/a/
…uzupełniania

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu

/a‿ˈkuku/
(infantylnie) …używana podczas nagłego pojawienia się

uprzedzając fakty;

/a‿ˈpʲɕik/
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

/a/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na zaprzeczenie lub brak jakiejś cechy

/ˈa‿dur/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami);

1. A-groot
2. A-majeur

/ˈa‿mɔl/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

/a‿ˈː/
= Anonimowi Alkoholicy;

/ˈaːk/
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płasko zbudowany, jednomasztowy żaglowiec, zaokrąglony na obydwu końcach, używany do początków XX w. wyłącznie na kanałach holenderskich i Renie jako środek transportowy;

(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

(geografia, geograficzny) belgijskie miasto w prowincji Flandria Wschodnia, położone nad rzeką Dender

dawna niemiecka i holenderska miara objętości cieczy;

/aˈːrɔ̃n/

1. (biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
2. imię męskie;

od początku

od wewnątrz

/aˈbaja/
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

/aˈbaka/
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

/ˌabaˈkɔvat͡ɕ/
(dawniej, dawny) wytyczać spławną drogę na wodzie

/aˈbakus/

1. (architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;
2. przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;

/aˈbãndɔ̃n/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

(informatyka, informatyczny) oprogramowanie komputerowe, które nie jest dłużej wspierane ani reklamowane, uważane za porzucone przez jego twórców;

/ˌabaˈtat͡sɛpt/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek biologiczny o działaniu immunosupresyjnym, rekombinowane rozpuszczalne białko fuzyjne;

/aˈbaza/
(językoznawstwo, językoznawczy) język abazyński

/aˈbazʲja/
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

/aˈbaʒur/
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

1. kap
2. lampenkap

/apˈxasʲci/
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

/apˈxasʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

/apˈxazʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

/ˈabdɛst/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;

/ˈabdɔ̃n/
imię męskie;

/abˈdukt͡sʲja/
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;

imię męskie

1. Abdel
2. Abdoel

/ˌabdɨˈkat͡sʲja/
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

/ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ/

1. (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji
   abdiceren
2. (przenośnie, przenośnia) rezygnować z czegoś
   afstand doen

/ˈabɛl/

1. imię męskie;
2. (biblijny) drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

/aˈbɛlart/
imię męskie;

(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

/ˌabɛrˈrat͡sʲja/, /ˌabɛrˈːat͡sʲja/

1. (astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
2. (erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
3. (optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

(optyka, optyczny) wada układów optycznych polegająca na tym, że różne kolory światła ogniskują się w różnych punktach po przejściu przez soczewkę

/abʲˈid͡ʒãn/, /ˈabʲid͡ʒãn/
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

imię żeńskie;

/ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
nieożywiony

/ˌabʲiˈsalnɨ/
(geografia, geograficzny) związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący

/ˌabʲiˈsɨ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

/ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

/abˈlat͡sʲja/

1. (medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego
2. (astronautyka, astronautyczny) niszczenie materiału powierzchniowego w komorze zapłonowej statku kosmicznego podczas jego wejścia w atmosferę
3. (astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię
4. (astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę
5. (geologia, geologiczny) ablacja deszczowa: spłukiwanie zwietrzeliny skalnej przez spływające po stoku wody opadowe
6. (geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych

/abˈlut͡sʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

/ˌablutɔ̃ˈmãɲja/
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk;

/ˌabɔlʲit͡sʲjɔ̇̃ˈɲista/

1. (historia, historyczny, historycznie) w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej
2. zwolennik abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa

/ˌabɔlʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

/ˌabɔ̃mʲĩˈnat͡sʲja/
(książkowy) obrzydzenie, wstręt, odraza

/ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt/

1. regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
2. regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism

związany z abonentem, osobą opłacającą abonament

/aˈbɔ̃nɛ̃nt/
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

/ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

1. geabonneerd zijn op
2. abonneren

/ˌabɔˈralnɨ/
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego

/aˈbɔrt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

1. abortus
2. zwangerschapsonderbreking

/ˌabɔrˈt͡sɨjnɨ/
(książkowy) związany z aborcją

/aˈbɔrdaʃ/
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

/abˈraxãm/

1. (biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;

/ˌabrakaˈdabra/
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

/ˌabrakaˈdabra/
(przenośnie, przenośnia) coś niezrozumiałego; wypowiedź bezsensowna lub zagmatwana

1. onzin
2. wartaal

/ˈabrãm/
imię męskie

/abˈruzʲja/
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

/a‿bɛ‿ˈːs/
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

/ˈapst͡sɛs/
(medycyna, medyczny) ropień

/apˈsɛ̃nt͡sʲja/
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

/ˌapsɔˈlut͡sʲja/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;
2. (przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego

/ˌapsɔˈlutʲɲɛ/
całkowicie, niezależnie od niczego, nie dopuszczając wyjątków

/ˌapsɔˈlutnɨ/

1. (filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
2. całkowity, zupełny, bezwzględny

/ˌapsɔˈlutɨsm̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

/apˈsɔlvɛ̃nt/
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna, współczynnik pochłaniania promieniowania

/apˈsɔrbat/
(chemia, chemiczny) składnik gazowy pochłaniany przez absorbent podczas absorpcji

/apˈsɔrbɛr/
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) sprzęt laboratoryjny lub urządzenie przemysłowe, służące do pochłaniania (absorpcji) niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz;

/ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

/apˈsɔrpt͡sʲja/

1. (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
2. (optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

/ˌapstraˈxɔvat͡ɕ/
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego

/apsˈtrakt͡sʲja/

1. (sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
   1. abstract kunstwerk
   2. abstractie
2. 1. nierealny pogląd
   2. pojęcie ogólne
   abstractie

/ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
(sztuka) związany z abstrakcjonizmem

/ˌapstrakˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥/
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

/ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ/
nie mający związku z rzeczywistością

/ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

/apsˈtɨ̃nɛ̃nt/
osoba nie pijąca napojów alkoholowych

/ˌapsurˈdalnɨ/

1. nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
2. (logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny
3. (potocznie, potoczny) ogromny

/ˈapsɨ̃nt/
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

/ˈabu ˈzabʲi/
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

/aˈbud͡ʒa/
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

/aˈbulʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

/aˈt͡sɛtɔ̃n/
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

/ˌat͡sɛˈtɨlɛ̃n/
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

/aˈxʲilːɛs/

1. (mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie;

(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

(fizyka, fizyczny) o układzie optycznym: niedający rozczepienia na barwy widmowe

(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pokład rufowy;

(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stalowa lina biegnąca od topu masztu do rufy, zapobiegająca wyginaniu się masztu do przodu;

/ˈada/

1. (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 523;
2. (zdrobniale) Adelajda, Adela, Adelina, Adriana, Adrianna
3. imię żeńskie;

/ˈadãm/

1. imię męskie;
2. (biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

/ˌadãˈmaʃɛk/
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

/ˌadapˈtat͡sʲja/

1. przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
2. (biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
3. (psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
4. dostosowanie się organów do sytuacji
5. efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

łatwość dostosowywania się

/adˈːɛ̃ndũm/
załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania)

/ˈaddʲis aˈbɛba/
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii;

/ˌadɛˈkfatnɨ/
dokładnie czemuś odpowiadający

1. adequaat
2. evenredig
3. passend

/ˌadɛˈlajda/
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;

/ˈadɛ̃n/
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

(medycyna, medyczny) schorzenie węzłów chłonnych

(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;

(biochemia, biochemiczny) nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; C10H13N5O4;

(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

= (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) Attention Deficit Hyperactivity Disorder → zespół nadpobudliwości psychoruchowej

(fizyka, fizyczny) przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał;

(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

/ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja/

1. kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
2. system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
3. zarządzanie czymś, administrowanie

/ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ/
związany z administracją i administrowaniem

/ˌadmʲĩɲiˈstratɔr/
osoba zarządzająca czymś

1. administrateur
2. beheerder

/ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja/
władze naczelne marynarki wojennej

/adˈmʲiraw/

1. (marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
2. (marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
3. (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

(architektura, architektoniczny) (budownictwo) suszona na słońcu, niewypalana cegła

/ˈadɔlf/
imię męskie;

/aˈdɔ̃ɲis/
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

/aˈdɔpt͡sʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

/ˌadɔpˈtɔvat͡ɕ/
dokonywać / dokonać adopcji

(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w sztuce sakralnej postać klęcząca u stóp Chrystusa lub Maryi w geście uwielbienia;

/ˌadɔˈratɔr/
mężczyzna zabiegający o względy drugiej osoby

/ˌadɔˈrɔvat͡ɕ/
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem

(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

/ˌadrɛ̃naˈlʲĩna/
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

/ˈadrɛs/
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

/aˈdrɛsat/
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

/ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ/
umieszczać adres na liście, przesyłkę

(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;

/ˈadrʲjãn/
imię męskie;

/aˈdrʲjãnːa/
imię żeńskie;

dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

/ˈadvɛ̃nt/
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

/adˈvɔkat/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

/adˈvɔkad ˈdʲjabwa/
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

/ˌaɛˈrat͡sʲja/
napowietrzanie;

/aˈɛrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

/ˌaɛˈrɔbʲik/
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

/ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja/
nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym;

(fizjologia, fizjologiczny) wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

/ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ/
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

/ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika/
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

(fotografia) (lotnictwo, lotniczy) dziedzina fotografi polegająca na robieniu zdjęć powierzchni ziemi z dużych wysokości

(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

/ˌaɛrɔˈlɔɟja/
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

/ˌaɛˈrɔstat/
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

(fizyka, fizyczny) nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych

/ˌaɛˈrɔʒɛl/
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) dotyczący Afaru lub jego mieszkańców

/aˈfazʲja/
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

/ˌafɛˈrɛza/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie;
2. (medycyna, medyczny) zabieg uzyskiwania koncentratu płytek krwi lub białych krwinek;

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dobrowolne, urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą

/ˌavɡãˈɲistãn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

/avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Afganistanu

/avˈɡãj̃sʲci/
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

(matematyka, matematyczny) związany z przekształceniami afinicznymi, czyli wzajemnie jednoznacznymi przeształceniami geometrycznymi, odwzorowującymi proste na proste

/ˈafʲiʃ/
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

/aˈfɔrɨsm̥/
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

1. aforisme
2. kernspreuk

pozbawiony światła, niewystarczająco oświetlony; bez dostępu światła

(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

/ˈafrɔ/
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków;

/ˈafrɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką

dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

/ˌafrɔˈdɨta/
(mitologia grecka) bogini miłości;

/ˌafrɔˈdɨzʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

/ˌafrɔˈdɨzʲjak/
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

/ˈafrɨka/
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;

/ˌafrɨkãˈnɛrsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przejmowania przez rdzennych Afrykanów kontroli nad niektórymi obszarami Afryki i wypierania z nich białych

(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie

/ˌafrɨˈkãŋka/
mieszkanka Afryki

(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa;

/ˌafrɨˈkãj̃sʲci/
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

(herpetologia, herpetologiczny) Agama Daudin, rodzaj stepowych lub pustynnych gadów z rodziny agamowatych; u samców niektórych z jego gatunków charakterystyczna jest duża głowa otoczona skórzastą kryzą

/ˈaɡat/
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

/aˈɡata/
imię żeńskie;

imię męskie;

(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

/aˈɡɛ̃nt͡sʲja/
firma świadcząca różne usługi

(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

/ˈaɡɛ̃nt/
przedstawiciel jakiejś firmy

1. agent
2. vertegenwoordiger

/ˌaɟiˈtatɔr/
osoba prowadząca agitację

/ˌaɟiˈtɔvat͡ɕ/
zjednywać zwolenników dla jakiejś sprawy, idei

/aɡˈlaja/
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;

(technologia, technika, techniczny) skupiać mechanicznie mniejsze kawałki, ziarna w większe kawałki, bryły, np. w procesie brykietowania węgla albo przeróbki rud

(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany

/ˈaɡnat/
(dawniej, dawny) krewny w linii męskiej

/aɟˈɲɛʃka/
imię żeńskie;

/ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

/ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ/
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami

/aˈɡnɔstɨk/
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielkie odchylenia i zmiany w tempie i rytmie wykonywanego utworu muzycznego, uzasadnione interpretacją muzyczną wykonawcy

/aˈɡɔ̃ɲja/

1. stan bezpośrednio poprzedzający zgon;
2. (przenośnie, przenośnia) pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku

/ˌaɡɔraˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

bojkot państwa; zwłaszcza motywowany libertarianizmem lewoskrętnym i dążący do anarchistycznej rewolucji

/aˈɡrafka/
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

(językoznawstwo, językoznawczy) (medycyna, medyczny) rodzaj afazji, niezdolność do prawidłowego łączenia wyrazów w zdania;

/aˈɡrɛɡat/
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

/aˈɡrɛsʲja/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
2. (psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

/ˈaɡrɛst/
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)

1. kruisbes
2. klapbes

w sposób agresywny

cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

/aˈɡrɔ̃nɔ̃m/
specjalista zajmujący się agronomią;

/ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

/ˈaxa/
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia

/aˈxɔj/
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy

/ɛjts/
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o półton;

/ˌajaˈtɔlːax/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

(językoznawstwo, językoznawczy) język, którym posługują się Indianie Ajmara;

(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

/ajsˈxɨlɔs/
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny dramatopisarz grecki;

/ˌajurˈvɛda/
(medycyna, medyczny) (starożytność) system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów;

/aˈkat͡sʲja/
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

/ˌakaˈdɛ̃mʲja/

1. (edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe

/ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci/

1. (edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
2. zgodny z określonymi, utartymi wzorami

/ˌakaˈdɛ̃mʲik/

1. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii
   academicus
2. (studencki) dom akademicki;
   slaapcel

/aˈkadʲja/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;

/ˌakalˈkulʲja/
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia;

(językoznawstwo, językoznawczy) język (lub makrojęzyk) z podgrupy kwa rodziny języków nigero-kongijskich

/ˈakt͡sɛ̃nt/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
3. (językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową

/ˌakt͡sɛ̃ntɔˈvãɲɛ/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnianie sylaby w wyrazie lub wyrazu w zdaniu poprzez sposób ich wypowiadania

/ˌakt͡sɛpˈtɔvat͡ɕ/
aprobować coś

/ˈakt͡sʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

1. aandeel
2. actie

/ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ/
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

związany z akcją, dotyczący akcji

/akˈt͡sɨza/
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

(geografia, geograficzny) miasto portowe w Izraelu, w Dystrykcie Północnym;

/ˌaklãˈmat͡sʲja/
jednogłośny wybór, uznanie czegoś

(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;

/ˌakɔˈlʲita/
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

/ˌakɔ̃mɔˈdat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia

/ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

1. begeleiding
2. accompagnement

/ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu

/ˌakɔ̃mpãˈɲɔvat͡ɕ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

/ˈakɔrt/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

/ˌakɔrˈdɛɔ̃n/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

/ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

/akr̥/
anglosaska jednostka powierzchni gruntów, równa ok. 4047 m²;

/ˈakra/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

(astronomia, astronomiczny) opadanie materii na powierzchnię ciała niebieskiego w wyniku przyciągania grawitacyjnego;

oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

udzielać akredytacji

/ˌakrɔˈbata/
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

(medycyna, medyczny) stan niebolesnej sinicy obwodowej, bez zaburzeń czucia

/ˌakrɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

/aˈkrɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

/aˈkrɔpɔl/
(geografia, geograficzny) wzgórze w Atenach;

/aˈkrɔpɔl/
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

1. acrostichon
2. letterdicht

(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element na szczycie i krańcach frontonu wykonany z terakoty, kamienia lub brązu

(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

/aˈksãmʲit/
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

/ˌaksãˈmʲitka/
(botanika, botaniczny) Tagetes, kwitnąca roślina ozdobna;

/ˌaksãˈmʲitnɨ/
(przenośnie, przenośnia) gładki, miękki, delikatny

/ˌaksʲjɔˈlɔɟja/

1. (filozofia, filozoficzny) konkretny system wartości
2. (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;

(filozofia, filozoficzny) związany z aksjologią, dotyczący aksjologii

/akˈsʲjɔ̃mat/
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;

/ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
oparty na aksjomatach

/ˈaksɔ̃n/
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

/akt/

1. 1. (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;
   2. czyn, działanie
   3. (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
   akte
2. (sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;
   naakt

(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe oskarżyciela zawierające żądanie ukarania przez sąd sprawcy czynu zabronionego;

/ˈakt ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲa/
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

(urzędowy) urzędowy dokument stanu cywilnego, który potwierdza fakt śmierci danej osoby

/akˈtɔʒɨ/, /ˈaktɔr/
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

/akˈtɔrka/
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

/ˌaktuˈ^walnɨ/
dotyczący teraźniejszości

(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

/ˈaktɨ̃n/
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

(fizyka, fizyczny) dotyczący widma słonecznego i wywołujący reakcje chemiczne

(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

związany z aktywizmem lub aktywistami

czynna postawa; bycie aktywnym

/akˈtɨvnɔɕt͡ɕ/
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

/akˈtɨvnɨ/
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

1. accumulatie
2. opeenhoping

/ˌakũmuˈlatɔr/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

1. accumulator
2. accu

dokonywać akumulacji

/ˌakuprɛˈsura/
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

/ˌakupũŋkˈtura/
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

/ˌakuˈʃɛrka/
(przestarzałe, przestarzały) położna;

/ˌakfaˈfɔrta/

1. (sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)
2. (sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;

/ˌakfakulˈtura/
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;

/ˌakfãˈmarɨ̃n/
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

/ˌakfaˈrɛla/
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

/aˈkfarʲjũm/
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

/aˈkfɛdukt/
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

/ˌakfʲiˈtãɲja/
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

/aˈkfʲizɡrãn/
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

mieszkanka Akwizgranu

mieszkaniec Akwizgranu; ktoś pochodzący z Akwizgranu

związany z Akwizgranem, pochodzący z Akwizgranu

(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy

/ˌakfʲiˈzɨtɔr/
osoba trudniąca się akwizycją

/ˈal ˈdɛ̃ntɛ/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półtwardy, nierozgotowany, nie za miękki

