomiczny) tętnica
2. (motoryzacja) ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

(medycyna, medyczny) ogólne określenie zmian chorobowych w zakresie jednego lub więcej stawów;

/ˈartur/
imię męskie;

(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;

/arˈtɨkuw/
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie

1. airteagal
2. alt

/ˌartɨkuˈwɔvat͡ɕ/
(fonetyka, fonetyczny) wymawiać głoski

/ˌartɨˈlɛrʲja/
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej

/ˌartɨlɛˈrɨjsʲci/
(wojskowość, wojskowy) (przymiotnik) od artyleria

(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich

/arˈtɨsta/
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

/arˈtɨstka/
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

umiejętność tworzenia dzieł sztuki

/aˈruba/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

(etnografia, etnograficzny) członkini grupy etnicznej zamieszkującej południowe Bałkany, wyróżniającej się własnym językiem arumuńskim;

(językoznawstwo, językoznawczy) język z wschodnioromańskiej podgrupy języków romańskich;

/ˌarɨstɔˈkrata/
osoba należąca do arystokracji

/ˌarɨstɔˈtɛlɛs/
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

/ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ/
(matematyka, matematyczny) dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

1. uimhríochta
2. uimhríochtúil

/ˌarɨtˈmɛtɨka/
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

1. uimhríocht
2. áireamh

/aˈrɨtmʲja/
brak lub zakłócony rytm (czegokolwiek)

/aʃ/
dodawany do tematu czasownika (rzadziej rzeczownika) tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu

/a ɛs/, /as/

1. (historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) duża miedziana moneta rzymska, podstawowa jednostka monetarna w starożytnym Rzymie;
   chomh
2. (termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
   cíoná
3. (historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) podstawowa jednostka masy w starożytnym Rzymie, funt uncjalny
   aon
4. 1. (potocznie, potoczny) osoba aseksualna
   2. osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą
   cíoná

/ˈas ˌːɛrvʲiˈsɔvɨ/
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt

związany z Asamem

(językoznawstwo, językoznawczy) język asamski;

/asˈt͡sɛ̃ndɛ̃nt/
(dawniej, dawny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) każdy przodek danej osoby;

/asˈt͡sɛta/
człowiek uprawiający ascezę

właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

/ˌasɛksuˈ^walnɨ/
(seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

zabezpieczenie przed skutkami ryzykownych działań

chronić lub zabezpieczać przed ryzykiem albo niebezpieczeństwem

(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

/ˌasɛrˈtɨvnɨ/
umiejący wyrażać własne opinie, krytyki i potrzeby

/ˈasfalt/
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

pokrywać powierzchnię asfaltem

/ˌasfalˈtɔvɨ/
wykonany z asfaltu

(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju złotogłów, Asphodelus L

/ˌaskɔˈspɔra/
(biologia, biologiczny) haploidalny zarodnik workowca;

/ˈaspɛkt/

1. (gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
2. punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana [od 2. poł. XVI w.]

(językoznawstwo, językoznawczy) głoska wymawiana z aspiracją, przydechem

/ˌaspʲiˈratɔr/

1. (technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie używane do odsysania wydzielin
2. (technologia, technika, techniczny) sprzęt do zasysania (odsysania) powietrza, cieczy lub drobnych cząstek

/ˈastat/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

/ˌastɛ̃nɔˈsfɛra/
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

/ˌastɛˈrɔjda/
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

/aˈstɛrɨsk/
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

/aˈstɛrɨsm̥/

1. (astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;
2. (mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;
3. znak „⁂”, stosowany w celu zwrócenia szczególnej uwagi na fragment tekstu;

/ˈastma/
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

/aˈstmatɨk/
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na astmę

/aˈstraɡal/
(historia, historyczny, historycznie) zwierzęca kość śródstopia (lub jej naśladownictwo) używana do gry w starożytnej Grecji i Rzymie;

nauka zajmująca się badaniem możliwości istnienia życia poza Ziemią;

(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

/aˈstrɔlɔk/
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

/ˌastrɔˈlɔɟja/
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

/ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

/ˌastrɔ̃ˈnawta/
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

/aˈstrɔ̃nɔ̃m/

1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;
2. (potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii

/ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

/ˌastuˈrɨjsʲci/
dotyczący Asturii, związany z Asturią

/ˌastuˈrɨjsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

/ˌastɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z astygmatyzmem

(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;