/ˌalaˈbastɛr/
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

/ˌalabaˈstrɔvɨ/

1. dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
2. (książkowy) przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

/ˌalãˈɲĩna/
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

/ˈalarm/
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

/aˈlaska/
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

/ˈalba/
(kościelny) długa biała szata liturgiczna;

/alˈbãɲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

/alˈbãŋka/
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

/alˈbatrɔs/
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

/alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

/alˈbãj̃sʲci/
związany z Albanią, dotyczący Albanii

/alˈbãj̃sʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

/alˈbɛdɔ/
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;

/ˈalbɛrt/
imię męskie;

/alˈbɛrta/
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

(geografia, geograficzny) miejscowość na południu Francji, na północny wschód od Tuluzy;

/ˈalbʲĩn/
imię męskie;

/alˈbʲĩɲism̥/

1. (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
2. (botanika, botaniczny) brak chlorofilu

/alˈbʲĩnɔs/
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

/ˈalbʲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;

/ˈalbɔ/
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

/ˈalbũm/
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

/ˌalbũˈmʲĩna/
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

/ˌalbũmʲĩˈnurʲja/
(medycyna, medyczny) (zobacz) białkomocz;

/alˈxɛ̃mʲja/
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

1. alchemie
2. alchimie

/alˈxɛ̃mʲik/
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

/ˌaldɛˈbarãn/
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

/alˈdɛxɨt/
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

/ˌaldɔˈstɛrɔ̃n/
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

/ɛjl/, /ˈalɛ/
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

1. maar
2. echter

/ˈalɛf/
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);

/ˌalɛˈɡɔrʲja/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

/ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

/aˈlɛja/
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

1. laan
2. weg

/ˌalɛˈksãndɛr/
imię męskie;

/ˌalɛˈksãndra/

1. (mitologia grecka) (zobacz) Kasandra
2. imię żeńskie;

/ˌalɛˈksãndrʲja/
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

/aˈlɛksʲja/
imię żeńskie;

(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii

/aˈlɛ̃mbʲik/
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

/aˈlɛpːɔ/
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;

/aˈlɛrɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

/aˈlɛrʲɟja/
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

/ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
związany z alergią

/aˈlɛrʲɟik/
osoba uczulona na działanie alergenów

/ˌalɛrˈɡɔlɔk/

1. (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych
2. (medycyna, medyczny) lekarka specjalistka alergologii

/ˌalɛrɡɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

/ˈalfa/
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

/alˈfabɛt/
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

1. alfabet
2. abc

/ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ/
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie

(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

/ˈalfɔ̃w̃s/
imię męskie;

/ˈalfɔ̃w̃s/
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

/alˈɡɛbra/

1. (matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);
   algebra
2. jeden z działów matematyki;
   1. algebra
   2. stelkunde

(matematyka, matematyczny) zgodnie z zasadami algebry

dotyczący algebry

(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

/ˈalʲɟɛr/
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

/alʲˈɟɛrt͡ʃɨk/
obywatel Algierii

/alʲˈɟɛrʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

/alʲˈɟɛrka/
obywatelka Algierii

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

/alʲˈɟɛrsʲci/
odnoszący się do państwa Algieria

(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący autochtonicznych ludów (Indian) północnej części Ameryki Północnej

/algɔˈrɨtmɨ/, /alˈɡɔrɨtm̥/
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) ciąg ściśle określonych czynności pozwalających na rozwiązanie pewnego zadania;

związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

/ˈalʲjãw̃s/
przymierze między państwami

/aˈlʲibʲi/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

/aˈlʲit͡sʲja/
imię żeńskie;

/ˌalʲjɛ̃ˈnat͡sʲja/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie prawa własności na inną osobę
2. (psychologia, psychologiczny) stan osoby, która utraciła więź ze środowiskiem, w którym żyje;

/ˌalʲjɛ̃ˈnɔvat͡ɕ/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przenosić prawo własności na inną osobę

/ˌalʲiˈɡatɔr/
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

/ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

/ˌalʲitɛˈrat͡sʲja/
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

1. alliteratie
2. stafrijm

/ˌalʲizaˈrɨ̃na/
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

/ˌalkaˈlɔ^jit/
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

/ˈalkãn/
(chemia, chemiczny) nasycony węglowodór alifatyczny, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

/ˈalʲcɛʃ/
(architektura, architektoniczny) wysunięty narożnik budynku z wydzielonym dachem;

/ˈalʲcĩn/
(chemia, chemiczny) nienasycony węglowodór alifatyczny, w którym występuje jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

/alˈkɔxɔl/

1. (chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
2. (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

(chemia, chemiczny) pochodna alkoholu - sól alkoholu powstająca przez zastąpienie atomu wodoru w grupie hydroksylowej (–OH) atomem metalu

(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem

/ˌalkɔˈxɔlʲism̥/

1. (socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo
   alcoholisme
2. (medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
   1. alcoholisme
   2. drankzucht

/ˌalkɔxɔˈlɔvɨ/
zawierający alkohol; związany z alkoholem

/alˈkɔva/
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

/ˈalːax/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

(gramatyka) przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku do i do wewnątrz pewnego określonego obiektu;

/ˈalːɛl/
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

/ˌalːɛˈluja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

(biochemia, biochemiczny) nietrwały związek siarkoorganiczny wytwarzany w czosnku po roztarciu lub przecięciu, wykazujący silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, C6H10OS2

/alˈmãnax/
publikacja zawierająca artykuły z pewnej dziedziny nauki lub sztuki, najczęściej utwory literackie różnych autorów wydane w tym samym czasie;

(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

(historia, historyczny, historycznie) dotyczący alodium

/aˈlɔɛs/
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

/aˈlɔfɔ̃n/
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

/aˈlɔjzɨ/
imię męskie;

/ˌalɔˈkat͡sʲja/

1. (ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
2. planowe rozdysponowanie czegoś;

1. allocatie
2. toewijzing

(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana morfemu, która ma inną postać fonologiczną, ale wyraża tę samą funkcję lub znaczenie

(medycyna, medyczny) łysienie

/ˌalɔˈtrɔpʲja/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

/aˈlɔza/
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

/alˈpaka/

1. (zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
2. wełna z lamy (1.1)

/alˈpɛjsʲci/
związany z Alpami, dotyczący Alp

1. alpijns
2. alpine

/ˌalpʲĩˈɲista/
osoba uprawiająca alpinizm;

/alˈpʲĩɲism̥/
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

/ˈalpɨ/
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii;

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

(geografia, geograficzny) część Alp Wapiennych rozciągająca się równoleżnikowo od północno-wschodnich Włoch, do Słowenii, ograniczona od północy doliną Sawy;

(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech;

(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech;

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii;

(geografia, geograficzny) pasmo górskie należące do Alp Berneńskich, części Alp Zachodnich;

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

/alt/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)
3. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem
4. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem

/alˈtãna/
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

/ˌaltɛrˈnatɔr/
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

/ˌaltɛrnaˈtɨva/

1. (logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;
2. (potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

/ˌaltruˈ^jista/
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

/alˈtru^jism̥/
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

1. altruïsme
2. onzelfzuchtigheid

/alˈtufka/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

/ˌalũmʲĩˈɲɔvɨ/

1. wykonany z aluminium
2. związany z aluminium, dotyczący aluminium

(geologia, geologiczny) pochodzący z aluwiów

/aˈluzʲja/
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

/alˈzat͡sʲja/
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

/alˈzat͡sʲci/
związany z Alzacją

/alˈzaṭt͡ʃɨk/
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

/alˈzatka/
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu

(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;

/ãˈmatɔr/

1. miłośnik, ktoś oddany czemuś
2. osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

taki, który jest nieudolny, niefachowy

/ˌãmaˈzɔ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza;

/ˌãmaˈzɔ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;

/ˌãmaˈzɔ̃nka/
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

/ˌãmbaˈsada/

1. stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
2. wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)

/ˌãmbaˈsadɔr/
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

(administracja) (urzędowy) przedstawicielka dyplomatyczna państwa lub organizacji międzynarodowej

/ãmˈbʲit͡sʲja/
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

1. ambitie
2. eerzucht

/ãmˈbʲiɡrãm/
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;

/ãmˈbʲitnɨ/
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

/ˌãmbʲivaˈlɛ̃nt͡sʲja/
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

/ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ/
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

/ãmˈbɔ̃na/
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

/ˈãmbra/
woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym;

/ˌãmbraˈzura/
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

/ãmˈbrɔzʲja/

1. (botanika, botaniczny) Ambrosia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
   ambrosia
2. (mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność;
   ambrozijn

/ãmˈbrɔʒɨ/
imię męskie;

/ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ/
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

/ãˈmɛba/
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

/ˈãmɛ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

/ãˈmɛrɨk/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

/ãˈmɛrɨka/

1. (geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

(geografia, geograficzny) region geograficzny i kulturowy znajdujący się pomiędzy Ameryką Północną a Ameryką Południową, obejmujący wąski pas lądu łączący oba kontynenty, leżący między Oceanem Spokojnym a Morzem Karaibskim

/ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva/
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

/ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna/
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

/ãˈmɛrɨka waˈt͡ɕĩj̃ska/
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

/ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva/
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

/ˌãmɛrɨˈkãɲĩn/
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

/ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja/
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

/ˌãmɛrɨˈkãɲism̥/
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

/ˌãmɛrɨˈkãnka/
obywatelka Stanów Zjednoczonych

/ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/

1. dotyczący Ameryki (kontynentu)
2. dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy terierów w typie bull;

cecha tego, co amerykańskie; amerykański charakter czegoś

/ãˈmɛtɨst/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

/ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna/
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

/ãw̃ˈfʲibʲja/
(motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

(starożytność) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna liga plemienna lub związek miast-państw w Grecji, utworzony w celu wspólnej ochrony świątyń, organizowania obrzędów religijnych oraz podejmowania decyzji politycznych w sprawach regionalnych

/ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥/
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

/ãw̃ˈfɔra/
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji z kwasem i zasadą

/ãmˈxarsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze C₆H₅NH₂, złożony z pierścienia benzenowego (C₆H₆) połączonego z grupą aminową (NH₂)

(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do grupy cukrów, w którym jedna z grup hydroksylowych (–OH) została zastąpiona grupą aminową (–NH₂) albo jej pochodną (np. –NHAc);

/ˌãmʲĩˈnɔkfas/
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

/ˈãmːãn/
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

/ãmˈnɛstʲja/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

/ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
udzielać / udzielić amnestii

/ãmˈnɛzʲja/
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

/ˈãmɔ̃n/

1. bóg egipski;
2. imię męskie;

/ˈãmɔ̃n/
(chemia, chemiczny) jon utworzony przez połączenie atomu azotu z czterema atomami wodoru;

/ãˈmɔ̃ɲak/
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

1. amoniak
2. ammoniak

(biologia, biologiczny) proces biologicznego rozkładu organicznych związków azotu na amoniak (NH₃) lub jon amonowy (NH₄⁺) przez mikroorganizmy

/ˌãmɔrˈfʲit͡ʃnɨ/
bezkształtny, niemający określonej budowy

(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych

/ˌãmɔrtɨˈzatɔr/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

/ˈãmɔs/

1. (biblijny) postać biblijna, prorok;
2. imię męskie

dział botaniki oraz enologii zajmujący się opisem, klasyfikacją i rozróżnianiem odmian winorośli

/ˈãmpɛr/
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

/ˌãmplʲiˈtuda/
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

/ˌãmpuˈtat͡sʲja/
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

/ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ/
dokonywać amputacji

/ãmˈpuwka/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

/ãmˈstɛrdãm/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

/ˌãmstɛrˈdãmsʲci/
odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)

/ˌãmu‿ˈdarʲja/
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

/ãˈmulɛt/
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

/ˌãmũˈɲit͡sʲja/
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

/ˈãmur/
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anabaptyzmem lub anabaptystami

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie protestanckie odrzucające chrzest dzieci;

(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

1. schijndood
2. anabiose

(fizjologia, fizjologiczny) część procesów metabolicznych w organizmie, które polegają na syntezie złożonych związków chemicznych z prostszych, z towarzyszącym zużyciem energii

/ˌãnaxɔˈrɛta/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom

1. anachoreet
2. heremiet

/ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥/
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

(biologia, biologiczny) trzecia faza podziału komórkowego

/ˌãnafʲiˈlaksʲja/
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

(językoznawstwo, językoznawczy) odwołanie się w wypowiedzi do czegoś, co wcześniej zostało już wspomniane

(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

/ãˈnaɡrãm/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

1. anagram
2. letterkeer

(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym

/ˌãnaˈkɔ̃nda/
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

/ˌãnalfaˈbɛta/

1. (edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu
2. (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) ktoś zupełnie nieznający się na czymś

(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

/ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z analizą

/ˌãnaˈlʲitɨk/
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

/ˌãnaˈlʲiza/
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

1. analyse
2. ontleding

/ˌãnaˈlʲiza ˌmatɛ̃maˈtɨt͡ʃna/
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący teorię granic, ciągów i funkcji, rachunek różniczkowy i całkowy;

/ˌãnalʲiˈzatɔr/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykonuje analizy

/ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ/
przeprowadzać proces analizy

/ãˈnalnɨ/
(książkowy) odbytniczy, odbytowy

/ˌãnaˈlɔɟja/
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

/ˌãnalɔˈɟit͡ʃnɨ/
podobny do czegoś

(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

/ˌãnãmˈnɛza/
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

/ãˈnãnas/

1. (botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
2. (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

dotyczący ananasów, związany z ananasami

(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

/ãˈnapɛst/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

/ãˈnarxʲja/

1. forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
2. (potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

związany z anarchią

/ˌãnarˈxʲista/
zwolennik anarchizmu

/ãˈnarxʲism̥/
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;

(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

/ˌãnaˈtɛ̃ma/
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

/ˌãnaˈtɔlʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

/ˌãnaˈtɔlʲjãn/
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy molosów;

/ˌãnatɔˈlʲijsʲci/
dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

/ãˈnatɔ̃m/
uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

/ˌãnaˈtɔ̃mʲja/

1. (biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
2. (biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

zgodnie z anatomią

/ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
(anatomia, anatomiczny) związany z anatomią, dotyczący anatomii

(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie;

/ãw̃ʃuˈ^wa/, /ãw̃ʃˈwa/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskich, pikantnych w smaku (niekiedy podfermentowanych), zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) absolutystyczny system społeczno-polityczny istniejący we Francji przed rewolucją francuską;

/ˌãndaˈluzʲja/
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

/ˌãndaluˈzɨjsʲci/
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

/ˌãndaˈluzɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

(geologia, geologiczny) obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;

/ãnˈdɔra/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

/ãnˈdɔrt͡ʃɨk/
obywatel Andory

/ãnˈdɔrsʲci/
odnoszący się do Andory (państwa)

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

/ãnˈdrɛa/
imię żeńskie w kilku językach;

(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

/ˌãndrɔɡɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie

/ãnˈdrɔ^jit/
robot mający postać człowieka;

/ãnˈdrɔlɔk/
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

/ˌãndrɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

/ˌãndrɔ̃ˈmɛda/

1. (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
2. imię żeńskie;

(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy

/ˈãnḍʒɛj/
imię męskie;

1. Andries
2. Andreas

/ˈãndɨ/
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

/ãnˈdɨjsʲci/
związany z Andami, dotyczący Andów

/ˌãnɛɡˈdɔta/
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

/ˈãnɛks/
dodatek do publikacji

/ãˈnɛksʲja/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

/ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

(geografia, geograficzny) obszar nie zamieszkany na stałe i nie wykorzystywany gospodarczo przez człowieka

(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd meteorologiczny służący do ciągłego rejestrowania prędkości i kierunku wiatru

/ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥/
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

/ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja/
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru

/ˌãnɛˈstɛzʲja/
(medycyna, medyczny) znieczulenie

/ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk/

1. (medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
2. (medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

/ãŋʲˈɟɛlka/
kobieta narodowości angielskiej

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

/ãŋʲˈɟɛlsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

/ãŋʲˈɟĩna/
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

/ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja/
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

(medycyna, medyczny) związany z angiologią

/ˌãŋʲɟɔˈplastɨka/
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg leczniczy polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych;

(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu

(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek plemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

/ˈãŋɡlʲja/

1. (geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
2. (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

/ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

/ˈãŋɡlʲik/
mężczyzna narodowości angielskiej

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

(książkowy) osoba mówiąca po angielsku

/ˌãŋɡlɔˈsasʲci/

1. związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)
2. związany z językiem anglosaskim (1.1)

/ãŋˈɡɔla/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

/ãŋˈɡɔlsʲci/
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

/ˈãŋkstrɛ̃m/
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

/ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

/ˈãɲi/

1. …występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
2. …poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
3. …poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
4. …poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
5. …występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

/ˈãɲi ˈbɛ ˈãɲi ˈmɛ ˈãɲi ˌkukuˈrɨku/
nie chcąc lub nie potrafiąc niczego powiedzieć

/ˈãɲi ˈmru‿mru/
…mające skłonić do zachowania ciszy lub tajemnicy

/ãˈɲɛlsʲci/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami
2. (przenośnie, przenośnia) na wzór anioła

/ˌãɲĩˈmat͡sʲja/
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

/ãˈɲĩmɛ/
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) japoński film animowany;

niechęć lub niesnaska wywołana urazą

/ˈãɲjɔ̃n/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

/ˈãɲɔw/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
2. (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

/ˈãɲɔw ˈstruʃ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

/ãˈɲita/
imię żeńskie;

(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

(fizyka, fizyczny) zależność właściwości ciała od kierunku, z którego się je bada;

(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

/ãŋˈkara/
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

/ãŋʲˈcɛta/
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

1. enquête
2. onderzoek

/ˈãnːa/
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

1. Anna
2. Anne

dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

/ãˈnɔda/
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) stan całkowitego braku tlenu w tkankach organizmu

/ˌãnɔ̃ˈmalʲja/
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

(socjologia, socjologiczny) załamanie się norm społecznych, pojawienie się poczucia niepewności i bezcelowości w społeczeństwie wskutek nagłych przemian społecznych;

/ˌãnɔ̃ɲĩmʲiˈzat͡sʲja/
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej

/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕt͡ɕ/
cecha tego, kto jest anonimowy;

/ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ/
o nieujawnionym nazwisku

1. onbekend
2. anoniem

/ˌãnɔˈrɛksʲja/
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

1. anorexie
2. anorexia

(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

/ˌãnɔsɔɡˈnɔzʲja/
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;

/ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥/
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

/ˌãntãnãnaˈrɨva/
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

/ãnˈtarɛs/
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

1. Antarctisch
2. antarctisch

/ˌãntarkˈtɨda/
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

/ãnˈtarktɨka/
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

/ãnˈtɛ̃na/
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą;

(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych;

/ˌãntʲiˈɡu^wa ˌi‿barˈbuda/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

związany z Antiguą (wyspą na Karaibach)

(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;

(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

/ˌãntɔˈlɔɟja/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

/ãnˈtɔ̃ɲi/
imię męskie;

1. Anton
2. Antonie

/ãnˈtɔ̃ɲja/
imię żeńskie;

/ãnˈtɔ̃ɲĩm/
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

/ãnˈtrat͡sɨt/
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;

/ãnˈtrɔpɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

/ˌãntrɔpɔˈfaɟja/
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

/ˌãntrɔˈpɔlɔk/
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

/ˌãntrɔpɔˈlɔɟja/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

/ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
związany z antropologią, dotyczący antropologii

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się pomiarami ciała ludzkiego

związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

przypominający wyglądem człowieka

/ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥/
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia

związany z antropozofią, dotyczący antropozofii

(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek lub kawałek mięsa wołowego z części grzbietowej, między łopatką a częścią lędźwiową

/ãntˈfɛrpʲja/
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

mieszkaniec Antwerpii

mieszkanka Antwerpii

/ãntˈfɛrpsʲci/
dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii

niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

/ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

/ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm/
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii

/ˌãntɨˈbʲjɔtɨk/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

/ˌãntɨt͡sɨˈpat͡sʲja/
przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego

/ãnˈtɨt͡ʃnɨ/

1. pochodzący z dawnych czasów
   aloud
2. (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu
   antiek

(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;

/ˌãntɨfaˈʃɨsta/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu

/ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci/
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

/ˌãntɨˈfaʃɨsm̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

/ãnˈtɨɡɛ̃n/
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

/ˈãntɨk/
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

/ˌãntɨklɛrɨˈkalnɨ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym

przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu

/ˌãntɨkɔaˈɡulãnt/
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia, ruch społeczny i postawa polityczna sprzeciwiająca się kolonializmowi; sprzeciw wobec podbojów, dominacji i wykorzystywania ludności rdzennej przez obce państwa

/ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

/ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

/ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

/ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja/
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

/ˌãntɨˈkfarʲjat/
sklep z używanymi książkami;

/ˌãntɨkfaˈrɨt͡ʃnɨ/
dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;

/ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ/
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

/ˌãntɨˈlɔpa/
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

/ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja/
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa, pogląd lub ruch społeczny sprzeciwiający się militaryzmowi, czyli nadmiernej rozbudowie wojska, gloryfikacji armii i rozwiązywaniu konfliktów drogą militarną

/ãnˈtɨ̃mɔ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

1. antimoon
2. antimonium

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

/ˌãntɨˈpapʲjɛʃ/
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

/ˌãntɨˈpatʲja/
niechęć do kogoś

1. antipathie
2. afkeer

(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;

ruch społeczny i intelektualny skierowany przeciwko psychiatrii, jej założeniom i metodom

/ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥/
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

/ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ/
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

(higiena, higieniczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) zespół czynności mających na celu niszczenie lub hamowanie wzrostu mikroorganizmów na żywych tkankach;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia oraz postawa polityczna wyrażająca sprzeciw wobec syjonizmu;

/ˌãntɨˈtɛ^jism̥/
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

twierdzenie sprzeczne do innego sądu; coś przeciwnego

wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

/ãˈnurʲja/
(medycyna, medyczny) (zobacz) bezmocz

/ˈãnɨʃ/
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

/aˈɔrta/
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

/aˈɔrɨst/
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

/aˈparat/
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny

1. apparaat
2. toestel

/aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

1. fototoestel
2. camera

/aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci/
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim

/aˈparat swuˈxɔvɨ/
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków;

(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej

/aˈpartxajt/, /aˈpartxɛjt/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

/aˈpatʲja/
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

/ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ/

1. obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje
2. będący przejawem stanu niewrażliwości na otoczenie

/aˈpatɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

/ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ/
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

/ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci/
(geografia, geograficzny) związany z Apeninami

/ˌapɛrˈt͡sɛpt͡sʲja/
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;

/ˌapɛrʲiˈtʲif/, /ˌapɛˈrʲitʲif/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

/ˌapɛrˈtura/
(optyka, optyczny) otwór ograniczający wiązkę światła;

/aˈpɛtɨt/
chęć jedzenia, łaknienie;

1. eetlust
2. appetijt

/aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈd͡zɛ̃ɲa/
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

/ˈapʲja/
(geografia, geograficzny) stolica Samoa;

/ˈaplaws/
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

/ˌaplʲiˈkat͡sʲja/
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;

1. applicatie
2. aanbrengen

/ˌaplʲiˈkatɔr/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

/ˌaplʲiˈkɔvat͡ɕ/
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku

/ˌapɔdɨkˈtɨt͡ʃnɨ/
(logika, logiczny) oczywisty, konieczny, definitywny, wypływający z przesłanek

(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest

(biblijny) ostatnia księga Nowego Testamentu

/ˌapɔkaˈlʲipsa/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

dotyczący apokalipsy, końca świata

/ˌapɔˈkɔpa/
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

/aˈpɔlːɔ/

1. (mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
2. (rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dziedzina teologii i filozofii zajmująca się racjonalnym uzasadnianiem oraz obroną prawd wiary lub określonego światopoglądu przed zarzutami i krytyką

/ˌapɔˈplɛksʲja/
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) udar mózgu

/ˌapɔˈptɔza/
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

/aˈpɔrʲja/
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

/ˌapɔˈstata/
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

/ˌapɔˈstazʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

1. afvalligheid
2. geloofsafval

(oficjalnie) (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) klauzula na dokumencie urzędowym sporządzonym w jednym państwie i umożliwiająca posługiwanie się nim legalnie we wszystkich innych państwach będących aktualnie stroną konwencji haskiej z 1961 r. (tj. konwencji o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych)

/ˌapɔˈstɔlsʲci/
dotyczący apostołów

/aˈpɔstɔw/

1. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
2. (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki
3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo

/aˈpɔstrɔf/
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

/ˌapɔtɛˈɔza/

1. (książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;
2. (sztuka) przedstawienie osoby, idei lub wydarzenia w sposób gloryfikujący

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;

/ˌaprɔˈbata/
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

/ˌaprɔˈbɔvat͡ɕ/
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

/apˈtɛka/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

/apˈtɛkaʃ/
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

/akˈfapark/
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

1. aquapark
2. aquapretpark
3. zwemparadijs

/ˈara/
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

/ˈara ˈmɔdra/
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

/ˈarap/
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

/ˌaraˈbɛska/

1. (choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;
3. (sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;

związany z arabeską, arabeskami

/aˈrabʲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

/aˈrabʲja sawˈdɨjska/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

1. Saoedi-Arabië
2. Saudi-Arabië

/ˌaraˈbʲista/
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

/aˈrapka/
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

/aˈrapsʲci/
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

/aˈrapsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

/ˌaraxnɔˈfɔbʲja/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

1. arachnofobie
2. spinnenangst

(arachnologia, arachnologiczny) zoolog badający pajęczaki

/ˌaraxnɔˈlɔɟja/
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

związany z arachnologią, dotyczący arachnologii

/ˌaraˈɡɔ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

1. Aragon
2. Aragón

/ˌaraˈɡɔ̃ɲit/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna, rombowa odmiana węglanu wapnia;

/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

/ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

/ˈarak/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabska (głównie libańska) wódka anyżowa;

/ˌarãˈmɛjt͡ʃɨk/
członek ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.;

/ˌarãˈmɛjsʲci/
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią

/ˌarãˈmɛjsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

/arˈbʲitɛr/
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór

/ˌarbʲiˈtralnɨ/
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu

sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

1. arbitrage
2. arbitratie

/ˈarbus/

1. (spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
2. (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

/ˌarxaˈ^jit͡ʃnɨ/
będący typowym dla dawnych czasów

1. archaïsch
2. ouderwets

/arˈxa^jik/
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi;