(geografia, geograficzny) stolica Paragwaju;

pismo potwierdzające przydzielenie czegoś

przeznaczać, przydzielać środki (zwłaszcza pieniądze) na określony cel

przystosowanie się do życia w obcej społeczności

/aˈsɨrʲja/
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

/ˌasɨˈrɨjt͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;

/ˌasɨˈrɨjsʲci/
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

/ˌasɨˈrɨjsʲci/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) (starożytność) dialekt asyryjski języka akadyjskiego;
2. (językoznawstwo, językoznawczy) język asyryjski;

być obecnym, towarzyszyć przy czym

/aʃˈxabat/
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

…tworzący nazwy urzędów, instytucji lub godności

/at/, /ɛt/
znak graficzny @

/ˈatak/

1. 1. (medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
   2. (wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
   ionsaí
2. (sport, sportowy) nagła akcja mająca na celu zdobycie przewagi nad rywalem
   stoirm

/ˈatak ˈsɛrt͡sa/
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

/ˌataˈkɔvat͡ɕ/

1. prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
2. występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś

(medycyna, medyczny) zaburzenie koordynacji ruchów

(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

/ˌatɛˈ^jista/
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

/ˌatɛ^jiˈstɨt͡ʃnɨ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

/aˈtɛ^jism̥/
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których kręci się filmy

/aˈtɛ̃na/
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

/aˈtɛ̃nt͡sʲja/
(książkowy) szacunek, respekt, poważanie okazywane komuś lub czemuś

/aˈtɛ̃nɨ/
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

1. Aithin
2. Ataen

/ˈatɛst/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający, zaświadczający
2. (technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami

/aˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Aten

/aˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
mieszkaniec Aten

/aˈtɛ̃j̃sʲci/
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

/ˌatlãnˈtɨt͡sʲci/
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku

/aˈtlãntɨk/
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki

/ˈatlas/
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

/aˈtlɛta/

1. (sport, sportowy) zawodnik dyscyplin siłowych;
2. człowiek postawny, silny, z rozwiniętą muskulaturą

/aˈtlɛtɨka/
wszystkie ćwiczenia sportowe

/ˌatmɔˈsfɛra/

1. 1. (przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
   2. powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
   1. aerbhrat
   2. atmaisféar
2. (astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
   1. atmaisféar
   2. aerbhrat

/ˌatmɔsfɛˈrɨt͡ʃnɨ/
związany z atmosferą ziemską

/ˈatɔl/
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

/ˈatɔ̃m/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) teoria, która zakładała, że wszystko we wszechświecie składa się z małych, niepodzielnych jednostek zwanych atomami

/ˌatɔ̃ˈmɔvɨ/
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

cecha utworu, który jest atonalny

pozbawiony tonu

/aˈtrakt͡sʲja/
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

/ˌatrakˈt͡sɨjnɔɕt͡ɕ/
wywoływanie pożądania sensualnego i seksualnego

/ˌatrakˈt͡sɨjnɨ/

1. o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)
   caithiseach
2. interesujący, dobry, korzystny, wartościowy, godny przyjęcia/rozważenia (o pojęciu, rzeczy, obiekcie, ofercie itd.)
   spéisiúil

/aˈtrãmɛ̃nt/
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

/aˈtrapa/
imitacja jakiegoś przedmiotu;

/ˈatrʲjũm/

1. (anatomia, anatomiczny) przedsionek serca
2. (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) główne pomieszczenie domu rzymskiego, z otworem dachowym i podłogowym basenem na deszczówkę ;

/ˌatrɨˈbut͡sʲja/
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)

/aˈtrɨbut/
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

/ˈatːɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

związany z Attyką

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

/atˈːɨka/
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;

/ˈatut/
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru

(termin karciany) wychodzić w atu; zagrywać kartą atutową; grać w atu; ściągać atuty

związany z atutem; dający przewagę

/ˈawdʲjɔ/

1. dźwiękowy
2. zapisujący, odtwarzający, przetwarzający, wzmacniający lub przesyłający dźwięk

książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;

/awˈdʲjɔɡrãm/
(medycyna, medyczny) zapis wyniku badania słuchu za pomocą audiometru;