(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

/arˈxãŋʲɟɛlsk/
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

/arˈxãɲɔw/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

/arˈxɛɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

/ˌarxɛˈɔlɔk/
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

/ˌarxɛɔˈlɔɟja/
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

1. archeologie
2. oudheidkunde

/ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
związany z archeologią, dotyczący archeologii

1. archeologisch
2. oudheidkundig

/ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;

/arˈxɛtɨp/

1. (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
2. (psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

/ˌarxʲĩˈmɛdɛs/
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

/ˌarxʲiˈpɛlak/
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

1. archipel
2. eilandengroep

(geografia, geograficzny) grupa wysp położona między południowo-wschodnią Azją a Australią, wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

/arˈxʲitɛkt/

1. (przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu
   architect
2. (budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
   1. architect
   2. bouwmeester

/ˌarxʲitɛkˈtura/
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

/arˈxʲitraf/
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

zbieranie i porządkowanie, katalogowanie materiałów archiwalnych

/arˈxʲivũm/

1. uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
2. budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)

/ˌart͡sɨˈbʲiskup/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem

(szachy, pojęcie szachowe) szachista posiadający najwyższy tytuł przyznawany w szachach sportowych;

(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est;

obojętny wobec kwestii religii

/aˈrɛ̃na/

1. koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe
2. (przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań

(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru gęstości cieczy

/ˈarɛs/
(mitologia grecka) bóg wojny;

/ˈarɛʃt/
tymczasowe pozbawienie wolności;

/ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ/
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;

/ˌarɛʃtɔˈvãɲɛ/
osadzenie kogoś w areszcie

/ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ/
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka/
obywatelka Argentyny

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Argentyny

/ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci/
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

(biochemia, biochemiczny) aminokwas zasadowy, który uczestniczy w wielu przemianach azotowych;

/ˈarɡɔ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;

/arˈɡũmɛ̃nt/
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

uzasadnianie za pomocą argumentów

uzasadniać swoje stanowisko, swój pogląd

/ˌarɡuˈsɔvɛ ˈɔt͡ʃɨ/
umiejętność dokładnego postrzegania uchybień, złych stron czegoś; czujny wzrok

/ˈarʲja/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;

/ˈarʲjɛl/

1. imię męskie;
2. (astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
3. (biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu

(wojskowość, wojskowy) straż tylna

(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

/arˈkadʲja/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim

/arˈkãw̃zas/, /ˈarkãw̃sɔ/
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

/arˈkɛbus/
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;

(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;

/arkˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego

/ˈarktɨka/
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

/ˈarkuʃ/
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

/ˈarkuʃ ˌkalkulaˈt͡sɨjnɨ/
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

/ˌarmaˈɡɛdɔ̃n/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

/arˈmata/
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek;

/arˈmɛ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

/arˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
obywatel Armenii

/arˈmɛ̃j̃sʲci/
odnoszący się do Armenii

/ˈarmʲja/
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

(botanika, botaniczny) Arnica, rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych, obejmujący gatunki o żółtych, promienistych kwiatach, znanych ze swoich właściwości leczniczych (stosowane w leczeniu siniaków, stłuczeń, obrzęków i stanów zapalnych skóry)

(botanika, botaniczny) Arnica montana L., gatunek rośliny wieloletniej z rodziny astrowatych;

/ˌarɔˈɡãnt͡sʲja/
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

/ˌarɔˈɡãnt͡sʲci/
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

/aˈrɔ̃mat/
zapach sprawiający przyjemność

/aˈrɔ̃matɛˈrapʲja/
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

/ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/

1. (chemia, chemiczny) o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla
2. mający silny, miły zapach
3. o wyraźnym, bogatym smaku

(chemia, chemiczny) nadawać zapachu

/ˈarsɛ̃n/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

1. arseen
2. arsenicum

/arˈsɛ̃naw/
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;

/arˈtɛfakt/

1. (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
2. (antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;

/ˌartɛ̃ˈmʲida/
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

/arˈtɛrʲja/

1. (anatomia, anatomiczny) tętnica
2. (motoryzacja) ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (rzadki, rzadko używany) Artois, kraina historyczna w północnej Francji, z głównym ośrodkiem w Arras;

(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

(medycyna, medyczny) ogólne określenie zmian chorobowych w zakresie jednego lub więcej stawów;

/ˈartur/
imię męskie;

(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;

/arˈtɨkuw/

1. (publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
2. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
3. (handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
4. (językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek

/ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ/
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku

/ˌartɨˈlɛrʲja/
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej

(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich

/arˈtɨsta/
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

1. kunstenaar
2. artiest

/arˈtɨstka/
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

/ˌartɨˈstɨt͡ʃnɨ/
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

/aˈruba/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

/aˈrɨjsʲci/

1. (etnografia, etnograficzny) należący do Ariów
2. (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

/ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja/
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

/ˌarɨstɔˈkrata/
osoba należąca do arystokracji

/ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/
związany z arystokracją

/ˌarɨstɔˈtɛlɛs/
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

/ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ/
(matematyka, matematyczny) dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

/ˌarɨtˈmɛtɨka/
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

1. rekenkunde
2. aritmetica

/aˈrɨtmʲja/
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

1. aritmie
2. hartritmestoornis

/a ɛs/, /as/

1. (termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
2. osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

/ˌasafɛˈtɨda/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

/asˈt͡sɛta/
człowiek uprawiający ascezę

właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

filozofia i praktyki ascetów

/asˈt͡sɛza/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

/ˌasɛksuˈ^walʲism̥/
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

/ˌasɛksuˈ^walnɨ/

1. (potocznie, potoczny) pozbawiony seksu, zmysłowości
2. (seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

/ˈasfalt/
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

pokrywać powierzchnię asfaltem

/asˈmara/
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei;

(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) kierunek w filozofii i psychologii, według którego myśli, pojęcia łączą się w umyśle dzięki skojarzeniom (asocjacjom) powstającym na podstawie doświadczenia

(językoznawstwo, językoznawczy) rym polegający na identyczności tylko samogłosek

/ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt/
(handel, handlowy) wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom;

/asˈpartãm/
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

/ˈaspɛkt/

1. (gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
2. punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana [od 2. poł. XVI w.]

starać się, ubiegać się o coś

/ˌaspʲiˈrɨ̃na/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

/ˈasːɛl/
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu;

/aˈstãna/
(geografia, geograficzny) stolica Kazachstanu;

/ˈastat/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

1. astaat
2. astatium

(medycyna, medyczny) zmęczenie wzroku

/ˌastɛ̃nɔˈsfɛra/
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

/ˌastɛˈrɔjda/
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

1. asteroïde
2. planetoïde

/aˈstɛrɨsk/
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

/ˈastma/
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

/aˈstraxãɲ/
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

/aˈstraɡal/

1. (architektura, architektoniczny) ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków;
   astragaal
2. (historia, historyczny, historycznie) zwierzęca kość śródstopia (lub jej naśladownictwo) używana do gry w starożytnej Grecji i Rzymie;
   bikkel
3. (botanika, botaniczny) rodzaj roślin bylinowych (Astragalus L.) z rodziny bobowatych;
   hokjespeul
4. (anatomia, anatomiczny) kość od wewnętrznej strony stopy pomiędzy wgłębieniem a kostką;
   sprongbeen

/ˌastrɔˈfʲizɨk/
specjalista w zakresie astrofizyki

(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

/ˌastrɔfɔtɔˈɡrafʲja/
(fotografia) dział fotografii zajmujący się utrwalaniem zjawisk i obiektów widocznych na niebie;

/ˌastrɔˈlabʲjũm/
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

/aˈstrɔlɔk/
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

/ˌastrɔˈlɔɟja/
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

/ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

/ˌastrɔ̃ˈnawta/
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

1. astronaut
2. ruimtevaarder

/aˈstrɔ̃nɔ̃m/
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;

/ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

1. astronomie
2. sterrenkunde

/ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/

1. (astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
2. (przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

/ˌastuˈrɨjsʲci/
dotyczący Asturii, związany z Asturią

/ˌastuˈrɨjsʲci/
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

/ˌasɨ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ/
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

/ˌasɨ̃mpˈtɔta/
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie

/ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n/
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika;

/aˈsɨrʲja/
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

1. Assyrië
2. Assyrische Rijk

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

/ˌasɨˈrɨjt͡ʃɨk/
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;

/ˌasɨˈrɨjsʲci/
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

/ˌasɨˈrɨjsʲci/

1. (językoznawstwo, językoznawczy) (starożytność) dialekt asyryjski języka akadyjskiego;
2. (językoznawstwo, językoznawczy) język asyryjski;

osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

kobieta asystent

/ˈasɨʃ/
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Umbrii;

/aʃˈxabat/
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

/ˈatak/

1. (medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
2. (wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
3. agresywne wystąpienie przeciw komuś lub czemuś

/ˈatak ˈsɛrt͡sa/
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

1. hartaanval
2. myocardinfarct

/ˌataˈkɔvat͡ɕ/

1. prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
2. występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś
3. (sport, sportowy) próbować zdobyć przewagę
4. o chorobach: dotyczyć pewnego organu, układu

(medycyna, medyczny) zaburzenie koordynacji ruchów

/ˌatavʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
o cechach podobnych jak u odległych przodków