/awˈdʲjɔlɔk/
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o słuchu

/awˈdʲjɔ̃mɛtr̥/
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;

/awˈdɨt͡sʲja/
program radiowy;

ten, kto przeprowadza audyt

/ˌawdɨˈtɔrʲjũm/
sala wykładowa, odczytowa;

/ˈawɡur/
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum);

/ˈawɡust/
imię męskie;

/awˈɡustɨ̃n/
imię męskie;

/ˈawkt͡sʲja/
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

/ˈawla/
duża sala wykładowa wykorzystywana również w celach reprezentacyjnych, na koncerty, pokazy

/ˈawra/

1. 1. (ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm;
   2. (przenośnie, przenośnia) nastrój panujący w określonym miejscu, czasie, momencie
   aer
2. (meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych
   aimsir

/ˌawrɛˈɔla/

1. (przenośnie, przenośnia) sława pewnego rodzaju, która kogoś otacza
2. obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;

(geografia, geograficzny) region geograficzny obejmujący Australię, Nową Zelandię oraz wyspy położone w sąsiedztwie tych państw, zwłaszcza w zachodniej części Oceanii

/awˈstralʲja/

1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
2. (geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

1. Astráil
2. An Astráil

(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

/ˌawstraˈlʲijt͡ʃɨk/
mieszkaniec, obywatel Australii

/ˌawstraˈlʲijsʲci/
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

/ˈawstrʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

1. Ostair
2. an Ostair

/awstrʲˈjat͡sʲci/
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

/ˈawstrʲjak/
mieszkaniec lub obywatel Austrii

związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

/ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

/awt/
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;

/awˈtarʲca/
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;

(ekologia, ekologiczny) dział ekologii, zajmujący się badaniem wzajemnego oddziaływania środowiska abiotycznego na poszczególne organizmy, i odwrotnie

/ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu

/ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ/

1. niebędący kopią, falsyfikatem ani przeróbką
2. taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

/ˈawtɔ/
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

osoba będąca autorem własnej biografii

/ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja/
własnoręcznie napisany swój życiorys;

mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

/awˈtɔbus/
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

/ˌawtɔbuˈsɔvɨ/
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem

związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

proces samorzutnego powstawania lub rozwoju organizmu, struktury albo zjawiska wyłącznie na podstawie jego własnych, wewnętrznych właściwości

/awˈtɔɡraf/
własnoręczny podpis

(medycyna, medyczny) taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom

/awˈtɔkar/
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

/ˌawtɔˈkrat͡sʲja/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z autokratyzmem jako systemem rządów

/awˈtɔ̃mat/

1. maszyna, która wydaje towar po wrzuceniu pieniędzy
   meaisín díola
2. 1. (potocznie, potoczny) pistolet maszynowy
   2. (potocznie, potoczny) pralka automatyczna
   3. (środowiskowy) (motoryzacja) samochód z automatyczną skrzynią biegów
   4. maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;
   uathoibrí

/awˈtɔ̃mat ˌspʃɛdaˈjɔ̃nt͡sɨ/
automat z drobnymi artykułami do sprzedaży, takimi jak np. napoje, papierosy

(motoryzacja) kobieta prowadząca samochód lub zajmująca się automobilizmem

/ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

/ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

/ˌawtɔˈpɔrtrɛt/
portret artysty wykonany przez siebie samego;

/awˈtɔpsʲja/
własne doświadczenie

/ˈawtɔr/
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)

twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku

/ˌawtɔˈrɨtɛt/

1. człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi
2. wpływ osobisty, powaga, prestiż

/ˌawtɔˈstrada/
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

(ekologia, ekologiczny) organizm samożywny

osoba spoza danej grupy

(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osoba mająca autyzm

/ˌawtɨˈstɨt͡ʃnɨ/
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

/ˈawtɨsm̥/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

/ˌavaˈlʲista/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)

/ˌavãŋɡarˈdɔvɨ/
(sztuka) związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce)

(przestarzałe, przestarzały) coś przykrego, co dotyka kogo

/ˈavãw̃s/

1. (sport, sportowy) zajęcie wyższego miejsca w klasyfikacji, przejście do dalszego etapu
   airleacan
2. powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności
   ardú