/aˈtavʲism̥/
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

/ˌatɛˈ^jista/
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

/aˈtɛ^jism̥/
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

1. ateïsme
2. atheïsme

/aˈtɛ̃na/
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

/aˈtɛ̃nɨ/
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

/aˈtɛ̃j̃sʲci/
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

/ˌatlãnˈtɨt͡sʲci/
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku

/ˌatlãnˈtɨda/
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

/ˈatlas/
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie

/ˌatmɔˈsfɛra/

1. (jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia
   atmosfeer
2. 1. (astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
   2. powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
   3. (przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
   1. atmosfeer
   2. dampkring

/ˌatmɔsfɛˈrɨt͡ʃnɨ/
związany z atmosferą ziemską

/ˈatɔl/
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

/ˈatɔ̃m/
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

/ˌatɔ̃ˈmɔvɨ/

1. charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu
2. wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego

cecha utworu, który jest atonalny

pozbawiony tonu

(medycyna, medyczny) dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe

tworzy rzeczowniki rodzaju męskiego, nazwy osób i rzeczy wykonujących czynność

/aˈtrakt͡sʲja/
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

/ˌatrakˈt͡sɨjnɔɕt͡ɕ/
wzbudzanie zainteresowania wyglądem, stylem, ogółem właściwości

/ˌatrakˈt͡sɨjnɨ/
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

/aˈtrãmɛ̃nt/
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

/aˈtrɔfʲja/
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

(medycyna, medyczny) związany z atrofią, dotyczący atrofii

(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

/aˈtrɨbut/
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

/ˈatːɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

związany z Attyką

(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

(historia, historyczny, historycznie) wódz Hunów (ok. 406–453 n.e.), który zjednoczył plemiona huńskie i prowadził liczne najazdy na tereny Cesarstwa Rzymskiego

(termin karciany) wychodzić w atu; zagrywać kartą atutową; grać w atu; ściągać atuty

/ˈatwas/
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

/awˈdʲjɛ̃nt͡sʲja/
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o słuchu

dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych

/ˌawdɨˈtɔrʲjũm/
sala wykładowa, odczytowa;

(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

/ˈawɡmɛ̃nt/
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego;

/ˈawɡzburk/
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

/ˈawɡust/
imię męskie;

/awˈɡusta/
imię żeńskie;

/awˈɡustɨ̃n/
imię męskie;

/ˈawkt͡sʲja/
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

/ˈawkt͡sʲja ˌxɔlɛ̃nˈdɛrska/
aukcja, w której stopniowo obniża się cenę sprzedaży do momentu zgłoszenia pierwszej oferty kupna;

/awkˈt͡sʲjɔ̃nɛr/
osoba prowadząca aukcję

/awˈrɔra/

1. (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 94, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1867 r.;
2. (mitologia rzymska) bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos;
3. imię żeńskie;

(geografia, geograficzny) region geograficzny obejmujący Australię, Nową Zelandię oraz wyspy położone w sąsiedztwie tych państw, zwłaszcza w zachodniej części Oceanii

/awˈstralʲja/

1. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
2. (geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

/ˌawstraˈlʲijt͡ʃɨk/
mieszkaniec, obywatel Australii

/ˌawstraˈlʲijka/
mieszkanka, obywatelka Australii

/ˌawstraˈlʲijsʲci/
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

(paleoantropologia, paleoantropologiczny) istota człowiekopodobna żyjąca ponad 3 mln lat temu;

/ˈawstrʲja/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

/awstrʲˈjat͡sʲci/
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

/awstrʲˈjat͡ʃka/
mieszkanka lub obywatelka Austrii

/ˈawstrʲjak/
mieszkaniec lub obywatel Austrii

/ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ/
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;

/awˈtarʲca/
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;

/ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ/
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

/ˈawtɔ/
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

/ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja/
własnoręcznie napisany swój życiorys;

mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

/awˈtɔbus/
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

1. bus
2. autobus

związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

/ˌawtɔdaˈfɛ/
(historia, historyczny, historycznie) wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję;

niszczący samego siebie

(seksuologia, seksuologiczny) wzmożone zainteresowanie swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

proces samorzutnego powstawania lub rozwoju organizmu, struktury albo zjawiska wyłącznie na podstawie jego własnych, wewnętrznych właściwości

/awˈtɔɡraf/
własnoręczny podpis

/ˌawtɔ^jiˈrɔ̃ɲja/
ironia dotycząca samego siebie

/awˈtɔkar/
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

związany z autokatalizą; taki, w którym produkt reakcji chemicznej działa jako katalizator tej samej reakcji, przyspieszając jej przebieg

/ˌawtɔkɛˈfalʲja/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

/awˈtɔklaf/
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

/ˌawtɔˈkrat͡sʲja/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z autokratyzmem jako systemem rządów

/awˈtɔ̃mat/
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;

/awˈtɔ̃mat ˌspʃɛdaˈjɔ̃nt͡sɨ/
automat z drobnymi artykułami do sprzedaży, takimi jak np. napoje, papierosy

/ˌawtɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/

1. wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka
2. (przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli
3. rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami

wprowadzanie automatów, ułatwień technicznych poprawiających pracę

wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia

/ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

/ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

/ˌawtɔˈpɔrtrɛt/
portret artysty wykonany przez siebie samego;

/awˈtɔpsʲja/
sekcja zwłok;

/ˈawtɔr/
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)

/ˌawtɔrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja/
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą

fakt bycia twórcą dzieła

(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

/ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ/
władczy, stanowczy

/ˌawtɔˈrɨtɛt/

1. człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi
2. wpływ osobisty, powaga, prestiż

/ˌawtɔstɔˈpɔvʲit͡ʃ/
ktoś, kto podróżuje autostopem

/ˌawtɔˈstrada/
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

1. autosnelweg
2. snelweg

(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

(ekologia, ekologiczny) organizm samożywny

(sport, sportowy) związany z autem, opuszczeniem przez piłkę obrębu boiska

(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

/ˌawtɨˈstɨt͡ʃnɨ/
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

/ˈawtɨsm̥/
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

/ˈavãw̃s/
powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności

przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień

/aˈvarʲja/
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie

(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;

/ˌavaˈrɨjnɨ/
stworzony na wypadek awarii

/aˈvatar/

1. (informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych
2. (informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika
3. (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga

/ˈavɛrs/
(numizmatyka, numizmatyczny) przednia strona monety, medalu, banknotu, pocztówki, kart do gry itp.;

(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

/aˈvʲĩɲɔ̃n/
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

(lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) dziedzina techniki i przemysłu zajmująca się elektronicznymi systemami i urządzeniami stosowanymi w statkach powietrznych

/ˌavʲitãmʲĩˈnɔza/
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

/ˌavɔˈkadɔ/

1. (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
2. (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
3. (botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

/ˈavɨ/
…modyfikujący znaczenie przymiotnika, wskazujący na istnienie słabszej relacji znaczeniowej (nieco, trochę, podobny do)

(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik;

/ˈazbɛst/
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nagromadzeniem włókien azbestu w drogach oddechowych

/ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãɲĩn/
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

1. Azerbeidzjaan
2. Azeri

/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãŋka/
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

/ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãj̃sʲci/
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

/ˈazʲja/
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

/ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa/
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

(geografia, geograficzny) region Azji

(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

(geografia, geograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) region Azji obejmujący Chiny, Koreę, Japonię, Mongolię i Tajwan, wyróżniający się wspólnymi wpływami kulturowymi i historycznymi

(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

/aˈzʲjata/
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

/ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci/
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

/aˈzɔrɨ/
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

/ˈazɔt/
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

/aˈzɔtãn/
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

/asˈtɛt͡sʲci/
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

/aˈzurɨt/
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi;

/ˈazɨl/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;
2. miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;

kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

(geologia, geologiczny) niecka w skałach luźnych powstająca wskutek wytapiania klinów lodowych na obszarach występowania wieloletniej zmarzliny;

/ˈawũn/
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

/aʃ/
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną;

(sztuka) (technologia, technika, techniczny) ozdobny układ otworów w dowolnym materiale

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z dwoma bemolami)

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)

/ˈbaba/
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

/ˈbapʲt͡ɕa/
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

1. grootmoeder
2. oma

(biblijny) biblijna wieża opisana w Księdze Rodzaju

/ˈbabʲjɛ ˈlatɔ/

1. nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni;
   herfstdraad
2. wczesnojesienne dni;
   oudewijvenzomer

/baˈbʲilɔ̃n/
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

1. Babylon
2. Babel

/ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja/
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

/ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci/
związany z Babilonią, Babilonem

/ˈbapka/
(botanika, botaniczny) Plantago, rodzaj roślin z rodziny babkowatych;

(botanika, botaniczny) Plantago lanceolata L., gatunek byliny z rodziny babkowatych;

(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

/ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ/
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi

nieprzyjemne doświadczenie narkotyczne wypełnione lękiem;