(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przód sceny; część sceny między kurtyną a widownią; odsłonięta część sceny

przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień

/ˌavãnˈtura/
gwałtowna kłótnia, zamieszanie

/ˌavãnˈturʲɲik/
osoba prowadząca burzliwe życie, gotowa podjąć ryzyko

/aˈvarʲja/
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie

(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

/ˈavɛrs/
(numizmatyka, numizmatyczny) przednia strona monety, medalu, banknotu, pocztówki, kart do gry itp.;

/aˈvɛrsʲja/
niechęć do kogoś lub czegoś

(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

(przestarzałe, przestarzały) (lotnictwo, lotniczy) związany z awiacją

(dawniej, dawny) (lotnictwo, lotniczy) lotnictwo

informować o czymś w sposób oficjalny

/ˌavɔˈkadɔ/

1. (botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;
   abhacád
2. 1. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
   2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
   abhcóide

/ˈavɨ/
…modyfikujący znaczenie przymiotnika, wskazujący na istnienie słabszej relacji znaczeniowej (nieco, trochę, podobny do)

(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik;

/ˈazbɛst/
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

(fizyka, fizyczny) mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;

/ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

1. Asarbaiseáin
2. Poblacht na hAsarbaiseáine

/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãɲĩn/
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãj̃sʲci/
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

/aˈzɛrsʲci/
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

/aˈzɛrsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Azerbejdżanu;

/ˈazʲja/
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

1. Áise
2. An Áise

/ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa/
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

/aˈzʲjata/
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

/ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci/
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

bez śladów życia

/aˈzɔrɨ/
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

/ˈazɔt/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

/aˈzɔtãn/
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

(chemia, chemiczny) zawierający azot na niższym stopniu utlenienia

(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

(metaloznawstwo, metalurgia) nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję

/ˌazɔˈtɔvɨ/
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu azotawego (HNO2); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO2) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)

/asˈtɛt͡sʲci/
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

(etnografia, etnograficzny) członek historycznego indiańskiego plemienia z Ameryki Środkowej;

/ˈazɨl/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;
2. miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;

kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

związany z azymutem, dotyczący azymutu

/at͡ɕ/
(staropolski) aby

/ˈawũn/
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

/aʃ/
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

/aʃ/
…podkreślająca wielkość jakiejś cechy

wskazuje punkt końcowy

(włókiennictwo) (zdrobniale) od: ażur

/ˌaʒuˈrɔvɨ/
taki, który posiada specjalne, regularne otwory, przepuszczając światło

= (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez kości

/ba/

1. wyrażenie nierealności planów, marzeń, itp.
2. wyrażenie zakłopotania

/ba/
…zapowiadająca kontynuację i wzmocnienie poprzedniej wypowiedzi

/ˈbaba/

1. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych
   baba
2. (potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej
   cailleach
3. (potocznie, potoczny) przekupka, zwykle starsza, zwłaszcza przywożąca towar ze wsi
   cáca
4. (staropolski) babcia
   mamó

/ˈbapʲt͡ɕa/

1. (zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)
2. (potocznie, potoczny) stara kobieta

/ˈbabʲjɛ ˈlatɔ/

1. wczesnojesienne dni;
   fómhar beag na ngéanna
2. nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni;
   téada an phúca

/baˈbʲilɔ̃n/
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

/ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

/ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci/
związany z Babilonią, Babilonem

/ˈbapka/

1. (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka
   baba
2. 1. matka ojca lub matki
   2. starsza kobieta, zwykle zaniedbana, biedna
   mamó

/ˈbapka ˈs‿pʲjasku/
bryła zlepionego piasku, robiona przez dzieci w piaskownicy lub na plaży

/ˈbapskɔ/
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta brzydka lub niesympatyczna

/ˈbapʃtɨl/
(pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie brzydkiej lub niesympatycznej

/baˈbũɲa/
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

(pogardliwie, pogardliwy) (żartobliwie) kobieta, baba

/ˈbaxɔr/
(pejoratywnie, pejoratywny) dziecko, zwłaszcza niegrzeczne ((dawniej, dawny) szczególnie żydowskie)

/ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ/
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi

/ˈbadat͡ʃ/
człowiek zajmujący się badaniami naukowymi

/baˈdãɲɛ/

1. 1. (medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia
   2. szczegółowa obserwacja i analiza
   scrúdú
2. poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego
   taighde

/ˈbadat͡ɕ/

1. przyglądać się czemuś lub komuś uważnie
   coimeád
2. przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia)
   déan staidéar

/badˈmʲĩntɔ̃n/
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

/baˈd͡ʑɛvʲjɛ/
(potocznie, potoczny) rzecz tandetna, źle wykonana, bezwartościowa

mający znikomą wartość; niewarty szczególnej uwagi

/ˈbaɡaʃ/

1. zapakowane przedmioty zabierane w podróż
   bagáiste
2. (przenośnie, przenośnia) doświadczenia, wspomnienia gromadzone w czasie życia
   muirear

/baˈɡaʒʲɲik/
(motoryzacja) zamykane miejsce na bagaż w samochodach, autobusach (i tym podobne, i temu podobne)

pomocnik wynajęty do przeniesienia bagażu, np. na dworcu lub w hotelu

/ˈbaɡdat/
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

/ˈbaɡnɛt/
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

/ˈbaɡnɔ/
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

/baˈxãmt͡ʃɨk/
obywatel Bahamów

/baˈxãmsʲci/
odnoszący się do państwa Bahamy

/baˈxãmɨ/

1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
2. (geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;

/ˈbaxrajn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

/baxˈrãj̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Bahrajnu

/baxˈrãj̃sʲci/
odnoszący się do państwa Bahrajn

/ˌba^jiˈrʲici/
(geografia, geograficzny) stolica Kiribati;

istniejący w bajce

/ˈbajka/

1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej
2. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;

/ˈbajkaw/
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

/ˌbajkɔˈpʲisaʃ/
pisarz zajmujący się tworzeniem bajek

/bak/
zarost na policzkach

/baˈkawaʃ/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich osoba posiadająca tytuł bakałarza (2.1);

/baɡˈburta/
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lewa burta statku patrząc z rufy na dziób

w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki północnej: podarunek pieniężny, napiwek, jałmużna

/bakˈtɛrʲja/
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

/ˌbaktɛrʲˈjɔfak/
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

/ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk/
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

/ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja/
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

/ˌbaktɛˈrɨjnɨ/
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

/ˈbaktrʲjãn/
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

/ˈbaku/
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

/bakˈwaʒãn/

1. (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
2. (spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)

/ˌbakwaʒãˈnɔvɨ/
mający kolor czarnofioletowy lub brunatnofioletowy, taki jak kolor owocu bakłażana

/bal/
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

/ˈbal maˈskɔvɨ/
zabawa, której uczestnicy zakładają maski na twarz oraz często są w przebraniu

utrzymywać równowagę

/balˈdaxʲĩm/
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny

/baˈlɛjaʃ/
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu

/ˌbalɛˈrʲĩna/

1. (potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą
2. tancerka, solistka zespołu baletowego

/baˈlɛrɔ̃n/
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędzonej lub gotowanej wędliny z peklowanej karkówki bez kości, w osłonce naturalnej lub sztucznej;

/ˈbalɛt/
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;

/ˌbalɛtʲˈɲit͡sa/
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie

(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu, zajmujący się baletem, skupiający się na balecie

/ˈbalʲja/
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania;

związany z wyspą Bali

(językoznawstwo, językoznawczy) język balijski;

/ˌbalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/

1. taki, który leci po krzywej balistycznej
2. związany z balistyką, dotyczący balistyki

nauka badająca ruch pocisków;

/ˈbalkɔ̃n/
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

/balˈːada/

1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nastrojowy utwór

/ˈbalɔ̃n/

1. (lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;
2. ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

mały balon, balon-zabawka

(ogrodnictwo, ogrodniczy) zabezpieczać bryłę korzeniową krzewu lub drzewa (zazwyczaj wraz z ziemią) poprzez owinięcie jej jutą, siatką lub folią na czas transportu

związany z balem, dotyczący balu

/ˈbalsa/

1. (botanika, botaniczny) Ochroma lagopus, drzewo rosnące w Ameryce Południowej i Środkowej;
2. drewno balsy (1.1)
3. tratwa bądź łódka z drewna balsy (1.1)

osoba, która balsamuje zwłoki

(geografia, geograficzny) największe miasto stanu Maryland w Stanach Zjednoczonych;

/ˈbãmbus/
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

związany z bambusem, dotyczący bambusa, zrobiony z bambusa, składający się z bambusa

/ˈbãnãn/

1. (botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
2. (spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty

/bãnt/, /bɛ̃nt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny

/ˈbãnda/

1. (przenośnie, przenośnia) duża i uciążliwa grupa ludzi
   dornán
2. zorganizowana grupa przestępcza
   meitheal
3. (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie
   pacáil

/bãnˈdãna/
wzorzysta chustka noszona na szyi, twarzy lub na głowie;

/ˈbãndaʃ/
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

/ˌbãndaˈʒɔvat͡ɕ/
zakładać bandaż, owijać bandażem

(zoologia, zoologiczny) Chaeropus Ogilby, wymarły torbacz z rodziny bandikowatych

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

związany z bandytą, dotyczący bandyty

/bãnˈdɨta/
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

/ˈbãnɛr/
jedna z form reklamy w postaci zdjęcia lub innej grafiki umieszczanej na stronach internetowych lub na budynkach

/ˈbãŋkːɔk/
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

/ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci/
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu

/bãŋɡˈladɛʃ/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

obywatel Bangladeszu

/ˈbãn͇d͡ʒɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;

/bãŋk/

1. (bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
2. (bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
3. (medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów

(bankowość, bankowy) instytucja państwowa pełniąca funkcje regulacyjne i emisyjne w systemie finansowym kraju;

/ˈbãŋk ˈːr̥fʲi/
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem

/ˈbãŋk ˈspɛrmɨ/
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy;

właściciel lub dyrektor banku

/ˈbãŋcɛt/
wystawne, uroczyste przyjęcie

/ˈbãŋknɔt/
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

/bãŋˈkɔ̃mat/
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

pracownik banku

/bãŋˈkɔvɨ/
związany z bankami, dotyczący banków

/bãŋˈkrut͡stfɔ/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd
2. utrata znaczenia i wpływów, ideowy, moralny upadek, klęska planów życiowych

/ˌbãŋkruˈtɔvat͡ɕ/
(finanse, finansowy) stawać się bankrutem, tracić cały majątek

(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) dawać komuś bana, uniemożliwiając korzystanie z jakiejś usługi internetowej

(folklor) w mitologii irlandzkiej zjawa w kobiecej postaci, najczęściej zwiastująca śmierć w rodzinie;

/ˈbaptɨsm̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;

/bar/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

/ˈbarak/
prowizoryczny budynek

/ˈbarãn/

1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

/ˈbarãn/

1. (zoologia, zoologiczny) samiec owcy
   reithe
2. (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, idiota
   amadán

/baˈrãnɛk/

1. (zoologia, zoologiczny) mały, młody baran
2. (potocznie, potoczny) łagodna, miła osoba

/baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;

(potocznie, potoczny) tracić orientację; nie wiedzieć, jak się zachować, będąc zaskoczonym

/ˌbarãˈɲĩna/
(spożywczy) mięso otrzymywane z owcy lub barana;

/barˈbadɔs/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

/ˌbarbaˈdɔsʲci/
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa

obywatel Barbadosu

/barˈbara/

1. (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 234;
2. imię żeńskie;

/ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nt͡sa/

1. (historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;
2. ktoś niecywilizowany, prymitywny

cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

brak cywilizacji

(fryzjerstwo, fryzjerski) fryzjer męski, zajmujący się głównie strzyżeniem włosów i goleniem brody

(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych

(geografia, geograficzny) wyspa położona na Morzu Karaibskim, zaliczająca się do Wysp Nawietrznych, wchodząca w skład państwa Antigua i Barbuda;

/ˌbart͡sɛˈlɔ̃na/
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

/bart/
u ludów celtyckich: średniowieczny poeta opiewający boje i bohaterów;

/ˈbard͡zɔ/

1. służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo
   an-
2. bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
   níos mó

/bark/

1. (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;
   amhastraigh
2. (anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;
   gualainn

/ˈbarka/
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;

związany z barkiem, dotyczący barku

/ˈbarmãn/
osoba, która obsługuje bufet w barze;

/barn/
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka przekroju czynnego równa 10-28 m²;

/baˈrɔ̃mɛtr̥/
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

/ˈbarɔ̃n/
niski tytuł arystokratyczny;

/baˈrɔ̃nɛt/

1. dziedziczny, szlachecki brytyjski tytuł honorowy;
2. mężczyzna noszący tytuł baroneta (1.1)

żona barona

/barʃt͡ʃ/

1. (botanika, botaniczny) Heracleum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych;
2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju barszcz (1.2)

/ˈbartɛr/
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

związany z barterem, handlem wymiennym, bezgotówkowym

/bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j/
imię męskie;

/ˈbarva/

1. (fizyka, fizyczny) cecha przedmiotu, określająca, część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
   dath
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) charakterystyczne brzmienie, dzięki któremu można rozpoznać źródło tego dźwięku pośród innych
   fuaim

(botanika, botaniczny) Vinca L., rodzaj roślin okrywowych z rodziny toinowatych, o zimotrwałych liściach i niebieskich kwiatach

1. bláth na faochan
2. fincín

/ˌbarvʲĩŋˈkɔvɨ/
mający kolor lawendowoniebieski, taki jak kolor kwiatu barwinka pospolitego

/ˈbarvʲit͡ɕ/
nadawać barwę, zabarwiać

/ˈbarvnɨ/

1. (przenośnie, przenośnia) wzbudzający ciekawość
   beoga
2. mający jakiś kolor inny niż biały lub czarny
   crómatach
3. posiadający wiele kolorów
   dathannach

/ˌbarɨˈkada/
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

/bas/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;
2. (potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa
3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie

(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

/ˈbasɛ̃n/

1. 1. sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania
   2. sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych;
   dabhach
2. (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego
   duga
3. (medycyna, medyczny) płaskie naczynie najczęściej z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka;
   soitheach leapan

/bask/
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

/baˈsʲcijka/
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską

/baˈsʲcijsʲci/
związany z Baskami, dotyczący Basków

/ˈbasːɛt/
(kynologia, kynologiczny) masywny pies myśliwski o zwisających uszach;

/ˌbasːɛˈtɛrːɛ/
(geografia, geograficzny) stolica Saint Kitts i Nevis;

/ˈbastart/
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;

(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) element dawnych fortyfikacji miejskich lub zamkowych, mający postać niskiej, masywnej, zwykle półokrągłej lub wielobocznej budowli wysuniętej przed mur obronny

/ˈbastʲjɔ̃n/
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;

(dawniej, dawny) (termin karciany) mówić basta

członek narodu Baszkirów

związany z Baszkirami

(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez Baszkirów;

/bat/
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;

/baˈtalʲjɔ̃n/
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;

(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

/baˈtɛrʲja/
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii

/ˈbatmãn/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny bohater filmów i komiksów;

(technologia, technika, techniczny) (hydrologia, hydrologiczny) urządzenie służące do pomiaru głębokości zanurzenia oraz do pobierania próbek wody z różnych głębokości zbiornika wodnego

/ˈbatɔ̃n/
(spożywczy) (cukiernictwo) niewielki podłużny kawałek czekolady, niekiedy z dodatkami;

(sport, sportowy) sprężysty materiał rozpięty na ramie, służący do skakania i wykonywania akrobacji;

/baˈtuta/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;

/ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja/
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;

związany z batymetrią, dotyczący batymetrii

/baˈtɨskaf/
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

/baˈvart͡ʃɨk/
mieszkaniec Bawarii

/baˈvarʲja/
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

/baˈvarka/
mieszkanka Bawarii

/baˈvarsʲci/
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią

/baˈvɛwna/

1. (włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań i bielizny (domowej i osobistej)
2. (botanika, botaniczny) krzew uprawiany w celach przemysłowych, dostarczający surowca do wyrobów włókienniczych;
3. (włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);

/ˌbavɛwʲˈɲãnɨ/
wykonany z bawełny

/baˈvʲjalʲɲa/
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon

/ˈbavʲit͡ɕ/

1. zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki
   cuir siamsaíocht ar fáil do
2. (przestarzałe, przestarzały) przebywać gdzieś
   fan
3. 1. mieć uciechę, odczuwać radość z powodu komizmu jakiejś sytuacji
   2. spędzać czas na rozrywkach
   dráma

/ˈbavuw/
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;

/ˈbaza/

1. (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) preparat nakładany pod właściwy kosmetyk
   bunsraith
2. 1. (matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;
   2. (wojskowość, wojskowy) główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania
   ceap

(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;

/ˈbazalt/
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

/ˈbazar/
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

/ˈbaʑa/
(botanika, botaniczny) kwiatostan niektórych roślin drzewiastych w kształcie wiotkiego kłosa

/baˈzɔvat͡ɕ/
opierać się na czymś, mieć coś za podstawę

/ˌbazɨdʲjɔˈspɔra/
(biologia, biologiczny) rodzaj zarodnika wytwarzany przez grzyby z gromady podstawczaków;

/baˈzɨlʲja/
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);

/baˈzɨlʲika/
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od bocznych i oknami umieszczonymi ponad ich zadaszeniem (w odróżnieniu od kościoła halowego);

/ˈbat͡ɕ‿ɕɛ/
martwić się, niepokoić się

(potocznie, potoczny) kłamstwo, nieprawda

/baˈwaɡãn/
stan braku porządku

powodujący powstawanie bałaganu; chaotyczny, nieuporządkowany

/ˌbawaˈwajka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;

/bawˈkãnɨ/
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

/bawˈkãj̃sʲci/

1. (geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
2. (geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

/bawˈtɨt͡sʲci/
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

(etnografia, etnograficzny) związany z Bałtami

/ˈbawtɨk/
(geografia, geograficzny) Morze Bałtyckie

/ˈbawvãn/
figura człowieka ulepiona ze śniegu;

czciciel bożków

1. íoladhraitheoir
2. íoltóir

czcicielka bożków

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);

/ˈbãɲka/

1. (potocznie, potoczny) bańka mydlana
   boilgeog
2. blaszane naczynie na płyny
   coimeádán
3. (medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej
   gibne

/baɕɲ̊/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowiadanie o treści fantastycznej;

/ˈbaʒãnt/
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

/bɛ/
w mowie skierowanej do dzieci: brzydki, zły, brudny

/ˌbɛatɨfʲiˈkat͡sʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym

/ˈbɛt͡ʃka/
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

umieszczać w beczkach

odnoszący się do beczki, mający związek z beczką, pochodzący z beczki

/bɛdˈnarsʲci/
dotyczący bednarza lub bednarstwa

/ˈbɛdnaʃ/
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

/bɛˈdu^jĩn/
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

/ˈbɛfʃtɨk/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z befsztykiem

/bɛˈɡɔ̃ɲja/
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;

(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska

/ˈbɛjrut/
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

(sport, sportowy) ktoś, kto gra w bejsbol, zawodowo lub rekreacyjnie

/ˈbɛkas/
(ornitologia, ornitologiczny) ptak zamieszkujący tereny podmokłe;

/ˈbɛkɔ̃n/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędzonka z bekonu (1.1)

/ˈbɛlfast/
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej,

/bɛlk/
obywatel Belgii

/ˈbɛlʲɟja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

1. An Bheilg
2. An Ḃeilg
3. Bheilg

/bɛlʲˈɟijka/
obywatelka Belgii

/bɛlʲˈɟijsʲci/
odnoszący się do Belgii lub Belgów

/ˈbɛlɡrat/
(geografia, geograficzny) stolica Serbii;

/bɛˈlʲizɛ/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

/ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Belize

/ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃sʲci/
związany z Belize, dotyczący Belize lub jego mieszkańców

/ˈbɛlka/

1. 1. (technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo
   2. (technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie
   bíoma
2. długi, obrobiony pień drzewa
   coisc

/bɛlˈmɔpãn/
(geografia, geograficzny) stolica Belize;

/bɛˈlɔ̃na/
(ichtiologia, ichtiologiczny) Belone belone, gatunek ryby morskiej o długim ciele;

(językoznawstwo, językoznawczy) język Beludżów;

/ˈbɛ̃mɔl/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton;

/bɛ̃ˈnɛdɨkt/
imię męskie;

związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów

/bɛ̃ˈnɛluks/
(geografia, geograficzny) region w Europie Zachodniej, składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga;

/ˈbɛ̃ŋɡal/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

(etnografia, etnograficzny) członek azjatyckiego narodu posługującego się językiem bengalskim i zamieszkującego krainę historyczną Bengal

(językoznawstwo, językoznawczy) język bengalski

/bɛ̃ŋˈɡalsʲci/
związany z Bengalem, dotyczący Bengalu

/bɛ̃ŋˈɡalsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język bengalski (1.1);