/ˈbadat͡ʃ/
człowiek zajmujący się badaniami naukowymi

/baˈdat͡ʃka/
kobieta naukowiec, zgłębiająca jakiś temat, problem

/baˈdãɲɛ/

1. poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego
2. (medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia
3. szczegółowa obserwacja i analiza

/ˈbadat͡ɕ/
sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim

/ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja/
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec;

/badˈmʲĩntɔ̃n/
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

gracz w badmintona

/ˈbaɡaʃ/
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

/baˈɡaʒʲɲik/
miejsce na bagaż na rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach (i tym podobne, i temu podobne)

(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy

/ˈbaɡdat/
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

/baɡˈdat͡sʲci/
odnoszący się do Bagdadu (stolicy Iraku)

/baˈɟɛ̃nːɨ/
związany z bagnem, dotyczący bagna, właściwy bagnom, rosnący na bagnach

/baˈɟɛtka/
(spożywczy) długa, cienka bułka;

/ˈbaɡnɛt/
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

pokryty bagnami

/ˈbaɡnɔ/
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

/baˈxãmsʲci/
odnoszący się do państwa Bahamy

/baˈxãmɨ/

1. (geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;
2. (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;

/ˈbaxrajn/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

/baxˈrãj̃sʲci/

1. odnoszący się do państwa Bahrajn
2. odnoszący się do wyspy Bahrajn

hinduska tancerka pełniąca służbę przy świątyni

/ˈbajka/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;

historyjka opowiadana lub czytana dziecku do snu

/bajˈkalsʲci/
związany z Bajkałem, dotyczący Bajkału

/ˈbajkaw/
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

1. Baikalmeer
2. Bajkalmeer

/ˌbajkɔˈpʲisaʃ/
pisarz zajmujący się tworzeniem bajek

/ˈbajɔs/
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;

/bajt/
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

/bak/
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu;

/baˈkarat/
(termin karciany) hazardowa gra w karty;

/ˈbakt͡sɨl/
(przestarzałe, przestarzały) zarazek

(geografia, geograficzny) miasto na Krymie;

/baˈkɛlʲit/
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

/bakˈlava/
(cukiernictwo) słodki deser orientalny rozpowszechniony w kuchni tureckiej, bałkańskiej i innych, złożony z płatów ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami posiekanych orzechów (włoskich albo migdałów), nasączonych cukrowym syropem lub miodem;

/bakˈtɛrʲja/
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

/ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja/
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;

/ˌbaktɛrʲjɔˈbujt͡ʃɨ/
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je

/ˌbaktɛrʲˈjɔfak/
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

/ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk/
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

/ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja/
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

/ˌbaktɛˈrɨjnɨ/
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

/ˈbaktrʲjãn/
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

/ˈbaku/
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

/bakˈwaʒãn/

1. (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
2. (spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)

/bal/
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

/ˈbalast/
(morski) obciążenie stosowane głównie do obniżenia środka ciężkości i poprawienia stateczności;

/balˈdaxʲĩm/
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny

/ˈbaldvʲĩn/
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

dotyczący Balearów

(geografia, geograficzny) archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego;

/baˈlɛjaʃ/
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu

/ˈbalɛt/
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;

/baˈlɛtka/
(choreografia, choreograficzny) (środowiskowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekki pantofel przystosowany do tańca na palcach, stosowany w balecie

(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich;

/ˌbalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/

1. taki, który leci po krzywej balistycznej
2. związany z balistyką, dotyczący balistyki

nauka badająca ruch pocisków;

/ˈbalkɔ̃n/
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

/balˈːada/
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;

(medycyna, medyczny) lekarz zajmujący się balneologią, leczeniem wodami i kąpielami

/ˌbalnɛɔˈlɔɟja/
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;

(medycyna, medyczny) związany z balneologią, dotyczący balneologii

/ˈbalɔ̃n/
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

pasjonat latania balonem

/ˈbalsãm/
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;

/balˈtazar/
imię męskie;

/ˌbaluˈstrada/
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;

/bãˈmakɔ/
(geografia, geograficzny) stolica Mali;

/ˈbãmbus/
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

związany z bambusem, dotyczący bambusa, zrobiony z bambusa, składający się z bambusa

/bãˈnalnɨ/
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

1. banaal
2. gewoontjes

/ˈbãnãn/

1. (botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
2. (spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty

1. banaan
2. pisang

/ˌbãnãˈnɔvɨ/

1. dotyczący bananów (drzew i owoców)
2. przyrządzony z bananów, z dodatkiem bananów

/ˈbãnda/
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie

/ˈbʌndərˈsɛribəˈgɑwən/
(geografia, geograficzny) stolica Brunei;

/ˈbãndaʃ/
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

/bãnˈdɛra/
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przynależność państwowa statku wodnego lub floty;

(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

/bãnˈdɨta/
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

/ˈbãn͇d͡ʒul/
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

/ˈbãŋʲɟi/
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Republiki Środkowoafrykańskiej;

/ˈbãŋkːɔk/
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

/ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci/
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu

/bãŋɡˈladɛʃ/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

/ˈbãn͇d͡ʒɔ/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;

/bãŋk/

1. (bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
2. (bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
3. (medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów
4. gry hazardowe zgromadzona kwota, przeznaczona na wygrane

/ˈbãŋk ˈːr̥fʲi/
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem

/ˈbãŋk ˈspɛrmɨ/
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy;

właściciel lub dyrektor banku

/ˈbãŋcɛt/
wystawne, uroczyste przyjęcie

/ˈbãŋknɔt/
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

1. biljet
2. bankbiljet

/bãŋˈkɔ̃mat/
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

1. geldautomaat
2. flappentap

/bãŋˈkrut͡stfɔ/

1. (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd
2. utrata znaczenia i wpływów, ideowy, moralny upadek, klęska planów życiowych
3. niewypłacalność lub zawieszenie wypłat na rzecz wierzycieli

/ˈbãŋkrut/
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność

(etnografia, etnograficzny) grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce;

/baˈɔbap/
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrzcielnica

(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z baptyzmem lub baptystami

/ˈbaptɨsm̥/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;

/bar/

1. 1. (gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
   2. (fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
   3. (gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
   bar
2. (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;
   barium

/ˈbarak/
prowizoryczny budynek

/ˈbarãn/

1. (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
2. (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

/ˈbarãn/

1. (zoologia, zoologiczny) samiec owcy
2. (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, idiota

/baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ/
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;

/ˌbarãˈɲĩna/
(spożywczy) mięso otrzymywane z owcy lub barana;

/barˈbadɔs/
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

/ˌbarbaˈdɔsʲci/
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa

/barˈbara/
imię żeńskie;

(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) zapożyczenie;

/ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nt͡sa/

1. ktoś niecywilizowany, prymitywny
2. (historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;

cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

brak cywilizacji

(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych

(geografia, geograficzny) wyspa położona na Morzu Karaibskim, zaliczająca się do Wysp Nawietrznych, wchodząca w skład państwa Antigua i Barbuda;

/ˌbart͡sɛˈlɔ̃na/
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

/ˈbarxãn/
(geologia, geologiczny) wydma w kształcie półksiężyca;

/barˈt͡ʃɨstɨ/
szeroki w barkach

/bart/
u ludów celtyckich: średniowieczny poeta opiewający boje i bohaterów;

/ˈbard͡zɔ/

1. służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo
   1. heel
   2. erg
   3. zeer
2. bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
   1. meer
   2. meest

/bari/
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii i prowincji Bari (1.2);

/baˈrʲibal/
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;

(fizyka, fizyczny) fermion o niezerowej liczbie barionowej;

/bark/
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

/ˈbarka/
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;

/ˌbarkaˈrɔla/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji;
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1)

/ˌbarkɛ̃nˈtɨ̃na/
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;

/barˈnaba/
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

/ˈbarɔk/
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

/ˌbarɔˈkɔvɨ/
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku

/ˌbarɔˈlɔɟja/
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia

/baˈrɔ̃mɛtr̥/
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

1. barometer
2. drukmeter

/ˈbarɔ̃n/
niski tytuł arystokratyczny;

żona barona

/barʃt͡ʃ/
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;

/ˈbartɛr/
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

/bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j/
imię męskie;

(botanika, botaniczny) Vinca L., rodzaj roślin okrywowych z rodziny toinowatych, o zimotrwałych liściach i niebieskich kwiatach

/ˈbarvʲɲik/
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

1. kleurstof
2. verfstof

/ˈbarvnɨ/

1. posiadający wiele kolorów
   bont
2. (przenośnie, przenośnia) wzbudzający ciekawość
   1. bont
   2. kleurrijk
3. mający jakiś kolor inny niż biały lub czarny
   kleurrijk

/ˌbarɨˈkada/
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

/baˈrɨtɔ̃n/
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;

/bas/

1. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;
2. (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie

(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

/ˈbasɛ̃n/

1. 1. (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego
   2. sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych;
   bekken
2. sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania
   1. zwembad
   2. zwembassin

(geografia, geograficzny) rozległa nizinna kraina w północnej części Francji;

/ˈbaɕa/
imię żeńskie (zdrobniale) od Barbara

/bask/
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

/baˈsʲcijka/
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską