/
a/
conjunction
…uzupełniania
a
ale
adjective
(logika, logiczny) o poznaniu, teorii: wywiedzione indukcyjnie z obserwacji faktów;
a posteriori
adverb
(logika, logiczny) z obserwacji faktów
a posteriori
adverb
uprzedzając fakty;
a priori
/
a‿ˈpʲɕik/
interjection
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania
hepčí
/
ˈaːk/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płasko zbudowany, jednomasztowy żaglowiec, zaokrąglony na obydwu końcach, używany do początków XX w. wyłącznie na kanałach holenderskich i Renie jako środek transportowy;
aak
noun
dawna niemiecka i holenderska miara objętości cieczy;
aam
/
aˈbaja/
noun
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;
abája
noun
(medycyna, medyczny) brak odczuwania ciężaru przedmiotów trzymanych w ręku;
abarognóza
/
aˈbaza/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan;
Abaza
/
aˈbaza/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język abazyński
abazština
/
aˈbaʒur/
noun
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło
stínítko
stínidlo
noun
tytuł honorowy we francuskim Kościele katolickim;
abbé
/
apˈxasʲci/
adjective
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców
abcházský
/
apˈxasʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;
abcházština
/
ˈapxas/
noun
mieszkaniec Abchazji;
Abcház
Abcházec
/
apˈxazʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;
Abcházie
Abchazsko
/
ˌabdɛˈrɨt͡sʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Abderą, dotyczący Abdery, pochodzący z Abdery
abdérský
/
ˌabdɔ̃mʲĩˈnalnɨ/
adjective
(anatomia, anatomiczny) brzuszny
abdominální
/
ˌabdɔ̃ˈmʲĩnɔˈplastɨka/
noun
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg kosmetyczny poprawiający wygląd brzucha poprzez skrócenie mięśni oraz usunięcie nadmiaru tłuszczu i skóry;
abdominoplastika
plastická operace břicha
/
ˈabdɔ̃n/
pronoun
imię męskie;
Abdon
/
ˌabdɨˈkat͡sʲja/
noun
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej
abdikace
odstoupení
rezignace
/
ˌabdɨkaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z abdykacją, dotyczący abdykacji
abdikačný
/
ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ/
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji
abdikovat
odstoupit
odstupovat
/
ˌabɛˈt͡sadwɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku
abeceda
/
ˈabɛl/
pronoun
imię męskie;
Ábel
Abel
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);
Aberdeen
/
ˌabɛrˈdɨ̃j̃sʲci/
adjective
od rzeczownika Aberdeen, związany z Aberdeen
aberdeenský
/
aˈbɛrtãm/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sera wytwarzanego z mleka owczego w Czechach;
abertam
abertamský sýr
/
abʲˈid͡ʒãn/, /
ˈabʲid͡ʒãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;
Abidžan
/
ˌabʲiˈd͡ʒãj̃sʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Abidżanem, dotyczący Abidżanu, pochodzący z Abidżanu
abidžanský
/
ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
nieożywiony
abiotický
/
ˌabʲiˈsalnɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący
abysální
/
ˌabʲiˈsɨ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;
Habeš
/
ˌabʲiˈsɨ̃nka/
noun
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii
Habešanka
/
ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii
Habešan
/
ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)
habešský
/
abˈlat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego
ablace
adjective
(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem
ablativní
/
ˌablutɔ̃ˈmãɲja/
noun
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk;
nutkavé mytí
adjective
związany z abolicjonizmem, dotyczący abolicjonizmu lub abolicjonistów
abolicionistický
/
ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt/
noun
- regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
předplatné
abonmá
- regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
předplatné
abonmá
paušál
adjective
związany z abonentem, osobą opłacającą abonament
abonentský
/
aˈbɔ̃nɛ̃nt/
noun
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;
abonent
předplatitel
/
ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty
abonovat
předplácet
/
aˈbɔrt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;
potrat
interrupce
/
ˌabɔrˈt͡sɨjnɨ/
adjective
(książkowy) związany z aborcją
interrupční
/
abˈraxãm/
pronoun
- (biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Abrahám
Abraham
noun
(Górny Śląsk) pięćdziesiąte urodziny, pięćdziesiątka
abrahámoviny
noun
(Górny Śląsk) pięćdziesiąte urodziny, pięćdziesiątka
abrahámoviny
/
ˌabrakaˈdabra/
interjection
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;
abrakadabra
/
abˈruzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;
Abruzzo
/
a‿bɛ‿ˈːs/
acronym
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;
ABS
/
apˈsalɔ̃m/
pronoun
(biblijny) postać biblijna, syn króla Dawida;
Abšalom
/
ˈapst͡sɛs/
noun
(medycyna, medyczny) ropień
absces
/
apˈsɛ̃nt͡sʲja/
noun
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy
absence
nepřítomnost
/
ˌapsɔˈlutnɨ/
adjective
- (filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
absolutní
- całkowity, zupełny, bezwzględny
absolutní
naprostý
úplný
/
ˌapsɔˈlutɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;
absolutismus
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ostatnia faza absolutyzmu;
osvícenský absolutismus
adjective
związany z absolwentami, dotyczący absolwentów; przeznaczony dla absolwentów
absolventský
/
apsˈtrakt͡sʲja/
noun
- (sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
abstrakce
- pojęcie ogólne
abstrakce
zobecnění
/
ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ/
adjective
nie mający związku z rzeczywistością
abstraktní
abstraktivní
/
ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;
abstinence
adjective
związany z abstynentami
abstinentský
/
ˈapsurt/
noun
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia
absurdnost
nesmysl
absurdita
noun
osoba, która tworzy, myśli lub działa w duchu absurdu
absurdista
noun
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność
absurdnost
/
ˌapsurˈdalnɨ/
adjective
- nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
- (logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny
absurdní
/
ˈapsɨ̃nt/
noun
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;
absint
adjective
związany z absyntem; zawierający absynt
absintový
/
ˈabu ˈzabʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;
Abú Zabí
/
aˈbud͡ʒa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;
Abuja
/
ˌabuzaˈbʲijsʲci/
adjective
- odnoszący się do emiratu Abu Zabi
- odnoszący się do miasta Abu Zabi
abúdhabský
abúzabský
/
abˈvɛra/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej;
Abwehr
/
ˌakaˈpulkɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) Acapulco de Juárez, miasto w Meksyku;
Acapulco
/
aˈt͡sɛtɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;
aceton
adjective
(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton
acetonový
noun
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;
acetylcholin
/
aˈxajsʲci/
adjective
(odrzeczownikowy) Achaja, Achaj, Achajczyk, Achajka
achájský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;
Achalciche
/
aˈxʲilːɛs/
pronoun
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Achilles
- (mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;
Achilleus
Achilles
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 588;
Achilles
/
aˈxʲilːɛs/
noun
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) (zobacz) ścięgno Achillesa
achilovka
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Achillesa
Achillův
/
aˈxɔ̃ndrɨt/
noun
(geologia, geologiczny) (astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów
achondrit
/
axˈrɔ̃mat/
noun
(optyka, optyczny) (fotografia) (fizyka, fizyczny) układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem;
achromát
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;
Achtuba
/
ˈaxɨ i‿ˈɔxɨ/
noun
wyrazy zachwytu nad czymś lub kimś
achich ouvej
/
at͡ʃˈkɔlvʲjɛk/
conjunction
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą
ačkoli
i když
/
ad‿ˈːawxa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kataru;
Dauhá
/
ˈada/
pronoun
imię żeńskie;
Ada
/
ˈadãm/
pronoun
- imię męskie;
- (biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;
- (geografia, geograficzny) wzniesienie na terenie Czech w Górach Orlickich;
Adam
/
ˌadãˈmaʃɛk/
noun
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej
damašek
adjective
związany z adamaszkiem, dotyczący adamaszku, wykonany z adamaszku
damaškový
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Adama
Adamův
/
ˌadapˈtat͡sʲja/
noun
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)
adaptace
noun
łatwość dostosowywania się
adaptabilita
adjective
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia
přizpůsobivý
/
aˈdaptɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa
přenoska
noun
(medycyna, medyczny) przyrząd okulistyczny badający zdolność przystosowywania się wzroku do ciemności;
adaptometr
/
ˈaddʲis aˈbɛba/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii;
Addis Abeba
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z Addis Abebą, dotyczący Addis Abeby
addisabebský
noun
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;
adice
/
ˌadɛˈkfatnɨ/
adjective
dokładnie czemuś odpowiadający
adekvátní
přiměřený
úměrný
/
ˌadɛˈlajda/
pronoun
- imię żeńskie;
Adelaida
Adelajda
- (geografia, geograficzny) miasto w Australii;
Adelaide
adjective
związany z Adelajdą (Adelaide), dotyczący Adelajdy
adelaidský
noun
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;
adenotomie
noun
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;
adenosintrifosfát
adjective
związany z Adenem, dotyczący Adenu (miasta w Jemenie)
adenský
noun
(rzadki, rzadko używany) zwolenniczka jakiejś idei, doktryny, osoby lub ugrupowania
stoupenkyně
adjective
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem
adiabatický
adjective
(rzadki, rzadko używany) dotyczący osoby lub stanowiska adiunkta
adjunktský
adjective
związany ze stanowiskiem adiutanta
adjutantský
/
ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja/
noun
- kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
administrace
správa
- system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
správa
administrativa
/
ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z administracją i administrowaniem
administrativní
správní
/
ˌadmʲĩɲiˈstratɔr/
noun
osoba zarządzająca czymś
správce
administrátor
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) specjalista w zakresie prawa administracyjnego
administrativista
/
ˌadmʲĩɲiˈstrɔvat͡ɕ/
verb
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności
obdivovat
uctívat
zbožňovat
adjective
związany ze stanowiskiem admirała, należący do admirała
admirálský
/
adˈmʲiraw/
noun
- (marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
- (marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
admirál
noun
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;
admitance
/
ˈadɔlf/
pronoun
imię męskie;
Adolf
/
aˈdɔ̃ɲis/
pronoun
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;
Adónis
/
aˈdɔpt͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;
adopce
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;
adopcionismus
/
ˌadrɛ̃naˈlʲĩna/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;
adrenalin
adjective
(biochemia, biochemiczny) związany z adrenaliną, dotyczący działania adrenaliny
adrenalinový
/
ˈadrɛs/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka
adresa
/
aˈdrɛsat/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.
adresát
/
ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ/
verb
umieszczać adres na liście, przesyłkę
adresovat
adjective
dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)
jaderský
jadranský
/
aˈdrʲjatɨk/
pronoun
(zobacz) Morze Adriatyckie
Jadran
noun
(gramatyka) przysłówek
adverbium
noun
- (informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;
- (informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;
adware
reklamní program
reklamní software
/
ˈadvɛ̃nt/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej
advent
/
ˌadvɛ̃nˈtɔvɨ/
adjective
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentem, dotyczący adwentu, odbywający się w adwencie
adventní
adventový
/
ˌadvɛ̃nˈtɨsta/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty
adventista
/
ˌadvɛ̃nˈtɨstka/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty
adventistka
adjective
związany z adwokatem lub adwokaturą
advokátní
advokátský
/
adˈvɔkat/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;
advokát
právník
/
adˈvɔkad ˈdʲjabwa/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (dawniej, dawny) obrońca sprawy złej, niewłaściwej
- (kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze
ďáblův advokát
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech uchodząca do Zatoki Weneckiej;
Adiže
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;
adygejština
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;
Adžárie
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;
adžika
/
ˌaɛˈrat͡sʲja/
noun
napowietrzanie;
aerace
/
aˈɛrɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem
aero-
/
ˌaɛˈrɔbʲik/
noun
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;
aerobik
/
ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką
aerodynamický
/
ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika/
noun
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;
aerodynamika
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;
fixírka
noun
organizacja, której członkami są piloci sportowi, skoczkowie spadochronowi, lotniarze, paralotniarze, modelarze lotniczy oraz miłośnicy lotnictwa
aeroklub
/
ˌaɛrɔˈlɔɟja/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;
aerologie
adjective
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią
aerologický
/
ˌaɛˈrɔplãn/
noun
(przestarzałe, przestarzały), (Spisz) samolot
aeroplán
adjective
- mający formę aerozolu
- związany z aerozolami, dotyczący aerozoli
aerosólový
/
ˌaɛˈrɔʒɛl/
noun
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;
aerogel
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Afarze;
afarština
/
ˈafɛkt/
noun
(psychologia, psychologiczny) wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu
afekt
/
ˌafɛˈʒɨsta/
noun
człowiek uczestniczący dla zysku w nieuczciwych, karalnych przedsięwzięciach
aférista
/
ˌavɡãˈɲistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;
Afghánistán
Afganistan
/
avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Afganistanu
Afghánec
/
avˈɡãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu
afghánský
afgánský
/
ˈafʲiʃ/
noun
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej
plakát
adjective
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami
aforistický
adjective
pozbawiony światła, niewystarczająco oświetlony; bez dostępu światła
afotický
/
ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn/
noun
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego
Afroameričan
adjective
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych
afroamerický
adjective
- (językoznawstwo, językoznawczy) określający rodzinę języków używanych w północnej Afryce, Rogu Afryki i na Bliskim Wschodzie
- związany zarówno z Afryką, jak i Azją
afroasijský
/
ˌafrɔˈdɨta/
pronoun
- (mitologia grecka) bogini miłości;
- imię żeńskie;
Afrodita
/
ˌafrɔˈdɨzʲjak/
noun
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;
afrodiziakum
/
ˈafrɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;
Afrika
/
ˌafrɨˈkãɲĩn/
noun
mieszkaniec Afryki
Afričan
/
ˌafrɨˈkãŋka/
noun
mieszkanka Afryki
Afričanka
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa;
afrikáta
/
ˌafrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę
africký
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, lewy dopływ rzeki Tromjogan;
Agan
/
ˈaɡat/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;
achát
/
aˈɡata/
pronoun
imię żeńskie;
Agáta
pronoun
imię męskie;
Agatho
adjective
związany z agatem, dotyczący agatu, wykonany z agatu, zawierający agat
achátový
noun
(botanika, botaniczny) Agave sisalana, gatunek rośliny należącej do rodziny agawowatych;
agáve sisalová
adjective
dotyczący agawy, związany z agawą
agávový
noun
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;
ageismus
/
aˈɡɛ̃nt͡sʲja/
noun
firma świadcząca różne usługi
agentura
agence
noun
(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;
reklamní agentura
/
ˈaɡɛ̃nt/
noun
- przedstawiciel jakiejś firmy
agent
představitel
- tajny pracownik policji lub służb specjalnych
agent
tajný policista
pronoun
- (biblijny) Księga Aggeusza;
- imię męskie;
Ageus
/
ˌaɟiˈtat͡sʲja/
noun
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;
agitace
/
ˌaɟiˈtɔvat͡ɕ/
verb
zjednywać zwolenników dla jakiejś sprawy, idei
agitovat
adjective
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) związany z aglomeracją, dotyczący aglomeracji
aglomerační
/
aɟˈɲɛʃka/
pronoun
imię żeńskie;
Anežka
/
ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;
agnosticismus
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielkie odchylenia i zmiany w tempie i rytmie wykonywanego utworu muzycznego, uzasadnione interpretacją muzyczną wykonawcy
agogika
/
aˈɡɔ̃ɲja/
noun
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;
agonie
agónie
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na gwałtownym zmniejszeniu liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, we krwi;
agranulocytóza
/
aˈɡrarnɨ/
adjective
rolniczy, rolny
agrární
noun
łączenie się elementów w całość
agregace
/
aˈɡrɛɡat/
noun
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze
agregát
/
aˈɡrɛsʲja/
noun
- (psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
agrese
/
aˈɡrɛsɔr/
noun
- ktoś, kto dopuszcza się agresji
- państwo działające lub posługujące się metodami agresji
agresor
/
ˈaɡrɛst/
noun
- (botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;
- (spożywczy) owoc agrestu (1.1)
angrešt
/
ˌaɡrɛˈstɔvɨ/
adjective
- dotyczący wzrostu, uprawy, zbioru agrestu
- zrobiony z agrestu, mający jego smak
angreštový
adverb
w sposób agresywny
agresivně
noun
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;
agrochemie
noun
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) osoba zajmująca się agrochemią
agrochemik
noun
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wyroby i preparaty chemiczne stosowane w rolnictwie
agrochemikálie
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;
agrofyzika
noun
biogaz pochodzący z surowców rolniczych, czyli z rozkładu materii organicznej (np. resztek roślinnych, kiszonek, gnojowicy, obornika)
agroplyn
/
ˌaɡrɔturɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z agroturystyką, dotyczący agroturystyki
agroturistický
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;
Agryz
/
aˈɡutʲi/
noun
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;
aguti
/
ˈaxa/
interjection
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia
aha
/
aˈxʲĩw̃sa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;
ahinsá
adjective
związany z Ahmadabadem (miastem w Indiach)
ahmadábádský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;
Ahváz
/
ajˈcidɔ/
noun
japońska sztuka samoobrony;
aikido
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o półton;
ais
/
ˈajsʲis/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o cały ton;
aisis
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;
ajran
/
ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
adjective
- (edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
- taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny
akademický
adverb
- teoretycznie, bez związku z rzeczywistością
- zgodnie ze wzorcami uważanymi za klasyczne
akademicky
/
ˌakaˈdɛ̃mʲik/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii
kolej
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;
akkadština
/
aˈkatɨst/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;
akafist
noun
przyspieszenie
akcelerace
adjective
związany z przyspieszeniem lub przyspieszaniem, akceleracją; służący do przyspieszania
akcelerační
/
ˈakt͡sɛ̃nt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
přízvuk
akcent
noun
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;
akceptor
/
ˌakt͡sɛptɔˈvalnɨ/
adjective
możliwy do zaakceptowania, do przyjęcia
akceptovatelný
/
ˈakt͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);
akcie
/
ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;
akcionář
noun
forma żeńska od: akcjonariusz
akcionářka
/
ˌakt͡sɨdɛ̃nˈtalnɨ/
adjective
(książkowy) przypadkowy, okolicznościowy, nieistotny, dodatkowy
akcidentální
adjective
związany z akcją, dotyczący akcji
akciový
noun
(botanika, botaniczny) Akebia, rodzaj roślin okrytonasiennych z rodziny krępieniowatych;
akébie
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;
spona
svorka
závorka
/
ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu
doprovázeč
/
ˈakɔrt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;
akord
/
ˌakɔrˈdɛɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;
akordeon
/
akr̥/
noun
anglosaska jednostka powierzchni gruntów, równa ok. 4047 m²;
akr
/
ˈakra/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;
Accra
noun
widowiskowe ćwiczenie, często niebezpieczne, które wymaga wielkiej sprawności;
akrobacie
/
ˌakrɔˈbata/
noun
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie
akrobat
adjective
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki
akrobatický
/
ˌakrɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;
akrofobie
noun
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;
akromegalie
/
aˈkrɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;
akronym
adjective
(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu
akrylátový
/
aˈksãmʲit/
noun
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;
samet
/
ˌaksãˈmʲitnɨ/
adjective
(przenośnie, przenośnia) gładki, miękki, delikatny
sametový
/
akˈsʲjɔ̃mat/
noun
- (matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
- (przenośnie, przenośnia) uznana prawda
axiom
/
ˈaksɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;
axon
noun
(botanika, botaniczny) Actinidia chinensis, gatunek pnącza z rodziny aktinidiowatych, popularnie zwany „kiwi”;
aktinidie čínská
/
akˈtɔʒɨ/, /
ˈaktɔr/
noun
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;
herec
/
akˈtɔrka/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera
herečka
verb
czynić aktualnym
aktualizovat
/
ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
dotyczący teraźniejszości
aktuální
/
ˈaktɨ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;
aktinium
actinium
noun
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;
aktiva
/
ˌaktɨˈvʲista/
noun
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań
aktivista
/
ˌaktɨˈvʲistka/
noun
forma żeńska od: aktywista
aktivistka
adjective
związany z aktywizmem lub aktywistami
aktivistický
noun
pobudzanie do działania; uruchamianie aktywności
aktivizace
/
akˈtɨvnɔɕt͡ɕ/
noun
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału
aktivita
činnost
/
akˈtɨvnɨ/
adjective
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający
aktivní
/
ˌakũmuˈlatɔr/
noun
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)
- (informatyka, informatyczny) rejestr procesora przechowujący wynik operacji
akumulátor
/
ˌakuprɛˈsura/
noun
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;
akupresura
/
ˌakupũŋkˈtura/
noun
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;
akupunktura
/
aˈkurat/
particle
podkreślenie dokładności informacji; właśnie tak / tyle / …
akorát
noun
- (fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach
- (fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków
akustika
/
ˌakfaˈrɛla/
noun
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie
akvarel
noun
(sztuka) malarz malujący obrazy farbami akwarelowymi
akvarelista
/
aˈkfarʲjũm/
noun
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę
akvárium
noun
(książkowy) hodowca zwierząt i roślin akwariowych
akvarista
/
aˈkfɛdukt/
noun
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;
akvadukt
/
ˌakfʲiˈlɛja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech; w starożytności ważne miasto, później siedziba patriarchy;
Aquileia
/
ˌakfʲiˈlɛjsʲci/
adjective
dotyczący Akwilei, związany z Akwileją
aquilejský
/
ˌakfʲiˈtãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;
Akvitánie
/
ˌakfʲiˈtãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Akwitanii, związany z Akwitanią, pochodzący z Akwitanii
akvitánský
/
aˈkfʲizɡrãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;
Cáchy
Aachen
noun
mieszkanka Akwizgranu
Cášanka
Aacheňačka
noun
mieszkaniec Akwizgranu; ktoś pochodzący z Akwizgranu
Cášan
Aacheňák
adjective
związany z Akwizgranem, pochodzący z Akwizgranu
cášský
aachenský
noun
(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy
akvizice
adjective
związany z Akwinem, dotyczący Akwinu
akvinský
/
ˌalabaˈstrɔvɨ/
adjective
dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
alabastrový
/
aˈladɨ̃n/
pronoun
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;
Aladin
/
ˌalãˈɲĩna/
noun
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;
alanin
/
ˈalarm/
noun
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
poplach
adverb
w trybie alarmowym; w sposób wymagający natychmiastowej reakcji
poplachově
/
aˈlaska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
Aljaška
adjective
związany z Alaską, pochodzący z Alaski
aljašský
/
aˈlasʲci/
adjective
związany z Alaską, pochodzący z Alaski
aljašský
adjective
związany z Alaską, pochodzący z Alaski
aljašský
/
ˈalaʃ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy, klarowny likier kminkowy koloru żółtego;
alaš
/
alˈbãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;
Albánie
/
alˈbãŋka/
noun
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii
Albánka
/
alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii
Albánec
/
alˈbãj̃sʲci/
adjective
związany z Albanią, dotyczący Albanii
albánský
/
alˈbãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;
albánština
albánský
/
ˈalbɛrt/
pronoun
imię męskie;
Albert
/
alˈbɛrta/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Alberta
/
ˈalbʲĩn/
pronoun
imię męskie;
Albín
/
alˈbʲĩnɔs/
noun
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)
albín
/
ˈalbɔ/
conjunction
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;
nebo
/
ˌalbũˈmʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;
albumin
adjective
dotyczący alchemii
alchymistický
/
ˌaldɛˈbarãn/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;
Aldebaran
/
alˈdɛxɨt/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;
aldehyd
/
ɛjl/, /
ˈalɛ/
conjunction
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego
ale
avšak
/
ˌalɛˈɡɔrʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;
alegorie
jinotaj
/
ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny
alegorický
verb
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiać w formie alegorii lub interpretować coś jako alegorię
alegorizovat
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;
Alej
/
aˈlɛja/
noun
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;
alej
třída
adjective
związany z aleją; mający formę alei
alejový
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;
Alejsk
/
ˌalɛˈksãndɛr/
pronoun
imię męskie;
Alexandr
Alexander
/
ˌalɛˈksãndra/
pronoun
- imię żeńskie;
- (mitologia grecka) (zobacz) Kasandra
Alexandra
/
ˌalɛˈksãndrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;
Alexandrie
/
ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci/
adjective
dotyczący Aleksandrii (miasta w Egipcie)
alexandrijský
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) typ wiersza sylabicznego o ustalonej długości — 12 sylab, zwykle z przerwą (średniówką) po szóstej sylabie
alexandrin
noun
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;
alexitymie
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii;
Alençon
adjective
związany z Aleppo, dotyczący Aleppo
halepský
/
aˈlɛrɡɛ̃n/
noun
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;
alergen
/
aˈlɛrʲɟja/
noun
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;
alergie
/
ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z alergią
alergický
/
aˈlɛrʲɟik/
noun
osoba uczulona na działanie alergenów
alergik
/
ˌalɛrɡɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;
alergologie
adjective
(medycyna, medyczny) związany z alergologią, dotyczący alergologii
alergologický
noun
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych
alergoložka
adjective
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)
aleutský
/
ˈalfa ˌi‿ɔ̃ˈmɛɡa/
noun
(przenośnie, przenośnia) początek i koniec
alfa a omega
/
alˈfabɛt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;
abeceda
noun
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek;
Morseova abeceda
morseovka
/
ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie
- odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem
abecední
/
ˈalfrɛt/
pronoun
imię męskie;
Alfréd
/
alˈɡɛbra/
noun
- jeden z działów matematyki;
- (matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);
algebra
adverb
(matematyka, matematyczny) zgodnie z zasadami algebry
algebraicky
adjective
dotyczący algebry
algebraický
/
ˈalʲɟɛr/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;
Alžír
/
alʲˈɟɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;
Alžírsko
/
alʲˈɟɛrsʲci/
adjective
- odnoszący się do państwa Algieria
- odnoszący się do miasta Algier
alžírský
adjective
(botanika, botaniczny) związany z algologią
algologický
/
algɔˈrɨtmɨ/, /
alˈɡɔrɨtm̥/
noun
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) ciąg ściśle określonych czynności pozwalających na rozwiązanie pewnego zadania;
algoritmus
adjective
związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki
algoritmický
/
aˈlʲibʲi/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;
alibi
/
aˈlʲit͡sʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Alice
/
ˌalʲiˈɡatɔr/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;
aligátor
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) migracja Żydów do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego Izraela;
alija
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z alimentami
alimentační
/
ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;
alimenty
výživné
/
aˈlʲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Alina
adjective
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów
alkalický
/
alˈkɔxɔl/
noun
- (chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
- (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;
alkohol
noun
(chemia, chemiczny) pochodna alkoholu - sól alkoholu powstająca przez zastąpienie atomu wodoru w grupie hydroksylowej (–OH) atomem metalu
alkoholát
/
ˌalkɔxɔˈlʲit͡ʃka/
noun
kobieta, która cierpi na alkoholizm
alkoholička
/
ˌalkɔˈxɔlʲik/
noun
osoba, która cierpi na alkoholizm
alkoholik
/
ˌalkɔˈxɔlʲism̥/
noun
- (medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
- (socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo
alkoholismus
/
ˌalkɔxɔˈlɔvɨ/
adjective
zawierający alkohol; związany z alkoholem
alkoholický
alkoholový
/
ˈalːax/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;
Alláh
/
ˈalːɛl/
noun
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;
allela
/
ˌalːɛˈluja/
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej
aleluja
halejuja
noun
(biochemia, biochemiczny) nietrwały związek siarkoorganiczny wytwarzany w czosnku po roztarciu lub przecięciu, wykazujący silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, C6H10OS2
alicin
adjective
związany z almanachem; taki jak w almanachach
almanachový
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3
almandin
/
aˈlɔjzɨ/
pronoun
imię męskie;
Alois
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) badanie i opis zależności pomiędzy wielkością ciała organizmu (lub jego części) a innymi cechami biologicznymi
alometrie
adjective
(medycyna, medyczny) związany z alopatią
alopatický
noun
(genetyka) chromosom, który decyduje o płci organizmu
alozom
/
ˌalɔˈtrɔpʲja/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;
alotropie
/
alˈpɛjsʲci/
adjective
związany z Alpami, dotyczący Alp
alpský
/
ˌalpʲĩˈɲista/
noun
osoba uprawiająca alpinizm;
horolezec
alpinista
/
alˈpʲĩɲism̥/
noun
- wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu
- szerzej: wspinaczka wysokogórska
horolezectví
/
ˈalpɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;
Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Bawarskich, położone w Austrii (Przedarulania i Tyrol) oraz Niemczech (Bawaria);
Allgäuské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) mały łańcuch górski w Toskanii, we Włoszech, część Apeninów;
Apuánské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii;
Bernské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich we Francji;
Dauphineské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Austrii, w Północnych Alpach Wapiennych;
Ennstalské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa górska w Schweizer Voralpen, części Alp Zachodnich;
Freiburské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) część Alp Wschodnich w Austrii, między doliną górnej Drawy i jej prawym dopływem Gail;
Gailtalské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii, w kantonach Glarus, Gryzonia, Sankt Gallen i Uri;
Glarnské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na granicy Francji i Włoch;
Grajské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Austrii, część Alp Noryckich;
Gurktalské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) część Południowych Alp Wapiennych w Słowenii i w niewielkiej części w Austrii, między dolinami górnej Sawy i Sawinji;
Kamnicko-Savinjské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Wschodnich, w Austrii; w
Kitzbühelské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech;
Kottické Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Austrii w krajach związkowych Przedarulania i Tyrol, część Północnych Alp Wapiennych, położone między dolinami górnego Lechu i Innu;
Lechtalské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech;
Lepontské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii;
Penninské Alpy
Walliské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich położona w południowej ich części, na terytorium Francji, na północny zachód od wybrzeży Morza Liguryjskiego;
Provensalské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) część Alp Centralnych, położona na styku granic Szwajcarii, Włoch, Liechtensteinu i Austrii ;
Rétské Alpy
pronoun
(geografia, geograficzny) wschodnia część Alp, położona na terenie Austrii, Niemiec, Włoch, Słowenii, Szwajcarii i Liechtensteinu;
Východní Alpy
/
alt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;
alt
/
alˈtãna/
noun
lekki, niewielki ogrodowy budynek;
altán
besídka
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu
alterace
/
ˌaltɛrˈnatɔr/
noun
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;
alternátor
adjective
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący altu, określający alt
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) charakterystyczny dla altu, mający cechy altu
altový
/
ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu
altruistický
/
alˈtru<sup>j</sup>ism̥/
noun
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;
altruismus
/
alˈtufka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;
viola
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z altówką
altoví
/
alˈzat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;
Alsasko
/
alˈzat͡sʲci/
adjective
związany z Alzacją
alsaský
/
alˈzaṭt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu
Alsasan
/
alˈzatka/
noun
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu
Alsasanka
/
ˌãmaˈdɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Amadeus
/
ãˈmalʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Amálie
/
ˌãmarãnˈtɔvɨ/
adjective
- dotyczący amarantu, związany z amarantem
- mający kolor różowoczerwony o odcieniu fioletowym, taki jak kolor kwiatu amarantu
amarantový
/
ãˈmatɔr/
noun
- osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo
- miłośnik, ktoś oddany czemuś
amatér
noun
(pogardliwie, pogardliwy) działanie lub twórczość wykonywana w sposób amatorski, zwykle bez odpowiedniego przygotowania, umiejętności czy profesjonalizmu
fušerství
/
ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Amazonią
amazonský
/
ˌãmbaˈsada/
noun
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
velvyslanectví
ambasáda
/
ˌãmbaˈsadɔr/
noun
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej
velvyslanec
ambasador
noun
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych
vyslanec dobré vůle
/
ãmˈbʲit͡sʲja/
noun
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego
ctižádost
ambice
/
ãmˈbʲitnɨ/
adjective
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją
ambiciózní
ctižádostivý
/
ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ/
adjective
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami
ambivalentní
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;
amblygonit
/
ãmˈbɔ̃na/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej
kazatelna
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Ambroży
Ambrožův
/
ãmˈbrɔʒɨ/
pronoun
imię męskie;
Ambrož
/
ãmˈbulãw̃s/
noun
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;
ambulanci
lehký kočár
/
ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony
ambulantní
/
ãˈmɛlʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Amélie
Amálie
/
ˈãmɛ̃n/
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy
amen
/
ãˈmɛrɨk/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;
americium
/
ãˈmɛrɨka/
pronoun
- (geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
- (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki
Amerika
/
ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
Jižní Amerika
/
ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;
Severní Amerika
/
ˌãmɛrɨˈkãɲĩn/
noun
mieszkaniec Ameryki – kontynentu
Američan
/
ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja/
noun
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;
amerikanizace
/
ˌãmɛrɨˈkãɲism̥/
noun
- cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki
- (językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego
amerikanismus
amerikanizmus
/
ˌãmɛrɨˈkãnka/
noun
- obywatelka Stanów Zjednoczonych
- mieszkanka kontynentu amerykańskiego
Američanka
/
ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
- dotyczący Ameryki (kontynentu)
- dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki
americký
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o muskularnym ciele i silnym, zaciętym charakterze teriera;
americký pitbulteriér
/
ãˈmɛtɨst/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;
ametyst
/
ˌãmɛtɨˈstɔvɨ/
adjective
- (jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem
- mający kolor fioletowy, taki jak kolor ametystu
ametystový
/
ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna/
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;
amfetamin
noun
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;
amfibolit
noun
(starożytność) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna liga plemienna lub związek miast-państw w Grecji, utworzony w celu wspólnej ochrony świątyń, organizowania obrzędów religijnych oraz podejmowania decyzji politycznych w sprawach regionalnych
amfiktyonie
adjective
związany z amforą; w kształcie amfory
amforový
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;
Amga
/
ãmˈxarsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;
amharština
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;
Amiens
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z Amiens, dotyczący Amiens
amienský
noun
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do grupy cukrów, w którym jedna z grup hydroksylowych (–OH) została zastąpiona grupą aminową (–NH₂) albo jej pochodną (np. –NHAc);
aminocukr
/
ˌãmʲĩˈnɔkfas/
noun
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;
aminokyselina
noun
(biochemia, biochemiczny) enzym proteolityczny odcinający pojedyncze aminokwasy z końca aminowego (N-końca) peptydu lub białka
aminopeptidáza
/
ˈãmːãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;
Amán
Ammán
/
ãmˈːãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Ammanu (stolicy Jordanii)
ammánský
/
ãmˈnɛstʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;
amnestie
/
ãmˈnɛzʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zanik pamięci
amnézie
noun
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej
amniocentéza
/
ˈãmɔk/
noun
(psychologia, psychologiczny) stan niekontrolowanej agresji;
amok
/
ãˈmɔ̃ɲak/
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;
amoniak
azan
čpavek
/
ˌãmɔˈralʲism̥/
noun
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne
amoralismus
/
ˌãmɔrˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
bezkształtny, niemający określonej budowy
amorfní
beztvarý
/
ˈãmɔs/
pronoun
(biblijny) postać biblijna, prorok;
Amos
/
ˈãmpɛr/
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;
ampér
noun
przyrząd służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego w obwodzie, zwykle wyrażanego w amperach
ampérmetr
noun
(elektryczność) przyrząd elektryczny łączący funkcje amperomierza i woltomierza; urządzenie do pomiarów natężenia i napięcia prądu
ampérovoltmetr
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z amperem (jednostką natężenia prądu)
ampérový
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka siły magnetomotorycznej w układzie MKS równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez jeden zwój solenoidu;
ampérzávit
/
ˌãmplʲiˈtuda/
noun
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;
amplituda
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z amplitudą
amplitudový
/
ˌãmpuˈtat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;
amputace
adjective
(medycyna, medyczny) związany z amputacją; służący do amputacji
amputační
/
ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać amputacji
amputovat
/
ãmˈpuwka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;
ampule
/
ãmˈstɛrdãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;
Amsterdam
Amsterodam
/
ˌãmstɛrˈdãmsʲci/
adjective
odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)
amsterdamský
/
ˌãmu‿ˈdarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;
Amudarja
adjective
związany z Amu-darią, dotyczący Amu-darii
amudarský
/
ãˈmulɛt/
noun
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;
amulet
/
ˈãmur/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;
Amur
adjective
związany z Amurem, dotyczący Amuru
amurský
noun
(chemia, chemiczny) liniowy polisacharyd zbudowany z reszt α-D-glukozy połączonych wiązaniami α(1→4); jeden z dwóch głównych składników skrobi
amylóza
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;
Nadžaf
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;
Anabar
noun
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;
anabióza
adjective
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy
anachronický
anachronistický
/
ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥/
noun
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
anachronismus
anachronizmus
/
ãˈnaɡrãm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;
anagram
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym
anakolut
/
ˌãnaˈkɔ̃nda/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;
anakonda
/
ˌãnalɡɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) zmniejszający ból
analgetický
/
ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃka/
noun
rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (specjalista zajmujący się analizą danych i prognozowaniem)
analytička
adverb
w sposób analityczny
analyticky
/
ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z analizą
analytický
/
ˌãnaˈlʲitɨk/
noun
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy
analytik
/
ˌãnaˈlʲiza/
noun
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;
analýza
rozbor
/
ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ/
verb
przeprowadzać proces analizy
analyzovat
/
ãˈnalnɨ/
adjective
(książkowy) odbytniczy, odbytowy
anální
adverb
w sposób analogiczny
analogicky
/
ãˈnãnas/
noun
- (botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
ananas
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)
ananas
ananasovník
adjective
dotyczący ananasów, związany z ananasami
ananasový
/
ãˈnãŋkɛ/
pronoun
(mitologia grecka) bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu, nieuchronności i siły zniewalającej do podporządkowania się wyrokowi przeznaczenia, utożsamiana z rzymską Necessitas;
Ananké
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;
Anapa
noun
zwolenniczka anarchizmu
anarchistka
/
ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z anarchizmem
anarchistický
/
ãˈnarxʲism̥/
noun
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;
anarchismus
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów
anarchopacifismus
/
ˌãnaˈstazʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Anastázie
noun
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;
anatas
/
ˌãnaˈtɛ̃ma/
noun
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;
anathéma
/
ãˈnatɔl/
pronoun
imię męskie;
Anatol
/
ˌãnatɔˈlʲijsʲci/
adjective
dotyczący Anatolii, związany z Anatolią
anatolský
/
ãˈnatɔ̃m/
noun
uczony lub lekarz zajmujący się anatomią
anatom
/
ˌãnaˈtɔ̃mʲja/
noun
- (biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
- (biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);
anatomie
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny badająca zmiany morfologiczne powstałe w organizmie w wyniku chorób, urazów lub innych procesów patologicznych
patologická anatomie
adverb
zgodnie z anatomią
anatomicky
/
ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z anatomią, dotyczący anatomii
anatomický
/
ãw̃ʃuˈ<sup>w</sup>a/, /
ãw̃ʃˈwa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskich, pikantnych w smaku (niekiedy podfermentowanych), zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty;
ančovička
/
ˌãndaˈluzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii
Andalusie
/
ˌãndaluˈzɨjsʲci/
adjective
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji
andaluský
/
ˌãndaˈluzɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;
andalusit
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim;
Andamany
/
ãnˈdɔra/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;
Andorra
- (geografia, geograficzny) stolica państwa Andora (1.1);
Andorra la Vella
/
ãnˈdɔrsʲci/
adjective
odnoszący się do Andory (państwa)
andorrský
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;
andradit
/
ˌãndraˈɡɔɟika/
noun
(edukacja, edukacyjny) dział pedagogiki zajmujący się kształceniem dorosłych;
andragogika
/
ãnˈdrɛa/
pronoun
imię żeńskie w kilku językach;
Andrea
noun
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami
androfobie
/
ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it/
noun
robot mający postać człowieka;
android
/
ˌãndrɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;
andrologie
pronoun
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;
Andromaché
/
ˌãndrɔ̃ˈmɛda/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
- imię żeńskie;
- (mitologia grecka) królewna etiopska, córka Cefeusza i Kasjopei oraz żona Perseusza, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Andromedy (1.3);
Andromeda
/
ˈãnḍʒɛj/
pronoun
imię męskie;
Ondřej
Andrej
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Andrzeja
Ondřejův
/
ˈãndɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;
Andy
/
ãnˈdɨjsʲci/
adjective
związany z Andami, dotyczący Andów
andský
/
ˌãnɛɡˈdɔta/
noun
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia
anekdota
noun
część pomieszczenia mieszkalnego, która pełni rolę kuchni
kuchyňský kout
/
ãˈnɛksʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;
anexe
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z aneksją, zaborem ziem innego państwa
anekční
/
ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ/
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji
anektovat
noun
(geografia, geograficzny) obszar nie zamieszkany na stałe i nie wykorzystywany gospodarczo przez człowieka
anekumena
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii
anemický
chudokrevný
/
ãˈnɛ̃mɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem
anemo-
/
ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru
anemometrie
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;
anestetikum
/
ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk/
noun
- (medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
- (medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;
anestetik
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;
anesteziologie
adjective
(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami
anesteziologický
/
ãˈnɛta/
pronoun
imię żeńskie;
Aneta
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;
Angara
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;
Angarsk
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;
Angers
/
ãŋʲˈɟɛlka/
noun
kobieta narodowości angielskiej
Angličanka
/
ãŋʲˈɟɛlsʲci/
adjective
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami
anglický
angličtina
/
ãŋʲˈɟɛlsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;
angličtina
anglický
adjective
(medycyna, medyczny) związany z anginą, spowodowany anginą
angínový
/
ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja/
noun
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;
angiografie
zobrazení cév
/
ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;
angiologie
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu
angiotenzin
/
ˈãŋɡlʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
- (potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;
Anglie
/
ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;
anglicismus
anglicizmus
/
ˈãŋɡlʲik/
noun
mężczyzna narodowości angielskiej
Angličan
/
ˈãŋɡlʲik/
noun
(potocznie, potoczny) (uczniowskie) język angielski jako przedmiot szkolny
ájina
/
ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu
anglikán
/
ˌãŋɡlʲiˈkãnka/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni anglikanizmu
anglikánka
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem
anglikánský
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury angielskiej
anglista
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej
anglistka
/
ãŋˈɡɔla/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Angola
/
ãŋˈɡɔlsʲci/
adjective
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)
angolský
adjective
związany z angorą, dotyczący angory
angorský
adjective
związany z Anguillą, dotyczący Anguilli
anguillský
/
ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;
anhedonie
/
ˈãɲi/
conjunction
- …występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
- …poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
- …poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
- …poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
- …występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego
ani
/
ˈãɲi/
particle
- …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie
- …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym
ani
/
ãˈɲɛla/
pronoun
imię żeńskie;
Anděla
noun
ogromna cierpliwość, wielka wyrozumiałość, zrozumienie dla czyichś błędów
andělská trpělivost
/
ãˈɲɛlsʲci/
adjective
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami
- (przenośnie, przenośnia) na wzór anioła
andělský
noun
(sztuka) powstrzymywanie się od tworzenia sztuki figuratywnej – ludzi, zwierząt i bóstw
anikonismus
/
ˌãɲĩˈmat͡sʲja/
noun
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;
animace
adjective
związany z animizmem, właściwy animizmowi
animistický
/
ãˈɲĩmʲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;
animismus
noun
niechęć lub niesnaska wywołana urazą
animozita
/
ˈãɲɔw/
pronoun
imię męskie;
Anděl
/
ˈãɲɔw/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek
anděl
/
ˈãɲɔw ˈpãj̃sʲci/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa maryjna przypominająca o Zwiastowaniu Najświętszej Maryi Pannie;
Anděl Páně
/
ˈãɲɔw ˈstruʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;
anděl strážný
/
ˈãɲɔw ˈstruʃ/
noun
(przenośnie, przenośnia) obrońca, opiekun, nieodstępny towarzysz
anděl strážný
/
ãˈɲita/
pronoun
imię żeńskie;
Anita
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;
Aňuj
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii, prawy dopływ Dunaju;
Enže
noun
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;
anizokorie
adjective
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku
anizotropní
/
ãŋˈkara/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;
Ankara
/
ãŋʲˈcɛta/
noun
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza
anketa
verb
przeprowadzać ankietę
anketovat
dotazovat
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;
Ancona
/
ˈãnːa/
pronoun
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;
Anna
/
ˈãnːaʃ/
pronoun
(biblijny) imię męskie
Annáš
/
ãˈnɔda/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;
anoda
adjective
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły
anomální
/
ãˈnɔ̃ɲĩm/
noun
list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy
anonymní dopis
/
ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ/
adjective
o nieujawnionym nazwisku
anonymní
bezejmenný
/
ˌãnɔˈrɛksʲja/
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;
anorexie
/
ˌãntãnãnaˈrɨva/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;
Antananarivo
/
ãnˈtarɛs/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;
Antares
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką
antarktický
/
ˌãntarkˈtɨda/
pronoun
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;
Antarktida
/
ãnˈtɛ̃na/
noun
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;
anténa
pronoun
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą;
Anterós
pronoun
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych;
Antifa
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;
Antigua
/
ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;
Antigua a Barbuda
/
ˈãntʲjɔx/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;
Antiochos
adjective
odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią
antiošský
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;
Antiocheia
Antiochie
/
ãnˈtɔ̃ɲi/
pronoun
imię męskie;
Antonín
Antal
Anton
/
ãnˈtɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego
antonymum
pronoun
imię męskie
Antonín
pronoun
imię męskie;
Antonius
/
ãnˈtrɔpɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem
antropo-
/
ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;
antropofobie
/
ˌãntrɔˈpɔlɔk/
noun
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;
antropolog
/
ˌãntrɔpɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;
antropologie
/
ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z antropologią, dotyczący antropologii
antropologický
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia
antropozofie
noun
- (slangowo) (sport, sportowy) nawierzchnia pokryta mączką ceglaną
- mączka ceglana
antuka
/
ãntˈfɛrpʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;
Antverpy
/
ãntˈfɛrpsʲci/
adjective
dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii
antverpský
adjective
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów
protiamerický
/
ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm/
noun
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie;
antibiogram
/
ˌãntɨˈbʲjɔtɨk/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;
antibiotikum
adjective
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami
antibiotický
/
ˌãntɨxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci/
adjective
skierowany przeciwko chrześcijaństwu
protikřesťanský
/
ãnˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu
antický
/
ˌãntɨdaˈtɔvat͡ɕ/
verb
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa
antedatovat
/
ˌãntɨdɔpʲĩŋˈɡɔvɨ/
adjective
przeznaczony do walki z dopingiem u sportowców, do wykrywania niedozwolonych środków dopingujących
antidopingový
/
ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci/
adjective
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów
protifašistický
antifašistický
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu
antifeminismus
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;
antifona
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca antyfony
antifonář
/
ãnˈtɨɡɛ̃n/
noun
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;
antigen
adjective
związany z antygenem, dotyczący antygenów
antigenní
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprzeciwia się globalizacji
antiglobalista
/
ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmpɛrʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów
protiimperialistický
/
ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥/
noun
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);
antiklerikalismus
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia, ruch społeczny i postawa polityczna sprzeciwiająca się kolonializmowi; sprzeciw wobec podbojów, dominacji i wykorzystywania ludności rdzennej przez obce państwa
antikolonialismus
/
ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm
antikomunista
/
ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem
antikomunistický
/
ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu
antikoncepce
adjective
sprzeczny z konstytucją
neústavní
/
ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ/
adjective
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją
antikorozní
/
ˌãntɨˈkfarʲjat/
noun
sklep z antykami;
antikvariát
/
ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;
Nizozemské Antily
/
ˌãntɨˈlɔpa/
noun
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy
antilopa
adjective
- związany z antylopą
- taki jak u antylopy, mający cechy antylopy
antilopí
adjective
związany z archipelagiem Antyli, dotyczący archipelagu Antyli
antilský
/
ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;
antihmota
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa, pogląd lub ruch społeczny sprzeciwiający się militaryzmowi, czyli nadmiernej rozbudowie wojska, gloryfikacji armii i rozwiązywaniu konfliktów drogą militarną
antimilitarismus
/
ãnˈtɨ̃mɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;
antimon
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;
antimonit
adjective
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku
antimonopolní
noun
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;
antinatalismus
/
ˌãntɨpaˈpʲjɛsʲci/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skierowany przeciwko papiestwu lub papieżowi i ich polityce, poglądom, nauczaniu itp.
protipapežský
/
ˌãntɨˈpapʲjɛʃ/
noun
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;
antipapež
protipapež
/
ˌãntɨˈpɔlsʲci/
adjective
wymierzony przeciwko Polakom, dyskryminujący Polaków
protipolský
adjective
skierowany przeciwko rasizmowi
antirasistický
protirasistický
/
ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
adjective
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów
antisemitský
/
ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥/
noun
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;
antisemitismus
/
ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby
antiseptický
noun
(kryminologia, kryminologiczny) osoba specjalnie wyszkolona i wyposażona do zwalczania terroryzmu
antiterorista
noun
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości
antiutopie
adjective
skierowany przeciwko Żydom, działający na szkodę Żydów
protižidovský
/
ãˈnubʲis/
pronoun
(mitologia egipska) bóg zmarłych, nekropolii i balsamistów;
Anup
/
ãˈnurʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (zobacz) bezmocz
anurie
/
ˈãnɨʃ/
noun
- (botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskiwana z anyżu (1.1)
anýz
/
ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ/
noun
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy
hvězdicový anýz
adjective
(botanika, botaniczny) (spożywczy) dotyczący anyżu, zrobiony z anyżu
anýzový
noun
(spożywczy) likier o zapachu i smaku anyżku;
anýzka
anýzovka
/
ˈãw̃zɛlm/
pronoun
imię męskie;
Anselm
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;
Anžero-Sudžensk
/
aˈɔrta/
noun
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;
aorta
srdečnice
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z aortą
aortální
/
aˈɔsta/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;
Aosta
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z Apaczami, dotyczący Apaczów
apačský
/
aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
noun
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;
fotoaparát
/
aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci/
noun
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim
rentgenový přistroj
/
aˈpartxajt/, /
aˈpartxɛjt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;
apartheid
/
aˈpatʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;
apatie
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba składająca apelację, czyli odwołująca się od wyroku sądu niższej instancji
odvolatel
/
ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;
Apeniny
/
ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Apeninami
apeninský
/
ˌapɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
zachęcający do jedzenia
chutný
/
aˈpɛtɨt/
noun
chęć jedzenia, łaknienie;
chuť
apetit
/
aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈd͡zɛ̃ɲa/
proverb
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć
s jídlem roste chuť
noun
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;
afélium
afel
odsluní
/
ˈapʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Samoa;
Apia
/
ˈaplaws/
noun
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki
aplaus
potlesk
/
ˌaplʲiˈkat͡sʲja/
noun
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
aplikace
/
ˌaplʲiˈkatɔr/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka
aplikátor
/
ˌaplʲiˈkɔvat͡ɕ/
verb
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku
podávat
poskytovat
adverb
nie zważając na zdanie innych
apodikticky
/
ˌapɔkaˈlʲipsa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny
apokalypsa
adjective
dotyczący apokalipsy, końca świata
apokalyptický
/
aˈpɔkrɨf/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;
apokryf
adjective
niezwiązany z polityką
apolitický
adjective
(dawniej, dawny) poetycki
apollinský
/
aˈpɔlːɔ/
pronoun
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;
Apollón
- (mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
Apollón
Apollo
/
ˌapɔˈlɔ̃ɲja/
pronoun
imię żeńskie;
Apolena
/
ˌapɔˈstazʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;
apostázie
odpadlictví
/
ˌapɔˈstɔlsʲci/
adjective
- dotyczący apostołów
- dotyczący papieża (jako następcy św. Piotra Apostoła)
apoštolský
/
aˈpɔstɔw/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
- (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo
apoštol
noun
(przenośnie, przenośnia) kobieta propagująca jakieś idee
apoštolka
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób
apostrofa
noun
(matematyka, matematyczny) przybliżenie wartości, funkcji lub wielkości, gdy dokładny wynik jest trudny lub niemożliwy do uzyskania
aproximace
/
apˈtɛt͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;
lékárnička
/
apˈtɛka/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;
lékárna
/
ˌaptɛˈkarka/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka
lékárnice
/
ˌaptɛˈkarsʲci/
adjective
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy
lékárnický
/
apˈtɛkaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;
lékárník
farmaceut
acronym
= (weterynaria, weterynaryjny) afrykański pomór świń
AMP
/
ˈara ˈmɔdra/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;
ara Spixův
/
ˈarap/
noun
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;
Arab
adjective
związany z arabeską, arabeskami
arabeskový
/
aˈrabʲja sawˈdɨjska/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;
Saúdská Arábie
/
ˌaraˈbʲistɨka/
noun
- kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie arabistyki (1.1)
- nauka o języku, kulturze i historii Arabów;
arabistika
/
aˈrapka/
noun
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego
Arabka
/
aˈrapsʲci/
adjective
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują
arabský
arabština
/
aˈrapsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;
arabština
arabský
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej
arašíd
/
ˌaraxnɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;
arachnofobie
/
ˌaraxnɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;
arachnologie
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;
Arad
/
ˌaraˈɡɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii
Aragonie
/
ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii
aragonský
aragonština
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;
Aragvi
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros;
Arák
/
ˌaraˈkɔvɨ/
adjective
od: arak
arakový
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;
Araks
/
ˌarãˈmɛjsʲci/
adjective
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią
aramejský
aramejština
/
ˌarãˈmɛjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;
aramejština
noun
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów
arbitráž
/
ˈarbus/
noun
- (spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
- (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;
vodní meloun
/
ˌarbuˈzɔvɨ/
adjective
dotyczący arbuza, związany z arbuzami
dýňový
pronoun
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu
Arcach
adjective
związany z Arcachem, dotyczący Arcachu
arcašský
/
ˌarxaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ/
adjective
będący typowym dla dawnych czasów
archaický
zastaralý
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia
archaismus
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z archaniołem, dotyczący archanioła
archandělský
/
arˈxãɲɔw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;
archanděl
/
ˌarxɛˈɔlɔk/
noun
- naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
archeolog
- uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw
archeoložka
/
ˌarxɛɔˈlɔɟja/
noun
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;
archeologie
/
ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z archeologią, dotyczący archeologii
archeologický
noun
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii
archeoložka
/
ˌarxʲidʲjɛˈt͡sɛzʲja/
noun
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;
arcidiecéze
noun
- (kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
- w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji
archimandrita
/
ˌarxʲĩˈmɛdɛs/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;
Archimedes
Archimédés
/
ˌarxʲiˈpɛlak/
noun
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;
souostroví
archipel
/
arˈxʲitɛkt/
noun
- (budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
- (przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu
architekt
/
ˌarxʲiˈtɛktka/
noun
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury
architektka
/
ˌarxʲitɛkˈtura/
noun
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;
architektura
noun
pracownik archiwum
archivář
verb
zbierać, gromadzić do archiwum
archivovat
/
ˌarxʲiˈvɔlta/
noun
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;
archivolta
/
arˈxʲivũm/
noun
- uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
- budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)
- instytucja zajmująca się gromadzeniem, przechowywaniem oraz udostępnianiem zgromadzonych archiwaliów
archiv
/
ˌart͡sɨˈbʲiskup/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);
arcibiskup
adjective
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem
arcibiskupský
/
ˌart͡sɨˈd͡ʑɛwɔ/
noun
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;
arcidílo
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;
- (teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi
velekněz
noun
- austriacki tytuł książęcy
- osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)
arcikníže
arcivévoda
noun
(ekspresywnie, ekspresywny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba postępująca nikczemnie
arcilotr
pronoun
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu;
Ardeny
adjective
związany z Ardenami, pochodzący z obszaru Ardenów
ardenský
noun
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się badaniami planety Mars
areografie
/
ˈarɛʃt/
noun
tymczasowe pozbawienie wolności;
vazba
/
ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Argentina
noun
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;
argentit
/
ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny
argentinský
noun
(biochemia, biochemiczny) aminokwas zasadowy, który uczestniczy w wielu przemianach azotowych;
arginin
/
ˈarɡɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;
argon
noun
(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;
argonaut
adjective
dotyczący argonu, związany z argonem
argonový
/
arˈɡɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową
argot
/
arˈɡũmɛ̃nt/
noun
- (informatyka, informatyczny) wartość podawana danej funkcji
- fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;
argument
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Chinach i Rosji, łącząc się z Szyłką tworzy Amur;
Arguň
/
ˌarɡuˈsɔvɛ ˈɔt͡ʃɨ/
idiom
umiejętność dokładnego postrzegania uchybień, złych stron czegoś; czujny wzrok
Argový oči
adjective
związany z Arizoną; pochodzący z Arizony
arizonský
/
ˈarka nɔˈɛɡɔ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;
Noemova archa
/
arˈkadʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim
Arkádie
adjective
związany z Arkansas, dotyczący Arkansas
arkansaský
/
arˈkɛbus/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;
arkebuza
/
arkˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego
arktický
noun
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;
harlekýn
/
arˈmata/
noun
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;
dĕlo
/
arˈmɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Arménie
/
ˈarmʲja/
noun
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;
armáda
vojsko
pronoun
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;
Rudá armáda
/
arˈmʲida/
pronoun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w poemacie Jerozolima wyzwolona piękna czarodziejka i uwodzicielka bohaterów;
- (rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Armida
noun
(botanika, botaniczny) Arnica montana L., gatunek rośliny wieloletniej z rodziny astrowatych;
arnika horská
prha arnika
/
ˌarɔˈɡãnt͡sʲja/
noun
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się
arogance
domýšlivost
/
ˌarɔˈɡãnt͡sʲci/
adjective
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja
arogantní
/
aˈrɔ̃mat/
noun
zapach sprawiający przyjemność
aroma
/
aˈrɔ̃matɛˈrapʲja/
noun
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);
aromaterapie
/
ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
mający silny, miły zapach
aromatický
vonný
voňavý
/
aˈrɔ̃ɲja/
noun
- (botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;
- (spożywczy) owoc aronii (1.1) używany głównie na przetwory
aronie
adjective
związany z Arras, dotyczący Arras
arraský
/
ˈarsɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;
arsen
arzen
/
arˈsɛ̃ɲuʃ/
pronoun
imię męskie;
Arsen
adjective
(chemia, chemiczny) związany z arszenikiem
arzenikový
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie
Artaxerxés
/
arˈtɛfakt/
noun
- (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
- (antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;
artefakt
/
ˌartɛ̃ˈmʲida/
pronoun
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;
Artemis
/
ˌartɛrʲjɔˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy
arteriotomie
noun
terapia przez sztukę
arteterapie
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku;
- rosyjskie imię męskie
Arťom
/
arˈtɨkuw/
noun
- (publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
- (handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
- (językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
článek
/
arˈtɨsta/
noun
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją
umělec
/
arˈtɨstka/
noun
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją
umělkyně
/
ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja/
noun
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;
aristokracie
/
ˌarɨstɔˈkrata/
noun
osoba należąca do arystokracji
šlechtic
aristokrat
/
ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- związany z arystokracją
- charakterystyczny dla arystokratów, posiadający cechy przypisywane arystokratom lub arystokracji
aristokratický
/
ˌarɨstɔˈtɛlɛs/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,
Aristoteles
Aristotelés
adjective
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk
aristotelský
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa
aristotelismus
/
ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką
aritmetický
/
ˌarɨtˈmɛtɨka/
noun
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;
aritmetika
/
aˈrɨtmʲja/
noun
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca
arytmie
/
aʃ/
suffix
dodawany do tematu czasownika (rzadziej rzeczownika) tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu
ař
ář
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim;
Arzamas
/
a ɛs/, /
as/
noun
- (termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
- osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą
eso
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język asamski;
ásámština
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;
Asbest
/
asˈt͡sɛta/
noun
człowiek uprawiający ascezę
asketa
adjective
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń
asketický
/
ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;
asexualita
adjective
(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych
aseptický
/
ˌasɛrˈtɨvnɨ/
adjective
umiejący wyrażać własne opinie, krytyki i potrzeby
asertivní
acronym
= (weterynaria, weterynaryjny) APŚ, afrykański pomór świń
AMP
noun
(potocznie, potoczny) pracownik fizyczny zatrudniony w układaniu i rozprowadzaniu asfaltu na drogach, chodnikach lub parkingach
asfaltér
/
ˈasfalt/
noun
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;
asfalt
noun
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;
asklépion
adjective
(biochemia, biochemiczny) związany z witaminą C czyli kwasem askorbinowym
askorbový
/
asˈmara/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei;
Asmara
/
asˈpartãm/
noun
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący
aspartam
/
ˈaspɛkt/
noun
- (gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
- punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana [od 2. poł. XVI w.]
vid
adjective
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego
asociální
/
aˈstãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kazachstanu;
Astana
/
ˈastat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;
astat
adjective
dotyczący astatu
astatový
/
aˈstɛrɨsk/
noun
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;
hvězdička
/
ˈastma/
noun
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;
astma
adjective
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy
astmatický
/
aˈstraxãɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;
Astrachaň
/
ˌastraˈxãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Astrachania, związany z Astrachaniem, pochodzący z Astrachania
astrachaňský
/
ˌastraˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami
astrofobie
/
ˈastrɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi
astro-
noun
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astrofizyki
astrofyzička
/
ˌastrɔˈfʲizɨk/
noun
specjalista w zakresie astrofizyki
astrofyzik
noun
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;
astrofyzika
/
aˈstrɔlɔk/
noun
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich
astrolog
hvězdopravec
/
ˌastrɔˈlɔɟja/
noun
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;
astrologie
hvězdopravectví
/
ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią
astrologický
noun
kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich
astroložka
/
ˌastrɔ̃ˈnawta/
noun
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej
astronaut
adjective
związany z astronautyką lub astronautami, dotyczący astronautyki lub astronautów
astronautický
/
aˈstrɔ̃nɔ̃m/
noun
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;
- (potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii
astronom
/
ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;
astronomie
hvězdářství
/
ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
- (astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
- (przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki
astronomický
/
ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mka/
noun
- (potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astronomii
- miłośniczka i znawczyni astronomii
astronomka
hvězdářka
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo
Asturie
/
ˌastuˈrɨjsʲci/
adjective
dotyczący Asturii, związany z Asturią
asturský
/
ˌastɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z astygmatyzmem
astigmatický
noun
- (medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
- (optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;
astigmatismus
adjective
związany z Asuanem, dotyczący Asuanu
asuánský
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Paragwaju;
Asunción
adverb
w sposób niesymetryczny, o nierównych proporcjach
asymetricky
/
ˌasɨ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ/
adjective
niebędący symetrycznym, niemający symetrii
asymetrický
/
ˌasɨ̃mpˈtɔta/
noun
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;
asymptota
adverb
(matematyka, matematyczny) jako asymptota
asymptoticky
adjective
(matematyka, matematyczny) odnoszący się do asymptoty; zbliżający się do pewnej granicy lub krzywej, ale nigdy jej nieosiągający
asymptotický
adjective
taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie
asynchronní
/
aˈsɨrʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;
Asýrie
adjective
(archeologia, archeologiczny) związany z asyriologią, dotyczący asyriologii
asyriologický
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;
asyriologie
/
ˈasɨʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Umbrii;
Assisi
/
aʃˈxabat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;
Ašchabad
/
ˈatak/
noun
- (medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
záchvat
útok
- (wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
útok
/
ˌataˈkɔvat͡ɕ/
verb
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
útočit
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z osobą lub urzędem atamana, dotyczący atamana
atamanský
adjective
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim
Atanášovo
/
ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista/
noun
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów
ateista
/
ˌatɛˈ<sup>j</sup>istka/
noun
kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów
ateistka
/
ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem
ateistický
/
aˈtɛ̃na/
pronoun
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;
Athéna
Aténa
/
aˈtɛ̃nɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;
Athény Atény
Athény
Atény
adjective
związany z atestacją, atestowaniem, dotyczący atestacji
atestační
/
aˈtɛ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis
aténský
adjective
związany z górą Athos, dotyczący góry Athos
athoský
/
aˈtlãnta/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;
Atlanta
/
ˌatlãnˈtɨt͡sʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku
atlantický
atlantský
/
ˌatlãnˈtɨda/
pronoun
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;
Atlantida
adjective
związany z Atlasem, dotyczący Atlasu (gór w Afryce)
atlaský
/
ˌatmɔˈsfɛra/
noun
- (przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
- (jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia
atmosféra
- (astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
- powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
atmosféra
ovzduší
/
ˈatɔl/
noun
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;
atol
/
ˈatɔ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;
atom
verb
- (przenośnie, przenośnia) powodować rozpad większej całości na elementy
- (technologia, technika, techniczny) rozdrabniać na bardzo drobne cząstki
atomizovat
/
ˌatɔ̃ˈmɔvɨ/
adjective
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu
atomový
noun
cecha utworu, który jest atonalny
atonalita
noun
(medycyna, medyczny) dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe
atopie
/
aˈtrakt͡sʲja/
noun
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki
atrakce
/
ˌatrakˈt͡sɨjnɔɕt͡ɕ/
noun
wzbudzanie zainteresowania wyglądem, stylem, ogółem właściwości
atraktivnost
/
ˌatrakˈt͡sɨjnɨ/
adjective
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)
atraktivní
/
aˈtrãmɛ̃nt/
noun
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;
inkoust
/
aˈtrapa/
noun
imitacja jakiegoś przedmiotu;
atrapa
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;
Atrek
/
aˈtrɔfʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;
zakrnění
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;
atropin
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;
Attika
verb
(termin karciany) wychodzić w atu; zagrywać kartą atutową; grać w atu; ściągać atuty
trumfovat
/
ˈatwas/
noun
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;
atlas
/
aw/
interjection
…wyrażający ból
au
noun
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;
audiokniha
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o słuchu
audiologie
adjective
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych
audiovizuální
noun
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;
audit
noun
ten, kto przeprowadza audyt
auditor
pronoun
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;
Augiáš
/
ˈawɡzburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;
Augsburg
Augsburk
adjective
związany z Augsburgiem, dotyczący Augsburga
augsburský
augšpurský
/
ˈawɡust/
pronoun
imię męskie;
August
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu żyjącego według reguły św. Augustyna z Hippony;
augustinián
adjective
związany z augustianami lub augustiankami, dotyczący augustianów lub augustianek
augustiniánský
/
awˈɡustɨ̃n/
pronoun
imię męskie;
Augustin
/
awˈɡustuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Polsce;
Augustov
/
awˈrɔra/
pronoun
(mitologia rzymska) bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos;
Aurora
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;
auripigment
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Sławków w Czechach
Austerlitz
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;
Austin
/
awˈstralʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
- (geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;
Austrálie
/
ˌawstraˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec, obywatel Australii
Australan
/
ˌawstraˈlʲijka/
noun
mieszkanka, obywatelka Australii
Australanka
/
ˌawstraˈlʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami
australský
noun
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) istota człowiekopodobna żyjąca ponad 3 mln lat temu;
australopiték
/
ˈawstrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Rakousko
/
awstrʲˈjat͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Austrii lub Austriaków
rakouský
/
awstrʲˈjat͡ʃka/
noun
mieszkanka lub obywatelka Austrii
Rakušanka
/
ˈawstrʲjak/
noun
mieszkaniec lub obywatel Austrii
Rakušan
adjective
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier
rakousko-uherský
/
ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;
Rakousko-Uhersko
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;
austrofašismus
/
awt/
noun
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;
aut
/
ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością
autentický
/
ˈawtɔ/
noun
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;
auto
noun
rozpatrywanie swoich czynów i przeżyć
sebeanalysa
sebeanalýza
adjective
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia
autobiografický
/
awˈtɔbus/
noun
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;
autobus
/
ˌawtɔdɨdakˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) (pedagogika, pedagogiczny) związany z autodydaktyką lub autodydaktą
autodidaktický
noun
(seksuologia, seksuologiczny) wzmożone zainteresowanie swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji
autoerotismus
noun
proces samorzutnego powstawania lub rozwoju organizmu, struktury albo zjawiska wyłącznie na podstawie jego własnych, wewnętrznych właściwości
autogeneze
/
awˈtɔkar/
noun
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży
autokar
/
awˈtɔklaf/
noun
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;
autokláv
/
ˌawtɔˈkratɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;
autokracie
/
awˈtɔ̃mat/
noun
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;
automat
noun
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści
záznamník
noun
(motoryzacja) myjnia samochodowa
mycí linka
/
ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja ˌpalɛˈstɨ̃j̃ska/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (potocznie, potoczny) tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu;
Palestinská autonomie
/
ˌawtɔˈpɔrtrɛt/
noun
portret artysty wykonany przez siebie samego;
autoportrét
/
ˈawtɔr/
noun
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)
autor
noun
twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku
autorka
noun
fakt bycia twórcą dzieła
autorství
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu
autoritářský
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli
autoritářství
noun
zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła
autorizace
/
awˈtɔstɔp/
noun
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami
autostop
/
ˌawtɔstɔˈpɔvʲit͡ʃ/
noun
ktoś, kto podróżuje autostopem
stopař
/
ˌawtɔstɔpɔˈvʲit͡ʃka/
noun
kobieta, która podróżuje autostopem
stopařka
/
ˌawtɔˈstrada/
noun
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;
dálnice
noun
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;
autotomie
noun
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) zdolność organizmów do samodzielnego wytwarzania związków organicznych z prostych substancji nieorganicznych
autotrofie
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii;
Autun
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osoba mająca autyzm
autista
/
ˌawtɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu
autistický
/
ˈawtɨsm̥/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;
autismus
autizmus
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, na półwyspie Kamczatka, uchodzi deltą do Zatoki Awaczyńskiej;
Avača
/
aˈvarʲja/
noun
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie
porucha
havárie
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;
Aventin
/
ˈavɛrs/
noun
(numizmatyka, numizmatyczny) przednia strona monety, medalu, banknotu, pocztówki, kart do gry itp.;
avers
averz
/
aˈvʲĩɲɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;
Avignon
adjective
związany z Awinionem (miastem we Francji)
avignonský
/
ˌavʲitãmʲĩˈnɔza/
noun
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;
avitaminóza
adjective
(medycyna, medyczny) związany z awitaminozą
avitaminózní
/
ˌavɔˈkadɔ/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
avokado
avokádo
adjective
zawierający awokado, mający smak awokado, związany z awokado
avokádový
noun
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik;
azalka
adjective
związany z azalią (azaliami); składający się z azalii
azalkový
adjective
związany z azbestem, wykonany z azbestu; mający w sobie azbest
azbestový
noun
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nagromadzeniem włókien azbestu w drogach oddechowych
azbestóza
/
ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;
Ázerbájdžán
/
ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãɲĩn/
noun
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu
Ázerbájdžánec
/
ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãŋka/
noun
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu
Ázerbájdžánka
/
ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Azerbejdżan
ázerbájdžánský
/
aˈzɛrsʲci/
adjective
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu
ázerbájdžánský
azerština
/
aˈzɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Azerbejdżanu;
ázerbájdžánština
azerština
/
ˈazʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;
Asie
/
ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;
Malá Asie
/
aˈzʲjata/
noun
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego
Asijec
Asiat
/
aˈzʲjatka/
noun
mieszkanka Azji
Asijka
/
ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci/
adjective
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji
asijský
adjective
związany z Azorami, leżący na Azorach
azorský
/
aˈzɔrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;
Azory
/
ˈazɔt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;
dusík
adjective
(chemia, chemiczny) odnoszący się do azotanów (związków chemicznych zawierających anion azotanowy (NO₃⁻))
dusičnanový
verb
(metaloznawstwo, metalurgia) nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję
nitridovat
/
ˌazɔˈtɔvɨ/
adjective
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot
dusičný
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu azotawego (HNO2); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO2) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)
dusitan
/
asˈtɛt͡sʲci/
adjective
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki
aztécký
/
aˈzɨlãnt/
noun
osoba, której udzielono azylu
azylant
noun
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;
azimut
adjective
związany z azymutem, dotyczący azymutu
azimutový
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą;
Alapajevsk
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;
Alazeja
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-wschodniej Ukrainie, w obwodzie ługańskim;
Alčevsk
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji we wschodniej Syberii, prawy dopływ Leny;
Aldan
/
awˈtajsʲci/
adjective
związany z Ałtajem, dotyczący Ałtaju
altajský
noun
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;
alunit
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek irackiej Partii Baas
baasista
/
ˈbaba/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych
bábovka
/
ˈbapʲt͡ɕa/
noun
- (zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)
- (potocznie, potoczny) stara kobieta
babička
/
ˈbapʲt͡ɕa ˌklɔzɛˈtɔva/
idiom
kobieta, która sprząta, czyści oraz uzupełnia papier toaletowy w publicznych toaletach, często też pobiera opłatę;
hajzlbába
/
ˈbabʲja ˈɡura/
pronoun
(geografia, geograficzny) szczyt górski w Beskidach;
Babia hora
/
ˈbabʲjɛ ˈlatɔ/
noun
- wczesnojesienne dni;
- nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni;
babí léto
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon
Babylóňan
/
ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Babilonią, Babilonem
babylónský
/
ˈbapka/
noun
- (potocznie, potoczny) młoda, atrakcyjna kobieta
baba
- matka ojca lub matki
- starsza kobieta, zwykle zaniedbana, biedna
babička
- (zobacz) babka z piasku
bábovička
- (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka
bábovka
- (botanika, botaniczny) Plantago, rodzaj roślin z rodziny babkowatych;
jitrocel
- (mykologia, mykologiczny) (zobacz) koźlarz babka
kozák březový
noun
(botanika, botaniczny) Plantago lanceolata L., gatunek byliny z rodziny babkowatych;
jitrocel kopinatý
/
ˈbapka ˈs‿pʲjasku/
noun
bryła zlepionego piasku, robiona przez dzieci w piaskownicy lub na plaży
bábovička
bábovka
adjective
- (historia, historyczny, historycznie) związany z austriackim premierem Aleksandrem von Bachem
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Jana Sebastiana Bacha, charakterystyczny, typowy dla Bacha lub jego muzyki, taki jak u Bacha
bachovský
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północnej Serbii i południowych Węgrzech, położona między Dunajem a Cisą;
Bačka
/
ˈbat͡ʃʲɲɛ/
adverb
- uważnie, z uwagą
bedlivě
pozorně
- (staropolski) roztropnie
obezřetně
ostražitě
/
ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ/
interjection
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi
pozor
/
ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
(przestarzałe, przestarzały) uwaga, czujność, ostrożność
pozor
/
baˈdãɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia
vyšetření
adjective
związany z badaniem, mający na celu badanie, dociekanie, poznawanie
výzkumný
/
ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec;
Bádensko-Württembersko
adjective
związany z Badenią lub Badeńczykami, dotyczący Badenii
bádenský
adjective
związany z Badenią-Wirtembergią, dotyczący Badenii-Wirtembergii
bádensko-württemberský
/
ˈbadʲjãn vwaɕˈt͡ɕivɨ/
noun
(botanika, botaniczny) Illicium verum Hook. f., gatunek drzewa pochodzącego z południowo-wschodniej Azji i mającego znaczenie przede wszystkim jako przyprawa;
badyán
hvězdový anýz
čínský anýz
/
badˈmʲĩntɔ̃n/
noun
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;
badminton
noun
gracz w badmintona
badmintonista
noun
osoba płci żeńskiej grająca w badmintona
badmintonistka
adjective
(sport, sportowy) związany z badmintonem
badmintonový
verb
uważać za niezbyt ważne
bagatelizovat
/
ˈbaɡaʃ/
noun
zapakowane przedmioty zabierane w podróż
zavazadlo
/
baˈɡaʒʲɲik/
noun
(motoryzacja) zamykane miejsce na bagaż w samochodach, autobusach (i tym podobne, i temu podobne)
kufr
/
ˈbaɡdat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;
Bagdád
/
baɡˈdat͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Bagdadu (stolicy Iraku)
bagdádský
/
baˈɟɛ̃nːɨ/
adjective
związany z bagnem, dotyczący bagna, właściwy bagnom, rosnący na bagnach
bažinný
/
baˈɟɛta/
noun
(zgrubienie) od bagietka
bageta
/
baˈɟɛtka/
noun
(spożywczy) długa, cienka bułka;
bageta
/
ˈbaɡnɛt/
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;
bodák
bajonet
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Dolomedes fimbriatus Clerck, gatunek pająka z rodziny darownikowatych, żyjącego w pobliżu wody
lovčík vodní
/
baˈxãmsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Bahamy
bahamský
/
baˈxãmɨ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
Bahamy
/
ˈbaxrajn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;
Bahrajn
/
baxˈrãj̃sʲci/
adjective
- odnoszący się do państwa Bahrajn
- odnoszący się do wyspy Bahrajn
bahrajnský
adjective
związany z Bajdaratą, dotyczący Bajdaraty
bajdaracký
/
ˈbajka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej
pohádka
noun
historyjka opowiadana lub czytana dziecku do snu
pohádka na dobrou noc
/
bajˈkalsʲci/
adjective
związany z Bajkałem, dotyczący Bajkału
bajkalský
/
bajt/
noun
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;
bajt
/
baˈkɛlʲit/
noun
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;
bakelit
/
ˌbakɛlʲiˈtɔvɨ/
adjective
taki, który jest zrobiony z bakelitu, zawierający bakelit lub składający się z bakelitu
bakelitový
/
baˈcijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Baku, dotyczący Baku, pochodzący z Baku
bakuský
/
bakˈlava/
noun
(cukiernictwo) słodki deser orientalny rozpowszechniony w kuchni tureckiej, bałkańskiej i innych, złożony z płatów ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami posiekanych orzechów (włoskich albo migdałów), nasączonych cukrowym syropem lub miodem;
baklava
/
bakˈtɛrʲja/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;
bakterie
/
ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;
bakteriémie
bakteriemie
/
ˌbaktɛrʲjɔˈbujt͡ʃɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je
dezinfekční
/
ˌbaktɛrʲˈjɔfak/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;
bakteriofág
noun
(biologia, biologiczny) biologiczny proces zniszczenia bakterii, prowadzący do rozpadu ich ściany komórkowej i śmierci komórki;
bakteriolýza
/
ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk/
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii
bakteriolog
adverb
w sposób dotyczący bakteriologii, badań nad bakteriami
bakteriologicky
adjective
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii
bakteriologický
adverb
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) hamując wzrost i rozmnażanie się bakterii, nie powodując ich zabicia
bakteriostaticky
/
ˌbaktɛˈrɨjnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie
bakteriální
/
ˈbaku/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;
Baku
/
bakˈwaʒãn/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
baklažán
lilek vejcoplodý
patlažán
patližán
/
ˌbakwaʒãˈnɔvɨ/
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu bakłażana, związany z owocem bakłażana, zawierający owoc bakłażana, zrobiony z owocu bakłażana
- mający kolor czarnofioletowy lub brunatnofioletowy, taki jak kolor owocu bakłażana
baklažánový
lilkový
/
bal/
noun
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;
ples
bál
adjective
związany z Balatonem, dotyczący Balatonu
balatonský
adjective
dotyczący Balearów
baleárský
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego;
Baleáry
/
baˈlɛjaʃ/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu
melír
/
ˈbalɛt/
noun
- (choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny napisany specjalnie dla baletu (1.1)
balet
noun
(choreografia, choreograficzny) kierownik artystyczny zespołu baletowego lub twórca układów choreograficznych
baletní mistr
/
ˌbalɛtʲˈɲit͡sa/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie
baletka
adjective
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu, zajmujący się baletem, skupiający się na balecie
baletní
adjective
związany z wyspą Bali
balijský
noun
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów
balíza
/
ˌbalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
- związany z balistyką, dotyczący balistyki
- taki, który leci po krzywej balistycznej
balistický
noun
nauka badająca ruch pocisków;
balistika
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednostka organizacyjna w niektórych zakonach, pośrednia między przeoratem a komandorią;
balivát
řádový obvod
/
ˈbalkɔ̃n/
noun
- (architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) piętro widowni
balkon
balkón
adjective
odnoszący się do ballady
baladický
/
ˌbalnɛɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;
balneologie
adjective
(medycyna, medyczny) związany z balneologią, dotyczący balneologii
balneologický
/
ˈbalɔ̃n/
noun
- (lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;
balón balon
- ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;
balón balon
balón
/
ˈbalsa/
noun
drewno balsy (1.1)
balsa
/
ˈbalsãm/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;
balzám
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Commiphora, rodzaj niewielkich drzew i krzewów z rodziny osoczynowatych, występujących głównie w Afryce i Bliskim Wschodzie;
myrhovník
adjective
związany z Baltimore, dotyczący Baltimore
baltimorský
/
ˌbaluˈstrada/
noun
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;
balustráda
zábradlí
/
ˌbãmaˈcijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Bamako
bamacký
/
bãˈmakɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mali;
Bamako
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii;
Bamberk
/
ˈbãmbus/
noun
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;
bambus
adjective
związany z bambusem, dotyczący bambusa, zrobiony z bambusa, składający się z bambusa
bambusový
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz;
Bámiján
adjective
związany z Banatem, dotyczący Banatu
banátský
/
bãˈnalnɨ/
adjective
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności
banální
/
ˈbãnãn/
noun
- (spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty
banán
- (botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
banánovník
banán
noun
(botanika, botaniczny) banan (roślina)
banánovník
/
ˌbãnãˈnɔvɨ/
adjective
- dotyczący bananów (drzew i owoców)
- przyrządzony z bananów, z dodatkiem bananów
banánový
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Europie, w południowej części Wielkiej Niziny Węgierskiej;
Banát
/
ˈbãnaw/
noun
- brak oryginalności w czymś
- powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane
banalita
/
ˈbʌndərˈsɛribəˈgɑwən/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Brunei;
Bandar Seri Begawan
/
ˈbãndaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;
obvaz
bandáž
adjective
związany z Bandungiem, dotyczący Bandungu
bandungský
/
ˈbãn͇d͡ʒul/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;
Banjul
/
ˈbãnɛr/
noun
jedna z form reklamy w postaci zdjęcia lub innej grafiki umieszczanej na stronach internetowych lub na budynkach
banner
/
ˈbãŋʲɟi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Republiki Środkowoafrykańskiej;
Bangui
/
bãŋkˈːɔt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Bangkoku (stolicy Tajlandii)
bangkocký
/
ˈbãŋkːɔk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;
Bangkok
/
ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci/
adjective
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu
bangladéšský
/
bãŋɡˈladɛʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;
Bangladéš
/
bãŋk/
noun
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
banka
bank
noun
(bankowość, bankowy) instytucja państwowa pełniąca funkcje regulacyjne i emisyjne w systemie finansowym kraju;
centrální banka
/
ˈbãŋk ˈːr̥fʲi/
noun
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem
krevní banka
/
ˈbãŋk ˈspɛrmɨ/
noun
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy;
spermabanka
noun
właściciel lub dyrektor banku
bankéř
adjective
związany z bankierem, dotyczący bankiera; charakterystyczny dla bankierów
bankéřský
/
ˈbãŋknɔt/
noun
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);
bankovka
/
bãŋˈkɔ̃mat/
noun
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;
bankomat
noun
(bankowość, bankowy) działalność banków i instytucji pokrewnych, dziedzina gospodarki
bankovnictví
/
bãŋˈkɔvɨ/
adjective
związany z bankami, dotyczący banków
bankovní
noun
(historia, historyczny, historycznie) jeden z zamieszkanych przez ludność murzyńską regionów autonomicznych utworzonych w Afryce Południowej doby apartheidu;
bantustan
noun
(systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;
baobab prstnatý
/
ˌbaɔbaˈbɔvɨ/
adjective
- będący częścią baobabu
- składający się z baobabu lub baobabów
- wykonany z drewna lub innej części baobabu
baobabový
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z Kościołów protestanckich, który uznaje wyłącznie chrzest w wieku świadomym na wyznanie wiary
baptista
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) budynek w którym dokonywano chrztu
baptisterium
/
bar/
noun
- (gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
- (fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
- (gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
bar
- (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;
baryum
/
baˈrabaʃ/
pronoun
(biblijny) imię męskie;
Barabáš
/
ˈbarak/
noun
prowizoryczny budynek
barák
/
ˈbarãn/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Barana (1.2)
Beran
/
ˈbarãn/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;
Beran
Skopec
/
ˈbarãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy
beran
/
baˈrãnɛk/
noun
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran
beránek
/
baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;
Beránek Boží
/
baˈrãɲi/
adjective
związany z baranem, dotyczący barana
beraní
/
ˌbarãˈɲit͡sa/
noun
czapka z futra baraniego
beranice
/
barˈbadɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;
Barbados
/
ˌbarbaˈdɔsʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa
barbadoský
noun
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;
barbakán
/
barˈbara/
pronoun
imię żeńskie;
Barbora
Barbara
/
ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nt͡sa/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;
- ktoś niecywilizowany, prymitywny
barbar
adjective
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem
barbarský
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Morzu Karaibskim, zaliczająca się do Wysp Nawietrznych, wchodząca w skład państwa Antigua i Barbuda;
Barbuda
/
ˌbart͡sɛˈlɔ̃na/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 945;
Barcelona
noun
mieszkanka Barcelony
Barceloňanka
noun
mieszkaniec Barcelony
Barceloňan
/
ˌbart͡sɛˈlɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Barceloną, dotyczący Barcelony, pochodzący z Barcelony
barcelonský
/
barˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
szeroki w barkach
ramenatý
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w północno-wschodniej Słowacji;
Bardijov
Bardějov
/
ˈbard͡zɔ/
adverb
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo
velmi
moc
velice
/
bari/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii i prowincji Bari (1.2);
Bari
/
baˈrʲibal/
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;
baribal
/
bark/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;
bark
- (anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;
rameno
/
ˌbarkaˈrɔla/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1)
barkarola
/
barˈmãnka/
noun
kobieta, która sprzedaje i podaje napoje alkoholowe w barze
barmanka
/
barˈnaba/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Barnabáš
/
ˌbarɔˈkɔvɨ/
adjective
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku
barokní
/
baˈrɔ̃mɛtr̥/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;
barometr
tlakoměr
/
ˈbarɔ̃n/
noun
niski tytuł arystokratyczny;
baron
/
barʃt͡ʃ/
noun
- (botanika, botaniczny) Heracleum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych;
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju barszcz (1.2)
bolševník
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;
boršč
/
bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j/
pronoun
imię męskie;
Bartoloměj
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Bartłomieja
Bartolomějův
pronoun
- (biblijny) postać biblijna;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Báruch
noun
(botanika, botaniczny) Vinca L., rodzaj roślin okrywowych z rodziny toinowatych, o zimotrwałych liściach i niebieskich kwiatach
barvínek
brčál
/
ˌbarvʲĩŋˈkɔvɨ/
adjective
- (botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący barwinku, należący do barwinku, zrobiony z barwinku, związany z barwinkiem
- mający kolor lawendowoniebieski, taki jak kolor kwiatu barwinka pospolitego
barvínkový
/
ˈbarvʲit͡ɕ/
verb
nadawać barwę, zabarwiać
barvit
/
ˈbarvʲɲik/
noun
substancja służąca do barwienia innych rzeczy
barvivo
/
ˈbarvnɨ/
adjective
mający jakiś kolor inny niż biały lub czarny
barevný
adjective
związany z Bari, dotyczący Bari
barijský
/
ˌbarɨˈkada/
noun
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;
barikáda
/
baˈrɨtɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;
baryton
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do barytonu
barytonový
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;
baseball
/
ˈbasɛ̃n/
noun
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania
bazén
pronoun
(geografia, geograficzny) rozległa nizinna kraina w północnej części Francji;
Pařížská pánev
adjective
związany z basenem, dotyczący basenu
bazénový
/
bask/
noun
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;
Bask
/
baˈsʲcijsʲci/
adjective
związany z Baskami, dotyczący Basków
baskický
baskičtina
/
baˈsʲcijsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;
baskičtina
baskický
/
baˈskɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Kraju Basków
Baskicko
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab;
Basra
adjective
związany z Basrą, dotyczący Basry
baserský
/
ˌbasːɛˈtɛrːɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Saint Kitts i Nevis;
Basseterre
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;
Bastia
adjective
związany z Baszkirami
baškirský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez Baszkirów;
baškirština
noun
(rolnictwo, rolniczy) pole, w którym uprawia się głównie arbuzy, melony, ogórki, dynie; (zobacz) też basztan w Encyklopedii staropolskiej
bachča
/
bat/
noun
- (jednostka monetarna) waluta Tajlandii;
baht
- przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;
bič
/
baˈtalʲjɔ̃n/
noun
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;
prapor
noun
(geologia, geologiczny) wielka intruzja magmowa ciągnąca się w dół do nieznanej głębokości
batolit
noun
(sport, sportowy) sprężysty materiał rozpięty na ramie, służący do skakania i wykonywania akrobacji;
trampolína
/
ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja/
noun
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;
batymetrie
/
baˈvarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;
Bavorsko
/
baˈvarsʲci/
adjective
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią
bavorský
/
baˈvɛwna/
noun
- (włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań i bielizny (domowej i osobistej)
- (włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);
- (botanika, botaniczny) krzew uprawiany w celach przemysłowych, dostarczający surowca do wyrobów włókienniczych;
bavlna
/
ˌbavɛwʲˈɲãnɨ/
adjective
wykonany z bawełny
bavlněný
/
ˈbavʲit͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈːɔd ˈz‿mɨʃɔ̃w̃/
verb
znęcać się, wykorzystywać swoją intelektualną lub fizyczną przewagę nad kimś, upokarzać kogoś
pohrávat si s někým jako kočka s myší
/
ˈbavʲit͡ɕ‿ɕɛ ˌfʲ‿t͡ɕüt͡ɕuˈbapkɛ/
verb
(przenośnie, przenośnia) zwodzić kogoś, stwarzać niejasne sytuacje, postępować nieszczerze
hrát si na slepou bábu
noun
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;
databáze
/
ˈbazalt/
noun
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;
čedič
adjective
dotyczący bazaltu, wykonany z bazaltu
bazaltový
čedičový
/
ˈbazar/
noun
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami
bazar
adjective
(informatyka, informatyczny) związany z bazą danych, dotyczący bazy danych
databázový
noun
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;
bazofil
/
ˌbazɨˈlɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;
Basilej
adjective
związany z Bazyleą
basilejský
/
baˈzɨlʲi/
pronoun
imię męskie;
Vasil
/
baˈzɨlʲja/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);
- (botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście bazylii (1.2) o intensywnym zapachu, używane jako przyprawa świeża lub suszona
bazalka
/
baˈzɨlʲika/
noun
- (architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od bocznych i oknami umieszczonymi ponad ich zadaszeniem (w odróżnieniu od kościoła halowego);
- (historia, historyczny, historycznie) wielka hala posiedzeń sądowych i zebrań publicznych na ateńskiej agorze
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom
- (historia, historyczny, historycznie) hala sądowa i targowa na rzymskim forum
bazilika
noun
- (herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek tropikalnych;
- (mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie węża, zabijający wzrokiem i oddechem;
bazilišek
/
ˈbat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
- odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś
- martwić się, niepokoić się
bát se
/
ˈbat͡ɕ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈdʲjabɛwʲ ɕfʲjɛ̃nˈt͡sɔ̃nɛj ˈvɔdɨ/
verb
bardzo się bać kogoś, czegoś
bát se jako čert kříže
/
ˈbat͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈɔɟɲa/
verb
bardzo się czegoś lub kogoś bać
bát se jako ohně
/
baˈwaɡãn/
noun
stan braku porządku
zmatek
pronoun
(geografia, geograficzny) miejscowość na Krymie, niegdyś samodzielne miasto, obecnie część Sewastopola;
Balaklava
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior;
Balašov
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy;
Balašicha
/
ˌbawaˈwajka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;
balalajka
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione
balkanizace
noun
mieszkaniec Bałkanów; osoba z tego obszaru
Balkánec
/
bawˈkãj̃sʲci/
adjective
- (geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
- (geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)
balkánský
/
bawˈtɨt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem
baltský
baltický
/
bawˈtɨka/
pronoun
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent;
Baltika
/
ˈbawvãn/
noun
- figura człowieka ulepiona ze śniegu;
sněhulák
- (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, tuman
hlupák
/
ˈbãj̃ska bɨˈsṭʃɨt͡sa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Słowacji;
Banská Bystrica
adjective
związany z Bańską Bystrzycą, dotyczący Bańskiej Bystrzycy
banskobystrický
adjective
z baśni, dotyczący baśni
pohádkový
/
baɕɲ̊/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowiadanie o treści fantastycznej;
báje
/
baˈʒãɲt͡ɕi/
adjective
charakterystyczny dla bażanta; dotyczący, odnoszący się do bażanta
bažantí
/
ˈbaʒãnt/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;
bažant
/
bɛˈata/
pronoun
imię żeńskie;
Beáta
Beata
noun
zjawisko ogromnej popularności w latach 60. XX w. zespołu The Beatles;
beatlemánie
/
ˌbɛaˈtrɨt͡ʃɛ/
pronoun
imię żeńskie;
Beatrice
/
ˌbɛxɛˈrɔfka/
noun
czeski likier ziołowy;
becherovka
/
ˈbɛt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos
bečet
/
ˈbɛt͡ʃka/
noun
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;
sud
adverb
podobnie jak beczka; mając kształt przypominający beczkę
sudovitě
adjective
odnoszący się do beczki, mający związek z beczką, pochodzący z beczki
sudovy
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Morawach w Czechach, największy lewy dopływ Morawy;
Bečva
adjective
związany z Beduinem; dotyczący Beduinów
beduínský
/
ˈbɛfʃtɨk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany
biftek
/
ˈbɛfʃtɨk taˈtarsʲci/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem kiszonym lub konserwowym oraz surowym jajkiem;
tatarský biftek
tatarák
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z befsztykiem
biftekový
noun
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;
behaviorismus
/
bɛjˈrut͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Bejrutu (stolicy Libanu)
bejrútský
/
ˈbɛjrut/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;
Bejrút
noun
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie
kšiltovka
pronoun
(geografia, geograficzny) żyzna dolina w Libanie, 30 km na wschód od Bejrutu;
Bikáa
/
ˈbɛla/
noun
zwój np. papieru, tkaniny
balík
/
ˌbɛlɛˈtrɨstɨka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki
beletrie
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté;
Belfort
/
bɛlk/
noun
obywatel Belgii
Belgičan
/
ˈbɛlʲɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;
Belgie
/
bɛlʲˈɟijka/
noun
obywatelka Belgii
Belgičanka
/
bɛlʲˈɟijsʲci/
adjective
odnoszący się do Belgii lub Belgów
belgický
/
ˈbɛlɡrat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Serbii;
Bělehrad
/
bɛlˈɡraṭt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Belgradu
Bělehraďan
/
bɛlˈɡratka/
noun
mieszkanka Belgradu
Bělehraďanka
/
bɛlˈɡrat͡sʲci/
adjective
związany z Belgradem (stolicą Serbii)
bělehradský
/
bɛˈlʲizɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;
Belize
/
ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Belize, dotyczący Belize lub jego mieszkańców
belizský
/
bɛlˈmɔpãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Belize;
Belmopan
/
bɛ̃ˈnɛdɨkt/
pronoun
imię męskie;
Benedikt
/
ˌbɛ̃nɛˈdɨktɨ̃n/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji
benediktin
benediktýn
adjective
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów
benediktinský
/
ˈbɛ̃ŋɡal/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;
Bengálsko
/
bɛ̃ŋˈɡalsʲci/
adjective
związany z Bengalem, dotyczący Bengalu
bengálský
/
bɛ̃ŋˈɡalsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język bengalski (1.1);
bengálština
/
bɛ̃ˈɲjãmʲĩn/
pronoun
imię męskie;
Benjamín
/
ˈbɛ̃ɲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Benin
/
bɛ̃ˈɲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Beninu, państwa w Afryce
beninský
/
bɛ̃nˈtɔ̃ɲit/
noun
(geologia, geologiczny) skała ilasta powstała w wyniku przeobrażenia szkliwa wulkanicznego lub utworów piroklastycznych;
bentonit
/
ˈbɛ̃w̃zɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;
benzen
/
ˌbɛ̃w̃zɔˈfurãn/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;
benzofuran
/
bɛ̃w̃ˈzɨ̃na/
noun
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;
benzín
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;
Berehovo
/
ˌbɛrɛ̃ˈɲika/
pronoun
imię żeńskie;
Berenika
/
ˈbɛrɛt/
noun
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;
baret
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;
Bergamo
adjective
związany z Bergamo, dotyczący Bergamo
bergamský
/
ˈbɛrkɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;
berkelium
/
ˈbɛrlʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;
Berlín
/
ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi/
noun
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;
Západní Berlín
/
bɛrˈlʲĩnka/
noun
mieszkanka Berlina
Berlíňanka
/
bɛrˈlʲĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Berlina
Berlíňan
/
bɛrˈlʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Berlin
berlínský
/
bɛrˈmudɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);
Bermudy
noun
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży
bermudy
adjective
dotyczący Bermudów
bermudský
adjective
związany z zakonem bernardynów
bernardýnský
/
bɛrˈnɛ̃nka/
noun
mieszkanka Berna
Berňanka
/
bɛrˈnɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Berna
Berňan
/
bɛrˈnɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Berno
bernský
/
ˈbɛrnɔ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
- (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;
Bern
/
ˈbɛrɨl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;
beryllium
berylium
/
ˈbɛrwɔ/
noun
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;
žezlo
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;
Besarábie
adjective
związany z Besarabią, dotyczący Besarabii
besarabský
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych;
Slezské Beskydy
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych;
Beskydy
adjective
dotyczący Beskidów, związany z Beskidami, pochodzący z Beskidów
beskydský
/
ˈbɛstʲja/
noun
dzikie, drapieżne zwierzę
zvíře
/
bɛˈstʲjalsʲci/
adjective
(pejoratywnie, pejoratywny) okrutny, niezwykle brutalny
bestiální
noun
wyjątkowe okrucieństwo; brutalny, nieludzki czyn
zvěrstvo
/
bɛstˈsɛlɛr/
noun
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny
bestseler
bestseller
/
ˌbɛta‿kaˈrɔtɛ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;
beta-karoten
/
bɛˈtlɛjɛ̃m/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;
Betlém
/
ˌbɛtlɛˈjɛ̃msʲci/
adjective
odnoszący się do Betlejem, związany z Betlejem
betlémský
/
ˈbɛtɔ̃n/
noun
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;
beton
/
ˌbɛtɔ̃ˈɲarka/
noun
(budownictwo) maszyna do wyrobu betonu
domíchávač
míchačka betonu
noun
robotnik wyrabiający beton i przedmioty z betonu lub zatrudniony przy betonowaniu czegoś
betonář
/
ˌbɛtɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
pokrywać coś betonem
betonovat
/
ˌbɛtɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
wykonany z betonu
betonový
/
bɛs/
preposition
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem
bez
/
bɛs‿ˈprat͡sɨ ˈɲɛ‿ma kɔˈwat͡ʃɨ/
proverb
żeby coś osiągnąć, trzeba najpierw na to zapracować
bez práce nejsou koláče
niezależnie od; nie bacząc na
bez ohledu na
adverb
nie mając wątpliwości
nepochybně
rozhodně
/
bɛz‿ˈwadu i‿ˈskwadu/
adverb
bezładnie, byle jak, chaotycznie
bez ladu a skladu
/
ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ/
adjective
niezawierający, pozbawiony alkoholu
nealkoholický
/
bɛzˈbarvnɨ/
adjective
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony
bezbarvý
adjective
niepowodujący, niesprawiający bólu
bezbolestný
/
bɛzˈbɔʒnɨ/
adjective
- (pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga
- (pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga
bezbožný
/
ˌbɛzbrãmˈkɔvɨ/
adjective
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki
bezbrankový
adjective
wolny od błędu
bezchybný
/
ˌbɛst͡sɛˈlɔvɨ/
adjective
taki, który nie ma konkretnego celu, sensu
bezúčelný
adjective
(rzadki, rzadko używany) bez charakteru, o słabym charakterze
bezcharakterní
/
bɛsˈxmurnɨ/
adjective
charakteryzujący się brakiem chmur
bezoblačný
/
bɛʃˈt͡ʃɛlnɨ/
adjective
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością
drzý
/
bɛʃˈt͡ʃɨ̃nːɨ/
adjective
(książkowy) nic nierobiący
nečinný
bezčinný
adjective
nieobjęty cłem; o zerowej stawce celnej
bezcelní
/
ˈbɛzdɛx/
noun
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu;
zástava dechu
/
bɛzˈdɔ̃mnɨ/
noun
osoba bezdomna (1.1), nie mająca domu, bez stałego miejsca zamieszkania
bezdomovec
/
bɛʑˈd͡ʑɛtnɨ/
adjective
niemający dzieci, potomstwa
bezdětný
adverb
nie wydając dźwięku
bezhlučně
/
ˌbɛzɡlutɛ̃ˈnɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu
bezlepkový
/
ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki
bez horečky
adverb
(bankowość, bankowy) bez użycia fizycznej gotówki; za pomocą instrumentów płatniczych elektronicznych lub bankowych
bezhotovostně
adjective
(bankowość, bankowy) (księgowość) odbywający się bez udziału gotówki
bezhotovostní
/
bɛzˈɡwɔvɨ/
adjective
- (książkowy) taki, który nie ma głowy; pozbawiony głowy
- (przenośnie, przenośnia) pozbawiony rozumu
bezhlavý
adjective
bardzo cichy lub wręcz niesłyszalny
bezhlesný
bezhlesý
adverb
bez podawania imienia lub nazwy
bezejmenně
/
ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ/
adjective
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków
nezištný
adjective
taki, który uchodzi bez kary
beztrestný
adjective
(socjologia, socjologiczny) nie mający klas, nie podzielony na klasy, nie wyróżniający klas
beztřídní
/
ˌbɛskɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ/
adjective
niezawierający kofeiny
bezkofeinový
/
ˌbɛskɔ̃mprɔ̃mʲiˈsɔvɨ/
adjective
nieidący na kompromisy, nieuznający kompromisów
nekompromisní
adjective
któremu nie można dorównać, z którym nie można konkurować
bezkonkurenční
/
ˌbɛskrɨˈtɨt͡ʃʲɲɛ/
adverb
w sposób bezkrytyczny, bez słowa krytyki
nekriticky
adjective
(zoologia, zoologiczny) nieposiadający szkieletu
bezobratlý
noun
brak kształtu; cecha czegoś, co nie ma określonego kształtu
beztvarost
adjective
(technologia, technika, techniczny) nie mający kłów
bezhrotý
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony laktozy, niezawierający laktozy
bezlaktózový
/
bɛzˈlʲistnɨ/
adjective
taki, który nie ma liści
bezlistý
/
ˌbɛzlustɛrˈkɔvʲjɛt͡s/
noun
(fotografia) kompaktowy aparat fotograficzny z wymienną optyką
bezzrcadlovka
/
ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇ja/
noun
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz
beznaděj
/
ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇jnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co beznadziejne; stan beznadziei
beznaděj
/
ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇jnɨ/
adjective
pozbawiony wszelkiej nadziei
beznadějný
/
bɛzˈnɔɟi/
adjective
niemający nóg
beznohý
adjective
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów
bezpříznakový
asymptomatický
adjective
nie wytwarzający odpadów, nie powodujący powstawania odpadów
bezodpadový
adjective
taki, który nie ma odpływu, nie uchodzi z niego żadna rzeka
bezodtokový
/
ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ/
adjective
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby
neosobní
adjective
niezawierający ołowiu
bezolovnatý
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś nie będący zrzeszony w partii (w kontekście historycznym ktoś spoza PZPR i jej satelitów)
nestraník
/
ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym
bezpečnost
bezpečí
/
bɛsˈpʲjɛt͡ʃʲɲik/
noun
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);
pojistka
adjective
(gramatyka) taki, który nie zawiera podmiotu
bezpodmětný
/
ˌbɛspɔtˈstavʲɲɛ/
adverb
w sposób bezpodstawny
bezdůvodně
/
ˌbɛspɔtˈstavnɨ/
adjective
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw
bezdůvodný
bezpodstatný
adjective
taki, który jest bez możliwości powrotu do stanu wcześniejszego
nevratný
/
ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ/
adverb
w sposób bezpośredni
přímo
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny
bezpráví
adjective
(książkowy) bez precedensu
bezprecedentní
adverb
(technologia, technika, techniczny) nie wykorzystując przewodów elektrycznych
bezdrátově
adjective
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych
bezdrátový
/
bɛsˈpwatnɨ/
adjective
taki, za który nie pobiera się opłaty
bezplatný
/
bɛzˈradnɨ/
adjective
niemogący lub nieumiejący sobie poradzić w życiu lub w trudnej sytuacji
bezradný
/
ˌbɛzrɔˈbɔt͡ɕɛ/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;
nezaměstnanost
/
ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ/
adjective
bez pracy, bez zajęcia
nezaměstnaný
/
bɛzˈrɛ̃ŋʲci/
adjective
niemający rąk
bezruký
/
bɛsˈːɛ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;
insomnie
nespavost
/
bɛɕˈːilnɨ/
adjective
- taki, który nie potrafi z czymś się zmagać
- bez sił, niezdolny do walki
bezmocný
adjective
taki, który nie budzi wątpliwości
nesporný
adjective
nie mający szwów, wykonany bez użycia szwów
bezešvý
adverb
nie używając słów
bezeslovně
/
bɛsˈtrɔsʲci/
adjective
- nie mający trosk, zmartwień
- świadczący o braku problemów, zmartwień
bezstarostný
/
bɛzˈuxɨ/
adjective
- niemający ucha lub uch - uchwytów
- niemający ucha lub uszu - narządu słuchu
bezuchý
/
ˌbɛzvartɔɕˈt͡ɕɔvɨ/
adjective
nieposiadający żadnej wartości
bezcenný
adverb
koniecznie, bezwzględnie, absolutnie
naprosto
adjective
wykonany bez udziału świadomości
bezděčný
adjective
taki, który nie ma wąsów
bezvousý
adverb
- bez uzasadnienia, bez powodu
bezdůvodně
- bez podstaw; nie mając racji
neopodstatně
/
bɛzˈːɛ̃mbnɨ/
adjective
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów
bezzubý
adjective
brzmiący jak bełkot; wypowiadany bełkotem
blábolivý
/
bɛˈʒɔvɨ/
adjective
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku
béžový
/
ˈbutãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;
Bhútán
noun
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;
biatlon
/
ˈbʲjawa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
Bělá
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech i Czechach, prawy dopływ Soławy;
Bílý Halštrov
/
ˈbʲjawa ˈflaɡa/
noun
międzynarodowy znak poddania się lub propozycji rokowań;
bílá vlajka
/
ˈbʲjawa xɛrˈbata/
noun
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji
bílý čaj
/
ˈbʲjawa ˈmaɟja/
noun
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku
bílá magie
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju ołomunieckim, w pobliżu granicy z Polską
Bílá Voda
/
bʲjaˈwat͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;
leukémie
adjective
(medycyna, medyczny) związany z białaczką
leukemický
/
ˈbʲjawkɔ/
noun
- (biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj
bílek
- (biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;
bílkovina
- (anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki
bělima
oční bělmo
/
ˌbʲjawɔˈbʒuxɨ/
adjective
mający biały brzuch
bělobřichý
adjective
taki, który ma biały dziób
bělozobý
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Székesfehérvár, miasto w środkowych Węgrzech;
Stoličný Bělehrad
/
ˌbʲjawɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma białą głowę
bělohlavý
adjective
dotyczący Białych Karpat, związany z Białymi Karpatami, pochodzący z Białych Karpat
bělokarpatský
adjective
o białym licu
bělolící
/
ˌbʲjawɔ̃ˈmɔrsʲci/
adjective
związany z Morzem Białym lub położony nad nim
bělomořský
/
ˌbʲjawɔˈpʲjurɨ/
adjective
taki, który ma białe pióra lub pierze
běloperý
/
ˌbʲjawɔˈruɕĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi
Bělorus
/
ˌbʲjawɔˈrusʲci/
adjective
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów
běloruský
/
ˌbʲjawɔˈrusʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;
běloruština
běloruský
/
bʲjaˈwɔruɕ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Bělorusko
/
ˌbʲjawɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma białe skrzydła
bělokřídlý
/
ˌbʲjawɔˈʃɨji/
adjective
mający białą szyję
bělokrký
/
ˌbʲjawɔˈvʲjɛsʲci/
adjective
odnoszący się do Białowieży, związany z Białowieżą
bělověžský
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś na Równinie Bielskiej;
Bělověž
/
ˈbʲjawɨ/
adjective
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.
bílý
/
ˈbʲjawɨ/
noun
(antropologia, antropologiczny) człowiek rasy białej
bílý
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodnim Kosowie i północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego;
Bílý Drin
/
ˈbʲjawɨ ˈkruk/
noun
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy
bílá vrána
/
bʲjaˈwɨstɔk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej Polsce;
Bělostok
/
bʲiˈbʲjãna/
pronoun
imię żeńskie;
Bibiana
/
ˈbʲiblʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;
Bible
/
bʲiˈblʲijnɨ/
adjective
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii
biblický
/
ˈbʲiblʲjɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z książką
biblio-
/
bʲiˈblʲjɔfʲil/
noun
miłośnik książek
bibliofil
noun
miłośniczka książek
bibliofilka
adjective
związany z bibliofilami, zbieraniem książek, przeznaczony dla bibliofili
bibliofilský
adjective
związany z biblioteką
knihovní
/
ˌbʲiblʲjɔˈtɛka/
noun
- instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
- (informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;
- zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
- mebel do przechowywania książek
knihovna
/
ˌbʲiblʲjɔtɛˈkarka/
noun
kobieta, która pracuje w bibliotece
knihovnice
/
ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ/
noun
pracownik biblioteki;
knihovník
/
bʲiˈblʲistka/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) znawczyni Biblii, badaczka zajmująca się Biblią
biblistka
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;
biblistika
noun
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;
piják
savý papír
/
ˈbʲit͡sɨkl̥/
noun
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;
bicykl
noun
(zgrubienie) od bicz
bičisko
/
ˈbʲidɛt/
noun
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;
bidet
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Narwi;
Biebrza
/
bʲjɛt͡s/
verb
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi
běžet
/
ˈbʲjɛda/
noun
stan braku środków do życia
chudoba
bída
/
ˈbʲjɛdak/
noun
osoba, której brakuje środków do życia
chudák
bídák
adjective
związany z biedermeierem (stylem meblarskim lub meblem w takim stylu)
biedermeierovský
biedermeierový
noun
(potocznie, potoczny) kobieta, która budzi litość lub znajduje się w trudnej sytuacji materialnej bądź życiowej
chudinka
/
ˈbʲjɛdnɨ/
adjective
taki, któremu brakuje środków do życia
chudý
/
ˈbʲjɛdnɨ ˈjak ˈmɨʃ kɔɕˈt͡ɕɛlna/
adjective
bardzo biedny
chudý jako kostelní myš
/
bʲjɛˈdrɔ̃nka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;
slunéčko
beruška
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coccinella septempunctata L., gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych, o czerwonych pokrywach z czarnymi plamkami u postaci dorosłej;
slunéčko sedmitečné
noun
(botanika, botaniczny) Pimpinella L., rodzaj rośliny zielnej z rodziny selerowatych, obejmujący gatunki o pierzastych liściach i baldachowatych kwiatostanach i niektóre z nich mają znaczenie kulinarne i lecznicze
bedrník
/
ˈbʲjɛɡat͡ʃ/
noun
- (sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi
běžec
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny biegaczowatych (Carabidae);
střevlík
/
bʲjɛˈɡat͡ʃka/
noun
(sport, sportowy) sportsmenka uprawiająca biegi
běžkyně
/
ˈbʲjɛɡat͡ɕ/
verb
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi
běhat
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka sekwencja dźwięków, które w szybkim tempie łączą dwa główne dźwięki melodii, pełniąc funkcję przejściową między nimi
běh
/
ˈbʲjɛɡũn/
noun
- jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
- miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
- (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
- (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny
pól
/
bʲjɛˈɡũnka/
noun
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;
průjem
/
bʲjɛl/
noun
biały kolor;
bělost
adjective
związany z bielactwem, dotknięty bielactwem
albínský
verb
- odróżniać się od otoczenia białą barwą
- siwieć
- stawać się białym, przybierać białą barwę
bělit se
/
bʲjɛˈlʲizna/
noun
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka
prádlo
spodní prádlo
/
ˈbʲjɛlskɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) dawniej miasto, a obecnie część Bielska-Białej;
Bílsko
/
ˌbʲjɛlskɔ‿ˈbʲjawa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;
Bílsko-Bělá
noun
(botanika, botaniczny) Datura stramonium L., gatunek trującej rośliny z rodziny psiankowatych;
durman obecný
noun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, na lewym brzegu Kamy;
Berezniki
/
ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ/
noun
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);
pasivní kouření
/
ˈbʲjɛrʲɲik/
noun
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;
akuzativ
čtvrtý pád
/
bʲjɛs/
noun
zły duch, szatan, czart;
běs
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Białorusi, lewy dopływ Soży;
Beseď
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;
Belaja
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, nad rzeką Doniec, stolica obwodu biełgorodzkiego;
Bělgorod
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem;
Belogorsk
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkirii, w Rosji;
Beloreck
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;
Belovo
/
bʲjɛˈʒɔ̃nt͡sɨ/
adjective
taki, który właśnie, obecnie trwa
běžný
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny należący do węglowodorów aromatycznych, cząsteczka zbudowana z dwóch pierścieni benzenowych połączonych pojedynczym wiązaniem
bifenyl
adjective
związany z bigamią, dotyczący bigamii; będący bigamią
bigamický
noun
ten, kto popełnia bigamię tzn. ma dwie żony
bigamista
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała
bigarexie
bigorexie
/
ˈbʲiɡɔs/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; (zobacz) też bigos w Encyklopedii staropolskiej
bigos
noun
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna;
bijekce
/
bʲiˈcĩɲi/
noun
dwuczęściowy damski kostium plażowy;
bikiny
adjective
związany z Bilbao, dotyczący Bilbao
bilbajský
/
ˈbʲilɛt/
noun
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru
lístek
jízdenka
vstupenka
/
bʲiˈlɛtɛr/
noun
pracownik teatru, kina itp. kontrolujący bilety przy wejściu
biletář
/
ˌbʲilɛˈtɛrka/
noun
pracowniczka teatru, kina itp. kontrolująca bilety przy wejściu
biletářka
/
ˈbʲilʲjɔ̃n/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;
bilión
bilion
ordinalAdjective
ostatni ze zbioru liczącego bilion jednostek; liczący bilion czegoś
biliontý
/
ˌbʲilʲiruˈbʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;
bilirubin
noun
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;
bilokace
noun
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna
veka
adjective
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym
binární
/
bʲĩnˈturɔ̃ŋk/
noun
(zoologia, zoologiczny) Arctictis binturong, ssak leśny południowo-wschodniej Azji;
binturong
/
bʲjɔˈxɛ̃mʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;
biochemie
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalistka w zakresie biochemii, kobieta zajmująca się biochemią
biochemička
adjective
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii
biochemický
noun
dział cybernetyki, badanie procesów sterowania w układach biologicznych;
biokybernetika
/
bʲjɔˈdrɔvɨ/
adjective
związany z biodrem, dotyczący biodra
bederní
lumbálny
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący zjawisk elektrycznych w żywych organizmach
bioelektrický
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;
biofyzika
/
ˈbʲjɔɡraf/
noun
autor biografii;
biograf
životopisec
/
bʲjɔˈɡrafʲja/
noun
opis życia i działalności jakiejś osoby;
životopis
biografie
/
ˌbʲjɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z biografią, dotyczący biografii
biografický
životopisní
/
ˈbʲjɔlɔk/
noun
specjalista w zakresie biologii
biolog
/
bʲjɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;
biologie
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach
molekulární biologie
/
ˌbʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z biologią, dotyczący biologii
biologický
noun
- (potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie biologii
- (potocznie, potoczny) nauczycielka biologii w szkole
bioložka
adjective
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z biomechaniką
biomechanický
noun
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;
bionika
/
ˈbʲjɔpsʲja/
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;
biopsie
/
ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
(ekologia, ekologiczny) zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji w przyrodzie;
biodiverzita
/
bʲjɔˈsfɛra/
noun
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe
biosféra
adjective
(biologia, biologiczny) związany z biosferą, dotyczący biosfery
biosférický
/
bʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(o relacjach ekologicznych) związany z organizmami żywymi, także będący wynikiem ich działania
biotický
/
bʲjɔˈtɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;
biotin
noun
(starożytność) (marynarka) (zobacz) diera
biréma
/
bʲirˈmãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)
barmský
/
bʲirˈmãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mjanmy (Birmy);
barmština
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Birminghamem, dotyczący Birminghamu
birminghamský
adjective
dotyczący Birobidżanu, związany z Birobidżanem
birobidžanský
/
ˌbʲisɛksu<sup>w</sup>aˈlʲistka/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) kobieta odczuwająca pociąg seksualny do ludzi obydwu płci
bisexuálka
/
ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;
bisexualita
/
ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci
bisexuální
adjective
(dosłownie) związany z Bizkaią, dotyczący Bizkai (krainy w Kraju Basków)
biskajský
/
ˈbʲiskup/
noun
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;
biskup
/
bʲisˈkupʲi/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący do biskupa, związany z biskupem
biskupský
episkopální
noun
- (kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa
- (kościelny) godność, urząd biskupa
biskupství
/
ˈbʲisːaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Bissau;
Bissau
/
ˈbʲiʃkɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kirgistanu;
Biškek
/
ˈbʲiʃkɔpt/
noun
(cukiernictwo) (spożywczy) lekkie, suche ciasto używane do wyrobów cukierniczych;
piškot
/
ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;
šlehačka
adjective
dotyczący bitwy, związany z bitwą
bitevní
adjective
(informatyka, informatyczny) dotyczący bitmapy, właściwy bitmapie
rastrový
adjective
dotyczący bitumu; zawierający bitum
bitumenový
/
ˈbʲitfa/
noun
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;
bitva
noun
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów
byreta
/
ˈbʲjurkɔ/
noun
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania
psací stůl
/
ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ/
noun
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.
cestovní kancelář
/
bʲjuˈstɔ̃nɔʃ/
noun
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;
podprsenka
/
bʲiˈzãnt͡sʲjũm/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;
Byzanc
Byzantion
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Tunezji, port nad Morzem Śródziemnym;
Bizerta
/
ˈbʲizmut/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;
bismut
vizmut
/
ˈbʲiznɛs/
noun
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk
byznys
adjective
(handel, handlowy) dotyczący biznesu
obchodní
/
ˈbʲizɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;
bizon
/
bʲit͡ɕ/
verb
- uderzać kogoś, zadawać komuś ból
- o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls
- w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.
bít
/
ˌbʲiʒuˈtɛrʲja/
noun
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;
bižuterie
/
ˌbɛ‿jɔt‿ɛr‿ˈɛ̃m/
acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Była Jugosłowiańska Republika Macedonii
BJRM
/
ˈbladɨ/
adjective
- o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
- o mało intensywnej barwie
- mało wyrazisty
bledý
/
ˈbladɨ ˈjäc ˈɕt͡ɕãna/
adjective
bardzo blady
bílý jak stěna
/
ˈblãmaʃ/
noun
(książkowy) kompromitacja, ośmieszenie się
blamáž
adjective
związany z blankizmem, dotyczący blankizmu lub blankistów
blanquistický
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krótkotrwałe obgotowywanie warzyw lub owoców, a następnie poddanie ich schłodzeniu;
blanšírování
/
blasˈfɛ̃mʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo
blasfemie
noun
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem
blastula
/
blaˈʃãnɨ/
adjective
taki, który został wykonany z blachy
plechový
/
ˈblʲisʲci/
adjective
- taki, który jest w niewielkiej odległości
- bezpośrednio spokrewniony
- taki, który prawie osiągnął jakiś stan
- zbliżony do czegoś, podobny
blízký
/
ˈblʲisʲci ˈfsxut/
pronoun
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;
Blízký východ
/
ˈblʲiskɔ/
adverb
w niewielkiej odległości
blízko
/
ˈblʲiskɔɕt͡ɕ/
noun
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami
blízkost
/
ˈblʲizna/
noun
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;
jizva
noun
(biblijny) każdy człowiek
bližní
/
ˈblʲiʑɲak/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Bliźniąt
Blíženec
/
ˈblʲiʑɲak/
noun
- każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie
dvojče
- (budownictwo) dom stykający się z innym lub innymi podobnymi jedną lub dwoma ścianami
dvoudomek
/
blʲiʑˈɲɛ̃nta/
noun
(potocznie, potoczny) osoby urodzone pod znakiem Bliźniąt (1.2); (zobacz) Bliźniak
Blíženci
/
blʲiʑˈɲɛ̃nta/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;
Blíženci
/
blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ/
noun
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał;
siamská dvojčata
/
blɔk/
noun
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;
blog
/
ˈblɔɡɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) osoba prowadząca bloga
bloger
blogger
/
blɔˈɡɛrka/
noun
(informatyka, informatyczny) autorka blogu
blogerka
bloggerka
verb
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog
blogovat
/
blɔˈkada/
noun
- utrudnienie dostępu do czegoś
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji
blokáda
/
ˈblɔ̃ndɨ̃n/
noun
mężczyzna mający włosy koloru blond
blonďák
blondýn
/
blɔ̃nˈdɨ̃nka/
noun
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie
blondýnka
/
bluˈsɔvɨ/
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z bluesem, właściwy bluesowi
bluesový
/
bluʃt͡ʃ/
noun
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;
břečťan
/
ˈbluza/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów;
mikina
/
bluʑˈɲɛrstfɔ/
noun
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte
rouhání
/
ˈbɔbɛk/
noun
owalna grudka odchodów
bobek
adjective
związany z bobrami, pochodzący od bobra
bobrový
bobří
/
ˈbɔxɛ̃n/
noun
(zgrubienie) od: bochenek
bochník
/
bɔˈxɛ̃nɛk/
noun
jeden chleb, bryła ciasta
bochánek
/
ˈbɔxũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;
Bochum
/
ˈbɔt͡ɕãn/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
čáp
- (potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
čáp
bočan
/
ˈbɔt͡ɕãn ˈbʲjawɨ/
noun
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;
čáp bílý
/
bɔˈt͡ɕä̃ɲi/
adjective
dotyczący bociana, należący do bociana
čapí
/
ˈbɔt͡ʃɛk/
noun
(spożywczy) mięso z boku świni poprzerastane słoniną;
bůček
pronoun
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na zachodniej Ukrainie, w obwodzie zakarpackim, położone na prawym brzegu rzeki Cisy;
Velký Bočkov
noun
(mykologia, mykologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Pleurotus, grzyb rosnący na pniach;
hlíva ústřičná
/
bɔt͡ʃʲˈɲit͡sa/
noun
boczny tor kolejowy; odnoga od głównej linii, przeznaczona do specjalnego użytku;
vlečka
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;
bódhisattva
noun
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;
bódhičitta
verb
uderzyć czymś ostrym, zakończonym spiczasto
bodnout
/
ˈbɔd͡ʑɛt͡s/
noun
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;
podráždĕní
/
bɔˈɡat͡stfɔ/
noun
- bycie bogatym
- majątek, posiadane dobra o dużej wartości
bohatství
/
ˈbɔɡat͡ʃ/
noun
osoba bardzo bogata
boháč
zazobanec
/
bɔˈɡatɨ/
adjective
- posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
- taki, który obfituje w coś
- dający dużą możliwość wyboru
bohatý
/
ˈbɔɡdãn/
pronoun
imię męskie;
Bohdan
/
bɔˈɟĩɲi/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej
bohyně
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główne żeńskie bóstwo wielu religii, dawczyni życia, utożsamiana często z Ziemią, płodnością i macierzyństwem;
Bohyně Matka
/
bɔˈɡɔta/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii;
Bogotá
pronoun
imię męskie;
Bohuchval
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach położone u ujścia Olzy do Odry;
Bohumín
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie
Bohumír
/
bɔˈɡũmʲiw/
pronoun
imię męskie;
Bohumil
/
ˌbɔɡũˈmʲiwa/
pronoun
imię żeńskie;
Bohumila
/
bɔˈɡuswaf/
pronoun
imię męskie;
Bohuslav
/
ˌbɔɡuˈswava/
pronoun
imię żeńskie;
Bohuslava
pronoun
(zdrobniale) od: Bogdan
Bohouš
Bohuš
/
bɔˈxatɛr/
noun
- człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu
- osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia
hrdina
/
ˌbɔxaˈtɛrka/
noun
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna
hrdinka
/
ˌbɔxɛ̃ˈmʲista/
noun
specjalista w zakresie bohemistyki
bohemista
/
ˌbɔxɛ̃ˈmʲistka/
noun
znawczyni języka, historii i kultury czeskiej
bohemistka
/
ˌbɔxɛ̃ˈmʲistɨka/
noun
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o języku, literaturze, kulturze i historii czeskiej;
- kierunek na uniwersytecie obejmujący studia w tej dziedzinie
bohemistika
/
bɔˈxɛ̃mʲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka czeskiego;
bohemismus
bohemizmus
/
bɔxr̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;
bohrium
/
bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ/
noun
(sport, sportowy) plac przeznaczony do gier sportowych;
hřiště
noun
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;
bojar
adjective
związany z bojarem albo bojarstwem, dotyczący bojara albo bojarstwa
bojarský
/
ˈbɔjkɔt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;
bojkot
/
ˈbɔjlɛr/
noun
zbiornik do podgrzewania wody
bojler
/
bɔˈjɔvɨ/
adjective
- wojowniczy, waleczny, skłonny do boju
- związany z walką
bojový
noun
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;
bokeh
/
bɔks/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;
box
/
bɔˈksɛrʲci/
noun
(odzieżownictwo) męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami
boxerky
noun
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;
bauxit
adjective
(geologia, geologiczny) związany z boksytem, dotyczący boksytów
bauxitový
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;
Bolechiv
/
bɔˈlɛswaf/
pronoun
imię męskie;
Boleslav
noun
(astronomia, astronomiczny) meteor o dużej jasności;
bolid
/
bɔˈlʲivʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;
Bolívie
/
ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do Boliwii
bolivijský
/
bɔˈlɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;
Bologna
Boloňa
/
bɔˈlɔ̃nka/
noun
mieszkanka Bolonii
Bolognanka
Boloňanka
/
bɔˈlɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Bolonii
Boloňan
Bolognan
/
bɔˈlɔ̃j̃sʲci/
adjective
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii
boloňský
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej
bolševik
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu
bolševismus
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii;
Bolton
/
ˈbɔ̃mba/
noun
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;
bomba
noun
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami
atomová bomba
/
ˈbɔ̃mbaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach;
Bombaj
/
ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛra/
noun
(potocznie, potoczny) duża bombonierka
bonboniéra
/
ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛrka/
noun
- (spożywczy) ozdobne pudełko z czekoladkami lub cukierkami w środku;
- (zdrobniale) od bomboniera
bonboniérka
adjective
związany z bombą
bombový
/
bɔ̃n/
noun
dokument uprawniający do uzyskania określonych towarów, usług lub innych dóbr;
bon
odběrní poukaz
/
ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura/
pronoun
imię męskie;
Bonaventura
/
ˌbɔ̃ɲiˈfat͡sɨ/
pronoun
imię męskie;
Bonifác
/
bɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
Bonn
/
bɔ̃w̃ˈzaj/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;
bonsai
bonsaj
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie
Bóaz
/
bɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;
bor
bór
/
ˈbɔrdɔ/
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wysokiej jakości wino czerwone lub białe z rejonu Bordeaux; wino bordoskie
bordó
adjective
związany z Bordeaux, dotyczący Bordeaux
bordeauxský
bordóský
/
bɔrˈdɔvɨ/
adjective
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnoróżowy, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo
bordový
tmavě červený
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia;
Bordžomi
/
bɔˈrɛaʃ/
pronoun
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru północnego, utożsamiany z rzymskim Akwilonem;
Boreás
adjective
związany z Borneo, dotyczący Borneo
bornejský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim, położone nad rzeką Mstą;
Boroviči
/
bɔˈrɔvʲik/
noun
(mykologia, mykologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;
hřib
/
bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;
hřib smrkový
/
ˌbɔrɔvʲiˈkɔvɨ/
adjective
- dotyczący borowika
- przyrządzony z borowików, z dodatkiem borowików
hřibový
/
ˌbɔrɔˈvʲĩna/
noun
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf;
fango
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny złożony z wodoru i boru;
boran
/
ˈbɔrsuk/
noun
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;
jezevec
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba administracyjna rejonu borszczowskiego;
Borščiv
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim;
Borisoglebsk
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;
Boryspil
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie drohobyckim, nad rzeką Tyśmienicą;
Boryslav
/
bɔˈrufka/
noun
(botanika, botaniczny) krzewinka z rodziny wrzosowatych;
borůvka
brusnice borůvka
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na ukraińskim Zakarpaciu, w dorzeczu Cisy;
Boržava
/
ˈbɔsfɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;
Bospor
adjective
odnoszący się do Bosforu, związany z Bosforem
bosporský
/
ˈbɔsʲci/
adjective
- właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) piękny, wspaniały, cudowny
božský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii;
Bosra
/
ˈbɔstɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miast, miejscowości (i tym podobne, i temu podobne);
Boston
noun
- (choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, rodzaj powolnego walca; także muzyka do tego tańca;
- (termin karciany) gra karciana popularna w XVIII wieku
boston
noun
mieszkanka Bostonu
Bostoňanka
noun
mieszkaniec Bostonu
Bostoňan
adjective
związany z Bostonem, dotyczący Bostonu
bostonský
/
bɔʃʲˈɲat͡sʲci/
adjective
dotyczący Boszniaków – muzułmanów mieszkających w Bośni i Hercegowinie
bosňácký
noun
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu południowosłowiańskiego, zamieszkującego Bośnię i Hercegowinę, wyznania muzułmańskiego
Bosňačka
/
ˈbɔʃʲɲak/
noun
przedstawiciel narodu południowosłowiańskiego, zamieszkującego Bośnię i Hercegowinę, utożsamiany z wyznaniem muzułmańskim;
Bosňák
Muslim
/
ˌbɔtãˈɲit͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie botaniki
botanička
/
ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z botaniką, dotyczący botaniki
botanický
/
bɔˈtãɲik/
noun
specjalista w zakresie botaniki
botanik
/
bɔˈtãɲika/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;
botanika
/
bɔtsˈfãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Botswana
/
bɔtsˈfãŋka/
noun
obywatelka Botswany
Botswanka
Botswaňanka
/
bɔtsˈfãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Botswany
Botswaňan
Botswanec
/
bɔtsˈfãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Botswana
botswanský
/
bɔˈtulʲism̥/
noun
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;
botulismus
noun
- (włókiennictwo) ozdobnie skręcona przędza z pętelkami lub węzełkami;
- (włókiennictwo) teksturowana tkanina lub dzianina z bouclé (1.1) w całości albo tylko ze wstawkami
buclé
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);
bujabéza
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli;
boulangerit
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli;
bournonit
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie odeskim, siedziba administracyjna rejonu bołgradzkiego, położone na północno-wschodnim brzegu jeziora Jałpuh;
Bolhrad
/
ˈbɔ̃j̃sʲci/
adjective
od Bonn
bonnský
/
ˈbɔɕɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;
Bosna
/
ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;
Bosna a Hercegovina
/
bɔɕˈɲat͡sʲci/
adjective
związany z Bośnią lub Bośniakami
bosenský
/
bɔɕˈɲat͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH;
bosenština
/
bɔɕˈɲat͡skɔ ˌxɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Bośnia i Hercegowina
bosensko-hercegovinský
bosensko-hercegovský
/
ˈbɔɕɲak/
noun
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny
Bosňan
/
ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
pronoun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;
Vánoce
/
ˈbɔʒɛk/
noun
w wierzeniach politeistycznych: istota lub jej wyobrażenie będące obiektem kultu
bůžek
/
bɔˈʒɛ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Božena
noun
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;
pajasan žláznatý
/
ˌbɔʒɔ̃narɔd͡zɛ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
związany z Bożym Narodzeniem
vánoční
/
bɔˈʒɨdar/
pronoun
imię męskie;
Božidar
/
braˈt͡ɕiʃɛk/
noun
(zdrobniale) od: brat
bratříček
pronoun
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie niemirowskim, na prawym brzegu rzeki Boh;
Braclav
/
ˌbraxmaˈputra/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Chinach, Indiach i Bangladeszu;
Brahmaputra
/
ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇t͡ʃʲci/
noun
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;
vynecháni menstruace
/
braˈkɔvat͡ɕ/
verb
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać
chybět
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) cienka, jednostronnie bita w średniowieczu srebrna moneta denarowa w Europie XII-XV wieku ;
brakteát
/
ˈbrãma/
noun
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;
brána
/
ˈbrãmka/
noun
- (sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;
- (sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)
- (sport, sportowy) w narciarstwie i kajakarstwie dwa słupki między którymi należy przejechać
- (zdrobniale) od: brama
branka
- (technologia, technika, techniczny) element realizujący funkcję logiczną;
hradlo
noun
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki
vlastní branka
vlastní gól
/
ˈbrãmkaʃ/
noun
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;
brankář
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;
Braniborsko
/
ˌbrãndɛ̃nˈbursʲci/
adjective
od Brandenburg
braniborský
bramburský
brandenburský
adjective
związany z Braszowem, dotyczący Braszowa
brašovský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Rumunii, w okręgu Braszów;
Brašov
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii;
Brasília
/
brat/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich
bratr
- potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
bratr
brácha
noun
członek Zakonu Braci Mniejszych
bratr menší
/
braˈtãnɛk/
noun
syn brata
synovec
/
braˈtɛrsʲci/
adjective
odnoszący się do brata, braci
bratrský
/
braˈtɛrstfɔ/
noun
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie
bratrství
noun
zabójczyni brata
bratrovražedkyně
/
ˌbratɨˈswava/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;
Bratislava
Prešpurk
/
ˌbratɨˈswafsʲci/
adjective
odnoszący się do Bratysławy, związany z Bratysławą
bratislavský
/
braˈzɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Brazílie
/
ˌbrazɨˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Brazylii
Brazilec
/
ˌbrazɨˈlʲijka/
noun
obywatelka Brazylii
Brazilka
/
ˌbrazɨˈlʲijsʲci/
adjective
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii
brazilský
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Konga;
Brazzaville
/
brat͡ɕ/
verb
chwytać coś ręką, unosić coś
brát
vzít
/
ˈbrat͡ɕ ˈnɔɟi za‿ˈpas/
verb
uciekać, zwykle ze strachu przed czymś
vzít nohy na ramena
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Austrii, nad Jeziorem Bodeńskim, stolica kraju związkowego Przedarulania, siedziba powiatu;
Břežnice
/
ˈbrɛja/
noun
(potocznie, potoczny) błoto zmieszane z topiącym się śniegiem
břečka
čvachtanice
noun
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk
klíčenka
/
ˈbrɛ̃ma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;
Brémy
adjective
odnoszący się do Bremy, związany z Bremą
brémský
/
ˈbrɛ̃nɛr/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch;
Brennerský průsmyk
adjective
związany z Brennerem, dotyczący Brenneru
brennerský
/
brɛst/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;
Brest
/
brɛˈtãɲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;
Bretaň
Bretagne
noun
mieszkanka Bretanii
Bretonka
noun
mieszkaniec Bretanii
Bretonec
/
brɛˈtɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków
bretaňský
bretonský
/
brɛˈtɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;
bretonština
/
brɛf/
noun
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem
obočí
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;
breviář
noun
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej
Brexit
/
ˈbrɛzɛ̃nt/
noun
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.;
celtovina
plachtovina
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego;
Brjansk
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Barbadosu;
Bridgetown
noun
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;
brioška
/
ˈbrʲistɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;
Bristol
/
ˈbrnɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Brna, związany z Brnem
brněnský
/
brnɔ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 2889;
Brno
/
brɔˈdatɨ/
adjective
mający zarost na dolnej części twarzy
bradatý
vousatý
noun
- (medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze
bradavice
- (medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze
bradavka
/
brɔˈdafka sutˈkɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;
prsní bradavka
bradavka
/
ˈbrɔkat/
noun
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;
brokát
adjective
(włókiennictwo) (krawiectwo) zrobiony z brokatu (tkaniny)
brokátový
/
ˈbrɔkuw/
noun
- (botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z kwiatostanów brokułu (1.1)
brokolice
/
ˌbrɔkuˈwɔvɨ/
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z brokułu, zawierający brokuły
- odnoszący się do brokułu
brokolicový
/
brɔ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;
brom
noun
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;
bromid
/
ˈbrɔ̃na/
noun
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;
brány
/
ˌbrɔ̃nxɔˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg operacyjny polegający na przecięciu tchawicy w jej części szyjnej
bronchotomie
/
brɔ̃ˈɲiswaf/
pronoun
imię męskie;
Branislav
Bronislav
/
brɔˈʃura/
noun
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;
brožura
/
ˈbrɔvar/
noun
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;
pivovar
/
brɔ̃ɲ/
noun
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;
zbraň
/
brut/
noun
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś
břud
noun
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;
špinavá bomba
/
ˈbrudnɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi
špinavý
- mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud
špinavý
nečistý
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;
Bruggy
adjective
związany z Brugią, dotyczący Brugii, pochodzący z Brugii
bruggský
/
ˈbrucɛf/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny korzeń brukwi (1.1)
tuřín
- (botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;
tuřín
brukev řepka tuřín
/
bruˈksɛla/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;
Brusel
/
bruˈksɛlka/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana kapusty warzywnej;
kapusta
/
bruˈksɛlsʲci/
adjective
odnoszący się do Brukseli, dotyczący Brukseli, pochodzący z Brukseli
bruselský
/
brũˈnɛji/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Brunej
/
brũˈnɛjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Brunei
Brunejec
/
brũˈnɛjka/
noun
obywatelka Brunei
Brunejka
/
brũˈnɛjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Brunei
brunejský
/
ˈbrũnɛt/
noun
człowiek o włosach czarnego koloru
brunet
/
ˈbrũnɔ̃n/
pronoun
imię męskie;
Bruno
adjective
związany z Brunszwikiem, dotyczący Brunszwiku
brunšvický
adjective
odnoszący się do miasta Bruntal
bruntálský
/
bruˈtalnɨ/
adjective
działający za pomocą siły, agresywny
brutální
/
brɨˈt͡ʃɛsɨ/
noun
(jeździectwo, jeździecki) wygodne, nie krępujące ruchów spodnie służące do jazdy konnej;
rajtky
/
ˈbrɨt͡ʃka/
noun
lekki powóz konny bez zadaszenia, z miękkim siedzeniem z tyłu i miejscem dla woźnicy z przodu;
bryčka
/
brɨt͡ʃ/
noun
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;
bridž
/
brɨk/
noun
(morski) żaglowiec mający dwa maszty; obydwa maszty niosą ożaglowanie rejowe;
briga
noun
- (zdrobniale) od brylant
- mały brylant
brilantek
/
ˈbrɨlãnt/
noun
(jubilerstwo, jubilerski) oszlifowany diament;
briliant
brilant
adjective
związany z brylantem, zawierający brylant, taki jak brylant
briliantový
brilantový
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów
brilantina
/
ˈbrɨ̃nd͡za/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miękki, podpuszczkowy ser wyrabiany z owczego mleka;
brynza
adjective
związany z Brytami, dotyczący Brytów
britanský
/
brɨˈtɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Wielkiej Brytanii
Brit
/
brɨˈtɨjka/
noun
obywatelka Wielkiej Brytanii
Britka
/
brɨˈtɨjsʲci/
adjective
- odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
- odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako wyspy
britský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto nad rzeką Dyją w kraju południowomorawskim w Czechach;
Břeclav
adjective
związany z Brzecławiem, dotyczący Brzecławia
břeclavský
/
bʒɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w Polsce, w województwie opolskim;
Břeh
/
bʒɛk/
noun
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;
břeh
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską;
Brest
/
ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
- określona postać słowna, określona treść lub myśl zawarta w tekście
znění
- zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu
zvuk
/
bʒɔsˈkfʲĩɲa/
noun
- (spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
broskev
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Persica Mill., drzewo z rodziny różowatych;
broskvoň
broskev
noun
- (eufemistycznie) żeński organ płciowy
- (zdrobniale) od brzoskwinia
broskvička
/
ˈbʒɔza/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;
bříza
/
bʒɔˈzɔvɨ/
adjective
- będący częścią brzozy
- składający się z brzóz
- wykonany z drewna lub innej części brzozy
březový
/
bʒux/
noun
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;
břicho
noun
(potocznie, potoczny) mężczyzna z dużym brzuchem
břicháč
adjective
(potocznie, potoczny) mający duży brzuch
břichatý
pupkatý
/
ˌbʒuxɔ̃ˈmuft͡sa/
noun
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu
břichomluvec
/
ˈbʒuʃnɨ/
adjective
związany z brzuchem, dotyczący brzucha
břišní
/
bʒuˈʃɨskɔ/
noun
(zgrubienie) brzuch, zwłaszcza pokaźny i wystający
panděro
/
ˈbʒɨtʲci/
adjective
- moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami
neslušný
sprostý
- subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych
ošklivý
/
bʒɨˈdɔta/
noun
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna
ošklivost
/
ˈbʒɨtfa/
noun
ostry nóż do usuwania zarostu;
břitva
/
brut/
noun
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg
brod
/
brɔ̃w̃s/
noun
- (hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
- przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)
- (sport, sportowy) brązowy medal
bronz
/
ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ/
adjective
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy
hnědavý
adjective
taki, który ma brązowy dziób
hnědozobý
/
ˌbrɔ̃w̃zɔvɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma brązową głowę
hnědohlavý
/
ˌbrɔ̃w̃zɔvɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma brązowe skrzydła
hnědokřídlý
/
brɔ̃w̃ˈzɔvɨ/
adjective
- wykonany z brązu, zrobiony z brązu
bronzový
- mający kolor brązu;
hnědý
adjective
związany z Bucharą, dotyczący Buchary
bucharský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, nad rzeką Strypą, siedziba rejonu buczackiego;
Bučač
adjective
dotyczący Buczy, związany z Buczą
bučský
/
ˈbuda/
noun
- (środowiskowy) (uczniowskie) szkoła
- pomieszczenie na sprzęt, narzędzia
- schronienie dla psa
bouda
/
buˈdapɛʃt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;
Budapešť
/
ˌbudapɛˈʃtɛ̃nka/
noun
mieszkanka Budapesztu
Budapešťanka
/
ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Budapesztu
Budapešťan
/
ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Budapesztu (stolicy Węgier)
budapešťský
/
ˈbudːa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;
Buddha
/
budˈːɨjsʲci/
adjective
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem
buddhistický
/
ˈbudːɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;
buddhismus
buddhizmus
/
ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃna/
noun
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;
telefonní budka
veřejný telefonní automat
VTA
/
buˈdɔva/
noun
- miejsce wykonywania obiektu budowlanego, plac budowy (1.1)
- wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu
- wzajemne powiązania i rozmieszczenie części składowych pełnej całości, struktura, kształt, proporcje przedmiotu, ciała, anatomia
stavba
/
buˈdɔvad͡ʑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔd͡ʑɛ/
verb
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć
stavět si vzdušné zámky
/
ˌbudɔvʲˈɲit͡ʃɨ/
noun
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury
budovatel
noun
(dawniej, dawny) wytwornie urządzony pokój kobiecy;
budoár
boudoir
/
buˈdɨ̃nɛk/
noun
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej
budova
stavba
stavení
/
ˈbudɨ̃ɲ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;
pudink
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasto, w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego Ukrainy, położona nad rzeką Seret;
Budaniv
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna będąca częścią Besarabii, podzielona między Ukrainę a Mołdawię, rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego między Prutem, Dniestrem i dolnym Dunajem;
Budžak
adjective
- związany z miastem Morawskie Budziejowice, dotyczący Morawskich Budziejowic
budějovický
moravskobudějovický
- związany z miastem Czeskie Budziejowice, dotyczący Czeskich Budziejowic
budějovický
českobudějovický
/
ˈbud͡ʑik/
noun
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory;
budík
/
buˈd͡ʑiʃɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;
Budyšín
/
ˌbud͡ʑiˈʃɨ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Budziszynem
budyšínský
/
ˈbuḍʒɛt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;
rozpočet
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;
Buenos Aires
/
buk/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez terytorium Polski, Ukrainy i Białorusi;
Západní Bug
noun
(botanika, botaniczny) Bougainvillea Comm. ex Juss., rodzaj obficie kwitnących roślin z rodziny nocnicowatych;
bugenvilea
/
ˈbujäd͡ʑ v‿ɔbˈwɔkax/
verb
zamyślić się, rozmarzyć
mít hlavu v oblacích
/
ˈbujnɨ/
adjective
- taki, który się obficie rozrasta
- z rozmachem
bujný
/
buk/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;
buk
/
buˈkarɛʃt/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;
Bukurešť
/
ˌbukarɛˈʃtɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Bukaresztu (stolicy Rumunii)
bukurešťský
/
ˌbucĩˈɲista/
noun
uliczny sprzedawca starych książek, rycin i gazet, zwłaszcza we Francji;
bukinista
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona pomiędzy Karpatami Wschodnimi a środkowym Dniestrem, obecnie podzielona między Ukrainę a Rumunię;
Bukovina
adjective
związany z Bukowiną, dotyczący Bukowiny
bukovinský
/
buˈkɔvɨ/
adjective
- będący częścią buka
- składający się z buka
- wykonany z drewna lub innej części buka
bukový
/
ˈbukʃprɨt/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;
čelen
/
ˈbuldɔk/
noun
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;
buldok
noun
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;
bulgur
/
buˈlʲĩmʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;
bulimie
noun
kobieta cierpiąca na bulimię
bulimička
/
ˈbulʲjɔ̃n/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywar z mięsa i jarzyn
bujon
bujón
vývar
noun
(rzadki, rzadko używany) bańka płynu wydęta powietrzem
bublina
/
ˈbulvar/
noun
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym
bulvár
adjective
związany z bulwarem
bulvární
/
bũˈmɛrãŋk/
noun
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;
bumerang
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek organizacji Bund
bundista
adjective
związany z burakami, dotyczący buraków
řepný
/
ˈburak/
noun
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;
červená řepa
řepa
/
ˈburak t͡suˈkrɔvɨ/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;
cukrovka
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;
červená řepa
/
ˈburdɛl/
noun
- (pospolicie) dom publiczny
- (pospolicie) (grubiański, grubiańsko) brak porządku
bordel
noun
(pospolicie) właścicielka lub szefowa burdelu, domu publicznego
bordelmamá
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, dopływ Amuru;
Bureja
adjective
odnoszący się do Burgas, związany z Burgas
burgaský
/
burˈɡɛ̃nlãnt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii;
Burgenlandsko
Hradsko
Burgenland
adjective
związany z Burgenlandem, dotyczący Burgenlandu
burgenlandský
/
ˈburɡũnt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek germańskiego plemienia Burgundów;
Burgund
noun
mieszkaniec Burgundii
Burgunďan
Burgund
/
burˈɡũndʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;
Burgundsko
noun
mieszkanka Burgundii
Burgundka
Burgunďanka
adjective
związany z Burgundią lub Burgundczykami, dotyczący Burgundii
burgundský
/
burʲˈjat͡s.ja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;
Burjatsko
/
burʲˈcĩna ˈfasɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;
Burkina Faso
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowiskowa forma sztuki scenicznej, która łączy w sobie teatr, taniec, kabaret i erotykę
burleska
/
ˈburmʲisṭʃ/
noun
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;
starosta
purkmistr
purkmistrová
/
ˈbursʲci/
adjective
dotyczący Burów, związany z Burami
búrský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, położone nad rzeką Gniłą Lipą;
Burštyn
/
ˈburʃtɨ̃n/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;
jantar
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Succinea putris L., gatunek pospolitego ślimaka lądowego z rodziny bursztynkowatych;
jantarka obecná
/
ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ/
adjective
- (jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący bursztynu, związany z bursztynem, wykonany z bursztynu, zawierający domieszkę bursztynu
- mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu
jantarový
/
buˈrũndʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Burundi
/
ˌburũnˈdɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Burundi
burundský
/
ˈbuʒa/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);
bouřka
bouře
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;
písečná bouře
/
ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnt͡sɛ ˈvɔdɨ/
noun
zamęt wywołany z błahych powodów
bouře ve sklenici vody
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) robotnik transportu rzecznego, zajmujący się holowaniem na linie statków w górę rzeki;
burlák
/
ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja/
noun
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;
buržoazie
adjective
w komunistycznej nowomowie związany z panowaniem burżuazji, z kapitalizmem
buržoazní
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską;
Búšehr
noun
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;
bušl
/
but/
noun
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy człowieka, rzadko zwierzęcia;
bota
/
ˈbutãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;
butan
/
buˈtɛlka/
noun
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców
láhev
/
ˌbutɛlˈkɔvɨ/
adjective
- mający kolor ciemnozielony, taki jak kolor szklanej butelki
- przypominający kształtem butelkę
lahvový
- dotyczący butelki, związany z butelką
lahvový
láhvový
noun
(technologia, technika, techniczny) pojemnik do przechowywania gazu pod wysokim ciśnieniem
tlaková láhev
plynová bomba
/
ˈbuwɡar/
noun
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii
Bulhar
/
buwˈɡarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;
Bulharsko
/
buwˈɡarka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii
Bulharka
/
buwˈɡarsʲci/
adjective
związany z Bułgarią lub Bułgarami
bulharský
/
buwˈɡarsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;
bulharština
bulharský
/
ˈbuw.ka/
noun
wypiek o niewielkich rozmiarach;
houska
žemle
noun
(spożywczy) długa bułka pszenna
veka
noun
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna
veka
noun
(spożywczy) długa bułka pszenna
veka
noun
(Lublin) długa bułka pszenna
veka
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zmielone lub starte suche pieczywo, składnik panierki;
strouhanka
noun
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna
veka
noun
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna
veka
/
ˌbuʒũmˈbura/
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Burundi, dawniej stolica tego państwa;
Bujumbura
noun
= (wojskowość, wojskowy) bojowy wóz piechoty;
BVP
/
ˈbɨdɡɔʃt͡ʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, stolica województwa kujawsko-pomorskiego;
Bydhošť
/
ˈbɨdwɔ/
noun
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;
dobytek
/
bɨk/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Byka (1.2)
Býk
/
bɨk/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;
Býk
/
bɨk/
noun
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.
býk
/
bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j/
interjection
… stanowiący przeczącą odpowiedź na pytanie: wcale nie, ani trochę, w ogóle, wręcz przeciwnie
v žádném případě
/
bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j/
particle
… wzmacniająca przeczenie: wcale, w najmniejszym stopniu, w żadnym razie
ani trochu
adverb
w sposób zauważalnie szybki
rychle
/
ˈbɨtɔ̃m/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, na Górnym Śląsku;
Bitom
/
bɨˈtɔ̃msʲci/
adjective
dotyczący Bytomia
bytomský
/
bɨˈvalɛt͡s/
noun
- (książkowy) człowiek, który dużo podróżuje po świecie, dużo zwiedził
světák
- (książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.
štamgast
/
bɨt͡ɕ/
verb
- istnieć; trwać
- znajdować się w jakimś miejscu
být
idiom
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne
být papežštější než papež
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
možná
snad
/
ˈbɨt͡ɕ na‿ˈdɔbrɛj ˈdrɔd͡zɛ/
verb
być blisko sukcesu, powodzenia, zmierzać w dobrym kierunku
být na dobré cestě
/
ˈbɨt͡ɕ na‿ˈnɔʒɛ/
verb
być z kimś w skrajnie wrogich stosunkach; mieć bardzo złe relacje z kimś; walczyć z kimś
být na nože
verb
znajdować się w stanie zacofania
být sto let za opicemi
/
ˈbɨd͡ʑ ˈv‿bwɛ̃ɲd͡ʑɛ/
idiom
mylić się, nie mieć racji
být na omylu
mýlit se
/
ˈbɨt͡ɕ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ/
idiom
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym
být v sedmém nebi
/
ˈbɨt͡ɕ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ʒɨˈvʲjɔlɛ/
verb
znajdować się w doskonałym dla siebie środowisku, czuć się świetnie w jakiejś sytuacji
být ve svém živlu
/
ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲji/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ
Bývalá jugoslávská republika Makedonie
/
ˈbɨwɨ/
adjective
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli
bývalý
někdejší
/
ˈbzdura/
noun
coś nieprawdziwego, niedorzecznego
hloupost
nesmysl
adjective
(przymiotnik) od: bez
bezový
/
ˈbzɨt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
o lecących owadach: wydawać przeciągły bzyk
bzučet
/
ˈbzɨkat͡ɕ/
verb
o owadzie: wydawać charakterystyczny dźwięk
bzikat
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) najdłuższa rzeka w Abchazji, uchodzi do Morza Czarnego;
Bzipi
/
bup/
noun
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej
bob
/
bupr̥/
noun
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;
bobr
/
buk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;
Bůh
Hospodin
Pán
/
buk/, /
bɔˈgɔvʲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);
bůh
/
ˈbuɡ ˈdaw ˈbuɡ ˈvʲʑɔw/
proverb
wyrażenie ufnej rezygnacji wobec utraty czegoś lub kogoś drogiego
Pán Bůh dal, Pán Bůh vzal
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;
Bůh Otec
/
ˈbujka/
noun
awantura połączona z biciem;
rvačka
/
bul/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;
bolest
bolení
noun
(medycyna, medyczny) doznanie bólowe zlokalizowane w obrębie czaszki, skóry głowy, tkanek miękkich głowy lub struktur wewnątrzczaszkowych, wynikające z pobudzenia receptorów bólowych (nocyceptorów) znajdujących się m.in. w skórze, naczyniach, oponach mózgowych oraz mięśniach głowy; jeden z najczęstszych objawów w medycynie
bolest hlavy
/
bur/
noun
(leśnictwo) wysoki, gęsty las iglasty;
bor
/
ˈbustfɔ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów
božstvo
/
bɔ̃ɲt͡ɕ/
conjunction
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów
buď
/
bɔ̃ŋk/
noun
rodzaj wirującej, mechanicznej zabawki;
vlk
/
ˈbɛ̃mbɛ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;
buben
noun
osoba grająca na bębnach
bubeník
adjective
wyrażający pokorną prośbę
úpěnlivý
adverb
w sposób mało ważny, nieistotny, trywialny
bezvýznamně
triviálně
/
ˈbwazɛ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla;
šašek
/
ˈbwaʒɛj/
pronoun
imię męskie;
Blažej
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który odnosi się, należy do Błażeja; taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Błażej
Blažejův
pronoun
(geografia, geograficzny) dzielnica Cieszyna;
Blahotice
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa
blahoslavit
požehnat
/
ˈbwɔ̃na d͡ʑɛˈvʲit͡ʃa/
noun
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;
panenská blána
/
ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;
sliznice
/
ˈbwɔ̃ɲːik/
noun
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;
vláknina
/
ˈbwɔtʲɲak/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus;
moták
/
ˈbwɔtʲɲik/
noun
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół
blatník
/
ˈbwɔtɔ/
noun
mieszanina ziemi i wody;
bláto
marast
/
ˌbwɨskaˈvʲit͡sa/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi
blesk
verb
- nagle zaświecić, wydać krótki, intensywny błysk
blesknout
- (przenośnie, przenośnia) nagle wykazać się czymś
blýsknout se
- (przenośnie, przenośnia) pojawić się nagle
mihnout se
zablesknout se
- na chwilę się rozświetlić
zablesknout se
- (meteorologia, meteorologiczny) zjawić się na niebie jako błyskawica
blýsknout se
/
bwɔ̃nt/
noun
niezgodność z zasadami, założeniami
chyba
omyl
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od zasad systemu językowego lub normy językowej;
jazyková chyba
/
ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ/
noun
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;
bludný kruh
noun
(anatomia, anatomiczny) część wewnętrzna ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;
labyrint
noun
znaczek pocztowy z błędem drukarskim;
chybotisk
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest błędne; cecha tych, którzy są błędni
chybovost
/
ˈbwɛ̃ndnɨ ˈrɨt͡sɛʃ/
noun
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;
bludný rytíř
/
bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf/
noun
pochodzenie arystokratyczne
modrá krev
noun
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) potoczne określenie gazu ziemnego
modré palivo
/
ˌbwɛ̃ŋʲcitnɔˈːci/
adjective
taki, który ma błękitne oczy
blankytnooký
/
bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ/
adjective
mający kolor intensywnie niebieski
belasý
blankytný
/
ˈt͡sadɨk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przywódca duchowy chasydów;
cadik
cadýk
/
t͡sal/
noun
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;
palec
coul
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France;
Cambrai
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;
Cambridge
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Australii;
Canberra
adjective
związany z Cannes (miejscowością we Francji)
canneský
noun
(sport, sportowy) brazylijska sztuka walki;
capoeira
/
t͡sar/
noun
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);
car
/
kaˈrakas/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;
Caracas
noun
(historia, historyczny, historycznie) zabójstwo cara
carovražda
adjective
(dawniej, dawny) związany z Carogrodem, dotyczący Carogrodu ((współcześnie) Stambuł)
cařihradský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania;
Carrara
/
ˈt͡sarsʲci/
adjective
należący, odnoszący się do cara lub Rosji z czasów, gdy władali nią carowie
carský
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w cerkwi: główne drzwi w ikonostasie
carská vrata
noun
- (historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
- (historia, historyczny, historycznie) żona cara
carevna
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Saint Lucia;
Castries
noun
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;
catering
/
ˈt͡sawka/
noun
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;
integrál
/
ˈt͡sawʲcɛ̃m/
adverb
- w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę
docela
- w sposób całkowity, zupełny, pełny
úplně
naprosto
/
ˌt͡sawkɔˈvʲitɨ/
adjective
- (matematyka, matematyczny) będący liczbą całkowitą, czyli dodatnią lub ujemną wielokrotnością jeden, albo zerem
celý
- taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy
úplný
/
t͡saˈwɔvat͡ɕ/
verb
- dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
líbat
políbit
- dawać i dostawać pocałunek
líbat
/
ˈt͡sawɔɕt͡ɕ/
noun
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę
celek
/
ˈt͡sawɨ/
adjective
- jedyny, wyłączny
- zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
- duży, wielki
- nie uszkodzony
celý
/
ˈt͡sawɨ i‿ˈzdrɔvɨ/
adjective
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory
živ a zdráv
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;
Cchinvali
/
t͡sɛˈbula/
noun
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)
- (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
- (botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;
- (potocznie, potoczny) (żartobliwie) staroświecki zegarek kieszonkowy, najczęściej z dewizką
cibule
noun
mała cebula; (zdrobniale) od (zobacz) cebula
cibulka
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa na bazie cebuli
cibulačka
/
ˌt͡sɛbuˈlɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli
cibulový
/
t͡sɛˈt͡sɨlʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Cecílie
/
t͡sɛtr̥/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;
cedr
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);
cefalosporin
noun
(slangowo) (potocznie, potoczny) CV (= curriculum vitae); życiorys
cévéčko
noun
(astronomia, astronomiczny) gwiazda zmieniająca swoją jasność w wyniku okresowych pulsacji;
cefeida
/
t͡sɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
- (mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
- (mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
Kéfeus
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;
Cefeus
/
t͡sɛˈɟɛlʲɲa/
noun
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny;
cihelna
/
t͡sɛɡˈlãnɨ/
adjective
wykonany z cegły
cihlový
/
t͡sɛɡˈlastɨ/
adjective
mający kolor pomarańczowoczerwony, taki jak kolor cegły
cihlový
/
ˈt͡sɛɡwa/
noun
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;
cihla
/
ˈt͡sɛjlɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;
Cejlon
/
t͡sɛjˈlɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z wyspą Cejlon
cejlonský
/
t͡sɛl/
noun
- to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))
cíl
- to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni
cíl
účel
/
ˈt͡sɛl uɕˈfʲjɛ̃nt͡sa ˈɕrɔtʲci/
proverb
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel
účel světí prostředky
/
ˈt͡sɛla/
noun
- pokój więźnia w więzieniu
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha
cela
/
t͡sɛˈlɛbɛs/
pronoun
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;
Sulawesi
adjective
związany z Celebesem, dotyczący Celebesu
celebeský
noun
(kościelny) główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrans;
celebrant
pronoun
imię męskie;
Celestýn
noun
(medycyna, medyczny) autoimmunologiczna choroba przewodu pokarmowego, w której spożywanie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego;
celiakie
/
t͡sɛˈlʲibat/
noun
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;
celibát
/
t͡sɛlʲˈɲit͡ʃka/
noun
forma żeńska od: celnik
celnice
/
ˈt͡sɛlʲɲik/
noun
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy
celník
noun
- właściwość trafiania do celu; dokładność w oddawaniu strzałów, rzutów itp.
přesnost
- (przenośnie, przenośnia) bycie trafnym w przekazie, spostrzeżeniach, argumentacji itp.
přesnost
výstižnost
/
t͡sɛˈlɔfãn/
noun
przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy;
celofán
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Klagenfurt, miasto w południowej Austrii;
Celovec
/
t͡sɛˈlɔvʲɲik/
noun
- (gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;
dativ
třetí pád
- część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu
hledáček
- urządzenie ułatwiające celowanie z broni;
mířidlo
zaměřovač
/
t͡sɛlt/
noun
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się ze środkowej Europy
Kelt
/
t͡sɛlˈtɨt͡sʲci/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą
keltský
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;
celulóza
adjective
związany z celulozą, dotyczący celulozy, wykonany z celulozy
celulózový
/
ˈt͡sɛ̃mɛ̃nt/
noun
(budownictwo) hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina);
cement
verb
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu
cementovat
/
ˌt͡sɛ̃mɛ̃nˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący cementu, związany z cementem, wykonany z cementu, zawierający cement
cementový
/
ˈt͡sɛ̃na/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar
cena
/
ˈt͡sɛ̃ɲːik/
noun
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami
ceník
/
t͡sɛ̃ˈnɔtaf/
noun
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;
kenotaf
adjective
związany z ceną, dotyczący cen
cenový
/
ˈt͡sɛ̃ntawr/
noun
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;
kentaur
/
t͡sɛ̃nˈtralnɨ/
adjective
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka
centrální
verb
(technologia, technika, techniczny) ustawiać coś współosiowo
centrovat
noun
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi
obchodní centrum
nákupní centrum
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik umiarkowanego, wyważonego podejścia w polityce, stojący pomiędzy lewicą a prawicą
centrista
/
t͡sɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥/
noun
miara długości; jedna setna metra;
centimetr
/
t͡sɛ̃w̃ˈzura/
noun
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;
cenzura
/
t͡sɛp/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;
cep
/
t͡sɛr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;
cer
/
ˌt͡sɛrãˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
wykonany z ceramiki
keramický
/
ˈt͡sɛrbɛr/
pronoun
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;
Kerberos
Cerber
Cerberus
Kerber
/
ˈt͡sɛrbɛr/
noun
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) groźny, czujny, nieustępliwy dozorca; człowiek ograniczający czyjąś swobodę
cerber
cerberus
/
ˈt͡sɛrɛs/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
- (mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;
Ceres
/
t͡sɛˈrɔvat͡ɕ/
verb
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie
látat
štupovat
/
ˌt͡sɛrtɨˈfʲikat/
noun
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia
certifikát
/
t͡sɛˈsarsʲcɛ ˈt͡ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;
císařský řez
/
t͡sɛˈsarstfɔ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;
císařství
/
ˈt͡sɛsaʃ/
noun
najwyższy stopień monarchiczny;
císař
noun
(historia, historyczny, historycznie) tytuł rosyjskiego następcy tronu;
cesarevič
/
ˌt͡sɛsaˈʒɔva/
noun
- kobieta cesarz
- żona cesarza
císařovna
/
ˈt͡sɛfka mɔˈt͡ʃɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;
močová trubice
/
ˈt͡sɛvʲɲik/
noun
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;
katetr
/
t͡sɛs/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;
cesium
cezium
adjective
związany z Chabarowskiem, dotyczący Chabarowska
chabarovský
noun
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń
herka
/
xaˈbrɔvɨ/
adjective
- dotyczący chabru, należący do chabru, zrobiony z chabru, związany z chabrem
- mający kolor intensywnie niebieski, taki jak kolor kwiatu chabra bławatka
chrpový
/
ˈxadɛk/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek bądź sympatyk chadecji
křesťanský demokrat
lidovec
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;
Chakasie
Chakasko
adjective
związany z chalcedonem, dotyczący chalcedonu; wykonany z chalcedonu
chalcedonový
adjective
odnoszący się do Chaldei lub Chaldejczyków
chaldejský
/
xãm/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm
křupan
noun
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;
hamsa
/
xãn/
noun
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;
chán
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana
chanát
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku;
Chanka
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Karabachu;
Chankendi
adjective
związany z Chankendi, dotyczący Chankendi
chankendský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju
Chantajka
/
ˈxaɔs/
noun
- nieporządek, bezład
- (matematyka, matematyczny) wrażliwość rozwiązań równań lub układów równań na niewielkie zaburzenia parametrów;
- (mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;
chaos
/
ˌxaɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany
chaotický
adjective
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z filmową twórczością Charliego Chaplina; właściwy dla niego
chaplinovský
verb
- (potocznie, potoczny) gwałtownie złapać coś, zwłaszcza przy użyciu zębów, pyska albo dzioba
chňapnout
- (potocznie, potoczny) zjeść coś szybko; przekąsić naprędce
zhltnout
- (potocznie, potoczny) przywłaszczyć sobie coś nieuczciwie
čórnout
/
ˌxaraktɛrɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
- typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska
- wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów
charakteristický
/
ˌxaraktɛrɨsˈtɨka/, /
ˌxaraktɛˈrɨstɨka/
noun
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś
charakteristika
noun
osoba, która zmienia wygląd aktora za pomocą makijażu, fryzury i stroju
maskér
/
ˌxaraktɛrɨzaˈtɔrka/
noun
forma żeńska od: charakteryzator
maskérka
noun
(dyplomacja) pełnomocnik dyplomatyczny, dyplomata niższego stopnia;
chargé d'affaires
/
xarˈkɔfsʲci/
adjective
związany z Charkowem, dotyczący Charkowa
charkovský
/
ˈxarkuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;
Charkov
/
ˈxarɔ̃n/
pronoun
- (mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej;
- (astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;
Charon
/
xart/
noun
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;
chrt
/
ˈxartũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;
Chartúm
pronoun
(mitologia grecka) córka Posejdona i Gai, potwór morski czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;
Charybda
/
ˌxarɨtaˈtɨvnɨ/
adjective
dobroczynny, wspierający biednych, potrzebujących i zagrożonych marginalizacją w życiu społecznym
charitativní
adjective
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą
charismatický
charizmatický
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś obdarzony charyzmatami;
charismatik
/
ˈxasɨt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chasydyzmu
chasid
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z chasydem, dotyczący chasyda lub chasydyzmu
chasidský
/
t͡ʃat/, /
xat/
noun
(informatyka, informatyczny) (zobacz) czat
chat
/
ˈxata/
noun
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) każde mieszkanie lub dom rodzinny
byt
dům
- (etnografia, etnograficzny) prosty, prymitywny budynek stawiany przez ludy pierwotne
chalupa
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, powstaje z połączenia Chety i Kotuja;
Chatanga
noun
(środowiskowy) gospodarz schroniska turystycznego lub chatki w górach;
boudař
chatař
/
ˈxawka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;
vánočka
chala
/
ˈxawva/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;
chalva
/
xʲt͡ɕɛ̇t͡ɕ/
modal
odczuwać chęć zrobienia czegoś
chtít
/
ˈxʲt͡ɕivɨ/
adjective
taki, który odznacza się chciwością
chtivý
/
ˈt͡ʃɛdar/
noun
(spożywczy) twardy, dojrzewający żółty ser podpuszczkowy z mleka krowiego, o lekko kwaskowatym, orzechowym smaku;
čedar
/
ˈxɛ̃mʲja/
noun
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;
chemie
/
xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z chemią
chemický
/
ˈxɛ̃mʲik/
noun
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią
chemik
/
ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;
chemoterapie
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, położone w Saksonii nad rzeką Chemnitz (1.2) u podnóża Rudaw;
Saská Kamenice
/
ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja/
noun
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;
chemotaxe
/
ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥/
noun
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny;
chemotropismus
/
ˈxɛprɛʃ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii
chepreš
noun
człowiek chorowity, słabowity
churavec
/
ˌxɛrɔ̃ˈnɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;
Chairóneia
/
ˌxɛrɔ̃ˈnɛja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;
Chairóneia
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;
Cherson
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w syberyjskiej części Rosji, łącząc się z Kotujem tworzy Chatangę;
Cheta
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna położona w północno-wschodniej Gruzji;
Chevsuretie
/
ˈxɛwmnɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miejscowości w Polsce;
Chlumno
/
ˈxɛwmʒa/
pronoun
(geografia, geograficzny) nazwa miejscowości w Polsce;
Chlumže
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Tajlandii;
Čiang Mai
noun
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie
šerosvit
pronoun
(geografia, geograficzny) masyw górski, położony za północnym kołem podbiegunowym u nasady Półwyspu Kolskiego w północnej Rosji;
Chibiny
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;
Chicago
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa psów do towarzystwa;
čivava
/
ˈt͡ʃʲilɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Chile
/
t͡ʃʲiˈlʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Chile
chilský
čilský
/
xʲĩˈɲĩna/
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;
chinin
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający azot, wykorzystywany do tworzenia barwników;
chinolin
/
ˈxʲĩnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;
Čína
noun
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, odciążająca procesor główny i koordynująca wymianę danych między podzespołami komputera;
čipová sada
adjective
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi
chirální
/
ˈxʲirurk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami
chirurg
/
xʲiˈrurʲɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;
chirurgie
/
xʲiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨt͡ʃna/
noun
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała
kosmetická chirurgie
/
ˌxʲirurʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów
chirurgický
noun
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;
chitosan
noun
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;
chitin
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej;
Chiva
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Selengi;
Chilok
/
ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
- obywatel Chin
- osoba narodowości chińskiej;
Číňan
/
ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
gra planszowa dla 2-4 osób;
Člověče, nezlob se!
/
ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;
Čínská lidová republika
/
ˈxʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Chin lub Chińczyków
čínský
/
ˈxʲĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;
čínština
/
xʲĩj̃ˈʃt͡ʃɨzna/
noun
- (potocznie, potoczny) danie kuchni azjatyckiej
čína
- (językoznawstwo, językoznawczy) język chiński
čínština
- (potocznie, potoczny) coś niezrozumiałego i trudnego
španělská vesnice
/
ˈxlapat͡ɕ jɛ̃w̃ˈzɔrɛ̃m/
verb
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki
kázat bludy
mluvit z cesty
/
xlɛp/
noun
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;
chléb
chleba
/
ˈxlɛpʲ ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈjä̃j̃sʲci/
noun
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;
svatojánský chléb
/
ˈxlɛbak/
noun
- średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo;
- średniej wielkości torba z paskiem, na prowiant;
chlebník
adjective
zrobiony z chleba, zawierający chleb
chlební
/
xlɛf/
noun
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;
vepřín
chlév
pronoun
imię żeńskie;
Chloe
/
xlɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;
chlor
chlór
/
ˈxlɔrɔ/
prefix
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce
chloro-
/
ˌxlɔrɔaˈt͡sɛtɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator;
chloraceton
/
xlɔˈrɔfʲil/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;
chlorofyl
/
xlɔˈrɔfɔrm/
noun
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;
chloroform
adjective
związany z chloroformem, dotyczący chloroformu
chloroformový
/
xmʲjɛl/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)
chmel
noun
osoba uprawiająca chmiel
chmelař
noun
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy chmielu
chmelnice
/
xmʲjɛˈlɔvɨ/
adjective
związany z chmielem
chmelový
/
ˈxmura/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;
mrak
oblak
/
ˈxɔxla/
noun
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;
naběračka
/
ˈxɔxlʲiɡ druˈkarsʲci/
noun
błąd w druku, przeważnie o zabarwieniu humorystycznym;
tiskařský šotek
/
ˈxɔ.xɔw/
noun
- (potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:
hadrový panák
- słomiane okrycie drzewek i krzewów ogrodowych na zimę;
vích
věchet
- (pogardliwie, pogardliwy) Ukrainiec
chochol
/
ˈxɔt͡ɕaʃ/
conjunction
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca
ačkoli
i když
přestože
/
ˈxɔt͡ɕaʃ/
particle
…uznająca to, co następuje za minimum, na które można się jednak zgodzić
aspoň
/
ˌxɔt͡ɕɛˈbusʲci/
adjective
związany z Chociebużem
chotěbuzský
/
xɔˈt͡ɕɛbuʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnich Niemczech;
Chotěbuz
/
ˈxɔ.t͡ɕim/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;
Chotyn
/
ˈxɔdʲɲik/
noun
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;
chodník
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w rejonie żydaczowskim obwódu lwowski;
Chodoriv
/
ˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
- poruszać się za pomocą nóg
- poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce
chodit
/
ˈxɔd͡ʑit͡ɕ ˌɔd‿ãnˈːaʃa ˌdɔ‿kajˈfaʃa/
verb
chodzić do wielu miejsc i nic nie załatwić; być stale odsyłanym w inne miejsca; ;
chodit od Annáše ke Kaifášovi
/
ˈxɔd͡ʑid͡ʑ vwasˈnɨ̃mʲi drɔˈɡãmʲi/
verb
być indywidualistą, postępować według własnych zasad
jít svou cestou jít si svou cestou
adjective
odnoszący się do zachodnioczeskiego regionu etnicznego;
chodský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;
Chudžand
/
xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka/
noun
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;
vánoční stromek
vánoční stromeček
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni;
Choj
noun
(biochemia, biochemiczny) rodzaj witaminy D produkowany w skórze podczas ekspozycji na światło UVB;
cholekalciferol
/
xɔˈlɛra/
interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie
sakra
/
xɔˈlɛra/
noun
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;
cholera
/
xɔˈlɛrɨk/
noun
człowiek o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu
cholerik
/
ˌxɔlɛˈstɛrɔl/
noun
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;
cholesterol
/
ˈxɔ̃mʲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;
křeček
noun
część uprzęży zaprzęgowej w formie obręczy zakładanej zwierzęciu na szyję;
chomout
/
ˈxɔraw/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uroczysty wielogłosowy śpiew kościelny
chorál
/
ˌxɔrɛˈɔɡraf/
noun
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego
choreograf
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu;
Chórezm
/
xɔˈrɔba/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;
nemoc
choroba
/
xɔˈrɔba ˌːlt͡sxajˈmɛra/
noun
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;
Alzheimerova choroba
/
xɔˈrɔba ˌt͡sɨvʲilʲizaˈt͡sɨjna/
noun
globalnie szerząca się, jedna z powszechnie znanych chorób spowodowanych rozwojem cywilizacji;
civilizační choroba
/
xɔˈrɔba ˈmɔrska/
noun
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku
mořská nemoc
/
xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na/
noun
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;
Parkinsonova nemoc
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;
duševní porucha
mentální choroba
noun
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;
AHN
akutní horská nemoc
/
ˌxɔrɔˈblʲivɨ/
adjective
znamionujący chorobę
chorobný
/
ˌxɔrɔbɔˈtfurt͡ʃɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób;
patogenita
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;
Chorog
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie husiatyńskim;
Chorostkiv
/
xɔrˈvat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;
Chorvatsko
/
xɔrˈvat͡sʲci/
adjective
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów
chorvatský
charvátský
/
xɔrˈvat͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;
chorvatština
charvátština
/
ˈxɔrvat/
noun
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji
Charvát
Chorvát
/
xɔrˈvatka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji
Chorvátka
/
ˈxɔrɨ/
adjective
dotknięty chorobą
nemocný
chorý
/
ˈxɔʒuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim;
Chořov
/
ˈxɔvad͡ʑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿pʲjasɛk/
verb
(przenośnie, przenośnia) uciekać przed czymś, unikać czegoś
strkat hlavu do písku
/
ˈxrapat͡ɕ/
verb
oddychać w trakcie snu charcząc
chrápat
adjective
przypominający chrapanie
chraptivý
/
ˈxrɔbrɨ/
adjective
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) (podniośle) dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski
chrabrý
/
xrɔ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;
chrom
noun
nauka o barwach
chromatika
/
ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra/
noun
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;
chromosféra
/
xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m/
noun
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;
chromozom
chromozóm
adjective
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu
chrómový
/
xrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) trwający bardzo długo
chronický
/
ˈxrɔ̃ɲit͡ɕ/
verb
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować
chránit
/
ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja/
noun
następstwo, kolejność zdarzeń
chronologie
adjective
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie
chronologický
adjective
związany z Chrudimiem, dotyczący Chrudimia
Chrudim
adjective
taki, który chrupie
křupavý
/
ˈxruɕt͡ɕik/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;
chrostík
/
ˈxrɨpka/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań
chrapot
noun
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;
christologie
/
ˈxrɨstus/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;
Kristus
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Jezus Chrystus
Kristus Pán
/
ˌxrɨstuˈsɔvɨ/
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) odnoszący się do Chrystusa, należący do Chrystusa, związany z Chrystusem
Kristův
/
xʃãn/
noun
- (botanika, botaniczny) Armoracia P. Gaertn., rodzaj bylin z rodziny kapustowatych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)
- (botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity
- (potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity
křen
adjective
- zawierający chrzan, mający smak chrzanu
- związany z chrzanem, dotyczący chrzanu
křenový
/
xʃɛst/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;
- (marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uroczyste nadanie nazwy statkowi
- (potocznie, potoczny) w związkach wyrazowych: inicjacja, pierwszy udział w czymś
křest
/
ˈxʃɛstnɨ/
adjective
dotyczący chrztu, odnoszący się do chrztu
křestní
/
ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃ɲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa
křesťan
/
ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjãnka/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje chrześcijaństwo
křesťanka
/
ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa
křesťanský
/
ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃stfɔ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;
křesťanství
/
ˈxʃɔ̃w̃stka/
noun
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;
chrupavka
/
xʃɔ̃w̃ʃt͡ʃ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;
brouk
/
xʃɛ̃w̃st/
noun
odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzyt, chrupot
chřestot
/
ˈxut͡spa/
noun
zuchwałe działanie, źle postrzegane przez innych, np. jako oszustwo
chucpe
/
ˈxudɨ/
adjective
- o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości
hubený
- o jedzeniu: zawierający mało tłuszczu
libový
/
xuj/
noun
- (wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek
čurák
péro
pták
kokot
- (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) bardzo obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny
chuj
noun
człowiek naruszający porządek publiczny, skłonny do wszczynania burd;
chuligán
noun
zachowanie właściwe chuliganom
rošťárna
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;
Chust
/
xuˈstɛt͡ʃka/
noun
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa
kapesník
noun
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy
kapesník
/
ˈxfalʲit͡ɕ/
verb
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze
chválit
/
xfast/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;
plevel
/
ˌxa‿vu‿dɛ‿ˈpɛ/
acronym
= (wulgarnie, wulgaryzm) chuj w dupę policji;
ČDPP
/
ˈxfʲila/
noun
bardzo krótki czas
chvíle
okamžik
noun
(technologia, technika, techniczny) część dźwigu, koparki, czerparki, itp. służące do chwytania i przenoszenia materiału
záchytka
/
ˈxɨtrɨ/
adjective
podstępny, przebiegły
chytrý
adjective
o kimś bardzo sprytnym
mazaný jako liška
/
xuf/
noun
(rolnictwo, rolniczy) trzymanie, karmienie i pielęgnowanie zwierząt hodowlanych
chov
/
xɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
pragnienie zrobienia czegoś, ochota na coś
chuť
noun
samochód lub wagon towarowy służący za chłodnię (1.1)
chlaďák
/
xwɔdʲˈɲit͡sa/
noun
- (motoryzacja) urządzenie służące do chłodzenia silnika pojazdu
chladič
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;
tepelný výměník
/
ˈxwɔdnɨ/
adjective
- raczej zimny; rześki
- o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany
- (Podhale) trwały
chladný
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do chłodzenia czegoś, kosztem doprowadzonej energii
chladnička
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;
lymfom
/
ˈxwɔpʲ ˈjaɡ ˈdɔ̃mp/
noun
(potocznie, potoczny) o mężczyźnie: wysoki, dobrze zbudowany, silny
kluk jako buk
/
ˈxwɔpak/
noun
- dziecko płci męskiej
- (potocznie, potoczny) młody mężczyzna
kluk
- (potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę
přítel
milenec
/
ˈxwɔpʲjɛt͡s/
noun
młody człowiek płci męskiej
chlapec
hoch
kluk
/
ˈxwɨstɛk/
noun
(lekceważąco, lekceważący) niepoważny, młody człowiek
hejsek
/
xwut/
noun
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno
chlad
/
ˈt͡ɕasnɨ/
adjective
o ubraniu: zbyt mały lub wąski
těsný
/
t͡ɕaˈstɛt͡ʃkɔ/
noun
- (informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;
cookie
- (zdrobniale) od ciastko
sušenka
koláček
/
ˈt͡ɕastkɔ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;
sušenka
/
ˈt͡ɕastɔ/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;
koláč
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;
těsto
/
ˈt͡ɕawɔ/
noun
- organizm ludzki lub zwierzęcy
- zwłoki człowieka lub zwierzęcia
- (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
- (matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);
tělo
/
ˈt͡ɕawɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ/
noun
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;
nebeské těleso
/
ˈt͡ɕawɔ ˈːpt͡sɛ/
noun
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów
cizí tĕleso
noun
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;
sklivec
/
ˈt͡ɕixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ/
proverb
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska
tichá voda břehy mele
/
ˈt͡ɕixɔ/
adverb
- bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku
potichu
- (przenośnie, przenośnia) nie powodując rozgłosu
tiše
v tichosti
/
ˈt͡ɕixɔ/
interjection
słowo nakazujące odbiorcy zaprzestanie mówienia i wydawania dźwięków
ticho
/
ˈt͡ɕixɔ ˈjaɡ ˈv‿ɡrɔbʲjɛ/
adverb
tak cicho, że aż nieprzyjemnie, nie do zniesienia
ticho jako v hrobě
/
ˈt͡ɕixɨ/
adjective
o małej głośności
tichý
/
ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa/
noun
- (spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)
- (botanika, botaniczny) Cicer L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny bobowatych;
cizrna
- (botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;
cizrna beraní
/
ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa ˌpɔspɔˈlʲita/
noun
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;
cizrna beraní
/
t͡ɕɛ̇ˈt͡ɕɔrka/
noun
(botanika, botaniczny) Coronilla L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
čičorka
/
ˈt͡ɕɛt͡ʃ ˈwzɔva/
noun
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;
slzní tekutina
/
t͡ɕɛˈkavɔɕt͡ɕ/
noun
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś
zvědavost
adjective
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością
zvědavý
/
t͡ɕɛˈkavɨ/
adjective
- taki, który wzbudza zainteresowanie
zajímavý
- taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat
zvědavý
/
ˈt͡ɕɛkwɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) mający właściwości cieczy
tekutý
/
ˈt͡ɕɛlɛ/
noun
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;
tele
/
ˌt͡ɕɛlɛ̃ɲˈt͡ɕĩna/
noun
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)
telecí
/
t͡ɕɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik/
noun
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych;
čemeřice
noun
(botanika, botaniczny) Helleborus niger, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych;
čemeřice černá
noun
(anatomia, anatomiczny) miękkie spojenie łączące kości czaszki płodu, noworodka i niemowlęcia, z czasem ulegające skostnieniu;
fontanela
lupínek
noun
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;
temná komora
verb
stawać się ciemnym
tmavnout
tmavět
/
ˈt͡ɕɛ̃mnɔ ˈjaɡ ˈv‿dupʲjɛ ˌu‿muˈʒɨ̃na/
adverb
(wulgarnie, wulgaryzm) (żartobliwie) bardzo ciemno, kompletnie ciemno
tma jak v prdeli
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ/
adjective
mający kolor brązowy o ciemnym odcieniu
tmavohnědý
tmavě hnědý
tmavěhnědý
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔbwɛ̃ŋʲˈcitnɨ/
adjective
mający kolor błękitny o ciemnym odcieniu
tmavě blankytný
tmavěblankytný
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ/
adjective
mający kolor czekoladowy o ciemnym odcieniu, taki jak kolor ciemnej, gorzkiej czekolady
tmavě čokoládový
tmavěčokoládový
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
adjective
mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu
tmavě červený
tmavočervený
tmavěčervený
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ/
adjective
mający kolor fioletowy o ciemnym odcieniu
tmavě fialový
tmavěfialový
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔkaʃtãˈnɔvɨ/
adjective
mający kolor kasztanowy o ciemnym odcieniu
tmavě kaštanový
tmavěkaštanový
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci/
adjective
mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu
tmavomodrý
tmavě modrý
tmavěmodrý
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
mający kolor pomarańczowy o ciemnym odcieniu
tmavě oranžový
tmavěoranžový
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔruˈʒɔvɨ/
adjective
mający kolor różowy o ciemnym odcieniu
tmavě růžový
tmavěrůžový
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma skrzydła w ciemnym kolorze
tmavokřídlý
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈʃarɨ/
adjective
mający kolor szary o ciemnym odcieniu
tmavošedý
tmavě šedý
tmavěšedý
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈvwɔsɨ/
adjective
mający ciemne włosy
tmavovlasý
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔʑɛˈlɔ̃nɨ/
adjective
w kolorze ciemnego odcienia zieleni
tmavozelený
tmavě zelený
tmavězelený
/
ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈʒuwtɨ/
adjective
mający kolor żółty o ciemnym odcieniu
tmavožlutý
tmavě žlutý
tmavěžlutý
/
ˈt͡ɕɛ̃mnɨ/
adjective
o kolorze: zbliżony do czarnego
tmavý
temný
/
ˈt͡ɕɛ̃nʲci/
adjective
mający niewielki przekrój poprzeczny
tenký
noun
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;
tenký klient
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju usteckim;
Teplice
/
t͡ɕɛˈplʲit͡sʲcɛ ˈskalnɛ ˈmʲjastɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch części Skał Adrszpasko-Cieplickich;
Teplické skalní město
adjective
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z ciepłem
tepelný
/
ˈt͡ɕɛpwɔ/
noun
- (fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;
- uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
- (fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób
teplo
teplota
/
t͡ɕɛpˈwɔvʲɲa/
noun
zakład, w którym wytwarza się ciepło w postaci najczęściej gorącej pary wodnej, w celu ogrzewania bądź wykorzystania w przemyśle;
teplárna
/
ˈt͡ɕɛpwɨ/
adjective
- mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
- (przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny
- o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło
teplý
/
t͡ɕɛrʲˈɲistɨ/
adjective
taki, który ma wiele cierni
trnitý
/
ˈt͡ɕɛrpʲjɛ̇t͡ɕ/
verb
- odczuwać ból fizyczny lub psychiczny
- ubolewać
- znosić, tolerować
trpět
/
t͡ɕɛrˈpʲjɛ̃ntʲɲik/
noun
tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców
strastotěrpec
/
t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ/
noun
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych
trpělivost
/
t͡ɕɛrˈplʲivɨ/
adjective
niezrażający się czekaniem
trpělivý
/
ˈt͡ɕɛʃɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w południowej Polsce, w województwie śląskim;
Těšín
/
ˌt͡ɕɛʃɨ̃ˈɲãnka/
noun
(botanika, botaniczny) Hacquetia epipactis DC., drobna roślina z rodziny selerowatych;
hvězdnatec
noun
(botanika, botaniczny) Hacquetia epipactis DC., drobna roślina z rodziny selerowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju cieszynianka;
hvězdnatec zubatý
/
t͡ɕɛˈʃɨ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Cieszyna, związany z Cieszynem
těšínský
pronoun
(geografia, geograficzny) region w południowej Polsce
Těšínsko
/
t͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
- zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
- (fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych
- (przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś
stín
/
t͡ɕɛ̇ɕˈɲĩna/
noun
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)
průliv
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;
Beringův průliv
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim, oddzielająca Afrykę od Europy;
Gibraltarský průliv
interjection
…używany, gdy ktoś upomina o zachowanie ciszy
pst
pšt
/
t͡sʲĩŋˈɡulũm/
noun
(kościelny) pas lub sznur, element stroju liturgicznego;
cingulum
/
ˈt͡ɕĩŋʲct͡ɕaʃ/
noun
(potocznie, potoczny) (pospolicie) człowiek handlujący obcymi walutami poza oficjalnymi kanałami wymiany dewiz;
vekslák
/
ˈt͡ɕɔ̇t͡ɕa/
noun
siostra matki
teta
/
ˈt͡ɕɔs pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa/
noun
posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś
rána pod pás
/
ˈt͡ɕipa/
noun
- (wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy
- (wulgarnie, wulgaryzm) pogardliwie o kobiecie
píča
/
ˈt͡ɕipka/
noun
(pospolicie) żeński organ płciowy
kundička
/
t͡sʲis/, /
t͡ɕis/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;
tis
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Europie, lewostronny dopływ Dunaju;
Tisa
/
ˈt͡ɕisnɔ̃ɲt͡ɕ ˈf‿kɔ̃nt/
verb
porzucić coś nagle, przestać się czymś zajmować, przerwać jakieś działanie
kašlat
/
ˈt͡ɕiʃa/
interjection
wezwanie do uciszenia się, milczenia, zachowania spokoju
ticho
/
ˈt͡ɕiʃa/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) brak wiatru
bezvětří
- brak dźwięku
ticho
noun
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)
ticho před bouří
klid před bouří
/
ˌt͡ɕüt͡ɕuˈbapka/
noun
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;
slepá bába
/
ˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
wlec, przesuwać za sobą
táhnout
/
t͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ/
verb
dzielić na części ostrym narzędziem
řezat
/
ˈt͡ɕɔ̃w̃ʒa/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;
těhotenství
noun
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;
mimoděložní těhotenství
/
t͡ɕɔ̃w̃ˈʒɔvɨ/
adjective
dotyczący ciąży, związany z ciążą
těhotenský
noun
- linka łącząca końce łuku albo kuszy;
- (geometria) odcinek łączący dwa wybrane punkty krzywej lub powierzchni;
tětiva
/
ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrufka/
noun
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;
kamión
kamion
/
ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃʲci/
adjective
taki, który dużo waży, ma dużą masę
těžký
noun
(chemia, chemiczny) deuter
ťažký vodík
/
ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔ/
adverb
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko
těžko
/
t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
- (fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
- presja, nacisk
tlak
noun
siła, jaką powietrze wywiera na jednostkę powierzchni na planecie, spowodowana ciężarem powietrza znajdującego się nad danym punktem;
atmosférický tlak
adjective
związany z Clevelandem, dotyczący Clevelandu
clevelandský
/
t͡smɛ̃nˈtarnɨ/
adjective
związany z cmentarzem, dotyczący cmentarza
hřbitovní
/
ˈt͡smɛ̃ntaʃ/
noun
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;
hřbitov
krchov
/
t͡snɔˈtlʲivɨ/
adjective
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi
ctnostný
ctný
/
t͡sɔ/
interrogativePronoun
…służący do zadawania pytań o orzeczniki
co
/
t͡sɔ/
preposition
…służący do wykazywania częstości jakiegoś wydarzenia
každý
/
t͡sɔ/
pronoun
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak
co
/
ˈt͡sɔ ˈkraj ˈtɔ ːˈbɨt͡ʃaj/
proverb
każdy kraj (region, miejscowość, rodzina, itp.) ma własną kulturę, zwyczaje
jiný kraj, jiný mrav
/
ˈt͡sɔ ˈnajmʲɲɛ̇j/
nie mniej niż
nejméně
/
ˈt͡sɔ‿ɕɛ ˈstawɔ ˈtɔ‿ɕɛ ˌɲɛ‿ɔtˈstãɲɛ/
proverb
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło
pozdě bycha honit
interjection
…otwierająca rozmowę i będąca pytaniem o powodzenie w życiu
co nového
/
ˈt͡sɔ ˈz‿ɔt͡ʃu ˈtɔ ˈs‿ːɛrt͡sa/
proverb
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina
sejde z očí, sejde z mysli
/
t͡sɔ/
prefix
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas
každo-
/
t͡sɔˈd͡ʑɛ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
życie i sprawy codzienne (zwykłe, powszechne)
všednost
/
t͡sɔˈkɔlvʲjɛk/
pronoun
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz
cokoli
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych;
Compiègne
adverb
(powtarzając) co rok
každoročně
každý rok
rok co rok
/
kɔˈrɔ̃nɛr/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w systemie anglosaskim śledczy odpowiedzialny za wyjaśnienie nienaturalnych zgonów
koroner
/
t͡sɔɕ/
indefinitePronoun
- …zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
- …zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić
něco
cosi
noun
- (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) program łamiący zabezpieczenia antypirackie
- kokaina zmieszana z sodą oczyszczoną i strącona z roztworu, stosowana wziewnie
crack
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, położone w Lombardii, na lewym brzegu Padu, stolica prowincji Cremona (1.2);
Cremona
/
t͡sut/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;
zázrak
div
noun
kobieta, dziewczyna z innego kraju
cizinka
/
ˈt͡sud͡zɨ/
adjective
należący do kogoś innego
cizí
/
t͡suˈd͡zɨswuf/
noun
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;
uvozovka
noun
(jeździectwo, jeździecki) pas połączony z wędzidłem, element uprzęży służący do kierowania zwierzęciem przez jeźdźca lub powożącego
otěž
/
ˈt͡sucɛr/
noun
- (spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
- (chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;
cukr
noun
(biochemia, biochemiczny) pojedyncza cząstka cukru, której nie da się rozłożyć na mniejsze cukry przez hydrolizę
jednoduchý cukr
noun
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);
třtinový cukr
noun
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) cukierek
cukríček
/
t͡suˈcɛrɛk/
noun
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;
bonbón
/
t͡suˈcɛrʲɲa/
noun
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)
cukrárna
/
t͡suˈcɛrʲɲik/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem ciast i słodyczy
cukrář
/
t͡suˈcĩɲja/
noun
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej o podłużnych, zwykle obłych i ciemnozielonych owocach;
cuketa
/
t͡suˈkrɔvʲɲa/
noun
fabryka cukru
cukrovar
/
t͡suˈkrɔvɨ/
adjective
- dotyczący cukru, związany z cukrem
- zrobiony z cukru
cukrový
/
t͡suˈkʃɨt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;
cukrovka
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;
curling
/
ˈkuskɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Peru;
Cuzco
noun
(jeździectwo, jeździecki) najszybszy czterotaktowy chód konia;
cval
/
ˌt͡sɨbɛrˈatak/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu
kyberútok
noun
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;
kyberkultura
noun
specjalista w dziedzinie cybernetyki
kybernetik
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;
kybernetika
/
ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ/
noun
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery
kyberprostor
/
ˈt͡sɨbɔrk/
noun
organizm, którego procesy życiowe są realizowane lub wspomagane przez urządzenia techniczne;
kyborg
noun
(kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów;
ciborium
/
ˈt͡sɨt͡sɛk/
noun
(pospolicie) kobieca pierś
cecek
koza
/
t͡sɨtr̥/
noun
(spożywczy) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;
cidre
/
t͡sɨˈfɛrblat/
noun
tarcza zegara
ciferník
/
ˈt͡sɨfra/
noun
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
číslice
cifra
/
ˈt͡sɨɡãn/
noun
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);
Cikán
noun
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej
Cikánka
noun
znawca cyganologii
ciganológ
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Cyganach/Romach;
romistika
ciganologie
romologie
adjective
związany z cyganologią, dotyczący cyganologii
ciganologický
romistický
romologický
/
t͡sɨˈɡarɔ/
noun
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia
doutník
adjective
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów
cikánský
noun
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język romski
cikánština
noun
- (potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) cyjanek potasu;
cyankáli
- (chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;
kyanid
noun
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;
kyanid draselný
/
ˈt͡sɨjɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;
dhoul
adjective
związany z Cykladami, dotyczący Cyklad
kykladský
/
t͡sɨkˈlɔjda/
noun
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;
cykloida
/
ˈt͡sɨklɔp/
noun
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła;
kyklop
/
t͡sɨkˈlɔtrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych;
cyklotron
/
ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;
cyklotymie
/
ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲik/
noun
(psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na cyklotymię
cyklotymik
noun
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;
odměrný válec
/
ˈt͡sɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;
cín
/
ˌt͡sɨ̃naˈdɛrka/
noun
(zdrobniale) cynadra (nerka zwierzęca)
ledvinka
/
t͡sɨ̃ˈnãmɔ̃n/
noun
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;
skořice
/
ˌt͡sɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvʲjɛt͡s/
noun
(botanika, botaniczny) Cinnamomum Scheffer, rodzaj roślin z rodziny wawrzynowatych;
skořicovník
noun
(botanika, botaniczny) Cinnamomum camphora, gatunek drzewa należący do rodziny wawrzynowatych;
kafrovník lékařský
skořicovník kafrovník
/
ˌt͡sɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dotyczący cynamonu, związany z cynamonem, zrobiony z cynamonu, zawierający cynamon, otrzymywany z cynamonu
- mający kolor rdzawobrązowy, taki jak kolor cynamonu
skořicový
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, bezbarwna ciecz o zapachu kamfory, występująca w olejku eterycznym z eukaliptusa, piołunu, bądź rozmarynu;
cineol
/
t͡sɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
lekceważąco odnoszący się do ogólnie uznawanych autorytetów i zasad etycznych
cynický
/
ˈt͡sɨ̃ɲism̥/
noun
- (filozofia, filozoficzny) zespół poglądów greckiej szkoły filozoficznej Antystenesa;
cynicism
- wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych
cynismus
/
t͡sɨ̃ŋk/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;
zinek
adjective
dotyczący cynku
zinkový
adjective
mający kolor czerwony o brunatnym odcieniu, taki jak kolor cynobru
cinobrový
/
ˈt͡sɨpɛl/
noun
- (geografia, geograficzny) ląd mocno wysunięty w morze lub inny zbiornik wodny
mys
- (geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich
výběžek
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, postać z serii powieści Václava Čtvrtka o rozbójniku Rumcajsie; synek tytułowego bohatera
Cipísek
/
t͡sɨpr̥/
pronoun
- (geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
- (geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;
Kypr
/
ˈt͡sɨprʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Cyprián
/
t͡sɨˈprɨjsʲci/
adjective
- odnoszący się do państwa Cypr
- odnoszący się do wyspy Cypr
kyperský
/
ˈt͡sɨprɨs/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;
cypřiš
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;
Kyréna
/
ˈt͡sɨrʲcɛl/
noun
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;
kružítko
cirkl
kružídlo
/
ˈt͡sɨrkɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;
zirkonium
/
t͡sɨrˈkɔvɨ/
adjective
związany z cyrkiem, dotyczący cyrku
cirkusový
noun
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) średniowieczny, odręcznie sporządzony dokument związany z działalnością prywatno-prawną;
chirograf
/
ˈt͡sɨrɨl/
pronoun
imię męskie;
Cyril
/
ˌt͡sɨrɨˈlʲit͡sa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;
cyrilice
/
ˌt͡sɨrɨˈlʲijsʲci/
adjective
związany z Cyrylem
cyrilský
kyrilský
/
ˌt͡sɨrɨlɔ‿mɛtɔˈdʲjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z Cyrylem i Metodym, dotyczący Cyryla i Metodego
cyrilometodějský
noun
(geometria) typ krzywej płaskiej;
kisoida
noun
(biochemia, biochemiczny) jeden z aminokwasów, zawierający siarkę w grupie tiolowej (-SH), syntetyzowany w organizmie z metioniny, uczestniczący w detoksykacji ustroju
cystein
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu cysterskiego
cisterciačka
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;
cisterciák
adjective
związany z cystersami, dotyczący cystersów
cisterciácký
noun
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;
cytoplazma
adjective
(biologia, biologiczny) związany z cytoplazmą
cytoplasmatický
/
ˈt͡sɨtra/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;
citera
/
ˈt͡sɨtrus/
noun
(botanika, botaniczny) Citrus L., tropikalne drzewo lub krzew o soczystych owocach;
citronovník
citroník
citrónovník
/
ˌt͡sɨtruˈsɔvɨ/
adjective
związany z cytrusem
citrusový
/
t͡sɨˈtrɨ̃na/
noun
(spożywczy) kwaśny owoc o żółtej skórce
citrón
citron
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu cytrynowego;
citran
citrát
/
ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔvɨ/
adjective
związany z cytryną, dotyczący cytryny
citronový
/
ˌt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja/
noun
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;
civilizace
/
t͡sɨˈvʲilnɨ/
adjective
- nie należący do wojska
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami
civilní
/
t͡sɨˈzʲjɔ̇jãn/
noun
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny wierszowany kalendarz o charakterze mnemotechnicznym;
cisiojan
/
t͡ʃat/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;
Čad
- (geografia, geograficzny) zanikające jezioro w Afryce na pograniczu Nigerii, Nigeru, Kamerunu i Czadu (1.1);
Čadské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w północnej Słowacji;
Čadca
/
ˈt͡ʃadɔr/
noun
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;
čádor
/
t͡ʃaˈdɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Czad
čadský
pronoun
(geografia, geograficzny) góra w Beskidzie Śląskim;
Čantoryje
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi;
Čapajevsk
/
t͡ʃaˈpɛt͡ʃka/
noun
(zdrobniale) od: czapka
čepička
/
ˈt͡ʃapka/
noun
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;
čepice
/
ˈt͡ʃapla/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;
volavka
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea alba Linnaeus, duży ptak o śnieżnobiałym upierzeniu;
volavka bílá
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;
volavka popelavá
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim, czytyjskim i Jakucji; lewy dopływ Olokmy;
Čara
noun
(botanika, botaniczny) patologiczna wyrośl na roślinach drzewiastych różnych gatunków w formie gęstego skupienia silnie rozgałęzionych, nienormalnie rozwiniętych pędów;
čarověník
noun
(mykologia, mykologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów;
čarodějný kruh
noun
(choreografia, choreograficzny) (ludowy) taniec węgierski;
čardáš
/
ˈt͡ʃarna ˈd͡ʑura/
noun
- (astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;
- (przenośnie, przenośnia) inwestycja pochłaniająca coraz więcej pieniędzy, dziura budżetowa
černá díra
noun
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis
černý čaj
/
ˈt͡ʃarna jaˈɡɔda/
noun
- (botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;
- owoc czarnej jagody (1.1)
borůvka
brusnice borůvka
/
ˈt͡ʃarna ˈmaɟja/
noun
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;
černá magie
/
ˈt͡ʃarna ˈɔft͡sa/
noun
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu
černá ovce
/
ˈt͡ʃarna pɔˈʒɛt͡ʃka/
noun
- (botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
- (spożywczy) owoc tego krzewu
černý rybíz
noun
- (lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
- (matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej
černá skříňka
/
ˈt͡ʃarnɛ kɔˈʃulɛ/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) członkowie tej organizacji
- (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) określenie włoskiej paramilitarnej organizacji faszystowskiej założonej przez Benito Mussoliniego w 1923 roku;
černé košile
/
ˈt͡ʃarnɛ ˈzwɔtɔ/
noun
- ropa naftowa
tekuté zlato
- węgiel kamienny
černé zlato
/
ˌt͡ʃarnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ/
adjective
mający kolor brązowy o odcieniu czarnym
černohnědý
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;
- (przenośnie, przenośnia) (publikatory) katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.
Černobyl
adjective
związany z Czarnobylem, dotyczący Czarnobyla
černobylský
adjective
taki, który ma czarny dziób
černozobý
/
ˌt͡ʃarnɔˈɡura/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;
Černá Hora
/
ˌt͡ʃarnɔˈɡursʲci/
adjective
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców
černohorský
/
ˌt͡ʃarnɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma czarną głowę
černohlavý
/
ˌt͡ʃarnɔ̃ˈmɔrsʲci/
adjective
dotyczący Morza Czarnego, związany z Morzem Czarnym
černomořský
/
ˌt͡ʃarnɔˈːci/
adjective
taki, który ma czarne oczy
černooký
/
ˌt͡ʃarnɔˈpʲjurɨ/
adjective
taki, który ma czarne pióra, pierze
černoperý
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek czarnej sotni, reakcyjnego ruchu politycznego w Rosji z początku XX wieku
černosotněnec
černosotěnec
/
ˌt͡ʃarnɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma czarne skrzydła
černokřídlý
/
t͡ʃarˈnɔvrɔ̃n/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;
vrána černá
adjective
związany z czarnoziemami, dotyczący czarnoziemów; bogaty w czarnoziemy
černozemní
/
ˈt͡ʃarnɨ/
adjective
- mający najciemniejszy możliwy kolor
- (fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
- (szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
- nielegalny
černý
noun
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;
Black Bloc
/
ˈt͡ʃarnɨ ˈrɨ̃nɛk/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;
černý trh
šmelina
noun
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów
čaroděj
noun
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary
čarodějnice
adjective
związany z czarowaniem lub czarodziejem
kouzelný
noun
ogół czarów, sztuka ich rzucania
čarodějství
/
t͡ʃart/
noun
(przestarzałe, przestarzały) zły duch, diabeł;
čert
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu;
Čaryš
/
t͡ʃas/
noun
- chwila, moment, pora
čas
- wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
čas
doba
- (gramatyka) kategoria odmiany czasownika, polegająca na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi
čas
slovesný čas
/
ˈt͡ʃas ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s/
proverb
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło
čas jsou peníze
noun
wolne od zajęć, pracy
volný čas
/
ˈt͡ʃasɛ̃m/
adverb
niekiedy, co pewien czas
někdy
/
ˌt͡ʃasɔˈpʲismɔ/
noun
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;
časopis
/
ˌt͡ʃasɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ/
noun
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;
časoprostor
/
t͡ʃaˈsɔvʲɲik/
noun
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;
sloveso
/
ˌt͡ʃasɔvʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
związany z czasownikiem, dotyczący czasownika
slovesný
/
ˈt͡ʃaʃka/
noun
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;
lebka
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki
lebeční
/
ˈt͡ʃʲt͡ɕit͡ɕɛl/
noun
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś
ctitel
/
ˈt͡ʃʲt͡ɕɔ̃nka/
noun
(drukarstwo, drukarski) odlew z lustrzanym odbiciem znaku
písmeno
litera
typ
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;
Čeboksary
/
t͡ʃɛx/
noun
- (etnografia, etnograficzny) osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;
- (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Czech (krainy historycznej)
Čech
/
t͡ʃɛx/
pronoun
(mitologia słowiańska) legendarny założyciel państwa czeskiego;
Čech
/
ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci/
adjective
dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją
česko-slovenský
/
ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;
Československo
/
ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci/
adjective
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją
československý
/
ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡ʃka/
noun
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Czechosłowacji, mieszkanka Czechosłowacji
Čechoslováčka
/
ˌt͡ʃɛxɔˈswɔvak/
noun
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Czechosłowacji, mieszkaniec Czechosłowacji
Čechoslovák
/
ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvacism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego powstała w XIX w. głoszona przez niektórych polityków słowackich w obawie przed postępującą madziaryzacją; w okresie międzywojennym oficjalna ideologia Czechosłowacji, krytykowana przez wielu Słowaków;
čechoslovakismus
/
ˈt͡ʃɛxɨ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Čechy
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;
Česko
/
t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;
Čečensko
adjective
dotyczący Czeczenii, Czeczenów
čečenský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język czeczeński;
čečenština
proverb
jeśli nic nie wiemy o przykrych i niepożądanych dla nas faktach, to nie cierpimy z tego powodu
co oči nevidí, toho srdce nelituje
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, nad rzeką Taśminą;
Čyhyryn
/
ˈt͡ʃɛkat͡ɕ/
verb
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
čekat
/
ˌt͡ʃɛkɔˈlada/
noun
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;
čokoláda
/
ˌt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ/
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
- mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady
čokoládový
adjective
odnoszący się do Czelabińska, związany z Czelabińskiem
čeljabinský
/
ˈt͡ʃɛlat͡ɕ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) zależna ludność chłopska zatrudniona w służbie feudała; później także najemna służba folwarczna w majątkach ziemskich
čeleď
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki;
Čepca
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodnich Chinach;
Čerčen
noun
(botanika, botaniczny) Padus avium Mill., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych;
střemcha obecná
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim;
Čeremchovo
/
t͡ʃɛˈrɛɕɲa/
noun
- (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;
- (spożywczy) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego
třešeň
/
ˌt͡ʃɛrɛɕˈɲɔvɨ/
adjective
- związany z czereśnią (drzewem)
- związany z czereśnią (owocem)
třešňový
noun
(spożywczy) napój alkoholowy przygotowany poprzez zalanie spirytusem owoców czereśni
třešňovice
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie królewieckim w Rosji;
Čerňachovsk
adjective
związany z Czernihowem, dotyczący Czernihowa
černigovský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w północnej części Ukrainy, położone nad Desną;
Černigov
/
t͡ʃɛrʲˈɲɔft͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;
Černovice
/
t͡ʃɛrfˈt͡sɔvɨ/
adjective
od: czerwiec
červnový
/
ˈt͡ʃɛrvʲjɛt͡s/
noun
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
červen
/
t͡ʃɛrˈvɔ̃na ˈkartka/
noun
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;
červená karta
/
t͡ʃɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛt͡ʃka/
noun
- (botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;
- owoc tego krzewu
červený rybíz
/
ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ/
adjective
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym
červenavý
adjective
taki, który ma czerwony brzuch
červenobřichý
/
ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ/
adjective
mający kolor brązowy o odcieniu czerwonym
červenohnědý
/
ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈd͡ʑɔbɨ/
adjective
taki, który ma czerwony dziób
červenozobý
pronoun
(geografia, geograficzny) Szeptycki, miasto na Ukrainie (polski egzonim w latach 1951-2024);
Červonohrad
/
ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma czerwoną głowę
červenohlavý
adjective
związany z Morzem Czerwonym, dotyczący Morza Czerwonego
rudomořský
adjective
taki, który ma czerwone nogi
rudonohý
/
ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈpʲjurɨ/
adjective
taki, który ma czerwone pióra
červenoperý
/
ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
mający kolor pomarańczowy o odcieniu czerwonym
červenooranžový
/
ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma czerwone skrzydła
červenokřídlý
/
t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy
rudý
červený
- mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;
červený
rudý
/
t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunista, socjalista
rudý
/
t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m/
noun
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;
červený obr
noun
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie;
červený sníh
/
t͡ʃɛrʲɲ/
noun
- czarny barwnik, pigment lub farba
- czarny kolor
čerň
/
ˈt͡ʃɛsat͡ɕ/
verb
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki
česat
pronoun
(geografia, geograficzny) ważny przyrodniczo obszar w północnych Czechach, w Górach Połabskich;
České Švýcarsko
/
ˈt͡ʃɛsʲci/
adjective
- związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
- związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
český
/
ˈt͡ʃɛsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;
čeština
český
/
ˈt͡ʃɛsʲci ˈt͡ɕɛʃɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Český Těšín
pronoun
(geografia, geograficzny) region turystyczny w północno-zachodnich Czechach;
Český ráj
/
ˈt͡ʃɛsʲcɛ ˌbud͡ʑɛ̇jɔˈvʲit͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
České Budějovice
adjective
związany z Czeskimi Budziejowicami, dotyczący z Czeskich Budziejowic
budějovický
českobudějovický
adjective
odnoszący się do Czeskiego Cieszyna, związany z Czeskim Cieszynem
českotěšínský
noun
opłata za naukę
školné
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język czeski
čeština
/
ˈt͡ʃɛʃka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech
Češka
/
ˈt͡ʃɛʃka/
noun
(potocznie, potoczny) (obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj wkładanej tenisówki czy baletki z gumowym paskiem, najczęściej w kolorze białym
cvička
/
ˈt͡ʃɛswaf/
pronoun
imię męskie;
Česlav
noun
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadworny opiekujący się królewską piwnicą i usługujący przy dworskich ucztach, podający władcy do stołu;
číšník
/
t͡ʃɛɕt͡ɕ/
interjection
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych
ahoj
nazdar
/
t͡ʃʲiˈpɔvɨ/
adjective
(elektronika, elektroniczny) związany z czipem, dotyczący czipu, wyposażony w czip
čipový
/
ˈt͡ʃkafka/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;
škytavka
škytnutí
/
t͡ʃkat͡ɕ/
verb
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę
škytat
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja;
Čona
/
t͡ʃɔp/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Zakarpaciu na Ukrainie;
Čop
/
ˈt͡ʃɔpɛk/
noun
- (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;
- (anatomia, anatomiczny) światłoczuły receptor siatkówki oka;
čípek
adjective
dotyczący czopka
čípkový
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu czortkowskiego, położone nad Seretem;
Čortkiv
/
ˈt͡ʃɔsnɛk/
noun
- (spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego
česnek
- (botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
česnek
knobloch
/
t͡ʃɔwk/
noun
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;
tank
/
t͡ʃɔwʲˈɟista/
noun
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący czołg
tankista
/
ˈt͡ʃɔwɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi
čelo
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstka/
noun
nazwa liczby 40
čtyřicítka
/
ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający czterdzieści lat
- trwający czterdzieści lat
čtyřicetiletý
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ/
adjective
od 40
čtyřicátý
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od czterdzieści cztery (44)
čtyřicátý čtvrtý
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈdruɟi/
adjective
od czterdzieści dwa (42)
čtyřicátý druhý
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od czterdzieści dziewięć (49)
čtyřicátý devátý
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od czterdzieści jeden (41)
čtyřicátý první
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od czterdzieści pięć (45)
čtyřicátý pátý
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈɕudmɨ/
adjective
od czterdzieści siedem (47)
čtyřicátý sedmý
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈʃustɨ/
adjective
od czterdzieści sześć (46)
čtyřicátý šestý
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od czterdzieści trzy (43)
třiačtyřicátý
čtyřicátý třetí
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈusmɨ/
adjective
od czterdzieści osiem (48)
čtyřicátý osmý
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi/
cardinalNumeral
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;
čtyřicet
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 44
čtyřicet čtyři
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 42
čtyřicet dva
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 49
čtyřicet devět
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 41
čtyřicet jedna
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 48
čtyřicet osm
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 45
čtyřicet pět
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 47
čtyřicet sedm
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 46
čtyřicet šest
/
t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 43
čtyřicet tři
/
ˌt͡ʃtɛrɛxˈsɛtnɨ/
adjective
od czterysta
čtyřstý
/
t͡ʃtɛrˈnastka/
noun
nazwa liczby 14
čtrnáctka
/
ˌt͡ʃtɛrnastɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający czternaście lat
- trwający czternaście lat
čtrnáctiletý
/
t͡ʃtɛrˈnastɨ/
adjective
od 14
čtrnáctý
/
t͡ʃtɛrˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
14
čtrnáct
adjective
taki, który ma cztery kondygnacje
čtyřpodlažní
/
ˌt͡ʃtɛrɔˈkrɔtʲɲɛ/
adverb
cztery razy
čtyřikrát
/
ˌt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający cztery lata
- trwający cztery lata
čtyřletý
adjective
taki, który jest wyposażony w cztery silniki
čtyřmotorový
adjective
od cztery tysiące
čtyřtisící
/
ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 4
čtyři
noun
liczba 4000
čtyři tisíce
noun
nazwa liczby 400
čtyřstovka čtyřistovka
/
ˈt͡ʃtɛrɨsta/
cardinalNumeral
liczba 400
čtyři sta
čtyřista
/
ˌt͡ʃtɛrɨstuˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający czterysta lat
- trwający czterysta lat
čtyřsetletý
noun
grzyb z gatunku czubajka kania (1.1)
bedla
noun
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;
sýkora parukářka
/
t͡ʃuˈbatɨ/
adjective
mający na głowie czub
chocholatý
/
ˈt͡ʃubɛk/
noun
(potocznie, potoczny) osoba chora psychicznie
magor
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bułgarska przyprawa z cząbru górskiego (Satureja montana);
čubrica
/
t͡ʃux/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków majańskich;
chuj
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;
Čuja
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;
senzor
/
ˈt͡ʃujnɔɕt͡ɕ/
noun
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo
bdělost
pozornost
/
ˈt͡ʃujnɨ/
adjective
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały
bdělý
ostražitý
adjective
związany z Czukotką, dotyczący Czukotki lub Czukczów
čukotský
adverb
w sposób czuły, przepełniony czułością
něžně
/
ˈt͡ʃulɛ̃nt/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;
šoulet
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu;
Čumyš
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim, wraz z Biriusą tworzy Tasiejewę;
Čuna
/
t͡ʃuˈprɨ̃na/
noun
krótkie, bujne włosy
čupřina
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;
Čusovaja
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową;
Čusovoj
/
t͡ʃut͡ɕ/
verb
- odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku
- odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów
cítit
/
ˈt͡ʃut͡ɕ‿ɕɛ ˈjak u‿ˈɕɛbʲjɛ ˈv‿dɔ̃mu/
verb
w czyimś domu czuć się jak we własnym
cítit se jako doma
cítit se jako doma u maminky
mít se jako doma
/
ˈt͡ʃuwɨ/
adjective
dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością
něžný
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;
Čulym
/
ˈt͡ʃfarta ˈvwad͡za/
noun
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;
čtvrtá velmoc
/
ˈt͡ʃfartɛk/
noun
czwarty dzień tygodnia
čtvrtek
/
t͡ʃfartˈkɔvɨ/
adjective
związany z czwartkiem; dziejący się w czwartek
čtvrteční
/
t͡ʃfarˈtɔʒɛ̃nt/
noun
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;
kvartér
čtvrtohory
antropozoikum
/
ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od 4
čtvrtý
/
t͡ʃfɔˈrɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;
čtyřúhelník
noun
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;
čtyřstěn
tetraedr
/
ˈt͡ʃfurka/
noun
nazwa cyfry 4
čtyřka
/
t͡ʃɨ/
conjunction
- łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia
nebo
- łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym
zda
jestli
/
t͡ʃɨj/
pronoun
- używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
- używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy
čí
/
t͡ʃɨjɕ/
indefinitePronoun
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi
něčí
čísi
/
ˈt͡ʃɨlʲi/
conjunction
…służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających
čili
/
ˈt͡ʃɨ̃m skɔˈrupka za‿ˈmwɔdu naˈɕɔ̃ŋʲcɲɛ ˈtɨ̃m na‿ˈstarɔɕt͡ɕ ˈtrɔ̃ɲt͡ɕi/
proverb
wychowanie wywiera wpływ na całe życie
proutek se má ohýbat dokud je mladý
/
t͡ʃɨ̃w̃ʃ/
noun
terminowa opłata za wynajem
činže
nájem
adjective
dotyczący czynszu, związany z czynszem
činžovní
/
ˈt͡ʃɨstɛ sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
poczucie, że zachowało się w sposób właściwy moralnie i uczciwy
čisté svědomí
/
t͡ʃɨˈstɔpʲis/
noun
tekst po poprawkach, przepisany na czysto
čistopis
/
ˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne
čistota
/
ˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
- pozbawiony brudu
- bez dodatków, domieszek
- zupełny
čistý
adjective
niewinny, czysty
čistý jako lilium
/
t͡ʃɨˈtãɲɛ/
noun
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane
čtení
/
ˈt͡ʃɨtat͡ɕ/
verb
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną
číst
/
ˈt͡ʃɨtat͡ɕ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ vʲjɛrˈʃãmʲi/
verb
domyślać się z treści jakichś faktów i informacji chociaż nie zostały one wyrażone wprost
číst mezi řádky
/
t͡ʃɨˈtɛlʲɲa/
noun
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece
čítárna
studovna
/
ˌt͡ʃɨtɛlʲˈɲit͡ʃka/
noun
kobieta lub dziewczyna, która czyta książki, gazety, itp.
čtenářka
/
t͡ʃɨˈtɛlʲɲik/
noun
- osoba, która czyta książki, gazety itp.
- osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni
čtenář
/
ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛt͡s/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;
očistec
/
ˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ/
verb
usuwać brud, zanieczyszczenia
čistit
/
ˈt͡ʃɔ̃mbɛr/
noun
- (botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego
saturejka
/
ˈt͡ʃɔ̃w̃stka/
noun
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;
částice
adjective
fragmentaryczny, niecałkowity
částečný
/
ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔ/
adverb
(zobacz) częsty
často
/
ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;
Čenstochová
/
ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔfsʲci/
adjective
związany z Częstochową, dotyczący Częstochowy
čenstochovský
/
ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;
frekvence
kmitočet
/
ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest częste
frekvence
četnost
/
ˈt͡ʃɛ̃w̃stɨ/
adjective
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami
častý
/
t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɔ/
adverb
w jakiejś części, nie w całości
částečně
/
t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɨ/
adjective
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś
částečný
dílčí
noun
(geografia, geograficzny) największa jednostka podziału całej lądowej powierzchni Ziemi;
světadíl
/
ˈt͡ʃwɔ̃nɛk/
noun
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia
člen
/
t͡ʃwɔ̃ŋʲˈcĩɲi/
noun
kobieta przynależąca do jakiejś grupy, organizacji
členka
noun
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej
členství
/
ˈt͡ʃwɔvʲjɛk/
noun
- ktoś, jakaś osoba
člověk
- (antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
člověk
lidé
/
ˈt͡ʃwɔvʲjɛk ˈmɨɕlʲi ˈpãn‿buk ˈːrɛɕlʲi/
proverb
nie zawsze człowiek jest w stanie wszystko zaplanować czy przewidzieć
člověk míní, Pán Bůh mění
/
ˈt͡ʃwɔvʲjɛk ˈsṭʃɛla ˈpãn‿buk ˈːulɛ ˈnɔɕi/
proverb
zamierzenia, plany nie zawsze udaje się zrealizować
člověk míní, Pán Bůh mění
/
ˈt͡surka/
noun
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)
dcera
/
ˈt͡sɛ̃ntka/
noun
mała plamka na tle o jednolitej barwie
skvrna
/
t͡swɔ/
noun
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;
clo
/
dax/
noun
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;
střecha
/
daˈxufka/
noun
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów;
taška
adjective
- (historia, historyczny, historycznie) związany z Dacją, dotyczący Dacji
- (historia, historyczny, historycznie) związany z Dakami, dotyczący Daków
dácký
adjective
(sztuka) związany z dadaizmem lub dadaistami
dadaistický
/
ˈdafnɛ/
pronoun
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;
Dafné
noun
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;
daguerrotypie
/
daˈɡɛstãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;
Dagestán
noun
(etnografia, etnograficzny) obywatelka Dagestanu
Dagestánka
noun
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Dagestanu
Dagestánec
adjective
odnoszący się do Dagestanu lub Dagestańczyków; związany lub wywodzący się z Dagestanu
dagestánský
/
ˈdakar/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;
Dakar
/
daˈkarsʲci/
adjective
odnoszący się do Dakaru, miasta w Senegalu
dakarský
/
daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych;
Jižní Dakota
/
ˈdaktɨl/
noun
(botanika, botaniczny) (spożywczy) owoc daktylowca
datle
noun
metoda ustalania tożsamości na podstawie odcisku palca i porównania linii papilarnych
daktyloskopie
noun
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;
datlovník
adjective
- zawierający daktyle; mający smak daktyli
- związany z daktylami
datlový
/
ˌdalajˈlãma/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł duchownego zwierzchnika kościoła lamaickiego (buddyzmu tybetańskiego) i do 1959 roku najwyższego świeckiego zwierzchnika politycznego w Tybecie;
dalajláma
dalajlama
adjective
- dobrze widzący na dużą odległość
dalekozraký
- (przenośnie, przenośnia) przewidujący
prozíravý
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w stanie Teksas w USA;
Dallas
adjective
związany z Dallas, dotyczący Dallas
dallaský
/
dalˈmat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;
Dalmácie
noun
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna diakonów;
dalmatika
/
ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców
dalmatský
/
ˈdãma/
noun
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;
dáma
královna
/
ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku
damašský
/
dãˈmaʃɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;
Damašek
pronoun
(mitologia grecka) królewna z Argos, córka Akrizjosa i Eurydyki oraz matka Perseusza;
Danaé
/
ˈdãnɛ/
noun
- zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach
data
- wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków
informace
data
- informacje na temat jakiejś osoby
údaje
/
ˈdãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;
Dánsko
/
ˈdãɲɛl/
pronoun
imię męskie;
Daniel
/
dãɲiˈswava/
pronoun
imię żeńskie
Dana
Danislava
Danuše
Danuška
/
ˌdardãˈnɛlsʲci/
adjective
dotyczący Dardaneli
dardanelský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach, w stanie Bengal Zachodni w Himalajach;
Dárdžiling
/
ˈdarʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Darius
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) Oziorsk (historyczna nazwa miasta w Prusach Wschodnich, obecnie egzonim wariantowy);
Ozjorsk
noun
- (potocznie, potoczny) ktoś, kto żyje na cudzy koszt
- (potocznie, potoczny) leniwa osoba
darmojed
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w Hesji;
Darmstadt
/
ˈdarm̥ʃtat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;
darmstadtium
/
ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda/
proverb
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie
darovanému koni na zuby nehleď
darovanému koni na zuby nekoukej
/
dart/
noun
- lotka do darta (1.1)
šipka
- gra polegająca na rzucaniu lotkami do tarczy;
šipky
adjective
związany z dartem, dotyczący darta
šipkový
adjective
związany z darwinizmem, teoriami Karola Darwina
darwinistický
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;
darwinismus
/
ˈdaʃɛk/
noun
(termin typograficzny) akcent przeciągły, cyrkumfleks;
stříška
/
ˈdata/
noun
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;
datum
noun
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) samodzielna, niezależna jednostka danych, przesyłana przez sieć komputerową i nietworząca w danej warstwie OSI strumienia z innymi jednostkami
datagram
/
dawˈxãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Ad-Dauhy, stolicy Kataru
dauháský
/
ˈdavat͡ɕ/
verb
aspekt niedokonany od: dać
dávat
/
ˈdavʲit/
pronoun
imię męskie;
David
/
ˈdafka/
noun
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;
dávka
/
ˈdavnɔ/
adverb
w odległych czasach
dávno
adverb
(potocznie, potoczny) coś wydarzyło się w odległej przeszłości i nie ma związku z obecnymi zdarzeniami, nie wpływa na nie, nie warto o tym wspominać
být to tak dávno, že už to ani není pravda
/
ˈdavnɨ/
adjective
mający miejsce dłuższy czas temu; pochodzący z odległych lat; sięgający dalekiej przeszłości
dávný
/
dat͡ɕ/
verb
- pozwolić, umożliwić coś
dovolit
umožnit
- wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
- (potocznie, potoczny) o kobiecie: umożliwić odbycie z sobą stosunku seksualnego, (porównaj) dać dupy
dát
- być możliwym do wykonania
dát se
verb
(potocznie, potoczny) dać z siebie wszystko; działać z pełnym zaangażowaniem lub energią
dát do toho všechno
vynaložit vše
/
ˈdad͡ʑ draˈpaka/
verb
(potocznie, potoczny) uciec, zwiać
prásknout do bot
verb
nadać komuś imię aktem urodzenia, ochrzcić kogoś imieniem
dát jméno
/
ˈdɛbɛl/
noun
(sport, sportowy) gra parami;
čtyřhra
noun
- (obraźliwie) coś absurdalnego, bez rozsądku
- (przestarzałe, przestarzały) (psychologia, psychologiczny) najłagodniejszy stopień niepełnosprawności intelektualnej, dotyczący osób o ilorazie inteligencji w przybliżeniu 50–69, mogących uczyć się podstawowych umiejętności (czytanie, pisanie, proste liczenie), prowadzić samodzielne życie przy wsparciu, wykonywać nieskomplikowane prace
debilita
noun
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji
debutant
noun
ta która debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji
debutantka
pronoun
- (biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;
- imię żeńskie;
Debora
/
dɛˈbrɛt͡ʃɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Węgrzech;
Debrecín
adjective
związany z Debreczyna, dotyczący Debreczynu
debrecínský
noun
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,
decentralizace
adjective
mający objętość jednego decylitra
decilitrový
noun
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;
decimetr
adjective
- (fizyka, fizyczny) mający długość bliską jednej dziesiątej metra
- (fizyka, fizyczny) związany z długością rzędu jednej dziesiątej metra
decimetrový
/
dɛˈt͡sɨzʲja/
noun
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle
rozhodnutí
adjective
związany z dedukcją; oparty na dedukcji
deduktivní
adjective
związany z dedykacją; będący dedykacją
dedikační
/
ˌdɛfɛ̃nɛˈstrat͡sʲja/
noun
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;
defenestrace
/
ˌdɛfɛ̃w̃ˈsɨva/
noun
działania mające na celu obronę przed atakiem
defenziva
adjective
mający na celu obronę przed atakiem
defenzivní
/
dɛˈfɛtɨsm̥/
noun
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką
poraženectví
/
ˌdɛfʲit͡sɨˈtɔvɨ/
adjective
przynoszący większe straty niż zyski
deficitní
/
ˌdɛfʲĩˈɲit͡sʲja/
noun
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;
definice
/
dɛˈflat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki
deflace
adjective
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący deflacji
deflační
noun
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;
deflagrace
/
ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;
defragmentace
/
ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację
defragmentovat
/
dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;
Deimos
/
ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;
deismus
pronoun
(mitologia grecka) bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy;
Deimos
/
ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów
děkabristický
noun
chylenie się ku upadkowi
decadence
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa dziesięciu gramom
dekagram
/
dɛˈkalɔk/
noun
(przenośnie, przenośnia) zbiór podstawowych zasad, instrukcji czegoś
dekalog
desatero
/
dɛˈkãnat/
noun
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;
děkanát
vikariát
verb
aspekt niedokonany od: zdekapitować
setnout
noun
(ekonomia, ekonomiczny) podział karteli na mniejsze jednostki gospodarcze;
dekartelisace
dekartelizace
/
ˈdɛkaʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonawca pokrycia dachowego;
pokrývač
adjective
(książkowy) związany z deklamacją; mający charakter, formę deklamacji
deklamační
/
ˌdɛklaˈrat͡sʲja/
noun
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego
prohlášení
deklarace
/
ˈdɛkɔlt/
noun
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy
výstřih
/
ˌdɛkɔˈrat͡sʲja/
noun
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze
výzdoba
/
ˌdɛkɔraˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z dekoracją, stanowiący dekorację
dekorační
/
ˈdɛkrɛt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;
dekret
adjective
związany ze stanem Delaware, rzeką Delaware lub zatoką Delaware
delawarský
/
dɛˈlɛɡat/
noun
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy
delegát
/
ˈdɛlfʲĩn/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
delfín
plískavice
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto i sanktuarium w Grecji, położone na zboczu góry Parnas, w Fokidzie; jeden z najważniejszych ośrodków religijnych świata greckiego
Delfy
/
ˌdɛlʲikaˈtɛsɨ/
noun
(handel, handlowy) dobrze zaopatrzony sklep spożywczy z wykwintnymi artykułami;
lahůdky
/
ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ/
adverb
w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie
jemně
/
ˌdɛlʲiˈkatnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest delikatne
jemnost
/
ˌdɛlʲiˈkatnɨ/
adjective
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością
jemný
něžný
/
ˈdɛlʲikt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie przeciw prawu
delikt
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) ostra psychoza pod postacią przemijających zaburzeń świadomości, charakteryzująca się dezorientacją w czasie i miejscu, zmienną uwagą, zaburzeniami myślenia, percepcji i emocji; często towarzyszą temu omamy, pobudzenie i lęk
delirium
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;
Ďoma
/
ˌdɛ̃maˈɡɔɟja/
noun
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;
demagogie
adjective
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom
demagogický
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Teheran;
Damávand
/
dɛ̃ˈmɛ̃ntʲi/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) zaprzeczenie ogłoszone oficjalnie; sprostowanie określonych wiadomości (zazwyczaj politycznych), wcześniej udostępnionych publicznie
dementi
/
dɛ̃ˈmɛtɛr/
pronoun
(mitologia grecka) bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres;
Demeter
/
ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;
demografie
adjective
dotyczący demografii
demografický
/
ˌdɛ̃mɔˈkrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;
demokracie
/
ˌdɛ̃mɔˈkrata/
noun
- zwolennik demokracji
- osoba należąca do partii demokratycznej
demokrat
/
ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;
Demokratická republika Kongo
/
ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją
demokratický
/
ˌdɛ̃mɔkratɨˈzat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;
demokratizace
/
ˈdɛ̃mɔ̃n/
noun
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;
démon
noun
przypisywanie lub wyolbrzymianie negatywnych cech
démonizace
/
ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja/
noun
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami
démonologie
noun
- działanie powodujące demoralizację (1.1) u innych
- odrzucanie ogólnie przyjętych zasad moralnych
demoralizace
/
ˌdɛ̃nazalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe;
denazalizace
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) eliminacja wpływów nazizmu, usunięcie nazistów z życia politycznego i społecznego;
denacifikace
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z denazyfikacją, służący denazyfikacji
denacifikační
verb
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeprowadzać denazyfikację
denacifikovat
denacizovat
/
ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja/
noun
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;
dendrologie
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana nazwy czegoś
denominace
/
dɛ̃nˈtɨsta/
noun
(zobacz) stomatolog;
zubař
/
ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjɔvat͡ɕ/
verb
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy
denuncovat
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (filozofia, filozoficzny) dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach
deontologie
/
ˌdɛpʲiˈlatɔr/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami;
epilátor
/
dɛˈprɛsʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
deprese
/
dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;
poporodní deprese
/
ˌdɛratɨˈzat͡sʲja/
noun
(zobacz) odszczurzanie;
deratizace
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem;
Derbent
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś
deregulace
/
ˈdɛrɛ̃ɲ/
noun
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach
dřín
/
ˌdɛrmaˈtɔlɔk/
noun
- (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach
dermatolog
- (medycyna, medyczny) kobieta dermatolog (1.1), dermatolożka
dermatoložka
adjective
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii
dermatologický
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;
derogace
/
ˌdɛrɨˈvat͡sʲja ˈfstɛt͡ʃna/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) proces słowotwórczy tworzenia nowego wyrazu zazwyczaj poprzez usunięcie przyrostków lub końcówek z wyrazu motywującego
zpětná derivace
/
ˈdɛsɛr/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym
dezert
zákusek
noun
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny
deskriptivismus
verb
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym
destabilizovat
/
dɛˈstrukt͡sʲja/
noun
niszczenie, zniszczenie, rozpad
destrukce
/
ˌdɛstɨˈlat͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);
destilace
/
dɛˈstɨlat/
noun
produkt destylacji;
destilát
/
dɛʃt͡ʃ/
noun
- (meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;
- (przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie
déšť
noun
(potocznie, potoczny) woda pochodząca z opadów deszczu
dešťovka
/
dɛˈtɛktɨf/
noun
człowiek zajmujący się w sposób niejawny dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik prywatnej agencji śledczej
detektiv
/
dɛˈtɛrɡɛ̃nt/
noun
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;
detergent
saponát
/
ˌdɛtɔ̃ˈnat͡sʲja/
noun
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;
detonace
/
ˈdɛwtɛr/
noun
(chemia, chemiczny) izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;
ťažký vodík
/
ˌdɛwtɛrɔkãnɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o księdze biblijnej: początkowo nieuznawany za kanoniczny
deuterokanonický
/
ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;
devalvace
/
ˌdɛvalu<sup>w</sup>aˈt͡sɨjnɨ/
adjective
(przymiotnik) od dewaluacja
devalvační
/
ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ/
verb
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo obniżać kurs danej waluty
devalvovat
noun
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych
deviant
úchyl
/
dɛˈvɔtka/
noun
forma żeńska od: dewot
svíčková bába
noun
ucieczka z wojska
dezerce
zběhnutí
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;
Dezfúl
noun
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;
dezinformace
adjective
(książkowy) związany z dezinformacją, celowo wprowadzający w błąd
dezinformační
verb
(książkowy) celowo wprowadzać w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji
dezinformovat
noun
rozpad jakiejś całości
dezintegrace
/
ˌdɛzɔˈdɔrãnt/
noun
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;
deodorant
/
ˌdɛzɨ̃nˈfɛkt͡sʲja/
noun
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;
dezinfekce
/
ˌdɛzɨ̃nfɛkˈt͡sɨjnɨ/
adjective
taki, który dezynfekuje
dezinfekční
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Bangladeszu;
Dháka
/
daˈcijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Dhaka
dhácký
/
dʲjaˈbɛlsʲci/
adjective
związany z diabłem, dotyczący diabła
ďábelský
adverb
w sposób diabelski, przebiegły
ďábelsky
/
ˈdʲjabɛw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;
ďábel
/
ˈdʲjabɛwʲ ˈɲɛ‿ɕpʲi/
proverb
człowiekowi grożą różne niebezpieczeństwa, zawsze go może spotkać coś złego
čert nikdy nespí
/
ˈdʲjadɛ̃m/
noun
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;
diadém
/
dʲjaˈɡnɔza/
noun
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby
diagnóza
/
ˌdʲjaɡnɔˈzɔvat͡ɕ/
verb
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań
diagnostikovat
/
ˌdʲjakrɨˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) odróżniający
diakritický
/
ˈdʲjalɛkt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;
dialekt
nářečí
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;
dialektologie
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach
dialektologický
noun
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.
dialýza
/
ˈdʲjalɔk/
noun
rozmowa dwóch osób
dialog
/
ˈdʲjãmɛ̃nt/
noun
- (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;
- (technologia, technika, techniczny) przyrząd przeznaczony do rżnięcia szkła i szlifowania kamieni szlachetnych, zazwyczaj z diamentowym ostrzem
- (termin typograficzny) (drukarstwo, drukarski) w systemie miar typograficznych Didota, stopień pisma odpowiadający czterem punktom (1,5036 mm)
diamant
/
ˌdʲjãmɛ̃nˈtɔvɨ/
adjective
- zbudowany z diamentów
- związany z diamentem, dotyczący diamentu
- taki jak diament, posiadający cechy diamentu
diamantový
/
ˈdʲjãna/
pronoun
- (mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą;
- imię żeńskie;
Diana
noun
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;
dichlordifenyltrichlorethan
/
dʲjɛˈt͡sɛzʲja/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
- (kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;
diecéze
/
ˌdʲjɛt͡sɛˈzʲjalnɨ/
adjective
dotyczący diecezji, związany z diecezją
diecézní
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza;
Děmjanka
/
dʲjɛˈtɛtɨka/
noun
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;
výživa
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;
Dijon
/
ˈdʲikɛ/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 99;
Dike
- (mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwości, utożsamiana z rzymską Justycją; jedna z Hor;
Diké
/
ˈdʲildɔ/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) sztuczny penis
robertek
dildo
/
ˈdʲilʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Timoru Wschodniego;
Dili
/
dʲiˈlʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Dili
dilijský
/
dʲĩˈnɔzawr/
noun
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;
dinosaurus
/
ˈdʲjɔda/
noun
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;
dioda
adjective
(elektryczność) związany z diodą, dotyczący diod; zbudowany z diod
diodový
/
dʲjɔˈɡɛ̃nɛs/
pronoun
- (filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
- imię męskie;
Díogenés
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;
Ďoma
/
dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs/
pronoun
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;
Dionýsos
/
dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ/
pronoun
imię męskie;
Diviš
noun
(metrologia, metrologiczny) (optyka, optyczny) jednostka zdolności skupiającej układu optycznego;
dioptrie
/
dʲip/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;
dip
/
dʲiˈplɔdɔk/
noun
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury;
Diplodocus
/
ˈdʲiskmɛ̃n/
noun
(elektronika, elektroniczny) przenośny odtwarzacz płyt CD wyposażony w słuchawki;
discman
adjective
związany z Dijon, dotyczący Dijon (miasta we Francji)
dijonský
/
dla/
preposition
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności
pro
/
dlaˈt͡ʃɛɡɔ/
interrogativePronoun
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności
proč
/
dlaˈt͡ʃɛɡɔ/
pronoun
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności
proč
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;
Dmitrov
noun
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wentylatora o ukierunkowanym strumieniu powietrza
dmychadlo
/
dɛ‿ɛ̃n‿ˈa/
acronym
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;
DNA
/
dʲɲɛpr̥/
pronoun
- (geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Dněpr
- (geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;
Dněpr
Dnipro
Dněpro
adjective
związany z Dnieprem (rzeką uchodzącą do Morza Czarnego)
dněperský
/
dʲɲɛstr̥/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię;
Dněstr
adjective
związany z Dniestrem
dněsterský
/
dɔ/
preposition
…określający końcowy punkt w przestrzeni
k
do
interjection
…wyrażająca poczucie beznadziejności, bezradności lub zniecierpliwienia
k čertu
adverb
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię
nahoru
vzhůru
/
dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi/
adverb
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy
vzhůru nohama
/
dɔ‿ˈʃpʲiku ˈkɔɕt͡ɕi/
adverb
do głębi, na wskroś, całkowicie, bardzo
do morku kostí
/
dɔ‿ˈṭʃɛx ˈrazɨ ˈʃtuka/
proverb
trzecia próba czegoś będzie zapewne udana, za trzecim razem może się wreszcie powieść
do třetice všeho dobrého
/
ˌdɔ‿vʲiˈd͡zɛ̃ɲa/
interjection
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś
na shledanou
sbohem
/
dɔˈbrãnɔt͡s/
interjection
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy
dobrou noc
/
dɔˈbrɔbɨt/
noun
dobre warunki materialne
blahobyt
/
ˌdɔbrɔ̃ˈmʲiwa/
pronoun
imię żeńskie;
Dobromila
/
ˌdɔbrɔˈtlʲivɨ/
adjective
ktoś odznaczający się dobrocią i łagodnością
dobrotivý
/
ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ/
adverb
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli
dobrovolně
/
ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ/
adjective
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu
dobrovolný
/
ˈdɔbrɔt͡ɕ/
noun
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością
dobrota
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna między Morzem Czarnym a dolnym odcinkiem Dunaju;
Dobrudža
/
ˈdɔbrɨ/
adjective
- miły, uczynny, usłużny, szlachetny
- pomyślny, udany
- świetny, znakomity w swojej dziedzinie
- grzeczny
- korzystny
- o nastroju wesoły, radosny
- o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
- odpowiedni, pasujący do czegoś
- smaczny
dobrý
/
ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛt͡ʃur/
interjection
uprzejme powitanie używane wieczorem
dobrý večer
/
dɔˈbrɨ̃mʲi xɛ̃ɲˈt͡ɕãmʲi ˈjɛst ˈpʲjɛkwɔ ˌvɨbrukɔˈvãnɛ/
proverb
mając dobre intencje można czasem wyrządzić coś złego
cesta do pekel je dlážděna dobrými úmysly
/
ˈdɔbʒɛ/
adverb
- w należyty sposób
- przyjemnie
- uczciwie
- z korzyścią
dobře
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej części Słowacji;
Dobšiná
/
ˈdɔxut/
noun
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;
důchod
příjem
adverb
w sposób dodany do czegoś
navíc
/
ˌdɔdatˈkɔvɨ/
adjective
dodany do istniejącej wcześniej reszty
dodatečný
doplňkový
/
ˈdɔdat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: dodawać
přidat
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika kompozytorska polegająca na użyciu wszystkich dwunastu dźwięków skali chromatycznej w określonym porządku, bez wyróżniania jednego z nich jako tonu głównego (czyli bez tonalności dur-moll)
dodekafonie
/
dɔˈdɔ̃ma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Tanzanii;
Dodoma
/
dɔk/
noun
(kynologia, kynologiczny) nazwa rasy psa;
doga
noun
- (filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół
dogma
adjective
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji
dogmatický
noun
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji
dogmatismus
dogmatizmus
/
ˈdɔ<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego
dojit
verb
osiągnąć dojrzałość, pełnię rozwoju lub jakości
dozrát
/
dɔk/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji
dok
/
dɔkˈtrɨ̃na/
noun
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii
doktrína
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;
Dokučajivsk
/
dɔˈkũmɛ̃nt/
noun
- materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
- przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy
dokument
/
ˈdɔkɔ̃nt/
pronoun
- … pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
- … względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
kam
/
ˈdɔkɔ̃ntʲɕ/
pronoun
…w wyrażeniu zastępujący kierunek dokładnie nieznany, będący jednocześnie celem
někam
kamsi
kdovíkam
/
dɔˈkwadʲɲɛ/
adverb
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły
přesně
/
dɔˈkwadnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co dokładne
přesnost
/
dɔˈkwadnɨ/
adjective
wykonany z dużą starannością
přesný
/
ˈdɔlar/
noun
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;
dolar
/
ˌdɔlaˈrɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od dolar
dolarový
/
dɔˈlʲĩna/
noun
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;
údolí
dolina
/
ˈdɔlmɛ̃n/
noun
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;
dolmen
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;
Dolní Rakousy
Dolní Rakousko
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut;
Dolní Bavorsko
pronoun
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii;
Dolní Franky
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;
Dolní Sasko
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;
Dolní Tunguzka
adjective
związany z Dolną Austrią, dotyczący Dolnej Austrii
dolnorakouský
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych stosunkowo nisko po bokach kadłuba
dolnoplošník
adjective
związany z Dolną Saksonią, dotyczący Dolnej Saksonii
dolnosaský
adjective
odnoszący się do wsi Sucha Dolna
dolnosušský
/
ˌdɔlnɔwuˈʒɨt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnołużycki;
dolnolužická srbština
dolnolužičtina
adjective
związany z Dolnym Śląskiem, dotyczący Dolnego Śląska, leżący na Dolnym Śląsku
dolnoslezský
pronoun
(geografia, geograficzny) część Śląska położona w południowo-zachodniej Polsce oraz w północnej części Czech;
Dolní Slezsko
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północno-wschodniej części Włoch;
Dolomity
/
dɔ̃m/, /
ˈdɔmɨ/
noun
- (heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
- (urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
dům
- (architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
dům
chata
- pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
dům
domov
noun
(handel, handlowy) instytucja zajmująca się organizowaniem aukcji, czyli publicznej sprzedaży przedmiotów nabywanych przez licytację
aukční síň
/
ˈdɔ̃mʲ ˈd͡ʑɛt͡ska/
noun
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;
sirotčinec
noun
instytucja resocjalizacyjna dla nieletnich
polepšovna
/
ˈdɔ̃m puˈblʲit͡ʃnɨ/
noun
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;
veřejný dům
/
ˈdɔ̃mɛk/
noun
(zdrobniale) od: dom
domek
/
ˈdɔ̃mɛɡ dla‿ˈptakuf/
noun
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) niewielka konstrukcja w kształcie budki z otworem, w której ptak może bezpiecznie założyć gniazdo
ptačí budka
/
ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart/
noun
- (przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe
- budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki
domeček z karet
noun
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości
příměs
přísada
/
dɔ̃ˈmʲĩɲik/
pronoun
imię męskie;
Dominik
/
ˌdɔ̃mʲĩˈɲika/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;
- imię żeńskie;
- (geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim w grupie Wysp Zawietrznych
Dominika
/
ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Dominikánská republika
/
ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn/
noun
obywatel Dominikany
Dominikánec
/
ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;
dominikán
/
ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ/
adjective
oparty na przypuszczeniu
domnělý
/
dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ/
adjective
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu
domácí
/
dɔ̃ˈmɔvɨ/
adjective
wyprodukowany w domu
domácí
pronoun
(geografia, geograficzny) Donieckie Zagłębie Węglowe
Donbas
adjective
związany z Donbasem, dotyczący Donbasu (Donieckiego Zagłębia Węglowego)
donbaský
noun
(jednostka monetarna) waluta Wietnamu o symbolu ₫;
dong
/
dɔ̃ˈɲit͡ʃka/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;
květináč
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy dopływ Donu;
Severní Doněc
Donec
noun
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: doniosły
vážnost
noun
(książkowy) postępowanie, zachowanie właściwe donkiszotowi
donkichotiáda
/
ˌdɔ̃nɔˈɕit͡ɕɛl/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) ten, kto donosi, oskarża
bonzák
donašeč
udavač
verb
(pejoratywnie, pejoratywny) zawiadamiać o czymś władze, przełożonych
bonzovat
noun
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;
dopamin
/
dɔˈpɛwʲɲat͡ʃ/
noun
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;
genitiv
druhý pád
adjective
(gramatyka) związany z dopełniaczem, dotyczący dopełniacza
genitivní
/
dɔˈpʲjɛrɔ/
particle
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające
teprve
adjective
(sport, sportowy) związany z dopingem, farmakologicznym wspomaganiem sprawności
dopingový
/
dɔˈpuci/
conjunction
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne
dokud
/
dɔˈputɨ ˈd͡zbãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ/
proverb
każdy ma swoje granice wytrzymałości
tak dlouho se chodí se džbánem pro vodu, až se ucho utrhne
/
ˈdɔpwɨf/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora
přítok
noun
osoba udzielająca porad
poradce
rádce
/
ˈdɔrʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Dorian
noun
cecha tego, co dorosłe
dospělost
/
dɔˈrɔta/
pronoun
imię żeńskie;
Dorota
/
dɔˈrɔʃka/
noun
(transport, transportowy) lekki, rekreacyjny pojazd konny, często wynajmowany na przejażdżki;
drožka
/
dɔrʃ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;
treska
adjective
odnoszący się do Dortmundu, związany z Dortmundem
dortmundský
/
ˌdɔrɛ̃n͇ˈt͡ʃɨt͡ɕɛl/
noun
(książkowy) osoba doręczająca przesyłkę
doručovatel
verb
dostarczyć do kogoś i oddać do jego rąk; przekazać osobiście
doručit
noun
końcowy moment skoku
doskok
/
ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ/
noun
wyborność, świetność, wybitność, bezbłędność, brak możliwości bycia jeszcze lepszym
výtečnost
/
ˌdɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ/
adverb
w wystarczającym stopniu
dostatečně
/
dɔˈstaft͡sa/
noun
(handel, handlowy) osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów
dodavatel
noun
(potocznie, potoczny) dostawiony mebel jako dodatkowe miejsce do siedzenia lub leżenia
přistýlka
verb
aspekt dokonany od: dostosowywać
uzpůsobit
/
dɔˈstɛ̃mpnɨ/
adjective
- (o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć
- możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia
dostupný
/
dɔˈswɔvʲɲɛ/
adverb
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa
doslova
/
dɔˈtɨkat͡ɕ/
verb
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego
dotýkat se
sahat
adjective
związany z Doverem, dotyczący Doveru
doverský
adverb
w sposób dowcipny
vtipně
noun
styl życia osób uciekających od tego, co krytycy nazywają wyścigiem szczurów, styl, który kładzie nacisk na równowagę między czasem wolnym a pracą, jednocześnie koncentrując cele życiowe na samorealizacji i budowaniu osobistych relacji zamiast pochłaniającej wszystko pogoni za sukcesem ekonomicznym
downshifting
/
ˈdɔvut/
noun
- (matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;
- przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)
důkaz
/
ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ/
noun
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;
občanský průkaz
/
dɔˈvutt͡sa/
noun
(wojskowość, wojskowy) osoba kierująca grupą wojskowych;
velitel
/
ˌdɔzvɔˈlɔ̃nɨ/
adjective
dopuszczalny, akceptowalny, zgodny z obowiązującymi zasadami
přípustný
/
ˈdɔwɛk/
noun
- (zdrobniale) od: dół; mały dół, zagłębienie
dirka
důlek
jamka
ďolík
- (slangowo) policyjny areszt, izba zatrzymań
vazba
/
ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności
zkušenost
zážitek
/
ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɔ̃nɨ/
adjective
mający doświadczenie
zkušený
/
dɔɕt͡ɕ/
indefiniteCardinalNumeral
w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę
dost
/
dɔɕt͡ɕ/
interjection
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania
dost
noun
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wybieralnego naczelnika państwa w republikach Wenecji i Genui;
dóže
adjective
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę
nitrožilní
/
ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi/
adjective
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia
celoživotní
/
draˈbʲĩna/
noun
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;
žebřík
noun
(botanika, botaniczny) Dracaena Vand., rodzaj rośliny tropikalnej z rodziny szparagowatych, nierzadko ozdobnej;
dracéna
/
ˈdraɡɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny
dragoun
/
draˈkɔ̃j̃sʲcɛ ˈprava/
idiom
(przenośnie, przenośnia) (historia, historyczny, historycznie) prawa nadmiernie surowe, ostre, bezwzględne, okrutne
drakonické zákony
drakónské zákony
/
ˈdrãmat/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;
drama
adjective
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego
- (przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający
dramatický
/
ˈdrapat͡ʃ ˈxmur/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek
mrakodrap
/
draˈpʲjɛʒʲɲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar
dravec
predátor
šelma
adjective
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności
drastický
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, południowej Austrii, wschodniej Słowenii i północnej Chorwacji, stanowi część granicy chorwacko-węgierskiej, prawy dopływ Dunaju;
Dráva
/
ˈdravʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;
dravit
/
ˈdrafsʲci/
adjective
(przymiotnik) od Drawa (dopływ Dunaju)
drávský
noun
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;
odliv mozků
odsávání mozků
/
drɛs/
noun
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców
tepláky
/
ˈdrɛsʲĩŋk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zimny sos do sałatek i surówek, zwykle na bazie oliwy
dresink
/
drɛʃt͡ʃ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;
třes
/
ˈdrɛvʲɲak/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie
dřevák
/
drɛvʲˈɲãnɨ/
adjective
wykonany z drewna
dřevěný
/
ˈdrɛvnɔ/
noun
- materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;
- (rzeczownik) zbiorowy kawałki drewna (1.2)
- (botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;
dřevo
/
drɛzˈdɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Drezna, związany z Dreznem
drážďanský
/
ˈdrɛznɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;
Drážďany
adjective
- związany z Drinem, dotyczący Drinu (rzeki w Albanii)
- związany z Driną, dotyczący Driny (rzeki w BiH oraz Serbii)
drinský
/
drɔˈbʲjɔvɨ/
adjective
(zootechnika, zootechniczny) związany z drobiem, przeznaczony dla drobiu
drůbeží
adjective
taki, który posiada drobne kwiaty
drobnokvětý
noun
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku;
maloburžoazie
/
ˈdrɔɡa/
noun
- sposób dojścia do jakiegoś celu (także przenośnie)
cesta
- każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;
silnice
cesta
/
ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva/
noun
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności;
rychlostní silnice
/
ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;
křížová cesta
/
ˈdrɔɡa ˈmlɛt͡ʃna/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie
Mléčná dráha
noun
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;
drogerie
/
ˈdrɔɟi/
adjective
- mający wysoką cenę
drahý
- bliski uczuciowo
drahý
milý
/
ˈdrɔɡɔ/
adverb
od: drogi (wart dużo pieniędzy)
draho
adjective
taki, który ma dużą wartość materialną
vzácný
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś na Śląsku Cieszyńskim;
Drahomyšl
/
drɔˈxɔbɨt͡ʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie lwowskim;
Drohobyč
/
drɔ̃ˈmadɛr/
noun
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;
dromedár
/
drɔ̃n/
noun
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych
dron
/
drɔp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;
drop
/
drɔst/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;
drozd
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus philomelos, gatunek ptaka z rodziny drozdowatych;
drozd zpěvný
/
ˈdrɔʒd͡ʒɛ/
noun
- (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
droždí
kvasinka
- (mykologia, mykologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;
kvasinka
droždí
/
drɔʒˈd͡ʒɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z użyciem drożdży
kynutý
noun
wysokie ceny artykułów
drahota
/
ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;
druhá světová válka
/
ˈdruɟi/
adjective
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów
druhý
/
ˈdruɟjɛ ɕɲaˈdãɲɛ/
noun
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem;
svačina
/
drux/
noun
(książkowy) przyjaciel, towarzysz, kumpel
druh
/
druk/
noun
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania
knihtisk
/
druˈkarka/
noun
urządzenie służące do drukowania;
tiskárna
/
druˈkarʲɲa/
noun
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje
tiskárna
/
ˈdrukaʃ/
noun
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni;
tiskař
/
drut/
noun
- (technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;
drát
- (rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych;
jehlice
/
drval/
noun
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;
dřevorubec
drvoštěp
/
ˌdrɨlɔvʲˈɲit͡sa/
noun
urządzenie do mechanicznego usuwania pestek z owoców
odpeckovač
/
ˈḍʒɛ̃mka/
noun
krótki sen, przespanie się
zdřímnutí
noun
(środowiskowy) (leśnictwo) pracownik przemysłu drzewnego
dřevař
/
ˈḍʒɛvʲjɛ̇j/
adverb
(przestarzałe, przestarzały) wcześniej, dawniej, kiedyś w przeszłości
dřív
dříve
/
ˈḍʒɛvɔ/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
- (matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);
- (informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);
strom
noun
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) spójny graf acykliczny (drzewo) którego każdy wierzchołek ma co najwyżej trzy wierzchołki incydentne (rodzica i dwóch potomków);
binární strom
/
ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ/
noun
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł
jehličnan
noun
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;
xylografie
dřevořez
adjective
(zoologia, zoologiczny) odżywiający się drewnem
dřevožravý
/
ḍʒvʲi/
noun
- ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
- zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać
dveře
adjective
związany z drzwiami, dotyczący drzwi
dveřní
noun
(potocznie, potoczny) duży niezgrabny mężczyzna
dlouhán
čahoun
noun
- (filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
- dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.
dualismus
adjective
związany z Dubajem, dotyczący Dubaju, pochodzący z Dubaju
dubajský
adjective
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z dublerem, dotyczący dublera
dablérský
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą
- drugi albo kolejny identyczny egzemplarz czegoś [od 1827]
- (jubilerstwo, jubilerski) podrobiony kamień składający się z prawdziwego kamienia szlachetnego lub kryształu oraz kamienia o mniejszej wartości lub szkła [od 1572];
dubleta
/
ˈdablʲĩn/, /
ˈdublʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;
Dublin
/
duˈblʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Dublin
dublinský
/
dupn̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;
dubnium
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Dubrownikiem, dotyczący Dubrownika
dubrovnický
/
duˈbrɔvʲɲik/
pronoun
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem;
Dubrovník
/
dux/
noun
- umysł, myśli ludzkie
duch
duše
- dusza ludzka
duše
- niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
přízrak
duch
/
ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;
Duch svatý
noun
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny;
duchovenstvo
/
duˈxɔvnɨ/
adjective
związany z duchowieństwem, dotyczący duchowieństwa
duchovní
/
duˈxɔvnɨ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba sprawująca posługę duchową, religijną
duchovní
/
ˈdudɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;
dudek
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem;
Dudinka
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Piasiny;
Dudypta
/
ˈdud͡ʑaʃ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzykant grający na dudach
dudák
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry;
Duisburg
adjective
związany z Duisburgiem, dotyczący Duisburga
duisburský
/
ˈdukat/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;
dukát
/
duˈcɛlsʲci/
adjective
dotyczący Dukli, związany z Duklą
dukelský
/
ˈdukla/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
Dukla
/
ˈdũma/
noun
- (przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
hrdost
- poczucie osobistej godności
- zbyt wysokie mniemanie o sobie
pýcha
noun
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;
dumping
/
ˈdũnaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;
Dunaj
/
dũˈnajsʲci/
adjective
związany z rzeką Dunaj
dunajský
adjective
(przymiotnik) od Szwaba dunajskiego
dunajskošvábský
podunajskošvábský
/
ˈdũŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii
Dánka
/
ˈdupa/
noun
- (wulgarnie, wulgaryzm) dziewczyna (tylko w zestawieniach: fajna, niezła itp. dupa – ale także stara dupa, czyli stare babsko)
buchta
- (wulgarnie, wulgaryzm) (potencjalna) partnerka seksualna
buchta
roštěnka
- (wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt
prdel
/
duˈpɛt͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) młoda, seksualnie atrakcyjna dziewczyna/kobieta
prdelka
/
ˈdupɛk/
noun
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności
kretén
adjective
(wulgarnie, wulgaryzm) o wydatnych pośladkach
prdelatý
noun
(zdrobniale) od dupa
prdelka
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) lizus
vlezdoprdelista
prdelolezec
noun
lizus, wazeliniarz
vlezdoprdelka
/
ˈdurʃlak/
noun
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dziurkowana miska do odcedzania
cedník
/
ˈduʃa/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;
- (przenośnie, przenośnia) człowiek, osoba
duše
/
duˈʃãnbɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;
Dušanbe
/
duʃʲˈɲici ˈzdruj/
pronoun
(geografia, geograficzny) uzdrowiskowe miasto w Polsce, na ziemi kłodzkiej, w powiecie kłodzkim;
Dušníky
noun
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;
dušnost
/
ˈdũj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii
Dán
/
ˈdũj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Danii lub Duńczyków
dánský
dánština
/
ˈdũj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;
dánština
dánský
/
ˈduʒɔ/
indefiniteCardinalNumeral
w wielkiej ilości
hodně
mnoho
moc
/
ˈduʒɨ/
adjective
- taki, którego rozmiar jest ponadprzeciętny
- taki, którego ilość, natężenie, skala lub inna domyślna cecha jest znaczna w porównaniu z obiektami tego samego rodzaju
velký
veliký
/
dva/
ordinalAdjective
liczba 2
dva
dvě
noun
liczba 2000
dva tisíce
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa/
cardinalNumeral
liczba 20
dvacet
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 24
dvacet čtyři
čtyřiadvacet
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 22
dvacet dva
dvaadvacet
dvamecítma
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 29
devětadvacet
dvacet devět
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 21
dvacet jedna
jednadvacet
jedenadvacet
jedenmecítma
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 28
dvacet osm
osmadvacet
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 25
dvacet pět
pětadvacet
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 27
dvacet sedm
sedmadvacet
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 26
dvacet šest
šestadvacet
/
dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 23
dvacet tři
třiadvacet
/
dvãˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 12
dvanáct
/
ˈdvʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 200
dvě stě
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Rosji, uchodząca do Morza Białego;
Severní Dvina
noun
(historia, historyczny, historycznie) osoba będąca członkiem świty arystokraty, należąca do dworu;
dvořan
/
ˈdvɔʒɛt͡s/
noun
- (dawniej, dawny) dwór
dvůr
- miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);
nádraží
stanice
- obiekt przystosowany do obsługi ruchu i transportu lotniczego lub promowego
terminál
noun
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów
autobusové nádraží
autobusák
adjective
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z dwóch atomów
dvojatomový
dvouatomový
/
dvuˈbarvnɨ/
adjective
(książkowy) składający się z dwóch kolorów
dvoubarevný
/
dvuˈd͡ʑɛstka/
noun
nazwa liczby 20
dvacítka
/
dvuˈd͡ʑɛstkaˈt͡ʃfurka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 24
- nazwa liczby 24
dvacetčtyřka
čtyřiadvacítka
/
dvuˈd͡ʑɛstkaˈdvujka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 22
- nazwa liczby 22
dvaadvacítka
dvacetdvojka
/
dvuˈd͡ʑɛstkad͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 29
- nazwa liczby 29
devětadvacítka
dvacetdevítka
/
dvuˈd͡ʑɛstkajɛˈdɨ̃nka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 21
- nazwa liczby 21
dvacetjednička
jednadvacítka
/
dvuˈd͡ʑɛstkaˈpʲjɔ̃ntka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 25
- nazwa liczby 25
dvacetpětka
pětadvacítka
/
dvuˈd͡ʑɛstkaɕuˈdɛ̃mka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 27
- nazwa liczby 27
dvacetsedmička
sedmadvacítka
/
dvuˈd͡ʑɛstkaˈʃustka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 26
- nazwa liczby 26
dvacetšestka
šestadvacítka
/
dvuˈd͡ʑɛstkaˈtrujka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 23
- nazwa liczby 23
dvacettrojka
třiadvacítka
/
dvuˈd͡ʑɛstkauˈsɛ̃mka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 28
- nazwa liczby 28
dvacetosmička
osmadvacítka
/
ˌdvud͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ/
adjective
trwający dwadzieścia cztery godziny
čtyřiadvacetihodinový
/
ˌdvud͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający dwadzieścia lat
- trwający dwadzieścia lat
dvacetiletý
noun
(geometria) wielościan o dwudziestu ścianach
dvacetistěn
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ/
adjective
od 20
dvacátý
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od dwadzieścia cztery
dvacátý čtvrtý
čtyřiadvacátý
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈdruɟi/
adjective
od dwadzieścia dwa
dvaadvacátý
dvacátý druhý
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od dwadzieścia dziewięć
devětadvacátý
dvacátý devátý
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od dwadzieścia jeden
dvacátý první
jedenadvacátý
jednadvacátý
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od dwadzieścia pięć
pětadvacátý
dvacátý pátý
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈɕudmɨ/
adjective
od dwadzieścia siedem
dvacátý sedmý
sedmadvacátý
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈʃustɨ/
adjective
od dwadzieścia sześć
dvacátý šestý
šestadvacátý
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od dwadzieścia trzy
dvacátý třetí
třiadvacátý
/
dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈusmɨ/
adjective
od dwadzieścia osiem
dvacátý osmý
osmadvacátý
/
ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
- o człowieku: mówiący w dwóch językach
- napisany w dwóch językach
- zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami
dvojjazyčný
/
ˌdvukɔlɔˈrɔvɨ/
adjective
taki, który ma dwa kolory
dvojbarevný
dvoubarevný
/
ˌdvukɔ̃ndɨɡnaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
złożony z dwóch kondygnacji
dvoupodlažní
/
dvuˈkrɔpɛk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć
dvojtečka
/
dvuˈkrɔtʲɲɛ/
adverb
dwa razy
dvakrát
/
dvuˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający dwa lata
dvouletý
- trwający dwa lata
dvouletý
dvouroční
/
ˌdvũmʲjɛ̇jˈst͡sɔvɨ/
adjective
mający dwa miejsca, przeznaczony dla dwóch osób
dvoumístný
/
dvũˈnastka/
noun
nazwa liczby 12
dvanáctka
/
ˌdvũnaˈstʲɲit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;
dvanáctník
dvanácterník
/
ˌdvũnaˈstʲɲit͡ʃɨ/
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący dwunastnicy, produkowany w dwunastnicy
duodenální
dvanáctníkový
noun
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach
dvanáctiúhelník
adjective
(geometria) mający dwanaście kątów
dvanáctiúhelný
/
ˌdvũnastɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający dwanaście lat
- trwający dwanaście lat
dvanáctiletý
noun
(geometria) wielościan o dwunastu ścianach
dvanáctistěn
/
dvũˈnastɨ/
adjective
od 12
dvanáctý
/
dvũˈnɔʒnɔɕt͡ɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) umiejętność poruszania się na obu nogach w pozycji wyprostowanej;
bipedie
adjective
(botanika, botaniczny) taki, w którym kwiaty męskie i żeńskie występują na oddzielnych osobnikach
dvoudomý
/
ˌdvupɔkɔˈjɔvɨ/
adjective
z dwoma pokojami, mający dwa pokoje
dvoupokojový
/
ˈdvupwat/
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;
dvouplošník
/
dvuˈsɛtka/
noun
nazwa liczby 200
dvoustovka
/
dvuˈsɛtnɨ/
adjective
od dwieście
dvoustý
/
ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w dwa silniki, posiadający dwa silniki
dvoumotorový
/
ˌdvustuˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający dwieście lat
- trwający dwieście lat
dvěstěletý
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu
dioxid
/
dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla/
noun
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;
oxid uhličitý
/
ˌdvutɔˈrɔvɨ/
adjective
taki, który ma dwa tory
dvojkolejný
adjective
- będący ostatnim elementem zbioru wielkości dwóch tysięcy
- liczący dwa tysiące
dvoutisící
/
ˌdvuvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ/
adjective
taki, który istnieje w dwóch wymiarach (najczęściej: długość i szerokość)
dvojrozměrný
/
ˈdvujka/
noun
nazwa cyfry 2
dvojka
adjective
związany z liczbą dwa, dotyczący liczby dwa
dvojkový
/
ˌdɨdakˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z dydaktyką
didaktický
/
dɨˈdaktɨka/
noun
(pedagogika, pedagogiczny) nauka o sposobach uczenia
didaktika
/
ˈdɨftɔ̃ŋk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;
diftong
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący dyftongu
diftongický
diftongový
/
ˌdɨftɔ̃ŋʲɟiˈzat͡sʲja/
noun
(fonetyka, fonetyczny) proces przekształcania się samogłoski w dyftong;
diftongizace
/
dɨˈfuzʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;
difuze
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i Czechach, najdłuższy prawy dopływ Morawy, powstaje z połączenia Dyi Morawskiej oraz Dyi Niemieckiej;
Dyje
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i Czechach, wraz z Dyją Niemiecką tworzy Dyję
Moravská Dyje
adjective
związany z Dyją, dotyczący Dyi
dyjský
/
dɨkˈtafɔ̃n/
noun
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;
diktafon
noun
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści
diktát
/
dɨkˈtatɔr/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę
diktátor
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;
diktatura
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;
diktatura proletariátu
/
ˌdɨlɛˈtãnt͡sʲci/
adjective
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu
diletantský
/
dɨˈlʲiʒãw̃s/
noun
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;
dostavník
/
dɨ̃m/
noun
produkty spalania zawieszone w powietrzu
dým
kouř
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Rumunii, lewy dopływ Ardżeszu, przepływa przez Bukareszt;
Dambovice
/
ˈdɨ̃mʲit͡ɕ/
verb
wydzielać dym
kouřit
/
ˌdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co dynamiczne
dynamičnost
/
dɨ̃ˈnãmʲika/
noun
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;
dynamika
/
dɨ̃ˈnãmʲit/
noun
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;
dynamit
/
dɨ̃ˈnãmɔ/
noun
(elektryczność) prądnica, zwykle rowerowa
dynamo
/
dɨ̃ˈnastʲja/
noun
- ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii
- (przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie
dynastie
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, w południowo-wschodniej części kraju, nad Dźwiną;
Dvinohrad
/
ˈdɨ̃ɲa/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
- (botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;
dýně
tykev
/
dɨ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni
- dotyczący rośliny dyni, związany z rośliną dyni
- mający kolor pomarańczowy, taki jak kolor owocu dyni zwyczajnej
dýňový
/
ˈdɨplɔ̃m/
noun
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy
diplom
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi
diplomacie
/
ˌdɨplɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą
diplomatický
/
dɨˈrɛktɔr/
noun
osoba zarządzająca jakąś instytucją
ředitel
/
ˌdɨrɨˈɡɛ̃nt͡sʲci/
adjective
związany z dyrygentem, dotyczący dyrygenta
dirigentský
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;
dysfagie
/
dɨsˈfɔrʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;
dysforie
noun
- (medycyna, medyczny) nieprawidłowe działanie komórki, tkanki, narządu itd.
- nieprzystosowanie czegoś do pełnienia swojej funkcji
dysfunkce
/
ˈdɨsk ˈtfardɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;
pevný disk
/
dɨsʲˈcɛtka/
noun
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;
disketa
adjective
(informatyka, informatyczny) dotyczący dyskietki
disketový
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy;
diskografie
/
dɨsˈkrɛtnɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) przyjmujący wartości z przeliczalnego zbioru
diskrétní
/
ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnat͡sʲja/
noun
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym
diskriminace
/
dɨsˈkusʲja/
noun
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;
diskuse
diskuze
/
ˌdɨskuˈtɔvat͡ɕ/
verb
prowadzić dyskusję
diskutovat
/
dɨsˈlɛksʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;
dyslexie
vyvojova dyslexie
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie;
dysmorfofobická porucha
noun
osoba lub instytucja uprawniona do rozporządzania określonymi środkami, majątkiem, funduszami lub zasobami
disponent
/
ˌdɨspɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
mieć możliwość użycia czegoś
disponovat
noun
osoba wydająca dyspozycje, która organizuje pracę innych ludzi, pojazdów albo urządzeń, zwykle w sposób zdalny lub z biura
dispečer
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie neurologiczne polegające na nieprawidłowym rozwoju koordynacji ruchowej u dziecka
dyspraxie
/
ˈdɨsprɔs/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;
dysprosium
/
dɨsˈtɔpʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;
antiutopie
/
ˌdɨstrɨˈbut͡sʲja/
noun
rozprowadzanie, rozdzielanie
distribuce
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;
dystymie
noun
(medycyna, medyczny) bolesne oddawanie moczu;
dysurie
/
ˈdɨʃɛl/
noun
drąg łączący przednią część wozu, sań, bryczki itp. z zaprzęgiem konnym lub ciągnikiem;
oj
ojnice
/
ˈdɨvãn/
noun
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;
koberec
/
dɨˈvãɲik/
noun
mały kawałek dywanu, najczęściej do położenia w łazience lub obok łóżka
kobereček
/
ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;
dividenda
noun
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit
dyzentérie
úplavice
/
d͡zbãn/
noun
- naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;
džbán
- (środowiskowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba głupia, tępa;
ťulpas
noun
(botanika, botaniczny) Nepenthes L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny dzbanecznikowatych;
láčkovka
noun
(botanika, botaniczny) Nepenthes ampullaria, gatunek rośliny owadożernej z rodziny dzbanecznikowatych;
láčkovka soudečková
/
ˈd͡zbãnɛk/
noun
niewielki dzban
džbánek
/
d͡zbãˈnuʃɛk/
noun
- (zdrobniale) od: dzbanek
- małe naczynie stołowe z uchem i dziobkiem, np. do mleka
džbáneček
noun
(Poznań) motyka
motyka
/
ˈd͡ʑadɛk/
noun
- ojciec matki
děd
dědeček
děda
- (potocznie, potoczny) starszy pan, mężczyzna w podeszłym wieku
děda dědeček
děda
- ojciec ojca
děda
děd
dědeček
/
ˈd͡ʑawat͡ɕ/
verb
- (staropolski) czynić, robić
dělat
- być sprawnym, funkcjonować
fungovat
- aktywnie uczestniczyć, pracować
pracovat
- wywoływać określony efekt (o leku)
působit
/
ˈd͡ʑawɔ/
noun
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru miotająca pociski na znaczne odległości;
kanón
/
d͡ʑiˈt͡ʃɨzna/
noun
(spożywczy) mięso z ubitej zwierzyny łownej
zvěřina
/
ˈd͡ʑid͡ʑüɕ/
noun
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko
děťátko
adverb
w sposób charakterystyczny dla dziecka
dětinsky
/
ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujstfɔ/
noun
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;
infanticida
noun
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Chrystus jako dziecko
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (regionalizm, regionalny) Boże Narodzenie
- (sztuka) przedstawienie Chrystusa jako niemowlęcia w sztuce, m.in. jako figurka
Ježíšek
/
d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕĩj̃stfɔ/
noun
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;
dětství
/
ˈd͡ʑɛt͡skɔ/
noun
- potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
- istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia
dítě
děti
adjective
przekazywany przez przodków lub przejęty od nich
dědičný
/
d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩɲɛt͡s/
noun
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;
nádvoří
/
ˈd͡ʑɛ̇jɛ/
noun
ogół zdarzeń, które wydarzyły się dawniej
dějiny
noun
- (edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;
děkan
- (kościelny) prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy;
děkan
vikář
/
d͡ʑɛˈlɛ̃ɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;
dělení
/
ˈd͡ʑɛlʲit͡ɕ ˈskurɛ ˌna‿ɲɛ̇ˈd͡ʑvʲjɛ̇d͡ʑu/
verb
przedwcześnie cieszyć się z osiągnięcia planowanych korzyści
porcovat kůži medvěda, který ještě běhá po lese
noun
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik
dělenec
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża;
Latinská čtvrť
noun
policjant nadzorujący określony rejon miasta
obvoďák
územář
/
ˈd͡ʑɛlʲɲik/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;
dělitel
/
ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarka/
noun
kobieta zajmująca się dziennikarstwem
novinářka
adjective
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa
novinářský
/
ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ/
noun
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek
žurnalistika
novinářství
publicistika
/
d͡ʑɛ̇̃ɲˈːikaʃ/
noun
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;
novinář
žurnalista
/
ˈd͡ʑɛʒba/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź;
ťuhýk
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania
přivlastňovací
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, port śródlądowy nad Oką;
Dzeržinsk
/
d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃nta ˈmuza/
noun
(przenośnie, przenośnia) sztuka filmowa, kino, kinematografia
desátá múza
/
d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka/
noun
nazwa liczby 10
desítka
/
d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od 10
desátý
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;
desetiboj
noun
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach
desetiúhelník
/
ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający dziesięć lat
- trwający dziesięć lat
desetiletý
adjective
będący ostatnim elementem zbioru wielkości dziesięciu tysięcy
desetitisící
noun
(książkowy) przełożony grupy dziesięcioosobowej;
desátník
/
d͡ʑɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ/
adjective
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10
decimální
/
ˈd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 10
deset
noun
liczba 10 000
deset tisíc
/
d͡ʑɛˈvãnːa/
noun
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;
divizna
/
d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃na/
noun
- młoda, niezamężna kobieta
dívka
holka
- partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina
přítelkyně
holka
frajerka
/
d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃nka/
noun
dziecko płci żeńskiej
děvče
holčička
/
ˈd͡ʑɛft͡ʃɛ/
noun
(przestarzałe, przestarzały) dojrzewająca, młodziutka dziewczyna
děvče
/
d͡ʑɛˈvʲit͡sa/
noun
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym
panna
noun
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą
panenství
adjective
właściwy dziewicy lub dziewictwu
panenský
/
d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka/
noun
cyfra 9
devítka
/
d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od 9
devátý
noun
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach
devítiúhelník
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający dziewięć lat
- trwający dziewięć lat
devítiletý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastka/
noun
nazwa liczby 19
devatenáctka
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający dziewiętnaście lat
- trwający dziewiętnaście lat
devatenáctiletý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɨ/
adjective
od 19
devatenáctý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 19
devatenáct
/
ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 9
devět
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 90
devadesát
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 94
devadesát čtyři
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 92
devadesát dva
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 99
devadesát devět
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 91
devadesát jedna
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 98
devadesát osm
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 95
devadesát pět
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 97
devadesát sedm
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 96
devadesát šest
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 93
devadesát tři
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt
devadesátý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt cztery (94)
devadesátý čtvrtý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi/
adjective
od dziewięćdziesiąt dwa (92)
devadesátý druhý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt dziewięć (99)
devadesátý devátý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt jeden (91)
devadesátý první
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt pięć (95)
devadesátý pátý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt siedem (97)
devadesátý sedmý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt sześć (96)
devadesátý šestý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od dziewięćdziesiąt trzy (93)
devadesátý třetí
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ/
adjective
od dziewięćdziesiąt osiem (98)
devadesátý osmý
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający dziewięćdziesiąt lat
- trwający dziewięćdziesiąt lat
devadesátiletý
/
ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt/
numeral
liczba 900
devět set
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 900
- nazwa liczby 900 (dziewięćset)
devítistovka
/
ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtnɨ/
adjective
od dziewięćset
devítistý
/
ˈd͡ʑɛwɔ/
noun
efekt pracy twórczej
dílo
/
d͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
- okres od świtu do zmierzchu
- okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba
den
/
ˈd͡ʑɛn ˈdɔbrɨ/, /
ˈd͡ʑɛɲ ˈdɔbrɨ/
interjection
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu
dobrý den
dobré jitro
dobré ráno
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;
Den matek
noun
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie
den výplaty
/
ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ ˌzakɔˈxãnɨx/
noun
święto zakochanych obchodzone 14 lutego (w dniu św. Walentego, patrona zakochanych) głównie w Ameryce Północnej, Australii i Europie Zachodniej
Den svatého Valentýna
Valentýn
svátek zamilovaných
noun
duże drewniane naczynie do rozczyniania ciasta na chleb;
díže
/
d͡ʑik/
noun
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;
divočák
kanec
prase divoké
noun
(sport, sportowy) dopuszczenie do zawodów, zwykle rangi mistrzowskiej, drużyny lub zawodnika niespełniającego formalnych warunków uczestnictwa;
divoká karta
/
ˈd͡ʑikɔ/
adverb
w sposób dziki
divoce
divoko
/
ˈd͡ʑɔbak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchus, stekowiec z rodziny dziobakowatych;
ptakopysk
/
ˈd͡ʑɔbat͡ɕ/
verb
uderzać dziobem
zobat
klovat
/
ˈd͡ʑiɕäj/
adverb
- cały dzień, który jest w tej chwili, dziś
dnes
dneska
v dnešní den
- w obecnym czasie, w bieżącym okresie
dnes
dneska
v současnosti
/
d͡ʑiˈɕɛ̇jʃɨ/
adjective
- ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach
- taki, który wydarzył się dziś
dnešní
/
ˈd͡ʑura/
noun
- otwór powstały wskutek uszkodzenia
- (przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) pochwa, wagina
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejscowość biedna, położona z dala od cywilizacji
díra
/
ˈd͡ʑura ˌɔzɔ̃ˈnɔva/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi;
ozonová díra
/
ˈd͡ʑura zaˈbʲita dɛˈskãmʲi/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) (pospolicie) miejsce bardzo odległe od głównych dróg, do którego nie docierają żadne wieści ze świata; zapadła dziura
díra
zapadákov
/
ˈd͡ʑurkad͡ʒ bʲjuˈrɔvɨ/
noun
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;
děrovačka
/
ˈd͡ʑivak/
noun
osoba, która nie zachowuje się normalnie, zgodnie z przyjętymi normami
podivín
verb
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie
koukat
/
ˈd͡ʑivnɨ/
adjective
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym
divný
zvláštní
/
d͡ʑup/
noun
- (morski) przednia część kadłuba statku;
příď
- (zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;
zobák
/
ˈd͡ʑɔ̃w̃swɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;
dáseň
/
ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae
žluna
datel
/
ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw ˈt͡ʃarnɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;
datel černý
noun
(botanika, botaniczny) Angelica archangelica L., gatunek rośliny z rodziny selerowatych o własnościach leczniczych i jadalnych;
andělika lékařská
adjective
wyrażający wdzięczność
děkovný
/
ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci/
interjection
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy
díky
dík
/
ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci/
preposition
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem
dík
díky
/
d͡ʑɛ̃ŋˈkɔvat͡ɕ/
verb
(dosłownie) składać podziękowanie
děkovat
poděkovat
/
d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ/
interjection
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność
děkuji
děkuji ti
/
d͡zvɔ̃n/
noun
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;
zvon
/
ˌd͡zvɔ̃nˈɲit͡sa/
noun
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;
zvonice
/
duw/
noun
- dziura wykopana w ziemi
jáma
- najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu
spodek
dole
adjective
związany z Düsseldorfem (miastem w Niemczech)
düsseldorfský
/
dɔ̃mp/
noun
- (systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
- (botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
- drewno dębu (1.2)
dub
/
ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;
dub korkový
noun
(leśnictwo) las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem
doubrava
/
dɔ̃mˈbrufka/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Doubravka
/
dɛ̃mˈbɔvɨ/
adjective
- składający się z dębu
- wykonany z drewna lub innej części dębu
dubový
/
ˈdɛ̃ntka/
noun
(motoryzacja) gumowy torus wypełniony powietrzem, znajdujący się wewnątrz opony;
vzdušnice
noun
- (botanika, botaniczny) Celastrus L. rodzaj roślin z rodzaju dławiszowców;
jesenec
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dławisz (1.1)
jesenec
zimokeř
/
dwɔ̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;
dlaň
/
ˈdwuɡa pɔˈzɨt͡sʲja/
noun
(finanse, finansowy) transakcja na rynku instrumentów pochodnych, która przynosi zysk gdy wartość instrumentu bazowego rośnie;
dlouhá pozice
/
ˈdwuɟi/
adjective
- mający znaczny wymiar podłużny (długość)
- trwający znaczny czas
- (potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
- (żartobliwie) o człowieku: wysoki
dlouhý
/
ˈdwuɡɔ/
adverb
- przez, na znaczny czas
- na znaczną długość
dlouho
/
ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi/
adjective
mający długie nogi
dlouhonohý
adjective
taki, który ma długi ogon
dlouhoocasý
/
dwuˈɡɔpʲis/
noun
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem
propiska
propisovačka
adjective
mający długie uszy
dlouhouchý
noun
- długie trwanie
- długie życie;
dlouhověkost
adjective
długo żyjący lub mający długo żyć, długo trwający
dlouhověký
/
ˈdwuɡɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;
délka
/
ˈdwutɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;
dláto
/
dwuʒʲˈɲit͡ʃka/
noun
- forma żeńska od: dłużnik (finansowy)
- forma żeńska od: dłużnik (moralny)
dlužnice
/
ˈdwuʒʲɲik/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;
dlužník
verb
zadać cios kłujący; wbić ostro zakończone narzędzie
bodnout
/
ˈd͡ʑĩɲism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;
džinismus
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Rosję, Białoruś i Łotwę, uchodząca do Zatoki Ryskiej;
Daugava
Západní Dvina
/
d͡ʑvʲjɛ̃ŋk/
noun
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;
zvuk
/
d͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ/
adjective
dotyczący dźwięku
zvukový
/
d͡ʒaˈkarta/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;
Jakarta
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;
Džalálábád
/
ˌd͡ʒãmaxʲiˈrʲijːa/
noun
państwo ludu, człon oficjalnej nazwy Libii;
džamáhíríje
džámáhírije
/
d͡ʒãˈmʲila/
pronoun
imię żeńskie
Džamila
/
d͡ʒːɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;
žížala
dešťovka
žoužel
/
d͡ʒɛˈlada/
noun
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;
dželada
/
d͡ʒɛ̃m/
noun
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;
džem
/
d͡ʒɛ̃nˈtɛlmɛ̃n/
noun
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,
džentlmen
gentleman
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym należąca do Tunezji;
Džerba
/
ˈd͡ʒɛzva/
noun
tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące jako imbryk do przygotowywania kawy;
džezva
/
d͡ʒʲiˈbutʲi/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);
Džibuti
Džibutsko
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Džibutsko
/
ˈd͡ʒʲixat/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia
džihád
/
ˌd͡ʒʲixaˈdɨsta/
noun
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu
džihádista
/
d͡ʒʲĩn/
noun
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi
džin
adjective
wykonany z dżinsu
džínový
/
ˈd͡ʒʲĩw̃sɨ/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) spodnie z dżinsu lub drelichu wzorowane na spodniach farmerskich;
džíny
džínsy
/
d͡ʒʲip/
noun
(motoryzacja) samochód marki Jeep;
džíp
jeep
/
ˈd͡ʒɔkɛr/
noun
(termin karciany) dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę
žolík
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;
Džidda
adjective
związany z Dżuddą, dotyczący Dżuddy
džiddský
/
ˈd͡ʒudɔ/
noun
(sport, sportowy) japońska sztuka walki
dżudo
noun
(sport, sportowy) kobieta trenująca judo
judistka
/
ˈd͡ʒũma/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;
mor
/
ˈd͡ʒũŋɡla/
noun
wilgotny las tropikalny;
džungle
acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Inwestycyjny;
EIB
noun
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;
ebonit
/
ˈɛbrɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;
Ebro
noun
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) metoda wyznaczania masy cząsteczkowej substancji chemicznej w roztworze poprzez pomiar podwyższenia temperatury wrzenia rozpuszczalnika po rozpuszczeniu w nim danej substancji
ebulioskopie
/
ˈɛxɔ/
noun
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;
ozvěna
echo
noun
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;
echolokace
adjective
związany z echolokacją, dotyczący echolokacji
echolokační
/
ɛˈdafɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) ogół drobnych organizmów żyjących w powierzchniowych warstwach gleby;
edafon
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna;
Edam
/
ɛˈdʲirnɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji;
Edirne
/
ˌɛdukaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu
edukační
/
ˈɛdvart/
pronoun
imię męskie;
Eduard
Edvard
/
ɛˈdɨkuw/
noun
(sztuka) (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu
edikula
/
ˈɛdɨl/
noun
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk;
aedil
/
ɛˈdɨ̃nburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,
Edinburgh
adjective
związany z Edynburgiem, dotyczący Edynburga
edinburský
/
ɛˈdɨta/
pronoun
imię żeńskie;
Edita
/
ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu/
noun
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu
textový procesor
/
ˌɛdɨˈtɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera
editovat
noun
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) osoba odczuwająca pociąg seksualny do osób w popokwitaniowej fazie dorastania
efebofil
/
ˈɛfɛɡd ːɔ̃ˈmʲĩna/
noun
- (dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd..
- (przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania
dominový efekt
noun
zjawisko w teorii chaosu, w którym mała zmiana w początkowych warunkach systemu nieliniowego może spowodować duże i nieprzewidywalne skutki w przyszłości
motýlí efekt
/
ˌɛfɛ̃mɛˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który szybko przemija
efemerní
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Efrém
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;
egalitářství
adjective
dotyczący Morza Egejskiego
egejský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Węgrzech;
Jager
/
ˌɛɟipˈt͡sʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Egiptu
Egypťan
/
ɛˈɟipsʲci/
adjective
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu
egyptský
egyptština
/
ɛˈɟipsʲcɛ t͡ɕɛ̃mˈnɔɕt͡ɕi/
noun
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) całkowita, nieprzenikniona ciemność
egyptská tma
/
ˈɛɟipt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;
Egypt
/
ˌɛɟiptɔˈlɔɟja/
noun
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;
egyptologie
/
ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista/
noun
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych
sobec
/
ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka/
noun
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych
egoistka
/
ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;
egoismus
/
ɛɡˈzãmʲĩn/
noun
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej
zkouška
noun
- (historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy
- (historia, historyczny, historycznie) urząd namiestnika w cesarstwie bizantyńskim
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy;
exarchát
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;
exegeze
noun
(medycyna, medyczny) nieinfekcyjny stan zapalny głównie wierzchniej warstwy skóry objawiający się świądem, zaczerwienieniem, pęcherzykami i złuszczaniem naskórka
ekzém
noun
(astronomia, astronomiczny) księżyc obiegający egzoplanetę itp.;
exoměsíc
noun
(astronomia, astronomiczny) planeta położona poza Układem Słonecznym, najczęściej w innym układzie planetarnym;
exoplaneta
noun
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;
exorcista
noun
- (kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;
- (kościelny) modlitwa, która ma usuwać wpływ szatana
exorcismus
noun
(filozofia, filozoficzny) zwolennik egzystencjalizmu
existencialista
existencionalista
noun
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka egzystencjalizmu
existencialistka
existencionalistka
/
ɛx/
interjection
wykrzyknik wyrażający w zależności od kontekstu zniecierpliwienie, zniechęcenie, rozgoryczenie, niezadowolenie, obojętność, lekceważenie, żal, rozpacz, sprzeciw
ech
eh
/
ˈajn͇ʃtajn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;
einsteinium
/
ˌɛjakuˈlat͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);
ejakulace
noun
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku
ejakulát
/
ɛˈcɛrka/
noun
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego
trojúhelník
/
ˌɛklɛkˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów
eklektický
noun
tworzenie całości z różnych elementów
eklektismus
eklekticismus
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj skały metamorficznej;
eklogit
/
ɛˈkɔlɔk/
noun
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią
ekolog
/
ˌɛkɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;
ekologie
/
ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody
ekologický
/
ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;
ekonomie
adverb
(ekonomia, ekonomiczny) odnosząc się do ekonomii, ekonomiki
ekonomicky
noun
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii
ekonom
noun
specjalistka w dziedzinie ekonomii
ekonomka
/
ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m/
noun
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;
ekosystém
/
ˈɛkrãn/
noun
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
obrazovka
noun
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;
exhumace
noun
(socjologia, socjologiczny) specjalista wysokiej klasy, który dobrowolnie opuścił ojczyznę celem pracy za granicą
expat
/
ˈɛkspɛrt/
noun
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu
expert
znalec
/
ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt/
noun
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
- pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu
experiment
pokus
/
ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ/
adjective
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy
experimentální
verb
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań
experimentovat
/
ˌɛksplɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
z hukiem i gwałtownie rozpadać się (rozpaść się) na mniejsze kawałki
explodovat
/
ɛksˈplɔzʲja/
noun
rozerwanie się z hukiem;
exploze
adjective
(rzadki, rzadko używany) wybuchowy
explozivní
/
ɛksˈpɔ̃nat/
noun
przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp.
exponát
noun
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę
exportér
vývozce
/
ˌɛkspɔrˈtɔvɨ/
adjective
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący eksportu, przeznaczony do sprzedaży za granicę
exportní
noun
(sztuka) artysta tworzący w nurcie ekspresjonizmu
expresionista
noun
(sztuka) artystka tworzący w nurcie ekspresjonizmu
expresionistka
adjective
(sztuka) związany z ekspresjonizmem, dotyczący ekspresjonizmu albo ekspresjonisty
expresionistický
/
ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;
expresionismus
adjective
odznaczający się siłą wyrazu
expresivní
adjective
posiadajacy dużą moc wyrazu
expresivní
noun
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie
extrakt
adjective
dotyczący ekstremizmu albo ekstremistów
extremistický
/
ɛksˈtrɛ̃mʲism̥/
noun
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii
extremismus
noun
- (geografia, geograficzny) obszar stale zamieszkany i wykorzystywany gospodarczo przez człowieka
- (historia, historyczny, historycznie) obszar znany w starożytności Grekom
ekumena
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu
ekumenický
/
ɛˈkfadɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;
Ekvádor
/
ˌɛkfaˈdɔrt͡ʃɨk/
noun
obywatel Ekwadoru
Ekvádorec
/
ˌɛkfaˈdɔrsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Ekwador
ekvádorský
/
ˌɛkfʲiˈpũnɛk/
noun
rzeczy, które stanowią czyjeś wyposażenie na wyprawę lub podróż
výstroj
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo i kraina położone na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu
Elam
adjective
(starożytność) związany z Elamem lub Elamitami, dotyczący Elamu lub Elamitów
elamský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język elamicki;
elamština
noun
(starożytność) mieszkaniec Elamu
Elamita
noun
(starożytność) mieszkanka Elamu
Elamitka
/
ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) giętki, sprężysty
elastický
/
ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲci/
adjective
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją
elegantní
/
ɛˈlɛɟja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;
elegie
noun
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;
elektrochemie
noun
(medycyna, medyczny) metoda chirurgiczna, w której do przecinania tkanek używany jest galwanokauter
elektrochirurgie
/
ˌɛlɛktrɔɛ̃nɛrˈɡɛtɨka/
noun
dział energetyki i elektrotechniki zajmujący się wytwarzaniem, przesyłem i rozdziałem energii elektrycznej;
elektroenergetika
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;
elektroforéza
/
ˌɛlɛkˈtrɔlʲit/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;
elektrolyt
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego;
elektromagnet
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem
elektromagnetický
noun
(technologia, technika, techniczny) wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;
elektrometalurgie
/
ɛˈlɛktrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;
elektron
/
ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z elektroniką, opierający się na elektronice
elektronický
/
ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika/
noun
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;
elektronika
/
ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa/
noun
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;
elektrárna
/
ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
- (fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
- (potocznie, potoczny) prąd elektryczny
elektřina
/
ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności
elektrický
noun
(rolnictwo, rolniczy) ogrodzenie pod niskim napięciem, wykorzystywane na pastwiskach do zabezpieczania przed wychodzeniem zwierząt hodowlanych poza jego teren;
elektrický ohradník
/
ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ/
adjective
podstawowy, najprostszy
elementární
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Indygirki;
Elgi
/
ˈɛlʲjaʃ/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Eliáš
/
ɛˈlʲiɟuʃ/
pronoun
imię męskie;
Eligius
/
ɛˈlʲipsa/
noun
- (geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;
elipsa
/
ɛˈlʲita/
noun
- grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku
- wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju
elita
/
ˌɛlʲiˈtarnɨ/
adjective
dostępny tylko dla niektórych osób
elitní
pronoun
imię żeńskie;
Elvíra
/
ɛlʒˈbʲjɛta/
pronoun
imię żeńskie;
Alžběta
adjective
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania
alžbětinský
/
ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;
embryologie
/
ɛ̃ˈmɛrɨt/
noun
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę
důchodce
penzista
/
ˌɛ̃mʲiˈɡrat͡sʲja/
noun
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim
emigrace
adjective
związany z emigracją, dotyczący emigracji
emigrační
adjective
dotyczący emigrantów
emigrantský
/
ɛ̃ˈmʲiɡrãnt/
noun
ktoś, kto na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkał poza swoją ojczyzną
emigrant
/
ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvat͡ɕ/
verb
wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie
emigrovat
/
ɛ̃ˈmʲilʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Emílie
Emilia
adjective
(książkowy) wybitny, znakomity
eminentní
/
ˈɛ̃mʲir/
noun
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich
emír
/
ɛ̃ˈmʲitɛ̃nt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot emitujący papiery wartościowe (np. akcje, obligacje itp.)
emitent
/
ˌɛ̃mʲiˈtɔvat͡ɕ/
verb
(ekonomia, ekonomiczny) wypuszczać na rynek papiery wartościowe lub pieniądze
emitovat
/
ˌɛ̃mɔt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
dotyczący emocji, emocjonalności
emoční
/
ˌɛ̃mpʲiˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim
empirický
noun
(informatyka, informatyczny) programowa symulacja działania jakiegoś sprzętu lub oprogramowania
emulace
/
ˌɛ̃muˈlatɔr/
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy naśladujący działanie systemu komputerowego lub innego programu;
emulátor
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny umożliwiający powstanie emulsji;
emulgátor
acronym
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) europejski nakaz aresztowania;
EZR
/
ɛ̃nˈt͡sɨklʲika/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;
encyklika
/
ˌɛ̃nt͡sɨklɔˈpɛdʲja/
noun
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;
encyklopedie
/
ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii
encyklopedický
/
ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨsta/
noun
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej;
encyklopedista
adjective
występujący tylko na określonym obszarze
endemický
adjective
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z endokrynologią, dotyczący endokrynologii
endokrinologický
noun
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;
endometrióza
/
ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;
endorfin
noun
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;
endoskopie
noun
substancja toksyczna pochodzenia bakteryjnego
endotoxin
/
ɛ̃nˈdɨ̃mʲjɔ̃n/
pronoun
(mitologia grecka) król Elidy, piękny młodzieniec, ukochany Selene, ukarany nieprzerwanym snem i obdarzony wieczną młodością;
Endymión
/
ɛ̃ˈnɛrʲɟja/
noun
- (fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
- entuzjazm, chęć do działania
energie
/
ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃʲɲɛ/
adverb
w sposób energiczny, stanowczo, żywo
energicky
/
ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy
energický
noun
bakteria powodujaca zakażenie w przewodzie pokarmowym człowieka:
enterokok
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;
enterovirus
/
ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;
entomologie
/
ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii
entomologický
/
ɛ̃nˈtrɔpʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;
entropie
/
ɛ̃nˈtuzʲjasm̥/
noun
stan zachwytu czymś; zapał, radość
nadšení
entuziasmus
/
ˈɛ̃w̃zɨ̃m/
noun
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;
enzym
adjective
(biochemia, biochemiczny) zachodzący z udziałem enzymów
enzymatický
adjective
związany z enzymem, enzymami, dotyczący enzymu
enzymový
/
ˌɛɔˈlʲit͡ʃnɨ/
adjective
(geologia, geologiczny) związany z działalnością wiatru
eolický
/
ˈɛɔs/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 221;
Eos
- (mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;
Éós
Eos
noun
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi
epicentrum
/
ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;
epidemie
adjective
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii
epidemický
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii
epidemiolog
/
ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;
epidemiologie
adjective
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii
epidemiologický
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);
epidot
pronoun
imię męskie;
Epifan
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;
epigenetika
adjective
(książkowy) taki jak epigon: wtórny, nieoryginalny
epigonský
noun
nauka badająca napisy wykonane na materiałach twardych;
epigrafika
adjective
(filozofia, filozoficzny) związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura
epikurejský
noun
(botanika, botaniczny) litofit zasiedlający powierzchnię skał;
epilit
/
ɛˈpʲilɔk/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;
epilog
adjective
(kościelny) związany z Kościołem episkopalnym
episkopální
/
ˌɛpʲiˈtafʲjũm/
noun
inskrypcja nagrobna;
epitaf
/
ɛˈpɔka/
noun
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;
epocha
noun
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;
doba kamenná
noun
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, podczas którego znaczne obszary lądów były pokryte lodowcami, a klimat był dużo chłodniejszy niż obecnie
doba ledová
adjective
(książkowy) mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw
epochální
/
ˈɛpɔs/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych
epos
noun
(medycyna, medyczny) całkowite wyeliminowanie choroby zakaźnej na całym świecie
eradikace
/
ɛrp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;
erbium
/
ˈɛrɛp/
pronoun
- (mitologia grecka) bóg i uosobienie ciemności świata podziemnego;
- (mitologia grecka) najciemniejsza część podziemnego świata zmarłych – Hadesu;
Erebos
/
ɛˈrɛkt͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;
ztopoření
erekce
postavení
/
ˌɛrɛ̃ˈmʲita/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik żyjący w odosobnieniu;
- człowiek żyjący w odosobnieniu szczególnie z pobudek religijnych
eremita
adjective
związany z Erfurtem, dotyczący Erfurtu
erfurtský
/
ˈɛrfurt/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej części Niemiec, stolica Turyngii;
Erfurt
adjective
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii
ergonomický
/
ˈɛrʲis/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
- (mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;
Eris
/
ˈɛrnɛst/
pronoun
imię męskie;
Arnošt
/
ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ/
adjective
w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne
erotogenní
noun
(psychologia, psychologiczny) ktoś cierpiący na erotomanię
erotoman
/
ɛˈrɔtɨka/
noun
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną
erotika
/
ɛˈrɔzʲja/
noun
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;
eroze
adjective
(geologia, geologiczny) dotyczący erozji
erozívní
/
ɛˈrupt͡sʲja/
noun
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;
erupce
/
ˈɛrɨk/
pronoun
imię męskie;
Erik
/
ɛˈrɨka/
pronoun
imię żeńskie
Erika
/
ˌɛrɨˈtrɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;
Eritrea
/
ˌɛrɨˈtrɛjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Erytrei
Eritrejec
/
ˌɛrɨˈtrɛjka/
noun
obywatelka Erytrei
Eritrejka
/
ˌɛrɨˈtrɔt͡sɨt/
noun
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;
erytrocyt
/
ˌɛrɨˈvãnka/
noun
mieszkanka Erywania
Jerevaňanka
/
ɛˈrɨvãɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;
Jerevan
/
ˌɛrɨˈvãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Erywania
Jerevaňan
/
ˌɛrɨˈvãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Erywań
jerevanský
/
ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈt͡sɛ/
acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;
ESCB
/
ˌɛsxatɔˈlɔɟja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.
eschatologie
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany do terapii depresji, zaburzeń lękowych i innych nerwic; silny, wybiórczy inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny; S-enancjomer citalopramu
escitalopram
/
ˈɛsɛj/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;
esej
/
ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci/
adjective
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów
eskymácký
/
ɛˈskɔrta/
noun
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę
eskorta
pronoun
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie;
Eskvilin
Esquilin
/
ˌɛspɛˈrãnt͡sʲci/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący esperanta
esperantský
/
ˌɛspɛˈrãntɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język międzynarodowy, opracowany przez Ludwika Łazarza Zamenhofa w 1887 r.;
esperanto
adjective
związany z Essen (miastem w Niemczech)
essenský
/
ˈɛstɛr/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;
ester
/
ɛˈstɛra/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Ester
/
ɛˈstɛta/
noun
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna
estét
noun
kobieta przywiązująca uwagę do estetyki
estétka
/
ˌɛstɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna
estetický
/
ɛˈstɛtɨka/
noun
- ładny, gustowny wygląd czegoś
- (filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie;
- subiektywne kryteria piękna
estetika
/
ɛˈstɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Estonsko
/
ɛˈstɔ̃ŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej, obywatelka Estonii
Estonka
/
ɛˈstɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii
Estonec
/
ɛˈstɔ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Estonii lub Estończyków
estonský
/
ɛˈstɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;
estonština
estonský
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z estragonu, przyprawiony estragonem
estragonový
/
ɛˈstrɔɡɛ̃n/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;
estrogen
/
ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm/
noun
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;
estuár
/
ɛˈtalɔ̃n/
noun
wzorzec, wzór jednostki miary przeznaczony do zachowania lub odtworzenia jednostki miary;
etalon
/
ˈɛtãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;
ethan
etan
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna promująca wizję silnego państwa angażującego się oraz ingerującego w gospodarkę
etatismus
/
ˈɛtɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;
ethen
ethylen
/
ɛˈtɛrʲɲit/
noun
(budownictwo) cementowo-azbestowy materiał budowlany stosowany dawniej na pokrycie dachów oraz do wyrobu rur;
eternit
adjective
(medycyna, medyczny) związany z etiologią, dotyczący etiologii
etiologický
/
ɛˈtʲjɔpʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;
Etiopie
/
ɛˈtʲjɔpsʲci/
adjective
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków
etiopský
/
ɛˈtʲjuda/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;
- krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.;
etuda
pronoun
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech;
Etna
/
ɛtʲˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z przynależnością do grupy narodowej
etnický
/
ˈɛtnɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ludem, narodem, społeczeństwem lub grupą społeczną
etno-
noun
nauka zajmujaca się wzajemnymi powiązanimi między człowiekiem a światem roślin
etnobotanika
noun
(etnografia, etnograficzny) osoba zajmująca się etnografią
etnograf
národopisec
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kulturze ludowej danej społeczności;
etnografie
adjective
związany z etnografią
etnografický
národopisný
noun
(etnografia, etnograficzny) kobieta zajmująca się etnografią
etnografka
/
ɛˈtɔlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji
Aitólie
Ajtólia
/
ˌɛtɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;
etologie
/
ˌɛtɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z etologią, dotyczący etologii
etologický
/
ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈt͡sɛ/
acronym
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Europejski Trybunał Praw Człowieka;
ESLP
/
ˈɛtrusk/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.
Etrusk
/
ɛˈtrusʲci/
adjective
dotyczący Etrurii lub Etrusków
etruský
/
ɛˈtrusʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;
etruština
etruský
adjective
(archeologia, archeologiczny) związany z etruskologią, dotyczący etruskologii
etruskologický
/
ɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- związany z etyką, dotyczący etyki
- zgodny z zasadami etyki
etický
/
ˈɛtɨka/
noun
- (filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i środowisku
etika
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) naukowiec badający pochodzenie wyrazów
etymolog
/
ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;
- (językoznawstwo, językoznawczy) pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu
etymologie
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii
etymologický
adjective
związany z Eubeą, dotyczący Eubei
eubojský
/
ˌɛwxarɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią
eucharistický
noun
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka
eudaimonismus
adjective
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi
eufemistický
/
ɛwˈfɛ̃mʲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub ostrożne bądź aluzyjne wyrażenie zastępujące inne, zbyt drastyczne, dosadne lub nieprzyzwoite;
eufemismus
/
ɛwˈfɔrʲja/
noun
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia
euforie
adjective
cechujący się euforią; w silnym uczuciu uniesienia, nadmiernej radości i pobudzenia
euforický
adjective
związany z Eufratem, dotyczący Eufratu
eufratský
/
ɛwˈɡɛ̃ɲja/
pronoun
imię żeńskie;
Evženie
/
ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ/
pronoun
imię męskie;
Evžen
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;
blahovičník
eukalyptus
eukalypt
/
ˌɛwkalʲiptuˈsɔvɨ/
adjective
- będący częścią eukaliptusa
- wykonany z drewna lub innej części eukaliptusa
- związany z eukaliptusem, dotyczący eukaliptusa
eukalyptový
adjective
(biologia, biologiczny) posiadający w komórce jądro z chromosomami
eukaryotický
/
ˈɛwnux/
noun
- mężczyzna z wyciętymi jądrami;
- (dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec
eunuch
kastrát
/
ɛw.paˈtɔ.rja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym;
Jevpatorija
/
ɛwˈrazʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;
Eurasie
/
ˌɛwrazʲjaˈtɨt͡sʲci/
adjective
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji
eurasijský
/
ɛwˈrɛka/
interjection
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu
heuréka
/
ˈɛwrɔ/
noun
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;
euro
/
ˈɛwrɔp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;
europium
/
ɛwˈrɔpa/
pronoun
- (geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
- (mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
- (astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
Evropa
Europa
pronoun
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej;
jižní Evropa
pronoun
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej;
severní Evropa
noun
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;
Východní Evropa
/
ˌɛwrɔˈpɛjt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Europy
Evropan
/
ˌɛwrɔˈpɛjka/
noun
mieszkanka Europy
Evropanka
/
ˌɛwrɔˈpɛjsʲci/
adjective
dotyczący Europy
evropský
/
ˌɛwrɔst͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥/
noun
(publikatory) negatywne nastawienie do integracji z Unią Europejską;
euroskepticismus
/
ˌɛwrɔˈst͡sɛptɨk/
noun
osoba przeciwna integracji z Unią Europejską
euroskeptik
/
ˌɛwtãˈnazʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;
eutanázie
eutanazie
/
ˈɛva/
pronoun
- (biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
- imię żeńskie;
Eva
/
ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;
evakuace
adjective
związany z ewakuacją, dotyczący ewakuacji
evakuačný
/
ˌɛvãŋˈɡɛlʲja/
noun
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;
evangelium
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami;
evangeliář
/
ˌɛvãŋɡɛˈlʲit͡ʃnɨ/
adjective
zgodny z Ewangelią
evangelický
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca ewangelicyzmu
evangelík
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna zawierająca tylko perykopy ewangeliczne przeznaczone do odczytania podczas mszy;
evangelistář
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Evarist
/
ˌɛvɛˈlʲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Evelína
adjective
(urzędowy) dotyczący ewidencji (rejestru, zapisu urzędowego)
evidenční
/
ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ/
adjective
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości
evidentní
/
ˌɛvɔˈlut͡sʲja/
noun
- (biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
- proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś
evoluce
vývoj
/
ˈɛzdraʃ/
pronoun
imię męskie;
Ezdráš
/
ˈɛzɔp/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;
Ezop
/
ˌɛzɔtɛˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych
ezoterický
ezoterní
/
ˈfabʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Fabián
/
ˈfabrɨka/
noun
produkcyjny zakład przemysłowy
továrna
fabrika
/
faˈxɔvʲjɛt͡s/
noun
specjalista w jakiejś dziedzinie
odborník
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie
fagotista
noun
(biologia, biologiczny) rodzaj komórki zdolnej do pochłaniania i trawienia obcych cząstek;
fagocyt
/
ˈfaɡɔt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;
fagot
noun
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne
ohňostroj
/
ˈfajka/
noun
przedmiot do palenia tytoniu;
dýmka
cumel
fáfa
smradlarka
noun
(historia, historyczny, historycznie) (handel, handlowy) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;
faktorie
/
faˈkultɛt/
noun
wydział szkoły wyższej
fakulta
/
ˈfala/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
- (przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
- (wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;
vlna
- deseń w kształcie fal (1.1)
vlnovka
- (fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
vlnění
vlna
noun
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) nagła, gwałtowna zmiana parametrów fizycznych ośrodka, która rozchodzi się w przestrzeni z prędkością większą niż dźwięk;
rázová vlna
adjective
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu
falický
/
faˈlɔxrɔ̃n/
noun
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;
vlnolam
noun
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał
falzifikát
podvrh
verb
poddawać falsyfikacji; tworzyć falsyfikat
falzifikovat
adjective
będący w bliskich stosunkach, nie zachowujący dystansu ani oficjalnych form w kontaktach
familiární
adjective
charakteryzujący się fanatyzmem
fanatický
/
fãˈnatɨk/
noun
żarliwy zwolennik idei lub religii
fanatik
/
fãˈnatɨsm̥/
noun
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych
fanatismus
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;
fanfára
/
ˌfãntaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny
- fikcyjny, zmyślony
fantastický
/
fãnˈtazʲja/
noun
wyobraźnia
fantazie
/
faˈraɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;
faraon
farao
adjective
mający związek z faraonem
faraónský
/
ˈfarba/
noun
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania
barva
/
farˈbɔvat͡ɕ/
verb
nasycać farbą, zabarwiać
barvit
noun
(botanika, botaniczny) Anchusa officinalis L., gatunek miododajnej rośliny z rodziny ogórecznikowatych o własnościach leczniczych i trujących w większej ilości;
pilát lékařský
/
faˈrɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;
faerština
/
ˈfarma/
noun
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich;
farma
/
ˌfarmat͡sɛwˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z farmacją
farmaceutický
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający zmiany stężenia substancji w ustroju, zwłaszcza leków i ich metabolitów, w miarę upływu czasu;
farmakokinetika
/
ˌfarmakɔˈlɔɟja/
noun
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków
farmakologie
/
ˌfarmakɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii
farmakologický
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) urzędowy spis leków zatwierdzonych do użycia w danym państwie, zawierający m.in. opis ich składu, właściwości oraz zalecenia dotyczące zastosowania;
lékopis
farmakopéa
noun
zastosowanie leków do zwalczenia choroby, leczenie chorób lekami farmaceutycznymi
farmakoterapie
/
ˈfarsa/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekka komedia o żywej akcji;
fraška
/
farʃ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;
nádivka
/
faˈsada/
noun
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
fasáda
průčelí
noun
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś
fascinace
adjective
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę
úchvatný
/
faˈsɔla/
noun
- (botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
fazol
fazole
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona lub całe strąki fasoli (1.1); (także, też) potrawa z nich przyrządzona
fazole
/
faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva/
noun
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach
zelené fazole
/
ˌfasɔˈlɔvɨ/
adjective
- dotyczący fasoli
- przyrządzony z fasoli, z dodatkiem fasoli
fazolový
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;
Fastiv
noun
mocno związane pęki chrustu, wikliny lub gałęzi, używane przy robotach budowlanych, wodnych, fortyfikacyjnych oraz drogowych do uszczelniania, wypełniania luk, umacniania rowów, brzegów rzek, nasypów itp.;
hať
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka faszyzmu
fašistka
/
ˌfaʃɨˈstɔfsʲci/
adjective
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom
fašistický
/
ˈfaʃɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;
fašismus
noun
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;
fata morgána
/
ˈfatfa/
noun
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;
fatva
/
ˈfawna/
noun
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;
fauna
adjective
(zoologia, zoologiczny) związany z faunistyką, dotyczący faunistyki
faunistický
adjective
(książkowy) pragnący zdobyć wiedzę za wszelką cenę, zwłaszcza tajemnicę nieśmiertelności
faustovský
/
fawˈstɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Faustina
noun
nieumyślne naruszenie niepisanych reguł danej społeczności
faux pas
noun
osoba, która coś fałszuje
padělatel
/
fawˈʃɨvɨ/
adjective
sztuczny, podrobiony
falešný
/
ˌfɛdɛˈrat͡sʲja/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;
- związek stowarzyszeń, organizacji zawodowych, politycznych i innych
federace
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch części składowych tworzących Bośnię i Hercegowinę, zamieszkana w większości przez Boszniaków i Chorwatów;
Federace Bosny a Hercegoviny
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji
federativní
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Somalii jako państwa
Somálská federativní republika
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji
federální
spolkový
noun
(neologizm) (potocznie, potoczny) coś, co jest zmanipulowane lub spreparowane, tylko z pozoru wyglądające na prawdziwe ((na przykład) zdjęcie) lub markowe ((na przykład) buty / koszulka / telefon), w rzeczywistości jednak sfałszowane
fejk
/
fɛˈkalʲja/
noun
odchody ludzkie gromadzące się w kanalizacji i szambach;
fekálie
adjective
związany z fekaliami, dotyczący fekaliów
fekální
noun
(publikatory) krótki utwór publicystyczny;
fejeton
/
ˈfɛlʲiks/
pronoun
imię męskie;
Felix
/
ˌfɛlʲĩnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z felinologią, dotyczący felinologii
felinologický
/
ˌfɛ̃mʲĩˈɲistka/
noun
kobieta dążąca do wprowadzenia w życie zasad feminizmu, zwolenniczka feminizmu
feministka
noun
nadawanie czemuś cech żeńskich
feminizace
/
fɛ̃ˈmʲĩɲism̥/
noun
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;
feminismus
/
ˈfɛ̃nɛk/
noun
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;
fenek
/
fɛ̃ˈɲit͡sʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;
Fénicie
/
ˌfɛ̃ɲiˈt͡sʲjä̃ɲĩn/
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji
Féničan
/
ˌfɛ̃ɲiˈt͡sʲjãŋka/
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Fenicji
Féničanka
/
fɛ̃ˈɲit͡sʲci/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją
fénický
/
ˈfɛ̃ɲik/
noun
(dawniej, dawny) (jednostka monetarna) setna część marki niemieckiej;
fenik
noun
- (botanika, botaniczny) Foeniculum vulgare, roślina warzywna, o białych, mięsistych łodygach;
- (spożywczy) jarzyna z fenkułu (1.1)
fenykl
adjective
związany z fenkułem (koprem włoskim)
feniklový
pronoun
(geografia, geograficzny) rozległy półwysep w Europie Północnej składający się z trzech części: Międzymorza Fińsko-Karelskiego oraz z odgałęziających się od niej dwóch półwyspów: Skandynawskiego i Kolskiego;
Fennoskandinávie
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, który zajmuje się badaniem cyklicznych zjawisk w życiu roślin i zwierząt, szczególnie w zależności od warunków klimatycznych i pór roku;
fenologie
/
ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃nɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(filozofia, filozoficzny) związany z fenomenologią, charakterystyczny dla fenomenologii
fenomenologický
/
fɛrˈdɨ̃nãnt/
pronoun
imię męskie;
Ferdinand
/
fɛrm/
noun
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;
fermium
/
ˌfɛrmɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;
kvašení
fermentace
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania;
Ferrara
noun
mieszkaniec Ferrary; osoba z tego miasta
Ferrařan
noun
mieszkanka Ferrary; kobieta z tego miasta
Ferrařanka
adjective
związany z Ferrarą, dotyczący Ferrary
ferrarský
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;
feudalismus
adjective
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem
feudální
/
ˈfʲjaskɔ/
noun
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś
fiasko
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;
fibromyalgie
noun
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;
fibrinogen
/
ˈfʲid͡ʒʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;
Fidži
/
fʲiˈd͡ʒɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Fidżi
fidžijský
/
ˈfʲiɡa/
noun
(spożywczy) owoc figi (1.1)
fík
/
ˈfʲiɟɛl/
noun
coś zrobionego dla żartu, dla rozrywki
fígl
/
ˌfʲiɡɔfˈt͡sɔvɨ/
adjective
- będący częścią figowca
- składający się z figowca
- wykonany z drewna lub innej części figowca
fíkovníkový
/
fʲiˈɡɔvʲjɛt͡s/
noun
- (systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi
- (systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;
fíkovník
/
fʲiˈɡɔvɨ/
adjective
związany z figami, dotyczący fig
fíkový
/
fʲiˈɡura/
noun
- (heraldyka, heraldyczny) szeroko pojęte godła herbowe/mobilia;
- (książkowy) bohater utworu literackiego
- (matematyka, matematyczny) zbiór punktów leżących na płaszczyźnie lub w przestrzeni
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa dźwięków o charakterze ornamentu
- (potocznie, potoczny) osobnik, typ
- (potocznie, potoczny) znana osobistość
- (sport, sportowy) (choreografia, choreograficzny) sekwencja ruchów tworząca całość w sportach akrobatycznych i tańcach
- (szachy, pojęcie szachowe) starsze bierki na szachownicy: król, hetman, wieża, skoczek, goniec
- (sztuka) odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka
- (termin karciany) starsze karty w talii: as, król, dama, walet;
- kształt ciała
- przydrożny posąg, kapliczka
figura
/
fʲiˈɡura ˌrɛtɔˈrɨt͡ʃna/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń;
řečnická figura
noun
- coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystko to co jest wymyślone przez autora, to co nie jest historyczną prawdą
fikce
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Filadelfią, dotyczący Filadelfii (miasta w Stanach Zjednoczonych)
filadelfský
noun
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących
filantrop
adjective
związany z filantropią
filantropický
noun
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych
filatelista
adjective
dotyczący filatelistyki, związany z filatelistyką
filatelistický
/
ˌfʲilatɛˈlʲistɨka/
noun
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;
filatelie
/
fʲilt͡s/
noun
materiał ze zbitej wełny,
filc
plsť
plst
/
ˈfʲilʲip/
pronoun
imię męskie;
Filip
/
ˌfʲilʲiˈpʲika/
noun
stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie;
filipika
/
ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;
Filipíny
/
ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃sʲci/
adjective
związany z Filipinami, odnoszący się do państwa Filipiny
filipínský
/
ˌfʲilʲiˈʒãnka/
noun
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje;
šálek
hrnek
/
fʲilm/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;
film
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;
němý film
noun
(potocznie, potoczny) (telewizja, telewizyjny) człowiek pracujący w branży filmowej
filmař
/
fʲiˈlɔlɔk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w dziedzinie filologii
filolog
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba sprzyjająca Żydom
semitofil
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej;
filosemitismus
/
fʲiˈlɔzɔf/
noun
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii
filozof
/
ˌfʲilɔˈzɔfʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;
filozofie
filosofie
/
ˌfʲilɔzɔˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii
filozofický
verb
(filozofia, filozoficzny) uprawiać filozofię
filozofovat
/
fʲiltr̥/
noun
- błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych
- (elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości
- (optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji
filtr
/
ˌfʲiluˈtɛrnɨ/
adjective
żartobliwy i trochę prowokujący
šibalský
/
fʲĩn/
noun
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii
Fin
/
ˌfʲĩnaˈlʲista/
noun
(książkowy) uczestnik finału w zawodach sportowych lub konkursie
finalista
/
ˌfʲĩnaˈlʲistka/
noun
uczestniczka finału w zawodach sportowych lub konkursie
finalistka
/
ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ/
adjective
dotyczący finansów
finanční
/
ˈfʲĩnka/
noun
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii
Finka
/
fʲĩnˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;
Finsko
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku płetwal zwyczajny, Balaenoptera physalus;
plejtvák myšok
/
ˌfʲjɔlɛtɔvɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma fioletową głowę
fialovohlavý
/
ˌfʲjɔlɛtɔvɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma fioletowe skrzydła
fialovokřídlý
/
ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ/
adjective
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;
fialový
violetový
šeřikově modrý
/
fʲjɔrt/
noun
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;
fjord
/
fʲiˈrãnka/
noun
ozdobny, przezroczysty materiał wieszany w oknie
záclona
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;
harmonium
/
ˈfʲitɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością
fyto-
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;
fytoestrogen
/
ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja/
noun
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej;
fytogeografie
/
ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne;
fytohormon
/
ˌfʲitɔˈplãŋktɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) mikroskopijne organizmy roślinne oraz sinice, które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie;
fytoplankton
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie
fytoterapie
noun
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów
fyziologie
/
ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta/
noun
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii
fyzioterapeut
/
fʲiˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
- związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje
- dostępny zmysłom
fyzikální
/
ˈfʲizɨk/
noun
naukowiec zajmujący się fizyką
fyzik
/
ˈfʲizɨka/
noun
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;
fyzika
fysika
/
ˈfʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii
finský
/
ˈfʲĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;
finština
/
ˈflaɡa/
noun
- chorągiew w barwach państwowych lub organizacyjnych, niekiedy z herbem lub godłem;
vlajka
- płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu
vlajka
prapor
/
ˈflaci/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny;
dršťková polévka
noun
mężczyzna narodowości flamandzkiej
Vlám
noun
kobieta narodowości flamandzkiej
Vlámka
adjective
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii
vlámský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii
vlámština
vlámský
/
ˈflãmʲĩŋk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;
plameňák
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w zachodniej Belgii, nad Morzem Północnym;
Západní Flandry
adjective
wykonany z flaneli
flanelový
/
ˈflara/
noun
(wojskowość, wojskowy) rakieta świetlna dająca sygnałowe światło rozbłyskowe; rakieta umocowana na spadochronie służąca do oświetlenia terenu;
světlice
/
ˈflawta/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sytuacja na morzu, gdy brak wiatru;
úplné bezvětří
/
ˈflaʃka/
noun
(rzadki, rzadko używany) (zdrobniale) od flaga
vlaječka
/
flɛˈt͡ɕista/
noun
muzyk, który gra na flecie
flétnista
noun
kobieta bardzo powolna, bez emocji
flegmatička
/
ˌflɛɡmaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny
flegmatický
noun
osoba bardzo powolna, bez emocji
flegmatik
noun
(fotografia) lampa błyskowa aparatu fotograficznego
fleš
/
flɛt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;
flétna
/
ˈflɛt pɔˈpʃɛt͡ʃnɨ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;
příčná flétna
/
ˈflɛtʲɲa ˈpãna/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;
Panova flétna
syrinx
/
flʲirt/
noun
krótkotrwała miłostka, zalotna rozmowa;
flirt
verb
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci
flirtovat
/
ˈflʲisak/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek zawodowo trudniący się spławem rzecznymi tratwami drewna, zboża i innych towarów do portów morskich, zajmujący się flisactwem;
vorař
/
flɔˈrɛ̃nt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;
Florencie
/
flɔˈrɛ̃nt͡sʲci/
adjective
związany z Florencją, dotyczący Florencji
florentský
/
flɔˈrɛ̃nṭt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Florencji, osoba wywodząca się z Florencji
Florenčan
Florenťan
noun
mieszkanka Florencji
Florenčanka
Florenťanka
/
ˈflɔrʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Florián
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który odnosi się, należy do Floriana; taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Florian
Floriánův
/
flɔˈrɨt͡sʲci/
adjective
związany z Florydą, dotyczący Florydy
floridský
noun
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) jednostka wojskowa występująca w marynarce wojennej odpowiadająca dywizji piechoty.
flotila
/
ˈflu<sup>w</sup>ɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;
fluor
/
ˈflɔ̃ndra/
noun
- (pogardliwie, pogardliwy) o źle prowadzącej się kobiecie
flundra
- (ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba;
platejs
platýs
/
ˈfɔbʲja/
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś
fobie
/
ˈfɔbʲja/
noun
- (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;
- (potocznie, potoczny) niechęć, antypatia, uprzedzenie
fobie
/
ˈfɔbɔs/
pronoun
- (mitologia grecka) bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy;
Fobos
- (astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;
Fobos
Phobos
/
ˈfɔka/
noun
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;
tuleň
lachtan
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy maszt od strony dziobu jednostek pływających, które posiadają co najmniej dwa maszty;
přední stěžeň
noun
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;
bublinková fólie
noun
(potocznie, potoczny) jednorazowa torba foliowa
igelitka
igelitový taška
/
ˈfɔlklɔr/
noun
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.
folklor
folklór
adjective
odnoszący się do folkloru lub folklorystyki, związany z folklorem lub folklorystyką
folkloristický
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązywanie w sztuce i literaturze do elementów folklorystycznych;
folklorismus
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z folkiem, dotyczący folku
folkový
/
fɔ̃n/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka poziomu głośności;
fón
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki
fonetický
/
fɔ̃ˈnɛtɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;
fonetika
adjective
(medycyna, medyczny) związany z foniatrią, dotyczący foniatrii
foniatrický
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonologią, dotyczący fonologii
fonologický
/
fɔ̃nˈtãnːa/
noun
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;
fontána
kašna
noun
(sport, sportowy) (w tenisie ziemnym, tenisie stołowym, badmintonie i speed-ballu) odbicie z prawej strony rakietą trzymaną w prawej ręce;
forhend
/
ˈfɔrʲĩnt/
noun
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier;
forint
noun
(chemia, chemiczny) roztwór wodny formaldehydu, stosowany jako środek odkażający i konserwujący;
formalin
adjective
związany z formaliną, dotyczący formaliny; zawierający formalinę
formalínový
adverb
uwzględniając formę
formálně
/
fɔrˈmalnɨ/
adjective
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku
formální
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) sztuczne mrowisko;
formikárium
verb
- określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie
- wyrażać opinię, życzenia słowami
formulovat
/
fɔrˈtɛt͡sa/
noun
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;
pevnost
/
ˈfɔsa/
noun
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;
vodní příkop
/
ˌfɔsfɔdʲjɛstɛˈraza/
noun
(biochemia, biochemiczny) enzym rozkładający diestry fosforowe
fosfodiesteráza
/
ˈfɔsfɔr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;
fosfor
noun
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;
fosfat
fosfát
adjective
(chemia, chemiczny) związany z fosforanem, dotyczący fosforanów
fosfátový
adjective
(chemia, chemiczny) dotyczący fosforu; zawierający fosfor
fosforový
/
ˈfɔtɛl/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj jednoosobowego siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;
křeslo
/
ˈfɔtka/
noun
(potocznie, potoczny) fotografia, zdjęcie
fotka
adjective
korzystnie wyglądający na zdjęciach
fotogenický
/
ˌfɔtɔˈɡrafʲja/
noun
- (fotografia) sztuka wykonywania fotografii (1.1);
- (fotografia) nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym
fotografie
/
ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć
fotografický
/
ˌfɔtɔɡraˈfɔvat͡ɕ/
verb
robić zdjęcie, robić fotografię
fotografovat
noun
nauka zajmujaca się pomiarem terenów i obiektów przestrzennych na podstawie zdjęć
fotogrammetrie
/
ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ/
noun
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;
fotomontáž
/
ˈfɔtɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;
foton
noun
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;
fotorealismus
noun
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;
fotosyntéza
/
ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥/
noun
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę;
fototropismus
/
ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ/
adjective
(przymiotnik) związany z przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną
fotovoltaický
noun
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł;
fauvismus
/
ˌfraɡmɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
podział na części, wydzielenie fragmentów
fragmentace
/
ˈfrajda/
noun
(potocznie, potoczny) radość, uciecha z czegoś
legrace
/
frak/
noun
część męskiego stroju wieczorowego, rodzaj marynarki o połach obciętych z przodu i wydłużonych z tyłu;
frak
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z frakcją, dotyczący frakcji; przynależący do frakcji
frakční
adjective
związany z frakiem, dotyczący fraka; stanowiący część fraka
frakový
/
ˈfraktal/
noun
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury;
fraktál
/
frãɲˈt͡ɕiʃɛk/
pronoun
imię męskie;
František
/
frãɲˈt͡ɕiʃka/
pronoun
imię żeńskie;
Františka
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;
františkán
/
frãɲˈt͡ɕiʃkaɨ̃j̃sʲci/
adjective
- (historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarza Franciszka II Habsburga
františkovský
- związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek
františkánský
/
frãɲˈt͡ɕiʃkaɨ̃j̃sʲci/
possessiveAdjective
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością
františkánský
/
ˌfrãɲt͡ɕiˈʃkɔvɛ ˈwaʑɲɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Františkovy Lázně
/
ˈfrãnt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;
Francie
/
frãnˈt͡susʲci/
adjective
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji
francouzský
francouzština
/
frãnˈt͡susʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;
francouzština
francouzský
/
frãnˈt͡susʲci ˌpɔt͡saˈwũnɛk/
noun
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust;
francouzák
/
ˈfrãnt͡sus/
noun
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji
Francouz
/
frãnˈt͡suska/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji
Francouzka
adjective
związany z Frankfurtem nad Menem
frankfortský
frankfurtský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
Frankfurt nad Mohanem
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia;
Frankfurt nad Odrou
/
frãŋʲˈcijsʲci/
adjective
- (historia, historyczny, historycznie) (starożytność) - średniow. właściwy Frankom, związany z Frankami (germańskim plemieniem)
- (historia, historyczny, historycznie) właściwy Frankom, związany z Frankami (jak nazywano Europejczyków na obszarze Lewantu, u Greków i muzułmanów)
franský
noun
postawa wyrażania zamiłowania do tego co francuskie, co jest związane z Francją
frankofilie
adjective
związany z Frankonią lub Frankończykami
franský
/
frãw̃s/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;
francium
noun
(sport, sportowy) nieformalna dyscyplina sportów ekstremalnych;
freeride
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Sierra Leone;
Freetown
/
frɛˈkfɛ̃nt͡sʲja/
noun
- (fizyka, fizyczny) częstotliwość
frekvence
kmitočet
- częstotliwość dziania się czegoś
frekvence
četnost
/
frɛsk/
noun
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką fresku (1.1)
freska
/
ˈfrɛtka/
noun
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;
fretka
adjective
(psychologia, psychologiczny) związany z Zygmuntem Freudem;
freudovský
/
frɛˈzarka/
noun
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;
frézka
/
frɔ̃nt/
noun
- (budownictwo) przód budynku
- (wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;
- (meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza;
- zgromadzenie partii lub osób pod jednym wspólnym programem
fronta
noun
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;
fronton
pediment
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;
fruktóza
verb
przemieścić się w powietrzu za pomocą skrzydeł
frnút
noun
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;
frustrace
noun
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;
frutariánství
adjective
związany z Frydkiem-Mistkiem, dotyczący Frydka-Mistka
frýdecko-místecký
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Czeskiej, w granicach historycznego regionu Śląska Cieszyńskiego;
Frýdek-Místek
adjective
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarza Fryderyka II Wielkiego
fridericiánský
/
frɨˈdɛrɨk/
pronoun
imię męskie;
Bedřich
/
ˌfrɨdɛˈrɨka/
pronoun
imię żeńskie;
Bedřiška
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;
Frýgie
adjective
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii
frygický
/
ˈfrɨtka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;
hranolek
pomfrit
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa ze smażonych na oleju pociętych ziemniaków
hranolky
zřídkavě pomfrity
noun
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;
fritovací hrnec
fritéza
pronoun
(geografia, geograficzny) nadmorski region w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, stanowi środkowy odcinek Fryzji;
Východní Frísko
/
ˈfrɨzʲjɛr/
noun
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem
kadeřník
holič
noun
(rzadki, rzadko używany) zakład fryzjerski
holičství
kadeřnictví
/
frɨˈzura/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;
účes
/
ˈfrɛ̃nd͡zɛl/
noun
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny
střapec
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, położone nad Zatoką Omańską, stolica emiratu Fudżajra;
Fudžajra
interjection
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia
fuj
ble
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2);
Fulda
/
ˈfulmar/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Fulmarus Stephens, duży ptak morski z rodziny burzykowatych;
buřňák
noun
(geologia, geologiczny) gorący wyziew gazów wulkanicznych, głównie chlorowodoru, dwutlenku siarki i pary wodnej, towarzyszący czynnym wulkanom;
fumarola
noun
poddanie działaniu gazów celem pozbycia się szkodliwych organizmów z obiektu;
fumigace
/
ˌfũndãmɛ̃ntaˈlʲista/
noun
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki
fundamentalista
noun
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji
fundamentalismus
/
ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ/
adjective
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy
základní
/
fũŋʲˈɟit͡sɨt/
noun
(biochemia, biochemiczny) (mykologia, mykologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;
fungicid
/
ˈfũŋkt͡sʲja/
noun
- (informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
- (matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
- przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;
funkce
/
ˈfũŋkt͡sʲja ˈstãnu/
noun
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu
stavová veličina
noun
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;
bijekce
/
ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy
fungovat
/
ˈfurʲja/
noun
- (mitologia, mitologiczny) jedna z rzymskich bogiń karzącej zemsty, również uosobienie albo przejaw złości, wściekłości;
Furie
- (potocznie, potoczny) gwałtowny napad nieopanowanego gniewu, wściekłości
furie
/
furˈmãj̃sʲci/
adjective
dotyczący furmana
formanský
verb
wykonywać pracę niedbale, byle jak, niezgodnie ze sztuką czy zasadami
fušovat
/
ˈfutsal/
noun
(sport, sportowy) halowa piłka nożna;
futsal
adjective
związany z futurologią, dotyczący futurologii
futurologický
/
fuˈturɨsm̥/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;
futurismus
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;
stínová vláda
/
ˈɡabɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Gabon
/
ˌɡabɔˈrɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Botswany;
Gaborone
/
ɡaˈbɔ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce
gabonský
/
ˈɡabrʲjɛl/
pronoun
imię męskie;
Gabriel
/
ɡat/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;
plaz
noun
cecha tych, którzy są gadatliwi
hovornost
povídavost
upovídanost
/
ˈɡadat͡ɕ ɔd‿ˈʒɛt͡ʃɨ/
verb
(potocznie, potoczny) mówić bez sensu, pleść głupstwa
mluvit z cesty
/
ɡaˈdɔlʲĩn/
noun
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;
gadolinium
/
ˌɡaɡaˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący gagatu, zrobiony z gagatu, związany z gagatem
gagátový
/
ɡaɡaˈ<sup>w</sup>usʲci/
adjective
dotyczący Gagauzów i Gagauzji, związany z Gagauzami i Gagauzją
gagauzský
/
ɡaɡaˈ<sup>w</sup>usʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Gagauzów, ludu pochodzenia tureckiego, osiadłego w większości w południowej Mołdawii w Gagauzji;
gagauzština
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu;
Gagra
/
ɡaj/
noun
(książkowy) niewielki las lub grupa drzew, przeważnie dziko rosnących
háj
/
ɡaˈjɔvɨ/
adjective
związany z gajem
hájový
/
ɡal/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;
gallium
noun
(biochemia, biochemiczny) cukier prosty pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, wchodzacy w skład m.in. laktozy i agarozy;
galaktóza
adjective
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki
galaktický
/
ɡaˈlaktɨka/
noun
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;
galaxie
adjective
odnoszący się do galanterii (drobnych wyrobów)
galanterní
/
ˌɡalaˈrɛta/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) skrzepły roztwór żelatyny używany w gastronomii i cukiernictwie
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny
rosol
/
ˌɡalaˈrɛtka/
noun
- (zdrobniale) potrawa mięsna; (zobacz) galareta
rosol
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno;
rosol
želé
/
ˈɡalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie
Galie
/
ɡaˈlʲit͡sʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;
Halič
/
ˌɡalʲiˈt͡sɨjsʲci/
adjective
dotyczący Galicji, związany z Galicją, pochodzący z Galicji (części Polski pod zaborami)
haličský
/
ɡaˈlʲit͡sɨsm̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego;
galicismus
galicizmus
adjective
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów
galský
/
ˌɡalʲiˈlɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;
Galilea
/
ˌɡalʲiˈlɛjsʲci/
adjective
związany z Galileą, dotyczący Galilei
galilejský
adjective
związany z Galicją, dotyczący Galicji (na Półwyspie Iberyjskim)
galicijský
noun
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu
galvanizace
/
ˈɡãmbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Gambie
/
ɡãmˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do Gambii, państwa w Afryce
gambijský
/
ɡãˈmɛta/
noun
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;
gameta
/
ˌɡãmɛˈtãŋʲɟũm/
noun
(biologia, biologiczny) organ lub komórka, w którym są wytwarzane gamety;
gametangium
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z małżeństwem lub określonym systemem rozmnażania się
gamie
/
ɡãŋk/
noun
(potocznie, potoczny) zorganizowana grupa przestępcza
gang
adjective
związany z Gangesem, dotyczący Gangesu
gangský
ganžský
/
ˈɡãŋkstɛr/
noun
osoba należąca do gangu
gangster
/
ˈɡapʲit͡ɕ‿ɕɛ/
verb
(potocznie, potoczny) uporczywie się przyglądać, wpatrywać się
zírat
civět
čumět
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili;
garam masála
/
ˈɡaraʃ/
noun
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;
garáž
/
ɡarˈbatɨ/
adjective
z widocznym skrzywieniem kręgosłupa; z garbem
hrbatý
/
ˌɡardɛˈrɔba/
noun
- ogół odzieży, ubrań, które się posiada
- pomieszczenie służące do przechowywania odzieży
- (dawniej, dawny) pomieszczenie w którym przechowywano ubrania i w którym przebywały służące zajmujące się nimi
garderoba
šatna
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy
šatna
garderoba
/
ˈɡardwɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;
hrdlo
krk
adjective
- (fonetyka, fonetyczny) artykułowany gardłem
faryngální
hrdelní
- (anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła
hrdelní
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;
Gargantua
/
ɡarn̥ˈt͡sarstfɔ/
noun
rzemiosło zajmujące się ręcznym wyrobem naczyń glinianych;
hrnčířství
/
ˈɡarnɛk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;
hrnec
/
ɡarʲˈɲitur/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;
oblek
/
ɡaˈrɔ̃nːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Francji;
Garonna
adjective
związany z Garonną, dotyczący Garonny
garonnský
noun
małe mieszkanie dla jednej osoby
garsoniéra
/
ɡarˈsɔ̃nka/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubiór damski złożony z żakietu i spódnicy
kostým
/
ˈɡarstka/
noun
- (zdrobniale) od: garść
- niewiele
hrstka
noun
(ornitologia, ornitologiczny) hodowlana odmiana gołębia domowego, rasy zaliczane do grupy gołębi dętych
voláč
/
ɡarʲɕt͡ɕ/
noun
dłoń złożona tak, aby móc coś zaczerpnąć lub chwycić
hrst
/
ˈɡaɕit͡ɕ/
verb
- tłumić
- zmniejszać blask
tlumit
- (technologia, technika, techniczny) wyłączać urządzenie
- przerywać palenie
zhasnout
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji;
Gaskoňsko
noun
kobieta z Gaskonii; mieszkanka tej krainy
Gaskoňka
noun
mężczyzna z Gaskonii
Gaskoněc
/
ɡaˈskɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Gaskonią lub Gaskończykami, dotyczący Gaskonii
gaskoňský
/
ˈɡasnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
o źródle światła lub ciepła, o uczuciach zanikać, zmniejszać swoją moc, siłę
hasnout
/
ˌɡastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z gastronomią, dotyczący gastronomii
gastronomický
noun
(medycyna, medyczny) wziernikowanie górnego odcinka przewodu pokarmowego;
gastroskopie
/
ɡaˈstrula/
noun
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka większości zwierząt oraz człowieka;
gastrula
noun
południowoamerykański konny pasterz;
gaučo
/
ˈɡavɛw/
pronoun
imię męskie;
Havel
/
ˈɡavrɔ̃n/
noun
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;
havran
havran polní
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Gawła
Havlův
/
ɡas/
noun
- (fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
- (technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
- (wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
- (motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu
plyn
/
ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego
hořčičný plyn
/
ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ/
noun
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;
zemní plyn
/
ˈɡaza/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;
Gaza
noun
obywatel Strefy Gazy
Gazan
adjective
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy
gazský
/
ɡaˈzɛt͡ɕaʃ/
noun
(handel, handlowy) człowiek, który sprzedaje lub dostarcza gazety
kolportér
kamelot
prodavač novin
/
ɡaˈzɛla/
noun
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;
gazela
/
ɡaˈzɛta/
noun
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;
noviny
/
ɡaˈzɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu;
plynovod
adjective
związany z gazociągiem, dotyczący gazociągu
plynovodní
adjective
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla
perlivý
/
ɡaˈzɔvɨ/
adjective
- (włókiennictwo) związany z gazą; zrobiony z gazy
gázový
- związany z gazem, dotyczący gazu
plynný
plynový
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, położone na lewym brzegu Dunaju;
Galač
/
ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;
muškátový ořech
muškátový oříšek
/
ˈɡawɔ̃w̃ɕ/
noun
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu
větev
/
ɡaɕˈɲit͡sa/
noun
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;
hasicí přístroj
/
ˈɡdakat͡ɕ/
verb
o kurze: wydawać głos
kdákat
kvokat
/
ɡdãj̃sk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Polsce, stolica województwa pomorskiego;
Gdaňsk
/
ˈɡdãj̃sʲci/
adjective
związany z Gdańskiem, dotyczący Gdańska
gdaňský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus, na północ od Pskowa;
Gdov
/
ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈt͡sujɔ̃w̃/
proverb
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.
když kocour není doma, myši mají pré
/
ˈɡdɨ̃ɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;
Gdyně
/
ɟd͡ʑɛ/
interrogativePronoun
służący do tworzenia pytań o lokalizację
kde
/
ɟd͡ʑɛ/
pronoun
…względny, zastępujący określenie miejsca
kde
/
ˈɟd͡ʑɛ ˈdʲjabɛwʲ ɲɛ‿ˈmɔʒɛ ˈtãm ˈbabɛ ˈpɔɕlɛ/
proverb
kobieta jest przebieglejsza od diabła, umie zaszkodzić w każdej sytuacji i każdego skusić do grzechu
kam nemůže čert, nastrčí babu
/
ˈɟd͡ʑɛ ˈdrva ˈrɔ̃mbʲjɔ̃w̃ ˈtãm ˈvʲjurɨ ˈlɛt͡sɔ̃w̃/
proverb
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje
když se kácí les, létají třísky
/
ˈɟd͡ʑɛ ˈdvuxʲ‿ɕɛ ˈbʲijɛ ˈtãm ˈṭʃɛt͡ɕi kɔˈʒɨsta/
proverb
z rywalizacji dwóch osób może skorzystać ktoś inny
když se dva perou, třetí se směje
/
ˈɟd͡ʑɛ ˈĩɲd͡ʑɛ̇j/
adverb
- do innego miejsca
jinam
jinde
- w innym miejscu
jinde
/
ˈɟd͡ʑɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕt͡ɕ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈt͡sɔ ˈjɛ̇ɕt͡ɕ/
proverb
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu
mnoho kuchařů přesolilo polévku
(potocznie, potoczny) gdziekolwiek, w dowolnym miejscu
hlava nehlava
/
ɟd͡ʑɛˈkɔlvʲjɛk/
indefinitePronoun
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce
kdekoliv
kdekoli
/
ɡɛˈxɛ̃nːa/
noun
(dawniej, dawny) piekło
gehenna
/
ˈɡɛjʃa/
noun
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;
gejša
/
ˈɡɛjzɛr/
noun
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;
gejzír
/
ˈɡɛkɔ̃n/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach
gekon
/
ɡɛ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;
gen
noun
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, przypisanych kulturowo i społecznie do każdej z płci
gender
noun
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku
generace
/
ɡɛ̃ˈnɛraw/
noun
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;
armádní generál
generál
/
ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi/
noun
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;
generálporučík
/
ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji/
noun
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni
generálmajor
/
ˌɡɛ̃nɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką
genetický
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie genetyki
genetik
/
ɡɛ̃ˈnɛtɨka/
noun
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;
genetika
/
ɡɛ̃ˈnɛva/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
- (administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;
Ženeva
/
ɡɛ̃ˈnɛft͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Genewy
Ženevan
/
ɡɛ̃ˈnɛfsʲci/
adjective
dotyczący Genewy, związany z Genewą
ženevský
adjective
- wybitnie uzdolniony
- znakomity
geniální
brilantní
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim, na brzegu Morza Azowskiego;
Heničesk
adjective
związany z genitaliami, dotyczący genitaliów
genitální
/
ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa/
pronoun
imię żeńskie;
Genovefa
Jenovefa
Jenovéfa
adjective
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z genem, genami, dotyczący genów
genový
/
ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;
Janov
/
ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃nka/
noun
mieszkanka Genui, kobieta pochodząca z tego miasta
Janovanka
/
ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Genui, osoba pochodząca z Genui
Janovan
/
ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui
janovský
noun
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;
geocentrismus
noun
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;
geoda
/
ˌɡɛɔˈdɛzʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;
geodezie
geodézie
noun
naukowiec zajmujący się geofizyką
geofysik
geofyzik
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej;
geofyzika
/
ɡɛˈɔɡraf/
noun
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii
zeměpisec
geograf
/
ˌɡɛɔˈɡrafʲja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;
zeměpis
geografie
/
ˌɡɛɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z geografią, odnoszący się do geografii
geografický
zeměpisný
/
ɡɛˈɔlɔk/
noun
- (edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii
geolog
- (edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalistka w dziedzinie geologii
geoložka
/
ˌɡɛɔˈlɔɟja/
noun
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;
geologie
/
ˌɡɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z geologią
geologický
/
ˌɡɛɔ̃ˈmãnt͡sʲja/
noun
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;
geomantie
/
ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja/
noun
- (matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
- (matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;
geometrie
/
ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii
geometrický
/
ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja/
noun
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;
geomorfologie
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne
geopolitika
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Gujany;
Georgetown
pronoun
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy;
Jižní Georgie
pronoun
imię żeńskie;
Jiřina
adjective
związany z ciepłem i gorącymi źródłami we wnętrzu Ziemi
geotermální
/
ˈɡɛpart/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;
gepard
/
ˈɡɛrmãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;
germanium
noun
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek ludu indoeuropejskiego zamieszkującego w starożytności i średniowieczu terytoria północnej i środkowo-północnej Europy;
Germán
/
ˌɡɛrmãˈɲista/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury niemieckiej
germanista
noun
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim
germanistika
/
ɡɛrˈmãɲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;
germanismus
germanizmus
verb
(książkowy) narzucać kulturę i język niemiecki
germanizovat
/
ɡɛrˈmãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Germanów lub Germanii
germánský
/
ɡɛˈstapɔ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) tajna policja hitlerowskich Niemiec;
gestapo
adjective
związany z gestapo lub gestapowcami, dotyczący gestapo
gestapácký
/
ˈɡɛtːɔ/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
- (przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
- dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
- w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej
ghetto
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
Göttingen
adjective
związany z Getyngą, dotyczący Getyngi
göttingenský
/
ˈɡãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;
Ghana
/
ˈɡãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Ghana
ghanský
noun
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;
ghúl
/
ˈɟibɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona
gibon
adjective
związany z Gibraltarem, dotyczący Gibraltaru
gibraltarský
noun
(historia, historyczny, historycznie) pomocnik rycerza przygotowujący się do stanu rycerskiego;
panoš
/
ɟɛs/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;
střeček
/
ˈɟɛwda/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;
burza
/
ɟɛwˈdɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od: giełda
burzovní
/
ˌɟiɡãnˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
ogromny, bardzo duży
gigantický
noun
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu
gigantismus
/
ɟil/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) jedna z ras gołębia o czerwonym upierzeniu, pochodząca z Albanii;
hýl
- (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczakowatych;
hýl
hýl obecný
/
ˌɟĩnɛˈkɔlɔk/
noun
- (medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii
gynekolog
ženský lékař
- (medycyna, medyczny) lekarka specjalistka ginekologii
gynekoložka
ženská lékařka
/
ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja/
noun
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;
gynekologie
- (potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) oddział szpitala, kliniki lub uczelni medycznej, który zajmuje się ginekologią (1.1)
gynekologie
gynda
/
ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii
gynekologický
noun
(potocznie, potoczny) lekarka specjalistka w zakresie ginekologii
gynekoložka
ženská lékařka
/
ɟipˈsɔvɨ/
adjective
wykonany z gipsu
gypsový
sádrový
noun
dekoracyjny łańcuch z kwiatów lub liści;
girlanda
/
ɟiˈtara/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;
kytara
/
ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃna/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;
elektrická kytara
/
ˌɟitaˈʒɨsta/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze
kytarista
/
ˌɟitaˈʒɨstka/
noun
kobieta, która gra na gitarze
kytaristka
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie;
Gíza
/
ɡlaˈt͡sʲjalnɨ/
adjective
związany z glacjałem (okresem lodowcowym)
glaciální
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich;
Glarus
adjective
związany z Glasgow, dotyczący Glasgow
glasgowský
adjective
(mineralogia, mineralogiczny) związany z glaukonitem, dotyczący glaukonitu; zbudowany z glaukonitu
glaukonitový
/
ˈɡlɛba/
noun
(biologia, biologiczny) płodna część w zamkniętych owocnikach grzybów;
půda teřich
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (rolnictwo, rolniczy) nauka o glebach;
pedologie
noun
(biochemia, biochemiczny) najprostszy aminokwas białkowy, endogenny i niepolarny, m.in. pełniący rolę neurotransmitera hamującego w układzie nerwowym; C2H5NO2;
glycin
adjective
(biochemia, biochemiczny) związany z glikogenem, dotyczący glikogenu, zawierający glikogen
glykogenový
/
ɡlʲĩn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13; [od 1850 r.]
hliník
/
ˈɡlʲĩna/
noun
- (geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;
hlína
jíl
- (potocznie, potoczny) policjant
polda
/
ˈɡlʲĩɲaʃ/
noun
(potocznie, potoczny) policjant
polda
/
ˈɡlʲista/
noun
(potocznie, potoczny) nicień, pasożyt jelita;
škrkavka
noun
(botanika, botaniczny) Chelidonium majus L., gatunek rośliny zielnej o żółtych kwiatach i pomarańczowym, mlecznym soku, stosowanej w medycynie ludowej (zwłaszcza na brodawki), rosnącej najczęściej w miejscach ruderalnych, przy drogach i murach;
vlaštovičník větší
/
ɡlʲiˈvʲit͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce;
Hlivice
Glivice
/
ˌɡlɔbalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;
globalizace
mondializace
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) związany z globalizacją, dotyczący globalizacji
globalizační
/
ɡlɔˈbalnɨ/
adjective
- całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie
- ogólnoświatowy, obejmujący cały świat
globální
/
ˈɡlɔbus/
noun
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;
glóbus
/
ɡlɔrʲˈjɛta/
noun
(architektura, architektoniczny) niewielka budowla ogrodowa, altana lub otwarty pawilon kolumnowy położony w najwyższym punkcie parku albo ogrodu
gloriet
noun
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy
glosář
/
ɡluˈkɔ̃mɛtr̥/
noun
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi
glukometr
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;
glukóza
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) organiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu glutaminowego, biały proszek dodawany do potraw i konserw w celu uwydatnienia ich właściwości smakowych i zapachowych;
glutaman sodný
glutamát sodný
/
ˈɡlutɛ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;
lepek
gluten
/
ˈɡmʲĩna/
noun
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;
obec
/
ˈɟɲazdɔ/
noun
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;
hnízdo
/
ˈɟɲɛznɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie wielkopolskim;
Hnězdno
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek;
Hnojník
/
ɡnɔˈjufka/
noun
(rolnictwo, rolniczy) przefermentowane płynne odchody zwierzęce stosowane jako nawóz organiczny;
močůvka
/
ɡnu/
noun
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;
pakůň žíhaný
pakůň
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;
Goa
/
ˈɡɔtfrɨt/
pronoun
imię męskie;
Godefroy
/
ˈɡɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;
důstojnost
pronoun
(heraldyka, heraldyczny) polski herb szlachecki;
Godula
/
ɡɔˈd͡ʑilːa/
pronoun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;
Godzilla
/
ɡɔˈd͡ʑĩna/
noun
- (jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
- moment w ciągu doby wyrażony w jednostkach czasu
- (edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna
hodina
/
ɡɔˈd͡ʑĩna ˌpɔlʲiˈt͡sɨjna/
noun
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;
zákaz vycházení
policejní hodina
/
ɡɔˈd͡ʑĩna ˈpravdɨ/
noun
sytuacja, w której dowiadujemy się czegoś ważnego o sobie lub o innych
hodina pravdy
adjective
odnoszący się do godziny
hodinový
/
ˈɡɔdwɔ/
noun
(heraldyka, heraldyczny) wizerunek przedstawiony na tarczy herbowej;
znak
noun
(potocznie, potoczny) (ironicznie) mężczyzna przesadnie dbający o swój wygląd
švihák
noun
(sport, sportowy) (motoryzacja) mały, nisko osadzony samochód wyścigowy, niedopuszczony do ruchu ulicznego;
motokára
/
ɡɔl/
noun
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób
gól
branka
/
ɡɔˈlarka/
noun
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia;
holicí strojek
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś gminna w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim;
Holešov
/
ɡɔlf/
noun
- (odzieżownictwo) rodzaj wysokiego kołnierza z dzianiny, który otula szyję;
rolák
- (sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;
golf
/
ɡɔlˈfɔvɨ/
adjective
związany z golfem, dotyczący golfa
golfový
pronoun
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;
Golgota
/
ɡɔˈlɔ̃nka/
noun
- (spożywczy) część szynki z kością goleniową;
vepřové koleno
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z golonki (1.1)
vepřové kolínko
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju golteria (1.1)
- (botanika, botaniczny) rodzaj rośliny z rodziny wrzosowatych;
libavka
pronoun
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;
Gomora
adjective
(biblijny) związany z Gomorą, dotyczący Gomory
gomorský
noun
(dawniej, dawny) bieg, zlatywanie się
hon
/
ɡɔ̃nˈdɔla/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
- (lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca
gondola
/
ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą
gondoliér
/
ɡɔ̃ŋk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;
gong
/
ˈɡɔ̃ɲɛt͡s/
noun
- roznosiciel korespondencji
posel
- (szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;
střelec
noun
(budownictwo) drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych;
šindel
/
ɡɔrˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;
horčice
hořčice
adjective
związany z Gordionem (starożytnym miastem w Azji Mniejszej)
gordický
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia;
Gori
adjective
taki, który wykazuje szczególny zapał
horlivý
/
ˈɡɔrsɛt/
noun
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;
korzet
noun
(botanika, botaniczny) Gentiana verna L., gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych;
hořec jarní
/
ˈɡɔrɨl/
noun
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;
gorila
/
ˈɡɔʃʲci/
adjective
- taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
- (przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny
hořký
/
ɡɔˈrɔ̃nt͡sɨ/
adjective
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
horký
/
ɡɔˈrɔ̃n͇t͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;
horečka
teplota
noun
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa gorączka krwotoczna, występująca w państwach zachodniej Afryki i powodująca wiele przypadków śmierci;
horečka Lassa
adjective
dotyczący gorączki, związany z gorączką
horečkový
/
ˌɡɔspɔˈdarka/
noun
całokształt działalności gospodarczej
ekonomika
/
ɡɔsˈpɔdaʃ/
noun
- (biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
- osoba przyjmująca gości
hostitel
/
ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi/
noun
kobieta gospodarująca w domu
hospodyně
/
ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva/
noun
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi
žena v domácnosti
adjective
związany z Gothą (Gotą), dotyczący Gothy, pochodzący z Gothy (miasta w Niemczech)
gotajský
gothajský
gothský
/
ɡɔˈtɔvat͡ɕ/
verb
- przyrządzać ciepłą potrawę
- doprowadzać do wrzenia
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przygotowywać potrawę przez obróbkę cieplną we wrzącej wodzie
vařit
/
ˈɡɔtɨk/
noun
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza;
gotika
/
ɡɔˈtufka/
noun
pieniądze w postaci banknotów lub monet
hotovost
hotové peníze
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto położone w zachodniej części Holandii;
Gouda
/
'ɡɔwda/
noun
(spożywczy) gatunek twardego, dojrzewającego sera podpuszczkowego, produkowanego z krowiego mleka;
gouda
adjective
(przestarzałe, przestarzały) o chłopaku nie golący się jeszcze
holobradý
/
ɡɔˈwɔlɛt͡ɕ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);
náledí
námraza
/
ˈɡɔwɔ̃mp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;
holub
noun
(zootechnika, zootechniczny) odmiana udomowionego gołębia skalnego (Columba livia domestica), którą człowiek od wieków hoduje i tresuje do przenoszenia wiadomości na duże odległości;
poštovní holub
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych
holub skalní
/
ɡɔˈwɔ̃mbɛk/
noun
- (zdrobniale) od: gołąb, pieszczotliwie o gołębiu
holoubek
- (mykologia, mykologiczny) Russulaceae, grzyb blaszkowy należący do rodziny gołąbkowatych;
holubinka
noun
- hodowca gołębi
- miłośnik gołębi
holubář
/
ˌɡɔwɛ̃mˈbʲit͡sa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) samica gołębia
holubice
/
ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik/
noun
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi
holubník
/
ɡɔɕˈt͡ɕĩɲɛt͡s/
noun
(gastronomia) zajazd, pensjonat, karczma
hostinec
noun
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom
pohostinnost
pohostinství
/
ɡɔɕt͡ɕ/
noun
- osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.
- osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji
host
/
ˈɡɔʑd͡ʑik/
noun
- (botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;
hvozdík
karafiát
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;
hřebíček
hvozdík
/
ɡra/
noun
- zabawa według ustalonych reguł;
- granie na instrumencie
- zadanie aktorskie
- (sport, sportowy) mecz
hra
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający prowadzenie elektronicznej gry, w której gracz kontroluje obraz wyświetlany na ekranie;
počítačová hra
noun
rodzaj gry towarzyskiej, w której gracze rywalizują lub współpracują, wykonując ruchy po ustalonej planszy lub planszach, zgodnie z określonymi zasadami
desková hra
/
ˈɡra ˈswuf/
noun
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów
slovní hříčka
/
ˈɡrabʲjɛ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;
hrábě
/
ɡrat͡ʃ/
noun
uczestnik gry lub zawodów
hráč
/
ˌɡradɔˈbʲit͡ɕɛ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu
krupobití
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o gradacjach szkodników
gradologie
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba malująca graffiti
sprejař
sprejer
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją
grafie
/
ɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)
grafický
/
ˈɡrafʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;
grafit
tuha
adjective
wykonany z grafitu
grafitový
/
ˌɡrafɔˈlɔɟja/
noun
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;
grafologie
písmoznalectví
adjective
związany z grafologią, dotyczący grafologii
grafologický
noun
mania pisania książek, zwłaszcza autobiograficznych
grafomanie
/
ˈɡrajt͡sar/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) srebrna moneta średniowieczna, później miedziana moneta zdawkowa bita w niektórych krajach niemieckich i w Austrii;
krejcar
/
ɡrãm/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy, która jest równa jednej tysięcznej kilograma;
gram
/
ˌɡrãmaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- dotyczący gramatyki, związany z gramatyką
- zgodny z regułami gramatyki
gramatický
/
ɡrãˈmatɨk/
noun
specjalista w dziedzinie gramatyki
gramatik
/
ɡrãˈmatɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;
gramatika
mluvnice
/
ɡrãˈmɔfɔ̃n/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;
gramofon
/
ˌɡrãmɔfɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
związany z gramofonem, dotyczący gramofonu
gramofonový
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Szkocji;
Grampiany
noun
(wojskowość, wojskowy) indywidualna lub zespołowa, gładkolufowa broń palna, służąca do wystrzeliwania granatów na niewielką odległość;
granátomet
/
ˌɡrãnaˈtɔvɨ/
adjective
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;
tmavomodrý
/
ɡrãˈɲit͡sa/
noun
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;
hranice
/
ɡrãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący granicy określonego obszaru
hraniční
/
ˈɡrãɲit/
noun
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;
žula
granit
noun
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne
granule
zrno
/
ˌɡrasɛˈjɔvat͡ɕ/
verb
wymawiać fonem /r/ na sposób francuski, z charakterystyczną wibracją języczka: [ʁ]
ráčkovat
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;
brzlík
noun
(potocznie, potoczny) coś atrakcyjnego, cennego lub unikatowego, co sprawia przyjemność albo jest rzadkie
lahůdka
/
ˌɡratuˈlat͡sʲja/
noun
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu
blahopřání
/
ˌɡravʲiˈtat͡sʲja/
noun
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;
gravitace
přitažlivost
/
ˌɡravʲitaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji
gravitační
noun
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;
graviton
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;
Štýrský Hradec
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z Grazem, dotyczący Grazu, pochodzący z Grazu
grazský
/
ɡrat͡ɕ/
verb
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
hrat
hrát
/
ˈɡrat͡ɕ na‿ˈnɛrvax/
verb
drażnić, denerwować kogoś
lézt na nervy
/
ɡrãɲ/
noun
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty
hřeben
/
ɡraʒˈdãnka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet będący odmianą cyrylicy, wprowadzony w Rosji na pocz. XVIII wieku, używany również przez inne narody słowiańskie posługujące się wcześniej cyrylicą;
graždanka
/
ˈɡrdɨka/
noun
(anatomia, anatomiczny) wystająca na przedniej części szyi chrząstka krtani (zazwyczaj u mężczyzn)
ohryzek
/
ˈɡrɛt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;
Řecko
/
ˈɡrɛt͡sʲci/
adjective
- związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
- związany z Greckim Kościołem Prawosławnym
řecký
/
ˈɡrɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;
řečtina
řecký
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Kościołem powstałym z unii Kościoła prawosławnego z katolickim
řeckokatolický
/
ɡrɛˈt͡ʃɨ̃nka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji
Řekyně
/
ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci/
adjective
- odnoszący się do papieża Grzegorza I; ,
- odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,
gregoriánský
/
ˈɡrɛjpfrut/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;
- (spożywczy) owoc grejpfruta (1.1)
grapefruit
grep
adjective
związany z grejpfrutami, dotyczący grejpfrutów
grapefruitový
grepový
/
ɡrɛk/
noun
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji
Řek
/
ɡrɛ̃ˈnada/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
- (geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Grenadyn, największa wyspa państwa Grenada (1.1)
Grenada
/
ˌɡrɛ̃naˈdɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Grenady
Grenaďan
/
ˌɡrɛ̃naˈdɨjsʲci/
adjective
- związany z Grenadą, dotyczący Grenady (państwa)
- związany z Grenadą, dotyczący Grenady (wyspy)
grenadský
adjective
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (miasta)
granadský
noun
mieszkaniec Grenlandii
Gróňan
/
ɡrɛ̃nˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;
Grónsko
noun
mieszkanka Grenlandii
Gróňanka
/
ɡrɛ̃nˈlãnt͡sʲci/
adjective
od Grenlandia
grónský
/
ɡrɛ̃nˈlãnt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język rdzennych mieszkańców Grenlandii;
grónština
adjective
związany z Grenoble, dotyczący Grenoble
grenobelský
pronoun
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
Grenoble
/
ɡrʲil/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw
gril
/
ˌɡrʲilɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od grillować
grilování
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) upieczony na grillu
grilovaný
/
ɡrʲiˈlɔvat͡ɕ/
verb
piec na rusztach
grilovat
/
ɡrɔˈbɔvʲjɛt͡s/
noun
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;
hrobka
/
ɡrɔx/
noun
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
hrách
hrášek
adjective
związany z grochem, dotyczący grochu; zawierający groch
hrachový
/
ɡrɔˈxufka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;
hrachovka
verb
- oddzielać coś od otoczenia za pomocą ogrodzenia
hradit
ohrazovat
- stanowić ogrodzenie; być barierą
přehrázet
/
ɡrɔk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) napój alkoholowy z mocnego trunku (zwykle araku lub rumu), rozcieńczonego gorącą wodą i osłodzonego, niekiedy ze smakowymi dodatkami;
grog
noun
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem;
hvězdokupa
/
ɡrɔ̃ˈmad͡ʑit͡ɕ/
verb
- składać, zbierać w jednym miejscu
akumulovat
nahromadit
- zbierać, kolekcjonować
sbírat
/
ɡrɔ̃mʲˈɲit͡sa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca święcona w dzień Matki Boskiej Gromnicznej, 2 lutego, tradycyjnie zapalana przy umierających, zmarłych oraz podczas niektórych uroczystości kościelnych, jak też podczas burzy dla odwrócenia piorunów; ; (zobacz) też gromnica w Encyklopedii staropolskiej
hromnice
hromnička
/
ɡrɔ̃ˈnɔstaj/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;
hranostaj
hermelín
- futro z gronostaja (1.1), zwykle w lm gronostaje; (dawniej, dawny) symbol władzy
hermelín
/
ɡrɔʃ/
noun
- (jednostka monetarna) jednostka monetarna w Polsce, obecnie setna część złotego;
- (historia, historyczny, historycznie) setna część szylinga austriackiego
groš
/
ˈɡrɔʃɛk/
noun
(botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach;
hrachor
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;
groteska
/
ˈɡrɔza/
noun
- uczucie strachu, przerażenia spowodowane niebezpieczeństwem
- coś groźnego; coś, co jest przyczyną strachu, przerażenia
hrůza
adjective
związany z Groznym, dotyczący Groznego
grozenský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, na obszarze Kaukazu, stolica Czeczenii;
Groznyj
Grozný
/
ˈɡrɔʑba/
noun
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.
hrozba
výhrůžka
/
ˈɡruba ˈbɛrta/
noun
(potocznie, potoczny) niemiecki ciężki moździerz oblężniczy używany podczas I wojny światowej;
Tlustá Berta
/
ˈɡruba ˈrɨba/
noun
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny
velké zvíře
vzácný pták
/
ɡruˈbaska/
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) gruba kobieta
tlusťoška
/
ɡruˈbʲjä̃j̃sʲci/
adjective
ordynarny, niekulturalny, chamski, prostacki
hrubý
/
ˌɡrubɔʑarʲˈɲistɨ/
adjective
złożony z grubych ziaren, cząstek, zawierający grube ziarna
hrubozrnný
noun
wymiar w krótszej osi
tloušťka
/
ˈɡrubɨ/
adjective
- otyły
- mający dużą grubość, średnicę
tlustý
noun
(medycyna, medyczny) gruczołowata forma nowotworu
adenokarcinom
/
ˈɡrut͡ʃɔw/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;
žláza
noun
(anatomia, anatomiczny) parzysty męski gruczoł zewnątrzwydzielniczy, położony w pobliżu cewki moczowej w kroczu, który produkuje śluzowatą wydzielinę nawilżającą cewkę moczową przed wytryskiem
bulbouretrální žláza
/
ɡrudʲˈɲɔvɨ/
adjective
dotyczący grudnia, dziejący się w grudniu
prosincový
/
ˈɡrud͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);
prosinec
/
ɡrũnt/
noun
(przenośnie, przenośnia) zasada, podstawa (najczęściej używane we frazeologizmach)
základ
/
ˈɡrupa/
noun
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
grupa
skupina
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;
cílová skupina
noun
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;
funkční skupina
pronoun
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzeszenie czterech państw Europy Środkowej;
Visegrádská skupina
/
ˈɡruʃa/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;
hrušeň
hruška
/
ˈɡruʃka/
noun
(spożywczy) owoc gruszy;
hruška
/
ˌɡruʃkɔˈvatɨ/
adjective
przypominający kształtem gruszkę
hruškovitý
/
ɡruˈʃkɔvɨ/
adjective
- zrobiony z gruszek, zawierający gruszki
- związany z gruszkami, odnoszący się do gruszek
hruškový
/
ɡruˈʑĩj̃sʲci/
adjective
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami
gruzínský
gruzínština
/
ɡruˈʑĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;
gruzínština
gruzínský
/
ˈɡruzʲja/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;
Gruzie
/
ɡruʑˈlʲit͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;
tuberkulóza
adjective
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) z ziaren gryki
pohankový
/
ˈɡrɨka/
noun
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;
pohanka
/
ˈɡrɨ̃mas/
noun
wykrzywienie twarzy
grimasa
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Greenwich, dotyczący Greenwich
greenwichský
/
ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;
měděnka
/
ˌɡrɨ̃w̃ʃpãˈnɔvɨ/
adjective
- związany z grynszpanem, dotyczący grynszpanu
- (książkowy) mający kolor niebieskozielony, taki jak kolor grynszpanu
měděnkový
/
ˈɡrɨpa/
noun
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;
chřipka
adjective
(medycyna, medyczny) związany z grypą, dotyczący grypy
chřipkový
noun
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna
veka
/
ˈɡrɨzɔ̃ɲ/
noun
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;
hlodavec
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzane piwo, często z przyprawami
pivní svařák
svařený pivo
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzane wino, często z przyprawami
svařák
svařený víno
/
ˈɡʒãnka/
noun
kromka chleba przyrumieniona z obu stron
topinka
/
ɡʒbʲjɛt/
noun
- (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej
- (potocznie, potoczny) plecy
- górna lub tylna część podłużnej rzeczy
hřbet
/
ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;
hřeben
/
ɡʒɛx/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;
hřích
/
ɡʒɛˈxɔtka/
noun
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu
chrastítko
/
ˌɡʒɛt͡ʃnɔɕˈt͡ɕɔvɨ/
adjective
taki, który charakteryzuje się grzecznością; taki, od którego wymagana jest grzeczność
zdvořilostní
/
ˈɡʒɛɡɔʃ/
pronoun
imię męskie;
Řehoř
/
ɡʒɛʃʲˈɲit͡sa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej
hříšnice
/
ˈɡʒɛʃɨt͡ɕ/
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny
hřešit
/
ɡʒɨp/, /
ˈɡʒɨbɨ/
noun
- (mykologia, mykologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
- (przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
houba
- owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
houba
hřib
/
ɡʒɨˈbʲjarka/
noun
kobieta, która lubi zbierać grzyby
houbařka
/
ˈɡʒɨbʲjaʃ/
noun
osoba, która lubi zbierać grzyby
houbař
noun
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby;
mykóza
adjective
związany z grzybicą, dotyczący grzybicy
mykotický
/
ˌɡʒɨbɔˈbrãɲɛ/
noun
(mykologia, mykologiczny) zbieranie grzybów
houbaření
/
ˌɡʒɨbɔˈbujt͡ʃɨ/
adjective
(mykologia, mykologiczny) taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się
fungicidní
adjective
- związany z grzybami, dotyczący grzybów
- charakterystyczny dla grzybów
houbový
/
ˈɡʒɨva/
noun
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi
hříva
/
ˈɡʒɨfka/
noun
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło
ofina
noun
- (historia, historyczny, historycznie) jednostka masy i jednostka pieniężna używana dawniej w Polsce, Czechach i na Rusi
hřivna
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne
pokuta
/
ɡrup/
noun
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;
hrob
noun
(leśnictwo) wielogatunkowy i wielowarstwowy las liściasty z przewagą grabów i dębów, na suchym gruncie;
dubohabřina
noun
(botanika, botaniczny) Nuphar lutea L., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o własnościach trujących;
stulík žlutý
adjective
dotyczący Guamu
guamský
/
ˌɡubɛrˈnatɔr/
noun
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;
guvernér
noun
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora
gouvernement
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;
Gudauta
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w Czeczenii;
Gudermes
adjective
związany z Gudżaratem (Gudźaratem), dotyczący Gudżaratu (Gudźaratu)
gudžarátský
pronoun
- (geografia, geograficzny) wyspa w Europie;
- (geografia, geograficzny) terytorium zależne korony brytyjskiej obejmujące wyspę Guernsey (1.1) i część Wysp Normandzkich;
Guernsey
/
ɡuˈjãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;
Guyana
/
ɡuˈjãna frãnˈt͡suska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;
Francouzská Guyana
/
ɡuˈjä̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Gujany, państwa
guyanský
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj mięsnego ragoût;
guláš
/
ˈɡũma/
noun
(potocznie, potoczny) guma do żucia
žvýkačka
noun
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;
žvýkačka
/
ˈɡũmka/
noun
- (handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka
- (fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów
gumička
/
ɡũˈmɔvɨ/
adjective
wykonany z gumy
gumový
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;
gupka
paví očko
živorodka duhová
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji
Gurie
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie królewieckim w Rosji;
Gusev
/
ˈɡustaf/
pronoun
imię męskie;
Gustav
noun
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach
guvernantka
/
ˈɡuʑik/
noun
- (krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
knoflík
- (potocznie, potoczny) włącznik, przycisk
knoflík
tlačítko
/
ˌɡvadalʲˈcivʲir/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;
Guadalquivir
/
ˌɡvadɛˈlupa/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;
- (geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Małych Antyli należąca do Gwadelupy (1.1);
Guadeloupe
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Gwadelupą, dotyczący Gwadelupy
guadeloupský
/
ˈɡvara/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od przyjętego języka standardowego;
dialekt
nářečí
/
ɡvaˈrãnt͡sʲja/
noun
- poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś
garance
záruka
- (ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);
záruka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie królewieckim, położone na prawym brzegu Pregoły;
Gvardějsk
/
ˌɡvatɛ̃ˈmala/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;
Guatemala
/
ˌɡvatɛ̃ˈmalt͡ʃɨk/
noun
obywatel Gwatemali
Guatemalec
/
ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci/
adjective
- odnoszący się do państwa Gwatemala
- odnoszący się do miasta Gwatemala
guatemalský
/
ɡvawʲˈt͡ɕit͡ɕɛl/
noun
osoba dopuszczająca się gwałtu
násilník
/
ɡvawt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;
znásilnění
/
ɡvawˈtɔvʲɲɛ/
adverb
intensywnie
vehementně
/
ɡvawˈtɔvnɨ/
adjective
nagły, szybki
násilný
/
ˈɡvʲjazda/
noun
- (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku
hvězda
/
ˈɡvʲjazda pɔˈrãnːa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem przed wschodem Słońca
Jitřenka
/
ˈɡvʲjazda vʲjɛˈt͡ʃɔrna/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem po zachodzie Słońca
Večernice
/
ɡvʲjazˈdɛt͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: gwiazdka
hvězdička
adjective
związany z gwiazdą, dotyczący gwiazdy
hvězdicový
/
ɡvʲjazˈdɔzbʲjur/
noun
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;
souhvězdí
/
ɡvʲĩˈnɛa/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
- (geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;
Guinea
/
ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;
Guinea-Bissau
/
ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Rovníková Guinea
/
ɡvʲĩˈnɛjka/
noun
obywatelka Gwinei
Guinejka
/
ˈɡvʲizdat͡ɕ/
verb
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie
hvízdat
pískat
/
ɡvuɕt͡ɕ/
noun
- podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;
hřebík
- (przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś
vrchol
zlatý hřeb
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jeden z jakościowo najlepszych gatunków japońskiej herbaty zielonej
gjokuro
/
ɡzɨ̃ms/
noun
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;
římsa
/
ˈɡura/
noun
- (geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
- (potocznie, potoczny) duża sterta czegoś
hora
/
ˈɡural/
noun
człowiek pochodzący z gór;
horal
horák
noun
kobieta pochodząca z gór;
horalka
horačka
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Buriacji, wpadająca do jeziora Bajkał;
Horní Angara
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu;
Horní Rakousy
Horní Rakousko
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium;
Horní Bavorsko
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg oraz rejencja w kraju związkowym Bawaria;
Horní Franky
/
ˈɡurnɛ wuˈʒɨt͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Łużyc należąca obecnie do Saksonii;
Horní Lužice
noun
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;
hornictví
adjective
związany z górnictwem, dotyczący górnictwa
báňský
hornický
/
ˈɡurʲɲik/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;
horník
havíř
adjective
związany z Górną Austrią, dotyczący Górnej Austrii
hornorakouský
adjective
odnoszący się do wsi Sucha Górna
hornosušský
/
ˌɡurnɔwuˈʒɨt͡sʲci/
adjective
związany z Górnymi Łużycami
hornolužický
/
ˌɡurnɔwuˈʒɨt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język górnołużycki (1.1);
hornolužická srbština
hornolužičtina
noun
mieszkaniec Górnych Łużyc
Hornolužičan
noun
mieszkanka Górnych Łużyc
Hornolužičanka
adjective
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Górnego Śląska, związany z Górnym Śląskiem, pochodzący z Górnego Śląska, właściwy Górnemu Śląskowi
hornoslezský
/
ˈɡurnɨ/
adjective
taki, który jest na pewnej wysokości, w górze
horní
pronoun
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;
Horní Slezsko
/
ˈɡursʲci/
adjective
związany z górami, dotyczący gór
horský
/
ˈɡursʲci kaˈrabax/
pronoun
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;
Náhorní Karabach
adjective
związany z Górskim Karabachem, dotyczący Górskiego Karabachu
náhornokarabašský
náhorněkarabašský
pronoun
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;
Aldanská vysočina
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa górska w Karpatach Południowych w rumuńskiej części Banatu;
Banátské hory
pronoun
(geografia, geograficzny) najwyższe pasmo Karpat Południowych oraz całej Rumunii;
Fagaraš
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach Zachodnich, na terenie Czech i Polski;
Jizerské hory
pronoun
(geografia, geograficzny) stary, silnie zniszczony masyw górski położony w środkowej Walii;
Kambrické hory
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej części Hiszpanii na Półwyspie Iberyjskim, położone na północnym skraju Mesety Iberyjskiej, usytuowane równolegle do wybrzeża Zatoki Biskajskiej;
Kantaberské pohoří
pronoun
(geografia, geograficzny) niewysokie alpejskie pasmo górskie na granicy Dolnej Austrii i Burgenlandu we wschodniej Austrii;
Litavské hory
pronoun
(geografia, geograficzny) niskie góry w północnej części Anglii o przebiegu południkowym;
Peniny
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski rozciągający się w północno-zachodnich Czechach, w kraju usteckim i południowo-wschodnich Niemczech (Saksonia);
Děčínská vrchovina
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Rumunii, na granicy Marmaroszu i Siedmiogrodu;
Rodna
/
ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;
Skalisté hory
Skalnaté hory
pronoun
(geografia, geograficzny) góry położone w Rosji na Zabajkalu, pomiędzy jeziorem Bajkał a środkowym biegiem Olekmy;
Stanová vysočina
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach;
Hejšovina
Stolové hory
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach, leżące na zachód od Gór Izerskich, na pograniczu czesko-niemieckim, między Uściem nad Łabą, Żytawą a Libercem;
Lužické hory
/
ɡuˈʒɨstɨ/
adjective
pełen gór, wzniesień, pokryty górami
hornatý
/
ˈɡuvnɔ/
noun
- (wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
- (wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego
- (wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) nic
hovno
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;
Göteborg
/
ˌɡøːtɛˈbɔrsʲci/
adjective
odnoszący się do Göteborgu
göteborský
noun
(weterynaria, weterynaryjny) choroba neurologiczna bydła wywoływana przez nieprawidłowe białka prionowe, które powodują degenerację tkanki mózgowej w obrazie mikroskopowy przypominjącą gąbkę
bovinní spongiformní encefalopatie
/
ˈɡɔ̃mpka/
noun
- najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;
- (zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
houba
/
ˈɡɔ̃w̃ɕɔr/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi
houser
husák
/
ˈɡɔ̃w̃ɕɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) pisklę gęsi
house
noun
- (ichtiologia, ichtiologiczny) ryba inkubująca ikrę (a często także narybek) w jamie gębowej
tlamovec
- (przestarzałe, przestarzały) ten kto dużo i głośno mówi
tlachal
ukecanec
/
ˈɡɛ̃ŋɡat͡ɕ/
verb
o gęsiach: wydawać głos
kejhat
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wielkość określająca liczbę obiektów (np. cząstek, gwiazd) przypadających na jednostkę objętości;
hustota počtu částic
/
ˈɡɛ̃w̃stɨ/
adjective
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie
hustý
/
ɡɛ̃j̃ɕ/, /
ɡɛ̃w̃ɕ/, /
ɡɛ̃ɕ/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)
husa
/
ˈɡwatʲci/
adjective
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości
hladký
/
ˌɡwaɡɔˈlʲit͡sa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) najstarszy alfabet słowiański;
hlaholice
/
ˈɡwaskat͡ɕ/
verb
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni
hladit
/
ɡwas/
noun
(potocznie, potoczny) ogromny kamień
balvan
/
ˈɡwɔdnɨ/
adjective
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny
hladový
/
ɡwɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
nie jeść zupełnie lub jeść zbyt mało
hladovět
/
ˈɡwɔɡuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim;
Hlohov
/
ɡwɔs/
noun
- dźwięk wydawany przez istoty żyjące
- zdanie, osąd, opinia
- decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
- prawo / pozwolenie przemawiania
- zdolność wydawania głosu (1.1)
hlas
/
ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ/
noun
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś
hlasování
/
ɡwɔˈsɔvat͡ɕ/
verb
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania
hlasovat
/
ɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od głosić
hlásání
/
ˈɡwɔva/
noun
- (anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;
- (przenośnie, przenośnia) osoba przewodnicząca czemuś
- (przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
- (przenośnie, przenośnia) umysł (w związkach frazeologicznych)
hlava
/
ˈɡwɔvʲɲa/
noun
(wojskowość, wojskowy) główna część broni siecznej przeznaczona do cięcia lub kłucia;
čepel
noun
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady morskich mięczaków;
hlavonožec
/
ˈɡwɔɕɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;
reproduktor
/
ˈɡwɔɕnɔ/
adverb
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem
nahlas
hlasitě
/
ɡwupˈt͡ʃɨt͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
Hlubčice
/
ɡwupˈt͡ʃɨt͡sʲci/
adjective
od Głubczyce
hlubčický
/
ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ/
adjective
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić
hluchoněmý
/
ɡwuˈxɔta/
noun
utrata zdolności słyszenia;
hluchota
/
ˌɡwuxɔˈwazɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce w województwie opolskim;
Hlucholazy
/
ˈɡwuxɨ/
adjective
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu
hluchý
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie sumskim na Ukrainie, nad rzeką Esmań;
Hluchiv
/
ˈɡwupɛk/
noun
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi
blb
blbec
/
ˈɡwupʲi/
adjective
- niemądry, ograniczony intelektualnie
- bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu
- naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać
hloupý
/
ˈɡwupʲi ˈjaɡ ˈbut/
adjective
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) bardzo, beznadziejnie głupi
hloupý jako bota
/
ˈɡwupʲjɛt͡s/
noun
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna
blbec
noun
osoba nierozgarnięta lub bardzo naiwna
janek
/
ɡwut/
noun
- (fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;
hlad
- czas, obszar, na którym wielu ludzi lub zwierząt cierpi głód (1.1)
hladomor
/
ɡwuk/
noun
- (botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;
- (botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju głóg (1.1)
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce głogu (1.2) o działaniu leczniczym używane do wyrobu win, soków pitnych i innych przetworów
hloh
/
ˈɡwufka/
noun
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom
hlavička
verb
(sport, sportowy) odbijać piłkę głową
hlavičkovat
/
ˈɡwuvnɨ/
adjective
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy
hlavní
/
ɡwɛ̃mˈbɔci/
adjective
- charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
- (przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu
- mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia
hluboký
/
ɡwɛ̃mˈbɔkɔ/
adverb
daleko w głębi
hluboce
hluboko
/
ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕt͡ɕ/
noun
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza
hloubka
pronoun
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;
Abakuk
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;
habilitace
adjective
związany z habilitacją, dotyczący habilitacji
habilitační
/
ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec;
habituace
adjective
związany z Habsburgami, dotyczący dynastii Habsburgów
habsburský
noun
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;
hacienda
/
ˈxadɛs/
pronoun
- (mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem;
Hádes
- (mitologia grecka) (książkowy) podziemny świat zmarłych, świat pozagrobowy
hádes
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: krótki przekaz o słowach i czynach Mahometa lub jego towarzyszy;
hadís
hadíth
/
ˈxadrʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Hadrián
/
ˈxadrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;
hadron
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie połtawskim, nad rzeką Psioł;
Haďač
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;
hadždž
hadž
/
xafn̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72
hafnium
/
xaft/
noun
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;
výšivka
/
ˈxaɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;
Haag
pronoun
(biblijny) postać biblijna, matka Izmaela;
Hagar
noun
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich
hagiograf
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;
hagiografie
noun
(architektura, architektoniczny) (kościelny) element budowli sakralnej w formie wąskiego otworu pozwalającego na oglądanie ołtarza tak, by widzieć najważniejszą część liturgii – podniesienie
hagioskop
/
xaˈ<sup>j</sup>iku/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;
haiku
/
ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Haiti
Haiťan
/
ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci/
adjective
- odnoszący się do państwa Haiti
- odnoszący się do wyspy Haiti
haitský
/
xaˈ<sup>j</sup>itʲi/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;
Haiti
- (geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Antyli;
Hispaniola
adjective
związany z Hajdarabadem, dotyczący Hajdarabadu
hajdarábádský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe na północy Izraela;
Haifa
adjective
związany z Hajfą, dotyczący Hajfy
haifský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Wietnamu, w delcie Rzeki Czerwonej, nad Zatoką Tonkińską;
Haiphong
adjective
związany z Hajfongiem, dotyczący Hajfongu
haiphongský
/
ˈxala/, /
ˈxalɛ/
noun
(architektura, architektoniczny) bardzo duże pomieszczenie o rozległej powierzchni;
hala
/
ˌxalaˈbarda/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;
halapartna
/
ˈxalal/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego)
halal
noun
(jednostka monetarna) setna część korony czeskiej
haléř
halíř
/
ˈxa.lit͡ʂ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Dniestrem;
Halyč
/
xɛlɔˈ<sup>j</sup>ĩn/
noun
święto duchów obchodzone 31 października (w wigilię Wszystkich Świętych) w krajach anglosaskich;
Halloween
/
ˌxɛlɔwʲĩˈnɔvɨ/
adjective
związany z Halloween, dotyczący Halloween, odbywający się w Halloween
halloweenový
halloweenský
noun
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) wiatr typu fenowego, wiejący w Karpatach i Sudetach;
halný
/
ˌxalut͡sɨ̃ˈnat͡sʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;
halucinace
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący halucynacje
halucinogenní
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii;
Hamá
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;
Hamadán
/
ˈxãmak/
noun
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;
hamaka
houpací síť
noun
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga
Hamburčan
/
ˈxãmburk/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
- (geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec
Hamburk
noun
mieszkanka Hamburga; kobieta pochodząca z Hamburga
Hamburčanka
/
xãmˈbursʲci/
adjective
związany z Hamburgiem
hamburský
/
xãˈmɔvat͡ɕ/
verb
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca
brzdit
/
xãˈmulɛt͡s/
noun
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;
brzda
- (przenośnie, przenośnia) czynnik, który powstrzymuje daną osobę przed działaniem
zábrana
/
ˈxãna/
pronoun
- (geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Morawach w Czechach
Haná
- (geografia, geograficzny) region etniczny w środkowych Morawach w Czechach
Haná
Hanácko
adjective
odnoszący się do morawskiego regionu etnicznego Hany
hanácký
noun
mieszkaniec Hany
Hanák
/
ˈxãndɛl/
noun
rodzaj działalności polegającej na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;
obchod
obchodování
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;
obchod s lidmi
/
xãnˈdlɔvat͡ɕ/
verb
zajmować się kupnem, sprzedażą lub wymianą towarów i usług
obchodovat
noun
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem
obchodník
/
ˈxãŋɡar/
noun
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);
hangár
/
xãˈɲɛbnɨ/
adjective
taki, który okrywa hańbą
hanebný
/
ˈxãnːa/
pronoun
imię żeńskie;
Hana
/
ˈxãnɔj/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;
Hanoj
/
xãˈnɔjsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Hanoi, pochodzący z Hanoi
hanojský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;
Hannover
noun
mieszkaniec Hanoweru (miasta)
Hannoveřan
noun
mieszkanka Hanoweru (miasta w Niemczech)
Hannoveřanka
noun
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce;
činka
/
ˌxãw̃zɛaˈtɨt͡sʲci/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący hanzy, należący do hanzy
hanzovní
noun
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;
haplotyp
/
ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk/
noun
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;
happening
noun
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha
harakiri
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Charalambos
/
xaˈrarɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Zimbabwe;
Harare
/
γʲarbutɔvʲit͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) nazwa dwóch wsi w Polsce;
Harbutovice
/
ˈxart͡sɛʃ/
noun
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej
skaut
junák
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednostka tymczasowo odłączona od armii w celu staczania potyczek
harcovník
/
ˈxarfa/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;
harfa
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;
harissa
/
ˌxarmɔ̃ˈnɔɡrãm/
noun
opis kolejności i czasu trwania kolejnych etapów jakiegoś przedsięwzięcia;
harmonogram
/
xaˈrɔvat͡ɕ ˈjaɡ ˈvuw/
verb
(potocznie, potoczny) bardzo ciężko pracować
dřít jako kůň
dřít jako vůl
/
ˈxarpũn/
noun
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;
harpuna
noun
(morski) wielorybnik używający harpuna
harpunář
/
xas/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;
hassium
/
ˈxasʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Haga
haagský
adjective
związany z dynastią Haszymidów, dotyczący dynastii Haszymidów
hášimovský
/
ˈxaʃɨʃ/
noun
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;
hašiš
/
ˈxaswɔ/
noun
- tajny wyraz lub ciąg znaków
- wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu
heslo
/
xaw/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa
haf
/
xawˈbʲit͡sa/
noun
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;
houfnice
/
xaˈvajɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA położony na archipelagu Hawajów (1.1);
Havajské ostrovy Havaj
/
xaˈvajsʲci/
adjective
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów
havajský
/
xaˈvãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;
Havana
/
xaˈvãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Hawana
havanský
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, prawy dopływ Łaby;
Havola
/
ˈxavʲjɛʃ/
noun
(gwara, gwarowe) (górnictwo, górniczy) górnik
havíř
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w powiecie Karwina, w kraju morawsko-śląskim w Czechach;
Havířov
/
ˈxazart/
noun
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;
hazardní hra
/
ˌxazarʲˈd͡ʑista/
noun
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy
hazardní hráč
adverb
wywołując hałas
hlučně
/
ˌxawaɕˈlʲivɨ/
adjective
powodujący hałas
hlučný
rámusivý
/
ˈxãɲba/
noun
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru
hanba
ostuda
adjective
- głęboko czarny lub bardzo ciemny
- wykonany z hebanu, dotyczący hebanu
ebenový
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) osoba zajmująca się naukowo hebraistyką
hebraista
hebreista
noun
(biblijny) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego, półkoczowniczego ludu semickiego posługującego się biblijnym językiem hebrajskim
Hebrej
/
xɛˈbrajsʲci/
adjective
związany z Hebrajczykami
hebrejský
hebrejština
/
xɛˈbrajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;
hebrejština
adjective
związany z Hebrydami (Wyspami Hebrydzkimi), dotyczący Hebrydów
hebridský
noun
zwolennik hedonizmu
hédonista
adjective
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom
hédonistický
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia
hédonismus
hedonismus
/
xɛˈfajstɔs/
pronoun
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem;
Hefaistos
/
ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś
hegemonie
nadvláda
adjective
związany z hegemonią; mający charakter hegemona; podporządkowujący sobie innych
hegemonní
adjective
związany z Heidelbergiem (miastem w Niemczech)
heidelberský
/
xɛˈkatɛ/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 100;
Hekate
- (mitologia grecka) bogini czarów, magii, nekromancji, widm i rozdroży (miejsc sprzyjających czarom);
Hekaté
noun
(geometria) wielokąt o sześciu bokach i sześciu kątach wewnętrznych
hexagon
šestiúhelník
/
ˈxɛktar/
noun
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);
hektar
adjective
mający powierzchnię równą 1 hektarowi
hektarový
noun
(jednostka miary) jednostka objętości równa 100 litrom
hektolitr
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia równa 100 paskalom
hektopascal
/
xɛkˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
gorączkowy
hektický
/
xɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;
helium
/
xɛˈlɛ̃na/
pronoun
- (oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;
- (mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 101, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1868 r.;
Helena
- (astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;
Helene
/
ˌxɛlʲiˈɡɔ̃ŋka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj akordeonu, będący idiofonem, czyli de facto instrumentem perkusyjnym; instrument ludowy na Żywiecczyźnie, w Czechach i na Słowacji
heligonka
/
xɛˈlʲikɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany;
helikon
/
ˈxɛlʲjɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym
helio-
/
ˌxɛlʲjɔˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥/
noun
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca w Układzie Słonecznym;
heliocentrismus
/
ˈxɛlʲjɔs/
pronoun
(mitologia grecka) bóg i uosobienie słońca, utożsamiany z rzymskim Solem;
Hélios
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki
helénista
/
ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący hellenizmu
helénistický
adjective
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów
helénský
noun
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty
hélót
hélóta
/
xɛlˈsʲĩnʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;
Helsinky
/
xɛlˈsʲĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Helsinki
helsinský
noun
(medycyna, medyczny) procent czerwonych krwinek (erytrocytów) w próbce krwi
hematokrit
adjective
(medycyna, medyczny) związany z hematologią, dotyczący hematologii
hematologický
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);
hematit
/
ˈxɛ̃mɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią
hemo-
noun
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych
hemodynamika
noun
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;
hemofilie
adjective
związany z hemofilią, dotyczący hemofilii
hemofilický
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią
hematofobie
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu
hemoglobin
adjective
(medycyna, medyczny) zatrzymujący krwawienie
hemostatický
noun
(fizjologia, fizjologiczny) proces fizjologicznej równowagi, dzięki któremu organizm zatrzymuje krwawienie po uszkodzeniu naczynia krwionośnego i utrzymuje płynność krwi w naczyniach, gdy są one nieuszkodzone
hemostáza
/
ˈxɛ̃nrɨk/
pronoun
imię męskie;
Jindřich
/
xɛ̃nˈrɨka/
pronoun
imię żeńskie;
Jindřiška
noun
(biochemia, biochemiczny) węglowodór prosty zawierający 31 atomów węgla;
hentriakontan
/
ˌxɛpaˈrɨ̃na/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;
heparin
noun
(medycyna, medyczny) powiększenie wątroby i śledziony
hepatosplenomegalie
noun
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby
hepatotoxicita
/
ˈxɛptãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;
heptan
/
ˈxɛra/
pronoun
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, małżonka Zeusa;
Héra
/
ˌxɛralˈdɨt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący heraldyki
heraldický
noun
(heraldyka, heraldyczny) nauka o herbach i rodach szlacheckich;
heraldika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat;
Herát
/
xɛrp/
noun
- (heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe
- (heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;
erb
znak
/
ˌxɛrbaˈt͡ɕãnɨ/
adjective
- dotyczący herbaty, związany z herbatą, zawierający domieszkę herbaty
- mający kolor pomarańczowożółty lub pomarańczowobrązowy, taki jak kolor naparu z suszonych liści herbaty
čajový
/
ˌxɛrbaˈt͡ɕarʲɲa/
noun
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty
čajovna
noun
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami;
herbář
/
xɛrˈbata/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
- susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
- (botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)
- popołudniowe spotkanie towarzyskie przy stole, często przy herbacie (1.3)
čaj
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o chwastach i ich zwalczaniu;
herbologie
adjective
dotyczący herbów, związany z herbem, herbami
erbovní
erbový
/
xɛrt͡s/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;
hertz
/
xɛrt͡sɛɡˈbɔɕɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;
Herceg-Bosna
/
ˌxɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; część składowa państwa Bośnia i Hercegowina;
Hercegovina
adjective
związany z Hercegowiną, dotyczący Hercegowiny
hercegovinský
hercegovský
/
ˌxɛrɛˈtɨt͡sʲci/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji
kacířský
/
xɛˈrɛtɨk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji
kacíř
heretik
/
xɛˈrɛzʲja/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
- (przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów
hereze
kacířství
/
xɛrˈkulɛs/
pronoun
imię męskie;
Herkules
noun
- ktoś nadzwyczajnie silny
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Dynastes hercules, największy chrząszcz z rodziny rohatyńcowatych;
herkules
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;
hermeneutika
/
ˈxɛrmɛs/
pronoun
- (mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym;
- (astronomia, astronomiczny) planetoida podwójna o numerze katalogowym 69230, odkryta w 1937 r.;
Hermes
adjective
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza
hermetický
pronoun
(geografia, geograficzny) (biblijny) najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu;
Hermon
/
ˈxɛrɔt/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;
Herodes
/
ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;
heroin
adjective
(chemia, chemiczny) związany z heroiną, dotyczący heroiny (narkotyku)
heroinový
noun
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.
hrdinství
/
ˈxɛrɔlt/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu mistrz ceremonii na dworze panującego władcy; także sędzia podczas rycerskich turniejów
- (historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy
- (przenośnie, przenośnia) głosiciel nowej myśli
herold
/
ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;
herpetologie
/
ˌxɛrpɛtɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z herpetologią, dotyczący herpetologii
herpetologický
/
ˈxɛsʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;
Hesensko
/
ˈxɛsʲci/
adjective
od Hesja
hesenský
/
ˈxɛstʲja/
pronoun
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;
Hestia
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;
heterodoxie
adjective
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze
heterogenní
adjective
zawierający elementy o różnym pochodzeniu lub cechach
heterogenní
/
ˌxɛtɛrɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista/
noun
osoba o orientacji heteroseksualnej
heterosexuál
noun
kobieta o orientacji heteroseksualnej
heterosexuálka
/
ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej;
heterosexualita
/
ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
- odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej
- związany z heteroseksualnością, dotyczący heteroseksualności
heterosexuální
noun
specjalista w dziedzinie hetytologii
chetitolog
noun
(antropologia, antropologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka badająca historię i kulturę starożytnego państwa Hetytów
chetitologie
interjection
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;
heuréka
/
ˈxɛzʲjɔt/
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki epik, obok Homera najwybitniejszy poeta Grecji archaicznej;
Hésiodos
/
ˈxʲjat͡sɨ̃nt/
noun
- (botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;
- (potocznie, potoczny) kwiat hiacynta (1.1)
hyacint
/
ˈxʲjadɨ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;
Hyády
noun
(biologia, biologiczny) stan fizjologiczny głębokiego uśpienia, w który zapadają niektóre zwierzęta w odpowiedzi na niesprzyjające warunki środowiskowe, szczególnie zimą
hibernace
noun
(botanika, botaniczny) Hibiscus ketmia, róża chińska, malwa sudańska
ibišek
/
ˈxʲid͡ʑra/
noun
osoba trzeciej płci na subkontynencie indyjskim;
hidžra
/
ˈxʲjɛ̃na/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;
hyena
/
xʲjɛˈrarxʲja/
noun
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;
hierarchie
adjective
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią
hierarchický
noun
(kościelny) prawosławny mnich wyświęcony na diakona;
jerodiákon
/
xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm/
pronoun
imię męskie;
Jeroným
/
xʲiˈɟɛ̇ja/
pronoun
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zdrowia;
Hygieia
/
xʲiˈɟɛ̃na/
noun
dbanie o czystość ciała
hygiena
adjective
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia
hygienický
/
ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕt͡ɕ/
noun
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;
hygroskopie
/
xʲiˈlarɨ/
pronoun
imię męskie;
Hilar
/
ˌxʲĩmaˈlajɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;
Himálaj
/
ˌxʲĩmaˈlajsʲci/
adjective
dotyczący Himalajów, związany z Himalajami, pochodzący z Himalajów
himálajský
/
xʲĩˈmalʲja/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
- (mitologia grecka) nimfa z wyspy Rodos, jedna z kochanek Zeusa;
Himalia
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes;
Homs
/
ˈxʲĩndʲi/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii;
hindština
/
ˌxʲĩndu<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu
hinduistický
/
xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥/
noun
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;
hinduismus
hinduizmus
/
xʲĩnˈdukuʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;
Hindúkuš
/
ˈxʲĩndus/
noun
obywatel Indii
Ind
/
xʲĩnˈduska/
noun
obywatelka Indii
Indka
/
xʲĩnˈdusʲci/
adjective
pochodzący z Indii, dotyczący Indii lub Hindusów
indický
/
xʲjɔp/
pronoun
- (biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Jób
/
xʲjɔˈbɔva ˈvʲjɛ̇ɕt͡ɕ/
noun
(biblijny) (potocznie, potoczny) zła, tragiczna, okropna, przerażająca wiadomość czy informacja
Jobova zvěst
noun
cecha tego, co hiperaktywne; cecha tych, którzy są hiperaktywni
hyperaktivita
/
ˌxʲipɛrˈbɔla/
noun
- (matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;
hyperbola
noun
(medycyna, medyczny) wzrost stężenia glukozy we krwi powyżej górnej granicy normy
hyperglykémie
noun
utrata wartości pieniądza powyżej pięćdziesięciu procent miesięcznie
hyperinflace
noun
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;
hypermarket
/
ˌxʲipɛrˈɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;
hyperonymum
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) mylne lub przesadne stosowanie odczuwanych norm językowych (zwłaszcza zasad języka standardowego);
hyperkorektnost
hyperkorekce
hyperkorektivismus
noun
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;
hyperrealita
noun
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;
hypersexualita
noun
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;
hypersomnie
/
xʲipɛrˈtɛkst/
noun
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;
hypertext
adjective
(informatyka, informatyczny) związany z takim sposobem zapisania danych w dokumencie elektronicznym, który polega na zastosowaniu połączeń fragmentów tekstu z innymi elementami tego dokumentu albo z innym dokumentem i umożliwia odbiorcy tekstu swobodne przechodzenie między nimi
hypertextový
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w zakresie hipertensjologii
hypertenziolog
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny, która zajmuje się przebiegiem i leczeniem nadciśnienia tętniczego;
hypertenziologie
noun
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka w zakresie hipertensjologii
hypertenzioložka
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;
hypervitaminóza
adjective
związany z hipiką, dotyczący hipiki
hipický
adjective
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) związany z hipnozą
hypnotický
noun
człowiek stosujący hipnozę
hypnotizér
noun
kobieta stosująca hipnozę
hypnotizérka
/
xʲipˈnɔza/
noun
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;
hypnóza
/
ˈxʲipɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający: pod, poniżej normy
hypo-
/
ˌxʲipɔalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii
hypoalergický
noun
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości
hypochondrie
/
ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z hipochondrią lub hipochondrykami
hypochondrický
noun
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej
hypoglykemie
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy;
hypokoristikon
noun
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;
hypoxie
/
ˌxʲipɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym;
hipologie
/
ˌxʲipɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z hipologią, dotyczący hipologii
hypologický
/
xʲiˈpɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;
hyponymum
/
ˌxʲipɔˈpɔtãm/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;
hroch
adjective
związany z hipoteką, dotyczący hipoteki
hypoteční
noun
(medycyna, medyczny) forma rehabilitacji z wykorzystaniem konia;
hipoterapie
/
ˌxʲipɔˈtɛrmʲja/
noun
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych;
hypotermie
adverb
tworząc hipotezę; w sposób domniemany
hypoteticky
adjective
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia
hypotetický
/
ˌxʲipɔˈtɛza/
noun
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;
hypotéza
/
ˌxʲirɔˈʃʲĩma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii, na wyspie Honsiu;
Hirošima
noun
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon tkankowy i neuroprzekaźnik, heterocykliczna amina biogenna, organiczny związek chemiczny wytwarzany głównie przez komórki tuczne i bazofile, uczestniczący w reakcjach alergicznych, procesach zapalnych oraz w regulacji funkcji żołądka i układu nerwowego
histamin
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;
hysterektomie
/
xʲiˈstɛrʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;
hysterie
adjective
właściwy histerii
hysterický
/
ˈxʲistɔ/
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tkanką
histo-
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach
histologie
adjective
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii
histologický
/
xʲiˈstɔrʲja/
noun
- nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
historie
dějiny
- krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia
příběh
noun
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych
historiografie
dějepisectví
/
ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja/
noun
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;
filosofie dějin
/
ˌxʲistɔˈrɨt͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów
historička
/
ˌxʲistɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
- związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość
- o czymś starym, dawnym
historický
/
xʲiˈstɔrɨk/
noun
- specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów
historik
- specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów
historička
historik
noun
(biochemia, biochemiczny) aminokwas białkowy o charakterze zasadowym, względnie egzogenny, prekursor histaminy:
histidin
/
ˈxʲiʃpãn/
noun
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii
Španěl
/
xʲiʃˈpãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;
Španělsko
/
xʲiʃˈpãnka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii
Španělka
/
xʲiʃˈpãj̃sʲci/
adjective
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów
španělský
/
xʲiʃˈpãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;
španělština
španělský
/
ˌxʲiʃpãj̃ˈʃt͡ʃɨzna/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język hiszpański
španělština
/
ˌxʲitlɛˈrɔvʲjɛt͡s/
noun
nazista
hitlerovec
/
ˌxʲitlɛˈrɔfsʲci/
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców
hitlerovský
/
xʲiˈtlɛrɨsm̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;
hitlerismus
/
ˈxɔbbʲit/
noun
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;
hobit
/
xɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania
chovat
/
xɔˈdɔft͡sa/
noun
osoba prowadząca hodowlę (zwierząt, roślin)
chovatel
noun
kobieta zajmująca się hodowlą
chovatelka
/
xɔˈdɔvla/
noun
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;
chov
/
ˈxɔja/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju hoja (1.1)
- (botanika, botaniczny) Hoya R.Br., rodzaj roślin z rodziny toinowatych;
hoja
/
ˈxɔkɛj/
noun
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;
hokej
/
ˌxɔkɛˈjɔvɨ/
adjective
związany z hokejem, dotyczący hokeja
hokejový
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii;
Hokkaidó
adjective
związany z wyspą Hokkaido, dotyczący Hokkaido
hokkaidský
/
ˌxɔkuˈs‿pɔkus/
noun
magiczna formuła, którą posługiwano się jako zaklęciem (często w baśniach)
hokus pokus
hokuspokus
/
xɔˈlãndʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
Holandsko
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Holandsko
Nizozemsko
Nizozemí
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju południowoczeskim, znana z zachowanego średniowiecznego układu urbanistycznego;
Holašovice
/
xɔˈlɛ̃ndɛr/
noun
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii
Holanďan
/
ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii
Holanďanka
/
ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;
nizozemština
adjective
związany z Hollywoodem, dotyczący Hollywoodu (dzielnicy miasta Los Angeles)
hollywoodský
/
xɔlm/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;
holmium
pronoun
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;
Holofernes
/
xɔˈlɔɡrãm/
noun
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe
hologram
/
xɔˈlɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. „armia” w stosunku do słowa „dywizja”;
holonymum
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina położona u nasady Półwyspu Jutlandzkiego, obecnie w całości w Niemczech;
Holštýnsko
adjective
związany z Holsztynem, dotyczący Holsztynu
holštýnský
/
ˈxɔ̃mar/
noun
- (zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)
humr
/
ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja/
noun
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;
homeopatie
/
ˌxɔ̃mɛɔˈstaza/
noun
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu
homeostáza
/
ˌxɔ̃mɛˈrɨt͡sʲci/
adjective
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odnoszący się do Homera lub jego twórczości;
homérský
noun
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;
homiletika
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;
homilie
/
xɔ̃ˈmʲĩɲit/
noun
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) małpa z rzędu ssaków naczelnych
hominid
/
ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja/
noun
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;
homofobie
adjective
świadczący o niechęci i wrogości wobec homoseksualistów
homofobní
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może
homofon
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczne brzmienie i pisownia wyrazów o różnych znaczeniach
homonymie
/
ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;
homosexuál
noun
(seksuologia, seksuologiczny) kobieta odczuwająca popęd seksualny do innych kobiet
homosexuálka
/
ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci;
homosexualita
/
ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
- związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu
- wykazujący cechy typowe dla homoseksualizmu
homosexuální
/
xɔ̃nˈduras/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Honduras
/
ˌxɔ̃nduˈrasʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Honduras
honduraský
/
ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;
Hongkong
adjective
związany z Hongkongiem, dotyczący Hongkongu
hongkongský
/
xɔ̃ˈɲara/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na wyspie Guadalcanal, stolica Wysp Salomona;
Honiara
adjective
związany z Honolulu (miastem na Hawajach)
honolulský
/
ˌxɔ̃nɔˈrata/
pronoun
imię żeńskie;
Honoráta
pronoun
imię męskie;
Honorius
/
ˈxɔ̃w̃ɕu/
pronoun
(geografia, geograficzny) największa wyspa Japonii;
Honšú
/
xɔˈplʲita/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;
hoplít
/
ˈxɔrda/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
- (książkowy) tłum, zgraja, banda
horda
/
ˈxɔrmɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;
hormon
adjective
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach
hormonální
/
ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie
závislý na hormon
adjective
związany z Hornadem, dotyczący rzeki Hornad
hornádský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, siedziba administracyjna rejonu horochowskiego;
Horochiv
/
ˈxɔrus/
pronoun
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;
Hor
/
ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ/
adjective
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek
horizontální
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;
hosana
noun
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;
hospic
/
ˌxɔspʲitalʲiˈzat͡sʲja/
noun
- (medycyna, medyczny) umieszczenie pacjenta w szpitalu
- (medycyna, medyczny) czas pobytu pacjenta w szpitalu
hospitalizace
verb
umieszczać pacjenta w szpitalu
hospitalizovat
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zwyżka cen papierów wartościowych lub towarów notowanych na giełdzie;
haussa
/
ˈxɔstɛl/
noun
tani hotel, o niższym standardzie
hostel
/
xɔˈstɛsːa/
noun
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.
hosteska
/
ˈxɔtɛl/
noun
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;
hotel
/
ˌxɔtɛˈlɔvɨ/
adjective
związany z hotelem, dotyczący hotelu, będący częścią hotelu, przynależny do hotelu
hotelový
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych;
Houston
adjective
związany z Houstonem, dotyczący Houstonu (miasta w Teksasie)
houstonský
/
ˈxrabʲja/
noun
tytuł szlachecki;
hrabě
/
xraˈbʲĩna/
noun
żona hrabiego
hraběnka
adjective
odnoszący się do hrabiego
hraběcí
pronoun
dzielnica mieszkaniowa w Pradze, w Czechach
Hradčany
/
ˈxrɨvna/
noun
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;
hřivna
/
ˈxuba/
noun
(potocznie, potoczny) (mykologia, mykologiczny) Polyporus, grzyb pasożytniczy, rosnący na drzewach, mający zwykle stwardniały owocnik
choroš
pronoun
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;
Hubal
adjective
związany z Hucułami lub Huculszczyzną, dotyczący Hucułów lub Huculszczyzny
huculský
/
ˈxut͡suw/
noun
(etnografia, etnograficzny) góral zamieszkujący Karpaty Wschodnie (tereny południowo-zachodniej Ukrainy);
Hucul
/
xufʲˈɲit͡sa/
noun
(historia, historyczny, historycznie) lekka armata polowa używana do XVI w.;
houfnice
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;
hugenot
/
ˌxulajˈnɔɡa/
noun
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi
koloběžka
verb
spędzać czas na hucznych zabawach lub pijatykach
flámovat
/
ˌxũmãˈɲista/
noun
przedstawiciel humanizmu
humanista
adjective
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych
humanistický
/
ˌxũmãɲiˈtarnɨ/
adjective
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu
humanitární
/
ˌxũmãˈnɔ<sup>j</sup>it/
noun
twór przypominający człowieka
humanoid
noun
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty;
humerál
amiktus
adjective
(botanika, botaniczny) związany z humifikacją, dotyczący humifikacji
humifikační
/
ˈxũmɔr/
noun
chwilowy stan psychiczny, zwłaszcza dobry
nálada
noun
(sztuka) twórca dzieł nasyconych humorem lub wykonawca programu humorystycznego na estradzie
humorista
adjective
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy
humoristický
noun
nauka związana z kulturą, językiem i literaturą Węgier
hungaristika
/
xũŋˈɡarɨsm̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka węgierskiego;
hungarismus
hungarizmus
/
xuˈraɡãn/
noun
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;
hurikán
orkán
adjective
związany z Hurytami, dotyczący Hurytów
churritský
/
xuˈsɨt͡sʲci/
adjective
związany z husytami lub husytyzmem
husitský
/
xuˈsɨta/
noun
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik husytyzmu
husita
/
xuˈsɨtɨsm̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny i polityczny, odłam protestantyzmu zapoczątkowany w XV w.;
husitství
/
ˈxuta/
noun
- zakład metalurgiczny, w którym wytapia się stal, aluminium lub inne metale
huť
- chemiczny zakład przemysłowy, który zajmuje się produkcją szkła lub wyrobów szklanych;
sklárna
noun
(hutnictwo, hutniczy) dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;
hutnictví
/
ˈxutʲɲik/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty metalu pracujący przy piecu
hutník
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej;
husar
/
xuɕˈtafka/
noun
przyrząd do bujania dzieci;
houpačka
/
ˈxuɕtat͡ɕ/
verb
wprawiać w ruch wahadłowy samego siebie
houpat se
/
ˌxɨdrawˈlʲit͡ʃnɨ/
adjective
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą
hydraulický
/
xɨˈdrawlʲik/
noun
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania
instalatér
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;
hydraulika
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;
hydrochinon
adjective
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki
hydrodynamický
adjective
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody
hydroelektrický
adjective
(chemia, chemiczny) dotyczący połączenia chemicznego, w którym atom tlenu połączony jest z atomem wodoru
hydroxylový
/
ˌxɨdrɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;
hydrologie
adjective
związany z hydrometeorologią, dotyczący hydrometeorologii
hydrometeorologický
/
xɨˈdrɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna zbiornika wodnego, rzeki, jeziora itp.;
hydronymum
/
xɨˈdrɔplãn/
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej;
hydroplán
/
ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika/
noun
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;
hydroponie
/
ˌxɨdrɔˈstatɨka/
noun
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;
hydrostatika
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planeta krążąca wokół gwiazdy jota gwiazdozbioru Smoka;
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 238 z pasa głównego asteroid;
- (historia, historyczny, historycznie) aleksandryjska filozofka neoplatońska i matematyczka działająca w IV w.;
Hypatia
/
ˈxɨpnɔs/
pronoun
- (mitologia grecka) bóg i uosobienie snu utożsamiany z rzymskim Somnusem;
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 14827;
Hypnos
noun
(botanika, botaniczny) Hyssopus L., rodzaj rośliny zielnej lub półkrzewu z rodziny jasnotowatych
yzop
/
i/
conjunction
- …łączący słowa i zdania równorzędne
- …uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)
a
adverb
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia
a tak dále
a tak dál
/
ˈibʲis/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;
ibis
/
ˈixtʲjɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rybami
ichtyo-
noun
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby
ichtyolog
/
ˌixtʲjɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;
ichtyologie
/
ˌixtʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(zoologia, zoologiczny) związany z ichtiologią, dotyczący ichtiologii
ichtiologický
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieuznawana republika na Kaukazie
Ičkerie
/
ˈida/
pronoun
imię żeńskie;
Ida
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
Idaho
/
iˈdɛa/
noun
- pomysł
- myśl przewodnia;
nápad
/
ˌidɛaˈlʲista/
noun
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu
idealista
/
ˌidɛˈalnɨ/
adjective
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny
ideální
/
ˌidɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
dokładnie taki sam
identický
/
ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
(książkowy) stwierdzenie czyjejś tożsamości, ustalenie jednakowości czegoś w porównaniu z czymś
identifikace
/
ˌidɛ̃ntɨfʲikaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z identyfikacją, służący do identyfikacji
identifikační
/
ˌidɛɔˈlɔɟja/
noun
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego
ideologie
/
ˌidɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z ideologią, mający cechy ideologii
ideologický
/
iˈdʲjɔlɛkt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy;
idiolekt
/
ˈidʲjɔ̃m/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;
idiom
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem
idiomatický
/
ˌidʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi
idiotský
pronoun
imię żeńskie;
Ífigeneia
noun
tworzywo sztuczne uzyskiwane w procesie polimeryzacji chlorku winylu i estrów kwasu akrylowego;
igelit
/
iɡˈlastɨ/
adjective
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) związany z roślinami, których liście mają formę igieł
jehličnatý
/
iɡˈlʲit͡ʃʲɲa/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) cierniste drzewo o owocach zebranych w strąki;
dřezovec
/
iɡˈlʲivʲjɛ/
noun
igły drzew iglastych
jehličí
/
iɡˈnat͡sɨ/
pronoun
imię męskie;
Ignác
/
ˌiɡnɔˈrãnt͡sʲja/
noun
brak wiedzy na jakiś ważny temat
neznalost
nevědomost
adjective
nacechowany lekceważeniem faktów
ignorantní
/
ˈiɡɔr/
pronoun
imię męskie;
Igor
/
ˈiɡrad͡ʑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m/
idiom
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować
hrát si s ohněm
/
ˈiɡwa/
noun
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
jehla
jehlice
/
iɡˈwava/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
- (geografia, geograficzny) rzeka w Czechach;
Jihlava
adjective
związany z Igławą, dotyczący Igławy (miasta lub rzeki)
jihlavský
/
iˈkɔ̃na/
noun
- (sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;
- (informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;
- (przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz symbolizująca jakieś zjawisko, podziwiana w danej branży
ikona
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;
ikonografie
adjective
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z ikonografią (nauką)
ikonografický
/
ˌikɔ̃ˈnɔklasm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;
obrazoborectví
ikonoklasmus
noun
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w cerkwiach: ozdobna, pokryta rzędami ikon przegroda oddzielająca ołtarz od reszty świątyni, zawierająca troje drzwi;
ikonostas
pronoun
(geografia, geograficzny) tamilska nazwa Sri Lanki
Ílam
/
ˈilɛ/
interrogativePronoun
- używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
- używany do pytania o wielkość
kolik
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu;
Ilek
noun
(medycyna, medyczny) stan niedrożności jelita
ileus
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Ilirią, dotyczący Ilirii
ilyrský
/
iˈlɔt͡ʃas/
noun
czas wymawiania samogłosek, pozwalający wyróżnić samogłoski długie i krótkie;
kvantita
adverb
pod względem ilości
kvantitativně
adjective
dotyczący ilości
kvantitativní
/
ˈilɔɕt͡ɕ/
noun
liczba określająca objętość lub masę;
množství
kvantita
/
ˌiluˈstratɔr/
noun
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami
ilustrátor
noun
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie
iluze
noun
(sztuka) człowiek wykorzystujący efekt złudzenia w czasie swoich występów
iluzionista
/
ˈĩmbʲir/
noun
- (botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku
zázvor
adjective
zrobiony z imbiru lub dotyczący imbiru
zázvorový
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji
Imeretie
/
ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ/
noun
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;
jmeniny
svátek
/
ˌĩmʲjɛ̇̃ɲˈːit͡ʃka/
noun
kobieta lub dziewczyna mająca takie samo imię lub nazwisko, jak inna osoba
jmenovkyně
/
ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik/
noun
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba
jmenovec
/
ˌĩmʲiˈɡrat͡sʲja/
noun
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim
imigrace
/
ˌĩmʲiɡraˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z imigracją, należący do niej
imigrační
/
ĩˈmʲiɡrãnt/
noun
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim
imigrant
přistěhovalec
verb
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia
imigrovat
/
ˈĩmʲjɛ/
noun
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;
jméno
křestní jméno
/
ˌĩmːũˈɲitɛt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom
imunita
/
ˌĩmːũnɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;
imunologie
adjective
związany z immunologią, dotyczący immunologii
imunologický
noun
(medycyna, medyczny) środek stosowany w procesie immunomodulacji, który aktywizuje mechanizmy odporności nieswoistej i prowadzi do regulacji odpowiedzi zapalnej organizmu, a w konsekwencji do spadku liczby infekcji
imunomodulátor
noun
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;
imunoterapie
/
ˌĩmpɛˈratɔr/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy
císař
imperátor
adjective
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata
imperialistický
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta na militaryzmie, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium
imperialismus
adjective
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium
imperiální
/
ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtat͡sʲja/
noun
(publikatory) (urzędowy) (informatyka, informatyczny) wdrożenie czegoś w życie;
implementace
adjective
wzbudzający uznanie i zachwyt
impozantní
imponující
/
ĩmˈpɔrtɛr/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub podmiot gospodarczy, który sprowadza towary z zagranicy
dovozce
verb
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów
importovat
noun
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia
impresionista
adjective
- (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu
- (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu
impresionistický
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;
impresionismus
impresionizmus
/
ĩmˈprɛza/
noun
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie
party
mejdan
akce
mejdlo
spářka
/
ˌĩnawɡuˈrat͡sʲja/
noun
- (zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)
- (podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia) [od XVIII w.]
inaugurace
/
ˈĩnt͡sɛst/
noun
(rzadki, rzadko używany) obcowanie płciowe z kimś blisko spokrewnionym
incest
/
ĩnt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;
indium
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;
indexace
/
ĩnˈdʲjãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych ze stolicą w Indianapolis;
Indiana
/
ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z Indianami, dotyczący Indian
indiánský
/
ˈĩndʲjɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Indie
pronoun
(geografia, geograficzny) wschodnia część Półwyspu Indochińskiego
Indočína
adjective
odnoszący się do Indochin
indočínský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich;
indoevropeistika
/
ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację
indoevropský
/
ˌĩndɔktrɨ̃ˈnat͡sʲja/
noun
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei;
indoktrinace
/
ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;
Indonésie
/
ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji;
indonéština
indonéský
/
ˈĩndrʲis/
noun
(zoologia, zoologiczny) owocożerna małpiatka madagaskarska;
indri
noun
(matematyka, matematyczny) metoda dowodzenia praw matematycznych przy pomocy zasady indukcji matematycznej;
indukce
/
ˈĩndus/
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji przepływająca przez Chiny, Indie i Pakistan;
Indus
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z Indusem, dotyczący Indusu
induský
noun
uprzemysłowienie
industrializace
/
ĩnˈdɨt͡ʃka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) samica indyka
krůta
/
ĩnˈdɨt͡ʃɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) pisklę indyka
krůtě
/
ˌĩndɨˈɡɔvɨ/
adjective
mający kolor ciemnobłękitny, taki jak kolor indyga (barwnik)
indigový
/
ˈĩndɨk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;
krocan
krůta
adverb
występując osobno
individuálně
/
ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
- osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
- właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty
individuální
noun
utwory, które nie zostały opublikowane za życia ich autora
inedita
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z bezwładnością (inercją)
inerciální
/
ˌĩnfãnˈtɨlnɨ/
adjective
o kimś dorosłym: zachowujący się niedojrzale, jak dziecko
infantilní
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o chorobach zakaźnych
infektologie
adjective
związany z infekcją, dotyczący infekcji; powodowany przez infekcję
infekční
verb
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję
infikovat
/
ĩnˈflat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;
inflace
adjective
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący inflacji
inflační
/
ˌĩnfɔˈlʲĩɲja/
noun
(technologia, technika, techniczny) połączenie telefoniczne uruchomione w celach informacyjnych
infolinka
linka pomoci
/
ˌĩnfɔrˈmat͡sʲja/
noun
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie
informace
/
ˌĩnfɔrmaˈtɨt͡ʃka/
noun
kobieta zajmująca się systemami informatycznymi
informatička
/
ˌĩnfɔrˈmatɨk/
noun
człowiek zajmujący się zawodowo informatyką
informatik
/
ˌĩnfɔrˈmatɨka/
noun
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;
informatika
počítačová věda
noun
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);
infrazvuk
/
ˌĩŋɡrɛˈdʲjɛ̃nt͡sʲja/
noun
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś
ingredience
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Gruzji, płynąca przez Swanetię i Nizinę Kolchidzką, uchodzi do Morza Czarnego;
Inguri
/
ˌĩnxaˈlat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych;
inhalace
/
ˌĩnxaˈlatɔr/
noun
(medycyna, medyczny) sprzęt służący do inhalacji i terapii dróg oddechowych;
inhalátor
/
ĩŋˈkasʲci/
adjective
związany z Inkami, dotyczący Inków, ich kultury, sztuki
incký
/
ĩŋˈkasɔ/
noun
pobranie należności pieniężnej dokonane przez inkasenta (lub za pomocą rozliczenia bankowego)
inkaso
noun
- (fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia
inklinace
- upodobanie, skłonność
náklonnost
sklon
noun
coś włączonego lub wbudowanego w całość
inkluze
/
ˌĩŋkũˈnabuw/
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);
inkunábule
/
ˌĩŋkfʲiˈzɨt͡sʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;
inkvizice
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) śledczy, taki gdzie prowadzi się śledztwo, dochodzenie
inkviziční
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek sądu inkwizycyjnego
inkvizitor
adverb
w nowatorski sposób
inovativně
adjective
dający nową jakość; wprowadzający coś zupełnie nowego
inovativní
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;
Innsbruck
adjective
związany z Innsbruckiem, dotyczący Innsbrucka, pochodzący z Innsbrucka
innsbrucký
/
ˈĩnːɨ/
indefinitePronoun
nie ten, jakiś odmienny
jiný
druhý
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;
inositol
/
ˌĩw̃spʲiˈrat͡sʲja/
noun
- natchnienie, twórczy zapał, wena
- wpływ wywierany na kogoś; impuls, bodziec będący przyczyną działania
inspirace
verb
dostarczać natchnienia
inspirovat
/
ĩw̃ˈstrukt͡sʲja/
noun
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie
návod
/
ĩw̃ˈstruktɔr/
noun
osoba instruująca, ucząca na kursie
instruktor
/
ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
- (technologia, technika, techniczny) narzędzie
- (medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
- (przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu
nástroj
- (technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy;
přístroj
nástroj
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;
hudební nástroj
/
ˈĩw̃stɨ̃ŋkt/
noun
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji
instinkt
pud
/
ˌĩw̃suˈlʲĩna/
noun
- (fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy
inzulin
/
ĩnˈtarsʲja/
noun
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;
intarzie
noun
nierozdzielność, związek całości
integrita
/
ĩnˈtɛlɛkt/
noun
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia
intelekt
noun
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;
intelektuál
noun
mężczyzna wykształcony, zawodowo zajmujący się pracą umysłową
inteligent
noun
kobieta wykształcona, zawodowo zajmująca się pracą umysłową
inteligentka
/
ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ/
adjective
odznaczający się inteligencją
inteligentní
/
ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ/
adjective
natężony, mocny, nasycony
intenzivní
/
ˌĩntɛraˈɡɔvat͡ɕ/
verb
(rzadki, rzadko używany) oddziaływać, prowadzić interakcję
interagovat
/
ˌĩntɛrˈakt͡sʲja/
noun
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń
interakce
noun
(hydrologia, hydrologiczny) chwilowe zatrzymanie wody opadowej na powierzchni liści, pędów, konarów i pni roślin albo obiektów abiotycznych takich jak dachy budynków, drogi;
intercepce
/
ˌĩntɛrɛˈsɔvat͡ɕ/
verb
- wzbudzać zainteresowanie, ciekawić
zajímat
- być ciekawym czegoś, mieć zainteresowanie (hobby)
zajímat se
/
ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;
interferon
adjective
(rzadki, rzadko używany) dotyczący wielu narodów lub państw i relacji między nimi
internacionální
/
ĩnˈtɛrnɛt/
pronoun
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa, międzysieć;
internet
/
ˌĩntɛrnɛˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet
internetový
/
ˌĩntɛrʲˈɲista/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych
internista
/
ˌĩntɛrʲˈɲistka/
noun
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka zajmująca się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych
internistka
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę
interpelace
/
ˌĩntɛrˈpũŋkt͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie znaków przestankowych w piśmie;
interpunkce
adjective
dotyczący intonacji
intonační
noun
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;
intranet
noun
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze
introvert
/
ˌĩntuˈ<sup>j</sup>it͡sʲja/
noun
- (filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
- (psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;
- (potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
intuice
/
ˌĩntu<sup>j</sup>iˈt͡sɨjnɨ/
adjective
- związany z intuicją
- wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji
intuitivní
/
ĩnˈtɨ̃mnɨ/
adjective
- mocno osobisty
- związany z erotyką
intimní
noun
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;
inulin
/
ĩnˈvazʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;
invaze
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący badania lub zabiegu wiążącego się z ingerencją w organizm
invazivní
/
ˌĩnvɛ̃ntarɨˈzat͡sʲja/
noun
spisywanie inwentarza
inventarizace
/
ĩnˈvɛ̃ntaʃ/
noun
trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej
inventář
/
ˌĩnvɛˈstɔvat͡ɕ/
verb
dokonywać inwestycji
investovat
/
ˌĩnvɛˈstɨt͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;
investice
/
ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr/
noun
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;
inženýr
noun
(medycyna, medyczny) (zobacz) masturbacja
ipsace
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi oraz smoleńskim i briańskim Rosji, dopływ Soży;
Ipuť
/
iˈrat͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Irak
irácký
/
ˈirak/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;
Irák
/
ˈirãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Írán
/
ˌirãˈɲistɨka/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan);
íránistika
/
iˈrãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Iran
íránský
iránský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku;
Arbíl
/
iˈrɛ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Irena
/
ˌirɛ̃ˈnɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Irenej
Ireneus
/
ˈirʲis/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 7;
- (mitologia grecka) bogini i uosobienie tęczy, posłanka bogów do ludzi;
Iris
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;
Irkutsk
adjective
związany z Irkuckiem (miastem w Rosji)
irkutský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Angary;
Irkut
/
irˈlãnṭt͡ʃɨk/
noun
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej
Ir
/
irˈlãndʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
- (geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;
Irsko
/
irˈlãndʲja puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;
Severní Irsko
/
irˈlãntka/
noun
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej
Irka
/
irˈlãnt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;
irský
adjective
związany z Irokezami, dotyczący Irokezów
irokézský
/
ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego
ironický
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Ukrainie w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Irpienią (2.1) ;
Irpiň
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy, położone u południowych stoków Karpat, nad rzeczką Irszawką;
Iršava
adjective
związany z Irtyszem, dotyczący Irtysza
irtyšský
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu;
Irtyš
/
ˈirɨt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77;
iridium
/
iˈrɨda/
pronoun
imię żeńskie;
Iris
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji. lewy dopływ Tobołu; przepływa przez terytorium obwodu swierdłowskiego, kurgańskiego i tiumeńskiego;
Iseť
/
ˈiskat͡ɕ/
verb
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami
vískat
/
ˈiskra/
noun
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości
jiskra
/
ˈislãm/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;
islám
/
ˌislãˈmabat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Pakistanu;
Islámábád
/
ˌislãmaˈbat͡sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Islamabad
islámábádský
/
ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem
islamofašismus
/
ˌislãmɔˈfɔbʲja/
noun
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;
islamofobie
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa
Íránská islámská republika
/
isˈlãmsʲci/
adjective
związany z islamem, dotyczący islamu
islámský
/
isˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;
Island
/
isˈlãnt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków
islandský
islandština
/
isˈlãnt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;
islandština
/
ˈistʲɲɛ̇t͡ɕ/
verb
być, występować w rzeczywistości
existovat
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy;
Istrie
adjective
związany z Istrią, dotyczący Istrii
istrijský
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północnym Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Irtysza;
Išim
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Baszkirii, w Rosji, ośrodek administracyjny rejonu iszymbajskiego;
Išimbaj
adjective
związany z Itaką, dotyczący Itaki
ithacký
/
iˈtaka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;
Ithaka
noun
mieszkaniec wyspy Itaki
Ithačan
/
ˌitaˈlʲjä̃ɲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka włoskiego;
italianismus
italismus
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik niedokonany oznaczający czynność lub stan, który powtarza się, np. „chadzać”, „bywać” lub „stwarzać”
iterativum
/
ˈitɛrp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;
ytterbium
/
itr̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;
yttrium
/
ˈivãn/
pronoun
imię męskie
Ivan
/
iˈva.nɔ ˈfraŋ.kifsk, iˈva.nɔ ˈfran.kifsk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na zachodniej Ukrainie, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego;
Ivano-Frankivsk
adjective
dotyczący Iwano-Frankiwska (miasta na Ukrainie)
ivanofrankivský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;
Ivanovo
/
ˈivɔ/
pronoun
imię męskie;
Ivo
/
iˈvɔ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Ivona
adjective
(przestarzałe, przestarzały) mający kolor brunatnożółty
izabelový
/
iˈzajaʃ/
pronoun
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;
- (biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;
Izajáš
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Izajasza
Izajášův
/
ˈizba vɨˈṭʃɛʑvʲjɛ̇̃ɲ/
noun
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;
záchytka
pronoun
(geografia, geograficzny) szczyt po czeskiej stronie Gór Izerskich;
Jizera Jizera
adjective
związany z rzeką Izerą, dotyczący rzeki Izery
jizerský
/
ism̥/
suffix
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami
ismus
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską;
İzmir
/
ˌizɔˈbara/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;
izobara
noun
(geografia, geograficzny) krzywa na mapie łącząca punkty o jednakowej głębokości;
izobata
/
ˌizɔˈkɔʃta/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;
izokosta
/
ˌizɔˈkfãnta/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji;
izokvanta
adjective
mający zdolność izolacji
izolační
noun
(biochemia, biochemiczny) egzogenny aminokwas o rozgałęzionym łańcuchu, ważny w metabolizmie mięśni, biosyntezie białek i regulacji energii
isoleucin
/
iˈzɔtɔp/
noun
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;
izotop
/
izˈraɛl/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
Izrael
/
ˌizraˈɛlt͡ʃɨk/
noun
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael
Izraelec
adjective
(przestarzałe, przestarzały) żydowski
izraelitský
/
ˌizraˈɛlka/
noun
obywatelka Izraela
Izraelka
/
ˌizraˈɛlsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Izrael
izraelský
/
iˈzɨda/
pronoun
- (mitologia egipska) staroegipska bogini płodności;
- imię żeńskie;
Eset
/
iˈzɨdɔr/
pronoun
imię męskie;
Isidor
/
iɕt͡ɕ/
verb
- poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem
- udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo
jít
verb
odbywać się sprawnie i bez kłopotów
jít jako po másle
verb
być postępowym, nowoczesnym
jít s dobou
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przepływająca przez Udmurcję i Tatarstan, prawy dopływ Kamy;
Iž
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca w Rosji przez terytorium Republiki Komi, lewy dopływ Peczory;
Ižma
/
ja/
noun
jaźń, jestestwo
já
/
ja/
personalPronoun
pierwsza osoba liczby pojedynczej
já
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju libereckim, nad Nysą Łużycką;
Jablonec nad Nisou
/
jabˈwɛt͡ʃʲɲik/
noun
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z jabłkami
jablečný závin
adjective
- dotyczący jabłek (owoców)
- przyrządzony z jabłek, z dodatkiem jabłek
jablečný
/
ˈjap.kɔ/, /
ˈjap.w̥kɔ/
noun
- (spożywczy) owoc jabłoni
- przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający
jablko
- złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej;
královské jablko
- (potocznie, potoczny) rzepka w kolanie
čéška
/
ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma/, /
ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma/
noun
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn);
Adamovo jablko
/
ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ/, /
ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ/
noun
rzecz, sprawa skłócająca, poróżniająca konkretne osoby
jablko sváru
/
japw̥ˈkɔvɨ/, /
japˈkɔvɨ/
adjective
zrobiony z jabłek, zawierający jabłka
jablečný
/
ˌjabwɔ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
- będący częścią jabłoni
- składający się z jabłoni
- wykonany z drewna lub innej części jabłoni
jabloňový
adjective
odnoszący się do Jabłonkowa, związany z Jabłonkowem
jablunkovský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Czechach na Zaolziu;
Jablunkov
/
ˈjabwɔ̃ɲ/
noun
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Malus Mill., drzewo, na którym rosną jabłka;
jabloň
/
jaxt/
noun
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;
jachta
/
jaˈdalʲɲa/
noun
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków
jídelna
/
jaˈdalnɨ/
adjective
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć
jedlý
poživatelný
adjective
- (jubilerstwo, jubilerski) zrobiony z jadeitu
- o kolorze jadeitu
jadeitový
adjective
zawierający jad
jedovatý
/
jadˈvʲiɡa/
pronoun
imię żeńskie;
Hedvika
adjective
związany z Jafą, dotyczący Jafy (dawniej miasta, dziś części Tel Awiwu-Jafy)
jaffský
/
jäˈɟɛlːɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel dynastii Jagiellonów (1.1)
Jagellonec
/
jäˈɟɛlːɔ̃n/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) tylko w lm Jagiellonowie → dynastia panująca w Polsce od XIV do XVI w., zapoczątkowana przez Władysława II Jagiełłę, wygasła wraz ze śmiercią Zygmunta II Augusta;
Jagellonec
adjective
związany z Jagiełłą lub wywodzącą się od niego dynastią, dotyczący Jagiełły lub wywodzącej się od niego dynastii
jagellonský
/
jäɟˈɲɔ̃ntkɔ/
noun
(zdrobniale) od: jagnię
jehňátko
/
ˈjäɟɲɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;
jehně
beránek
/
ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈt͡ɕĩna/
noun
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)
jehněčí
/
jaˈɡɔda/
noun
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;
bobule
/
jaˈɡɔ.d͡ʑin/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim;
Jahotyn
/
jaˈɡu<sup>w</sup>ar/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;
jaguár
adjective
odnoszący się do jaguara
jaguáří
noun
(zdrobniale) od jagoda
bobulka
/
ˈjaxfɛ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;
Jahve
verb
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową
ovulovat
/
ˌjäjɛt͡ʃʲˈɲit͡sa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) smażona potrawa z wymieszanych jajek;
vaječina
míchaná vajíčka
/
jäˈjɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który zawiera jajka
vaječný
/
ˈjäjkɔ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce
vejce
vajíčko
/
ˈjäjɔ/
noun
- (spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;
vejce
- (biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;
vejce
vajíčko
/
jäˈjɔvut/
noun
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;
vejcovod
/
ˈjäc‿t͡ɕɛ ˈvʲid͡zɔ̃w̃ ˈtac‿t͡ɕɛ ˈpʲiʃɔ̃w̃/
proverb
ludzi często ocenia się po ich wyglądzie i zachowaniu
šaty dělají člověka
/
ˈjak ˈpãn‿buɡ dɔˈpuɕt͡ɕi ˈtɔ i‿sʲ‿ˈcija vɨˈpuɕt͡ɕi/
proverb
z woli Boga nawet to, co zdaje się niemożliwe, może się zdarzyć ; Bóg jest wszechmocny
když Pán Bůh dopustí, i motyka spustí
/
ˈjäci ˈpãn ˈtaci ˈkrãm/
proverb
taka, jaka jest osoba, taki jest u niej porządek
jaký pán, takový krám
/
ˌjäciˈkɔlvʲjɛk/
pronoun
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki
jakýkoli
/
ˈjäciɕ/
indefinitePronoun
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany
nějaký
/
jakˈːɔlvʲjɛk/
adverb
obojętnie jak, nie ważne jak, w dowolny sposób
jakkoli
adjective
związany z jakobinami, dotyczący jakobinów lub jakobinizmu
jakobínský
adverb
pod względem jakości
kvalitativně
adjective
odnoszący się do jakości, związany z jakością
kvalitativní
jakostní
/
ˈjakɔɕt͡ɕ/
noun
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu
kvalita
jakost
/
ˈjakup/
pronoun
- imię męskie;
Jakub
- (biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
Jákob
Jakub
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Jakuba
Jakubův
/
jaˈkut͡sʲci/
adjective
związany z Jakucją lub Jakutami, dotyczący Jakucji lub Jakutów
jakutský
/
jãˈmajka/
pronoun
- (geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
Jamajka
/
jãˈmajsʲci/
adjective
- odnoszący się do państwa Jamajka
- odnoszący się do wyspy Jamajka
jamajský
/
ˈjãmʲɲik/
noun
- (kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)
- (kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;
jezevčík
/
ˈjãmraj/
noun
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;
bandikut
/
ˌjãmuˈsukrɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Wybrzeża Kości Słoniowej;
Yamoussoukro
/
jãn/
pronoun
imię męskie;
Jan
Johan
Ivan
adjective
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z janczarami, dotyczący janczarów
janičárský
pronoun
(geografia, geograficzny) wzgórze w obrębie Rzymu, na prawym brzegu Tybru, jako znajdujące się poza starożytnymi murami nie jest zaliczane do historycznych siedmiu wzgórz;
Janiculus
/
jä̃ˈɲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Jana
noun
(pogardliwie, pogardliwy) albo (żartobliwie) Amerykanin
Jankes
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Jana
Janův
/
jaˈpɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Japonsko
/
jaˈpɔ̃ɲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa zapożyczona z języka japońskiego;
japanismus
japonismus
japonizmus
/
jaˈpɔ̃nka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii
Japonka
/
jaˈpɔ̃nka/
noun
(potocznie, potoczny) klapek z paskiem pomiędzy dużym palcem a palcem obok;
cukle
žabka
/
jaˈpɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii
Japonec
/
jaˈpɔ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków
japonský
japonština
/
jaˈpɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;
japonština
japonský
noun
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra
yard
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, źródłowy odcinek rzeki Tarym;
Jarkend
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią;
Jarmúk
noun
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;
jarmulka
/
ˈjarmuʃ/
noun
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;
kapusta kadeřavá
/
jaˈrɔ̃mʲir/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Jaromír
/
jaˈrɔswaf/
pronoun
- imię męskie;
Jaroslav
- (geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, położone nad górną Wołgą;
Jaroslavl
pronoun
(mitologia słowiańska) połabski bóg wojny czczony w Wołogoszczy i Hobolinie;
Jarovít
pronoun
(mitologia słowiańska) słowiańskie bóstwo płodności i wiosny;
Jarilo
/
ˈjaʒmɔ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów
- (zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;
jařmo
adjective
związany z warzywami, dotyczący warzyw
zeleninový
/
jaˈʒɔ̃mbɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek niewielkiego eurazjatyckiego grzebiącego ptaka łownego (Tetrastes bonasia Linnaeus), z rzędu kuraków, zamieszkującego gęste starodrzewy;
jeřábek
/
ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna/
noun
- owoc jarzębiny (1.1)
jeřabina
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;
jeřáb ptačí
jeřáb obecný
/
jäˈɕɛlsʲci/
adjective
dotyczący Jasła, związany z Jasłem
jaselský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położona w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego nad Czarną Cisą;
Jasiňa
adjective
związany z Jassami, dotyczący Jass, pochodzący z Jass
jaský
/
jaˈsʲcĩɲa/
noun
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;
jeskyně
/
ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛt͡s/
noun
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek zamieszkujący w jaskiniach;
jeskynní muž
/
jaˈskuwka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;
vlaštovka
/
ˈjasna ˈɡura/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie sanktuarium i kompleks klasztorny paulinów w Częstochowie;
Jasná Hora
idiom
- (potocznie, potoczny) jasne, oczywiście, naturalnie
- (potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości
jasné jako facka
/
ˌjasnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ/
adjective
kolor brązowy o jasnym odcieniu
světle hnědý
světlehnědý
/
ˌjasnɔbwɛ̃ŋʲˈcitnɨ/
adjective
mający kolor błękitny o jasnym odcieniu
světle blankytný
světleblankytný
/
ˌjasnɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
adjective
w kolorze czerwonym o niezbyt intensywnym nasyceniu / odcieniu
světle červený
světlečervený
/
ˌjasnɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ/
adjective
mający kolor fioletowy o jasnym odcieniu
světle fialový
světlefialový
/
ˌjasnɔkaʃtãˈnɔvɨ/
adjective
mający kolor kasztanowy o jasnym odcieniu
světle kaštanový
světlekaštanový
/
ˌjasnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci/
adjective
mający kolor niebieski o jasnym odcieniu
světle modrý
světlemodrý
/
ˌjasnɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
mający kolor pomarańczowy o jasnym odcieniu
světle oranžový
světleoranžový
/
ˌjasnɔruˈʒɔvɨ/
adjective
mający kolor różowy o jasnym odcieniu
světle růžový
světlerůžový
/
ˌjasnɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma skrzydła w jasnym kolorze
světlokřídlý
/
ˌjasnɔˈʃarɨ/
adjective
w kolorze szarym o jasnym odcieniu
světle šedý
světlešedý
/
jasˈnɔvʲit͡s/
noun
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami
jasnovidec
/
ˌjasnɔʑɛˈlɔ̃nɨ/
adjective
mający kolor zielony o jasnym odcieniu
světle zelený
světlezelený
/
ˌjasnɔˈʒuwtɨ/
adjective
mający kolor żółty o jasnym odcieniu
světle žlutý
světležlutý
/
ˈjasnɨ/
adjective
pełen światła, słońca, nie zaciemniony
světlý
jasný
/
ˈjasnɨ ˈjak ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ/
adjective
oczywisty, ewidentny, zrozumiały, bardzo łatwy do zrozumienia
jasný jako facka
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Rumunii, w historycznej Mołdawii;
Jasy
/
ˈjasṭʃɔ̃mp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;
jestřáb
/
jaʃˈt͡ʃurka/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;
ještěr
ještěrka
noun
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych;
ještěrka obecná
/
ˌjatrɔˈɡɛ̃nːɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) będący szkodliwym, niekorzystnym następstwem leczenia
iatrogenní
/
jawnˈdɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kamerunu;
Yaoundé
/
ˈjava/
noun
rzeczywistość
skutečnost
realita
/
jaˈvajsʲci/
adjective
związany z Jawą, dotyczący Jawy
javánský
jávský
/
jaˈvajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język jawajski;
javánština
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Győr, miasto w północno-zachodnich Węgrzech;
Ráb
/
jaˈvɔʒnɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim;
Javořno
noun
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie śląskim, w gminie Istebna;
Javořinka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie;
Jazd
noun
przejazd bez ważnego biletu lub opłaty, przejazd nielegalny
jízda na černo
/
d͡ʒɛs/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;
jazz
džez
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk jazzowy
jazzman
/
jawˈmuʒna/
noun
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania
almužna
noun
- (dawniej, dawny) urzędnik rozdający jałmużnę w imieniu władcy
- (historia, historyczny, historycznie) urząd osoby rozdającej jałmużnę;
almužník
/
ˌjawɔfˈt͡sɔvɨ/
adjective
dotyczący jałowca
jalovcový
/
jaˈwɔvʲjɛt͡s/
noun
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należąca do rodzaju jałowcowatych;
jalovec
/
jaˈwɔvɨ/
adjective
pozbawiony zdolności do urodzaju albo płodzenia
jalový
/
ˈjawta/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;
Jalta
/
jaˈwufka/
noun
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica, głównie w odniesieniu do krów
jalovice
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju hradeckim, we wschodnich Karkonoszach;
Janské Lázně
/
ˌjäɕmʲĩˈnɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od jaśmin
jasmínový
/
ˈjɛbat͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)
šukat
/
ˈjɛxat͡ɕ/
verb
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne
jet
/
ˈjɛxat͡ɕ na‿ˈjɛdnɨ̃m ˈvusku/
verb
o osobach, które są w podobnej sytuacji, mają podobny problem, dzielą ten sam los
být spolu na jedné lodi
/
ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 1
jeden
jedna
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność
jeden za všechny, všichni za jednoho
/
ˌjɛdɛ̃ˈnastka/
noun
nazwa liczby 11
jedenáctka
/
ˌjɛdɛ̃nastɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający jedenaście lat
- trwający jedenaście lat
jedenáctiletý
/
ˌjɛdɛ̃ˈnastɨ/
adjective
od 11
jedenáctý
/
ˌjɛdɛ̃ˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 11
jedenáct
/
ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈt͡ʃɨ̃ɲi/
proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów
jedna vlaštovka jaro nedělá
/
ˌjɛdnɔˈbarvnɨ/
adjective
mający jedną barwę
jednobarevný
/
ˌjɛdnɔˈt͡ʃɛsnɨ/
adjective
odbywający się, zachodzący w tym samym czasie, w tej samej chwili
současný
/
ˌjɛdnɔˈt͡ʃɛɕɲɛ/
adverb
w tej samej chwili, w jednym czasie
současně
zaroveň
/
ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki
jednobuněčný
/
ˌjɛdnɔˈlʲitɨ/
adjective
niezróżnicowany pod względem budowy, składu
jednolitý
adjective
przeznaczony dla jednego siedzącego
jednomístný
adjective
bez różnic w przekonaniach
jednomyslný
/
ˌjɛdnɔˈːci/
adjective
taki, który ma tylko jedno oko
jednooký
/
ˌjɛdnɔpɔkɔˈjɔvɨ/
adjective
z jednym pokojem
jednopokojový
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;
jednoplošník
/
ˌjɛdnɔraˈzɔvɨ/
adjective
- zachodzący, mający miejsce jeden raz
- mogący być użyty, wykorzystany jeden raz, przeznaczony do jednokrotnego użytku
jednorázový
/
ˌjɛdnɔˈrɔʒɛt͡s/
noun
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;
jednorožec
/
ˌjɛdnɔˈrɛ̃ŋʲci/
adjective
mający jedną rękę
jednoruký
adjective
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w jeden silnik, posiadający jeden silnik
jednomotorový
/
jɛdˈnɔstka/
noun
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis, w którym podawana jest dana wartość
jednotka
noun
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;
astronomická jednotka
/
ˌjɛdnɔvarˈstfɔvɨ/
adjective
liczący jedną warstwę, składający się z jednej warstwy
jednovrstvý
adjective
(matematyka, matematyczny) mający tylko jeden wymiar, rozpatrywany w jednym wymiarze
jednorozměrný
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) złożony z jednego wyrazu
jednoslovný
adverb
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości
jednoznačně
/
ˌjɛdnɔˈznat͡ʃnɨ/
adjective
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany
jednoznačný
/
ˈjɛdvap/
noun
- (włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;
- (włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
hedvábí
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;
bourec morušový
/
jɛdˈvabnɨ/
adjective
- dotyczący jedwabiu, związany z jedwabiem
- zrobiony, wyprodukowany z jedwabiu
hedvábný
noun
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;
hedvábná cesta
hedvábná stezka
/
jɛˈdɨ̃nak/
noun
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny
jedináček
/
jɛˈdɨ̃nka/
noun
- nazwa cyfry 1 i liczby 1
jednička
- (edukacja, edukacyjny) ocena niedostateczna (najniższa) w szkole
koule
nedostatečná
pětka
sardel
/
jɛˈdɨ̃nɨ/
adjective
istniejący tylko w jednym egzemplarzu
jediný
/
jɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
coś, co można jeść; żywność, pokarm
jídlo
/
ˈjɛɡɔ/
pronoun
- 3. (osoba) lp, rodzaj męski
- 3. (osoba) lp, rodzaj nijaki
jeho
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy;
Jegorjevsk
/
jɛ̇j/
pronoun
3. (osoba) lp, rodzaj żeński
její
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim;
Jejsk
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim;
Jelec
/
jɛˈlɛ̃ɲi/
adjective
związany z jeleniem, dotyczący jelenia
jelení
/
jɛˈlɛ̃ɲa ˈɡura/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
Hiršperk
Jelení Hora
/
ˈjɛlɛ̃ɲ/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców, przynależny do podrodziny jeleni (Cervinae);
jelen
laň
noun
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus;
sika
/
jɛˈlʲitɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;
střevo
noun
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym;
tenké střevo
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;
tlusté střevo
noun
(anatomia, anatomiczny) ostatnia, końcowa część jelita cienkiego, leżąca między jelitem czczym a kątnicą;
kyčelník
noun
(anatomia, anatomiczny) pierwszy odcinek jelita grubego człowieka
slepé střevo
/
ˌjɛlʲiˈtɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od jelito
střevní
/
ˈjɛ̃mɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;
Jemen
/
jɛ̃ˈmɛ̃ŋka/
noun
obywatelka Jemenu
Jemenka
/
jɛ̃ˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Jemenu
Jemenec
/
jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim
jemenský
/
jɛ̃ˈmʲjɔwa/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;
jmelí
/
ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;
brkoslav
brkoslav severní
/
jɛ̃n/
noun
(jednostka monetarna) waluta Japonii;
jen
/
ˈjɛ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą;
Jena
adjective
związany z Jeną, dotyczący Jeny (miasta w Niemczech)
jenský
/
jɛ̇̃ˈɲisɛj/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;
Jenisej
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Jenisejem;
Jenisejsk
adjective
związany z Jenisejem, dotyczący Jeniseju
jenisejský
noun
- (systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;
- (zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku jenotów azjatyckich (1.1)
psík mývalovitý
/
jɛˈrɛ̃mʲjaʃ/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Jeremjáš
Jeremiáš
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Jeremiasza
Jeremjášův
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z jerami, dotyczący jerów
jerový
/
ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma/, /
ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;
Jeruzalém
/
ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Jerozolimy
Jeruzaléman
/
ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmka/
noun
mieszkanka Jerozolimy
Jeruzalémanka
/
ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci/
adjective
odnoszący się do Jerozolimy, związany z Jerozolimą
jeruzalémský
adjective
związany z Jersey, dotyczący Jersey
jerseyský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej (obwody saratowski i wołgogradzki), lewy dopływ Wołgi;
Jeruslan
/
jɛˈruzalɛ̃m/
pronoun
- (podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu;
Jeruzalém
/
jɛˈrɨxɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;
Jericho
/
ˌjɛrɨˈxɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Jerychem, dotyczący Jerycha
jerišský
/
ˈjɛʒɨ/
pronoun
imię męskie;
Jiří
/
ˈjɛʒɨk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;
rorýs
/
jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ/
adjective
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią
podzimní
jesenní
/
ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ/
noun
pora roku między latem a zimą;
podzim
jeseň
/
ˈjɛ̇ɕɔ̃n/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;
jasan
adjective
związany z wschodniosudeckim pasmem górskim Jesioniki
jesenický
/
ˈjɛ̇ɕɔtr̥/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;
jeseter
/
ˈjɛsːɛ/
pronoun
(biblijny) postać biblijna;
Jesse
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;
Jessentuki
/
ˈjɛʃt͡ʃɛ/
particle
- …oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
- …z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
- …podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już
- w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
ještě
/
ˈjɛzdʲɲa/
noun
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów
vozovka
adjective
związany z jeziorem, dotyczący jeziora, pochodzący z jeziora
jezerní
/
jɛ̇ˈʑɔrɔ/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;
jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;
Bodamské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim;
Chantajské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna;
Lucernské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;
Ženevské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro w kraju związkowym Górna Austria, przepływa przez nie rzeka Traun
Halštatské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro w europejskiej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim, na północ od Wołogdy;
Kubenské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro położone na granicy Austrii i Węgier;
Neziderské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) największe na Półwyspie Bałkańskim jezioro, położone na granicy Albanii i Czarnogóry;
Skadarské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro tektoniczne w środkowych Włoszech, w Umbrii;
Trasimenské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) największe jezioro słodkowodne Izraela, położone na północy kraju w Galilei;
Tiberiadské jezero
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju;
Curyšské jezero
adjective
dotyczący zakonu jezuitów albo członka tego zakonu
jezuitský
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;
jezuita
/
ˈjɛzus/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;
Ježíš
/
ˈjɛzus ˈxrɨstus/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;
Ježíš Kristus
/
ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjd͡ʑɛʃ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakat͡ɕ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ/
proverb
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację
kdo chce s vlky být, musí s nimi výt
/
jɛ̇ɕt͡ɕ/
verb
przyjmować pokarmy
jíst
verb
spożywać południowy posiłek
obědvat
/
ˈjɛ̇ʑd͡ʑit͡ɕ/
verb
- o pojazdach: kursować tą samą trasą
- przenosić się z miejsca na miejsce środkiem lokomocji
- poruszać się na grzbiecie konia
jezdit
/
jɛ̇ɕt͡ɕˈt͡ʃɨ̃ɲi/
noun
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) osoba płci żeńskiej jeżdżąca na jakimś zwierzęciu wierzchowym, uprawiająca jazdę konną
jezdkyně
/
jɛʃ/
noun
- (zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami
ježek
- (wojskowość, wojskowy) przenośna zapora z ustawionych prostopadle belek z drutem
rozsocháč
český ježek
/
jɛˈʒɛlʲi/
conjunction
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego
jestliže
/
jɛˈʒɔzvʲjɛʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)
dikobraz
/
jɛˈʒɨ̃na/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica
ostružina
/
ˈjit͡ʃɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Jičín
/
jiˈt͡ʃɨ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Jiczynem
jičínský
/
ˈjidɨʃ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;
jidiš
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z jidysz, dotyczący jidysz
jidišský
noun
- (edukacja, edukacyjny) studia uniwersyteckie w dziedzinie jidyszystyki (1.1)
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca język jidysz i literaturę tworzoną w tym języku, a także ogólnie kulturę z nim związaną
jidišistika
/
jiˈdɨʃɨsm̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z jidysz;
jidišismus
/
jɔˈaxʲĩm/
pronoun
imię męskie;
Jáchym
/
jɔˈãnːa/
pronoun
imię żeńskie;
Jana
Johana
adjective
związany z joannitą, dotyczący joannitów
johanitský
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;
johanita
/
jɔt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;
jod
jód
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;
jodoform
/
jɔˈdɨ̃na/
noun
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do dezynfekcji – roztwór jodu i jodku potasu w etanolu;
- (potocznie, potoczny) butelka, opakowanie jodyny (1.1)
jodová tinktura
/
ˈjɔdwa/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;
jedle
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Abies koreana E. H. Wilson, gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, pochodzący z górzystych terenów Korei Południowej;
jedle korejská
/
ˈjɔɛl/
pronoun
- (biblijny) Księga Joela;
Jóel
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Jóel
Joel
/
ˈjɔɡa/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
- tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych
jóga
noun
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;
jogging
/
ˈjɔɡurt/
noun
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;
jogurt
noun
(spożywczy) gęsty, kremowy jogurt o dużej zawartości białka
řecký jogurt
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z jogurtem
jogurtovka
/
ˌjɔɡurˈtɔvɨ/
adjective
związany z jogurtem
jogurtový
adjective
związany z Johannesburgiem, dotyczący Johannesburga
johannesburský
noun
(slangowo) rodzaj skręta zawierający marihuanę;
joint
noun
rodzaj zabawki w postaci ciężarka-szpulki zawieszonego na sznurku
jojo
/
jɔˈkasta/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) księżyc Jowisza;
Iocaste
- (mitologia grecka) królowa Teb, córka Menojkeusa i żona Lajosa, matka, potem żona Edypa;
Iokasté
/
ˌjɔkɔˈxãma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w środkowej części wyspy Honsiu w regionie Kantō;
Jokohama
adjective
związany z Jokohamą, dotyczący Jokohamy
jokohamský
/
jɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);
iont
ion
/
ˈjɔ̃naʃ/
pronoun
imię męskie;
Jonáš
/
jɔ̃ˈnatãn/
pronoun
imię męskie;
Jonatán
/
ˈjɔrdãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;
Jordán
/
jɔrˈdãɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;
Jordánsko
/
jɔrˈdãj̃sʲci/
adjective
- (geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania
- (geografia, geograficzny) odnoszący się do rzeki Jordan
jordánský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El;
Joškar-Ola
adjective
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu
žoviální
/
ˈjɔvʲiʃ/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
- (astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;
Jupiter
pronoun
imię męskie;
Jóšafat
/
jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Jozue
/
juˈbʲilɛr/
noun
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych
klenotník
/
ˌjubʲiˈlɛrka/
noun
osoba płci żeńskiej zajmująca się jubilerstwem; rzemieślniczka artystyczna trudniąca się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych
klenotnice
/
ˌjubʲiˈlɛrsʲci/
adjective
związany z jubilerstwem, dotyczący jubilerstwa
klenotnický
adjective
odnoszący się do jubileuszu, związany z jubileuszem
jubilejní
/
ˈjuda/
pronoun
- imię męskie; imię biblijne;
Juda
- (administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie;
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy;
Judea
Judsko
/
juˈda<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;
judaismus
židovství
pronoun
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;
Jidáš
/
ˈjudaʃ/
noun
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi
kukátko
adjective
o cechach przypisywanych Judaszowi: fałszywy, obłudny, podstępny, zdradziecki
jidášský
/
ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔt͡saˈwũnɛk/
idiom
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) znak podstępny, zdradziecki, symbol fałszywej, obłudnej, zakłamanej przyjaźni
Jidášův polibek
/
juˈdɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;
Judsko
adjective
związany z Judeą, dotyczący Judei, pochodzący z Judei
judský
/
ˈd͡ʒudɔ/
noun
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;
judo
adjective
sprzyjający Żydom
židomilský
/
juˈdɨta/
pronoun
imię żeńskie;
Judita
Jitka
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na północy europejskiej części Rosji po połączeniu z Suchoną tworzy Dwinę;
Jug
/
ˌjuɡɔˈswavʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;
Jugoslávie
/
ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn/
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii
Jugoslávec
noun
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Jugosławii
Jugoslávka
/
ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii
jugoslávský
/
juˈkatãn/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowym Meksyku na półwyspie Jukatan (1.1);
- (geografia, geograficzny) półwysep w Ameryce Środkowej;
Yucatan
adjective
związany z Jukatanem, dotyczący Jukatanu (półwyspu)
yucatanský
/
ˈjulʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Julie
/
juˈlʲjä̃j̃sʲci/
adjective
- autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara
- z czasów Juliusza Cezara
juliánský
/
ˈjulʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Julius
Július
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Burgundia-Franche-Comté;
- (geografia, geograficzny) (administracja) francuskojęzyczny kanton, w północno-zachodniej części Szwajcarii;
- (geografia, geograficzny) góry na granicy Francji i Szwajcarii, stanowiące północne odgałęzienie Alp;
Jura
/
juˈrajsʲci/
adjective
- (geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze
- (geografia, geograficzny) dotyczący Jury (gór, kantonu w Szwajcarii lub departamentu francuskiego)
jurský
/
ˈjurta/
noun
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;
jurta
noun
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie
jury
/
juˈstɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Justýna
/
ˈjuta/
noun
- (botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
- (włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
- (włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny
juta
/
juˈtlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Danii (większość) i Niemczech, oblany morzami Bałtyckim i Północnym i mający nasadę w okolicach Hamburga;
Jutsko
adjective
wykonany z juty (tkaniny)
jutový
/
ˈjutrɔ/
adverb
następnego dnia po obecnym
zítra
zejtra
/
ˈjutrɔ/
noun
- (staropolski) ranek
jitro
- dzień następny w stosunku do obecnego
zítřek
zítra
/
juˈṭʃɛjʃɨ/
adjective
odnoszący się do jutra
zítřejší
noun
(astronomia, astronomiczny) planeta Wenus obserwowalna o poranku jako jasny obiekt na niebie
jitřenka
adjective
związany z Jutami, dotyczący Jutów
jutský
/
juʃ/
particle
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń
juž
už
již
/
ˈjuzɛf/
pronoun
imię męskie;
Josef
Jozef
noun
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego;
josefinismus
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z panowaniem Józefa II Habsburga;
josefský
josefínský
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Józefa
Josefův
Jozefův
/
juˈzɛfuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) dzielnica stolicy Czech – Pragi;
Josefov
/
ˈjuzɛk/
pronoun
(zdrobniale) od Józef
Pepík
/
ˈjɔ̃ndrɔ/
noun
- (fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
- (informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;
- (biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
jádro
- (anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;
varle
/
jɔ̃nˈdrɔvɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego
jaderný
verb
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie
sténat
kňourat
naříkat
kvílet
/
jɛ̃n͇t͡ʃˈmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
wykonany z ziarna jęczmienia
ječmenný
/
ˈjɛ̃n͇t͡ʃmʲjɛ̇̃ɲ/
noun
- (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
- (spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)
ječmen
/
ˈjɛ̃nḍʒɛj/
pronoun
imię męskie;
Ondřej
/
jɛ̃ŋk/
noun
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia
zasténání
noun
(botanika, botaniczny) błoniasty twór występujący u niektórych roślin;
jazýček
/
ˈjɛ̃w̃zɨk/
noun
- (obuwnictwo, obuwniczy) część buta osłaniająca stopę pod sznurówką
jazyk
- (językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
- (anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
- (informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
- część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
jazyk
řeč
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa będąca środkiem komunikacji wśród przedstawicieli określonego narodu;
národní jazyk
/
ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpt͡sɨ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty
cizí jazyk
/
ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈt͡ʃɨstɨ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;
mateřský jazyk
mateřština
/
ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa/
noun
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;
programovací jazyk
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka
spisovný jazyk
standardní jazyk
/
ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznaft͡sa/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa
jazykozpytec
/
ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;
jazykověda
lingvistika
/
ka/
suffix
- tworzy rzeczowniki rodzaju żeńskiego
- tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju żeńskiego
ka
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) znawca kabały
kabalista
kabalistka
/
kaˈbãnɔs/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienka, wędzona kiełbasa z mięsa wieprzowego;
kabanos
/
kaˈbarɛt/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);
kabaret
/
ˈkabɛl/
noun
- (elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;
kabel
/
kaˈblɔvɨ/
adjective
związany z kablem; przesyłany przez kable, wykorzystujący przesył kablami
kabelový
/
kaˈblufka/
noun
(potocznie, potoczny) telewizja kablowa
kabelovka
noun
(rzadki, rzadko używany) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obywatelka Republiki Zielonego Przylądka
Kapverďanka
/
kaˈbrʲjɔlɛt/
noun
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu)
kabriolet
/
ˈkabul/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;
Kábul
/
kaˈbulsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Kabul
kábulský
/
kat͡s/
noun
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;
kocovina
/
ˈkat͡sap/
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) ((zwłaszcza) (gwara warszawska)) Rosjanin, dawniej także obywatel Związku Radzieckiego
kacap
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi;
Kachetie
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim;
Kachovka
/
ˈkat͡spɛr/
pronoun
imię męskie;
Kašpar
/
ˈkat͡ʃka/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)
- (ornitologia, ornitologiczny) samica kaczki (1.1)
kachna
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;
kachna divoká
/
ˈkat͡ʃɔr/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki
kačer
/
ˈkat͡ʃɛ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) pisklę kaczki
káče
/
kaˈdɛ̃nt͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres pełnienia funkcji (urzędu) przez obieralnego urzędnika lub organ;
volební období
/
katm̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;
kadmium
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z Kadyksem (miastem i prowincją w Hiszpanii)
cádizský
/
kaˈd͡ʑidwɔ/
noun
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń
kadidlo
adjective
dotyczący kadzidła, związany z kadzidłem
kadidlový
/
ˌkad͡ʑɛlʲˈɲit͡sa/
noun
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła;
kadidelnice
/
ˈkadwup/
noun
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) samolotu
trup
noun
duże otwarte zbiorniki używane w różnych procesach technologicznych;
káď
spilka
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;
Kafarnaum
/
ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa/
noun
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;
svěrací kazajka
/
kaˈɡãɲɛt͡s/
noun
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;
náhubek
košík
pronoun
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;
Kain
/
ˈka<sup>j</sup>ir/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;
Káhira
/
kaˈ<sup>j</sup>irt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Kairu
Káhiřan
/
kaˈ<sup>j</sup>irka/
noun
mieszkanka Kairu
Káhiřanka
/
kaˈ<sup>j</sup>irsʲci/
adjective
odnoszący się do Kairu, związany z Kairem
káhirský
/
ˈkajak/
noun
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;
kajak
noun
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;
pouta
pronoun
(biblijny) nowotestamentowy arcykapłan;
Kaifáš
/
ˈkajmãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów;
kajman
/
kaˈjuta/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku;
kajuta
/
kajˈzɛrka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj bułki z charakterystycznymi nacięciami na wierzchu;
kaiserka
/
kaˈkadu/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;
kakadu
/
ˌkakaˈɔvɨ/
adjective
- dotyczący kakao lub kakaowca
- zrobiony z kakao lub z domieszką kakao
kakaový
/
ˈkaktus/
noun
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;
kaktus
noun
hodowca lub miłośnik kaktusów
kaktusář
/
ˌkaktuˈsɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od kaktus
kaktusový
/
kaˈlabrʲja/
noun
(geografia, geograficzny) (administracja) region w południowych Włoszech;
Kalábrie
Calábrie
noun
mieszkaniec Kalabrii
Kalábrijec
noun
mieszkanka Kalabrii
Kalábrijka
/
ˌkalaˈbrɨjsʲci/
adjective
związany z Kalabrią, wywodzący się z Kalabrii
kalábrijský
/
kaˈlafʲjɔr/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z jadalnej części kalafiora (1.1)
květák
- (botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;
květák
karfiol
noun
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kalafiora
květákový polévka
adjective
związany z kalafiorem; taki jak kalafior; zawierający kalafior
květákový
/
ˌkalaˈfɔ̃ɲja/
noun
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;
kalafuna
/
ˌkalaˈrɛpa/
noun
- (botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)
kedluben
kedlubna
/
kalˈdɛra/
noun
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;
kaldera
/
ˌkalɛˈdɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;
Kaledonie
/
ˌkalɛjˈdɔskɔp/
noun
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;
kaleidoskop
krasohled
/
kaˈlɛ̃ndaʃ/
noun
- system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
- spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);
kalendář
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;
adventní kalendář
/
ˌkalɛˈsɔ̃nɨ/
noun
(krawiectwo) rodzaj bielizny męskiej z długimi nogawkami, zakładanej na chłody pod spodnie;
podvlékačky
spodky
podvlíkačky
adjective
związany z Calais, dotyczący Calais (miasta we Francji)
calaiský
/
ˈkalʲif/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;
kalif
chalífa
/
kaˈlʲifat/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;
chalífát
kalifát
/
kaˈlʲifɔrn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;
kalifornium
/
ˌkalʲiˈfɔrʲɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;
Kalifornie
noun
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych
Kaliforňan
noun
mieszkanka Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych
Kaliforňanka
/
ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci/
adjective
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii
kalifornský
/
kaˈlʲĩna/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;
kalina
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) Królewiec, miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;
Kaliningrad
adjective
dotyczący Kaliningradu, związany z Kaliningradem
kaliningradský
/
ka.liˈnuf.ka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim;
Kalynivka
adjective
związany z Kalkutą, dotyczący Kalkuty
kalkatský
/
ˌkalkuˈlatɔr/
noun
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;
kalkulačka
kalkulátor
/
kalˈkuta/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w delcie Gangesu w północno-wschodnich Indiach, stolica stanu Bengal Zachodni;
Kalkata
/
ˈkalmar/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską;
Kalmar
noun
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;
kalomel
adjective
(chemia, chemiczny) związany z kalomelem
kalomelový
adjective
(fizyka, fizyczny) dotyczący kalorii
kalorický
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z kalorymetrem lub z kalorymetrią
kalorimetrický
/
ˈkalɔʃ/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą;
galoše
pronoun
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;
Kalvárie
/
kalˈvʲĩɲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;
kalvinismus
kalvinizmus
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kalwinizmem lub kalwinami
kalvínský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi;
Kama
/
kãmˈbɔd͡ʒa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;
Kambodža
/
ˌkãmbɔˈd͡ʒãɲĩn/
noun
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży
Kambodžan
/
ˌkãmbɔˈd͡ʒãŋka/
noun
obywatelka Kambodży
Kambodžanka
/
ˌkãmbɔˈd͡ʒãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Kambodża
kambodžský
/
kãmpr̥/
noun
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku;
kambrium
/
kãmˈbrɨjsʲci/
adjective
(geologia, geologiczny) dotyczący kambru, występujący, powstały w kambrze
kambrický
/
kãmˈt͡ʃat͡sʲci/
adjective
od Kamczatka
kamčatský
/
kãmˈt͡ʃatka/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;
Kamčatka
/
ˌkãmɛˈlɛɔ̃n/
noun
- (herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
- (przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy
chameleon
chameleón
/
kãˈmɛra/
noun
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;
kamera
noun
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe
majordomus
/
kãˈmɛrũn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Kamerun
/
ˌkãmɛˈrũj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Kamerun
kamerunský
/
ˌkãmɛˈʒɨsta/
noun
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje
kameraman
/
kãw̃ˈfɔra/
noun
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;
kafr
adjective
(chemia, chemiczny) związany z kamforą, dotyczący kamfory; zawierający kamforę
kafrový
noun
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni
kameník
/
kaˈmjɛ.ɲɛt͡s pɔˈdɔl.ski/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie chmielnickim nad Smotryczem;
Kamenec Podolský
noun
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;
kamenolom
/
kãˈmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni
kamenný
verb
uśmiercać poprzez obrzucenie kamieniami
kamenovat
/
ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ/
noun
- (mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
- (medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody
- twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;
kámen
/
ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) bardzo ważny, przełomowy moment
- słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;
milník
noun
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna
mlýnský kámen
/
ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ˈspatw̥ ˈs‿ːɛrt͡sa/
idiom
ktoś poczuł ulgę w związku z czymś; zniknął problem i czuje „lekkość w sercu”
spadnout kámen ze srdce
/
ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ/
noun
(budownictwo) obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne
základní kámen
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;
Kamjanka-Dniprovska
noun
środek ratunkowy w postaci części ubioru ochronnego, której zadaniem jest utrzymać człowieka lub zwierzę na powierzchni wody;
plovací vesta
záchranná vesta
/
kãmˈpala/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Ugandy;
Kampala
/
kãmˈpãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;
Kampánie
/
ˌkãmpãˈɲila/
noun
(architektura, architektoniczny) wysmukła wieża pełniąca funkcję dzwonnicy, stojąca obok kościoła;
kampanila
noun
nauka o tradycyjnych dzwonach wieżowych i kościelnych;
kampanologie
adjective
związany z Kampanią
kampánský
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) nazwa Kambodży w latach 1976–1989;
Kampučia
adjective
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący Kampuczy ((współcześnie) Kambodża)
kampučský
/
ˈkãmpus/
noun
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich
kampus
/
ˈkãmrat/
noun
towarzysz, kompan
kamarád
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;
Kan
/
kãˈnada/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Kanada
/
ˌkãnaˈdɨjsʲci/
adjective
związany z Kanadą, dotyczący Kanady
kanadský
/
ˌkãnaˈpɛt͡ʃka/
noun
mała kanapka, na jeden kęs
jednohubka
/
kãˈnarɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;
kanárek
kanár
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi
kanárský
noun
(termin karciany) wieloosobowa gra karciana rozgrywana dwoma pełnymi taliami;
kanasta
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina w zachodniej części Morza Śródziemnego oddzielająca Korsykę od archipelagu Wysp Toskańskich;
Korsický průliv
/
ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci/
noun
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;
Suezský průplav
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech
kancléř
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części Rosji, w obwodzie murmańskim, port nad zatoką Kandałaksza (1.1);
Kandalakša
/
kãnˈdɨdat/
noun
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś
kandidát
noun
kobieta, która kandyduje do czegoś, ubiega się o coś
kandidátka
uchazečka
žadatelka
/
ˌkãndɨˈdɔvat͡ɕ/
verb
być kandydatem do czegoś, ubiegać się o coś, pretendować do czegoś, starać się o coś
kandidovat
noun
(architektura, architektoniczny) pionowy rowek zdobiący trzon kolumny;
kanelura
/
ˈkãŋɡur/
noun
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;
klokan
possessiveAdjective
należący do kangura
klokaní
/
ˌkãŋɡuˈʒɨt͡sa/
noun
samica kangura
klokanice
/
kãˈɲibal/
noun
człowiek, który jada ludzkie mięso
kanibal
lidojed
lidožrout
antropofág
adjective
dotyczący kanibali lub kanibalizmu
kanibalský
/
ˈkãɲjɔ̃n/
noun
(geografia, geograficzny) dolina rzeczna o wąskim dnie i stromych, skalistych zboczach;
kaňon
/
kãˈɲistɛr/
noun
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport;
kanystr
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie czerkaskim, nad Zbiornikiem Kaniowskim na Dnieprze;
Kaniv
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;
kanovník
verb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym
kanonizovat
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;
Canossa
/
ˈkãw̃zas/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowej części Stanów Zjednoczonych;
Kansas
adjective
związany z Kansas, dotyczący Kansas (rzeki, miasta albo stanu)
kansaský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
Kantábrie
adjective
związany z Kantabrią, dotyczący Kantabrii, pochodzący z Kantabrii
kantaberský
/
ˈkãntar/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Spondyliosoma cantharus, gatunek ryby z rodziny prażmowatych;
mořan tmavý
pražma tmavá
/
kãnˈtata/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;
kantáta
adjective
związany z Canterbury, dotyczący Canterbury
canterburský
/
ˈkãntɔ̃n/
noun
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;
kanton
/
ˈkãntɔr/
noun
- miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną
směnárna
- śpiewak w synagodze
kantor
chazan
/
ˌkãntɨˈlɛ̃na/
noun
śpiewna melodia w utworze muzycznym;
kantiléna
/
kãnˈtɨ̃na/
noun
bar, restauracja przeznaczona dla określonej grupy osób, np. żołnierzy
kantýna
/
kaˈɔlʲĩn/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;
kaolin
kaolín
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;
Kappadokie
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;
kaplan
/
kaˈpɛluʃ/
noun
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy o różnym kształcie, najczęściej z płaskim rondem i częścią wypukłą (główką) pośrodku;
klobouk
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy
kloboučník
/
ˌkapʲitalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi
kapitalistický
/
ˌkapʲiˈtalʲism̥/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;
kapitalizmus
kapitalismus
/
kaˈpʲitãn/
noun
- (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;
- (marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
- (sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę
kapitán
/
kaˈpʲitaw/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)
- (ekonomia, ekonomiczny) osoby lub instytucje dysponujące wielkimi sumami pieniędzy
- (przenośnie, przenośnia) niematerialna wartość, zasób do wykorzystania
kapitál
/
ˌkapʲiˈtãj̃sʲci/
adjective
związany z kapitanem, dotyczący kapitana
kapitánský
/
kaˈpʲitɛl/
noun
(architektura, architektoniczny) ozdobne zwieńczenie kolumny lub pilastra;
hlavice
/
kaˈpʲitɔl/
pronoun
- (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) siedziba Kongresu Stanów Zjednoczonych;
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) wzgórze w Rzymie;
Kapitol
noun
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;
kapitula
/
kaˈplʲit͡sa/
noun
- (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
- (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem
kaple
/
kaˈplʲit͡ʃka/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielka, kultowa budowla wotywna w formie słupa, domku, krzyża lub skrzynki;
kaplička
/
ˈkapral/
noun
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;
desátník
kaprál
/
kaˈprɨɕnɨ/
adjective
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu
vrtošivý
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;
kapsaicin
/
ˈkapsɛl/
noun
metalowa przykrywka obciskana na końcu szklanej butelki;
korunkový uzávěr
vršek
víčko
/
kapˈsuwka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;
kapsle
noun
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;
kapsida
/
ˈkapʃtat/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;
Kapské Město
/
ˈkaptur/
noun
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;
kapuce
noun
(botanika, botaniczny) Sarracenia L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny kapturnicowatych;
špirlice
adjective
związany z Kapuą, dotyczący Kapui
capujský
adjective
związany z kapucynami lub kapucynkami, dotyczący kapucynów lub kapucynek
kapucínský
/
kaˈpusta/
noun
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;
zelí
kapusta
/
kaˈpusta ˈxʲĩj̃ska/
noun
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. chinensis Hanelt, podgatunek kapusty właściwej;
čínské zelí
/
ˈkapuɕ/
noun
(potocznie, potoczny) donosiciel
bonzák
práskač
udavač
noun
(przenośnie, przenośnia) pusta głowa
dubová hlava
/
kaˈpuɕɲak/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kapusty, zwykle z kiszonej;
zelňačka
zelnice
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Narynem tworzy Syr-darię;
Karadarja
/
kaˈrabax/
pronoun
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu;
Karabach
adjective
związany z Karabachem, dotyczący Karabachu
karabašský
/
kaˈrabʲĩn/
noun
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;
puška
/
kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ/
noun
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;
kulomet
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;
Karačajevsko-Čerkesko
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs;
Karadž
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) rodzaj polisacharydów ekstrahowanych z czerwonych wodorostów, naturalna substancja o wielorakim zastosowaniu w przemyśle spożywczym;
karagenan
/
kaˈraka/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) duży śródziemnomorski trójmasztowy żaglowiec handlowy i wojenny, używany w XIV-XVII wieku;
karaka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie;
Karakalpakstán
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez Karakałpaków;
karakalpačtina
/
kaˈralux/
noun
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;
šváb
rus
/
ˌkaraˈɔkɛ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach
karaoke
adjective
związany z Carrarą, dotyczący Carrary
carrarský
kararský
/
ˈkarat/
noun
- dawna miara zawartości złota w stopach – czyste złoto miało 24 karaty;
- jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł;
karát
/
kaˈratɛ/
noun
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;
karate
/
ˌkaraˈtɛka/
noun
(sport, sportowy) osoba uprawiająca karate
karatista
noun
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami
pohřební vůz
/
ˌkaraˈvãna/
noun
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;
karavana
noun
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;
karavanseráj
karavansaraj
/
ˌkaraˈvɛla/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich kasztelach, gładkim poszyciu i płytkim zanurzeniu, używany od XV do XVII wieku;
karavela
/
ˈkaraɕ/
noun
- (systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;
- (ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z gatunku karasi (1.1)
karas
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu;
Karbalá
noun
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest karbid (węglik wapnia), który pod wpływem wody wydziela palny acetylen;
karbidka
noun
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;
karbovanec
/
ˈkart͡ʃma/
noun
gospoda na wsi;
krčma
/
ˈkart͡ʃɔx/
noun
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;
artyčok
/
karˈdʲiɡãn/
noun
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;
kardigan
/
ˈkardʲjɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem
kardio-
/
karˈdʲjɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego
kardiolog
/
ˌkardʲjɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;
kardiologie
/
ˌkardʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii
kardiologický
adjective
dotyczący kardynała, związany z kardynałem
kardinálský
/
karˈdɨ̃naw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;
kardinál
/
ˈkarɛl/
pronoun
imię męskie, odpowiednik polskiego imienia Karol
Karel
/
kaˈrɛlʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii;
Karélie
adjective
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów
karelský
/
kaˈrɛtka/
noun
(medycyna, medyczny) (motoryzacja) samochód służący do przewozu chorych
sanitka
ambulance
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi;
Kargopol
/
ˌkarʲjaˈtɨda/
noun
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;
karyatida
/
ˌkarʲjɛˈrɔvʲit͡ʃ/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek bez skrupułów dążący do osiągnięcia sukcesu, zrobienia kariery
kariérista
noun
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem;
karimatka
/
kaˈrʲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Karina
/
kark/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu
šíje
zátylek
/
ˌkarkɔ̃ˈnɔsʲci/
adjective
dotyczący Karkonoszy, związany z Karkonoszami, pochodzący z Karkonoszy
krkonošský
/
ˌkarkɔ̃ˈnɔʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach;
Krkonoše
adjective
taki, który grozi śmiercią, kalectwem, połamaniem karku
krkolomný
adjective
- (przenośnie, przenośnia) o niedużym znaczeniu
nepatrný
- dotyczący karła
trpasličí
- niewielkiego wymiaru; o małych rozmiarach
trpasličí
zakrslý
adjective
związany z Karlowymi Warami, dotyczący Karlowych Warów
karlovarský
/
karˈlɔvɛ ˈvarɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Karlovy Vary
/
ˈkarmɛl/
noun
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa
karamel
/
ˌkarmɛˈlʲit͡sʲci/
adjective
odnoszący się do męskiego zakonu karmelitów
karmelitánský
/
ˌkarmɛˈlɔvɨ/
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący karmelu, zawierający karmel, zrobiony z karmelu
- mający kolor żółtobrązowy, taki jak kolor karmelu
karamelový
/
ˌkarmʲĩˈnɔvɨ/
adjective
mający kolor czerwony, taki jak kolor karminu
karmínový
/
ˈkarmʲit͡ɕ/
verb
- (u samic ssaków) żywić potomstwo własnym mlekiem
kojit
- dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś
krmit
živit
/
ˈkarmʲɲik/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) drewniana konstrukcja do karmienia ptaków
krmítko
/
karˈnavaw/
noun
- w krajach Ameryki Łacińskiej i Południowej pochody i masowe zabawy pod koniec karnawału (1.1) na ulicach miast
- zabawy w czasie karnawału (1.1)
karneval
- okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;
karneval
masopust
adjective
odnoszący się do miasta Karniów
krnovský
noun
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt
karnismus
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Krnov
/
ˈkarɔ/
noun
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;
káry
/
ˈkarɔl/
pronoun
imię męskie;
Karel
/
ˌkarɔˈlʲĩna/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kolonia brytyjska w Ameryce Północnej, dziś dwa stany: Karolina Północna i Południowa
Karolina
- imię żeńskie;
Karolína
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;
Jižní Karolína
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;
Severní Karolína
adjective
- (historia, historyczny, historycznie) związany z Karolem Wielkim lub Karolingami
karolinský
- (geografia, geograficzny) związany z Karoliną Północną lub Karoliną Południową, pochodzący z Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej, występujący na terenie Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej
karolínský
noun
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;
karoten
/
karp/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;
kapr
/
karˈpat͡sʲci/
adjective
dotyczący Karpat, związany z Karpatami, pochodzący z Karpat
karpatský
/
karˈpatɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;
Karpaty
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie położone w Zewnętrznych Karpatach Zachodnich, na granicy Austrii z Czechami;
Jihomoravské Karpaty
pronoun
(geografia, geograficzny) część Karpat położona na terenie Rumunii, rozciągająca się od przełęczy Predeal na wschodzie, po przełom Żelaznej Bramy na zachodzie;
Jižní Karpaty
pronoun
(geografia, geograficzny) prowincja fizycznogeograficzna i pasmo górskie stanowiące zachodnią część Karpat;
Západní Karpaty
noun
(botanika, botaniczny) dział botaniki zajmujący się nasionami i owocami roślin;
karpologie
/
ˈkarta/
noun
- prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia
- czysty lub zapisany arkusz papieru, często stanowiący część książki
karta
noun
(bankowość, bankowy) (finanse, finansowy) karta płatnicza pozwalająca płacić tylko do wysokości środków zgromadzonych na rachunku;
debetní karta
/
ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva/
noun
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;
kreditní karta
/
ˌkartaˈɟĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu
Kartágo
/
ˈkartɛl/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;
kartel
adjective
- związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza
karteziánský
kartézský
- (matematyka, matematyczny) związany z prostokątnym (ortogonalnym) układem współrzędnych
kartézský
/
kartˈkɔvat͡ɕ/
verb
oglądać pobieżnie książkę, gazetę itp., przewracając kartka po kartce
listovat
/
kartˈkufka/
noun
(potocznie, potoczny) krótka, często niezapowiedziana, klasówka sprawdzająca wiadomości z niewielkiej części materiału, najczęściej z kilku ostatnich lekcji
prověrka
písemka
přepadovka
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji;
Kartli
/
ˌkartɔfˈlãnka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa jarzynowa z dużą ilością pokrojonych w kostkę ziemniaków
bramboračka
bramborový polévka
adjective
- przyrządzony, zrobiony z kartofli (ziemniaków), z dodatkiem kartofli
- związany z kartoflami (ziemniakami), dotyczący kartofli
bramborový
/
ˌkartɔfˈlʲiskɔ/
noun
pole, na którym rosną ziemniaki
brambořiště
/
karˈtɔɡraf/
noun
specjalista w zakresie kartografii; rysownik map
kartograf
/
ˈkartɔ̃n/
noun
gruby, sztywny papier
karton
noun
(informatyka, informatyczny) wymienny pojemnik na tusz do drukarki atramentowej
kazeta
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Brunona z Kolonii;
kartuzián
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor kartuzów;
kartouza
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się na empatii i okazywaniu dobroci cierpiącym;
karuná
/
ˌkaruˈzɛla/
noun
urządzenie do zabawy, które się kręci;
kolotoč
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna polska wieś na Zaolziu
Karvinná
- (geografia, geograficzny) (administracja) miasto i powiat w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, na Śląsku Cieszyńskim;
Karviná
adjective
odnoszący się do miasta Karwina
karvinský
/
ˌkarɨˈɡɔdnɨ/
adjective
zasługujący na potępienie, naganę, karę
trestuhodný
/
ˌkarɨkaˈtura/
noun
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;
karikatura
karikování
noun
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur
karikaturista
adjective
związany z Karyntią, dotyczący Karyntii
korutanský
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii
Korutany
Korutansko
/
ˈkaʒɛw/
noun
- (medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
- postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
trpaslík
noun
bycie karłowatym, bycie karłem
nanismus
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miasto w autonomicznej prowincji Wojwodina w Serbii;
Sremské Karlovice
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;
Kas
/
kaˈsãndra/
pronoun
(mitologia grecka) wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby;
Kassandra
Kasandra
noun
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;
audiokazeta
noun
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;
videokazeta
/
ˈkaɕa/
pronoun
(zdrobniale) imię żeńskie Katarzyna
Káťa
/
ˈkasʲjɛr/
noun
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze
pokladník
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach
kaskadér
adjective
związany z kaskaderem, dotyczący kaskadera lub jego pracy
kaskadérský
/
kaˈsɔvʲɲik/
noun
urządzenie do kasowania biletów, zwykle w komunikacji miejskiej
označovač
adjective
dotyczący rejonu Morza Kaspijskiego
kaspický
adjective
związany z Kassel, miastem w Niemczech
kasselský
/
ˈkasta/
noun
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi grupami tworząca hierarchię;
kasta
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;
Kastilie
noun
mieszkaniec Kastylii
Kastilec
noun
mieszkanka Kastylii
Kastilka
adjective
związany z Kastylią, dotyczący Kastylii
kastilský
/
kaˈsɨ̃nɔ/
noun
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;
kasino
/
ˈkaʃa jaɡˈlãna/
noun
(spożywczy) obłuszczone ziarniaki prosa zwyczajnego, kasza z łuskanego ziarna prosa
jáhly
/
kaˈʃalɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;
vorvaň
noun
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, duży morski ssak z rodziny kaszalotowatych;
vorvaň obrovský
/
ˈkaʃɛl/
noun
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;
kašel
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser na bazie mleka i kaszy mannej
- kasza manna
krupička
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Uzbekistanie;
Kaškadarja
/
ˈkaʃlɛt͡ɕ/
verb
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc
kašlat
/
ˈkaʃmʲir/
pronoun
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim
Kašmír
/
ˈkaʃtãn/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)
- nasienie kasztanowca
kaštan
/
ˈkaʃtãnʲ jaˈdalnɨ/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Castanea sativa Mill., gatunek drzewa owocowego z rodziny bukowatych o pojedynczych, skórzastych, podłużnie lancetowatych, piłkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i rudawobrązowych, jadalnych owocach, osadzonych w kupuli pokrytej kolcami;
jedlý kaštan
kaštanovník jedlý
kaštanovník setý
/
ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛt͡s/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;
jírovec
/
ˌkaʃtãˈnɔvɨ/
adjective
- mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owoców kasztana lub kasztanowca, zrobiony z owoców kasztana lub kasztanowca
- dotyczący drzew kasztana lub kasztanowca
kaštanový
/
kaˈʃupsʲci/
adjective
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów
kašubský
/
kaˈʃupsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;
kašubština
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie twerskim;
Kašin
/
kat/
noun
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;
kat
/
kaˈtabas/
noun
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ksiądz
černoprdelník
/
kaˈtafalk/
noun
podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas nabożeństwa żałobnego;
katafalk
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody
kataforéza
/
ˌkataˈkũmbɨ/
noun
cmentarz podziemny w postaci systemu korytarzy;
katakomby
adjective
(psychologia, psychologiczny) związany z katalepsją
kataleptický
/
ˌkatalʲiˈzatɔr/
noun
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;
katalyzátor
/
ˌkataˈlɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
Katalánsko
noun
osoba płci żeńskiej narodowości katalońskiej, mieszkanka Katalonii
Katalánka
/
ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Katalonią
katalánský
katalánština
/
ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;
katalánština
katalánsky
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;
Katánie
/
ˈkatar/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;
Katar
/
ˈkatar/
noun
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa;
katar
rýma
/
ˌkataˈrakta/
noun
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód;
katarakt
/
kaˈtarsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Katar
katarský
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;
flašinet
kolovrátek
/
ˌkataˈʒɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Kateřina
noun
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów
katastr
/
ˌkataˈstralnɨ/
adjective
(przymiotnik) od: kataster (kadaster)
katastrální
/
ˌkataˈstrɔfa/
noun
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi
katastrofa
/
ˌkatɛˈxɛta/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba duchowna lub świecka nauczająca religii
katecheta
/
ˌkatɛˈxɛtka/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (edukacja, edukacyjny) kobieta stanu duchownego lub świeckiego nauczająca zasad religii chrześcijańskiej
katechetka
noun
- (kościelny) podręcznik do katechezy
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;
katechismus
/
ˌkatɛˈxũmɛ̃n/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dorosła osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu
katechumen
/
kaˈtɛdra/
noun
(kościelny) główny kościół diecezji;
katedrála
adjective
odnoszący się do katedry, związany z katedrą
katedrální
katedrálový
/
ˌkatɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu
kategorický
/
ˌkatɛɡɔrɨˈzat͡sʲja/
noun
podział na kategorie, klasyfikacja
kategorizace
noun
głębokie oczyszczenie emocjonalne lub moralne poprzez przeżycie silnych uczuć
katarze
/
ˈkatʲjɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;
kationt
/
katˈmãndu/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu;
Káthmándú
/
katˈmãnt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Katmandu
káthmándský
/
ˌkatɔˈlʲit͡sʲci/
adjective
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu
katolický
/
ˌkatɔˈlʲit͡sɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;
katolicismus
katolictví
/
ˌkatɔˈlʲit͡ʃka/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje katolicyzm
katolička
/
kaˈtɔlʲik/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego
katolík
/
ˌkatɔˈvʲit͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego;
Katovice
/
ˌkatɔˈvʲit͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Katowic, związany z Katowicami
katovický
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, łącząc się z Biją tworzy Ob;
Katuň
/
ˈkatɨ̃ɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim;
Katyň
/
kaˈtɨ̃j̃sʲci/
adjective
od Katyń
katyňský
/
ˈkawt͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania
kauce
adjective
wykonany z kauczuku
kaučukový
/
kawˈkasʲci/
adjective
wywodzący się z Kaukazu
kavkazský
/
ˈkawkas/
pronoun
- (geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;
Kavkaz
/
ˈkava/
noun
- (potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;
káva
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
- (spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
káva
kafe
noun
(budownictwo) mieszkanie jednopokojowe
garsoniéra
garsonka
/
kaˈvawɛk/
noun
fragment pewnej całości
kus
kousek
noun
publiczny lokal, w którym udostępnione są komputery z dostępem do Internetu;
internetová kavárna
/
kaˈvʲjarka/
noun
- ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy
Moka Express
moka
- (Jelenia Góra) bułka paryska
veka
/
kaˈvʲjarʲɲa/
noun
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;
kavárna
/
ˈkavʲjɔr/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;
kaviár
noun
(regionalizm poznański) (spożywczy) długa bułka pszenna
veka
noun
(Poznań) (spożywczy) długa bułka pszenna
veka
noun
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;
kavitace
/
ˈkafka/
noun
- (zdrobniale) od: kawa (napój)
kafíčko
- (ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;
kavka
/
kaˈvɔvʲjɛt͡s/
noun
(botanika, botaniczny) Coffea, wiecznie zielony krzew i drzewo z rodziny marzanowatych;
kávovník
/
kaˈvɔvɨ/
adjective
dotyczący kawy, związany z kawą – nasionami kawowca
kávový
/
ˈkazax/
noun
osoba narodowości kazachskiej;
Kazach
/
kaˈzaxsʲci/
adjective
odnoszący się do Kazachów
kazašský
/
kaˈzaxsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków turkijskich, język państwowy Kazachstanu;
kazaština
/
kaˈzaxstãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;
Kazachstán
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, lewy dopływ Wołgi;
Kazanka
/
ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;
kasein
kazeín
/
kaˈʑĩmʲjɛʃ/
pronoun
imię męskie;
Kazimír
noun
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;
incest
krvesmilstvo
krvesmilství
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;
kazatel
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) całość twórczości kaznodziejskiej
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wygłaszanie kazań, bycie kaznodzieją
kazatelství
- (potocznie, potoczny) skłonność do wygłaszania mów, prawienia morałów
moralizování
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;
Kazvín
/
kaˈwãmaʃ/
noun
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;
kalamář
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;
Kalmycko
noun
(etnografia, etnograficzny) członek ludu z grupy ojrackiej zamieszkującego Kałmucję;
Kalmyk
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego;
Kaluga
/
ˈka.wuʂ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;
Kaluš
/
kaˈwuʒa/
noun
płytki dołek wypełniony wodą, błotem
kaluž
louže
/
ˈkaʒdɨ/
pronoun
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku
každý
/
ct͡ɕuk/
noun
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;
palec
/
ˈkɛbap/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;
kebab
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;
kečuánština
kečujština
/
ˈkɛt͡ʃup/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;
kečup
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie
Kéfas
/
kɛˈfʲija/
noun
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy;
kefíja
/
ˈkɛfʲir/
noun
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;
kefír
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) młoda roślina u storczykowatych, która wykształca się na pędzie w miejscu kwiatów po przekwitnięciu;
keiki
/
ˈkɛlnɛr/
noun
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy
číšník
havran
hostidřel
svrchník
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Republice Karelii, uchodzi do Morza Białego;
Kem
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji;
Kemerovo
/
ˈkɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Keňa
/
kɛ̃ˈɲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Kenia
keňský
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem
kerato-
adjective
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka
keratolytický
/
ˌkɛratɨ̃ˈnɔt͡sɨt/
noun
komórka naskórka pochodzenia ektodermalnego biorąca udział w procesie keratynizacji;
keratinocyt
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;
Kerč
adjective
związany z Kerczem, dotyczący Kerczu
kerčský
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy;
Kriš
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;
Kermán
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu;
Kermánšáh
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera grupę karbonylową (>C=O) umieszczoną wewnątrz łańcucha węglowego
keton
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) popularny środek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy z grupy nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych;
ketoprofen
/
ˈkmɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach;
khmerština
kambodžština
/
ˈcibɛl/
noun
- (środowiskowy) (kolejnictwo) jednostka elektryczna serii EN57
Dřevolíno
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) więzienie
basa
- (potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) toaleta albo sam klozet, często zaniedbany
hajzl
záchod
- (Górny Śląsk) wiadro, zwykle na odpadki
kbelík
kýbl
vědro
/
ˈcibut͡s/
noun
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;
kibuc
/
ˈcixat͡ɕ/
verb
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz
kýchat
kýchnout
/
cit͡ʃ/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu
kýč
/
ˌcit͡ʃɔˈvatɨ/
adjective
(sztuka) taki, który jest wyrazem kiczu
kýčovitý
/
ˈcɛdɨ/
conjunction
…służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś
pokud
/
ˈcɛdɨ/
pronoun
- …służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
kdy
- …służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
když
kdy
/
ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk/
adverb
w dowolnym, nieokreślonym czasie
kdykoli
/
ˈcɛdɨɕ/
indefinitePronoun
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości)
někdy
/
ˈcɛlʲix/
noun
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;
kalich
/
ˈcɛrat/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, którego napęd stanowi praca zwierząt pociągowych chodzących w koło;
žentour
/
cɛˈrɔvat͡ɕ/
verb
sterować pojazdem lub grupą pojazdów
řídit
/
cɛˈrɔft͡sa/
noun
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)
řidič
šofér
/
ˌcɛrɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;
volant
/
cɛˈrũnɛk/
noun
- droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel
- w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży
směr
/
ˌcɛrũŋˈkɔfskas/
noun
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się;
blinkr
směrovka
/
ˈcɛʃɛ̃ɲ/
noun
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;
kapsa
/
ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) ten, kto kradnie przedmioty z cudzych kieszeni
kapsář
kapesní zloděj
/
ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɨ/
adjective
- dotyczący kieszonki, związany z kieszonką
- o małym rozmiarze, mogącym pomieścić się w kieszeni
kapesní
/
cɛṭʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim;
Ketř
/
cɛwˈbasa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;
klobása
salám
párek
noun
(botanika, botaniczny) cześć zarodka zawierająca część korzeniową i pąk
klíček
adjective
związany z Kieżmarkiem, dotyczący Kieżmarku
kežmarský
/
ciˈɡalʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Rwandy;
Kigali
noun
(sport, sportowy) przyrząd do popychania krążka podczas gry w hokej
hokejka
hůl
/
ciˈjãnka/
noun
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;
pulec
/
ciˈjɔfsʲci/
adjective
związany z Kijowem, dotyczący Kijowa
kyjevský
/
ˈcijuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;
Kyjev
noun
(botanika, botaniczny) Kickxia, rodzaj roślin należący do rodziny babkowatych;
úporek
/
ˈcikut/
noun
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona
pahýl
/
ˈcilka/
indefinitePronoun
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)
několik
adverb
szereg razy
několikrát
/
ˈcilɔf/
noun
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;
krumpáč
/
ciˈlɔɡrãm/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;
kilogram
adjective
mający masę równą jednemu kilogramowi
kilogramový
/
ciˈlɔ̃mɛtr̥/
noun
jednostka długości równa tysiącowi metrów;
kilometr
/
ˌcilɔvatɔɡɔˈd͡ʑĩna/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;
kilowatthodina
/
ciˈlɔvɔlt/
noun
(fizyka, fizyczny) 1000 woltów
kilovolt
adjective
związany z Kilonią, dotyczący Kilonii
kielský
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;
kinematograf
/
ˌcĩnɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z kinematyką, dotyczący kinematyki
kinematický
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie iwanowskim, nad Wołgą;
Kiněšma
noun
nauka o mięśniach w ruchu;
kineziologie
adjective
związany z kinezjologią
kineziologický
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;
King Kong
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługa;
Kingisepp
/
ˈcĩŋkstɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Jamajki;
Kingston
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Saint Vincent i Grenadynów;
Kingstown
/
ˈcĩnɔ/
noun
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy
kino
bio
biograf
biák
kinematograf
/
cĩw̃ˈʃasa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga;
Kinshasa
/
cĩw̃ˈʃasʲci/
adjective
odnoszący się do Kinszasy, stolicy DR Konga
kinshaský
/
cɔsk/
noun
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy
kiosek
noun
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne żydowskie nakrycie głowy dla mężczyzn; kusa czapeczka obejmująca czubek głowy
kipa
jarmulka
/
ˈcipɛr/
noun
zarządca piwnicy win
sklepník
/
ˈcira/
pronoun
imię żeńskie;
Kira
Kyra
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;
Kirenga
/
cirʲˈɟisʲci/
adjective
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów
kyrgyzský
/
cirʲˈɟisʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;
kyrgyzština
/
cirʲˈɟistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;
Kyrgyzstán
/
cirʲˈɟiska/
noun
obywatelka Kirgistanu
Kyrgyzka
/
ˌcirʲiˈbatʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;
Kiribati
/
ˌcirʲibaˈtɨjsʲci/
adjective
związany z Kiribati, dotyczący Kiribati
kiribatský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie;
Kirkúk
/
ˈcirɨs/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi;
kyrys
verb
- (przenośnie, przenośnia) przebywać bezczynnie, marnować czas
hnít
- (biologia, biologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ulegać fermentacji mlekowej
kysnout
/
ˌciʃɨ̃ˈɲɔfsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Kiszyniów
kišiněvský
/
ciˈʃɨ̃ɲuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;
Kišiněv
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) lepka, żywiczna substancja wytwarzana przez pszczoły z żywic roślinnych, wosków i wydzielin, używana do uszczelniania, dezynfekcji i wzmacniania ula
včelí tmel
/
ciˈtara/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, z grupy chordofonów szarpanych, z pudłem rezonansowym zakończonym dwoma ramionami połączonymi jarzmem i strunami z włókna roślinnego
kithara
/
cjur/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;
curium
/
ˈcüɕu/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, trzecia pod względem wielkości wyspa Japonii;
Kjúšú
/
ˈki.vʲi/
noun
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
kiwi
kivi
/
ˈciwa/
noun
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;
syfilis
příjice
/
ciɕˈlʲit͡sa/
noun
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;
HVP
hniloba včelího plodu
/
ciɕt͡ɕ/
noun
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów
trs
pronoun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kocur komiksowego i filmowego Gargamela;
Azrael
/
ˈklaksɔ̃n/
noun
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);
klakson
/
ˈklãmka/
noun
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie
klika
/
ˈklara/
pronoun
imię żeńskie;
Klára
/
ˌklarnɛˈt͡ɕista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie
klarinetista
/
ˌklarnɛˈt͡ɕistka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta grająca na klarnecie
klarinetistka
/
ˈklarnɛt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;
klarinet
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu klariańskiego
klariska
/
ˈklasa/
noun
- (edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole
- (informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych;
- (matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek;
- standard środków lokomocji, np. kolei, samolotów; środek lokomocji tego standardu
- pomieszczenie (sala) w szkole, gdzie odbywają się lekcje
- (botanika, botaniczny) jednostka podziału świata roślin;
třída
- dobry styl
třída
kvalita
- poziom jakości jakiegoś przedmiotu, oceniany na podstawie użytych materiałów, wykonania itp.
třída
skupina
noun
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą;
panák
noun
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;
klasicismus
/
ˈklaʃtɔr/
noun
- (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły
- (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom buddyjskiej wspólnoty mniszej
klášter
/
klaˈʃtɔrnɨ/
adjective
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru
klášterní
/
ˈklatka/
noun
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki
klec
/
ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;
hrudník
hruď
/
ˌklawstrɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;
klaustrofobie
noun
budowla hydrotechniczna, przeznaczona do piętrzenia wód rzeki lub potoku w celu okresowej poprawy ich spławności;
klauza
klauzura
splavovací nádrž
/
ˌklavʲjaˈtura/
noun
- (technologia, technika, techniczny) część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych
klávesnice
/
ˈklavʲiʃ/
noun
- element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;
klávesa
- (gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) strażnik więzienny
bachař
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;
Kljazma
/
ˈklɛxa/
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) duchowny, ksiądz
černoprdelník
flanďák
adjective
o właściwościach klejenia się, ciągnący się
klihovitý
/
ˈklɛ<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
- łączyć coś za pomocą kleju, sklejać coś z czymś
lepit
- mieć zdolność klejenia
- przywierać do czegoś
lepit se
/
klɛj/
noun
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów;
lepidlo
klih
noun
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski
klenot
šperk
/
ˈklɛ̃mɛ̃w̃s/
pronoun
imię męskie;
Klement
Kliment
/
ˌklɛɔˈpatra/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 216, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1880 r.;
- (mitologia grecka) córka Idasa i Marpessy oraz żona Meleagra;
- (mitologia grecka) królowa Tracji; córka Boreasza i Orejtyi oraz żona Fineusa;
- imię żeńskie;
Kleopatra
/
ˈklɛpad͡ʑ ˈbʲjɛdɛ/
verb
żyć w biedzie
třít bídu s nouzí
noun
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach;
mlat
/
klɛpˈsɨdra/
noun
- niewielki plakat informujący o czyjejś śmierci oraz terminie i miejscu pogrzebu
nekrolog
parte
- przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;
přesýpací hodiny
/
ˌklɛptɔ̃ˈmãɲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;
kleptomanie
noun
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;
klerikalismus
adjective
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu
klerikální
/
klɛʃt͡ʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;
klíště
noun
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze;
klíšťová encefalitida
noun
- (ichtiologia, ichtiologiczny) Squalius Bonaparte, rodzaj ryby słodkowodnej z rodziny karpiowatych
jelec
- (ichtiologia, ichtiologiczny) Squalius cephalus L., gatunek średniej wielkości ryby słodkowodnej z rodziny karpiowatych;
jelec tloušť
/
ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt/
noun
- (handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej, dowolny usługobiorca
zákazník
klient
- (informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer
klient
/
klʲiˈ<sup>j</sup>ɛ̃ntka/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kobieta kupująca, nabywająca towary lub usługi
zákaznice
/
klʲif/
noun
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;
útes
/
ˈklʲika/
noun
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;
klika
noun
stan względnej równowagi w środowisku / biocenozie
klimax
/
ˈklʲĩmat/
noun
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;
klima
podnebí
adjective
związany z klimatologią, dotyczący klimatologii
klimatologický
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;
Klin
noun
(sport, sportowy) w boksie: przytrzymanie się bokserów w zwarciu mającym uniemożliwiać zadawanie ciosów
klinč
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"
klingonština
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego
klinický
/
klʲips/
noun
element biżuterii przypinany najczęściej do ucha
klips
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie briańskim, położone nad Turosną;
Klincy
/
klɔ̃n/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;
javor
- (biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;
klon
/
klɔˈtɨlda/
pronoun
imię żeńskie;
Chrodechilda
/
klup/
noun
- stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) rodzaj lokalu rozrywkowego
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa posłów i senatorów tworząca frakcję w parlamencie;
klub
noun
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;
noční klub
/
klut͡ʃ/
noun
- przyrząd do otwierania zamka;
- (informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
- narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
- kod do szyfru;
- podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
klíč
/
ˈklut͡ʃ frãnˈt͡susʲci/
noun
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;
francouzský klíč
francouzák
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne służące do dokonywania regulowanego chwytu i obracania śrub, nakrętek i rur
stavitelný klíč
/
ˈklud͡ʒ ˌvʲjɔlʲĩˈnɔvɨ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;
houslový klíč
noun
ktoś kto pilnuje kluczy do pomieszczeń w budynku
klíčník
/
kluˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
podstawowy, najważniejszy
klíčový
/
ˈklut͡ʃɨk/
noun
(zdrobniale) od: klucz
klíček
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w północno-zachodnim Siedmiogrodzie;
Kluž
adjective
związany z Klużem-Napoką (Klużem), dotyczący Klużu-Napoki (Klużu)
klužský
/
ˈklɛ̃w̃ska/
noun
fatalna przegrana w bitwie
debakl
/
ˈkmʲĩnɛk/
noun
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie
- (botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych;
kmín
/
kmʲĩŋˈkɔvɨ/
adjective
związany z kminkiem, dotyczący kminku
kmínový
/
ˈknajpa/
noun
(potocznie, potoczny) podrzędny typ restauracji
hospoda
noun
(zdrobniale) od: knedlik
knedlíček
/
ˈknɛdlʲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa mączna kuchni czeskiej i słowackiej, przygotowywana z ciasta na bazie gotowanych ziemniaków lub bułki, gotowana w wodzie lub na parze;
knedlík
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji;
Knin
/
knɔt/
noun
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym
knot
noun
krzywy nóż szewski o spiczastym zakończeniu
knejp
noun
(chemia, chemiczny) zjawisko łączenia się cząstek fazy rozproszonej w cieczy (np. w zawiesinie lub koloidzie) w większe agregaty, prowadzące do ich oddzielenia od cieczy;
koagulace
/
ˌkɔakˈsʲjalnɨ/
adjective
(technologia, technika, techniczny) współosiowy
koaxiální
/
kɔˈala/
noun
(zoologia, zoologiczny) Phascolarctos cinereus Goldfuss, nadrzewny ssak australijski;
koala
medvídek koala
/
ˌkɔaˈlʲit͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji
koalice
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z koalicją, dotyczący koalicji; stworzony przez koalicję
koaliční
/
kɔˈatʲi/
noun
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak o ruchliwym ryjku;
nosál červený
/
ˈkɔbalt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;
kobalt
/
ˌkɔbalˈtɔvɨ/
adjective
- (chemia, chemiczny) dotyczący kobaltu, związany z kobaltem, zawierający kobalt
- mający kolor ciemnoniebieski, jasnogranatowy
kobaltový
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu;
kobaltin
/
kɔˈbʲjɛ̇t͡ɕaʃ/
noun
(potocznie, potoczny) mężczyzna lubiący flirty z kobietami
sukničkář
/
kɔˈbʲjɛt͡sɨ/
adjective
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety
ženský
/
kɔˈbʲjɛta/
noun
dorosły człowiek płci żeńskiej;
žena
/
kɔˈbʲjɛta ˈlɛcːix ˌɔbɨˈt͡ʃajuf/
noun
(eufemistycznie) prostytutka
poběhlice
prostitutka
žena lehkých mravů
/
ˈkɔbra/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;
kobra
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym;
Kobuleti
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego Ukrainy;
Kobylecka Poljana
/
kɔt͡s/
noun
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem
deka
/
kɔˈxãnɛk/
noun
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński
milenec
/
kɔˈxãnka/
noun
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną
milenka
/
ˈkɔxat͡ɕ/
verb
- odczuwać miłość do kogoś
- uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem
- uwielbiać jakąś rzecz
milovat
/
ˈkɔt͡ɕa ˈmuzɨka/
noun
niemelodyjna, irytująca, hałaśliwa muzyka
kočičí muzika
/
ˈkɔt͡ɕak/
noun
(przenośnie, przenośnia) ładna dziewczyna o kokieteryjnym wyglądzie i zachowaniu
kočka
/
ˈkɔt͡ɕɛ ˈwbɨ/
noun
(potocznie, potoczny) bruk z kamieni polnych, otoczaków;
kočičí hlavy
/
ˈkɔt͡ɕɔw/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody)
kotel
/
ˈkɔt͡ɕɔw paˈrɔvɨ/
noun
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej;
parní kotel
/
kɔˈt͡ɕɔwɛk/
noun
mały kocioł, garnek do gotowania nad ogniskiem
kotlík
/
ˈkɔt͡sur/
noun
- samiec kota
- (łowiectwo, łowiecki) samiec rysia
kocour
/
kɔt͡ʃˈkɔdãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus, niewielka afrykańska małpa;
kočkodan
verb
- (etnografia, etnograficzny) prowadzić nieosiadły, wędrowny tryb życia
- żyć lub przebywać w miejscu tymczasowo, często przenosząc się z miejsca na miejsce; mieszkać w warunkach prowizorycznych
kočovat
noun
kobieta prowadząca życie koczownicze
kočovnice
/
ˌkɔt͡ʃɔvʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu
kočovný
kočovnický
noun
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce
kočovník
/
kɔt/
noun
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;
kód
/
ˈkɔt krɛˈskɔvɨ/
noun
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;
čárový kód
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek
poštovní směrovací číslo
/
ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;
zdrojový kód
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Gruzji uchodząca do Morza Czarnego;
Kodori
noun
ujęcie czegoś w spójny system;
kodifikace
noun
(edukacja, edukacyjny) wspólne kształcenie dzieci i młodzieży bez podziału ze względu na płeć;
koedukace
společné vzdělávání chlapců a dívek
verb
istnieć lub funkcjonować równocześnie z kimś lub czymś innym
koexistovat
noun
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;
koenzym
noun
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;
koevoluce
/
ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;
kofein
/
ˌkɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ/
adjective
dotyczący kofeiny, zawierający kofeinę
kofeinový
/
ˌkɔɟɲiˈtɨvnɨ/
adjective
taki, który zajmuje się poznaniem świata lub badaniem procesów poznawczych, dotyczy takiego poznania, ma z nim związek
kognitivní
/
ˈkɔɡut/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;
kohout
/
ˈkɔjɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;
kojot
/
kɔk/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy
drdol
/
ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;
kokain
noun
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;
kokořík mnohokvětý
/
ˈkɔkɔs/
noun
(spożywczy) owoc palmy kokosowej
kokosový ořech
kokos
/
ˌkɔkɔˈsɔvɨ/
adjective
- sporządzony z kokosu
- związany z palmą kokosu lub jej owocem
kokosový
/
kɔˈkɔʃʲɲik/
noun
kobiece wysokie nakrycie głowy używane dawniej w Rosji;
kokošník
/
kɔks/
noun
(technologia, technika, techniczny) stały produkt suchej destylacji węgla;
koks
/
ˈkɔktajl/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;
- (książkowy) oficjalne przyjęcie popołudniowe, na którym podaje się alkohole oraz skromne przekąski
koktejl
/
kɔˈlat͡sʲja/
noun
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia
večeře
noun
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;
kolagen
adjective
(biochemia, biochemiczny) dotyczący kolagenu
kolagenový
/
kɔˈlãnɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;
koleno
/
kɔˈlarsʲci/
adjective
mający związek z kolarstwem lub kolarzem
cyklistický
/
kɔˈlarstfɔ/
noun
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;
cyklistika
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji;
Kolchida
adjective
związany z Kolchidą, dotyczący Kolchidy
kolchidský
noun
(botanika, botaniczny) Ulex L., rodzaj krzewów należący do rodziny bobowatych;
hlodáš
/
kɔlˈt͡ʃastɨ/
adjective
mający kolce i kłujący
ostnatý
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus aculeatus, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;
ježura australská
/
ˈkɔlt͡ʃɨk/
noun
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,
náušnice
verb
- (przestarzałe, przestarzały) poruszać coś ruchem wahadłowym
kolébat
- (przestarzałe, przestarzały) ulegać kolebaniu
kolébat se
/
kɔˈlɛɡa/
noun
towarzysz pracy, nauki lub zabawy
kolega
kamarád
noun
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego;
kolegium
/
ˌkɔlɛˈ<sup>j</sup>ĩna/
noun
ślad, wgłębienie pozostawione przez koła lub płozy pojazdu;
vyjetý kolej
/
ˈkɔlɛj/
noun
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;
železnice
noun
kolej obsługująca przewozy pasażerskie w obszarze aglomeracji;
příměstská železnice
noun
(kolejnictwo) kolej mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach dzięki dodatkowej szynie zębatej, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące;
ozubnicová dráha
noun
(historia, historyczny, historycznie) (kolejnictwo) pierwotna forma kolei, czyli system przewozu oparty na torach z żelaza i pojazdach poruszających się po nich;
železnice
/
ˌkɔlɛˈjarka/
noun
kobieta pracująca na kolei
železničářka
/
kɔˈlɛjaʃ/
noun
(kolejnictwo) pracownik kolei
železničář
/
kɔˈlɛjka/
noun
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;
fronta
noun
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;
horská dráha
/
kɔˈlɛjnɔɕt͡ɕ/
noun
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy
posloupnost
pořadí
/
kɔˈlɛjnɨ/
adjective
następny po tym, który jest teraz; przyszły
následující
další
následný
příští
/
ˌkɔlɛˈjɔvɨ/
adjective
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów
železniční
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej;
kolekta
vstupní modlitba
/
kɔˈlɛktɔr/
noun
- (geologia, geologiczny) skała z pokładami ropy naftowej lub gazu ziemnego
- (technologia, technika, techniczny) obszar tranzystora, także elektroda doprowadzona do tego obszaru
kolektor
/
kɔˈlɛ̃ndra/
noun
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;
koriandr
/
ˌkɔlɛˈʒãnka/
noun
towarzyszka pracy
kamarádka
kolegyně
kolegyňka
/
ˌkɔlɛˈʒɛ̃j̃sʲci/
adjective
przyjacielski, życzliwy i uczynny
kamarádský
/
kɔˈlʲibɛr/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;
kolibřík
adjective
wytworzony z koloidów, zawierający koloidy
koloidní
/
ˌkɔlɔ̃mˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Kolombo
kolombský
/
kɔˈlɔ̃mbɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;
Kolombo
/
kɔˈlɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;
Kolín nad Rýnem
Kolín
/
ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;
kolonialismus
/
ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ/
adjective
związany z terytorium kolonii, dotyczący terytorium kolonii
koloniální
noun
- przekształcanie podbitych miejsc w kolonie
- tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych
kolonizace
verb
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię
kolonizovat
/
ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja/
noun
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;
kolonoskopie
koloskopie
/
ˈkɔlɔr/
noun
- cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
- (termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;
- (zobacz) kolory
barva
adjective
związany z Kolorado, dotyczący Kolorado
coloradský
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiew ozdobiony elementami wirtuozowskimi
koloratura
/
ˌkɔlɔˈrɔvɨ/
adjective
wielobarwny, pełen różnych kolorów
barevný
adjective
związany z Kolonią, dotyczący Kolonii
kolínský
/
ˈkɔlũmp/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba
Kolumbus
pronoun
imię męskie;
Kolumbán
/
ˌkɔlũmˈbarʲjũm/
noun
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych
kolumbárium
/
kɔˈlũmbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Kolumbie
/
kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Britská Kolumbie
/
ˌkɔlũmˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Kolumbia
kolumbijský
/
kɔˈlũmna/
noun
- (architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;
sloup
sloupec
- pionowy rząd liczb, liter, wyrazów
sloupec
/
kɔˈlɛ̃nda/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;
koleda
/
kɔˈlɛ̃ndʲɲik/
noun
(etnografia, etnograficzny) osoba, która kolęduje, chodzi po kolędzie
koledník
/
ˌkɔlɛ̃ndɔˈvãɲɛ/
noun
(etnografia, etnograficzny) chodzenie po kolędzie
koledování
/
ˌkɔlɛ̃nˈdɔvat͡ɕ/
verb
chodzić po kolędzie
koledovat
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom;
Qom
/
ˈkɔ̃mar/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;
komár
/
ˈkɔ̃mbajn/
noun
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów
kombajn
noun
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;
kombinatorika
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne, rodzaj szczypiec o uniwersalnym zastosowaniu;
kombinačky
noun
jednoczęściowe ubranie ochronne;
kombinéza
/
kɔ̃ˈmɛdʲja/
noun
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;
- obłudne zachowanie kogoś, kto odgrywa jakąś rolę, aby odnieść korzyści
komedie
noun
człowiek udający, zachowujący się nienaturalnie czy niepoważnie
komediant
noun
aktorka grająca role zawodowo, w szczególności role komediowe
komediantka
adjective
dotyczący komedii
komediální
noun
urząd, na którego czele stoi komendant; też siedziba tego urzędu
velitelství
/
kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ/
noun
- uwaga odnośnie czegoś lub kogoś
- objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora
komentář
/
ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi
komentovat
/
kɔ̃ˈmɛta/
noun
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;
kometa
/
ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ/
adjective
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie
komfortní
noun
cecha tego, co jest komiczne
komičnost
/
kɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny
komický
/
ˈkɔ̃mʲiks/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na historię;
komiks
adjective
związany z komiksem, dotyczący komiksu
komiksový
/
kɔ̃ˈmʲĩnɛk/
noun
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;
krb
/
ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka/
noun
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy
kukla
/
kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ/
noun
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;
kominík
kominice
noun
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa
komisař
/
kɔ̃ˈmʲitat/
noun
(administracja) węgierska jednostka administracyjna pierwszego rzędu;
komitát
/
kɔ̃ˈmʲitɛt/, /
ˈkɔ̃mʲitɛt/
noun
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań
výbor
komitét
/
kɔ̃ˈmʲiɕɲak/
noun
(przestarzałe, przestarzały) ciemny razowy chleb przydzielany dawniej żołnierzom;
komisárek
/
kɔ̃ˈmɔda/
noun
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;
komoda
noun
(ekonomia, ekonomiczny) przekształcenie rzeczy, usług, pomysłów czy idei z wartości użytkowej na wartość wymienną;
komodifikace
noun
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego
exekutor
/
kɔ̃ˈmɔrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Komory
/
ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Komory
komorský
noun
(botanika, botaniczny) Chenopodium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny szarłatowatych;
merlík
/
ˈkɔ̃mpãn/
noun
(potocznie, potoczny) towarzysz wspólnych przedsięwzięć, zwłaszcza rozrywek
kumpán
/
kɔ̃mˈpãɲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;
rota
kumpanie
setnina
noun
(potocznie, potoczny) towarzyszka wspólnych przedsięwzięć
kumpánka
/
ˈkɔ̃mpas/
noun
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;
kompas
buzola
noun
(dawniej, dawny) rodak
kompatriot
/
kɔ̃mˈpɛ̃ndʲjũm/
noun
książka zawierająca zwięzły wykład podstawowych wiadomości z danej dziedziny wiedzy;
kompendium
adverb
zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami, wiedzą i umiejętnościami
kompetentně
/
ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr/
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;
překladač
noun
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;
komplex méněcennosti
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli
komplementář
noun
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń
komplikace
/
ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny
komponovat
/
ˈkɔ̃mpɔst/
noun
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)
kompost
/
ˈkɔ̃mpɔt/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki napój z gotowanych owoców;
kompot
/
ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę;
skladatel
komponista
/
kɔ̃mˈprɔ̃mʲis/
noun
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;
kompromis
/
ˌkɔ̃mprɔ̃mʲiˈtat͡sʲja/
noun
utrata dobrej opinii, narażenie się na śmieszność
propadák
/
kɔ̃mˈputɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;
počítač
noun
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;
osobní počítač
noun
(informatyka, informatyczny) (elektronika, elektroniczny) mikrokomputer mieszczący się w obrębie stołu nieprzeznaczony do ciągłego przemieszczania;
stolní počítač
/
ˌkɔ̃mputɛˈrɔvɨ/
adjective
dotyczący komputera, związany z komputerem
počítačový
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z komsomołem, dotyczący komsomołu
komsomolský
noun
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991;
Komsomol
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członkini komsomołu
komsomolka
/
ˌkɔ̃mũɲikaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z komunikacją, dotyczący komunikacji
dopravní
/
ˌkɔ̃mũˈɲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu
komunista
/
ˌkɔ̃mũˈɲistka/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka komunizmu
komunistka
/
ˌkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu
komunistický
/
kɔ̃ˈmũɲism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;
komunismus
/
kɔ̃ˈmurka/
noun
- (biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;
- najmniejsza jednostka organizacyjna instytucji bądź przedsiębiorstwa
- podstawowy, najmniejszy element składowy jakieś struktury lub urządzenia
buňka
/
ˌkɔ̃murˈkɔvɨ/
adjective
związany z komórką
buněčný
noun
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach;
komže
/
kɔ̃ˈnakrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;
Conakry
noun
artykuł zawierający więcej składników wartościowych niż wyjściowy
koncentrát
/
ˌkɔ̃nt͡sɛ̃nˈtrɔvat͡ɕ/
verb
skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie
soustředat se
/
kɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja/
noun
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu
koncepce
/
ˈkɔ̃nt͡sɛrt/
noun
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;
koncert
verb
występować z repertuarem muzyki poważnej
koncertovat
adjective
związany z koncertem, dotyczący koncertu, przeznaczony na koncert
koncertní
noun
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej
koncese
/
ˌkɔ̃nxʲjɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach;
konchologie
/
ˌkɔ̃nt͡sɨˈlʲjarɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna w Kościele katolickim, zakładająca wyższość soboru nad papieżem;
konciliarismus
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w regionie Sinciang, na skraju Kotliny Kaszgarskiej;
Končedarja
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Irtysza;
Konda
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) uznanie statku za niezdolny do żeglugi i niewart naprawy
kondemnace
/
ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsat͡sʲja/
noun
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego
kondenzace
/
ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr/
noun
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;
kondenzátor
/
ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nt͡sʲjɛ/
noun
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę
soustrast
kondolence
noun
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym
kondotiér
/
kɔ̃nˈduktɔr/
noun
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);
průvodčí
/
ˌkɔ̃ndukˈtɔrka/
noun
forma żeńska od: konduktor
průvodčí
/
ˌkɔ̃ndɨɡˈnat͡sʲja/
noun
poziom w budynku
podlaží
/
ˌkɔ̃nfɛdɛˈrat͡sʲja/
noun
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania
konfederace
pronoun
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;
Švýcarská konfederace
noun
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;
zpovědnice
/
ˈkɔ̃nflʲikt/
noun
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;
konflikt
noun
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;
konformismus
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;
Konfucius
/
kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci/
adjective
- odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga
- odnoszący się do państwa Kongo
konžský
/
ˈkɔ̃ŋɡɔ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Afryce;
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Kongo
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu
kongregace
/
ˌkɔ̃ŋɡrɛˈsufka/
pronoun
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) Królestwo Polskie (kongresowe), utworzone na kongresie wiedeńskim;
Kongresovka
noun
(zdrobniale) od koniak
koňaček
/
ˈkɔ̃ɲak/
noun
(spożywczy) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;
koňak
adjective
związany z koniakiem, dotyczący koniaku; mający smak koniaku
koňakový
pronoun
(geografia, geograficzny) część Czeskiego Cieszyna, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach;
Koňákov
/
ˌkɔ̃ɲiˈt͡ʃɨ̃na/
noun
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
jetel
jetelina
/
ˌkɔ̃ɲiˈt͡ʃɨ̃nka/
noun
(zdrobniale) od koniczyna
jetelinka
/
ˈkɔ̃ɲɛt͡s/
noun
- chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
- miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
- okoliczności końca (1.2)
konec
adverb
ostatecznie
koneckonců
/
kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
coś, czego nie można uniknąć
nutnost
nezbytnost
/
kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny
nutný
/
ˈkɔ̃ɲik/
noun
(zdrobniale) od: koń
koník
/
kɔ̃ˈɲĩna/
noun
(spożywczy) mięso końskie;
konina
noun
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny)
konjunktura
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji
konkatedrála
adjective
odnoszący się do konkatedry, związany z konkatedrą
konkatedrální
/
kɔ̃ŋˈklavɛ/
noun
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia;
konkláve
/
kɔ̃ŋˈkɔrdat/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;
konkordát
/
ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna/
noun
(dawniej, dawny) nałożnica
konkubina
/
ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat/
noun
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;
konkubinát
souložnictví
/
ˌkɔ̃ŋkuˈrɛ̃nt͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży
konkurence
soutěž
/
kɔ̃ŋˈkurɛ̃nt/
noun
- firma, osoba będąca rywalem dla innej firmy, osoby
konkurent
- (dawniej, dawny) mężczyzna zabiegający o względy kobiety w celach matrymonialnych
nápadník
noun
(przestarzałe, przestarzały) zabieganie o rękę kobiety
dvoření
/
kɔ̃ˈnɔpʲjɛ/
noun
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;
konopí
adjective
otrzymywany z konopi, wykonany z włókna konopi
konopný
/
ˈkɔ̃nrat/
pronoun
imię męskie;
Konrád
/
ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nt͡sʲja/
noun
skutek czegoś, rezultat
důsledek
noun
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;
konzervant
noun
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uczelnia wyższa specjalizująca się w edukacji muzycznej i artystycznej
konzervatoř
/
kɔ̃w̃ˈsɔ̃nãnt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk języka mówionego powstający poprzez zablokowanie przepływu powietrza w aparacie mowy
konsonant
/
kɔ̃w̃ˈstãnt͡sʲja/
pronoun
- imię żeńskie;
Konstancie
- (geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
Kostnice
adjective
związany z Konstancją, dotyczący Konstancji (miasta w Niemczech)
kostnický
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodniej Ukrainie, położone w obwodzie donieckim;
Kosťantynivka
/
ˌkɔ̃w̃strukˈt͡sɨjnɨ/
adjective
dotyczący konstrukcji, związany z konstrukcją
konstrukční
/
kɔ̃w̃ˈstruktɔr/
noun
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki
konstruktér
/
ˌkɔ̃w̃stɨˈtut͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;
ústava
/
ˌkɔ̃w̃stɨtuˈt͡sɨjnɨ/
adjective
- dotyczący konstytucji
- zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji
ústavní
/
ˈkɔ̃w̃sul/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;
konzul
adjective
związany z konsulem, dotyczący konsula (przedstawiciela państwa)
konzulární
noun
specjalista doradzający w określonej dziedzinie
konzultant
/
kɔ̃w̃ˈsũmɛ̃nt/
noun
(handel, handlowy) nabywca lub użytkownik towarów, usług, zasobów lub dóbr;
spotřebitel
verb
spożywać, jeść
konzumovat
/
kɔ̃w̃ˈsũmpt͡sʲja/
noun
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie
spotřeba
/
kɔ̃w̃ˈsɨstɔʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie kardynałów pod przewodnictwem papieża
konzistoř
/
ˈkɔ̃ntakt/
noun
zetknięcie się
kontakt
adjective
związany z kontaktem, dotyczący kontaktu
kontaktní
/
ˈkɔ̃ntɛkst/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
- (przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń
kontext
adjective
związany z kontekstem, dotyczący kontekstu
kontextový
/
ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplat͡sʲja/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa
kontemplace
meditace
- skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach
rozjímání
kontemplace
/
kɔ̃nˈtɛ̃nɛr/
noun
standaryzowany pojemnik służący do przechowywania i przewożenia towarów;
kontejner
/
ˈkɔ̃ntɔ/
noun
- (informatyka, informatyczny) przypisana danemu użytkownikowi część zasobów serwera lub prawo dostępu do tych zasobów
- (informatyka, informatyczny) adres i skrzynka poczty elektronicznej
účet
- (ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;
účet
konto
/
ˌkɔ̃ntraˈbãnda/
noun
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;
kontraband
/
kɔ̃nˈtrabas/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;
kontrabas
/
ˌkɔ̃ntrabaˈɕista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na kontrabasie
kontrabasista
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na kontrabasie
kontrabasistka
noun
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki
kontroverze
/
ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ/
adjective
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje
kontroverzní
/
ˌkɔ̃ntr̥rɛfɔrˈmat͡sʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;
protireformace
/
ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈlut͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;
kontrarevoluce
/
kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat/
noun
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;
kontrarozvědka
/
ˈkɔ̃ntur/
noun
linia, zarys kształtu
kontura
obrys
/
kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt/
noun
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;
kontinent
světadíl
noun
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności
pokračování
/
ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ/
verb
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś
pokračovat
/
ˌkɔ̃nurˈbat͡sʲja/
noun
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;
souměstí
konurbace
/
kɔ̃nˈvalʲja/
noun
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;
konvalinka
konvalinka vonná
noun
(systematyka) (botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych;
konvalinka vonná
verb
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie
koordinovat
/
kɔˈpalʲɲa/
noun
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;
důl
/
kɔˈparka/
noun
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu
rypadlo
bagr
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;
Popelka
/
ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Danii;
Kodaň
/
ˌkɔpɛ̃nˈxasʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Kopenhaga
kodaňský
/
ˈkɔpɛr/
noun
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;
kopr
/
kɔˈpɛrʲɲik/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na powierzchni Księżyca;
- (astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na powierzchni Marsa;
Koperník
/
kɔˈpɛrta/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;
obálka
/
ˈkɔpʲja/
noun
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
kopie
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie kopiujące
kopírka
noun
(informatyka, informatyczny) struktura danych oparta na drzewie, w której wartości potomków węzła są w stałej relacji z wartością rodzica
halda
/
kɔˈpʲjɛ̇jka/
noun
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;
kopějka
kopejka
/
ˈkɔpnɔ̃ɲt͡ɕ f‿kaˈlɛ̃ndaʃ/
verb
(żartobliwie) (ironicznie) umrzeć
natáhnout bačkory
noun
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;
kopolymer
/
ˈkɔpra/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony miąższ orzecha kokosowego;
kopra
/
kɔpˈtɨjsʲci/
adjective
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców
koptský
koptický
/
kɔpˈtɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich;
koptština
koptský
/
ˌkɔpuˈlɔvat͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny
kopulovat
/
kɔˈpuwa/
noun
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;
kopule
kupole
noun
(botanika, botaniczny) Asarum europaeum L., gatunek byliny z rodziny kokornakowatych, jedyny gatunek kopytnika w Europie;
kopytník evropský
/
kɔˈpɨtɔ/
noun
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;
kopyto
/
ˈkɔra/
noun
- (botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny
- (botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
kůra
/
ˈkɔral/
noun
- (mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;
- (biologia, biologiczny) koralowiec
korál
/
kɔˈralʲik/
noun
mały koral, paciorek
korálek
/
ˈkɔrãn/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;
Korán
adjective
związany z Kordobą, dotyczący Kordoby, pochodzący z Kordoby
córdobský
/
kɔˈrɛa/
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa;
- (potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa
Korea
/
kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Jižní Korea
/
kɔˈrɛa puwˈnɔt͡sna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Severní Korea
/
ˌkɔrɛˈãŋka/
noun
obywatelka Korei Południowej lub Korei Północnej; kobieta narodowości koreańskiej
Korejka
/
ˌkɔrɛˈãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej
Korejec
/
ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna/
pronoun
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;
Korejská lidově demokratická republika
/
ˌkɔrɛˈãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków
korejský
/
ˌkɔrɛˈãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;
korejština
/
ˈkɔrɛk/
noun
(transport, transportowy) (potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;
dopravní zácpa
zácpa
noun
ktoś kto koresponduje
korespondent
adjective
związany z wyspą Korfu, dotyczący wyspy Korfu
korfuský
/
kɔrˈkɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;
vývrtka
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonego mięsa z warzywami, rodzaj curry z dodatkiem jogurtu i orzechów;
korma
adjective
odnoszący się do Kornwalii lub Kornwalijczyków
kornský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich;
kornština
adjective
związany z Kornwalią, dotyczący Kornwalii
kornský
noun
nosidło do dźwigania na barkach ciężarów, zwykle wiader z wodą;
krumpolec
nosidlo
/
kɔˈrɔ̃na/
noun
- (jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
- atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
- (jednostka monetarna) waluta w Czechach;
- (jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
- (botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
- monarchia
- (stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość
koruna
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;
- (książkowy) powód czyjegoś cierpienia
trnová koruna
noun
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu
korunovace
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;
koronavirus
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Goura cristata, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;
korunáč modrý
/
kɔˈrɔ̃nka/
noun
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;
krajka
/
ˈkɔrɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Palau
Koror
adjective
odnoszący się do kory, mający związek z korą
korový
/
ˌkɔrpuˈlɛ̃ntnɨ/
adjective
o człowieku: odznaczający się nadwagą, o tęgiej budowie ciała
korpulentní
/
kɔrˈrʲida/
noun
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;
býčí zápasy
korida
noun
(zoologia, zoologiczny) Vulpes corsac, gatunek drapieżnego ssaka z rodzaju lis, występujący na stepach i półpustyniach Azji Środkowo-Wschodniej;
korsak
/
kɔrˈsɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;
Korsika
noun
mieszkaniec Korsyki
Korsičan
noun
mieszkanka Korsyki
Korsičanka
/
ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki
korsický
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;
kortizol
/
ˌkɔrũnˈdɔvɨ/
adjective
zrobiony z korundu, składający się z korundu, zawierający korund
korundový
/
kɔˈrupt͡sʲja/
noun
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;
korupce
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
- (marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;
korveta
verb
- przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście
- usuwać niedokładności
korigovat
/
kɔˈrɨ̃nt͡sʲci/
adjective
- (historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto w starożytnej Grecji)
- (historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto-państwo, polis w starożytnej Grecji)
- od Korynt (miasto w obecnej Grecji)
korintský
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
- (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo
Korint
/
kɔˈrɨtaʃ/
noun
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;
chodba
koridor
adjective
związany z korzeniem, dotyczący korzenia
kořenitý
/
ˈkɔʒɛ̃ɲ/
noun
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;
kořen
/
ˈkɔʒɨɕt͡ɕ/
noun
zysk, pożytek
prospěch
/
kɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;
Kós
/
kɔs/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)
kos
/
ˈkɔsa/
noun
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;
kosa
/
ˈkɔsma/
pronoun
imię męskie;
Kosma
/
kɔsˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
kosmický
vesmírný
/
kɔsˈmʲita/
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;
mimozemšťan
ufon
vesmířan
/
kɔsˈmʲitka/
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.
mimozemšťanka
/
kɔsˈmɔdrɔ̃m/
noun
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;
kosmodrom
noun
specjalista w dziedzinie kosmologii
kosmolog
/
ˌkɔsmɔ̃ˈnawta/
noun
człowiek, który wziął udział w podróży kosmicznej
kosmonaut
/
ˌkɔsmɔ̃ˈnawtka/
noun
kobieta, która wzięła udział w podróży kosmicznej
kosmonautka
/
ˌkɔsmɔpɔˈlʲita/
noun
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe
kosmopolita
světoobčan
noun
(biologia, biologiczny) błona płodowa powstająca z trofoblastu zarodka, która umożliwia wymianę substancji między krwią matki a krwią płodu i uczestniczy w powstaniu łożyska
choriová membrána
/
ˌkɔsɔḍʒɛˈvʲĩna/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Pinus mugo Turra, gatunek drzewa lub krzewu iglastego należący do rodziny sosnowatych, rosnący w górach, powyżej górnej granicy lasu;
kosodřevina
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Kosowie, położone na południowy zachód od Prisztiny, w kotlinie Kosowe Pole (1.2);
Kosovo Polje
noun
mieszkaniec Kosowa
Kosovan
noun
obywatelka Kosowa
Kosovanka
adjective
odnoszący się do Kosowa
kosovský
/
ˌkɔstaˈrɨka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Kostarika
/
ˈkɔstka/
noun
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;
kotník
/
ˈkɔstka ruˈbʲika/
noun
zabawka logiczna o kształcie sześcianu;
Rubikova kostka
/
ˈkɔstnɨ/
adjective
związany z kością
kostní
noun
(botanika, botaniczny) Festuca L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych;
kostřava
adjective
związany z Kostrzynem
kostřínský
/
kɔˈstuxa/
noun
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur
smrtka
/
kɔʃ/
noun
- pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
- (informatyka, informatyczny) folder systemowy do przechowywania usuniętych plików
koš
- pojemnik na odpady
odpadkový koš
/
kɔˈʃarɨ/
noun
teren i budynki, w których kwaterują żołnierze
kasárna
adjective
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków
košer
/
ˈkɔʃmar/
noun
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;
noční můra
/
kɔˈʃtɔvat͡ɕ/
verb
mieć jakąś cenę w pieniądzu
stát
/
kɔˈʃula/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;
košile
/
kɔˈʃɨt͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;
Košice
adjective
związany z Koszycami, dotyczący Koszyc
košický
/
ˈkɔʃɨk/
noun
(zdrobniale) od: kosz
košík
/
ˌkɔʃɨˈkufka/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;
košíková
basketbal
/
kɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;
kočka
kocour
/
ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci/
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;
kočka bengálská
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Felis silvestris catus Linnaeus, udomowiony gatunek ssaka z rzędu drapieżnych w rodzinie kotowatych;
kočka domácí
/
ˈkɔt ˈpɛrsʲci/
noun
(felinologia, felinologiczny) rasa kota domowego o długich włosach;
perská kočka
/
ˈkɔt sɨˈjãmsʲci/
noun
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu;
siamská kočka
/
ˈkɔtka/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica kota
kočka
/
ˈkɔtlɛt/
noun
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;
kotleta
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularna potrawa wieprzowa kuchni polskiej, panierowany kotlet z cienko ubitego schabu
vepřový řízek
noun
(geografia, geograficzny) rozległe zagłębienie terenu o płaskim dnie, otoczonego wzniesieniami;
kotlina
adjective
związany z Kotorem, dotyczący Kotoru, pochodzący z Kotoru
kotorský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, po połączeniu z Chetą tworzy Chatangę;
Kotuj
/
kɔtˈfʲit͡sa/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;
kotva
/
kɔˈvadwɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) szczyt na południowym krańcu Gór Złotych;
Kovadlina
/
kɔˈvadwɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;
kovadlina
/
ˈkɔval/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;
kovář
adjective
(technologia, technika, techniczny) o metalu: nadający się do obróbki poprzez kucie
kujný
adjective
związany z kowbojami, dotyczący kowbojów
kovbojský
adjective
dotyczący Kowna, związany z Kownem
kaunaský
pronoun
(geografia, geograficzny) drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;
Kaunas
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą;
Kovrov
/
ˈkɔza/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich, z rodzaju Capra;
koza
noun
- (dawniej, dawny) (deprecjatywny) wojsko kozackie, oddział (zazwyczaj jazdy) złożony z kozaków
- (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) mieszkańcy południowo-wschodniej Ukrainy
kozáctvo
/
ˈkɔzak/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej pomocniczej jazdy w armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce oraz w Turcji i Prusach;
kozák
- (obuwnictwo, obuwniczy) zwykle w lm wysoki zimowy but damski ze skóry
kozačka
- (potocznie, potoczny) grzyb koźlarz, Leccinum Gray;
kozák
křemenáč
- (choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca ukraińskiego; muzyka skomponowana do wykonywania tego tańca;
kozáček
/
kɔˈʑit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;
kamzík
noun
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;
pískavice řecké seno
/
ˌkɔʑɔˈrɔʒɛt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Koziorożca (1.2)
Kozoroh
/
ˌkɔʑɔˈrɔʒɛt͡s/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;
Kozoroh
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;
kozorožec
/
ˈkɔʑɔw/
noun
(zoologia, zoologiczny) dorosły samiec kozy;
kozel
/
ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ/
noun
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;
obětní beránek
/
kɔˈʑɔwɛk/
noun
(zoologia, zoologiczny) młody lub mały kozioł
kozlík
kozlíček
kůzle
kůzlátko
/
ˈkɔzwɛk/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny kozłkowatych;
kozlík
/
ˈkɔzwɛk lɛˈkarsʲci/
noun
(botanika, botaniczny) gatunek zbiorowy obejmujący kilka do kilkunastu gatunków (podgatunków) o podobnym działaniu leczniczym;
baldrián
kozlík lékařský
kočičí kořen
odolen
čertikus
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w obwodzie murmańskim, na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Zatoki Kolskiej Morza Barentsa w odległości;
Kola
/
ˈkɔwat͡ʃ/
noun
(folklor) (spożywczy) rodzaj obrzędowego pieczywa, pierwotnie o okrągłym kształcie;
koláč
/
ˈkɔwxɔs/
noun
(historia, historyczny, historycznie) spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;
kolchoz
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek kołchozu
kolchozník
/
ˈkɔwʲɲɛʃ/
noun
część ubrania otaczająca szyję;
límec
/
ˈkɔwɔ/
noun
- przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;
- (potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg
kolo
- (geometria) okrąg wraz z odciętym wewnątrz niego fragmentem płaszczyzny;
- określona grupa osób, stowarzyszenie ludzi o podobnych celach
kruh
/
ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈt͡sarsʲcɛ/
noun
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia;
hrnčířský kruh
/
ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;
kormidelní kolo
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;
vodní kolo
/
ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ/
noun
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;
ozubené kolo
/
kɔˈwɔd͡ʑɛ̇j/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów;
kolář
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Oką, przy ujściu rzeki Moskwy;
Kolomna
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Prutem;
Kolomyja
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na wschodzie Federacji Rosyjskiej w Jakucji;
Kolyma
/
ˌkɔwɨˈsãnka/
noun
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły;
ukolébavka
/
kɔ̃ɲ/
noun
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
- (sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach
kůň
- (szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
kůň
jezdec
/
ˈkɔ̃ɲ ˈma ˈt͡ʃtɛrɨ ˈnɔɟi ː‿ˈtɛʃʲ‿ɕɛ ˈpɔtʲcɲɛ/
proverb
nawet największym mistrzom, znawcom i specjalistom zdarzają się pomyłki i błędy; każdy czasem się myli
kůň má čtyři nohy, a přesto klopýtne
/
ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci/
idiom
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjacielski podarunek, w rzeczywistości stanowiący zagrożenie; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp;
trojský kůň
/
kɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców
končetina
/
ˈkɔ̃j̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
- wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca
končit
dokončit
- dochodzić do końca, wyczerpywać się
končit
/
ˈkɔ̃j̃sʲci/
adjective
- związany z koniem, dotyczący konia
- charakterystyczny dla konia, mający cechy konia
koňský
/
ˈkɔɕt͡ɕuw/
pronoun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;
církev
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii
náboženská společnost
/
ˈkɔɕt͡ɕuw/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;
kostel
církev
/
kɔɕt͡ɕ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
kost
- wielościan z oczkami służący do gry;
kostka
noun
(anatomia, anatomiczny) kość tworząca przednią część sklepienia czaszki;
čelní kost
noun
(anatomia, anatomiczny) kość w obrębie szyi zawieszona poniżej żuchwy;
jazylka
noun
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;
kostrč
/
ˈkɔɕt͡ɕ swɔ̃ˈɲɔva/
noun
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;
slonovina
/
ˈkɔʑlaʃ/
noun
(mykologia, mykologiczny) grzyb z rodzaju Leccinum Gray z charakterystycznymi kosmkami na trzonie;
kozák
/
ˈkɔʑlaʒ ˈbapka/
noun
(botanika, botaniczny) Leccinum scabrum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o brązowej barwie kapelusza i czarnych kosmkach na trzonie;
kozák březový
/
ˈkɔʑlaʃ t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Leccinum aurantiacum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o czerwonej barwie kapelusza;
křemenáč osikový
/
krap/
noun
- (zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;
- (architektura, architektoniczny) w gotyku ozdoba w kształcie liścia lub pąka
krab
/
krax/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne
krach
/
kraˈ<sup>j</sup>ĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) region historyczno-etnograficzny Słowenii;
Kraňsko
/
kraˈ<sup>j</sup>ĩna ˈmlɛcɛ̃m i‿ˈmʲjɔdɛ̃m pwɨ̃ˈnɔ̃nt͡sa/
noun
(biblijny) miejsce, w którym jest wszystkiego pod dostatkiem
země mlékem a strdím oplývající
adjective
związany z Krainą, dotyczący Krainy
kraňský
/
kraj/
noun
- (geografia, geograficzny) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednostka administracyjna w niektórych państwach (Czechy, Słowacja)
kraj
- państwo (obszar państwa)
stát
země
- (geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
země
/
ˈkraj suˈdɛtuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich;
Sudety
Sudetsko
Sudetská země
pohraniční území
/
ˈkraj zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ/
noun
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii;
spolková země
/
kraˈjãnka/
noun
kobieta pochodząca z tego samego kraju, regionu
krajanka
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) dawna drobna moneta austriacka lub południowoniemiecka o wartości jednej setnej reńskiego;
krejcar
/
kraˈjɔbras/
noun
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;
krajina
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, historyczna stolica regionu Oltenia;
Krajova
/
kraˈjɔvɨ/
adjective
związany z konkretnym krajem; uzyskany, wytworzony w tym kraju, dziejący się wewnątrz kraju
zemský
/
kraˈkɔfsʲci/
adjective
- związany z Krakowem, dotyczący Krakowa
- charakterystyczny dla Krakowa lub krakowian, mający cechy lub właściwości przypisywane Krakowowi lub krakowianom
krakovský
/
ˈkrakuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;
Krakov
/
kraˈma.tɔrsk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Ukrainie;
Kramatorsk
/
krãn/
noun
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;
kohoutek
kohout
pípa
/
ˌkrapkɔˈvʲit͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie opolskim;
Krapkovice
noun
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Cercopis vulnerata L., gatunek pluskwiaka z rodziny krasankowatych;
pěnodějka červená
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;
Krasnodar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu;
Krasnoturjinsk
adjective
(poetycki, poetycko) piękny
krásný
/
ˈkratka/
noun
(zdrobniale) od: krata
kostka
/
ˈkravat/
noun
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;
kravata
vázanka
/
ˈkravʲjɛt͡s/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;
krejčí
adjective
związany z krawędzią, dotyczący krawędzi; położony na lub wzdłuż krawędzi
hranový
/
kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik/
noun
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią
obrubník
/
kraɕt͡ɕ/
verb
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela
krást
ukrást
noun
zwolennik kreacjonizmu
kreacionista
noun
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury
asistent
průvodce
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny w mięśniach organizmów zwierzęcych oraz w ludzkim, pośredniczący w magazynowaniu i uwalnianiu energii niezbędnej do wielu procesów chemicznych zachodzących w komórkach, w tym do syntezy białek mięśniowych; stosowany jako suplement przy zwiększaniu masy mięśniowej;
kreatin
/
ˌkrɛaˈtɨvnɨ/
adjective
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego
kreativní
/
ˈkrɛda/
noun
- (edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
- (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;
- (geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);
- (potocznie, potoczny) papier kredowy
křída
/
ˈkrɛdɛ̃w̃s/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) dwuczęściowy mebel kuchenny do przechowywania naczyń i przyborów stołowych;
kredenc
/
ˈkrɛtka/
noun
- ołówek kosmetyczny do obrysowywania powiek, ust
líčidlo
- ołówek z kolorowym grafitem służący do rysowania lub pisania
- (sztuka) laseczka z barwionej masy służąca do rysowania lub pisania
pastelka
/
ˈkrɛdɨt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie
kredit
úvěr
/
ˌkrɛdɨˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący kredytu, dotyczący sprzedaży bez pieniędzy
kreditní
úvěrový
/
krɛ̃m/
noun
- (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj deseru;
krém
/
ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm/
noun
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;
krematorium
noun
(historia, historyczny, historycznie) warownia w obrębie dawnych miast ruskich ;
kreml
/
krɛ̃ˈmɔvɨ/
adjective
- zawierający krem lub zrobiony z kremu
- bladożółty
krémový
adjective
związany z Cremoną, dotyczący Cremony
cremonský
adjective
związany z Kremsem, dotyczący Kremsu (Krems an der Donau)
kremžský
adjective
związany z Kreolami, dotyczący Kreolów; będący kreolem
kreolský
adjective
związany z kreską, dotyczący kreski
čárový
/
krɛt/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;
krtek
krt
/
ˈkrɛta/
pronoun
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;
Kréta
/
krɛˈtɛ̃nka/
noun
mieszkanka Krety
Kréťanka
/
krɛˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Krety
Kréťan
/
krɛˈtɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Krety, związany z Kretą, pochodzący z Krety
krétský
/
ˈkrɛtɨ̃n/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny
- (przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem
kretén
/
krɛf/
noun
- (biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
- (przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa
krev
/
krɛˈvɛtka/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
- (zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;
kreveta
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Rumunii i wschodnich Węgrzech;
Krišana
/
ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ/
acronym
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna;
KLDR
adjective
związany z miastem Krnów (Karniów), dotyczący Krnowa
krnovský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Krnov
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem
hráz
perineum
/
ˈkrɔt͡ʃɛk/
noun
(zdrobniale) od krok
krůček
/
ˈkrɔt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
iść wolno, dużymi krokami, dostojnie
kráčet
/
krɔˈɡulɛt͡s/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;
krahujec
/
ˈkrɔ.<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia
krájet
/
krɔk/
noun
- sposób poruszania się przez kroki (1.1), chód
chůze
- przestawienie nogi, by wykonać ruch
krok
/
ˈkrɔcɛt/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa kuchni polskiej w postaci niewielkiej rolady z naleśnika nafaszerowanej np. mięsem, kapustą, grzybami, panierowanej i smażonej;
kroketa
/
krɔˈkɔdɨl/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;
krokodýl
/
ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ/
idiom
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie
krokodýlí slzy
/
krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ/
noun
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;
krokoměr
pedometr
noun
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;
světlice barvířská
/
ˈkrɔkus/
noun
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;
krokus
noun
(botanika, botaniczny) Crocus scepusiensis, roślina z rodziny kosaćcowatych, chroniona w Polsce;
šafrán spišský
adjective
związany z Kromieryżem, dotyczący Kromieryża
kroměřížský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, na historycznych Morawach, w kraju zlińskim;
Kroměříž
/
ˈkrɔ̃ɲika/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;
kronika
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która napisała lub pisze kronikę
kronikář
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, port morski położony na wyspie Kotlin w Zatoce Fińskiej;
Kronštadt
adjective
związany z Kronsztadem, dotyczący Kronsztadu
kronštadtský
noun
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą;
kropáč
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie na wodę święconą zwykle umieszczane przy wejściu
kropenka
/
ˈkrɔpka/
noun
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:
tečka
/
ˈkrɔpla/
noun
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;
kapka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;
Kropotkin
/
ˈkrɔsta/
noun
(medycyna, medyczny) wykwit na skórze, zawierający ropę lub płyn surowiczy;
uher
beďar
/
ˈkrɔva/
noun
- (zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
- (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety
- (potocznie, potoczny) duży, ciężki przedmiot
kráva
/
ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨt͡ʃɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ/
proverb
- z przechwałek niewiele wynika
pes, který štěká, nekouše
- ten, kto najwięcej mówi, zwykle niewiele robi
prázdný sud nejvíc duní
/
ˈkrɔvʲi/
adjective
pochodzący od krowy, odnoszący się do krowy
kravský
kraví
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krtani
hrtanový
/
kr̥tãɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;
hrtan
/
ˈkruxɨ/
adjective
- łatwo ulegający złamaniu, pokruszeniu
- (przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby
křehký
/
kruˈt͡sɨfʲiks/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;
krucifix
/
ˈkrut͡ʃɛk/
noun
(zdrobniale) od: kruk
havránek
/
ˈkrut͡ʃɨ/
adjective
- (książkowy) o włosach, piórach, sierści: intensywnie czarny i połyskliwy, taki jak u kruka
- typowy dla kruka, należący do kruka, będący efektem działalności kruka
havraní
/
kruk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;
krkavec
havran
/
ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ/
proverb
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy
vrána vráně oči nevyklove
noun
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków z rzędu wróblowych;
krkavcovití
noun
(staropolski) otłuczone ziarno
kroupy
adjective
odnoszący się do czeskiej wsi Krušovice, związany z wsią Krušovice
krušovický
/
kruʒˈɡãnɛk/
noun
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;
ambit
křížová chodba
/
ˈkr̥favʲit͡ɕ/
verb
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych
krvácet
noun
- (potocznie, potoczny) (mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu (karneolu) o zielonej barwie z plamami czerwieni
karneol
- (botanika, botaniczny) Achillea L., rodzaj bylin z rodziny astrowatych;
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju krwawników (1.1)
řebříček
/
ˈkr̥fʲjɔ̃mɔt͡ʃ/
noun
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu
hematurie
/
kr̥fʲjɔˈʒɛrt͡ʃɨ/
adjective
o zwierzętach: żywiący się mięsem lub krwią upolowanych istot żywych
krvelačný
krvežíznivý
adjective
związany z krwotokiem
hemoragický
/
ˈkr̥fɔtɔk/
noun
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby;
krvácení
/
ˈkrɨcɛt/
noun
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;
kriket
/
krɨ̃m/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;
Krym
/
ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲista/
noun
osoba, która dopuściła się przestępstwa kryminalnego
kriminálník
adjective
dotyczący kryminalistyki
kriminalistický
/
ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲistɨka/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o metodach i sposobach wykrywania przestępstw i ich sprawców;
kriminalistika
adjective
sprzyjający powstawaniu przestępczości lub mający tendencję do generowania zachowań przestępczych
kriminogenní
/
ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);
kriminologie
/
ˈkrɨ̃msʲci/
adjective
od Krym
krymský
/
ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci/
adjective
odnoszący się do Tatarów krymskich
krymskotatarský
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków;
kryolit
/
ˈkrɨpta/
noun
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;
krypta
noun
(biologia, biologiczny) odwracalny stan metaboliczny utajonego życia, w którym organizm stara się przetrwać niekorzystne warunki środowiska;
kryptobióza
noun
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie
kryptografie
adjective
związany z kryptografią, dotyczący kryptografii
kryptografický
/
ˈkrɨptɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;
krypton
/
ˌkrɨptɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od krypton
kryptonový
/
ˈkrɨspʲĩn/
pronoun
imię męskie;
Kryšpín
/
ˈkrɨstʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Kristián
/
krɨˈstɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Kristýna
pronoun
(geografia, geograficzny) Czerwonogród (egzonim wariantowy);
Červonohrad
/
ˈkrɨʃ.taw/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;
krystal
noun
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru
kritérium
/
krɨˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
surowo lub negatywnie oceniający kogoś lub coś
kritický
/
ˈkrɨtɨk/
noun
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie
kritik
/
ˈkrɨtɨka/
noun
surowa lub negatywna ocena
kritika
/
ˌkrɨtɨˈkɔvat͡ɕ/
verb
oceniać negatywnie, wytykać błędy, niepowodzenia, wady
kritizovat
/
ˈkrɨzɨs/
noun
- zła sytuacja (trwająca dłużej)
- (ekonomia, ekonomiczny) załamanie procesu wzrostu gospodarczego
krize
noun
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;
krize středního věku
/
kʃak/
noun
(potocznie, potoczny) krzew
keř
křovina
/
kʃɛ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14; [od 2. poł. XIX wieku]
křemík
noun
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;
pazourek
adjective
dotyczący krzemu
křemíkový
noun
dawne narzędzie do rozniecania ognia;
křesadlo
/
ˈkʃɛʃuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;
Křešov
/
ˈkʃɛswɔ/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);
židle
/
ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɛ/
noun
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;
elektrické křeslo
/
kʃɨk/
noun
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki
křik
výkřik
/
kʃɨkˈlʲivɨ/
adjective
o człowieku skłonny do krzyku, do krzyczenia
ukřičený
/
ˈkʃɨʃtɔf/
pronoun
imię męskie;
Kryštof
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Krzysztofa
Kryštofův
/
ˈkʃɨva/
noun
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;
křivka
/
ˈkʃɨvda/
noun
szkoda, strata, która spotyka kogoś niezasłużenie, niesłusznie
křivda
noun
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;
rachitida
křivice
noun
(technologia, technika, techniczny) obracający się element mechanizmu o nieregularnym kształcie, służący do zamiany ruchu obrotowego innego elementu w ruch postępowy;
vačka
adjective
mający krzywe, asymetryczne usta
křivoústý
/
ˈkʃɨvɨ/
adjective
wygięty, powyginany, nieprosty
křivý
/
kʃɨʃ/
noun
- konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
- (przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
- order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symbol chrześcijaństwa
kříž
adjective
związany z Krzyżakami
německý rytíř
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;
křižmo
noun
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych
křižák
/
ˈkʃɨʒɨk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu;
vysoký
/
kʃɨˈʒufka/
noun
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;
křížovka
/
kruˈt͡ɕutʲci/
adjective
(zdrobniale) od: krótki
kratičký
/
krul/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
- (szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
- (termin karciany) figura w kartach między damą a asem;
král
/
kruˈlɛstfa/, /
kruˈlɛstfɔ/
noun
- ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;
království
říše
- (biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);
říše
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii
Belgické království
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze;
Dánské království
/
kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛt͡sʲji/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej
Švédské království
/
kruˈlɛvʲit͡ʃ/
noun
syn króla
králevic
kralevic
/
kruˈlɛ.vjɛt͡s/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;
Královec
adjective
związany z Królewcem, dotyczący Królewca
královecký
noun
- (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta lub dziewczyna uważająca, że inni powinni jej usługiwać
- córka króla i/lub królowej
princezna
/
kruˈlɛfsʲci/
adjective
mający związek z królem lub królową
královský
/
ˈkrulʲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;
králík
/
kruˈlɔva/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
- (szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
- żona króla
královna
/
kruˈlɔva ˈna<sup>w</sup>uk/
noun
(przenośnie, przenośnia) matematyka
královna věd
/
ˈkrutka pɔˈzɨt͡sʲja/
noun
(finanse, finansowy) transakcja na rynku instrumentów pochodnych, która przynosi zysk gdy wartość instrumentu bazowego spada;
krátká pozice
/
ˈkrutʲci/
adjective
- mający małą długość
- trwający niedługo
krátký
noun
radiostacja nadająca i odbierająca sygnały na falach krótkich i ultrakrótkich
vysílačka
adjective
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) mający krótki metraż, o krótkim czasie trwania (zwyczajowo do 40-60 minut);
krátkometrážní
/
ˌkrutkɔ̃ˈnɔɟi/
adjective
mający krótkie nogi
krátkonohý
/
ˌkrutkɔˈvzrɔt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;
krátkozrakost
adjective
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty
myopický
krátkozraký
/
krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;
křižník
noun
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle
kuželka
/
krɛ̃ŋʲˈɟɛlʲɲa/
noun
budynek lub hala do gry w kręgle
kuželna
noun
(sport, sportowy) gra polegająca na strącaniu kulami ciężkich butelkowatych pionów;
kuželky
/
krɛ̃ŋˈɡɔswup/
noun
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;
páteř
/
krɛ̃nˈtɔɡwuf/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny krętogłowów, Jynginae;
krutihlav
/
ˈksɛ̃ɲja/
pronoun
imię żeńskie;
Xenie
/
ˈksɛ̃nɔ/
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś obcym, odmiennym
xeno-
/
ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;
xenofobie
adjective
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii
xenofobní
/
ˈksɛ̃nɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;
xenon
/
ˌksɛ̃nɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od ksenon
xenonový
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych;
kopírka
/
cɕɔ̃nt͡s/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;
kněz
/
cɕɔ̃w̃ˈʒɛt͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: książka
knížka
/
ˈcɕɔ̃w̃ʃka/
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;
kniha
noun
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej;
Ebook
elektronická kniha
/
ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska/
noun
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;
kuchařka
kuchařská kniha
/
cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ/
adjective
odnoszący się do książki, zawarty w książce
knižní
/
ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ/
noun
- władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;
kníže
princ
- wysoki tytuł szlachecki
vévoda
adjective
odnoszący się do księcia, związany z księciem
knížecí
/
ˈcɕɛ̃ŋɡa/
noun
część dzieła literackiego
kniha
/
cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa/
noun
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;
knihkupectví
/
ˈcɕɛ̃w̃stfɔ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;
knížectví
/
cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲit͡ʃka/
noun
córka księcia i/lub księżnej
princezna
/
ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;
Měsíc
/
ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
noun
- (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;
měsíc
- Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
měsíc
luna
- stylizowany, czasem antropomorfizowany księżyc (1.1); przedmiot, figura, rysunek itp. w kształcie półksiężyca
měsíček
/
ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈt͡sɔvɨ/
adjective
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca
měsíčný
/
ksɨˈlʲitɔl/
noun
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności;
xylitol
/
ksɨˈlɔfak/
noun
(zoologia, zoologiczny) organizm odżywiający się drewnem;
xylofág
/
ksɨˈlɔfɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;
xylofon
/
kʃtawt/
noun
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina
tvar
/
ktɔ/
interrogativePronoun
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę
kdo
/
ktɔ/
pronoun
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę
kdo
/
ˈktɔ pɔtʲ‿ˈcĩm ˈdɔwʲci ˈkɔpʲjɛ ˈsãm ˈvʲ‿ɲɛ ˈfpada/
proverb
intrygi zwykle obracają się przeciw intrygantowi
kdo jinému jámu kopá, sám do ní padá
/
ˈktɔ ˈpuʑnɔ pʃɨˈxɔd͡ʑi ˈsãm ˈsɔbʲjɛ ˈʃkɔd͡ʑi/
proverb
osoba spóźniona musi się liczyć z tym, że poniesie jakąś stratę
kdo pozdě chodí, sám sobě škodí
/
ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ/
proverb
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg
ranní ptáče dál doskáče
/
ˈktɔ ˈʃuka ˈtɛ̃n ˈznajd͡ʑɛ/
proverb
jeśli jest się wytrwałym w swoich postanowieniach, na pewno osiągnie się swój cel
kdo hledá, ten najde
/
ktɔˈkɔlvʲjɛk/
pronoun
bez znaczenia kto
kdokoli
/
ktɔɕ/
indefinitePronoun
nieokreślona osoba, nieznany człowiek
někdo
/
ˈkturɨ/
pronoun
- …pytajny, służący do tworzenia pytań o sprecyzowanie elementu w danej grupie
který
- …względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego
- …pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie
který
jenž
interrogativePronoun
zaimek wprowadzający pytanie o drogę, którą coś lub ktoś się porusza
jak se dostat
pronoun
zaimek wprowadzający zdanie podrzędne dotyczące drogi, którą coś lub ktoś się porusza
kudy
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Malezji;
Kuala Lumpur
/
ˌkwalalũmˈpursʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Kuala Lumpur
kualalumpurský
/
ˈkuba/
pronoun
- (geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
Kuba
/
kuˈbãŋka/
noun
obywatelka Kuby
Kubánka
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia;
Kubáň
/
kuˈbãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Kuby
Kubánec
/
kuˈbãj̃sʲci/
adjective
- związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby
kubánský
- związany z krainą Kubań, dotyczący krainy Kubań
kubáňský
/
ˈkubɛk/
noun
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,
hrnek
/
ˈkubʲism̥/
noun
- (sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się na spłaszczeniu perspektywy i zgeometryzowaniu kształtów;
- (architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;
kubismus
/
kut͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;
pony
/
kuˈxarka/
noun
kobieta lub dziewczyna, która gotuje potrawy
kuchařka
/
ˈkuxaʃ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;
kuchař
/
kuˈxɛ̃nka/
noun
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania
sporák
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;
mikrovlnná trouba
mikrovlnka
/
kuˈxɛ̃nːɨ/
adjective
związany z kuchnią, używany w kuchni
kuchyňský
/
ˈkuxʲɲa/
noun
- (architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
- komplet mebli kuchennych
- sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
kuchyně
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji europejskiej, w Kraju Permskim;
Kudymkar
/
ˈkudwat͡ʃ/
noun
człowiek z przydługimi, rozczochranymi włosami
kudrnáč
/
kudˈwatɨ/
adjective
mający kudły
huňatý
/
ˈkufɛl/
noun
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina;
holba
adjective
związany z Kujbyszewem, dotyczący Kujbyszewa ((współcześnie) Samara)
kujbyševský
/
ˈkujɔ̃n/
noun
(pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dużo się uczy, ale bez zrozumienia
šprt
/
ˌkukuˈrɨd͡za/
noun
- (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)
kukuřice
/
ˌkukurɨˈd͡ʑãnɨ/
adjective
- dotyczący kukurydzy
- zrobiony z kukurydzy
kukuřičný
/
ˌkukuˈrɨku/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta
kykyryky
kykyryký
/
ˈkula/
noun
- (wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej
- (geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
- każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
koule
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularna w południowych Czechach gęsta zupa składająca się z wody, śmietany, grzybów, jajek, ziemniaków i przypraw
kulajda
/
kuˈlɛt͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: kulka
kulička
/
ˈkulʲik/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Numenius, rodzaj dużego i cętkowanego, eurazjatyckiego ptaka z długim dziobem, z rodziny bekasowatych
koliha
/
ˌkulʲĩˈnarnɨ/
adjective
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw
kulinářský
adjective
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej
neprůstřelný
adjective
związany z kultem, dotyczący kultu
kultovní
/
kulˈtura/
noun
- całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
- umiejętność obcowania z ludźmi
kultura
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) dyscyplina zajmująca się normatywnością w języku
- (językoznawstwo, językoznawczy) posługiwanie się językiem zgodnie z pewnymi normami językowymi, zwłaszcza umiejętność operowania językiem standardowym
jazyková kultura
kultura jazyka
noun
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę
kulturista
noun
(sport, sportowy) kształtowanie sylwetki ciała poprzez ćwiczenia fizyczne wykonywane z obciążeniem;
kulturistika
/
kũm/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez żabę
kva
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia;
Kuma
verb
(herpetologia, herpetologiczny) wydawać charakterystyczny dla żab lub ropuch dźwięk
kuňkat
/
ˈkũmkfat/
noun
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny
kumquat
kumkvat
noun
nagromadzenie / skupienie się czegoś w jednym miejscu; (także, też) sumowanie działań, doświadczeń itp.
kumulace
/
ˈkũna/
noun
- (zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;
- (historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Chorwacji, dzieli się na sto lip;
kuna
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Pekania pennanti Erxleben, północnoamerykański gatunek małego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych, jako jeden z nielicznych mogącego polować na ursony
kuna rybářská
noun
(filozofia, filozoficzny) w filozofii i mistyce hinduskiej: energia, która spoczywa u podstawy kręgosłupa
kundaliní
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej części Afganistanu;
Kundúz
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, siedziba administracyjna rejonu kungurskiego;
Kungur
/
kuˈpɛt͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: kupa
kupečka
kupička
/
ˈkupɛr/
noun
(anatomia, anatomiczny) (ornitologia, ornitologiczny) tylna część tułowia u ptaków
biskup
/
ˈkupʲjɛt͡s/
noun
- ktoś, kto coś kupuje
kupec
- ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego
obchodník
/
kuˈpɔvat͡ɕ/
verb
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy
kupovat
koupit
/
ˈkuprɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;
kuprit
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego;
Kura
/
ˈkura/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;
slepice
/
ˈkurt͡ʃak/
noun
- większe kurczę (pisklę kury)
- (spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kurczaka (1.1)
kuře
/
ˈkurdɛ/
interjection
(potocznie, potoczny) rodzaj przekleństwa
sakra
zatraceně
/
kurˈdɨjsʲci/
adjective
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów
kurdský
/
kurˈdɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów
kurdština
kurdský
adjective
związany z Kurdystanem, dotyczący Kurdystanu
kurdistánský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;
Kurejka
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) (zdrobniale) od: kurwa
kurvička
/
ˈkurxãn/
noun
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;
kurhan
kurgan
/
ˈkurʲjɛr/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba szybko dostarczająca przesyłki lub wiadomości;
kurýr
/
kurʲˈjɛrka/
noun
forma żeńska od: kurier
kurýrka
/
ˈkurka ˈvɔdna/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, występujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony;
slípka zelenonohá
/
kurˈkũma/
noun
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi
kurkuma
interjection
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) używany jako przekleństwo
kurňa
/
ˈkurʲɲik/
noun
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;
kurník
/
ˌkurɔˈpatfa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;
koroptev
orebice
verb
(medycyna, medyczny) doprowadzać do zdrowia; stosować zabiegi lecznicze; przeprowadzać kurację
ošetřovat
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;
Kursk
adjective
pochodzący z Kurska albo dotyczący tego miasta
kurský
/
ˈkurtka/
noun
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;
bunda
/
kurˈtɨ̃na/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni
opona
/
ˈkurva/
interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;
kurva
/
ˈkurva/
noun
- (wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka
- (wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia
- (wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) do kobiety / o kobiecie
- (wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek postępujący w sposób podły lub niemoralny, łajdak, nikczemnik, sprzedający się
kurva
adjective
związany z Kurylami (Wyspami Kurylskimi), dotyczący Kurylów (Wysp Kurylskich)
kurilský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;
Curitiba
/
ˈkuʒɨ/
adjective
- charakterystyczny dla kury, mający cechy kury
- związany z kurą, pochodzący od kury
kuří
/
ˈkuskus/
noun
(spożywczy) tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;
kuskus
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;
kustodie
/
ˈkustɔʃ/
noun
(kościelny) zwierzchnik klasztorów stanowiących kustodię
kustos
/
ˈkuʃa/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;
kuše
samostříl
lučiště
adjective
związany z Kutną Horą
kutnohorský
/
kuˈvɛjt͡sʲci/
adjective
- odnoszący się do państwa Kuwejt
- odnoszący się do miasta Kuwejt
kuvajtský
/
ˈkuvɛjt/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
- (geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);
Kuvajt
/
ˈkuzɨ̃n/
noun
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki
bratranec
/
kuˈzɨ̃nka/
noun
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki
sestřenice
/
ˈkud͡ʑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nt͡sɛ/
proverb
robić coś, wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem, póki jest to możliwe
kout železo, dokud je žhavé
noun
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;
kulak
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem odzieży, galanterii ze skóry oraz futra
kožešník
/
ˈkuʑɲa/
noun
warsztat kowala;
kovárna
/
ˈkfadrãw̃s/
noun
(metrologia, metrologiczny) czwarta część godziny, 15 minut
čtvrthodina
/
ˈkfadrat/
noun
- (geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
- (matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;
čtverec
/
ˌkfadraˈtɔvɨ/
adjective
- (metrologia, metrologiczny) przy jednostkach miary: podniesiony do drugiej potęgi
- zbliżony kształtem do kwadratu, kanciasty
čtverečný
čtvercový
adjective
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Kwadami, dotyczący Kwadów
kvádský
noun
(statystyka, statystyczny) liczba określająca dla jakiej wartości zadany procent rozkładu statystycznego leży na lewo od niej;
kvantil
noun
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią
karanténa
/
kfart͡s/
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;
křemen
/
kfarˈt͡sɔvɨ/
adjective
(mineralogia, mineralogiczny) dotyczący kwarcu, związany z kwarcem
křemenný
/
kfark/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;
kvark
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z kwarkami, dotyczący kwarków
kvarkový
adjective
dotyczący kwartału
kvartální
/
ˈkfartaw/
noun
trzy miesiące, czwarta część roku
čtvrtletí
/
ˈkfartɛt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków lub śpiewaków
kvarteto
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z kwartetem; przeznaczony do zagrania przez kwartet, czterech muzyków
kvartetový
/
kfas/
noun
- (chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;
- (slangowo) narkotyk LSD
kyselina
/
ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;
kyselina akrylová
/
ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;
kyselina askorbová
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym;
kyselina azelaová
noun
(chemia, chemiczny) słaby, nietrwały kwas tlenowy, w którym azot występuje na III stopniu utlenienia
dusitá kyselina
noun
(chemia, chemiczny) powszechny związek organiczny, kwas monokarboksylowy z czterema atomami węgla
butanová kyselina
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezalkoholowy musujący napój orzeźwiający otrzymywany przez fermentację chleba żytniego lub słodu zbożowego;
kvas
noun
(biochemia, biochemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca;
kyselina citronová
/
ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;
kyselina listová
noun
(biochemia, biochemiczny) aminokwas endogenny zawierający grupę karboksylową w łańcuchu bocznym; jeden z podstawowych składników białek, pełniący ważną rolę w metabolizmie i funkcjonowaniu układu nerwowego;
kyselina glutamová
noun
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;
kyselina máselná
/
ˈkfas mlɛˈkɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;
kyselina mléčná
noun
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) (genetyka) organiczny związek chemiczny, który buduje materiał genetyczny organizmów, przechowuje i przekazuje informacje genetyczne
nukleová kyselina
/
ˈkfas ɔt͡sˈtɔvɨ/
noun
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;
kyselina octová
noun
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) kwas nukleinowy zbudowany z nukleotydów zawierających rybozę (cukier pięciowęglowy), fosforan oraz jedną z czterech zasad azotowych: adeninę, uracyl, cytozynę lub guaninę; cząsteczka biologiczna, która odgrywa kluczową rolę w przechowywaniu, przekazywaniu i realizacji informacji genetycznej w komórkach;
ribonukleová kyselina
/
ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;
kyselina sírová
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;
kyselina šťavelová
/
ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;
kyselina uhličitá
noun
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie
kyselost
acidita
/
ˈkfazar/
noun
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;
kvazar
kvasar
/
ˈkfaɕnɛ ˈmlɛkɔ/
noun
(zobacz) zsiadłe mleko
kyselé mléko
/
ˈkfaɕnɨ/
adjective
- (dosłownie) mający cierpki smak
- (chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
kyselý
/
ˈkfɛstʲja/
noun
problem wymagający rozważenia lub rozwiązania
otázka
noun
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia
dotazník
/
kfʲjäˈt͡ɕarʲɲa/
noun
(handel, handlowy) sklep z kwiatami
květinářství
/
kfʲjat/
noun
- (botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
- (przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności
květ
květina
- (ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
- (potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
květina
květ
noun
(mitologia słowiańska) mityczny kwiat mający zakwitać raz w roku podczas przesilenia letniego;
kapradinový květ
noun
(neologizm) automat sprzedający bukiety kwiatów
květomat
/
kfʲjaˈtɔstãn/
noun
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;
květenství
/
kfʲjaˈtɔswaf/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Květoslav
/
ˌkfʲjatɔˈswava/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Květoslava
/
ˈkfʲjɛ̇t͡ɕɛ̇̃ɲ/
noun
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
duben
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Květa
/
kfʲjɛtʲˈɲɔvɨ/
adjective
charakterystyczny dla kwietnia, związany z kwietniem; taki, jak w kwietniu
dubnový
/
ˌkfʲjɛtɔˈswava/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Květoslava
/
ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nt͡sʲja/
noun
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy
kvintesence
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
kvintet
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków
kvinteto
/
ˈkfɔrũm/
noun
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji
kvórum
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed psami
kynofobie
/
ˌkɨ̃nɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z kynologią, dotyczący kynologii
kynologický
/
kuˈwɛt͡ʃkɔ/
noun
(zdrobniale) od kółko
kolečko
/
ˈkɔ̃ŋkɔl/
noun
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach;
koukol
/
ˈkɔ̃mpat͡ɕ/
verb
- zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych
- zanurzać przedmiot w cieczy w celu pokrycia go czymś
koupat
- zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych
koupat se
/
ˈkɔ̃mpʲjɛl/
noun
kąpanie kogoś, kąpanie się
koupel
koupání
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potraw metodą tzw. pośredniego ogrzewania poprzez umieszczenie naczynia ze składnikami potrawy w większym naczyniu z wrzącą wodą
vodní lázeň
/
ˌkɔ̃mpʲjɛˈlʲiskɔ/
noun
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) część akwenu przeznaczona do kąpieli
koupaliště
/
ˌkɔ̃mpʲjɛˈlufʲci/
noun
krótkie spodenki męskie zakładane do kąpieli
plavky
/
kɔ̃nt/
noun
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku
úhel
/
ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ/
noun
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;
pravý úhel
noun
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze większej od 90 stopni lecz mniejszej od 180 stopni
tupý úhel
noun
- (poligrafia) narzędzie zecerskie służące do układania czcionek drukarskich w wiersze
sazečský hák
- (technologia, technika, techniczny) narzędzie do sprawdzania kąta prostego; przyrząd w kształcie litery L do kontroli dokładności linii w stolarstwie, ślusarstwie i budownictwie
- (technologia, technika, techniczny) kształtownik o przekroju w kształcie określonego kąta
úhelník
/
kɔ̃nˈtɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od kąt (w znaczeniu matematycznym)
úhlový
noun
pasmo kręconych włosów lub sierści
kudrna
/
ˈkɛ̃mpa/
noun
(botanika, botaniczny) zwarta grupa roślin, np. drzew, krzewów, kwiatów
trs
/
ˈkwatka/
noun
- most dla pieszych i rowerzystów
- prowizoryczny mostek
lávka
- przejście dla pieszych nad jezdnią lub torami
nadchod
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na wybrzeżu Morza Bałtyckiego, w zachodniej części Litwy, u ujścia rzeki Dangi do Zalewu Kurońskiego;
Klaipéda
/
ˈkwãmat͡ɕ/
verb
świadomie mówić nieprawdę
lhát
/
ˈkwãmt͡sa/
noun
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie
lhář
/
ˈkwãmstfɔ/
noun
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;
lež
/
ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi/
proverb
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw
lež má krátké nohy
/
kwaɕt͡ɕ/
verb
umieszczać coś w jakimś miejscu
pokládat
/
ˈkwɔt͡sʲci/
adjective
związany z Kłodzkiem, dotyczący Kłodzka
kladský
/
ˈkwɔt͡skɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w Polsce w województwie dolnośląskim;
Kladsko
/
ˈkwɔpɔt/
noun
przykra sytuacja, wymagająca reakcji
starost
/
kwɔs/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;
klas
/
kwus/
noun
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia;
klus
/
kwuˈsɔvʲɲik/
noun
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta
pytlák
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, miejsce bitwy w 1610 roku;
Klušino
/
ˈkwutka/
noun
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;
visací zámek
/
ˈkwɔ̃n͇t͡ʃɛ/
noun
- (botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
- (filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie
oddenek
pronoun
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;
Lamanšský průliv
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) konstytucyjna stolica Boliwii;
La Paz
/
ˌlabʲjalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zaokrąglenie warg występujące przy artykulacji niektórych głosek;
labializace
noun
(medycyna, medyczny) zabieg korekty wyglądu lub wielkości warg sromowych;
labioplastika
/
laˈbʲirɨ̃nt/
noun
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;
bludiště
labyrint
/
laˈbɔrãnt/
noun
pracownik laboratorium
laborant
/
ˌlabɔraˈtɔrʲjũm/
noun
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;
laboratoř
/
ˌlabɔratɔˈrɨjnɨ/
adjective
dotyczący laboratorium, odbywający się lub wykonywany w laboratorium
laboratorní
adjective
związany z Labradorem, dotyczący Labradoru
labradorský
/
ˈlat͡sʲjũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;
Lazio
/
ˈlaɡɛr/
noun
- jasne piwo dolnej fermentacji
ležák
- (zobacz) lagier
lágr
/
ˈlaɡɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Nigerii i jej dawna stolica;
Lagos
adjective
związany z Lagosem, dotyczący Lagosu
lagoský
/
laˈɡũna/
noun
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;
laguna
adjective
związany z Lahaurem, dotyczący Lahauru
láhaurský
/
ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔct͡ɕi/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych
lak na nehty
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) alkoholowy, wodno-alkoholowy lub rzadziej wodny roztwór żywicy w sprayu używany do utrwalenia fryzury;
tužidlo
verb
pokrywać, powlekać coś lakierem
lakovat
lakem
natírat
/
ˈlakmus/
noun
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;
lakmus
/
ˌlakɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
zwięźle wyrażony, oszczędny w słowach
lakonický
adjective
- związany z lakiem, dotyczący laku
- związany z laką, dotyczący laki
lakový
/
lakˈtat͡sʲja/
noun
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia;
laktace
/
lakˈtaza/
noun
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;
laktáza
/
lakˈtɔza/
noun
(biochemia, biochemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;
laktóza
adjective
(chemia, chemiczny) związany z laktozą, dotyczący laktozy
laktózový
/
ˈlalka/
noun
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) figurka człowieka lub zwierzęcia, poruszana przez aktora podczas spektaklu
loutka
- dziecięca zabawka mająca ludzką postać;
panenka
/
ˈlalkaʃ/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem lalek
loutkoherec
loutkář
loutkovodič
/
ˈlãmpa/
noun
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;
lampa
svítidlo
noun
(elektronika, elektroniczny) przyrząd w postaci szczelnej bańki z zamontowanymi wewnątrz elektrodami, między którymi zachodzi wyładowanie elektryczne w próżni lub ośrodku gazowym, używany m.in. do generowania lub wzmacniania sygnałów elektrycznych lub prostowania prądu elektrycznego;
elektronka
/
ˈlãmpart/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;
levhart
panter
/
ˈlãmpka/
noun
kieliszek
lampička
noun
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa o ciemnej i połyskliwej barwie, głównie złożona z minerałów bogatych w żelazo i magnez
lamprofyr
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) węgierska potrawa w formie pszenno-ziemniaczanego placka smażonego na głębokim oleju podawanego z różnymi dodatkami – na słono lub słodko;
langoš
noun
(potocznie, potoczny) (ironicznie) ostentacyjne popisywanie się, chęć zwrócenia uwagi na siebie
frajeřina
/
ˈlãntãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;
lanthan
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;
Laon
/
ˈlaɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Laos
/
ˌlaɔˈtãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków
laoský
/
ˌlaɔˈtãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Laosu;
laoština
/
ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;
laparotomie
noun
zbiór kamiennych zabytków (np. fragmentów rzeźb, nagrobków, detali architektonicznych, inskrypcji), eksponowanych zwykle na wolnym powietrzu lub w muzeum
lapidárium
/
ˌlapʲiˈdarnɨ/
adjective
zwięzły, treściwy, wyrazisty, lakoniczny
lapidární
/
laˈpɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;
Laponsko
noun
mieszkanka Laponii
Laponka
/
laˈpɔ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Laponii, związany z Laponią, pochodzący z Laponii
laponský
/
laˈpɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Laponii;
laponština
sámština
/
ˈlapsus/
noun
(książkowy) pomyłka językowa; niewielki błąd w wypowiedzi wskutek nieuwagi
lapsus
/
ˈlaptɔp/
noun
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;
laptop
pronoun
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) kontynent istniejący w późnej kredzie, 98-65 mln lat temu, który obejmował tereny stanowiące współcześnie zachód Ameryki Północnej;
Laramidie
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru;
Larnaka
/
ˌlarɨ̃ŋˈɡɔfɔ̃n/
noun
mikrofon noszony przy krtani odbierający dźwięk głosu mówiącego przez jej drganie, dzięki czemu może być używany w bardzo głośnym otoczeniu;
krkafon
laryngofon
/
las/
noun
- gęste zbiorowisko drzew;
- (matematyka, matematyczny) acykliczny graf nieskierowany;
- (przenośnie, przenośnia) mnóstwo czegoś
les
pronoun
(geografia, geograficzny) zalesiony region niskich gór w Bawarii, w Niemczech;
Bavorský les
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi;
Bregenzský les
noun
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;
deštný les
/
ˈlasɛk/
noun
- (zdrobniale) od: las
- mały las
lesík
/
ˈlasɛr/
noun
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;
laser
adjective
związany z laserem, dotyczący lasera, wykorzystujący do działania światło lasera, powstały ze światła lasera
laserový
/
ˈlasʲci/
adjective
związany z Lachami, dotyczący Lachów
lašský
adjective
mający długie, cienkie i patykowate nogi
tenkonohý
noun
(geografia, geograficzny) formacja roślinna stanowiąca strefę przejściową między stepem a lasem liściastym, macharakter mozaiki tworzonej przez przemieszane wzajemnie płaty zbiorowisk stepowych i leśnych;
lesostep
adjective
związany z lasostepem, dotyczący lasostepu
lesostepní
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) orientalny napój chłodzący na bazie wody i jogurtu, przyrządzany na różne sposoby, specjalność m.in. kuchni hinduskiej i pakistańskiej;
lassi
lassí
lasí
noun
(geografia, geograficzny) region etniczny w Morawach i na Śląsku w Czechach
Lašsko
/
ˌlataˈjɔ̃nt͡sɨ ˈtalɛʃ/
noun
domniemany powietrzny pojazd kosmitów w kształcie dysku;
létající talíř
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;
Latákie
/
laˈtarka/
noun
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło
baterka
/
laˈtarʲɲa/
noun
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych
majak
/
laˈtarʲɲa ˈmɔrska/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;
maják
adjective
związany z latarnią, dotyczący latarnii
majákový
/
laˈtavʲjɛt͡s/
noun
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;
drak
/
ˈlatat͡ɕ/
verb
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie
létat
/
ˈlatɛks/
noun
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;
latex
/
ˌlatɛˈksɔvɨ/
adjective
- wykonany z lateksu
- związany z lateksem, dotyczący lateksu
latexový
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) zespół pałacowo-kościelny w Rzymie;
Laterán
adjective
odnoszący się do Lateranu, związany z Lateranem
lateránský
/
ˈlatɔ/
noun
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;
léto
noun
- (botanika, botaniczny) (przestarzałe, przestarzały) młody, tegoroczny pęd rośliny
- (przenośnie, przenośnia) dziecko, młody potomek
ratolest
adverb
(dawniej, dawny) dziś (gwara, gwarowe) (także (Śląsk Cieszyński)) w tym, bieżącym roku
letos
/
laˈtrɨ̃na/
noun
prymitywna toaleta polowa, często w postaci drewnianej lub kamiennej konstrukcji z otworem na odchody, zwykle budowana w miejscach, gdzie nie ma możliwości zbudowania lepszej;
latrína
/
laˈtɨ̃ɲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego;
latinismus
latinizmus
adjective
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej
latinskoamerický
/
ˈlava/
noun
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;
láva
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki podpłomyk z kuchni ormiańskiej;
lavaš
/
laˈvɛ̃nda/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;
levandule
/
ˌlavɛ̃nˈdɔvɨ/
adjective
- (botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą
- mający kolor fioletowy, taki jak kolor kwiatu lawendy
levandulový
/
laˈvʲĩna/
noun
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;
lavina
adjective
(geologia, geologiczny) związany z lawą, dotyczący lawy
lávový
/
laˈzurɨt/
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;
lazurit
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i królestwo istniejące w zachodniej części współczesnej Gruzji;
Lazika
/
lat͡ɕ/
verb
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie
lít
noun
(botanika, botaniczny) Origanum L., rodzaj bylin z rodziny jasnotowatych, o drobnych, jajowatych, silnie aromatycznych liściach;
dobromysl
/
lɛx/
pronoun
(mitologia słowiańska) legendarny założyciel państwa polskiego;
Lech
adjective
odnoszący się do Lechii lub Lechitów, związany z Lechią lub Lechitami
lechický
/
ˈlɛt͡ɕɛ̇t͡ɕ/
verb
- przemieszczać się w powietrzu
- podróżować samolotem
letět
noun
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej
lecitin
/
lɛt͡ʃʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
pomagający wyzdrowieć
léčivý
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) węgierska potrawa jednogarnkowa z pokrojonych na kawałki papryki, pomidorów i cebuli, często z dodatkiem boczku lub kiełbasy, duszonych z przyprawami;
lečo
/
ˈlɛda/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 38;
Leda
- (mitologia grecka) królewna etolska i królowa spartańska, żona Tyndareosa i kochanka Zeusa oraz matka Kastora, Polideukesa, Heleny i Klitajmestry;
Léda
/
lɛˈɡɛ̃nda/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;
pověst
legenda
/
ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ/
adjective
- rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy
- fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
legendární
noun
obcisłe, elastyczne spodnie z lekkiej tkaniny, bez szwów
legíny
adjective
dotyczący legislacji
legislativní
/
lɛɟˈɲit͡sa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Polsce;
Lehnice
noun
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych
leguán
noun
(fotografia) aparat fotograficzny marki Leica Camera
leica
noun
(medycyna, medyczny) choroba z grupy chorób pasożytniczych powodująca m.in. gorączkę, owrzodzenia skóry oraz zniekształcenia twarzy;
leishmanióza
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;
Leiden
adjective
związany z Lejdą, pochodzący z Lejdy, dotyczący Lejdy
leidenský
/
lɛk/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja, która ma pomagać choremu lub chronić zdrowie
lék
/
lɛˈkarsʲci/
adjective
związany z lekarzem, dotyczący lekarza
lékařský
/
lɛˈkarstfɔ/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy
léčivo
lék
/
ˈlɛkaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;
lékař
doktor
/
ˈlɛkaʃ ˈxɔrup kɔˈbʲjɛt͡sɨx/
noun
(zobacz) ginekolog
ženský lékař
noun
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz zajmujący się zwierzętami;
veterinární lékař
adjective
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu
neuctivý
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca czytania mszalne;
lekcionář
/
ˈlɛcːi/
adjective
- o małej wadze, małym ciężarze
- łatwy, np. do zaakceptowania, przyjęcia, zrobienia
- o słabej sile, niskim natężeniu
lehký
/
ˈlɛkːɔ ˈpʃɨʃwɔ ˈlɛkːɔ ˈpɔʃwɔ/
proverb
rzeczy łatwo zdobyte traci się bez żalu
lehce nabyl, lehce pozbyl
/
ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka/
noun
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;
atletika
lehká atletika
adjective
o osobie: taki, który nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji własnych poczynań
lehkomyslný
noun
cecha tego, co lekkie
lehkost
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;
lexikologie
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do leksykologii, mający związek z leksykologią
lexikologický
adjective
związany z Lemnosem, dotyczący Lemnosu
lemnoský
noun
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska w kształcie ósemki (∞), symetryczna względem dwóch osi;
lemniskáta
/
ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kwaskowaty napój orzeźwiający z wody, cukru i soku cytrynowego;
limonáda
sodovka
/
ˈlɛ̃mur/
noun
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;
lemur
/
lɛ̃n/
noun
- (botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
- (włókiennictwo) włókno lnu (1.1)
- (włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina z lnu (1.2)
len
/
ˈlɛ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Lenka
/
lɛ̃ˈɲĩŋɡrat/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991
Leningrad
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Leningradu
Leningraďan
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Leningradu
Leningraďanka
/
ˌlɛ̃ɲĩŋˈɡrat͡sʲci/
adjective
związany z Leningradem, dotyczący Leningradu
leningradský
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna stworzona przez Włodzimierza Lenina;
leninismus
/
ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci/
adjective
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu
leninský
noun
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie)
lenoch
verb
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności
lenošit
/
lɛ̃ˈɲivɨ/
adjective
charakteryzujący się lenistwem
líný
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (potocznie, potoczny) Pistacia lentiscus L., pistacja kleista;
lentišek
pronoun
imię żeńskie;
Leontýna
/
lɛˈɔpɔlt/
pronoun
imię męskie;
Leopold
adjective
związany z Leonem (Leónem) (krainą historyczną w Hiszpanii)
leonský
leónský
noun
pułapka na muchy w postaci paska nasmarowanego lepką substancją wabiącą;
mucholapka
/
lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach;
lepidopterologie
/
ˈlɛpʲjɛ̇j/
adverb
(zobacz) dobrze
lépe
/
ˈlɛpʲci/
adjective
(fizyka, fizyczny) o płynie wykazujący lepkość, mający niezerowy opór wewnętrzny przeciwko płynięciu
viskózní
/
ˈlɛpʃɨ ˈrɨt͡sʲ ˈɲiʃʲ ˈɲit͡s/
proverb
warto jest dysponować czymkolwiek, nawet jeśli nie zaspokaja to całkowicie naszych oczekiwań
lepší něco než nic
/
ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕt͡ɕi ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu/
proverb
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał
lepší vrabec v hrsti nežli holub na střeše
noun
(pogardliwie, pogardliwy) lesbijka
lesba
/
lɛzˈbʲijka/
noun
homoseksualna kobieta;
lesbička
lesba
lesbičanka
adjective
- dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom
- związany z Lesbos, dotyczący Lesbos
lesbický
noun
pociąg płciowy kobiety do innej kobiety
lesbismus
/
lɛˈɕistɨ/
adjective
obfitujący w lasy, pokryty lasami
lesnatý
/
lɛˈsɔtɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Lesotho
/
ˌlɛsɔˈtɨjsʲci/
adjective
związany z Lesotho, odnoszący się do państwa Lesotho
lesothský
noun
(botanika, botaniczny) Corylus avellana L., gatunek wysokiego krzewu z rodziny brzozowatych o popularnych, jadalnych owocach (orzech laskowy);
líska obecná
adjective
składający się z leszczyny
lískový
noun
(mitologia słowiańska) demon lasu;
lešij
adjective
(medycyna, medyczny) związany z letargiem, dotyczący letargu; właściwy letargowi
letargický
/
ˈlɛtʲɲi/
adjective
- taki, który odbywa się w lecie, odnosi się do lata; jest przystosowany do lata
letní
- ciepły, lecz nie gorący
vlažný
/
ˈlɛtʲɲik/
noun
osoba przybyła dla spędzenia letniego wypoczynku w innej miejscowości
letní host
noun
osada lub miejscowość o funkcji wypoczynkowej, często zamieszkała tylko sezonowo;
letovisko
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kodowany aminokwas alifatyczny;
leucin
noun
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;
leukocyt
/
lɛf/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Lwa (1.2)
Lev
/
lɛf/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;
Lev
/
lɛf/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
- (jednostka monetarna) dawna bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek;
- (zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)
lev
/
ˈlɛvak/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba o skrajnie lewicowych poglądach
levičák
/
ˈlɛvãnt/
pronoun
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);
Levanta
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Lewantem, dotyczący Lewantu
levantský
pronoun
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów;
Lévi
/
lɛˈvʲit͡sa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;
levice
/
ˌlɛvʲiˈt͡sɔvɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy
levicový
noun
(biblijny) pomocnik kapłanów w świątyni jerozolimskiej;
levita
adjective
(hydrologia, hydrologiczny) znajdujący się po lewej stronie brzegu patrząc w kierunku ujścia
levobřežní
/
ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
noun
osoba leworęczna (1.1)
levák
noun
cecha tego, co lewoskrętne
levotočivost
/
ˌlɛvɔˈskrɛ̃ntnɨ/
adjective
taki, który skręca się odwrotnie do ruchu wskazówek zegara
levotočivý
/
ˈlɛvɨ/
adjective
- znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka
- (potocznie, potoczny) o człowieku: nie potrafiący niczego dobrze zrobić
levý
/
lɛ̃ɲ/
noun
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy
lenoch
/
ˈlɛɕɲik/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) (leśnictwo) pracownik lub urzędnik zajmujący się zagospodarowaniem lasu
lesník
/
ˈlɛɕnɨ/
adjective
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem
lesní
/
ˈlɛʒak/
noun
- rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport
lehátko
- (spożywczy) jasne piwo dolnej fermentacji (rodzaj piwa)
ležák
/
ˈlɛʒɛt͡ɕ/
verb
- zachowywać pozycję poziomą
- znajdować się
ležet
- o ubraniu dobrze się układać na kimś
pasovat
sedět
acronym
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;
LGBT
/
lʲiˈbat͡sʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczaj wylewania alkoholu, oliwy lub innych cennych płynów na ofiarę bogu;
úlitba
/
ˈlʲibãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;
Libanon
/
lʲiˈbãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Liban
libanonský
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzanie większej swobody w określonej dziedzinie życia społecznego, politycznego lub gospodarczego poprzez zmniejszenie interwencji i kontroli państwa
liberalizace
verb
wprowadzać lub zwiększać swobodę; luzować ograniczenia
liberalizovat
/
lʲiˈbɛrɛt͡s/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Liberec
adjective
związany z Libercem, dotyczący Liberca
liberecký
/
lʲiˈbɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Libérie
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna uznająca wolność osobistą i wolność ekonomiczną za najwyższe wartości w polityce;
libertarianismus
adjective
związany z liberią, dotyczący liberii (stroju)
livrejovaný
/
ˌlʲibɛˈrɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Liberia
liberijský
/
ˈlʲibʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Libye
/
lʲiˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do Libii
libyjský
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Gabonu;
Libreville
/
lʲiˈt͡sɛ̃nt͡sʲja ˌpɔɛˈtɨt͡ska/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) swoboda poetycka dopuszczająca odstępstwa od norm językowych, reguł formalnych lub wierności w opisie faktów;
básnická licence
verb
nadawać licencję, udzielać pozwolenia
licencovat
/
lʲiˈt͡sɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;
gymnázium
/
ˌlʲixɛ̃nɔˈlɔɟja/
noun
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o porostach;
lichenologie
/
ˈlʲixɔ ˈɲɛ‿ɕpʲi/
proverb
człowiekowi grożą różne niebezpieczeństwa, zawsze go może spotkać coś złego
čert nikdy nespí
/
ˈlʲixfa/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;
lichva
noun
udzielanie pożyczek na wysoki procent
lichvářství
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek udzielający pożyczek na wysoki procent
lichvář
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią;
Lýkie
adjective
związany z Licją, dotyczący Licji
lykijský
noun
osoba, która uczestniczy czynnie w licytacji czegoś, konkuruje cenowo z innymi uczestnikami
dražitel
noun
osoba prowadząca licytację
licitátor
/
ˈlʲid͡ʒba/
noun
- grupa o określonej liczebności
počet
číslo
- (matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
- (językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
- zapis liczby (1.1)
číslo
/
ˈlʲid͡ʒba ˌːtɔ̃ˈmɔva/
noun
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;
atomové číslo
/
ˈlʲid͡ʒba ˌt͡sawkɔˈvʲita/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;
celé číslo
noun
(genetyka) liczba chromosomów tworzących jeden kompletny, pojedynczy zestaw genetyczny (genom) charakterystyczny dla danego gatunku; liczba ta jest typowa dla gamet
haploidní počet
/
ˈlʲid͡ʒba ˈmnɔɡa/
noun
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element
množné číslo
plurál
/
ˈlʲid͡ʒba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;
iracionální číslo
/
ˈlʲid͡ʒba ˈpʲjɛrfʃa/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;
prvočíslo
/
ˈlʲid͡ʒba pɔˈdvujna/
noun
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej;
dvojné číslo
duál
/
ˈlʲid͡ʒba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇t͡ʃa/
noun
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;
číslo jednotné
jednotné číslo
/
ˈlʲid͡ʒba ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔva/
noun
(oficjalnie) liczba naturalna, używana do określenia pozycji w pewnej kolejności
číslo jednací
noun
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste, a i reprezentuje jednostkę urojoną;
komplexní číslo
/
lʲiˈt͡ʃɛbʲɲik/
noun
(gramatyka) nazwa liczby
číslovka
/
ˈlʲit͡ʃʲi ˈxʲĩj̃sʲcɛ/
noun
(botanika, botaniczny) Litchi chinensis, gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych, pochodzący z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie
liči čínské
/
ˈlʲit͡ʃʲɲik/
noun
- (matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;
čitatel
- urządzenie służące do pomiaru jakiejś wielkości naliczanej w czasie;
čítač
/
lʲiˈt͡ʃɨdwɔ/
noun
- (matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń;
- (technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) mechanizm wskazujący licznika
počítadlo
/
ˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór
počítat
/
lʲit/
noun
pierwszy, wprowadzający akapit artykułu lub informacji prasowej, ze streszczeniem treści i zachętą do zapoznania się z całością;
podtitul
úvod
adjective
związany z Lidią, pochodzący z Lidii
lýdský
adjective
dotyczący Lidy, związany z Lidą
lidský
/
ˈlixtɛnʂtajn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;
Lichtenštejnsko
/
ˌlʲixtɛ̃w̃ˈʃtajj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Liechtenstein
lichtenštejnský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków różnego pochodzenia, która na skutek długotrwałego wzajemnego oddziaływania wykształciła podobieństwa, np. pod względem słownictwa, gramatyki czy fonologii;
jazykový svaz
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pierwsza w historii międzynarodowa organizacja o charakterze uniwersalnym powołana w celu utrzymania pokoju na świecie i zapobiegania wojnom, działająca w latach 1920–1946
Společnost národů
adjective
związany z lignitem, dotyczący lignitu
lignitový
/
ˌlʲiɡuˈrɨjsʲci/
adjective
związany z Ligurią, wywodzący się z Ligurii
ligurský
noun
(botanika, botaniczny) Ligustrum L., rodzaj roślin krzewiastych lub drzew z rodziny oliwkowatych, często używanych jako ozdobne;
ptačí zob
/
ˈlʲicɛr/
noun
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;
likér
noun
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;
liktor
/
ˌlʲikfʲiˈdat͡sʲja/
noun
pozbycie się
likvidace
noun
urzędnik zajmujący się likwidacją przedsiębiorstwa
likvidátor
/
ˌlʲikfʲiˈdɔvat͡ɕ/
verb
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś
likvidovat
/
ˈlʲilak/
noun
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;
šeřík
/
ˈlʲilʲja/
noun
- (botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;
- (potocznie, potoczny) kwiat lilii (1.1)
lilie
/
lʲiˈlʲjɔvɨ/
adjective
- dotyczący lilii, należący do lilii, zrobiony z lilii, związany z lilią
liliový
- mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego
lila
šeříkový
lilový
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;
Lille
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Malawi;
Lilongwe
adjective
związany z Lille, dotyczący Lille
lillský
/
ˈlʲĩma/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;
Lima
noun
(geografia, geograficzny) rodzaj płytkiej zatoki powstałej u ujścia rzeki do morza;
liman
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;
Lemesos
/
ˈlʲĩmba/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku sosna limba;
limba
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy
lymfatický
/
lʲĩw̃ˈfɔt͡sɨt/
noun
(biologia, biologiczny) typ komórki znajdującej się we krwi i limfie, podklasa leukocytów;
lymfocyt
/
ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;
limnologie
/
ˈlʲĩna/
noun
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;
lano
adjective
związany z Linzem, dotyczący Linzu, pochodzący z Linzu
linecký
/
lʲĩŋɡˈvʲista/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca
lingvista
/
ˈlʲĩɲja/
noun
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka
linie
čára
noun
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;
aerolinky
verb
(zoologia, zoologiczny) zrzucać stare okrycia skórne, np. pióra, włosy, sierść czy naskórek w celu odnowy okrywy ciała
línat
/
lʲĩˈɲijka/
noun
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;
pravítko
/
lʲĩˈɲjɔvɨ/
adjective
mający związek z linią
lineární
/
ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;
linoleum
/
ˌlʲĩnuˈksɔvɨ/
adjective
(informatyka, informatyczny) związany z systemem operacyjnym Linux, dotyczący tego systemu operacyjnego, z zainstalowanym systemem operacyjnym Linux
linuxový
pronoun
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze;
Linux
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;
Linec
adjective
związany z Lyonem, dotyczący Lyonu
lyonský
/
ˈlʲipa/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;
lípa
/
lʲipˈt͡sɔvɨ/
adjective
związany z lipcem, dotyczący lipca
červencový
/
ˈlʲipʲjɛt͡s/
noun
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
červenec
/
ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;
lipan
/
lʲiˈpɔvɨ/
adjective
- będący częścią lipy
- składający się z lip
- wykonany z drewna lub innej części lipy
lipový
/
lʲipsk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;
Lipsko
/
ˈlʲipsʲci/
adjective
związany z Lipskiem, dotyczący Lipska
lipský
adjective
mający kształt liry
lyrovitý
/
lʲis/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wyprawione futro z lisa (1.1) i innych zwierząt futerkowych, także boa z lisa (1.1)
liška
/
ˈlʲiɕi/
adjective
charakterystyczny dla lisa; dotyczący, odnoszący się do lisa
liščí
/
lʲist/
noun
- wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
- (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
- papier, na którym napisano list (1.1)
dopis
/
ˈlʲist ɔtˈfartɨ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;
otevřený dopis
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) list przyjmowany za potwierdzeniem nadania, rejestrowany oraz doręczany adresatowi za pokwitowaniem odbioru
doporučený dopis
/
ˈlʲista/
noun
elementy zapisane w kolejności
seznam
/
lʲiˈstɔ̃nɔʃ/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki
listonoš
/
lʲiˈstɔpat/
noun
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);
listopad
/
ˌlʲistɔpaˈdɔvɨ/
adjective
mający miejsce, odbywający się w listopadzie
listopadový
/
lʲit/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;
lithium
/
lʲiˈtãɲja/
noun
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;
litanie
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i na Węgrzech, prawy dopływ Dunaju, historyczna granica między Austrią a Węgrami;
Litava
/
lʲiˈtɛra/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;
písmeno
/
ˌlʲitɛˈrat͡sʲci/
adjective
mający związek z literaturą
literární
spisovný
/
ˌlʲitɛraˈtura/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;
literatura
písemnictví
verb
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa
hláskovat
/
ˌlʲitɛˈrufka/
noun
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie
překlep
chyba tisku
/
lʲiˈtɛfsʲci/
adjective
odnoszący się do Litwy lub Litwinów
litevský
/
lʲiˈtɛfsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;
litevština
/
ˈlʲitkup/
noun
(dawniej, dawny) podarek pieniężny lub poczęstunek przy sprzedaży albo kupnie;
litkup
/
ˌlʲitɔˈɡrafʲja/
noun
- (sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)
kamenotisk
litografie
- (drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
litografie
kamenotisk
/
ˌlʲitɔ̃mʲjɛˈʒɨt͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Litoměřice
adjective
związany z litem, dotyczący litu
lithionový
lithiový
/
lʲitr̥/
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;
litr
/
lʲiˈturʲɟja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;
liturgie
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii
liturgický
/
lʲiˈturʲɟika/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauka teologiczna o liturgii
liturgika
/
ˈlʲitfa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;
Litva
pronoun
(geografia, geograficzny) litewski region etnograficzny, znajdujący się w większości na terenie Rosji a częściowo także i w obecnej Litwie i Polsce;
Malá Litva
Pruská Litva
/
ˈlʲitfʲĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy
Litevec
/
lʲitˈfʲĩŋka/
noun
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy
Litevka
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego, stolica prowincji Livorno (1.2);
Livorno
noun
mieszkaniec Livorna
Livorňan
adjective
związany z Livornem, dotyczący Livorna
livornský
/
ˈlʲiza/
noun
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne;
lýza
/
ˈlʲizak/
noun
- twardy cukierek na patyku
lízátko
- (potocznie, potoczny) (kolejnictwo) przyrząd policjanta drogowego lub kolejarza służący do pomocy przy kierowaniu ruchem
plácačka
/
lʲizˈbɔ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;
Lisabon
/
lʲizˈbɔ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Lizbona
lisabonský
noun
(chemia, chemiczny) środek dezynfekcyjny, roztwór krezolu surowego w mydle potasowym;
lyzol
/
ˈlʲizus/
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny i usłużny, żeby uzyskać czyjeś względy
patolízal
/
lʲiˈzuska/
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) forma żeńska od: lizus
patolízalka
/
lʲiɕˈt͡ɕastɨ/
adjective
(botanika, botaniczny) mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście
listnatý
/
lʲiɕt͡ɕ/
noun
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;
list
/
ˈlʲiɕt͡ɕ lawˈrɔvɨ/
noun
(spożywczy) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa;
bobkový list
/
lɔˈara/
pronoun
- (geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;
- (geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
Loira
adjective
związany z Loarą, dotyczący Loary
loirský
/
ˈlɔbbʲi/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)
lobby
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) szwajcarskie miasto w kantonie Ticino;
Locarno
/
ˌlɔdɔfˈt͡sɔvɨ/
adjective
związany z lodowcami i ich działalnością
glaciální
ledovcový
/
lɔˈdɔvʲjɛt͡s/
noun
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;
ledovec
/
ˌlɔdɔˈwãmat͡ʃ/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;
ledoborec
/
ˈlɔdɨ/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków
zmrzlina
/
lɔˈdufka/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis Linnaeus, gatunek morskiej kaczki;
hoholka lední
- pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;
lednice
chladnička
lednička
/
lɔˈɡarɨtm̥/
noun
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;
logaritmus
/
ˌlɔɡarɨtˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z logarytmami, dotyczący logarytmów
logaritmický
noun
(architektura, architektoniczny) otwarta zadaszona galeria lub balkon wzdłuż ściany budynku;
lodžie
/
ˈlɔɟja/
suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką
logie
/
lɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z logiką, zgodny z logiką
logický
/
ˈlɔɟik/
noun
osoba zajmująca się zawodowo logiką
logik
/
ˈlɔɟika/
noun
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
- poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych
logika
/
lɔˈɡɔɡrãm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak lub symbol reprezentujący słowo bądź wyrażenie;
logogram
noun
specjalista w zakresie logopedii
logoped
noun
nauka o wadach mowy;
logopedie
adjective
związany z logopedią, dotyczący logopedii
logopedický
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni
loajalita
loajálnost
/
ˌlɔkalʲiˈzat͡sʲja/
noun
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt
lokalizace
/
lɔˈkalnɨ/
adjective
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca
lokální
místní
/
ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva/
noun
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .
lokomotiva
/
lɔˈkufka/
noun
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco
kulma
pronoun
(zdrobniale) od: Karol
Karlík
noun
rozbudzona erotycznie dziewczyna, która wzbudza zainteresowanie seksualne dorosłych mężczyzn
lolitka
/
ˈlɔ̃mbart/
noun
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;
zastavárna
/
lɔ̃mˈbarṭt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Lombardii, osoba płci męskiej pochodząca z Lombardii
Lombarďan
/
lɔ̃mˈbardʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;
Lombardie
/
lɔ̃mˈbartka/
noun
mieszkanka Lombardii, osoba płci żeńskiej pochodząca z Lombardii
Lombarďanka
/
lɔ̃mˈbart͡sʲci/
adjective
związany z Lombardią
lombardský
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Togo;
Lomé
/
ˈlɔ̃ndɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;
Londýn
/
lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Londynu
Londýňan
/
lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci/
adjective
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu
londýnský
/
ˈlɔrɛ̃w̃s/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;
lawrencium
adjective
związany z Loreto, dotyczący Loreto
loretský
/
ˈlɔrʲi/
noun
(zoologia, zoologiczny) Loris, nadrzewna małpiatka azjatyckich i afrykańskich lasów tropikalnych prowadząca nocny tryb życia;
lori
/
lɔrˈnɛtka/
noun
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;
dalekohled
/
lɔs/
noun
fatum, przeznaczenie
osud
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;
Los Angeles
Město Andělů
/
lɔt/
noun
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej
let
pronoun
imię męskie;
Lothar
/
ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;
Lotrinsko
adjective
związany z Lotaryngią, dotyczący Lotaryngii lub Lotaryńczyków
lotrinský
/
ˈlɔtka/
noun
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;
křidélko
noun
(lotnictwo, lotniczy) kobieta wykonująca zawód lotnika
pilotka
/
ˈlɔtʲɲik/
noun
- (lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi
- (wojskowość, wojskowy) żołnierz służący w lotnictwie
letec
/
lɔtʲˈɲiskɔ/
noun
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;
letiště
/
ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛt͡s/
noun
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;
letadlová loď
adjective
(fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący
tĕkavý
/
lɔˈtɔkɔt/
noun
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak południowoazjatycki posiadający umiejętność szybowania dzięki błonom ciągnącym się od szyi do ogona;
letucha
/
ˈlɔtɔs/
noun
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;
lotos
noun
(botanika, botaniczny) Nelumbo nucifera, wieloletnia roślina z rodziny lotosowatych, rośnąca dziko w Azji;
lotos ořechonosný
pronoun
(geografia, geograficzny) miejscowość i ośrodek kultu maryjnego we Francji;
Lurdy
/
lɔˈzãnːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
Lausanne
adjective
związany z Lozanną, dotyczący Lozanny, pochodzący z Lozanny
lausannský
noun
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;
lóže
/
luˈ<sup>w</sup>ãnda/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Angoli;
Luanda
/
luˈ<sup>w</sup>ãnt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Luanda
luandský
/
lup/
conjunction
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;
nebo
adjective
związany z Lubeką, dotyczący Lubeki
lübecký
/
luˈbɛlsʲci/
adjective
odnoszący się do Lublina, związany z Lublinem
lublinský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie moskiewskim;
Ljubercy
/
ˈlubʲit͡ɕ/
verb
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem
mít rád
/
luˈblãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii;
Lublaň
/
luˈblãj̃sʲci/
adjective
związany z Lublaną (stolicą Słowenii)
lublaňský
/
ˈlublʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Lubelszczyzny i województwa lubelskiego;
Lublin
pronoun
imię męskie
Lubomír
/
luˈt͡sɛrna/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
- (geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;
Lucern
Luzern
/
luˈt͡sɛrna/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;
tolice
vojtěška
adjective
związany z Lucerną, dotyczący Lucerny, pochodzący z Lucerny
lucernský
luzernský
/
ˈlut͡sʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Lucius
/
lut/
noun
- zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem
- (dawniej, dawny) ludność wiejska
- warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie
lid
/
ludˈmʲiwa/
pronoun
imię żeńskie;
Ludmila
/
ˈludnɔɕt͡ɕ/
noun
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium
populace
obyvatelstvo
/
ˌludɔˈbujstfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;
genocida
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii ludowej (na przykład austriackiej ÖVP, czeskiej KDU-ČSL, szwajcarskich SVP i CVP)
lidovec
/
luˈdɔvɨ/
adjective
- pochodzący od ludu
- przeznaczony dla ludu, powszechny
- dotyczący obszarów wiejskich i chłopów
lidový
/
ˈludvʲik/
pronoun
imię męskie;
Ludvík
noun
(żartobliwie) ludzkie mięso jako pożywienie
člověčina
/
ˈlut͡sʲci/
adjective
- odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
- cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka
lidský
/
ˈlut͡skɔɕt͡ɕ/
noun
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie
lidstvo
noun
otwieralna część w skrzydle okna umożliwiająca wietrzenie pomieszczenia
vyhlídka
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Lukka (1.2);
Lucca
adjective
związany z Lukką, dotyczący Lukki
lucký
/
luˈkrɛt͡sʲja/
noun
- (slangowo) ładna dziewczyna
kořen lékořice
- (botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;
lékořice
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory
pendrek
/
luˈksɛ̃mburk/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);
Lucemburk
Lucembursko
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Lucembursko
Lucemburk
/
ˌluksɛ̃mˈbursʲci/
adjective
- odnoszący się do miasta Luksemburg
- odnoszący się do państwa Luksemburg
lucemburský
lucemburština
/
ˌluksɛ̃mˈbursʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Luksemburga;
lucemburština
noun
(budownictwo) szklany element konstrukcyjny ścian;
luxfer
luxfera
/
ˈluksus/
noun
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;
luxus
adjective
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia
luxusní
idiom
(książkowy) bogata, wystawna uczta z mnóstwem wykwintnych potraw
Lucullovský hod
/
lũmˈbaɡɔ/
noun
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;
ústřel
/
lũˈmʲĩnaʃ/
noun
człowiek wybitny intelektualnie, sławny z dokonań (zwłaszcza humanistycznych), przodujący w swoim środowisku, znakomitość w swej dziedzinie
lumen
/
ˈlũna/
pronoun
(mitologia rzymska) bogini księżyca, utożsamiana z grecką Selene;
Luna
/
ˈlũna/
noun
(poetycki, poetycko) (przestarzałe, przestarzały) (zobacz) księżyc (naturalny satelita Ziemi)
luna
/
lũˈnapark/
noun
(turystyka, turystyczny) teren z zespołem urządzeń rozrywkowych;
lunapark
/
lũˈnatɨk/
noun
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na lunatyzm
lunatik
náměsíčník
somnambul
/
lũˈnɛta/
noun
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;
dalekohled
/
ˈlupa/
noun
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;
lupa
adjective
związany z Lourdes, odnoszący się do Lourdes
lurdský
/
luˈsaka/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Zambii;
Lusaka
noun
(urzędowy) przegląd, kontrola jakichś pomieszczeń, dokumentów itp.
lustrace
adjective
związany z lustracją, dotyczący lustracji
lustrační
/
ˈlustrɔ/
noun
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;
zrcadlo
/
luˈsṭʃãnka/
noun
(fotografia) aparat fotograficzny wyposażony w lustro i matówkę;
zrcadlovka
/
ˌlutɛˈrãɲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;
luteránství
luteranismus
luteranizmus
adjective
związany z luteranizmem
luteránský
luterský
/
ˈlutɛt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;
lutecium
/
ˈlutʲɲa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;
Lyra
/
ˈlutʲɲa/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;
loutna
/
lutʲˈɲɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od lutnia
loutnový
/
luˈtɔvat͡ɕ/
verb
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem
pájet
letovat
/
ˌlutɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania;
páječka
/
luˈtɔvɨ/
adjective
od: luty
únorový
/
ˈlutɨ/
noun
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
únor
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;
Lusitánie
/
lvʲi/
possessiveAdjective
należący do lwa
lví
/
ˈlvʲja ˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ/
noun
znaczna, większa część czegoś
lví podíl
/
ˈlvʲjatka/
noun
(zoologia, zoologiczny) Leontopithecus, brazylijska małpa szerokonosa o bujnej grzywie
lvíček
/
ˈlvʲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica lwa
lvice
/
ˈlvɔfsʲci/
adjective
związany ze Lwowem, dotyczący Lwowa
lvovský
/
lvuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;
Lvov
/
lʲjɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;
Lyon
/
lut/
noun
- stały stan skupienia wody;
- (potocznie, potoczny) lodowisko
led
- (potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę
zmrzlina
led
/
ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od lądować
přistání
/
lɛ̃ɲd͡ʑˈvʲjɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od lędźwie
bederní
lumbální
/
ˈmat͡sa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy;
maces
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy kierunek polityki wewnętrznej Stanów Zjednoczonych w latach 50. XX wieku charakteryzujący się radykalnym zwalczaniem komunizmu i jego przedstawicieli w państwie;
mccarthismus
/
ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Makedonie
/
ma.t͡sɛˈdɔ.ɲa puwˈnɔt͡s.na/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;
Severní Makedonie
/
ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba narodowości macedońskiej, obywatel lub mieszkaniec Macedonii Północnej;
Makedonec
/
ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków
makedonský
/
ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii;
makedonština
/
ˌmaxʲĩˈnat͡sʲja/
noun
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść
machinace
/
maˈt͡ɕit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;
děloha
adjective
dotyczący macicy
děložní
/
ˈmat͡ɕɛ̇j/
pronoun
imię męskie;
Matěj
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Macieja
Matějův
/
ˈmat͡ɕɛʃ/
noun
- (matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;
- organizacja kulturalno-oświatowa
matice
noun
(matematyka, matematyczny) macierz o jednakowej liczbie wierszy i kolumn
čtvercová matice
/
ˌmat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃stfɔ/
noun
bycie matką
mateřství
noun
- (zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem
- (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)
chapadlo
/
maˈt͡sɔxa/
noun
żona ojca, ale nie matka;
macecha
/
maˈt͡ʃɛta/
noun
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;
mačeta
/
ˌmadaˈɡaskar/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
Madagaskar
/
maˈdɛra/
pronoun
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;
Madeira
/
maˈdrɨt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Madryt
madridský
adjective
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) lub (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z madrygałem, dotyczący madrygału
madrigalový
/
ˈmadrɨt/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;
Madrid
/
maˈdrɨṭt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Madrytu
Madriďan
/
maˈdrɨtka/
noun
mieszkanka Madrytu
Madriďanka
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie lub przyswajanie kultury węgierskiej i języka węgierskiego
maďarizace
/
maˈd͡ʑarɨsm̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) hungaryzm
maďarismus
maďarizmus
/
ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa/
acronym
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;
MAAE
/
ˈmafʲja/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce
mafie
/
maˈfʲijnɨ/
adjective
dotyczący mafii; taki, który jest związany z mafią; mający charakter mafii
mafiánský
/
maˈfʲjɔzɔ/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) członek mafii
mafián
noun
osoba pracująca w magazynie
skladník
noun
kobieta pracująca w magazynie
skladnice
/
ˌmaɡdaˈlɛ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Magdaléna
Magdalena
/
maɡˈdɛburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;
Magdeburg
/
ˈmaɡrɛp/
pronoun
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;
Maghreb
/
ˈmaɟja/
noun
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;
magie
kouzla
/
maˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z magią, dotyczący magii
magický
kouzelný
/
ˈmaɟɛl/
noun
maszyna do prasowania przy pomocy walców;
mandl
noun
władze miejskie;
magistrát
/
ˈmaɡnɛs/
noun
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);
magnet
/
ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;
magnetofon
noun
(elektronika, elektroniczny) przenośne lub stacjonarne urządzenie do nagrywania lub odtwarzana dźwięku z kaset magnetofonowych;
páskový magnetofon
adjective
związany z magnetofonem, dotyczący magnetofonu
magnetofonový
noun
(biologia, biologiczny) zdolność organizmu do rozpoznawania kierunku pola magnetycznego;
magnetorecepce
/
ˌmaɡnɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
magnetický
noun
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;
magnetismus
/
ˈmaɡnɛs/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12
hořčík
adjective
dotyczący magnezu
hořčíkový
magnéziový
/
maɡˈnɔlʲja/
noun
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;
magnólie
noun
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim
mahárádža
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu
mohamedán
adjective
związany z mahometanizmem i mahometanami, dotyczący mahometanizmu
mohamedánský
/
maˈxɔ̃ɲja/
noun
(botanika, botaniczny) Mahonia Nutt., rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych;
mahónie
/
maj/
noun
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
květen
kvìten
noun
- (łowiectwo, łowiecki) prowizoryczna łódka lub tratwa, zwykle okryta trzciną, gałęziami lub innym materiałem kamuflującym, używana do podchodzenia i polowania na ptaki wodne
přikrývací loďka
- zjawisko wrażeniowe, iluzoryczny obraz; coś, co wydaje się istnieć, ale w rzeczywistości jest tylko złudzeniem wzrokowym
zdání
/
maˈjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z Majami, dotyczący Majów, ich kultury, sztuki
mayský
/
ˌmajɛˈrãnɛk/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)
majoránka
adjective
związany z majerankiem, dotyczący majeranku; zawierający majeranek
majoránkový
noun
materiał ceramiczny z gliny pokrytej polewą ołowiowo-cynową;
majolika
/
maˈjɔ̃nɛs/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;
majonéza
pronoun
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;
Mallorca
noun
mieszkaniec Majorki; osoba z tej wyspy
Mallorčan
noun
mieszkanka Majorki; kobieta z tej wyspy
Mallorčanka
adjective
związany z Majorką, dotyczący Majorki
mallorský
/
maˈjɔvɨ/
adjective
związany z majem, dotyczący maja
květnový
májový
noun
(potocznie, potoczny) osoba lubiąca wytwarzanie lub naprawianie rzeczy za pomocą prostych narzędzi
kutil
/
majˈstɛrʃtɨk/
noun
(książkowy) coś wyjątkowo udanego, umiejętnie przeprowadzonego; osiągnięcie
majstrštyk
/
ˈmajtʲci/
noun
(krawiectwo) (odzieżownictwo) dolna część bielizny okrywająca biodra;
kalhotky
/
maˈd͡ʒurɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Marshalla;
Majuro
/
maˈjɔ̃ntɛk/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) stan posiadania
- bogactwo, fortuna
majetek
/
ˌmajɔ̃ntˈkɔvɨ/
adjective
dotyczący majątku
majetkový
/
mak/
noun
- (botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
- (spożywczy) nasiona maku (1.2)
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mak (1.1)
mák
adjective
(technologia, technika, techniczny) związany z makadamem, dotyczący makadamu
makadamový
/
ˈmakak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa;
makak
/
maˈkarɔ̃n/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;
těstoviny
makaróny
pronoun
(geografia, geograficzny) zbiorcza nazwa wulkanicznych wysp położonych na północno-wschodnim Atlantyku u wybrzeży Europy i Afryki;
Makaronézie
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Chorwacji nad Morzem Adriatyckim;
Makarska
/
maˈcijaʃ/
noun
- (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy
líčení
- (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz
make-up
líčidla
šminky
/
ˈmaklɛr/
noun
(finanse, finansowy) osoba, która zawodowo zajmuje się pośrednictwem w handlu
makléř
noun
pośredniczka w transakcjach finansowych na giełdzie
makléřka
/
maˈkɔvʲjɛt͡s/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto przekładane masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;
makovec
/
maˈkɔvɨ/
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odnoszący się do nasion maku, przyrządzony z maku lub z dodatkiem maku
- odnoszący się do maku (rośliny)
makový
/
ˈmakrɔ/
noun
(informatyka, informatyczny) zestaw poleceń przeznaczonych do wykonania przez określoną aplikację, rodzaj niesamodzielnego programu komputerowego;
makro
adjective
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią
makroekonomický
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół blisko spokrewnionych odmian językowych, które bywają uważane za jeden język w niektórych kontekstach kulturowych, społecznych lub politycznych, mimo że mogą mieć znaczne różnice i odrębne kody językowe;
makrojazyk
pronoun
imię męskie;
Maxentius
/
ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ/
adjective
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)
maximální
/
ˌmaksɨ̃ˈmʲilʲjãn/
pronoun
imię męskie;
Maxmilián
/
ˌmakulaˈtura/
noun
niepotrzebny, zużyty lub zniszczony papier przeznaczony do recyklingu;
makulatura
adjective
- wytworzony z makulatury
- związany z makulaturą, odnoszący się do makulatury
makulaturní
/
ˌmalaˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Malabo
malabský
/
maˈlabɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Równikowej;
Malabo
pronoun
(biblijny) imię męskie;
Malachiáš
/
maˈlaxʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;
malachit
/
ˌmalaxʲiˈtɔvɨ/
adjective
- (jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący malachitu, wykonany z malachitu, związany z malachitem, ozdobiony malachitem
- (książkowy) mający kolor szmaragdowozielony, taki jak kolor malachitu
malachitový
adjective
związany z Malagą, dotyczący Malagi
malagský
/
maˈlajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów
malajština
/
ˌmalakɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;
malakologie
adjective
(zoologia, zoologiczny) związany z malakologią, dotyczący malakologii
malakologický
/
maˈlarka/
noun
(sztuka) artystka, która maluje obrazy
malířka
/
maˈlarstfɔ/
noun
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);
malířství
adjective
odnoszący się do malarii, związany z malarią
maláriový
/
ˈmalaʃ/
noun
- (sztuka) artysta, który maluje obrazy
- (budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku
malíř
/
maˈlavʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;
Malawi
/
ˌmalaˈvʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Malawi
malawský
/
ˈmalɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów;
Male
/
ˌmalɛˈdʲift͡ʃɨk/
noun
obywatel Malediwów
Maledivan
Maledivec
/
ˌmalɛˈdʲivɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;
Maledivy
/
maˈlɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Malajsie
/
ˌmalɛˈzɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Malezja
malajsijský
/
maˈlɛ̃ɲci/
adjective
(zdrobniale) od: mały
malinký
adjective
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów
malgašský
pronoun
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Madagaskaru
Malgaš
/
ˈmalʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;
Mali
/
maˈlʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Mali
malijský
maliský
/
maˈlʲĩna/
noun
- (potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
- (botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
- (botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej
malina
/
maˈlʲĩnka/
noun
(potocznie, potoczny) ślad na skórze po intensywnym pocałunku;
cucflek
/
ˌmalʲĩˈnɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z malin, z dodatkiem owoców malin
malinový
/
ˈmalmɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;
Malmö
/
ˌmalɔˈvãɲɛ/
noun
nakładanie farby na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełnianie czegoś kolorem
malování
/
maˈlɔvat͡ɕ/
verb
- (technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
- (sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie
malovat
/
ˈmalta/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Malta
/
malˈtãj̃sʲci/
adjective
- (geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta
- (geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta
maltský
maltština
/
malˈtãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;
maltština
maltský
noun
(biochemia, biochemiczny) węglowodan złożony będący produktem częściowej enzymatycznej hydrolizy skrobi;
maltodextrin
noun
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;
maltóza
/
malˈvʲĩna/
pronoun
imię żeńskie o literackim pochodzeniu;
Malvina
Malvína
/
ˈmãma/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; lewy dopływ Witimu;
Mama
/
ˈmãma/
noun
(potocznie, potoczny) matka
máma
mama
/
ˈmãmka/
noun
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko
kojná
/
ˌmãmːɔˈɡrafʲja/
noun
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;
mamografie
adjective
(zoologia, zoologiczny) związany z mamutem, dotyczący mamuta, odnoszący się do mamuta
mamutí
/
ˈmãmut/
noun
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;
mamut
/
ˌmãnaˈɡu<sup>w</sup>a/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Nikaragui;
Managua
/
ˌmãnaɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Managua
managujský
/
mãˈnãma/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu;
Manáma
adjective
odnoszący się do Manchesteru, związany z Manchesterem
manchesterský
/
ˌmãndarɨ̃ŋˈkɔvɨ/
adjective
dotyczący mandarynek (drzew i owoców)
mandarinkový
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany, odnoszący się do mandarynów
mandarínský
/
ˈmãndat/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;
mandát
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;
pokuta
/
ˌmãndɔˈlʲĩna/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;
- (potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ręczna szatkownica do warzyw
mandolína
/
ˌmãndɔlʲĩˈɲista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na mandolinie
mandolinista
/
mãn͇ˈd͡ʒurʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;
Mandžusko
/
mãˈnɛcĩn/
noun
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;
figurína
/
ˈmãŋɡãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;
mangan
adjective
dotyczący manganu
manganový
/
ˈmãŋɡɔ/
noun
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)
- (botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
mango
mangovník
- (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju mango (1.1)
mangovník
/
mãnˈxatãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) najmniejszy, a zarazem najgęściej zaludniony okręg Nowego Jorku, położony na wyspie o tej samej nazwie;
Manhattan
/
ˈmãɲak/, /
ˈmãɲjak/
noun
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej
maniak
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) system religijno-filozoficzny, stworzony przez Maniego, zgodnie z którym podstawą bytu są dwie przeciwstawne siły: dobro i zło oraz światło i ciemność;
manicheismus
manichejství
/
mãˈɲila/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;
Manila
/
mãˈɲilsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Manila
manilský
/
ˈmãŋʲcɛt/
noun
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę
manžeta
/
ˈmãnːa/
noun
(biblijny) pokarm z nieba, który Bóg zsyłał Izraelitom przez 40 lat na pustyni;
mana
/
ˈmãnːa ˈzʲ‿ɲɛba/
noun
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) nieoczekiwany dar lub zysk, niespodziewana pomoc albo ratunek w trudnej sytuacji
mana nebeská
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
Mannheim
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkohol cukrowy występujący w roślinach;
mannitol
/
mãˈnɔ̃mɛtr̥/
noun
przyrząd do mierzenia ciśnienia;
manometr
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);
Mantova
noun
mieszkanka Mantui
Mantovanka
noun
mieszkaniec Mantuy
Mantovan
adjective
związany z Mantuą, dotyczący Mantui
mantovský
mantujský
/
mãˈnuskrɨpt/
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;
rukopis
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;
maoismus
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski;
maorština
/
ˈmapa/
noun
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;
mapa
/
maˈputɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mozambiku;
Maputo
noun
(spożywczy) (botanika, botaniczny) owoc męczennicy jadalnej, Passiflora edulis Sims
marakuja
plod mučenky
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;
maráthština
/
ˌmaraˈtɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(sport, sportowy) biegacz biorący udział w maratonie
maratónec
/
ˌmaraˈtɔ̃j̃sʲci/
adjective
(sport, sportowy) związany z maratonem, dotyczący maratonu
maratonský
pronoun
imię męskie;
Marcel
pronoun
imię żeńskie
Marcela
/
marˈt͡sɛlʲi/
pronoun
imię męskie;
Marcel
/
marˈt͡sɛpãn/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób z marcepanu (1.1)
marcipán
/
ˌmart͡sɛpãˈnɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z marcepanu, zawierający marcepan
marcipánový
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluja;
Marcha
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii
Anconská Marka
- (geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;
Marche
/
ˈmarxɛf/
noun
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;
mrkev
noun
(zdrobniale) od: marchewka
mrkvička
/
marxˈfʲjɔvɨ/
adjective
zrobiony z marchwi
mrkvový
/
ˈmarʲt͡ɕĩn/
pronoun
imię męskie;
Martin
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Marcina
Martinův
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) nurt wczesnego chrześcijaństwa (II-IV w.), związany z Marcjonem z Synopy zakładający istnienie dwóch bogów: Boga Starego Testamentu (surowego, sprawiedliwego) i Boga objawionego przez Jezusa (dobrego, miłosiernego), odrzucenie Starego Testamentu, uznawanie tylko wybranych pism Nowego Testamentu (np. okrojonej Ewangelii Łukasza) oraz silny dualizm duch – materia;
marcionismus
markionismus
/
mar.ˈt͡sɔ.vɨ/
adjective
odnoszący się do marca, trzeciego miesiąca roku
březnový
/
ˈmarɛk/
pronoun
imię męskie;
Marek
/
ˌmarɡaˈrɨ̃na/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;
margarín
noun
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;
okraj
/
ˈmarʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Marie
adjective
- dedykowany Najświętszej Maryi Pannie
- dotyczący kościoła Najświętszej Maryi Panny
mariánský
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag wysp wulkanicznych w Mikronezji, położony w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego, na południowy wschód od Japonii;
Mariany
/
ˈmarʲjaʃ/
noun
(termin karciany) dawna gra w karty dla dwóch osób
mariáš
adjective
związany z Marianami, dotyczący Marianów
mariánský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju karlowarskim;
Mariánské Lázně
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą;
Maribor
adjective
związany z Mariborem, dotyczący Mariboru
mariborský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego;
Marica
/
ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna/
noun
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;
marihuana
/
ˌmarʲjɔˈlɔɟja/
noun
(teologia, teologiczny) dział teologii dogmatycznej, nauka o Maryi, Matce Jezusa Chrystusa;
mariologie
/
ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;
panák
loutka
/
ˈmarʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Marius
/
ˈmarka/
noun
- (handel, handlowy) znak producenta umieszczany na wyrobach danej firmy;
- (dawniej, dawny) (jednostka monetarna) pieniądz, waluta dawniej używana w Niemczech i niektórych innych krajach;
- (historia, historyczny, historycznie) (administracja) marchia;
- (dawniej, dawny) stemplowy znaczek pocztowy
marka
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza;
markazit
noun
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;
markýz
adjective
związany z Markomanami, dotyczący Markomanów
markomanský
adjective
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący marksizmu
marxistický
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z marksizmem-leninizmem, dotyczący marksizmu-leninizmu
marxisticko-leninský
/
ˈmarʲcɕism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;
marxismus
/
ˌmarmɔˈlada/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;
marmeláda
/
ˈmarmur/
noun
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;
mramor
/
ˈmarna/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, prawy dopływ Sekwany;
Marna
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia;
Marneuli
/
marˈnɔvat͡ɕ/
verb
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści
plýtvat
marnit
/
ˌmarɔˈkãŋka/
noun
obywatelka Maroka
Maročanka
/
ˌmarɔˈkãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Maroka
Maročan
/
ˌmarɔˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Maroka
marocký
/
maˈrɔkɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;
Maroko
/
marˈːakɛʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;
Marrákeš
/
mars/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
- (astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;
Mars
/
marˈsʲjä̃ɲĩn/
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Marsa
Marťan
/
marˈsʲjãŋka/
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Marsa
Marťanka
/
marˈsɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;
Marseille
noun
mieszkaniec Marsylii
Marseillan
/
ˌmarsɨˈlʲjãnka/
pronoun
francuska pieśń rewolucyjna, dziś hymn Francji;
Marseillaisa
/
ˌmarsɨˈlʲjãnka/
noun
mieszkanka Marsylii
Marseillanka
adjective
związany z Marsylią, dotyczący Marsylii
marseilleský
/
ˈmarta/
pronoun
imię żeńskie;
Marta
/
ˈmartfɨ/
adjective
taki, który umarł
mrtvý
pronoun
imię żeńskie;
Martina
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rumunii i w południowo-wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy;
Maroš
/
maˈrɨja/
pronoun
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;
Marie
adjective
(teologia, teologiczny) odnoszący się do Matki Bożej, związany z Matką Bożą
mariánský
/
ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa/
noun
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;
válečné loďstvo
/
maˈrɨ̃naʃ/
noun
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;
námořník
lodník
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;
marináda
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej
marinovat
/
ˈmaʒɛt͡s/
noun
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
březen
/
maˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
- ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu
- fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś
sen
/
maˈʒɛ̃ɲɛ ˈɕt͡ɕɛ̃ntɛj ˈɡwɔvɨ/
noun
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, niedostępnego dla kogoś
vzdušné zámky
/
ˈmarznɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
- odczuwać duże zimno, mróz
- przeistaczać się w lód
mrznout
/
ˈmaʒɨt͡ɕ/
verb
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło
snít
noun
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk;
marže
/
ˈmasa/
noun
- gęsta lub półpłynna substancja, także substancja skrzepnięta
hmota
- (fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;
hmotnost
hmota
/
ˈmasa krɨˈtɨt͡ʃna/
noun
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa
kritické množství
/
ˈmasa pɛrˈwɔva/
noun
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;
perleť
/
maˈsajsʲci/
adjective
związany z Masajami, dotyczący Masajów, ich kultury, sztuki
masajský
/
maˈsakra/
noun
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;
masakr
/
ˈmasaʃ/
noun
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;
masáž
noun
urządzenie do wyrobu masła
máselnice
/
maˈsɛru/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Lesotho;
Maseru
/
ˈmaska/
noun
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;
maska
rouška
ústenka
/
maˈskat͡sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Maskat
maskatský
/
ˈmaskat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Omanu;
Maskat
/
maˈskɔvɨ/
adjective
od: maska
maškarní
noun
- (książkowy) (psychologia, psychologiczny) człowiek znajdujący satysfakcję w odczuwaniu cierpienia
- (seksuologia, seksuologiczny) człowiek odczuwający satysfakcję seksualną, gdy partnerką lub partnerem znęcają się nad nim
masochista
/
maˈstaba/
noun
(archeologia, archeologiczny) grobowiec egipski w kształcie ściętego ostrosłupa;
mastaba
/
ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;
mastektomie
noun
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne;
mastodont
/
ˌmasturˈbat͡sʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm
masturbace
pronoun
(geografia, geograficzny) wyżynno-górska kraina w środkowej i południowej Francji;
Centrální masív
Francouzské středohoří
pronoun
(geografia, geograficzny) masyw górski w paśmie Alp Graickich, na pograniczu Szwajcarii, Francji i Włoch;
Montblanský masiv
verb
iść miarowym, równym krokiem
pochodovat
/
maʃt/
noun
- (architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;
hůlka
tyčka
stěžeň
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
stěžeň
/
maˈʃɨ̃na/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy
stroj
/
maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;
psací stroj
/
maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨt͡ɕa/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;
šicí stroj
noun
(technologia, technika, techniczny) parowy silnik tłokowy;
damfula
/
ˌmaʃɨ̃ˈɲista/
noun
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;
strojvůdce
strojvedoucí
/
maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa/
noun
(higiena, higieniczny) narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała
holicí strojek
/
ˌmaʃɨ̃ˈnɔvʲɲa/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przedział statku mieszczący układ napędowy;
- pomieszczenie, hala lub budynek z ustawionymi maszynami np. silnikami, pompami itp.
strojovna
adjective
- związany z maszyną, dotyczący maszyny
strojní
- wytworzony przez maszynę
strojový
/
ˈmaswɔ/
noun
- (spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
- (spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych
máslo
/
ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;
burákové máslo
arašídové máslo
/
ˈmata/
noun
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.
rohož
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która mataczy, czyli działa nieuczciwie, kręci, oszukuje lub próbuje coś ukryć
podvodník
/
maṭˈt͡ʃɨ̃nɨ/
adjective
(książkowy) dotyczący matki, należący do matki, właściwy matce, charakteryzujący matkę
matčin
noun
- (potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka matematyki w szkole
matematikářka
- (potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie matematyki
- (potocznie, potoczny) studentka albo absolwentka wydziału matematycznego
matematička
/
ˌmatɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z matematyką
matematický
/
ˌmatɛ̃ˈmatɨk/
noun
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;
matematik
/
ˌmatɛ̃ˈmatɨka/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;
matematika
matika
adjective
- związany z materializmem
- charakteryzujący się materializmem
materialistický
/
ˌmatɛrʲˈjalʲism̥/
noun
kierowanie się w życiu względami materialnymi
materialismus
/
maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ/
noun
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;
výbušnina
/
maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Matouš
Matěj
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Mateusza
Matoušův
/
ˈmatka/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
mater
matka
- rodzic płci żeńskiej;
matka
máti
mutr
máť
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;
Matka Boží
/
ˈmatka ˈxʃɛstna/
noun
- (kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną
- inicjatorka lub patronka czegoś
kmotra
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) niezapłodniona matka pszczela, składająca jaja z których wylęgają się wyłącznie trutnie
trubcokladný matka
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Ofiarowanie Pańskie
Hromnice
adjective
dotyczący matkobójcy lub matkobójstwa
matkovražedný
noun
zabójstwo własnej matki
matkovražda
/
ˌmatkɔˈjɛpt͡sa/
noun
- (wulgarnie, wulgaryzm) (rzadki, rzadko używany) mężczyzna utrzymujący kontakty seksualne z własną matką
- (wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny
mamrd
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków;
matlockit
/
maˈtɔvɨ/
adjective
bez połysku
matný
/
ˌmatrʲjarˈxalnɨ/
adjective
dotyczący matriarchatu
matriarchální
/
maˈtrʲjarxat/
noun
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;
matriarchát
/
maˈtura/
noun
(edukacja, edukacyjny) egzamin zdawany po ukończeniu szkoły średniej;
maturita
adjective
dotyczący matury
maturitní
/
ˌmatuˈʒɨsta/
noun
osoba, która przygotowuje się do matury; uczeń najwyższej klasy szkoły średniej
maturant
/
ˌmatuˈʒɨstka/
noun
osoba płci żeńskiej, która przygotowuje się do matury; uczennica najwyższej klasy szkoły średniej
maturantka
noun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;
Metuzalém
noun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;
Metuzalém
/
maˈtɨlda/
pronoun
imię żeńskie;
Matylda
/
mawr/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów;
Maur
/
ˌmawrɛˈtãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;
Mauritánie
Mauretánie
/
mawˈrʲitʲjus/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
Mauricius
/
mawˈrɨt͡sɨ/
pronoun
imię męskie;
Mořic
/
ˌmawrɨˈtɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Mauritiusu
Mauricijec
/
ˌmawrɨˈtɨjka/
noun
obywatelka Mauritiusu
Mauricijka
/
ˌmawrɨˈtɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Mauritius
mauricijský
/
ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;
mauzoleum
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie;
Mazár-e Šaríf
/
ˌmazɔˈvʲjɛt͡sʲci/
adjective
dotyczący Mazowsza, związany z Mazowszem, pochodzący z Mazowsza
mazovský
noun
mieszkanka Mazowsza
Mazovanka
/
maˈzɔfʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;
Mazovsko
/
maˈzurɛk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) wiejska taneczna forma muzyczna często utożsamiana z oberkiem;
mazurka
/
maˈzursʲci/
adjective
pochodzący z Mazur, związany z Mazurami
mazurský
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny i geograficzny w północno-wschodniej Polsce;
Mazury
/
ˌmazuˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
proces fonetyczny polegający na wymowie spółgłosek dziąsłowych ‹sz›, ‹ż›, ‹cz›, ‹dż› jako przedniojęzykowo-zębowych ‹s›, ‹z›, ‹c›, ‹dz›;
mazuření
/
mat͡ɕ/
noun
(staropolski) lub (przestarzałe, przestarzały) (także (Śląsk Cieszyński)) matka
máť
/
ˈmawa ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;
Malý medvěd
/
ˌmawɡɔˈʒata/
pronoun
imię żeńskie;
Markéta
/
ˈmawɔ/
adverb
w niewielkim stopniu
málo
trochu
velice
adjective
związany z Azją Mniejszą, dotyczący Azji Mniejszej
maloasijský
adverb
w sposób świadczący o małoduszności; bez wielkoduszności; z małą klasą moralną
malodušně
adjective
dotyczący Małych Karpat, związany z Małymi Karpatami, pochodzący z Małych Karpat
malokarpatský
/
ˌmawɔˈpɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;
Malopolsko
/
ˌmawɔˈpɔlsʲci/
adjective
dotyczący Małopolski, związany z Małopolską, pochodzący z Małopolski
malopolský
noun
(medycyna, medyczny) zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej prawidłowych wartości
trombocytopenie
/
ˈmawpa/
noun
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;
opice
opičák
- (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @
zavináč
/
ˈmawpʲi/
adjective
związany z małpą, dotyczący małpy
opičí
/
ˈmawpka/
noun
(zdrobniale) od: małpa
opička
noun
(potocznie, potoczny) półczłowiek półmałpa
lidoop
/
ˈmawɨ/
adjective
- mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
- występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą)
malý
/
ˈmawɨ/
noun
dziecko, niedorosły
malý
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;
Malý Jenisej
/
ˈmawɨ ˈlɛf/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Malý lev
/
ˈmawɨ ˈpalɛt͡s/
noun
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi
malíček
malík
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka we wschodniej Rosji przeduralskiej i w północno-zachodnim Kazachstanie;
Malý Uzeň
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na terenie Iranu i Iraku, lewy dopływ Tygrysu;
Malý Zab
/
mawʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak;
mlž
škeble
/
mawˈʒɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem
manželský
/
mawˈʒɛ̃j̃stfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;
manželství
sňatek
/
mawˈʒɔ̃nka/
noun
(podniośle) cudza żona
manželka
noun
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia;
boltec
ušní boltec
/
ˈmaɕlak/
noun
(mykologia, mykologiczny) grzyb jadalny z rodzaju maślakowatych o lepkim kapeluszu (Suillaceae);
klouzek
máslák
/
ˈmaɕlak ˈpstrɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Suillus variegatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o oliwkowej barwie kapelusza;
klouzek strakoš
/
ˈmaɕlaɟ ʑarʲˈɲistɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Suillus granulatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych bez pierścienia;
klouzek zrnitý
/
ˈmaɕlaɡ zvɨˈt͡ʃajnɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Suillus luteus, pospolity, jadalny gatunek grzyba z rodziny maślakowatych;
klouzek obecný
/
ˈmaɕlaɡ ˈʒuwtɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Suillus grevillei, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o żółtej barwie kapelusza;
klouzek sličný
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu masłowego;
máselnan
/
maɕˈlãnka/
noun
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;
podmáslí
/
maɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;
mast
noun
dziewczyna lub kobieta, która w stylizowanym, galowym mundurze uczestniczy w pokazowych przemarszach z elementami musztry i choreografii;
mažoretka
/
mbaˈbãnɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Eswatini;
Mbabane
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia;
Mccheta
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny w północnej Gruzji, ze stolicą w Mcchecie;
Mccheta-Mtianetie
/
ˈmdwɔɕt͡ɕi/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;
mdloba
/
mdwɨ/
adjective
- bez wyrazistego smaku
- (książkowy) o świetle: słabo świecący, zamglony, mglisty
- (książkowy) pozbawiony wyrazu, ekspresji; nijaki, bezbarwny
mdlý
/
ˈmɛbɛl/
noun
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;
nábytek
noun
opieka materialna lub organizacyjna nad twórcami, naukowcami bądź instytucjami kultury, sprawowana przez osobę prywatną, instytucję albo państwo
mecenát
/
mɛx/
noun
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach
mech
noun
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;
mechanismus
/
ˌmɛxãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki
mechanický
/
mɛˈxãɲika/
noun
- (technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;
- (fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.
- (technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów
- sposób działania mechanizmu
mechanika
noun
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;
kvantová mechanika
/
mɛˈxãɲism̥/
noun
- (technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
- (książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań
mechanismus
/
ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika/
noun
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;
mechatronika
/
mɛt͡ʃ/
noun
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy
zápas
utkání
/
ˈmɛt͡ʃɛt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;
mešita
/
ˈmɛdal/
noun
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;
medaile
/
mɛˈdalʲik/
noun
niewielki krążek z metalu do noszenia na szyi
medaile
/
ˈmɛdart/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Medard
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Medarda
Medardův
noun
(informatyka, informatyczny) platformy i serwisy internetowe umożliwiające użytkownikom tworzenie, udostępnianie i wymianę treści oraz komunikowanie się z innymi ludźmi w sieci
sociální média
adjective
związany z mass mediami, dotyczący mass mediów
mediální
/
mɛˈdʲjãna/
noun
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);
medián
/
mɛˈdʲjɔlãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;
Milán
/
ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci/
adjective
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu
milánský
/
mɛˈduza/
noun
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę wodne o parasolowatym ciele unoszonym przez toń;
medúza
/
ˌmɛdɨˈt͡sɨ̃na/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;
lékařství
medicína
noun
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce;
veterinární lékařství
/
mɛˈfɛdrɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna katynonu, stymulant i empatogen;
mefedron
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa milionowi herców
megahertz
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carcharodon megalodon lub Carcharocles megalodon, prehistoryczny rekin, wymarły gatunek największej znanej ryby drapieżnej;
megalodon
/
ˌmɛɡaˈlɔ̃mãn/
noun
(książkowy) człowiek, który ma manię wielkościową, charakteryzuje się megalomanią, ma zbyt wysokie mniemanie o sobie
megaloman
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;
Samegrelo
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;
Samegrelo-Horní Svanetie
/
ˈmajtnɛr/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;
meitnerium
/
mɛˈjɔza/
noun
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;
meióza
adjective
związany z Mekką, dotyczący Mekki
mecký
mekský
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, położona nad Bałtykiem, pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz;
Meklenbursko
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;
Meklenbursko-Přední Pomořansko
adjective
związany z Meklemburgią, dotyczący Meklemburgii
meklenburský
/
ˈmɛksɨk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Mexiko
/
ˌmɛksɨˈkãɲĩn/
noun
obywatel Meksyku
Mexičan
/
ˌmɛksɨˈkãnka/
noun
obywatelka Meksyku
Mexičanka
/
ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Meksyk
mexický
adjective
wyrażający melancholię lub skłonny do niej
melancholický
noun
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę
melanocyt
/
mɛˈlasa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;
melasa
/
ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna/
noun
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;
melatonin
adjective
związany z Melbourne
melbournský
/
ˈmɛlxʲjɔr/
pronoun
imię męskie;
Melichar
pronoun
(biblijny) imię męskie;
Melchisedech
Malkísedek
noun
(potocznie, potoczny) kryjówka przestępców
doupě
pelech
/
mɛˈlʲisa/
noun
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;
meduňka
noun
(botanika, botaniczny) Melissa officinalis L. gatunek byliny z rodziny jasnotowatych stosowanej jako roślina lecznicza;
meduňka lékařská
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik melodyczny, figuracja zbudowana z przynajmniej dwóch dźwięków, śpiewana na jednej zgłosce tekstu;
melisma
/
mɛˈlɔdʲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;
melodie
nápěv
adjective
dotyczący melodramatu
melodramatický
adjective
o przyjemnym brzmieniu
melodický
/
ˈmɛlɔ̃n/
noun
- (spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
- (botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
meloun
adjective
- związany z melonami, dotyczący melonów, wykonany z melona
- mający jakieś cechy melona np. smak, zapach
melounový
pronoun
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;
Meluzína
/
mɛ̃mˈbrãna/
noun
(technologia, technika, techniczny) cienka elastyczna przegroda między dwoma ośrodkami
membrána
adjective
(starożytność) związany z Memfisem, dotyczący Memfisu
memfidský
/
ˈmɛ̃w̃fʲis/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu;
Memfis
Mennofer
/
mɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech;
Mohan
/
mɛ̃ˈnaʃka/
noun
(harcerski) (wojskowość, wojskowy) lekki metalowy pojemnik służący do spożywania posiłków, czasami też do ich przygotowywania;
ešus
/
ˈmɛ̃ndɛl/
noun
(przestarzałe, przestarzały) (jednostka miary) 15 sztuk czegoś;
mandel
/
mɛ̃nˈdɛlɛf/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;
mendelevium
noun
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;
mincovna
noun
(fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie miesiączkowania u kobiety, spowodowane wyczerpaniem czynności jajników;
menopauza
/
mɛ̃ˈnɔra/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;
menora
menóra
noun
człowiek, który zajmuje się mentalizmem
mentalismus
noun
- (filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość
- kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi;
mentalismus
noun
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości
mentalita
noun
- (informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu
- karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji
- zestaw dań składających się na posiłek
menu
/
mɛrˈkurɨ/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
- (astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;
Merkur
/
ˌmɛrɔˈvʲĩj̃sʲci/
adjective
związany z Merowingami, dotyczący Merowingów
merovejský
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;
meritokracie
adjective
związany z Mesenią, dotyczący Mesenii
messenský
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)
Mesiáš
noun
(przenośnie, przenośnia) ten, który wybawia
mesiáš
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;
Messina
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Mesyną, dotyczący Mesyny
messinský
adjective
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu
metabolický
/
ˌmɛtaˈbɔlʲit/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny powstający w organizmie w wyniku przemiany materii
metabolit
/
ˌmɛtaˈbɔlʲism̥/
noun
- (biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;
- (architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;
metabolismus
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;
metadon
/
ˌmɛtaˈfɔra/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;
metafora
/
ˈmɛtal/
noun
- (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
- (heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
kov
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostra odmiana muzyki rockowej
metal
/
ˌmɛtaˈlɔvɨ/
adjective
(chemia, chemiczny) związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu
kovový
noun
osoba zajmująca się metalurgią
metalurg
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;
metamfetamin
pervitin
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy pochodnych pirazolonu, używany jako silny środek przeciwbólowy, przeciwgorączkowy i rozkurczowy;
metamizol
adjective
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku
metamorfovaný
/
ˈmɛtãn/
noun
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;
metan
/
mɛˈtãnɔl/
noun
(chemia, chemiczny) najprostszy związek z grupy alkoholi, bezbarwna, łatwopalna ciecz;
metanol
noun
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego
metastáza
noun
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz
metempsychóza
/
mɛˈtɛɔr/
noun
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);
meteor
/
ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja/
noun
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;
meteorologie
/
ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii
meteorologický
noun
kobieta zajmująca się meteorologią
meteoroložka
/
ˌmɛtɛˈɔrɨt/
noun
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;
meteorit
noun
(biochemia, biochemiczny) egzogenny aminokwas zawierający siarkę, potrzebny do syntezy białek oraz wielu procesów metabolicznych
methionin
/
ˈmɛtka/
noun
(handel, handlowy) kartonik lub fragment tkaniny przytwierdzony do towaru, zawierający istotne informacje o nim;
cenovka
/
mɛˈtɔda/
noun
- sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu
- (informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy
metoda
/
ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja/
noun
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;
metodologie
adjective
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z metodologią
metodologický
/
mɛˈtɔdɨ/
pronoun
imię męskie;
Metoděj
Metod
Metud
/
ˌmɛtɔˈdɨjsʲci/
adjective
związany z Metodym
metodějský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;
metonymie
/
mɛtr̥/
noun
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;
metr
/
ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ/
noun
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;
metr čtvereční
/
ˈmɛtrɔ/
noun
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska
metro
/
ˌmɛtrɔˈpɔlʲja/
noun
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) bardzo duże, główne miasto kraju lub regionu
metropole
velkoměsto
/
ˌmɛtrɔpɔˈlʲita/
noun
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;
metropolita
adjective
związany z postacią Klemensa von Metternicha, austriackiego dyplomaty i kanclerza
metternichovský
noun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;
Metuzalém
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;
methylfenidát
noun
(chemia, chemiczny) (toksykologia) kation, wysoko toksyczny związek chemiczny rtęci z grupy związków rtęcioorganicznych;
methylrtuť
adjective
(chemia, chemiczny) odnoszący się do grupy chemicznej –CH₃
methylový
/
ˈmɛva/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;
racek
noun
(ornitologia, ornitologiczny) udomowiona forma mniszki białorzytnej;
chůvička japonská
chůvka
noun
(spożywczy) narodowa wódka meksykańska o słomkowym kolorze wytwarzana z bulw agawy;
mezcal
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (archeologia, archeologiczny) (antropologia, antropologiczny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;
Mezoamerika
/
ˌmɛzɔˈpawza/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca mezosferę od termosferę;
mezopauza
noun
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi;
geomorfologický celek
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;
mezuza
adjective
związany z Menem, dotyczący Menu (rzeką w Niemczech)
mohanský
/
ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu/
acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Międzynarodowy Fundusz Walutowy;
MMF
/
mɡwa/
noun
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;
mlha
/
mɡwaˈvʲit͡sa/
noun
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;
mlhovina
adjective
związany z mgłą, dotyczący mgły
mlhový
/
maˈjãmʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;
Miami
/
mʲjãˈnɔvʲɲik/
noun
- (matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
jmenovatel
- (językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;
nominativ
první pád
adjective
oparty na mierze wierszowej (metrum)
rytmický
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji prawy dopływ Isetu, przepływa przez Baszkirię oraz obwody czelabiński i kurgański;
Miass
/
mʲjaˈstɛt͡ʃkɔ/
noun
- prawno-administracyjna jednostka osadnicza o charakterze przejściowym między miastem a wsią;
městec
městečko
městys
- małe miasto
- (zdrobniale) od miasto
městečko
/
ˈmʲjastɔ/
noun
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
město
velkoměsto
/
mʲjaw/
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota
mňau
/
mʲjaʒˈd͡ʒɨt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;
ateroskleróza
/
mʲiˈt͡sɛla/
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;
micela
/
ˌmʲixaˈlʲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Michaela
Michala
/
ˈmʲixaw/
pronoun
imię męskie;
Michal
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Branice;
Michálkovice
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Michała
Michalův
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie
Micheáš
/
ˈmʲi<sup>j</sup>t͡ʃʲiɡɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;
Michigan
adjective
związany z Michigan, dotyczący Michigan
michiganský
/
mʲjɛt͡ʃ/
noun
(wojskowość, wojskowy) obosieczna broń z długim, prostym ostrzem;
meč
/
ˈmʲjɛd͡ʒ ˌdãmɔkˈlɛsa/
noun
symbol niepewności losu, nawisłej groźby zatruwającej poczucie beztroski i każdą chwilę szczęścia;
Damoklův meč
/
mʲjɛt͡ʃ‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ/
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;
světelný meč
/
mʲjɛˈt͡ʃɨswaf/
pronoun
imię męskie;
Mečislav
/
ˌmʲjɛt͡ʃɨˈswava/
pronoun
imię żeńskie;
Mečislava
/
mʲjɛdʲˈɲit͡sa/
noun
- duża miska, głównie do mycia lub prania;
lavor
- (anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem;
pánev
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z miednicą
pánevní
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) lewy dopływ Donu mający swe źródła w obwodzie saratowskim;
Medvedica
/
ˈmʲjɛd͡za/
noun
(rolnictwo, rolniczy) wąski pas ziemi będący granicą między obszarami rolnymi, działkami budowlanymi;
mez
/
mʲjɛ̇ˈd͡ʑãnɨ/
adjective
zawierający miedź lub zrobiony z miedzi
měděný
/
mʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;
měď
/
ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ/
noun
- obszar lub punkt w przestrzeni
- miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
- (sport, sportowy) ranga, pozycja
- wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś
místo
/
mʲjɛ̇jsˈt͡sɔvʲɲik/
noun
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?;
lokál
šestý pád
lokativ
/
mʲjɛ̇jsˈt͡sɔvɔɕt͡ɕ/
noun
jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany wyróżniający się odrębną nazwą;
lokalita
místo
noun
bilet uprawniający do zajęcia konkretnego siedzenia w środkach transportu publicznego
místenka
/
ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda/
noun
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;
městská pověst
současná pověst
/
ˈmʲjɛ̇jsʲci/
adjective
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)
městský
/
mʲjɛˈlʲizna/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;
mělčina
písčina
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju środkowoczeskim;
Mělník
noun
(biologia, biologiczny) komórka powstająca z promielocytu w procesie granulopoezy, przekształcająca się w metamielocyt;
myelocyt
/
ˈmʲjɛrʲɲik/
noun
(metrologia, metrologiczny) przyrząd pozwalający określić wartość mierzonej wielkości, zjawiska, cechy;
měrka
/
ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s/
noun
- (przestarzałe, przestarzały) ((współcześnie) (poetycki, poetycko) lub (gwara, gwarowe)) księżyc (naturalny satelita Ziemi)
luna
- (jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;
měsíc
/
ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s mʲjɔˈdɔvɨ/
noun
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje
líbánky
verb
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę
menstruovat
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji
menstruační
/
mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
- związany z okresem jednego miesiąca
- (książkowy) (poetycki, poetycko) (przestarzałe, przestarzały) związany z Księżycem; (zobacz) księżycowy
měsíční
adjective
złożony z różnych elementów
smíšený
směsný
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z mieszczaństwem, mieszkańcami miast
měšťanský
/
mʲjɛˈʃkãɲɛ/
noun
- zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;
- miejsce, gdzie dana osoba mieszka
byt
/
mʲjɛˈʃkãɲɛt͡s/
noun
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)
obyvatel
/
mʲjɛˈʃkãnka/
noun
kobieta na stałe mieszkająca w jakimś miejscu (regionie, mieście)
obyvatelka
/
ˈmʲjɛʃkat͡ɕ/
verb
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem
bydlet
žít
/
ˈmʲjɛʃkɔ/
pronoun
imię męskie;
Měšek
/
mʲjɛ̇t͡ɕ/
verb
- być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
- dysponować środkami na wykonanie czegoś
- dążyć do oddania czegoś komuś
- czuć coś
- czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika
- musieć coś zrobić
mít
/
ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈt͡ʃɨstɛ ˈrɛ̃nt͡sɛ/
verb
nie dopuścić się przestępstwa; postępować uczciwie, nie oszukiwać
mít čisté ruce
/
ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈdvʲjɛ ˈlɛvɛ ˈrɛ̃nt͡sɛ/
verb
być niezdarnym, nie mieć żadnych zdolności manualnych; być fajtłapą lub nie nadawać się do pracy
mít obě ruce levé
verb
często upuszczać trzymane przedmioty, być niezgrabnym, niezręcznym
mít děravé ruce
/
ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku/
verb
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo
mít něco v hlavě
/
ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈɡwɔvɛ ˌɲɛ‿ɔt‿paˈradɨ/
verb
być mądrym, sprytnym, pomysłowym; odznaczać się inteligencją, umiejętnością myślenia
mít něco v hlavě
/
ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˌna‿sũˈmʲjɛ̇̃ɲu/
verb
być winnym czegoś
mít máslo na hlavě
/
ˈmʲjɛ̇t͡ɕ naˈd͡ʑɛ̇jɛ/
verb
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że
doufat
/
ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈnɔsa/
verb
dokonywać trafnych ocen, mieć dobre przeczucie
mít nos
verb
dokładnie obserwować
mít oči na stopkách
/
ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈɔlɛj ˈv‿ɡwɔvʲjɛ/
verb
z uznaniem o kimś mądrym, rozsądnym
mít něco v hlavě
/
ˈmʲjɛ̇t͡ɕ pɔˈvɨʒɛj ˈuʃu/
verb
(potocznie, potoczny) być bardzo zmęczonym, udręczonym czymś, kimś, nie móc kogoś, czegoś dłużej znosić
mít po krk
verb
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe
mít pravdu
verb
(potocznie, potoczny) być głupim
mít v hlavě piliny
mít v hlavě seno
mít v hlavě slámu
mít v hlavě řezanku
/
ˈmʲjɛ̇t͡ɕ‿ɕɛ ˌna‿bat͡ʃˈnɔɕt͡ɕi/
verb
uważać; postępować ostrożnie w stosunku do czegoś lub kogoś
mít se na pozoru
/
ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈv‿ɡarʲɕt͡ɕi/
verb
- (dosłownie) trzymać w zamkniętej dłoni
- (potocznie, potoczny) mieć władzę nad kimś, panować nad kimś, uzależnić kogoś od siebie
mít v hrsti
/
ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈv‿mawɨ̃m ˈpalt͡su/
verb
(potocznie, potoczny) umieć coś bardzo dobrze
mít něco v malíku
mít něco v malíčku
noun
- (technologia, technika, techniczny) aparat do nadawania sygnałów świetlnych
blikací zařízení
- (potocznie, potoczny) (motoryzacja) urządzenie w pojazdach mechanicznych sygnalizujące zmianę kierunku jazdy
blinkr
směrovka
- (potocznie, potoczny) osoba wykonująca gesty lub sygnały migowe
migač
- (dawniej, dawny) człowiek często mrugający oczami
mrkač
- (potocznie, potoczny) ten, kto się wymiguje od pracy
vykrucovač
/
ˈmʲiɡdaw/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;
- (anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek
- (zobacz) migdałowiec
mandle
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Prunus dulcis, gatunek krzewu lub niedużego drzewa z rodziny różowatych, o owocach z jadalnym nasieniem;
mandloň obecná
noun
(botanika, botaniczny) Prunus triloba, gatunek rośliny krzewiastej z rodzaju Prunus, występującej dziko w Chinach i Korei;
mandloň trojlaločná
/
ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ/
adjective
- zrobiony z migdałów lub z ich znacznym dodatkiem
- odnoszący się do migdałowca
- (przenośnie, przenośnia) przypominający migdał, kształtem, kolorem lub zapachem
mandlový
/
ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf/
noun
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca;
fibrilace síní
verb
świecić w sposób przerywany lub krótko
míhat
/
mʲiˈɡrɛ̃na/
noun
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;
migréna
/
mʲiˈkɔwaj/
pronoun
imię męskie;
Mikuláš
pronoun
(zdrobniale) od Mikołaj
Mikulášek
/
ˌmʲikɔˈwajci/
noun
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);
Mikuláš
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Mikołaja
Mikulášův
/
mʲiˈkɔwuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie mikołowskim;
Mikulov
/
ˌmʲikrɔˈbʲjɔlɔk/
noun
specjalista zajmujący się mikrobiologią
mikrobiolog
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) ogół mikroorganizmów występujących w danym siedlisku;
mikrobiom
/
ˌmʲikrɔt͡sɛˈfalʲja/
noun
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki;
mikrocefalie
noun
(włókiennictwo) syntetyczne włókno o bardzo małej średnicy (poniżej 10 mikrometrów), zwykle wykonane z mieszanki poliesteru i poliamidu, charakteryzujące się wysoką chłonnością, miękkością oraz trwałością, szeroko stosowane w produkcji tkanin do czyszczenia, odzieży sportowej i tekstyliów domowych
mikrovlákno
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z mikrofizyką, dotyczący mikrofizyki
mikrofyzikální
noun
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku;
mikroflóra
/
mʲiˈkrɔfɔ̃n/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;
mikrofon
noun
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego (mniejszy niż mainframe oraz minikomputer);
mikropočítač
adjective
dotyczący mikrokomputera, związany z mikrokomputerem
mikropočítačový
noun
- (metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;
- (technologia, technika, techniczny) narzędzie do mierzenia bardzo małych długości lub grubości;
mikrometr
/
ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
- (geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;
Mikronésie
noun
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) zminiaturyzowany procesor w postaci jednego układu scalonego, zawierający wszystkie podstawowe elementy CPU i zdolny do wykonywania instrukcji programów oraz sterowania działaniem urządzeń elektronicznych;
mikroprocesor
/
mʲiˈkrɔskɔp/
noun
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;
mikroskop
drobnohled
noun
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym
elektronový mikroskop
/
ˈmʲiksɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów;
mixér
/
ˈmʲila/
noun
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;
míle
/
mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
nieodzywanie się, niemówienie
mlčení
/
ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
nie mówić, nie wydawać głosu
mlčet
/
ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ ˈjaɡ ˈːrup/
verb
- dotrzymywać tajemnic, nie ujawniać sekretów
mlčet jako hrob
- milczeć uporczywie, nie odzywać się zupełnie
mlčet jako hrob
mlčet jako němý
/
mʲiˈlɛ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Milena
/
mʲiˈlɛ̃ɲũm/
noun
okres tysiąca lat
tisíciletí
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;
Milét
/
ˈmʲilʲjart/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 000 = 109;
miliarda
/
mʲiˈlʲjardɛr/
noun
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy
miliardář
/
ˌmʲilʲjarˈdɛrka/
noun
kobieta bardzo bogata, posiadająca miliardy
miliardářka
/
ˌmʲilʲjarˈdɔvɨ/
adjective
- przymiotnik od miliard (1000000000)
- o wartości jednego lub kilku miliardów jednostek monetarnych
miliardtý
/
mʲiˈlʲit͡sʲja/
noun
- (administracja) w niektórych państwach (również w PRL) nazwa policji
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) terytorialne oddziały złożone ze zbrojnych i przeszkolonych obywateli, powoływane na czas wojny
milice
noun
funkcjonariusz milicji – instytucji odpowiedzialnej za ochronę bezpieczeństwa publicznego
milicionář
/
mʲiˈlʲiɡrãm/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa jednej tysięcznej grama
miligram
noun
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego
mililitr
/
mʲiˈlʲĩmɛtr̥/
noun
tysięczna część metra;
milimetr
adjective
taki, który ma wielkość jednego milimetra
milimetrový
/
ˈmʲilʲjɔ̃n/
noun
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;
milion milión
milión
/
mʲiˈlʲjɔ̃nɛr/
noun
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony
milionář
noun
kobieta majętna, o majątku przekraczającym milion
milionářka
/
ˌmʲilʲjɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
od milion
miliontý
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne;
militarismus
/
mʲilkˈlʲivɨ/
adjective
taki, który zwykle milczy
mlčenlivý
/
ˈmʲĩmɔ/
preposition
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają
navzdory
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało
ačkoli
přestože
/
ˌmʲĩmɔˈvɔlnɨ/
adjective
niezależny od woli, powstały lub wykonany mimo woli
mimovolný
/
mʲĩˈnarɛt/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;
minaret
noun
(historia, historyczny, historycznie) rzemieślnik zajmujący się biciem pieniądza metalowego;
miniciř
noun
(historia, historyczny, historycznie) zarządzający dawną mennicą
mincmistr
noun
(potocznie, potoczny) woda mineralna
minerálka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;
Miněralnyje Vody
adjective
nie będący organicznym
minerální
nerostný
/
ˌmʲĩnɛˈralɔk/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) specjalista zajmujący się mineralogią
mineralog
adjective
dotyczący mineralogii
mineralogický
/
mʲĩˈnɛraw/
noun
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;
minerál
nerost
/
mʲĩˈnɛrva/
pronoun
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną;
Minerva
noun
(informatyka, informatyczny) komputer mniejszy niż mainframe, ale większy niż mikrokomputer;
minipočítač
/
ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista/
noun
zwolennik minimalizmu
minimalista
verb
- (informatyka, informatyczny) zmniejszać okno programu na ekranie tak, aby było widoczne tylko na pasku zadań
- sprowadzać do minimum
minimalizovat
/
ˌmʲĩɲispudʲˈɲit͡ʃka/
noun
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;
minisukně
/
mʲĩˈɲistɛr/
noun
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;
ministr
ministryně
adjective
(administracja) dotyczący ministerstwa albo ministra, związany z ministerstwem albo ministrem
ministerský
/
ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ/
noun
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;
ministerstvo
/
mʲĩˈɲistra/
noun
(rzadki, rzadko używany) kobieta kierująca ministerstwem
ministryně
/
mʲĩˈɲistrãnt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;
ministrant
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych;
minjan
minján
adjective
związany z minorytami, dotyczący minorytów
minoritský
/
ˈmʲĩnɔs/
pronoun
(mitologia grecka) król i prawodawca Krety; sędzia zmarłych w Hadesie; syn Zeusa i Europy oraz brat Radamantysa i Sarpedona; mąż Pazyfae oraz ojciec Ariadny i Fedry;
Minos
Minós
/
mʲĩˈnuta/
noun
- (jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
- (matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
- odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)
minuta
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) urządzenie do pozyskiwania miodu z plastra
medomet
/
mʲjɔˈdɔvʲɲik/
noun
(botanika, botaniczny) Melittis L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
medovník
/
mʲjɔˈdɔvɨ/
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący miodu, zawierający miód, zrobiony z miodu
- mający kolor złotawy, taki jak kolor miodu
- przypominający miód w smaku lub zapachu
- (książkowy) (przenośnie, przenośnia) miły, słodki, przyjemny, rozkoszny
medový
noun
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) sprzęt służący do wyrzucania ognia na odległość, zwykle w formie strumienia płomieni, wykorzystywany w walce lub do niszczenia przeszkód
plamenomet
/
ˈmʲjɔtwa/
noun
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;
koště
pometlo
noun
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odmiana śliwy domowej o małych żółtych owocach;
mirabelka
/
mʲiˈrãnda/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
- imię żeńskie;
Miranda
noun
- (książkowy) dziesięć tysięcy
- (książkowy) ogromna ilość czegoś
myriáda
noun
(metrologia, metrologiczny) (rzadki, rzadko używany) jednostka długości równa dziesięciu tysiącom metrów
myriametr
/
mʲiˈrɔswaf/
pronoun
imię męskie;
Miroslav
/
ˌmʲirɔˈswava/
pronoun
imię żeńskie;
Miroslava
/
ˈmʲirːa/
noun
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;
myrha
adjective
związany z mirrą, dotyczący mirry, zawierający mirrę
myrhový
/
mʲirt/
noun
(botanika, botaniczny) Myrtus L., rodzaj roślin krzewiastych z rodziny mirtowatych;
myrta
/
ˈmʲisʲja/
noun
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania
mise
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy
misionářský
/
mʲiˈsʲjɔ̃naʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej
misionář
/
ˈmʲiska/
noun
- plastikowe lub blaszane naczynie średnich rozmiarów do różnych potrzeb; miednica
lavor
- mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;
miska
/
ˌmʲisʲiˈsʲipʲi/
pronoun
- (geografia, geograficzny) rzeka w USA;
- (geografia, geograficzny) stan w południowej części Stanów Zjednoczonych;
Mississippi
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z Missisipi, dotyczący Missisipi
mississippský
/
mʲisṭʃ/
noun
- osoba najlepsza w czymś
- (sport, sportowy) zwycięzca zawodów sportowych, w szczególności mistrzostw
mistr
noun
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie
mistrovství
noun
(sport, sportowy) najlepszy wynik zawodnika lub drużyny w Europie w danej dyscyplinie
mistrovství Evropy
adjective
związany z mistyką, mistycyzmem
mystický
/
ˌmʲistɨfʲiˈkat͡sʲja/
noun
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;
mystifikace
noun
- osoba doświadczająca stanów mistycznych
- wyznawca mistycyzmu
mystik
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misją, misjami, dotyczący misji
misijní
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Węgier;
Miškovec
/
mʲit/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;
- (potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego
mýtus
/
ˌmʲitɔˈlɔɟja/
noun
- funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
- nauka zajmująca się mitami
mytologie
bájesloví
/
ˌmʲitɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z mitologią, dotyczący mitologii
mytologický
noun
(książkowy) ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość
mizantrop
noun
osoba odczuwajaca lęk przed brudem
mysofob
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed brudem;
mysofobie
noun
kobieta odczuwajaca lęk przed brudem
mysofobka
/
ˌmʲizɔˈfɔ̃ɲa/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;
misophonie
/
ˌmʲizɔˈɟĩɲja/
noun
patologiczne, silne uprzedzenie do kobiet;
misogynie
/
mʲjut/
noun
- (spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;
med
- (spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;
medovina
/
ˈmʲjut ˈpʲitnɨ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;
medovina
/
mʲjɔ̃w̃ʃ/
noun
miękka, wewnętrzna część owocu lub narządu
dužina
adjective
pełen miąższu; zawierający miąższ
dužinový
dřeňový
adverb
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa
mimo jiné
adjective
zachodzący między dwoma lub więcej bankami; dokonywany między bankami
mezibankovní
adjective
(biologia, biologiczny) dotyczący przestrzeni między komórkami
intercelulární
mezibuněčný
noun
(lotnictwo, lotniczy) lądowanie w trakcie dłuższego lotu w celu zatankowania, wymiany pasażerów lub ładunku itp.
mezipřistání
/
ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔva ːˈɡɛ̃nt͡sʲja ɛ̃ˈnɛrʲɟji ˌatɔ̃ˈmɔvɛj/
noun
organizacja międzynarodowa pracująca na rzecz bezpiecznego i pokojowego wykorzystania energii jądrowej;
Mezinárodní agentura pro atomovou energii
/
ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ/
adjective
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów
mezinárodní
internacionální
/
ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt/
pronoun
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet;
Mezinárodní den žen
/
mʲjɛ̃nˈd͡zɨʒɛt͡s pɔdˈlasʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
Podleské Meziříčí
adjective
znajdujący się między zębami; dotyczący miejsca między zębami
mezizubní
adjective
znajdujący się między żebrami
interkostální
noun
tkanka roślinna, w której zachodzą procesy biologiczne
parenchym
/
ˈmʲjɛ̃ŋʲci/
adjective
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem
měkký
/
ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest miękkie w dotyku
měkkost
adjective
(medycyna, medyczny) związany z mięsakiem, dotyczący mięsaka
sarkomový
/
ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;
sval
/
ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛt͡sʲci/
noun
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała;
sval krejčovský
adjective
zawierający w sobie dużo mięsa, ciała
masitý
/
ˈmʲjɛ̃w̃sɔ/
noun
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;
maso
/
ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrt͡sa/
noun
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem
masožravec
/
ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ/
adjective
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem
masožravý
/
ˈmʲjɛ̃nta/
noun
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;
máta
/
mʲjɛ̃nˈtɔvɨ/
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z miętą, dotyczący mięty
mátový
/
mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ/
adjective
dotyczący mięśni
svalový
muskulární
/
ˌmʲiwɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ/
noun
okazywane współczucie, dobroć lub litość
milosrdenství
/
ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ/
adjective
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym
milosrdný
/
ˈmʲiwɔʃ/
pronoun
imię męskie;
Miloš
/
mʲiˈwɔswaf/
pronoun
imię męskie
Miloslav
pronoun
imię żeńskie;
Miloslava
/
mʲiˈwɔɕɲik/
noun
wielbiciel, amator, fan czegoś
milovník
/
ˈmʲiwɔɕt͡ɕ/
noun
- uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
- osoba, którą się kocha
- silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym
- przedmioty, czynności, które sprawiają przyjemność
láska
/
ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa/
noun
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy
láska na první pohled
/
ˈmʲiwɔʑd͡ʑ ˈvwasna/
noun
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)
sebeláska
/
mʲĩj̃sk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;
Minsk
/
ˈmʲiɕɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Saksonii;
Míšeň
/
mʲiɕˈɲɛ̇̃j̃sʲci/
adjective
związany z Miśnią, dotyczący Miśni, pochodzący z Miśni
míšeňský
adjective
związany z Mjanmą lub Mjanmańczykami
myanmarský
/
mlɛt͡ʃ/
noun
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) mniszek lekarski
pampeliška
noun
(mykologia, mykologiczny) gatunek grzyba;
ryzec
noun
(mykologia, mykologiczny) Lactarius deliciosus Gray, grzyb jadalny występujący w Europie, z kapeluszem barwy cielistoczerwonawej lub w różnych odcieniach pomarańczowej;
ryzec pravý
noun
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko
mlékárna
/
ˈmlɛt͡ʃaʃ/
noun
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka
mlékař
noun
(zdrobniale) mleko
mléčko
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina wytwarzana przez gruczoły gardzielowe młodych robotnic pszczoły miodnej, która służy jako pokarm dla larw oraz dla królowej;
mateří kašička
/
ˈmlɛt͡ʃnɨ/
adjective
- dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka
- w kolorze mleka, biały jak mleko
mléčný
/
ˈmlɛkɔ/
noun
- (spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm
- (biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;
mléko
/
ˈmlɛkɔ ˌkɔkɔˈsɔvɛ/
noun
(spożywczy) przypominający krowie mleko biały, gęsty płyn uzyskiwany z miąższu dojrzałego kokosa;
kokosové mléko
/
ˈmlɛkɔ ːˈfʲɕãnɛ/
noun
napój otrzymywany z ziaren owsa;
ovesné mléko
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krowie mleko ze zredukowaną ilością wody
kondenzované mléko
/
mlɛt͡ɕ/
verb
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów
mlít
adjective
związany z mniejszością, dotyczący mniejszości
menšinový
/
ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕt͡ɕ/
noun
- mniejsza część jakiejś całości
- (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.
menšina
adjective
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki
mnišský
/
ˈmʲɲiʃɛk/
noun
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mniszek (2.1)
pampeliška
smetanka
smetánka
pronoun
(geografia, geograficzny) część miasta Cieszyna;
Mníšek
/
mnɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem
násobení
/
ˈmnɔʒɨt͡ɕ/
verb
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie matematyczne dające w wyniku iloczyn;
násobit
/
ˌmɔaˈbʲit͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) wymarły język semicki z grupy kananejskiej
moabština
/
ˌmɔbʲilʲiˈzat͡sʲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej
mobilizace
/
mɔt͡s/
noun
- siła, umiejętność, zdolność do wysiłku
moc
- (matematyka, matematyczny) liczebność zbioru
mohutnost
- (fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;
výkon
/
mɔt͡ʃ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;
moč
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego
močan
urát
noun
(książkowy) teren podmokły
močál
/
ˌmɔt͡ʃɔˈpɛ̃ndnɨ/
adjective
taki, który wywołuje wydzielanie moczu lub zwiększenie jego objętości
močopudný
noun
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;
močovod
/
ˌmɔdɛˈlarstfɔ/
noun
odwzorowywanie rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonych modeli;
modelářství
/
mɔˈdɛlaʃ/
noun
(technologia, technika, techniczny) osoba zajmująca się konstrukcją modeli samolotów, statków itp.; odtwarzaniem rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonej
modelář
/
mɔˈdɛlka/
noun
kobieta prezentująca stroje na pokazach mody
manekýnka
modelka
/
mɔˈdɛ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;
Modena
noun
mieszkanka Modeny
Modeňanka
/
ˌmɔdɛˈratɔr/
noun
osoba, która kieruje dyskusją i czuwa nad jej właściwym przebiegiem, zwłaszcza w mediach
moderátor
/
mɔˈdɛrʲɲism̥/
noun
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;
modernismus
noun
mieszkaniec Modeny
Modeňan
adjective
związany z Modeną, dotyczący Modeny, wywodzący się z Modeny
modenský
/
ˌmɔdlʲiˈtɛvʲɲik/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw;
modlitby
/
ˌmɔdlʲiˈtɛvnɨ/
adjective
związany z modlitwą, dotyczący modlitwy
modlitební
/
mɔˈdlʲitfa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;
modlitba
/
ˈmɔdnɨ/
adjective
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas
módní
/
ˈmɔḍʒɛf/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;
modřín
/
ˌmɔḍʒɛˈvʲjɔvɨ/
adjective
wykonany z drewna lub innej części modrzewia
modřínový
/
ˌmɔḍʒɛvʲˈɲit͡sa/
noun
(botanika, botaniczny) Andromeda L., rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych;
kyhanka
/
mɔˈdɨstka/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się wyrabianiem damskich kapeluszy;
kloboučník
/
mɔˈfɛta/
noun
(geologia, geologiczny) chłodny (poniżej 100°C), wyziew wulkaniczny składający się głównie z dwutlenku węgla i azotu;
mofeta
/
ˌmɔɡaˈdʲiʃu/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Somalii;
Mogadišu
/
mɔˈɡũnt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;
Mohuč
adjective
związany z Moguncją, dotyczący Moguncji
mohučský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Węgrzech, nad Dunajem;
Moháč
noun
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;
Mohykán
adverb
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia
podle mého mínění
podle mého názoru
podle mě
/
ˈmɔjmʲir/
pronoun
imię męskie;
Mojmír
/
ˈmɔjʒɛʃ/
pronoun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
- imię męskie;
Mojžíš
/
ˌmɔjʒɛˈʃɔvɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dotyczący Mojżesza
Mojžíšův
mojžíšský
/
ˈmɔkɔʃ/
pronoun
(mitologia słowiańska) bogini słowiańska, interpretowana jako bogini płodności, wód i ziemi, słowiańska Bogini Matka;
Mokoš
/
mɔˈkɔʃɨ/
adjective
(mitologia słowiańska) związany z Mokoszą, pochodzący od Mokoszy
Mokošin
/
mɔˈkradwɔ/
noun
obszar o grząskiej ziemi, częściowo zalany wodą;
mokřad
/
ˈmɔkrɨ/
adjective
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą
mokrý
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Oki;
Mokša
adjective
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś
molekulární
/
mɔˈlʲibdɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;
molybden
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;
molybdenit
adjective
związany z molibdenem, dotyczący molibdenu, zrobiony z molibdenu
molybdenový
adjective
związany z Molukami, dotyczący Moluków
molucký
adjective
związany z Mombasą, dotyczący Mombasy
mombaský
/
ˌmɔ̃naˈxʲijt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Monachium
Mnichovan
/
ˌmɔ̃naˈxʲijka/
noun
mieszkanka Monachium
Mnichovanka
/
ˌmɔ̃naˈxʲijsʲci/
adjective
związany z Monachium, dotyczący Monachium, pochodzący z Monachium
mnichovský
/
mɔ̃ˈnaxʲjũm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;
Mnichov
/
mɔ̃ˈnakɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;
Monako
/
mɔ̃ˈnarxa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;
panovník
monarcha
/
mɔ̃ˈnarxʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;
monarchie
/
ˌmɔ̃narˈxʲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu
monarchista
noun
zwolenniczka monarchizmu
monarchistka
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, według którego władza państwowa powinna należeć do monarchy – dziedzicznego lub ustanowionego – jako głowy państwa;
monarchismus
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;
monastýr
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;
monastýr
/
mɔ̃ˈnɛta/
noun
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;
mince
adjective
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący pieniędzy, ich emisji, obiegu, pokrycia
monetární
měnový
/
mɔ̃ŋˈɡɔlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;
Mongolsko
/
mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci/
adjective
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów
mongolský
/
mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;
mongolština
mongolský
/
ˈmɔ̃ŋɡɔw/
noun
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej
Mongol
/
mɔ̃ŋˈɡɔwka/
noun
kobieta narodowości mongolskiej, obywatelka Mongolii
Mongolka
pronoun
(zdrobniale) imię żeńskie Monika
Monička
/
mɔ̃ˈɲika/
pronoun
imię żeńskie;
Monika
adjective
(sztuka) jednej barwy (choć mogący być w różnych jej odcieniach)
monochromatický
/
mɔ̃ˈnɔt͡sɨkl̥/
noun
rower z jednym kołem
jednokolka
monocykl
/
mɔ̃ˈnɔdʲja/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem
monodie
/
ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥/
noun
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;
monofyzitismus
/
mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) prosty dźwięk samogłoskowy
monoftong
adjective
dotyczący monoftongu
monoftongický
monoftongový
/
ˌmɔ̃nɔftɔ̃ŋʲɟiˈzat͡sʲja/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) proces przekształcania się dyftongu w monoftong;
monoftongizace
adjective
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii
monogamní
monogamický
/
ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;
monografie
/
mɔ̃ˈnɔlɔk/
noun
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym
monolog
/
mɔ̃ˈnɔpɔl/
noun
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;
monopol
adjective
mający cechy monopolisty
monopolistický
noun
(starożytność) (marynarka) (zobacz) monera
monoréma
/
ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom
monoteistický
/
ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;
monoteismus
noun
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;
monotheletismus
adjective
(biologia, biologiczny) (systematyka) związany z monotypem, dotyczący monotypu
monotypický
/
mɔ̃nˈrɔvʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Liberii;
Monrovia
/
ˌmɔ̃nrɔˈvʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Monrovia
monrovijský
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej
monstrance
/
ˈmɔ̃w̃sũn/
noun
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;
monzun
/
ˌmɔ̃ntɛvʲiˈdɛɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Urugwaju;
Montevideo
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania;
Montpellier
adjective
związany z Montpellier, dotyczący Montpellier
montpellierský
adjective
związany z Montrealem, dotyczący Montrealu
montrealský
/
mɔp/
noun
zmywak do podłogi na kiju;
mop
/
mɔˈralnɔɕt͡ɕ/
noun
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;
morálnost
morálka
/
mɔˈralnɨ/
adjective
- postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością
- dotyczący moralności, opisujący moralność
morální
/
mɔˈrava/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Europie, lewy dopływ Dunaju;
Morava
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, łącząc się z Morawą Zachodnią w środkowej Serbii, tworzy Morawę;
Jižní Morava
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, łącząc się z Morawą Południową tworzy Morawę;
Západní Morava
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnich Czechach, prawy dopływ Opawy
Moravice
/
mɔˈravsʲci/
adjective
związany z Morawami, dotyczący Moraw, pochodzący z Moraw
moravský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w południowo-zachodniej części Moraw;
Moravské Budějovice
/
mɔˈravɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;
Morava
/
mɔrˈdɛrt͡sa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo
vrah
zabiják
/
mɔrˈdɛrstfɔ/
noun
przestępstwo polegające na celowym odebraniu komuś życia
vražda
mord
/
mɔˈrɛla/
noun
- (spożywczy) owoce tego drzewa
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;
meruňka
/
mɔˈrɛ̃na/
noun
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec;
moréna
/
ˈmɔrfɛ̃m/
noun
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;
morfém
/
mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;
Morfeus
adjective
dotyczący morfiny
morfiový
/
ˌmɔrfɔˈlɔɟja/
noun
- (biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;
- (językoznawstwo, językoznawczy) dział gramatyki dotyczący budowy wyrazów;
morfologie
tvarosloví
/
mɔˈrɔ̃ɲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Komorów;
Moroni
/
mɔrs/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;
mrož
- (potocznie, potoczny) osoba, która kąpie się w bardzo zimnej wodzie
otužilec
/
ˈmɔrsʲci/
adjective
- związany z morzem, dotyczący morza
mořský
námořní
- mający kolor niebieskozielony, taki jak kolor morza
mořský
/
ˌmɔrtaˈdɛla/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami
mortadela
adjective
związany z morwą, dotyczący morwy
morušový
/
ˈmɔ.ʒɛ/
noun
- (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
- (przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś
moře
/
ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;
Jaderské moře
pronoun
(geografia, geograficzny) akwen w zachodniej części Morza Śródziemnego, oddzielający północne wybrzeże Afryki od południowego wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego;
Alboránské moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone w części północno-wschodniej Oceanu Indyjskiego na południowy wschód od Zatoki Bengalskiej, pomiędzy Półwyspem Indochińskim a wyspami: Nikobarami, Andamanami i Sumatrą;
Andamanské moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami;
Baleárské moře
/
ˈmɔʒɛ bawˈtɨt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;
Baltské moře
pronoun
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;
Beringovo moře
/
ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;
Bílé moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim;
Keltské moře
/
ˈmɔʒɛ ˈt͡ʃarnɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;
Černé moře
/
ˈmɔʒɛ t͡ʃɛrˈvɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką a Półwyspem Arabskim;
Rudé moře
pronoun
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią;
Čukotské moře
/
ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;
Egejské moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce pomiędzy Grenlandią na zachodzie, Islandią na południu a Spitsbergenem i Wyspą Niedźwiedzią na wschodzie;
Grónské moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;
Japonské moře
pronoun
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego u północnych wybrzeży Azji, między wyspami Nowej Ziemi i archipelagami Ziemi Franciszka Józefa i Ziemi Północnej;
Karské moře
/
ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;
Kaspické moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;
Marmarské moře
/
ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;
Mrtvé moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone na południe od Nowej Ziemi;
Pečorské moře
/
ˈmɔʒɛ puwˈnɔt͡snɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;
Severní moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze u zachodnich wybrzeży Szkocji i północnych wybrzeży Irlandii;
Skotské moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji;
Thrácké moře
pronoun
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;
Východosibiřské moře
/
ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;
Středozemní moře
/
ˌmɔrɛ̃ŋɡɔˈvatɨ/
adjective
o zwierzęciu: mający umaszczenie o ciemnych pasach na jaśniejszym tle
mourovatý
/
ˈmɔɕɔ̃nt͡s/
noun
stop miedzi z cynkiem;
mosaz
noun
(dawniej, dawny) Rosjanin
moskal
/
mɔˈsʲcɛfsʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy
moskevský
/
ˌmɔsʲciˈtʲjɛra/
noun
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń);
moskytiéra
/
ˈmɔskfa/
pronoun
- (geografia, geograficzny) stolica Rosji;
- (geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Oki;
- (potocznie, potoczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władze Rosji
Moskva
/
mɔsˈkfʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Moskwy
Moskvan
/
mɔsˈkfʲjãnka/
noun
mieszkanka Moskwy
Moskvanka
/
mɔst/
noun
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;
most
noun
(budownictwo) rodzaj mostu, w którym pomost wisi w powietrzu, podtrzymywany przez liny lub kable zawieszone na wieżach lub filarach, a nie stoi bezpośrednio na podporach znajdujących się pod mostem
visutý most
noun
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;
padací most
/
ˈmɔstar/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:
Mostar
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z mostkiem, dotyczący mostka
sternální
adjective
związany z mostem, dotyczący mostu
mostní
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem;
Mosul
/
mɔʃt͡ʃ/
noun
- (spożywczy) półprodukt ze świeżo wyciśniętego soku z owoców lub warzyw
- (spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu
mošt
/
ˈmɔʃna/
noun
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;
šourek
/
ˌmɔtɔt͡sɨkˈlʲista/
noun
osoba kierująca motocyklem
motocyklista
noun
(włókiennictwo) przyrząd służący do odmierzania i zwijania w motki nici lub przędzy;
motovidlo
/
ˈmɔtːɔ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) cytat poprzedzający treść utworu;
motto
/
mɔˈtɨka/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;
motyka
/
ˈmɔtɨl/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;
motýl
/
ˌmɔtɨˈvat͡sʲja/
noun
- coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzasadnienie czyichś działań lub decyzji
motivace
noun
(pogardliwie, pogardliwy) tłum chuliganów, hołota
chátra
holota
pronoun
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;
Mount Everest
/
ˈmɔva/
noun
- język, zbiór słów i reguł gramatycznych
mluva
řeč
- przemówienie, wypowiedź;
řeč
- zdolność mówienia;
řeč
mluva
/
ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m/
proverb
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć
mluviti stříbro, mlčeti zlato
noun
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;
nenávistný projev
pronoun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;
Mauglí
/
mɔˈzajka/
noun
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;
mozaika
/
ˌmɔzãmˈbʲit͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Mozambik, związany z Mozambikiem
mosambický
/
mɔˈzãmbʲik/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Mosambik
Mozambik
adjective
związany z Mozelą, dotyczący Mozeli
moselský
/
mɔwˈdavʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;
Moldavsko
/
mɔwˈdafsʲci/
adjective
odnoszący się do Mołdawii
moldavský
/
mɔwˈdafsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mołdawii
moldavština
moldavský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi mający swe źródła na wzgórzach Wałdaj w obwodzie twerskim;
Mologa
/
ˈmɔʒɛ/
particle
- …nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
- …stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby
možná
snad
/
mɔʒˈlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)
možnost
/
mɔʒˈlʲivɨ/
adjective
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić
možný
/
mrɔˈvʲiskɔ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;
mraveniště
/
ˈmrut͡ʃɛt͡ɕ/
verb
zazwyczaj o kocie: wydawać cichy, niski, przeciągły dźwięk
příst
/
ˈmrufka/
noun
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae
mravenec
- (potocznie, potoczny) osoba zajmująca się handlem, przekraczająca granicę kilka razy dziennie i przenosząca każdorazowo dozwoloną ilość towaru
pendler
/
mrufˈkɔjat/
noun
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;
mravenečník
/
ˈmruvʲɲik/
noun
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;
hrabáč kapský
acronym
- = (chemia, chemiczny) (spożywczy) metylosulfonylometan
- = (seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna mający kontakty seksualne z mężczyznami;
MSM
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie obwodów nowogrodzkiego i twerskiego, uchodzi do jeziora Ilmen;
Msta
/
ɛ̃m‿ɛz‿ˈːɛt/
acronym
= Ministerstwo Spraw Zagranicznych;
MZV
/
m̥ʃa/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;
mše
/
m̥ʃalnɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z mszą, dotyczący mszy
mešní
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;
misál
/
ˈmu.xa/
noun
- krawat w kształcie kokardy, muszka;
motýlek
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;
moucha
noun
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;
moucha domácí
/
muˈxɔ̃mɔr/
noun
(systematyka) (mykologia, mykologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;
muchomůrka
/
muˈxɔ̃mɔr ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔvɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Amanita citrina Pers., gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o cytrynowej barwie kapelusza;
muchomůrka citrónová
/
muˈxɔ̃mɔr ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;
muchomůrka růžovka
/
muˈxɔ̃mɔr t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;
muchomůrka červená
/
muˈxɔ̃mɔrʲ ˌjadɔˈvʲitɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Amanita virosa, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o białej barwie kapelusza;
muchomůrka jízlivá
/
muˈxɔ̃mɔr plãˈmʲistɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;
muchomůrka tygrovaná
/
muˈxɔ̃mɔr ˌsrɔ̃mɔtʲɲiˈkɔvɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;
muchomůrka zelená
/
muˈxɔ̃mɔr tfarˈdavɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Amanita excelsa, Amanita spissa, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brązowej barwie kapelusza, z białoszarymi łatkami na powierzchni;
muchomůrka šedivka
noun
(botanika, botaniczny) Dionaea, rodzaj roślin z rodziny rosiczkowatych;
mucholapka podivná
noun
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym;
mudžáhid
noun
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety;
rukávník
noun
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wielu państw arabskich;
muháfaza
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;
Mukačevo
adjective
związany z Mukaczewem, dotyczący Mukaczewa
mukačevský
adjective
związany z Mulatem, dotyczący Mulatów, Mulatek
mulatský
/
mult͡ʃ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych;
mulč
/
ˌmult͡ʃɔˈvãɲɛ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) nakładanie / przygotowywanie mulczu
mulčování
/
mulˈt͡ʃɔvat͡ɕ/
verb
stosować / nakładać mulcz
mulčovat
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, lewostronny dopływ Łaby;
Mulda
adjective
związany z osobą Mulviusa lub jego rodziną
milvijský
/
ˈmũmʲja/
noun
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;
mumie
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Leny;
Muna
/
ˈmũndur/
noun
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;
uniforma
noun
(zoologia, zoologiczny) Muntiacus, gatunek małego, azjatyckiego ssaka parzystokopytnego;
muntžak
noun
(wojskowość, wojskowy) wysoka, masywna konstrukcja wznoszona wokół miasta, zamku lub innego obiektu w celu ochrony przed atakiem; element fortyfikacji służący do obrony
obranná zeď
adjective
(technologia, technika, techniczny) dotyczący murarza i jego pracy
zednický
/
ˈmuraʃ/
noun
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów
zedník
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;
muréna
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką;
Murom
/
ˈmuʒɨ̃n/
noun
(etnografia, etnograficzny) niekiedy uważane za (obraźliwie) człowiek czarnoskóry
černoch
negr
adjective
związany z Murzynami, dotyczący Murzynów
černošský
noun
(pogardliwie, pogardliwy) Murzyni
černošstvo
/
muˈsaka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;
musaka
/
ˈmuzʲikal/, /
ˈmʲjuzʲikal/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;
muzikál
/
ˈmuɕɛ̇t͡ɕ/
modal
- być zobowiązanym do zrobienia czegoś
- potrzebować zrobić coś
- zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami
muset
/
muˈskɔvʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;
muskovit
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;
mušketýr
noun
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji;
záchodová mísa
/
muˈʃtarda/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;
hořčice
noun
(genetyka) czynnik zdolny do wywołania mutacji w żywym organizmie;
mutagen
/
ˈmuː/
interjection
onomatopeja imitująca odgłos wydawany przez bydło
múú
/
ˈmuza/
noun
- (mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;
Múza
múza
- (książkowy) talent twórczy, natchnienie twórcze, wena
múza
/
ˌmuzɛˈalnɨ/
adjective
związany z muzeum, dotyczący muzeum i jego zbiorów
muzejní
noun
specjalista w zakresie muzeologii, zajmujący się zakładaniem i utrzymaniem muzeum
muzeolog
/
muˈzɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
- (turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
- (turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;
muzeum
/
ˌmuzuwˈmãj̃sʲci/
adjective
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów
muslimský
/
muˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką
hudební
/
ˈmuzɨk/
noun
osoba, która zajmuje się muzyką;
hudebník
/
ˈmuzɨka/
noun
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
hudba
muzika
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nurt muzyki artystycznej o ugruntowanej tradycji europejskiej, obejmujący twórczość komponowaną od średniowiecza po współczesność, opartą na zapisie nutowym i rozwiniętych formach muzycznych
klasická hudba
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka ukształtowana w tradycji europejskiej od średniowiecza po współczesność, oparta na zapisie nutowym, bogatej strukturze formalnej, wykonywana przez zawodowych muzyków, której celem jest realizacja założeń estetycznych i artystycznych
vážná hudba
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka tworzona głównie w celu masowego użytkowania (dla szerokiej publiczności), zabawy czy relaksu, zwykle prosta w formie i łatwa w odbiorze
zábavná hudba
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;
muzikologie
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzykologią
muzikologický
/
ˈmuɕlʲĩn/
noun
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;
mušelín
/
mɨ/
personalPronoun
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca
my
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma
Myanmar
verb
świadomie, celowo wprowadzać w błąd pozorami, okłamywać, oszukiwać
nasadit brýle mámení
/
ˈmɨdwɔ/
noun
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania
mýdlo
/
mɨˈkɛ̃nɨ/
pronoun
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu;
Mykény
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Myken
Mykéňan
/
mɨˈkɛ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Myken
mykénský
/
mɨˈkɔlɔk/
noun
(biologia, biologiczny) człowiek biegły w dziedzinie mykologii
mykolog
/
ˌmɨkɔˈlɔɟja/
noun
(mykologia, mykologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;
mykologie
adjective
związany z mykologią
mykologický
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) zbiornik wodny do żydowskich kąpieli rytualnych i oczyszczeń;
mikve
/
ˈmɨlʲit͡ɕ/
verb
wprowadzać w błąd
mýlit
plést
/
ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach;
myrmekologie
/
ˌmɨɕiˈkrulʲik/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny;
králíček
/
mɨʃ/
noun
- (informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;
- (zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych
myš
- (zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
myš
myšák
proverb
…mówiące, że gdy człowiek ma już wszystkiego pod dostatkiem, zaczyna narzekać na rzeczy, które wcześniej mu smakowały lub były cenne
co se často jí, to se přejí
noun
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;
počítačová myš
noun
(zoologia, zoologiczny) Aphrodita aculeata, gatunek morskiej pierścienicy zaliczany do wieloszczetów;
afroditka plstnatá
mořská housenka
/
ˈmɨʃka ˈmʲici/
pronoun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya;
Myšák Mickey
/
ˌmɨʃɔˈskɔt͡ʃɛk/
noun
(zoologia, zoologiczny) mały gryzoń z dłuższymi kończynami tylnymi, często trzymany jako zwierzę domowe;
pískomil
/
mɨˈʃɔwuf/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;
káně
káň
/
ˌmɨswɔˈvʲit͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;
Myslovice
/
ˈmɨtɔ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) opłata za przejście przez most, rogatki;
mýto
/
mɨt͡ɕ/
verb
- czyścić coś za pomocą wody
mýt
- czyścić siebie samego za pomocą wody
mýt se
/
mɨɕl̥/
noun
- (potocznie, potoczny) pomysł
- efekt pracy umysłu
- zbiór powiązanych idei
myšlenka
/
ˈmɨɕlɛt͡ɕ/
verb
- kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu
- mieć zdanie
myslet
noun
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość
myslitel
/
mɨɕˈlʲivʲjɛt͡s/
noun
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;
stíhačka
noun
(neologizm) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zbrodnia, którą popełnia niepoprawnymi myślami obywatel podporządkowany wszechwładnemu ustrojowi; myślenie podniesione do rangi karygodnego występku;
ideozločin
/
mut͡s/
modal
być w stanie coś wykonać, zrobić
moct
moci
/
muj/
pronoun
1. (osoba) lp
můj
/
mul/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;
mol
/
ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ/
noun
(przenośnie, przenośnia) osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu
knihomol
/
ˈmuvʲit͡ɕ/
verb
- używać mowy
- posługiwać się jakimś językiem
- rozmawiać
mluvit
hovořit
/
ˈmuvʲit͡ɕ ɔd‿ˈʒɛt͡ʃɨ/
verb
mówić bez sensu, pleść głupstwa
mluvit z cesty
/
musk/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;
mozek
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem i rdzeniem kręgowym
mozkomíšní
cerebrospinální
/
muzˈɡɔvɨ/
adjective
związany z mózgiem, dotyczący mózgu
mozkový
cerebrální
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tenebrio molitor Linnaeus, pospolity chrząszcz z rodziny czarnuchowatych, żerujący w magazynach zboża i mąki;
potemník moučný
adjective
zrobiony z mąki, zawierający mąkę
moučný
/
mɔ̃nˈdrala/
noun
- (ironicznie) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przebiegły, spryciarz, cwaniak
chytrolín
chytrák
- (pejoratywnie, pejoratywny) osoba przemądrzała, wymądrzająca się, popisująca się swą często wątpliwą wiedzą
rozumbrada
mudrlant
rozumář
/
ˈmɔ̃ndrɛj ˈɡwɔvʲjɛ ˈdɔʑd͡ʑ ˈdvʲjɛ ˈswɔvʲjɛ/
proverb
mądremu człowiekowi nie trzeba wiele mówić, bo szybko rozumie, o co chodzi
chytrému napověz, hloupého trkni
/
ˈmɔ̃ndrɔɕt͡ɕ/
noun
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem
moudrost
/
ˈmɔ̃ndrɨ/
adjective
- odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie
- przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony
moudrý
/
ˈmɔ̃ndrɨ ˈpɔlak pɔ‿ˈʃkɔd͡ʑɛ/
proverb
o charakterystycznym dla Polaków uczeniu się na błędach już popełnionych zamiast przewidywania negatywnych skutków
po bitvě je každý generál
/
ˈmɔ̃ŋka/
noun
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;
mouka
/
ˈmɔ̃ntɛf/
noun
(przestarzałe, przestarzały) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniane rozgałęzione mieszadło kuchenne używane do płynów i substancji zagęszczonych (sosów) lub sproszkowanych
kvedlačka
/
mɔ̃nˈtɛfka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proste narzędzie do mieszania i rozmącania mąki w wodzie lub śmietanie, wykonane z rosochatej gałązki;
kvedlačka
/
mɔ̃w̃ʃ/
noun
mężczyzna będący w małżeństwie
manžel
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;
mučedník
noun
osoba przemądrzała, uznająca się za mądrzejszą niż w rzeczywistości
mudrák
/
ˈmɛ̃nḍʒɛt͡s/
noun
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu
mudrc
mudřec
/
ˈmɛ̃w̃sʲci/
adjective
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny
pánský
/
ˈmɛ̃w̃skɔɕt͡ɕ/
noun
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;
mužství
mužnost
/
ˈmɛ̃w̃stfɔ/
noun
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo
mužnost
/
ˈmɛ̃ntnɨ/
adjective
zawierający męty, z zanieczyszczeniem
kalný
/
mɛ̃w̃ʃˈt͡ʃɨzna/
noun
dorosły człowiek płci męskiej;
muž
/
ˈmwɔda ˈpara/
noun
małżeństwo w dniu swojego ślubu
novomanželé
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;
mladoturek
/
ˈmwɔdɔɕt͡ɕ/
noun
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością
mládí
/
ˈmwɔdɨ/
adjective
- znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
mladý
- niedawno wyrosły
nový
/
ˈmwɔdɨ/
noun
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody
ženich
noun
(dawniej, dawny) młody mężczyzna
mladík
/
mwɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛt͡s/
noun
(książkowy) młody mężczyzna
mládenec
mladík
/
mwɔˈd͡ʑɛ̇̃j̃n͇t͡ʃɨ/
adjective
właściwy młodym ludziom
mladický
/
ˈmwɔd͡ʑɛʃ/
noun
młodzi ludzie
mládež
noun
(fizjologia, fizjologiczny) pierwszy pokarm wydzielany przez gruczoły sutkowe ssaków zaraz po wydaniu potomka na świat;
mlezivo
/
mwɔt/
noun
- (sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
- (technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek
kladivo
/
ˈmwɔtɛk/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ
kladivo
/
mwɨ̃n/
noun
- budynek, w którym zboże miele się na mąkę
- maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów
mlýn
noun
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;
vodní mlýn
/
ˈmwɨ̃naʃ/
noun
człowiek, który miele mąkę w młynie
mlynář
/
ˈmwɨ̃nɛk/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do mielenia produktów spożywczych, np. pieprzu lub kawy
- (zdrobniale) od: młyn
mlýnek
verb
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn
mlátit
/
ˈm̥ʲɕt͡ɕit͡ɕɛl/
noun
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się
mstitel
/
ˈmʒafka/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;
mžení
mrholení
verb
(meteorologia, meteorologiczny) padać bardzo drobno i delikatnie
mrholit
/
na/
preposition
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem
na
adverb
losowo, przypadkowo
nazdařbůh
adverb
na wyższym piętrze budynku
nahoře
/
na‿ˈmɛdal/
idiom
(przysłówek) dobrze, w sposób godny pochwały
na jedničku
/
na‿ˈɔɡuw/
adverb
zazwyczaj, przeważnie
obvykle
/
na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
adverb
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać
nazpaměť
/
na‿ˈpɛvnɔ/
adverb
z całą pewnością, bez wątpliwości
určitě
/
ˌna‿pɔˈt͡ʃɔ̃ntku/
adverb
jako pierwsze w czasie
na počátku
/
na‿ˈpʃɨkwat/
… poprzedzająca wyliczenie przykładów
například
na příklad
/
na‿ˈraʑɛ/
adverb
tymczasem, póki coś się nie zmieni
zatím
/
na‿ˈraʑɛ/
interjection
(potocznie, potoczny) do zobaczenia wkrótce!
zatím
/
na‿ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ/
adverb
szczęśliwie, fartownie
naštěstí
adverb
na zawsze
na věky
navěky
adverb
na zawsze, na wieki
na věky věků
/
na‿ˈvwasnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ/
adverb
samodzielnie, na własną odpowiedzialność
na vlastní pěst
adverb
bez możliwości zmiany danego stanu
navždy
navždycky
provždy
provždycky
/
na‿ˈzdrɔvʲjɛ/
interjection
- zwrot używany przed toastem
- zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął
na zdraví
/
ˌna‿ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈdɨɡdɨ/
adverb
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) nigdy, ponieważ nie ma dnia świętego Dygdy
na svatého Dyndy
/
na‿ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈɲiɡdɨ/
adverb
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o terminie bardzo odległym, poza wszelką możliwością realizacji
na svatého Dyndy
až kohout vejce snese
až naprší a uschne
adjective
taki, który wystąpi tylko wtedy, gdy ktoś zażąda
na požádání
na znamení
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, położone nad Kamą;
Naberežnyje Čelny
/
ˈnablus/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;
Nábulus
noun
(kościelny) nabożeństwo maryjne odprawiane w maju
májová pobožnost
adjective
zachowujący przykazania
nábožný
/
ˈnabuj/
noun
metalowy pojemnik wypełniony dwutlenkiem węgla, używany m.in. w syfonach, tratwach ratunkowych
bombička
noun
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu
epitel
epitelová tkáň
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, nad Morzem Japońskim;
Nachodka
adjective
związany z Nachodem, dotyczący Nachoda
náchodský
/
naˈt͡ɕiskat͡ɕ/
verb
działać na coś siłą
mačkat
tisknout
/
ˌnat͡sʲjɔ̃naˈlʲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nacjonalizmu
nacionalista
/
ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) charakterystyczny dla nacjonalizmu lub nacjonalistów
nacionalistický
/
ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈzɔvat͡ɕ/
verb
(ekonomia, ekonomiczny) zmieniać właściciela czegoś z prywatnego na państwowego
znárodňovat
/
naˈt͡ʃɨ̃ɲak/
noun
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór z układu naczyniowego;
angiom
/
naˈt͡ʃɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ/
noun
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych
hemangiom
/
naˈt͡ʃɨ̃ɲɛ/
noun
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia
nádobí
nádoba
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia
céva
krevní céva
noun
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała
kapilára
vlásečnice
/
ˌnat͡ʃɨ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego
cévní
/
nat/
preposition
- …położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
- …ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia
nad
/
naˈdaft͡sa/
noun
- (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę
- ten, kto nadaje komunikat, wiadomość
odesílatel
noun
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne
hypertenze
adjective
- (medycyna, medyczny) związany z nadciśnieniem krwi
hypertenzní
- (technologia, technika, techniczny) działający pod wyższym ciśnieniem niż atmosferyczne
přetlakový
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w dorzeczu Dniepru;
Podněpří
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Naddniestrza;
Podněsterská moldavská republika
/
ˌnaddʲɲɛˈsṭʃãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Naddniestrza, związany z Naddniestrzem, pochodzący z Naddniestrza
podněsterský
/
nadˈdʲɲɛsṭʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;
Podněstří
Podněstersko
/
ˌnadːũˈnajsʲci/
adjective
znajdujący się w bliskiej odległości od Dunaju
podunajský
/
ˌnadʲd͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ/
adjective
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)
nadzvukový
verb
przysłać to, na co ktoś oczekuje; dostarczyć w określonym terminie
zaslat
/
nadˈɡarstɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;
zápěstí
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z nadgarstkiem, dotyczący nadgarstka
karpální
zápěstní
/
ˈnadʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Naďa
/
ˈnadʲir/
noun
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;
nadir
podnožník
/
nadˈlut͡sʲci/
adjective
taki, który przekracza ludzkie siły i wytrzymałość
nadlidský
/
nadˈmʲjɛrnɨ/
adjective
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę
nadměrný
/
ˌnatprɔˈdukt͡sʲja/
noun
wytwarzanie zbyt dużej ilości lub liczby czegoś
nadvýroba
pronoun
(geografia, geograficzny) luźno zdefiniowana kraina obejmująca ziemie wokół północnego i środkowego odcinka niemieckiego Renu;
Porýní
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;
Severní Porýní-Vestfálsko
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający grupę nadtlenkową (O₂²⁻), tj. dwa atomy tlenu połączone wiązaniem pojedynczym
peroxid
/
nadˈvaɡa/
noun
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;
nadváha
/
ˌnadvarʲˈt͡ɕä̃j̃sʲci/
adjective
znajdujący się w bliskiej odległości od Warty
povartský
/
ˌnadvʲiɕˈlãj̃sʲci/
adjective
znajdujący się w bliskiej odległości od Wisły, pochodzący z okolic Wisły
poviselský
noun
część górna pojazdu;
karoserie
noun
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;
dalekozrakost
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w zachodniej Syberii, wpada do Zatoki Obskiej;
Nadym
verb
- wbić na coś ostrego
nabodnout
napíchnout
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypełnić nadzieniem
nadít
/
naˈd͡ʑɛ̇ja/
pronoun
imię żeńskie;
Naděžda
/
naˈd͡ʑɛ̇ja/
noun
- oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
- osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia
naděje
/
nadʲˈʑɛ̃mnɨ/
adjective
znajdujący się nad ziemią lub na powierzchni ziemi
pozemní
/
naˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛ/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą nadziewa się mięso, paszteciki, pierogi itp., zwykle z mielonego mięsa, warzyw, białego sera
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą wypełnia się słodycze
nádivka
/
ˈnadzur/
noun
- sprawowanie dozoru lub opieki, strzeżenie, pilnowanie
- pełnienie kontroli
dohled
/
naˈftalɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) węglowodór występujący w temperaturze pokojowej w postaci białych i krystalicznych płatków;
naftalen
/
ˈnaɡa ˈpravda/
noun
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków
holá pravda
noun
(wojskowość, wojskowy) siedmiostrzałowy rewolwer popularny zwłaszcza podczas pierwszej i drugiej wojny światowej;
nagan
/
naˈɡãɲat͡ʃ/
noun
(środowiskowy) (łowiectwo, łowiecki) osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania
honec
/
ˈnaɟi/
adjective
bez ubrania, rozebrany do naga
nahý
/
naˈɟɛtɛk/
noun
- (botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)
měsíček
/
ˌnaɟɛtˈkɔvɨ/
adjective
otrzymany z nagieteka
měsíčkový
/
ˈnaɡlɛ/
adverb
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób
najednou
náhle
adjective
wymagający natychmiastowych działań
urgentní
noun
(medycyna, medyczny) zrogowacenie naskórka w postaci twardego, wrastającego guzka, powstające głównie na kończynach;
kuří oko
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;
Nagoja
adjective
związany z Nagoją, dotyczący Nagoi
nagojský
/
ˈnaɡɔɕt͡ɕ/
noun
brak ubrania na ciele
nahota
/
naˈɡrɔbɛk/
noun
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;
náhrobek
/
naˈɡrɔda/
noun
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę
cena
odměna
noun
wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla;
Nobelova cena
verb
zebrać wiele w jednym miejscu
nahromadit
/
ˌnaɡrɨˈvarka/
noun
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD;
vypalovačka
pronoun
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie;
Nahum
verb
złośliwie żartować z kogoś lub czegoś
vysmívat se
/
ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;
Nairobi
/
ˌnajrɔˈbʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Nairobi
nairobský
/
naˈ<sup>j</sup>ivʲɲak/
noun
(potocznie, potoczny) człowiek naiwny i łatwowierny
naivka
/
naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕt͡ɕ/
noun
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność
naivnost
/
naˈ<sup>j</sup>ivnɨ/
adjective
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności
naivní
/
najˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ̇j/
adverb
zwykle
obvykle
verb
zjeść wystarczająco dużo; pożywić się do syta
najíst se
/
ˈnajpʲjɛrf/
adverb
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności
nejprve
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd płciowy męski wewnętrzny, przylegający od góry do jądra;
nadvarle
verb
wynająć kogoś do pracy
najmout
verb
- wydawać nakaz, polecenie, rozkaz
nařizovat
ukládat
- stawiać wymagania
poroučet
přikazovat
/
naˈklɛjka/
noun
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;
samolepka
/
naˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: nakręcać
natočit
adjective
związany z Naksos, dotyczący Naksos
naxoský
/
ˈnakwat/
noun
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma
náklad
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;
Nalčik
/
naˈlɛɕɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;
palačinka
/
naˈlɛʒɛt͡ɕ/
verb
- być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru
patřit
- być w posiadaniu czyimś
patřit
náležet
/
ˈnalɔt/
noun
- (wojskowość, wojskowy) atak powietrzny samolotów lub helikopterów na określony cel;
nálet
- (potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.
razie
/
ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ/
noun
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;
kobercové bombardování
/
nãˈmʲibʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Namibie
/
ˈnãmʲjɔt/
noun
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;
stan
adjective
związany z Nancy, dotyczący Nancy
nancyský
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się tworzeniem i zastosowaniem materiałów oraz urządzeń w skali nanometrycznej (1–100 nm) czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek;
nanotechnologie
adjective
związany z Nantes, dotyczący Nantes
nanteský
nantský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;
Nantes
verb
uczynić ostrym lub ostrzejszym
naostřit
/
naˈparstɛk/
noun
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;
náprstek
/
naˈpastʲɲik/
noun
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;
útočník
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym;
podnapisi
/
naˈpʲisɨ kɔ̃j̃nˈt͡sɔvɛ/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję
závěrečné titulky
/
naˈpʲivɛk/
noun
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;
spropitné
/
naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
- (fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia
- stan psychiczny, podczas którego ktoś jest zaniepokojony, odczuwa obawę przed nadchodzącą sytuacją
napětí
/
naˈplɛtɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;
předkožka
verb
przypomnieć o właściwym zachowaniu; zwrócić komuś uwagę
napomenout
verb
wspominać coś mimochodem, nie wprost, delikatnie zasugerować lub powiedzieć coś krótko i nieformalnie
naznačovat
verb
wprowadzać powietrze (w tym tlen) do czegoś, aby poprawić tam warunki
provzdušňovat
/
naˈprava/
noun
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów
oprava
/
naˈpravdɛ/
particle
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością
opravdu
verb
zwiększyć objętość z powodu zaistnienia jakiegoś czynnika
napuchnout
/
ˈnapuj/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;
nápoj
pití
/
ˈnaras/
adverb
- nagle, bez ostrzeżenia
najednou
naráz
- jednocześnie, razem
naráz
/
narʲˈt͡ɕarka/
noun
forma żeńska od: narciarz
lyžařka
/
narʲˈt͡ɕarsʲci/
adjective
charakterystyczny dla narciarza, przeznaczony dla narciarzy, dotyczący narciarstwa
lyžařský
/
narʲˈt͡ɕarstfɔ/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;
lyžování
/
ˈnarʲt͡ɕaʃ/
noun
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo
lyžař
/
ˈnarʲjãn ˈmar/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, stolica Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;
Narjan-Mar
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;
narkolepsie
/
ˌnarkɔ̃ˈmãnka/
noun
kobieta uzależniona od narkotyków
narkomanka
adjective
dotyczący narkomaństwa lub narkomana
narkomanský
/
narˈkɔtɨk/
noun
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;
droga
adjective
związany z narkotykami
drogový
verb
wytworzyć czegoś dużo
nadělat
/
ˌnarɔˈdɔvɔɕt͡ɕ/
noun
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;
národnost
/
ˌnarɔˈdɔvɨ/
adjective
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem
národní
/
ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈt͡sʲjalʲism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;
nacionální socialismus
/
ˈnarta/
noun
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;
lyže
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie;
Naryn
/
ˌnaʒɛˈt͡ʃɔ̃na/
noun
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona
snoubenka
noun
mężczyzna w okresie narzeczeństwa
snoubenec
/
naˈʒɛ̃ndʲɲik/
noun
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;
instrumentál
sedmý pád
/
naˈʒɛ̃ɲd͡ʑɛ/
noun
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
- (informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania
nástroj
noun
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder
chámovod
adjective
(botanika, botaniczny) związany z nasionami
semenný
noun
(zoologia, zoologiczny) Pholcus phalangioides, gatunek pająka z rodziny nasosznikowatych;
třesavka velká
/
ˈnasːaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Bahamów;
Nassau
noun
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie;
retabulum
/
naˈstavʲɲa/
noun
(kolejnictwo) budynek z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym;
stavědlo
verb
zacząć się w jakimś czasie, okresie
nastat
/
ˌnastɔˈlatɛk/
noun
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat
teenager
/
ˈnastruj/
noun
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny;
nálada
/
naˈstɛ̃mpnɨ/
adjective
mający nastąpić, kolejny
další
příští
následující
následný
/
naʃ/
pronoun
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)
náš
verb
(sztuka) wykonać szkic, tj. rysunek lub malunek tylko w zarysach
načrtnout
/
naˈʃɨjɲik/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;
náhrdelník
/
naˈtalʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Natálie
adjective
żądający coś w sposób natrętny
neodbytný
/
naˈtaʃa/
pronoun
imię żeńskie;
Nataša
noun
osoba posługująca się danym językiem jako językiem ojczystym
rodilý mluvčí
/
naˈtɔ̃mʲjast/
conjunction
w kontraście do tego, co powiedziano wcześniej
zatímco
však
verb
znaleźć przypadkowo, spotkać niespodziewanie
narazit
/
ˈnatrɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) bezbarwny minerał, uwodniony węglan sodu;
natron
/
naˈtrɛ̃ntnɨ/
adjective
taki, który się komuś naprzykrza, taki, który nie daje spokoju, powraca lub powtarza się
dotěrný
/
ˌnaturalʲiˈzat͡sʲja/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;
naturalizace
/
ˌnatuˈralnɨ/
adjective
charakterystyczny dla natury
přírodní
/
naˈtɨxmʲjast/
adverb
bardzo szybko, bez zwłoki
hned
okamžitě
ihned
/
ˌna<sup>w</sup>uˈt͡ʃɨt͡ɕɛl/
noun
osoba zajmująca się nauczaniem;
učitel
/
ˌna<sup>w</sup>ut͡ʃɨˈt͡ɕɛlka/
noun
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem
učitelka
/
naˈ<sup>w</sup>uka/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;
věda
/
ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛt͡s/
noun
człowiek zajmujący się nauką;
vědec
/
ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ/
adjective
związany z nauką
vědecký
/
naˈ<sup>w</sup>uru/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);
Nauru
/
ˈnawta/
suffix
oznaczający podróżnika przemierzającego jakąś przestrzeń
naut
adjective
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) związany z nautyką, dotyczący nautyki
nautický
/
ˈnava/
noun
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;
loď
/
naˈvakʃut/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;
Nuakšott
noun
mieszkaniec Nawarry
Navařan
/
naˈvarːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię;
Navarra
adjective
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry
navarrský
/
ˈnavɛt/
particle
- …wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją
dokonce
- …wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru
klidně
noun
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych
navigace
/
ˌnavʲiɡaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z nawigacją, dotyczący nawigacji, mający zastosowanie w nawigacji, odpowiedni do nawigacji
navigační
/
ˌnavʲiˈɡatɔr/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) oficer na pokładzie statku lub samolotu zajmujący się nawigacją
navigátor
/
naˈvʲilʒat͡ɕ/
verb
nasycać coś wilgocią; sprawiać, że powierzchnia czegoś staje się lekko wilgotna
hydratovat
verb
aspekt dokonany od: nawiązywać
navázat
verb
- zaczynać lub wznawiać kontakt, stosunki
navazovat
- przywoływać jako wzór
odkazovat
noun
(książkowy) ponowne wystąpienie czegoś, powtórzenie się
návrat
/
ˈnavɨk/
noun
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;
zvyk
/
ˈnazat/
interjection
komenda używana do konia w zaprzęgu, nakazująca jazdę do tyłu
huj
/
naˈzarɛt/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;
Nazaret
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) ogół nazw w danej dziedzinie
názvosloví
/
naˈʑista/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu
nacista
nácek
/
naˈʑistka/
noun
forma żeńska od: nazista
nacistka
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów
nacistický
/
ˈnaʑism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;
nacismus
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Inguszetii;
Nazraň
/
ˈnazva ˈvwasna/
noun
(gramatyka) (zobacz) rzeczownik własny
vlastní jméno
/
naˈzvʲiskɔ/
noun
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;
příjmení
noun
nazwisko rodowe kobiety przed pierwszym wyjściem za mąż
jméno za svobodna
/
nat͡ɕ/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naziemna część roślin okopowych (łodyga i liście)
nať
noun
(dawniej, dawny) kobieta żyjąca bez ślubu z mężczyzną, który stoi wyżej w hierarchii społecznej
konkubina
/
n͇d͡ʒãˈmɛ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;
Ndžamena
/
ˌnɛãndɛrˈtalt͡ʃɨk/
noun
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;
neandertálec
/
ˌnɛãndɛrˈtalsʲci/
adjective
(antropologia, antropologiczny) związany z neandertalczykami
neandertálský
/
nɛˈapɔl/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;
Neapol
/
ˌnɛapɔlʲiˈtãnka/
noun
mieszkanka Neapolu
Neapolitánka
/
ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Neapolu
Neapolitán
/
ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci/
adjective
związany z Neapolem lub neapolitańczykami
neapolský
noun
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie nerki;
nefrektomie
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się budową, funkcjami i chorobami nerek
nefrologie
adjective
(medycyna, medyczny) związany z nefrologią, dotyczący nefrologii
nefrologický
/
ˌnɛɡaˈtɨvnɨ/
adjective
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy
negativní
noun
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.
vyjednávání
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w połączeniu z rzeką Rież tworzy Nicę;
Nějva
noun
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;
nekromancie
nekromantie
nekromantika
noun
(książkowy) wielki i zwykle zabytkowy cmentarz, na którym pochowane są słynne osoby i znane rody
nekropole
noun
(biologia, biologiczny) nieodwracalny proces obumierania komórek lub tkanek spowodowany urazem, niedokrwieniem, zakażeniem, toksynami lub innymi czynnikami patologicznymi
nekróza
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Nectariniidae;
strdimil
/
ˌnɛktaˈrɨ̃nka/
noun
(spożywczy) owoc nektarynki (1.1)
nektarinka
/
nɛ̃ˈmɛzɨs/
pronoun
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwej odpłaty (zemsty), gniewu i kary bogów za bluźnierstwo i pychę ludzi przekraczających wyznaczone im granice; strażniczka równowagi świata;
Nemesis
noun
(podniośle) (żartobliwie) zapalony myśliwy, wyśmienity łowca
nimrod
/
nɛˈɔdɨ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;
neodym
/
nɛˈɔɡɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) drugi okres ery kenozoicznej;
neogén
/
nɛˈɔlʲit/
noun
(historia, historyczny, historycznie) końcowy okres epoki kamienia
neolit
/
ˈnɛɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;
neon
neón
/
ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;
neonatologie
adjective
dotyczący neonu (pierwiastka chemicznego)
neonový
/
ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci/
adjective
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników
novoplatónský
noun
(kościelny) prezbiter w pierwszym roku po przyjęciu święceń
neopresbyter
/
ˈnɛpal/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Nepál
/
nɛˈpalt͡ʃɨk/
noun
obywatel Nepalu
Nepálec
/
nɛˈpalka/
noun
obywatelka Nepalu
Nepálka
/
nɛˈpalsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Nepal
nepálský
nepálština
/
nɛˈpalsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Nepalu;
nepálština
/
ˈnɛptũn/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
- (astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;
Neptun
/
ˈnɛptũn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;
neptunium
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim, lewy dopływ Szyłki;
Něrča
noun
(mitologia grecka) nimfa morska
nereida
nereidka
nereovna
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku;
Neretva
/
ˈnɛrka/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;
ledvina
/
nɛrˈkɔvɨ/
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek
ledvinový
renální
noun
(medycyna, medyczny) guzek lub guz o charakterze nowotworu łagodnego;
neurofibrom
/
nɛrˈvɔvɨ/
adjective
- (anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów
nervový
- o człowieku: taki, który szybko się denerwuje, ma słabe nerwy
nervózní
noun
(teologia, teologiczny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;
nestoriánství
nestorianismus
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;
neurastenie
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;
neurověda
noun
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego
neurofyziologie
adjective
(biochemia, biochemiczny) dotyczący neurohormonów
neurohormonální
/
nɛwˈrɔlɔk/
noun
- (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego
neurolog
- (medycyna, medyczny) lekarka specjalistka neurologii
neuroložka
/
ˌnɛwrɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;
neurologie
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii
neurologický
/
ˈnɛwrɔ̃n/
noun
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;
neuron
noun
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;
neurotoxin
/
nɛwˈtrʲĩnɔ/
noun
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;
neutrino
/
nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n/, /
ˈnɛwtrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;
neutron
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą;
Nevers
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, wypływająca z jeziora Ładoga i uchodząca do Zatoki Fińskiej;
Něva
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim, położone nad jeziorem Newel;
Něvel
/
nɛvˈralʲɟja/
noun
(medycyna, medyczny) nerwoból
neuralgie
/
ˈnɛfsʲci/
adjective
od Newa
něvský
/
ɲi/
noun
nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, „ν”;
ný
/
ˈɲi ˈpʲjɛsʲ ˈɲi ˈvɨdra/
idiom
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami
ani ryba, ani rak
/
ɲaˈt͡sɨ̃na/
noun
(zobacz) witamina PP
niacin
/
ˈɲãmɛj/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Nigru;
Niamey
/
ɲit͡s/
indefinitePronoun
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu
nic
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Tury;
Nica
/
ˌɲit͡ɕɛlʲˈɲit͡sa/
noun
część krosna tkackiego, rodzaj ramy ze strunami, przez które przewleka się nitki osnowy;
nitěnka
/
ˌɲit͡sʲɲɛrɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
niewykonywanie żadnej czynności
nicnedělání
/
ɲɛ/
particle
- zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
ne
- zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów
ne
ne-
/
ˈɲɛ‿xfal ˈdʲɲa ˌpʃɛd‿zaˈxɔdɛ̃m ˈswɔ̃j̃nt͡sa/
proverb
nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz zapeszyć
nechval dne před večerem
verb
nie posiadać pewnych zdolności, nie być tak cenionym
mít krátké tričko
nesahat ani po kotníky
/
ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlt͡suf/
proverb
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady
není růže bez trní
postulat, aby nie wydawać pochopnych osądów według cech zewnętrznych, bez dokładnego poznania
nesuď knihu podle obalu
/
ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ/
proverb
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników
ani Řím nebyl postaven za jediný den
adverb
o sytuacji tak, że wykonanie czegoś przy okazji innych czynności stanowi kłopot
z cesty
proverb
…mówiące o tym, że starszym ludziom przychodzi z trudem przyswajanie nowych umiejętności
starý strom se nemá přesazovat
/
ɲɛ‿ˈsãmɨ̃m ˈxlɛbɛ̃m ˈt͡ʃwɔvʲjɛɡ ˈʒɨjɛ/
proverb
człowiek, oprócz podstawowych potrzeb materialnych, ma także wyższe potrzeby — duchowe
niejenom chlebem živ je člověk
/
ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈt͡sɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕi/
proverb
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości
není všechno zlato, co se třpytí
navrch huj, vespod fuj
/
ɲɛ/
prefix
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…
ne-
adjective
taki, który nie przyciąga zainteresowania; pozbawiony atrakcyjności
neatraktivní
/
ˌɲɛbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody
nebezpečí
/
ˌɲɛbɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego
nebezpečný
/
ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ/
adjective
w kolorze podobnym do niebieskiego
modravý
/
ɲɛˈbʲjɛsʲci/
adjective
- mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;
modrý
blankytný
- (przenośnie, przenośnia) (zobacz) zachwycający; cudowny, niebiański]]
nebeský
/
ˌɲɛbʲjɛskɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ/
adjective
mający kolor fioletowy o odcieniu niebieskim
modrofialový
/
ˌɲɛbʲjɛskɔɡˈwɔvɨ/
adjective
taki, którego głowa częściowo lub całkowicie jest koloru niebieskiego
modrohlavý
/
ˌɲɛbʲjɛskɔˈːci/
adjective
taki, który ma niebieskie oczy
modrooký
/
ˌɲɛbʲjɛskɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma niebieskie skrzydła
modrokřídlý
adjective
taki, który ma niebieską szyję
modrokrký
/
ˈɲɛbɔ/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie
nebe
nebesa
- (astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
nebe
obloha
noun
kobieta, która umarła
nebožka
/
ɲɛˈbɔʃt͡ʃɨk/
noun
człowiek zmarły
nebožtík
/
ɲɛx/
particle
…używana do tworzenia trybu rozkazującego dla 3 (osoba) lp oraz 3 (osoba) lm
ať
nechť
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie pozdrowienie
chvála Kristu
pochválen buď Ježíš Kristus
pochválen buď Pán Ježíš Kristus
/
ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ/
interjection
wiwat na cześć kogoś lub czegoś
ať žije
/
ɲɛˈxɛ̃ntʲɲɛ/
adverb
w sposób niechętny, pełen niechęci
nerad
/
ˈɲɛxɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
brak chęci, pragnienia czegoś
nechuť
/
ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ/
noun
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś
netrpělivost
/
ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɨ/
adjective
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości
nedočkavý
netrpělivý
adjective
niemożliwy do odczytania, nie dający się przeczytać
nečitelný
/
ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi/
proverb
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach
jablko nepadá daleko od stromu
/
ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;
ischemie
/
ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;
chudokrevnost
/
ˌɲɛdɔˈpawɛk/
noun
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu
nedopalek
noun
(potocznie, potoczny) coś, co nie zostało zrobione do końca lub wykonane zostało wadliwie
zmetek
šmejd
adjective
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony
nedokonalý
noun
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) najniższa ocena szkolna, stopień niedostateczny
nedostatečný
/
ˌɲɛdɔˈstatɛk/
noun
zbyt mała ilość
nedostatek
/
ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla/
noun
siódmy i ostatni dzień tygodnia;
neděle
/
ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla palˈmɔva/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;
Květná neděle
/
ɲɛ̇ˈd͡ʑɛlnɨ/
adjective
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli
nedělní
noun
(zdrobniale) od: niedźwiedź
medvídek
/
ɲɛ̇ˈd͡ʑvʲjɛ̇d͡ʑi/
adjective
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia
medvědí
/
ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia
medvědice
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Arctia caja, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;
přástevník medvědí
/
ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);
medvěd
/
ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ pɔˈlarnɨ/
noun
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;
lední medvěd
/
ˌɲɛːstɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
niezgodny z wymaganiami estetyki
neestetický
/
ˌɲɛːˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
niezgodny z etyką
neetický
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone w Rosji, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;
Něftějugansk
adjective
taki, który nie jest gościnny
nehostinný
/
ɲɛˈɡʒɛt͡ʃnɨ/
adjective
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy
nezdvořilý
adjective
w złym guście, bez smaku
nevkusný
noun
brak jasności, dookreślenia, precyzji; dwuznaczność, niejednoznaczność, niezrozumiałość
nejasnost
noun
brak odpowiednich kompetencji
nekompetentnost
/
ɲɛˈkturɨ/
indefinitePronoun
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy
některý
/
ˌɲɛlɛˈɡalʲɲɛ/
adverb
w sposób nielegalny; niezgodnie z prawem
ilegálně
/
ˌɲɛlɛˈɡalnɨ/
adjective
niezgodny z prawem
ilegální
adjective
(potocznie, potoczny) który nie osiągnął pełnoletniości
nezletilý
/
ɲɛˈlʲit͡ʃnɨ/
adjective
który nie jest liczny, którego nie jest dużo
nečetný
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie królewieckim;
Něman
/
ˈɲɛ̃mt͡sɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Německo
/
ˈɲɛ̃mɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję;
Němen
adjective
składający się z czegoś innego niż metal; nie wykonany z metalu
nekovový
adjective
związany z Niemnem, dotyczący Niemna
němenský
/
ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s/
noun
człowiek narodowości niemieckiej
Němec
/
ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡ska rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;
Německá demokratická republika
/
ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci/
adjective
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec
německý
němčina
/
ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);
němčina
německý
noun
cecha tego, co jest niemieckie; cecha tych, którzy są niemiecccy
němectví
/
ˈɲɛ̃mka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec
Němka
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu
nicméně
noun
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny
nemorálnost
noun
(zdrobniale) od: niemowlak
miminečko
/
ɲɛ̃ˈmɔvlɛ/
noun
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;
nemluvně
mimino
noun
cecha tego, co niemożliwe
nemožnost
/
ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ/
adjective
taki, którego nie da się urzeczywistnić
nemožný
adjective
taki, który nie ma zdolności muzycznych
nemuzikální
/
ˈɲɛ̃mɨ/
adjective
taki, który nie może mówić
němý
adjective
(przenośnie, przenośnia) nieznający umiaru; stale pragnący więcej
neukojitelný
adjective
taki, który nie ma charakteru naukowego
nevědecký
/
ˌɲɛ̃naˈvʲid͡ʑit͡ɕ/
verb
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś
nenávidět
/
ɲɛ̃ˈnavʲiɕt͡ɕ/
noun
silna niechęć, awersja, wrogość;
nenávist
zášť
adjective
związany z Nieńcami, dotyczący Nieńców
něnecký
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język nieniecki;
něnečtina
/
ˌɲɛɔˈbɛt͡snɨ/
adjective
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa
nepřítomný
chybějící
adjective
taki, którego nie sposób odeprzeć
neodbytný
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni
nezodpovědnost
/
ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɨ/
adjective
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać
nezodpovědný
adjective
niemożliwy do odwołania, cofnięcia
neodvolatelný
adjective
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu
nevratný
adjective
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości
neoficiální
adjective
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych
anorganický
noun
brak ostrożności; postępowanie lekkomyślne
neopatrnost
/
ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ/
adjective
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa
neopatrný
/
ˌɲɛpaˈʒɨstɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa
lichý
adjective
taki, który nie umie pisać
negramotný
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych
nepříčetnost
adjective
taki, który nie jest zdolny do kierowania swoim postępowaniem z powodu zaburzeń psychicznych
nepříčetný
/
ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕt͡ɕ/
noun
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;
nezávislost
samostatnost
adjective
taki, którego nie da się podważyć
nevyvratitelný
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego
neposkvrněné početí
adjective
odnoszący się do Niepokalanowa, związany z Niepokalanowem
Niepokalanów
adjective
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą
neposkvrněný
/
ɲɛpɔlʲiˈt͡ʃalnɨ/
adjective
(o rzeczownikach) taki, który ma tylko liczbę pojedynczą i nie może mieć przedimka nieokreślonego
nepočitatelný
adjective
- niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami
nekorektní
nepolepšitelný
- taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić
nenapravitelný
adjective
niezgodny z opinią ogółu, nielubiany
nepopulární
adverb
w sposób niezwykły, wyjątkowy, rzadki, nietypowy
neobyčejně
adjective
odznaczający się nieposłuszeństwem
neposlušný
/
ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ/
adjective
taki, który nie jest potrzebny
zbytečný
/
ˌɲɛpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka
neúspěch
nezdar
adjective
niedający się powstrzymać, powściągnąć
nezastavitelný
/
ɲɛˈpravda/
noun
coś, co jest niezgodne z prawdą;
nepravda
/
ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ/
adjective
nieprzepuszczający wody ani wilgoci
nepromokavý
/
ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ/
adjective
taki, którego nie da się przewidzieć
nepředvídatelný
adjective
nie dający się przezwyciężyć
nepřekonatelný
/
ˌɲɛpʃɨˈjät͡ɕɛl/
noun
(wojskowość, wojskowy) wroga armia, ogół wrogich wojsk
nepřítel
/
ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ/
adjective
- nastawiony niechętnie, wrogo
nepřátelský
antagonistický
- taki, który nie sprzyja, stanowiący przeszkodę
nevlídný
noun
stan wrogości wobec kogoś; brak przyjaznych uczuć
nepřátelství
noun
brak przyzwoitości
nemravnost
neslušnost
adjective
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie
nerezový
adjective
taki, którego nie daje się zreformować, naprawić, nawrócić, zmienić
nereformovatelný
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;
Něrjungri
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;
Něrl
noun
(zootechnika, zootechniczny) świnie
brav
adjective
taki, którego nie można rozpuścić
nerozpustný
/
ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕt͡ɕ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;
nemovitost
adjective
taki, który nie istnieje w rzeczywistości
neskutečný
noun
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek stroniący od pracy
flákač
nemakačenko
/
ɲɛˈruvnɔɕt͡ɕ/
noun
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości
nerovnice
nerovnost
/
ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ/
adjective
niemający końca, niekończący się
nekonečný
adjective
taki, który często zmienia upodobania, poglądy, świadczący o braku stałości
tĕkavý
/
ɲɛˈstɛtɨ/
particle
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce
bohužel
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie królewieckim w Rosji;
Nestěrov
adjective
taki, który nie daje się trawić lub jest trudny do strawienia
nestravitelný
nezáživný
adjective
taki, który nie jest sympatyczny; niemiły
nesympatický
adjective
mający szczeliny, przepuszczający coś
netěsný
/
ˌɲɛʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ/
adjective
nieodczuwający szczęścia, przygnębiony
nešťastný
adjective
niestanowiący zagrożenia
neškodný
/
ɲɛˈtʲcɲɛ̃ntɨ/
adjective
(książkowy) zachowany w stanie pierwotnym
intaktní
/
ˌɲɛtɔlɛˈrãnt͡sʲja/
noun
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.
intolerance
/
ɲɛˈtɔpɛʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;
netopýr
letoun
kaloň
adjective
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć
nedotknutelný
/
ˌɲɛtɨˈpɔvɨ/
adjective
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu
atypický
neobvyklý
adjective
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić
neschopný
noun
brak zaufania
nedůvěra
adjective
(matematyka, matematyczny) większy lub równy zero
nezáporný
adjective
(potocznie, potoczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bez makijażu, określenie najczęściej używane w odniesieniu do kobiet
nenamalovaný
adjective
niewyposażony w broń lub uzbrojenie
bezbranný
idiom
(potocznie, potoczny) bezwartościowy, nic niewart, do niczego
stojí to za starou bačkoru
/
ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
osoba niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności
nevděčník
/
ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny
nevděk
nevděčnost
/
ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności
nevděčný
adjective
(psychologia, psychologiczny) wyrażony innymi środkami niż słowa
nonverbální
noun
(matematyka, matematyczny) wielkość poszukiwana w równaniu lub nierówności, zwykle oznaczona literą x, y, lub z
neznámá
/
ˌɲɛvʲiˈd͡ʑalnɨ/
adjective
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi
neviditelný
/
ɲɛˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ/
noun
zdrada, bycie niewiernym
nevěra
/
ɲɛˈvʲjɛrnɨ ˈtɔ̃maʃ/
noun
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) człowiek skrajnie nieufny, który nie uwierzy w coś, dopóki tego nie zobaczy i nie dotknie, stwierdzając fakt namacalnie
nevěřící Tomáš
/
ɲɛˈvʲĩnːɨ/
adjective
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy
nevinný
bezelstný
noun
(starożytność) zwyczajowe określenie wygnania Żydów z Judy;
babylonské vyhnanství
babylonské zajetí
/
ˌɲɛvɔlʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;
otrokářství
otroctví
/
ˌɲɛvɔlʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa
otrocký
/
ɲɛˈvɔlʲɲik/
noun
osoba będąca w niewoli
otrok
rob
adjective
- pozbawiony wrażliwości
bezcitný
- niepodatny na działanie
nezranitelný
nenarušitelný
odolný
/
ˌɲɛvɨkʃtawˈt͡sɔ̃nɨ/
adjective
niemający wykształcenia
vzdělání
adjective
niemożliwy do zmierzenia, niedający się wyrazić w liczbach
nevyměřitelný
/
ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ/
adjective
(książkowy) niedający się wyobrazić
nepředstavitelný
adjective
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom
nedostatečný
/
ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ/
adverb
najprawdopodowniej tak jest (taki jest stan rzeczy lub wyrażający daną opinię jest o tym przekonany)
bezpochyby
/
ˌɲɛzãˈmɔʒnɨ/
adjective
(litota) nie posiadający wiele pieniędzy albo innych własności materialnych; (także, też) świadczący o takim niedostatku
nezámožný
/
ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka/
noun
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;
pomněnka
noun
(botanika, botaniczny) Myosotis sylvatica, gatunek rośliny z rodziny ogórecznikowatych;
pomněnka lesní
adjective
taki, którego nie można zapomnieć
nezapomenutelný
adjective
taki, którego nie da się zatopić
nepotopitelný
/
ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ/
adjective
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny
nutný
adjective
taki, który nie jest równy zeru
nenulový
noun
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski;
neidentifikovatelný létající předmět
/
ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany
neměnný
nezměnitelný
/
ɲɛˈznãnɨ/
adjective
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany
neznámý
/
ˌɲɛzʲɲiʃˈt͡ʃalnɨ/
adjective
taki, którego nie da się zniszczyć
nezničitelný
/
ˌɲɛzvɨt͡ɕɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ/
adjective
taki, którego nie da się zwyciężyć
neporazitelný
nepřemožitelný
noun
cecha tego, co niezwykłe
neobvyklost
nezvyk
/
ɲɛˈzvɨkwɨ/
adjective
rzadko spotykany, nietypowy
neobvyklý
/
ɲɛˈzvwɔt͡ʃʲɲɛ/
adverb
bez zwłoki, natychmiast
neodkladně
neprodleně
/
ɲɛˈwupka/
noun
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;
nažka
/
ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ/
adjective
niemający pewności siebie, wstydliwy
nesmělý
noun
(wojskowość, wojskowy) metalowy identyfikator żołnierski noszony na szyi
vojenská známka
/
ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕt͡ɕ/
noun
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;
nesmrtelnost
/
ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ/
adjective
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający
nesmrtelný
/
ɲɛ̇ɕt͡ɕ/
verb
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym
nést
adjective
usposobiony nieprzyjaźnie, nieuprzejmy
zlomyslný
/
ˈɲiɡdɨ/
pronoun
w żadnym czasie, momencie, sytuacji
nikdy
/
ˈɲiɟd͡ʑɛ/
adverb
w żadnym miejscu
nikde
/
ˈɲiɡɛr/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;
- (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongu);
Niger
/
ɲiˈɡɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;
Nigérie
/
ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Nigeria
nigerijský
noun
przekręt, w którym oszust obiecuje ofierze większy zysk w zamian za kilkukrotne przekazanie mu mniejszej sumy, zwykle tytułem drobnej opłaty
nigerijské dopisy
/
ˌɲixʲiˈlʲista/
noun
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu
nihilista
noun
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;
nihilismus
/
ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Nikaragua
/
ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Nikaragua
nikaragujský
/
ɲikˈt͡ʃɛ̃mnɨ/
adjective
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu
bídný
ničemný
/
ˈɲicɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;
nikl
adjective
zawierający nikiel, zrobiony z niklu, dotyczący niklu
niklový
adjective
związany z Nikobarami, dotyczący Nikobarów
nikobarský
pronoun
(geografia, geograficzny) wydłużony południkowo archipelag należący do Indii, położony na Oceanie Indyjskim;
Nikobary
pronoun
imię żeńskie
Nikola
/
ˌɲikɔˈtɨ̃na/
noun
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;
nikotin
/
ɲiˈkɔzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;
Nikósie
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, port nad Amurem;
Nikolajevsk na Amuru
/
ɲikt/
pronoun
żadna osoba
nikdo
/
ˈɲiktʲ ˈɲɛ‿jɛst prɔˈrɔcɛ̃m vɛ‿ˈvwasnɨ̃m ˈkraju/
proverb
łatwiej znaleźć uznanie u obcych niż wśród swoich, najtrudniej zdobyć uznanie wśród rodaków
doma není nikdo prorokem
nikdo není doma prorokem
/
ɲil/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;
Nil
adjective
związany z Nilem, dotyczący Nilu
nilský
/
ˈɲĩw̃fa/
noun
- (mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody
- (zoologia, zoologiczny) ostatnie stadium larwalne niektórych pajęczaków i owadów
nymfa
noun
rozbudzona erotycznie dziewczyna, która wzbudza zainteresowanie seksualne dorosłych mężczyzn
nymfička
/
ɲɔp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;
niob
adjective
dotyczący niobu
niobový
/
ɲip/
acronym
= (administracja) numer identyfikacji podatkowej;
DIČ
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, we wschodniej części kraju związkowego Saksonia, na terenie Łużyc Górnych;
Niesky
Nízké
/
ˈɲisʲci/
adjective
- mający mały wymiar w pionie
- mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
- oceniany ujemnie w sensie moralnym
nízký
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, leżące w środkowej Austrii, część Alp Centralnych;
Nízké Taury
adjective
o autobusie, tramwaju itp: mający podłogę nisko nad ziemią
nízkopodlažní
/
ˌɲiskɔtwuʃˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o niskiej zawartości tłuszczu
nízkotučný
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii i Bułgarii mająca źródła w Starej Płaninie i uchodząca do Morawy Południowej;
Nišava
/
ɲiʃˈt͡ʃɨt͡ɕɛl/
noun
- ten, kto niszczy
ničitel
- (marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;
torpédoborec
/
ˈɲiʃt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji
ničit
/
ɲit/
noun
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;
nýt
verb
(technologia, technika, techniczny) łączyć elementy za pomocą nitów
nýtovat
/
ˈɲi.tra/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji położone na zachodzie kraju nad rzeką Nitrą (1.2);
Nitra
noun
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;
nitroglycerin
nitroglycerín
noun
mieszkaniec Nitry
Nitřan
noun
mieszkanka Nitry
Nitřanka
adjective
związany z Nitrą, dotyczący Nitry (miasta lub rzeki)
nitranský
/
ˈɲu<sup>w</sup>ɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii
Niue
adjective
związany z Niue, dotyczący Niue
niueský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim i amurskim; prawy dopływ Olokmy;
Ňukža
/
ɲiˈʑĩna/
noun
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.
nížina
/
ɲiˈzɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) wielopierścieniowy peptyd wytwarzany przez bakterię mlekową Lactococcus lactis, mający właściwości antybakteryjne, używany jako konserwant;
nisin
/
ɲit͡ɕ/
noun
cienkie włókno używane np. do szycia
nit
/
ˈɲit͡ɕ arʲˈjadnɨ/
idiom
(przenośnie, przenośnia) sposób wybrnięcia z trudnej sytuacji; element pozwalający na rozwiązanie problemu
Ariadnina nit
noun
(stomatologia, stomatologiczny) cienki, elastyczny pasek włókna (zazwyczaj nylonowego lub teflonowego), który służy do czyszczenia przestrzeni międzyzębowych;
zubní nit
dentální nit
/
ɲiʃ/
conjunction
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami
než
nežli
/
ɲiʃ/
noun
(geografia, geograficzny) nizina obejmująca rozległe obszary;
nížina
sníženina
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, nad Kamą;
Nižněkamsk
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone i port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;
Nižněvartovsk
noun
(termin karciany) figura w kartach niemieckich i polskich odpowiadająca waletowi;
spodek
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;
Nižnij Novgorod
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie swierdłowskim, nad Tagiłem;
Nižnij Tagil
acronym
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;
NSA
/
ˈnɔbɛl/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;
nobelium
/
nɔt͡s/
noun
okres od zmierzchu do świtu;
noc
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) noc z 30 kwietnia na 1 maja, związana z dawnymi pogańskimi wierzeniami ludowymi (uważano, że tej nocy czarownice zbierają się na sabatach) i obchodzona głównie w krajach Europy Środkowej i Północnej; dziś święto folklorystyczne i towarzyskie
Filipojakubská noc
pálení čarodějnic
noun
(zoologia, zoologiczny) Myotis myotis Borkhausen, nietoperz występujący w południowo-zachodniej Polsce;
netopýr velký
noun
- spanie nocą poza miejscem zamieszkania
- miejsce nocnego wypoczynku poza domem
nocleh
/
ˈnɔt͡sʲɲik/
noun
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;
nočník
/
ˈnɔt͡snɨ/
adjective
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy
noční
/
ˈnɔɛ/
pronoun
- (biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Noe
/
ˈnɔɡa/
noun
- (anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
- element budowy mebla
noha
/
nɔˈɡafka/
noun
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę
nohavice
noun
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;
knokaut
/
ˌnɔktɔˈvʲizɔr/
noun
urządzenie umożliwiające widzenie w ciemności;
noktovizor
noun
- oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie
- zgłoszenie kandydatury do nagrody lub stanowiska
nominace
noun
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;
nonkonformismus
/
ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s/
noun
zupełny brak sensu, niedorzeczność;
nesmysl
adjective
(książkowy) świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco
nonšalantní
/
ˈnɔra/
noun
- (zoologia, zoologiczny) podziemne schronienie zwierząt
nora
- (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) obskurne, podejrzane, zaniedbane mieszkanie lub lokal
pelech
/
ˈnɔrbɛrt/
pronoun
imię męskie;
Norbert
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten;
premonstrát
adjective
związany z norbertanami lub norbertankami, dotyczący norbertanów lub norbertanek
premonstrátský
possessiveAdjective
należący do norbertanów lub norbertanek, będący ich własnością
premonstrátský
/
nɔrˈdɨt͡sʲci/
adjective
(książkowy) północnoeuropejski;
nordický
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;
norek
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób realizacji określonego systemu językowego zgodny ze zwyczajem panującym w danej wspólnocie komunikatywnej;
jazyková norma
noun
mężczyzna z Normandii
Normanďan
/
nɔrˈmãndʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;
Normandie
noun
kobieta z Normandii
Normanďanka
adjective
związany z Normandią, dotyczący Normandii, pochodzący z Normandii
normandský
adjective
związany z Normanami, dotyczący Normanów
normanský
noun
osoba, która ustanawia normy, prawidła, wytyczne (i tym podobne, i temu podobne)
normotvůrce
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawotwórstwo
- (rzadki, rzadko używany) ustanawianie norm, prawideł, wytycznych (i tym podobne, i temu podobne)
normotvorba
noun
(zoologia, zoologiczny) Microtus arvalis Pallas, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w Eurazji poza strefą tropikalną;
hraboš polní
/
ˈnɔrvɛk/
noun
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii
Nor
/
nɔrˈvɛɟja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;
Norsko
/
nɔrˈvɛsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów
norský
norština
/
nɔrˈvɛsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Norwegii;
norština
norský
/
nɔrˈvɛʃka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii
Norka
/
ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii, w kraju związkowym Bawaria;
Norimberk
adjective
związany z Norymbergą, dotyczący Norymbergi
norimberský
/
nɔs/
noun
- (anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
- dziób samolotu
- koniec buta
nos
noun
(zoologia, zoologiczny) Nasalis larvatus Wurmb, wielkonosa małpa występująca na Borneo;
kahau nosatý
adjective
mający wielki nos
nosatý
/
ˈnɔɕit͡ɕ/
verb
- o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie
- fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
nosit
verb
o kobiecie wypełniać rolę stereotypowo przypisywaną mężczyznom
chodit v kalhotách
/
ˌnɔsɔˈrɔʒɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;
nosorožec
/
nɔˈsɔvɨ/
adjective
- (fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
nazální
- (anatomia, anatomiczny) związany z nosem, dotyczący nosa
nosní
nazální
/
ˌnɔstalʲˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty
nostalgický
noun
(urzędowy) uznanie zagranicznego dyplomu, tytułu lub stopnia naukowego za równoważny z jego odpowiednikiem w danym kraju;
nostrifikace
noun
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;
nosítka
pronoun
(geografia, geograficzny) gmina w Czechach;
Nošovice
adjective
związany z gminą Noszowice, dotyczący gminy Noszowice
nošovický
/
nɔˈtat͡sʲja/
noun
pewien ściśle określony sposób zapisu
notace
adjective
odnoszący się do notariusza lub notariatu, związany z notariuszem lub notariatem
notářský
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron
notář
/
nɔˈtatʲɲik/
noun
zeszyt do zapisków
zápisník
/
ˌnɔtɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (pejoratywnie, pejoratywny) powszechnie znany
- nieustanny
notorický
/
ˈnɔva fũnˈdlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador;
Newfoundland
Nový Foundland
/
ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;
Nová Guinea
/
ˈnɔva ˈruda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w Polsce;
Nová Ruda
/
ˈnɔva ˈʃkɔt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Nové Skotsko
/
ˈnɔva zɛˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;
Nový Zéland
/
ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Indii;
Nové Dillí
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju hradeckim, nad rzeką Metują;
Nové Město nad Metují
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;
novéna
/
nɔˈvʲit͡sʲjat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres próbny kandydata do zakonu;
noviciát
noun
(książkowy) człowiek nieposiadający doświadczenia, początkujący w jakimś zawodzie
nováček
/
ˌnɔvɔˈt͡ʃɛsnɨ/
adjective
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny
moderní
adjective
związany z Nową Fundlandią, dotyczący Nowej Fundlandii
novofoundlandský
novofundlandský
/
ˌnɔvɔˈɡrɛt͡sʲci/
adjective
związany z Grecją nowożytną, dotyczący Grecji nowożytnej
novogrécky
adjective
związany z Nową Gwineą, dotyczący Nowej Gwinei, pochodzący z Nowej Gwinei
novoguinejský
/
ˌnɔvɔˈjɔrt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Nowego Jorku (miasta)
Newyorčan
/
ˌnɔvɔˈjɔrsʲci/
adjective
dotyczący Nowego Jorku, związany z Nowym Jorkiem, pochodzący z Nowego Jorku
newyorský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;
Novokuzněck
noun
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;
novořeč
/
ˌnɔvɔˈrɔt͡ʃnɨ/
adjective
- związany z dniem Nowego Roku
- związany z rozpoczynającym się rokiem kalendarzowym
novoroční
/
ˌnɔvɔˈrɔdɛk/
noun
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;
novorozenec
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;
Nové Rusko
Novorusko
adjective
związany z Nowym Sadem, dotyczący Nowego Sadu
novosadský
/
ˌnɔvɔzɛˈlãnṭt͡ʃɨk/
noun
obywatel Nowej Zelandii
Novozélanďan
/
ˌnɔvɔzɛˈlãntka/
noun
obywatelka Nowej Zelandii
Novozélanďanka
/
ˌnɔvɔzɛˈlãnt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Nowa Zelandia
novozélandský
/
ˌnɔvɔˈʒɨtnɨ/
adjective
od: nowożytność: należący do nowożytności, określający nowożytność, używany w związku z nowożytnością
novověký
/
ˈnɔvɨ/
adjective
- istniejący od niedawna
- taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego
nový
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;
Nový Athos
/
ˈnɔvɨ ˈjɔrk/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;
- (geografia, geograficzny) (administracja) stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych;
New York
/
ˈnɔvɨ ˈrɔk/
noun
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim
Nový rok
/
ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;
Nový zákon
/
ˈnɔzḍʒɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa
nozdra
nosní dírka
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;
nosologie
/
nɔˈʒɨt͡ʃʲci/
noun
małe nożyce;
nůžky
/
ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ/
acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna
NDR
/
ˈnubʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;
Núbie
/
ˈnuda/
noun
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;
nuda
/
ˈnudnɨ/
adjective
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie
nudný
/
nuˈdɨstka/
noun
forma żeńska od: nudysta
nudistka
/
ˈnud͡ʑit͡ɕ/
verb
odczuwać nudę
mít dlouhou chvíli
noun
(astronomia, astronomiczny) (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) proces powstawania jąder atomowych pierwiastków chemicznych z protonów i neutronów, zachodzący w warunkach wysokich temperatur i ciśnień
nukleosyntéza
noun
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;
nuklid
/
ˌnuku<sup>w</sup>aˈlɔfa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tonga;
Nuku'alofa
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;
Nukus
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji;
Nouméa
/
ˈnũmɛr ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkat͡sʲji ˌpɔdatˈkɔvɛj/
noun
(administracja) kod służący do identyfikacji podatników
daňové identifikační číslo
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Numidią, dotyczący Numidii
numidský
/
ˈnũnt͡sʲjuʃ/
noun
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu
nuncius
/
ˈnurɛk/
noun
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych
potápěč
/
ˈnutrʲja/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;
nutrie
/
ˌnɨktɔˈfɔbʲja/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością;
nyktofobie
/
ˈnɨlɔ̃n/
noun
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;
nylon
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w południowo-zachodniej Polsce;
Kladská Nisa
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Polskę, Czechy i Niemcy;
Lužická Nisa
/
nuf/
noun
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;
nov
/
nuʃ/
noun
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;
nůž
/
ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa/
noun
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami
nůž na màslo
/
ˈnuʃʲ‿ɕɛ fʲ‿cɛˈʃɛ̃ɲi ɔtˈfʲjɛra/
w kimś budzi się silne niezadowolenie bądź złość w związku z czymś szczególnie bulwersującym
otvírá se kudla v kapse
/
ˈnuʃka/
noun
(zdrobniale) noga
nožička
/
ˈnɛ̃nd͡znɨ/
adjective
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony
bídný
adverb
(przenośnie, przenośnia) o życiu w biedzie w tak ciężkich warunkach, że w minimalnym stopniu zostają zaspokojone jedynie podstawowe potrzeby takie jak jedzenie i picie
o chlebu a vodě
/
ɔ/
suffix
- …tworzący złożenia przymiotnikowe
- …tworzący złożenia rzeczownikowe
o-
adjective
związany z Oaklandem, dotyczący Oaklandu (Oakland)
oaklandský
/
ɔˈaza/
noun
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;
oáza
acronym
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego);
ESR
/
ɔp/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;
Ob
/
ˈɔpt͡sas/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) spodnia tylna część buta, podpierająca piętę i unosząca ją wyżej;
podpatek
noun
kontrolne obejście danego miejsca
obchůzka
/
ˈɔpt͡sɨ/
adjective
nienależący do jakiegoś kręgu
cizí
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.
kleště
/
ɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ/
noun
bycie, znajdowanie się
přítomnost
/
ɔˈbɛt͡snɨ/
adjective
- osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili
přítomný
- dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny
přítomný
současný
/
ˌɔbɛjˈmɔvat͡ɕ/
verb
otaczać ramionami
objímat
/
ɔˈbɛlɡa/
noun
- obraźliwe słowo skierowane do kogoś
- ubliżenie komuś słowem
nadávka
/
ɔˈbɛlʲisk/
noun
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;
obelisk
/
ˈɔbʲjat/
noun
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;
oběd
/
ˌɔbʲjɛˈt͡sãnʲci t͡saˈt͡sãnʲci/
noun
złudne obietnice
sliby chyby
/
ɔˈbʲjɛt͡sat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: obiecywać
slíbit
/
ˌɔbʲjɛˈt͡sɨvat͡ɕ/
verb
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę
slibovat
verb
biegnąc zataczać okrąg
obíhat
/
ˈɔbʲjɛkt/
noun
rzecz fizycznie istniejąca
objekt
/
ɔˈbʲjɛktɨf/
noun
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia
objektiv
adverb
w sposób obiektywny
objektivně
/
ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ/
adjective
- odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń
- istniejący niezależnie od poznającego podmiotu
objektivní
/
ˌɔbʲjɛˈrat͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) przyrząd służący do obierania warzyw ze skóry
škrabka
/
ɔˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.
loupat
/
ˌɔbʲjɛtʲˈɲit͡sa/
noun
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości
slib
/
ˌɔbʲjɛˈʒɨɕfʲjat/
noun
ktoś wiele podróżujący, włóczący się po świecie
světoběžník
/
ˈɔbʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: obejmować
obejmout
/
ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕt͡ɕ/
noun
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni
objem
/
ˈɔblat/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) adresat oferty cywilnoprawnej złożonej przez oferenta
- członek katolickiego misyjnego zgromadzenia zakonnego założonego w 1816 r. we Francji,
- osoba świecka, która stosuje się do zasad zakonnych i ma prawo do noszenia stroju zakonnego
oblát
/
ˌɔblʲiˈɡat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;
dluhopis
/
ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia
obležení
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na oboju
hobojista
/
ɔˈbɔjt͡ʃɨk/
noun
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;
klíční kost
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z obojem, dotyczący oboju
hobojový
/
ɔˈbɔra/
noun
(zootechnika, zootechniczny) budynek gospodarski dla bydła, miejsce jego przebywania;
kravín
noun
przepis, zarządzenie czyniące surowszymi dotychczasowe prawa, zakazy
omezení
/
ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk/
noun
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary
povinnost
/
ˈɔbras/
noun
- (sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
- (informatyka, informatyczny) cyfrowy zapis obrazu (1.1);
- całościowy opis osoby, przedmiotu lub zagadnienia
- scena rozgrywająca się w wyobraźni lub pamięci
- widok na ekranie urządzenia
- wyobrażenie, wizja, koncepcja danego zagadnienia
obraz
/
ˈɔbras ˈnɛ̃nd͡zɨ ˌi‿rɔsˈpat͡ʃɨ/
noun
(potocznie, potoczny) coś, co jest w bardzo złym stanie
obraz bídy a utrpení
/
ɔbˈraʑit͡ɕ/
verb
aspekt niedokonany od: obrażać
urazit
verb
aspekt dokonany od: obierać
odloupnout
oloupat
sloupnout
/
ɔbˈraʒat͡ɕ/
verb
sprawiać komuś przykrość
urážet
verb
- (sport, sportowy) nie dopuścić do utraty punktu
chytit
- (edukacja, edukacyjny) zdać egzamin związany z przygotowaną uprzednio pracą
obhájit
- odeprzeć atak
uhájit
- odeprzeć atak na siebie
ubránit se
/
ˌɔbrɔtʲˈɲit͡sa/
noun
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;
točna
/
ɔbˈrɔ̃j̃nt͡sa/
noun
- osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.
- (sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej
obránce
/
ɔbˈrɔʒa/
noun
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego
obojek
/
ˈɔbrus/
noun
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;
ubrus
/
ˈɔbrɨs/
noun
zarys, kontury czegoś
obrys
/
ˌɔbʒɛˈzãɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;
obřízka
/
ɔbˈʒɛzat͡ɕ/
verb
(książkowy) u mężczyzn: dokonać zabiegu usunięcia części napletka w celach leczniczych, higienicznych bądź estetycznych, a u żydów, muzułmanów oraz niektórych ludów afrykańskich i australijskich także ze względów rytualnych
obřezat
/
ɔbˈʒut͡sad͡ʑ ˈbwɔtɛ̃m/
verb
wypowiadać się o kimś bardzo nieprzychylnie, szkalować, zniesławiać go
házet blátem
/
ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ/
adjective
(książkowy) budzący odrazę
hnusný
odporný
noun
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;
oteklina
/
ˌɔpst͡sɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych
obscénní
/
ˌɔpsɛrˈvat͡sʲja/
noun
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów
pozorování
/
ˌɔpsɛrˈvɔvat͡ɕ/
verb
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś
pozorovat
adjective
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji
obsedantní
utkvělý
/
ˌɔpsɨdʲjãˈnɔvɨ/
adjective
związany z obsydianem, dotyczący obsydianu; wykonany z obsydianu
obsidiánový
noun
obszar wydzielony przez władze wojewódzkie w celu ochrony przyrody;
přírodní park
/
ɔpˈswuɡa/
noun
- czynność obchodzenia się z czymś lub kimś
- zespół osób upoważnionych do zajmowania się czymś
obsluha
/
ɔˈbutɨ/
adjective
noszący buty
obutý
/
ɔˈbuvʲjɛ/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami
obuv
/
ˌɔbvaˈʒãnɛk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;
obvařanek
/
ˌɔbvʲĩˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od obwinić
obvinění
/
ˌɔbvɔdʲˈɲit͡sa/
noun
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie;
obchvat
noun
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;
plošný spoj
/
ˌɔbɨˈvatɛl/
noun
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;
občan
noun
osoba, która nie utożsamia się wyłącznie z jednym krajem, lecz czuje się częścią całej ludzkości, ma postawę otwartą, międzynarodową
svetoobčan
/
ˌɔbɨvaˈtɛlka/
noun
kobieta związana z krajem oficjalnymi prawami i obowiązkami
občanka
/
ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;
občanství
/
ˈɔbuj/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;
hoboj
noun
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;
uprchlický tábor
noun
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;
tábor smrti
/
ˈɔbwɔk/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów
oblak
verb
umieścić wokół czegoś dużo czego
obložit
/
ɔbˈwuda/
noun
ukazywanie fałszywych własnych intencji, myśli, poglądów, uczuć itp.
pokrytectví
/
ˈɔbwɨ/
adjective
mający podłużny i zaokrąglony kształt
oblý
noun
ten, kto ocalał
přeživší
/
ɔˈt͡sɛãn/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi
oceán
/
ɔˈt͡sɛãn ˌatlãnˈtɨt͡sʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;
Atlantský oceán
/
ɔˈt͡sɛãn ĩnˈdɨjsʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;
Indický oceán
/
ɔˈt͡sɛãn spɔˈkɔjnɨ/
pronoun
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;
Tichý oceán
Pacifik
/
ˌɔt͡sɛãˈnarʲjũm/
noun
instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską;
oceanárium
/
ˌɔt͡sɛˈãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;
Oceánie
/
ˌɔt͡sɛãnɔˈɡrafʲja/
noun
nauka o oceanach i morzach;
oceánografie
adjective
(geografia, geograficzny) związany z oceanografią, dotyczący oceanografii
oceánografický
adjective
związany z oceanologią, dotyczący oceanologii
oceánologický
/
ɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ/
verb
wydawać sąd, opinię
oceňovat
hodnotit
/
ˈɔt͡sɛt/
noun
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;
ocet
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;
ochlokracie
adjective
koloru ochry, koloru żółtobrunatnego
okrový
verb
- (przenośnie, przenośnia) osłabić pozytywne relacje czy uczucia
- sprawić, że coś stanie się chłodniejsze; doprowadzić do zmniejszenia temperatury czegoś
ochladit
- stać się mniej ciepłym; ulec obniżeniu temperatury
ochladit se
noun
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;
acetát
octan
/
ɔt͡sˈtɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od: ocet
octový
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji;
Očamčyra
/
ˈɔt͡ʃkɔ/
noun
(zdrobniale) od: oko
očko
/
ˈɔt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący oka, związany z okiem, oczami
oční
/
ɔˈt͡ʃɔduw/
noun
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;
očnice
oční důlek
noun
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;
nystagmus
adjective
taki, który przeczytał wiele książek
sečtělý
/
ˌɔt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ/
particle
partykuła wyrażająca brak wątpliwości
samozřejmě
očividně
/
ɔt/
preposition
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot
od
z
/
ˌɔd‿aˈdãma i‿ˈɛvɨ/
idiom
od początku
od Adama
/
ɔt‿ˈt͡ʃasu dɔ‿ˈt͡ʃasu/
adverb
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często
čas od času
adverb
od momentu, gdy coś się zaczęło; od samego początku
od začátku
adverb
cały dzień
od nevidím do nevidím
/
ɔt‿ˈstub dɔ‿ˈɡwuf/
adverb
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry
od hlavy až k patě
/
ˈɔda/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;
óda
/
ˈɔdbɨt/
noun
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;
řiť
řitní otvor
/
ˌɔdbɨtʲˈɲit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków;
konečník
/
ɔdˈbɨvat͡ɕ/
verb
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś
absolvovat
noun
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie
lochie
očistky
noun
(statystyka, statystyczny) klasyczna miara zróżnicowania rozkładu zmiennej losowej – pierwiastek kwadratowy wariancji;
směrodatná odchylka
/
ɔtʲˈt͡ɕĩnɛk/
noun
- fragment czegoś podłużnego, na podobieństwo odcinka (1.2)
díl
- (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno
epizoda
díl
část
- fragment większej całości, odcięty od niej
sekce
- (geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;
úsek
úsečka
/
ˈɔtʲt͡ɕisk/
noun
- (medycyna, medyczny) zgrubienie skóry powstałe na skutek ucisku
mozol
- odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym
otisk
/
ˈɔtʲt͡ɕisk ˈpalt͡sa/
noun
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby
otisk prstu
verb
czołgając się, cofnąć się albo odsunąć się od kogoś lub czegoś
odplazit se
verb
czołgając się, cofać się albo odsuwać się od kogoś lub czegoś
odplazovat se
/
ɔṭˈt͡ʃut͡ɕɛ/
noun
wrażenie, które się odczuwa
pocit
/
ɔdˈːãɲɛ/
noun
wierność, poświęcenie określonej sprawie, idei lub osobie
oddanost
/
ˈɔdːɛx/
noun
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc
dech
oddech
oddych
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania
dýchací
respirační
/
ɔdˈːɨxat͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska
dýchat
noun
(fizyka, fizyczny) siły, które wyznaczają zachowanie cząstek elementarnych i materii; jedno z podstawowych rodzajów sił rządzących zjawiskami fizycznymi we wszechświecie
základní interakce
verb
aspekt dokonany od: oddzielać
oddělit
/
ɔdʲˈd͡ʑɛlʲid͡ʑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf/
verb
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe
oddělit zrno od plev
/
ɔdʲˈd͡ʑɛlʲid͡ʑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛvɨ/
idiom
(książkowy) oddzielić to, co dobre, od tego, co złe, oddzielić dobrych od złych
oddělit zrno od plev
noun
stan bycia oddzielnym, niezależnym lub odrębnym od czegoś innego
oddělenost
adjective
związany z Odessą, dotyczący Odessy
oděský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;
Oděsa
verb
(fizjologia, fizjologiczny) wykonać / wziąć oddech, zaczerpnąć powietrza
dýchnout
/
ɔˈdɛzvat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
aspekt dokonany od: odzywać się
ozvat se
noun
część odchodząca w bok od trzonu
odbočka
/
ɔtˈxat͡ʃɨt͡ɕ/
verb
postawić znaczek w kształcie litery v dla potwierdzenia jakiegoś stanu lub wykonania danej czynności
zatrhnout
zaškrtnout
/
ˈɔdʲjast/
noun
ruszenie w drogę, początek podróży jakimś środkiem lokomocji
odjezd
/
ɔdʲˈjɛ̃mna/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba, od której odejmujemy
menšenec
/
ɔdʲˈjɛ̃mʲɲik/
noun
(matematyka, matematyczny) liczba, którą odejmujemy od innej
menšitel
/
ɔt.kuˈpi.t͡ɕɛl/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)
Vykupitel
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie zbawienie poprzez mękę i śmierć Chrystusa
vykoupení
/
ɔtˈkuʒat͡ʃ/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;
vysavač
lux
/
ɔdˈlɛt͡ɕɛ̇t͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: odlatywać
odletět
/
ɔdˈlɛɡwɨ/
adjective
znajdujący się daleko
odlehlý
noun
(odlewnictwo, przemysł odlewniczy) zakład przemysłowy lub jego dział, w którym wytwarzane są odlewy;
slévárna
noun
(medycyna, medyczny) miejscowe uszkodzenie skóry oraz głębiej położonych tkanek, które powstaje w wyniku długotrwałego lub powtarzającego się nacisku na ciało
proleženina
/
ɔdˈludɛk/
noun
(książkowy) człowiek stroniący od innych ludzi, unikający towarzystwa, preferujący samotność
samotář
/
ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
różny
různý
rozdílný
cizorodý
adjective
dający się odnowić, możliwy do odnowienia
obnovitelný
/
ˈɔtpat/
noun
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);
odpad
/
ˌɔtpɔˈt͡ʃɨ̃nɛk/
noun
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił
odpočinek
oddech
/
ˌɔtpɔˈt͡ʃɨvat͡ɕ/
verb
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił
odpočívat
noun
pozbawienie czegoś politycznego charakteru
depolitizace
odpolitizování
/
ɔtˈpɔrnɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami
imunita
/
ɔtˈpɔrnɨ/
adjective
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały
odolný
/
ˌɔtpɔˈvʲjadat͡ɕ/
verb
- udzielać odpowiedzi
- być równoważnym czemuś
- być zgodnym z czymś
- odpisywać (np. na list)
- ponosić za coś konsekwencje
odpovídat
- podobać się
- spełniać jakieś warunki, oczekiwania
vyhovovat
/
ɔtˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
reakcja na pytanie
odpověď
/
ˌɔtprɔˈvad͡zat͡ɕ/
verb
iść z kimś, stanowiąc eskortę
doprovázet
adjective
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie
odpudivý
/
ˈɔtpwɨf/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów
odliv
/
ˈɔdra/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech;
Odra
/
ˈɔdra/
noun
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;
spalničky
adjective
związany z rzeką Odrą, dotyczący rzeki Odry
oderský
verb
wzbudziwszy strach, wywołać czyjąś rezygnację z czegoś
odstrašit
verb
sunąc, oddalić na małą odległość
odsunout
/
ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;
náhrada
odškodné
odškodnění
/
ɔtˈːrutka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;
protijed
noun
broń palna nabijana od strony nasady lufy;
zadovka
/
ɔdˈvaʒnɨ/
adjective
- taki, który ma odwagę
- taki, który jest wynikiem działania odwagi, świadczy o czyjejś odwadze
odvážný
noun
odwzajemnienie za zło
odveta
odplata
represe
/
ɔdˈvʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
istniejący, trwający od wieków
odvěký
/
ɔdˈvʲjɛd͡zat͡ɕ/
verb
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś
navštěvovat
navštívit
/
ɔdˈvʲjɛ̇d͡ʑit͡ɕ/
verb
przybyć do kogoś
navštívit
/
ˈɔdvʲilʃ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) ocieplenie w zimie połączone z topnieniem śniegu
obleva
adjective
taki, który daje się odwrócić, zdolny do powrotu do stanu pierwotnego
vratný
/
ɔdˈvrat͡sat͡ɕ ˈkɔta ɔˈɡɔ̃nɛ̃m/
verb
(przenośnie, przenośnia) przedstawiać sprawy w sposób fałszywy bądź wykrętny
dělat z bílého černé
/
ɔdˈvrɔtnɨ/
adjective
- odbywający się w przeciwnym kierunku
- stanowiący drugą stronę czegoś
opačný
noun
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska
ústup
noun
- (wojskowość, wojskowy) część pocisku oderwana w czasie wybuchu
střepina
- mała część odłamana od całości
úlomek
adjective
skierowany od środka czegoś w kierunku zewnętrznym
odstředivý
verb
odkręcając śruby, odłączać coś od pewnej całości
odšroubovávat
/
ɔḍˈʒɨfka/
noun
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu
kondicionér
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych
kondicionér
/
ˌɔfɛ̃w̃ˈsɨva/
noun
(wojskowość, wojskowy) atak dużych sił wojska na wielkim obszarze lub na całym froncie
ofenziva
adjective
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę
ofenzivní
/
ˈɔfsɛt/
noun
(drukarstwo, drukarski) technika druku płaskiego;
ofset
/
ɔˈfʲjara/
noun
- osoba, która ucierpiała wskutek wypadku
- osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
oběť
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie, upamiętniające ofiarowanie Jezusa Chrystusa w Świątyni Jerozolimskiej (w 40. dniu od jego narodzin);
Hromnice
Očišťování Panny Marie
Uvedení Páně do chrámu
/
ɔˈfʲit͡sɛr/
noun
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;
důstojník
/
ˌɔfʲiˈt͡sɛrsʲci/
adjective
dotyczący oficera
důstojnický
noun
(sport, sportowy) (zobacz) spalony
ofsajd
/
ˌɔftalˈmɔlɔk/
noun
(medycyna, medyczny) okulista
oftalmolog
/
ˈɔɟɛ̇̃ɲ/
noun
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;
oheň
noun
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;
voyeurismus
/
ˈɔɟɲɛ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈɛlma/
noun
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;
oheň svatého Eliáše
Eliášův oheň
adverb
(książkowy) paląc i zabijając, okrutnie, bezlitośnie niszcząc
ohněm a mečem
adjective
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia i wysokich temperatur, mogący jednak ulec zniekształceniu pod ich wpływem
ohnivzdorný
/
ɔɟˈɲiskɔ/
noun
ułożony, płonący stos drewna
táborák
/
ˌɔɟɲiˈskɔva/
noun
(fizyka, fizyczny) (fotografia) odległość ogniska układu optycznego od soczewki lub zwierciadła;
průvodič
/
ˈɔɡɔ̃n/
noun
- (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
- końcowa część jakiegoś przedmiotu
ocas
chvost
/
ɔkr̥/
noun
legendarne stworzenie;
zlobr
/
ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) uprawa drzew owocowych, roślin ozdobnych i warzyw
zahradnictví
noun
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;
guerrillové zahradnictví
/
ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡ʃka/
noun
kobieta, dziewczyna pracująca w ogrodzie
zahradnice
noun
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;
montérky
/
ɔˈɡrɔdʲɲik/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem
zahradník
/
ˌɔɡrɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru
ohrada
/
ɔˈɡrɔ̃mnɨ/
adjective
mający bardzo duży rozmiar
ohromný
obrovský
/
ɔˈɡrɨzɛk/
noun
ogryziony, niedojedzony kawałek czegoś (np. jabłka)
ohryzek
/
ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ/
noun
- urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło
- (rzeczownik odczasownikowy) od ogrzewać
topení
/
ˈɔɡrut/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;
zahrada
/
ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ/
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;
botanická zahrada
noun
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami
zimní zahrada
/
ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟit͡ʃnɨ/
noun
(oficjalnie) teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata;
zoologická zahrada
/
ɔˈɡulʲɲak/
noun
(potocznie, potoczny) liceum ogólnokształcące
gympl
adjective
dotyczący całych Chin, obejmujący całe Chiny, obowiązujący w całych Chinach
všečínský
/
ˌɔɡulnɔɕfʲjaˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący całego świata
celosvětový
/
ɔˈɡurɛk/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;
okurka
okurka setá
/
ˌɔɡurˈkɔva/
noun
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kiszonych ogórków, z ziemniakami, zabielana śmietaną;
okurková polévka
adjective
związany z ogórkiem, dotyczący ogórka, sporządzony z ogórka
okurkový
/
ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od ogłosić
oznámení
hlášení
- pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu
vyhláška
/
ɔˈɡwuʃɨt͡ɕ/
verb
- uczynić głuchym; upośledzić słuch
ohlušit
- uderzeniem pozbawić przytomności
omráčit
/
ɔˈxajɔ/
noun
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1);
Ohio
/
ɔˈxajɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;
Ohio
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) lewy dopływ Łaby, przepływa przez Bawarię (Niemcy) oraz Czechy;
Ohře
/
ˈɔjɔ̃m/
acronym
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej
JIP
/
ˈɔjt͡ɕɛt͡s/
noun
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);
otec
táta
tatínek
taťka
fotr
/
ˈɔjt͡ɕɛt͡s ˈxʃɛstnɨ/
noun
- (kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną
- (kryminologia, kryminologiczny) przywódca mafijny we Włoszech i w Stanach Zjednoczonych
- inicjator lub patron czegoś
kmotr
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek papieża
Svatý otec
noun
(książkowy) zabójca własnego ojca
otcovrah
adjective
dotyczący ojcobójcy lub ojcobójstwa
otcovražedný
noun
zabójczyni własnego ojca
otcovražedkyně
noun
zabójstwo własnego ojca
otcovražda
/
ɔjˈt͡sɔstfɔ/
noun
bycie ojcem
otcovství
/
ˈɔjt͡ʃɨ̃m/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym
otčím
nevlastní otec
/
ɔjˈt͡ʃɨzna/
noun
kraj, w którym ktoś się urodził;
vlast
/
ɔˈjɛ̇j/
interjection
…wyrażający zniecierpliwienie, przestrach, podziw, często wzmacniający wypowiedź
jejda
noun
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) odrzucanie rodzimej kultury i apologia obcych systemów wartości;
oikofobie
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rosyjskiej Jakucji, w ułusie ojmiakońskim nad Indygirką;
Ojmjakon
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy i zarazem najdłuższy dopływ Wołgi;
Oka
/
ɔˈkazʲja/
noun
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś
příležitost
/
ɔˈkazʲja ˈt͡ʃɨ̃ɲi zwɔˈd͡ʑɛ̇ja/
proverb
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży
příležitost dělá zloděje
/
ɔˈcɛ̃nkɔ/
noun
(zdrobniale) od okno
okénko
/
ˌɔklaˈxɔ̃ma/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;
Oklahoma
adjective
związany z Oklahomą, dotyczący Oklahomy
oklahomský
/
ˈɔkna/, /
ˈɔknɔ/
noun
- oszklony otwór w ścianie
- (informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
- (przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra
okno
/
ˈɔkɔ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
- w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu
- (meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
oko
/
ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp/
proverb
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;
oko za oko, zub za zub
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fakt ujawniony w toku postępowania sądowego, który może przyczynić się do złagodzenia wyroku osoby uznanej za winną
polehčující okolnost
/
ˈɔkɔp/
noun
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;
okop
/
ɔˈkɔstna/
noun
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości;
okostice
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z okostną, dotyczący okostnej
okosticový
/
ɔˈkrasa/
noun
(książkowy) rzecz stanowiąca upiększenie
okrasa
/
ˈɔkraɕt͡ɕ/
verb
przywłaszczyć sobie czyjąś własność
vykrást
/
ˈɔkrux/
noun
mały, odkruszony kawałek czegoś
drobek
noun
(zdrobniale) od okruch
drobeček
/
ɔˈkrutnɨ/
adjective
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem
krutý
/
ˈɔkrɔ̃ŋk/
noun
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);
kruh
adjective
posiadający okrągłe liście
okrouhlolistý
/
ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ/
adjective
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich
kulatý
kruhový
/
ˈɔkrɛ̃nt/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;
loď
/
ˈɔkrɛ̃nt lʲĩˈɲjɔvɨ/
noun
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej;
řadová loď
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;
ponorka
noun
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego
tračník
adjective
związany z Oksfordem, dotyczący Oksfordu, pochodzący z Oksfordu
oxfordský
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, otrzymywany przez kondensację hydroksyloaminy z aldehydami lub ketonami
oxim
/
ˌɔksɨˈtãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Oksytanii
okcitánský
/
ˌɔksɨˈtãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język romański używany na południu Francji;
okcitánština
/
ˈɔktãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny;
oktan
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Baszkortostanie, położone u podnóża Gór Ilmeńskich;
Okťabrskij
/
ˌɔkuˈlarɨ/
noun
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;
brýle
/
ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛt͡ɕifswɔ̃ˈnɛt͡ʃnɛ/
noun
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;
sluneční brýle
/
ˌɔkuˈlʲista/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu
oční lékař
oftalmolog
adjective
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki
oftalmologický
noun
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;
okultismus
/
ˌɔkuˈpat͡sʲja/
noun
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium
okupace
obsazení
/
ˌɔkupaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z okupacją lub okupantem
okupační
/
ɔˈkupãnt/
noun
podmiot zajmujący zbrojnie terytorium innego państwa
okupant
noun
(medycyna, medyczny) opatrunek
obklad
/
ɔˈkwatka/
noun
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu
vazba
/
ˈɔlbʒɨ̃m/
noun
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile
obr
/
ˈɔlxa/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;
olše
/
ɔlˈxɔvɨ/
adjective
- będący częścią olchy
- składający się z olchy
- wykonany z drewna lub innej części olchy
olšový
/
ˈɔlɛj/
noun
- (spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
- (technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar
olej
noun
(spożywczy) popularny w kuchni azjatyckiej olej pozyskiwany z orzeszków ziemnych
arašídový olej
noun
(spożywczy) olej spożywczy uzyskany z orzechów palmy kokosowej;
kokosový olej
noun
(spożywczy) olej wytwarzany z nasion lnu;
lněný olej
noun
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;
palmový olej
noun
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;
ricinový olej
noun
(spożywczy) olej tłoczony z ziaren sezamu;
sezamový olej
/
ˈɔlɛj sɔˈjɔvɨ/
noun
(spożywczy) olej roślinny wytwarzany z ziaren soi;
sójový olej
/
ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ/
noun
(spożywczy) olej wytwarzany z nasion słonecznika;
slunečnicový olej
/
ˈɔlɡa/
pronoun
imię żeńskie;
Olga
/
ˌɔlʲiˈɡarxʲja/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ
oligarchie
/
ˌɔlʲiˈɡɔpɔl/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;
oligopol
/
ˈɔlʲĩmp/
pronoun
- (geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas;
- (mitologia grecka) legendarna siedziba głównych bogów greckich
Olymp
/
ɔˈlʲĩmpʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;
Olympie
/
ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci/
adjective
- związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie
olympijský
- (przenośnie, przenośnia) taki, jak bogów z Olimpu – majestatyczny, boski, natchniony, wspaniały
olympský
- taki, który dotyczy Olimpu, geograficznego lub mitycznego
olympský
olympijský
/
ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci ˈspɔkuj/
noun
niewzruszony, całkowity spokój niezachwiany niczym
bohorovný klid
olympský klid
/
ɔˈlʲiva/
noun
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek;
olivový olej
/
ɔˈlʲifka/
noun
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)
oliva
/
ɔlˈmɛt͡sʲci/
adjective
związany z Olmekami, dotyczący Olmeków, ich kultury, sztuki
olmécký
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim, amurskim i Jakucji; prawy dopływ Leny;
Oljokma
pronoun
- (geografia, geograficzny) wieś w Polsce w województwie śląskim;
Olza
- (geografia, geograficzny) rzeka w Czechach i Polsce;
Olše
verb
- nagle uświadomić coś komuś
- porazić blaskiem
- zrobić na kimś bardzo silne wrażenie
oslnit
/
ɔ̃m/
noun
(jednostka miary) (elektryczność) jednostka oporu elektrycznego;
ohm
buddyjska sześciosylabowa mantra bodhisattwy;
óm mani padmé húm
/
ˈɔ̃mãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;
Omán
/
ɔ̃ˈmãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Oman
ománský
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;
ombudsman
verb
(medycyna, medyczny) stracić przytomność nagle i na krótko
omdlít
/
ˈɔ̃mɛ̃n/
noun
zdarzenie lub zjawisko interpretowane jako zapowiedź przyszłych zdarzeń, dobrych lub złych;
omen
/
ˈɔ̃mlɛt/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;
omeleta
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, uchodzi do Morza Łaptiewów;
Omoloj
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim, Czukockim Okręgu Autonomicznym i Jakucji; prawy i zarazem najdłuższy dopływ Kołymy;
Omolon
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;
Omsk
adjective
dotyczący Omska albo pochodzący z Omska, związany z Omskiem
omský
adjective
pokryty mchem lub czymś podobnym
mechový
/
ɔ̃n/
personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski
on
/
ˈɔ̃na/
personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński
ona
/
ɔ̃ˈnaɡɛr/
noun
(zoologia, zoologiczny) Equus onager, zagrożony wyginięciem dziki azjatycki ssak kopytny;
onager
/
ˌɔ̃nãˈɲista/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna lub chłopak, który się onanizuje
onanista
adjective
związany z onanizmem, dotyczący onanizmu
masturbační
/
ɔ̃ˈnãɲism̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;
onanie
pronoun
imię męskie, zdrobnienie od Ondrasz
Ondrášek
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Ondraszka
Ondráškův
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;
Oněga
/
ˈɔ̃ɲi/
personalPronoun
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego
oni
verb
(psychologia, psychologiczny) stracić mowę z powodu silnych emocji
oněmět
/
ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami
onkologie
/
ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii
onkologický
/
ˈɔ̃nɔ/
personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj nijaki
ono
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka we wschodniej Mongolii i Rosji, po połączeniu z Ingodą tworzy Szyłkę;
Onon gol
/
ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja/
noun
- (filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
- (informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;
ontologie
/
ˌɔ̃ntɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(przymiotnik) od ontologia
ontologický
/
ɔ̃ˈnut͡sa/
noun
(odzieżownictwo) pas tkaniny do owijania stopy stosowany zamiast skarpety;
onuce
/
ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt/
acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych
OSN
adjective
związany z opatem lub opactwem
opatský
/
ɔˈpat͡stfɔ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;
opatství
noun
(dawniej, dawny) odwrotna strona czegoś, tylna strona
opak
/
ˌɔpakɔˈvãɲɛ/
noun
to, co służy do przechowywania
obal
/
ˈɔpal/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;
opál
/
ɔˈpalat͡ɕ/
verb
poddawać siebie działaniu promieni słonecznych, w celu uzyskania ciemnego koloru skóry
chytat brons
lapat bronz
/
ˌɔpalɛ̃ˈɲizna/
noun
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;
opálení
opálenost
/
ɔˈparʲt͡ɕɛ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz pomocna w trudnej sytuacji
opora
- część mebla służąca do podtrzymywania pleców
opěradlo
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku stosowanego w celu zatrzymania krwawienia;
zaškrcovadlo
škrtidlo
turniket
/
ˈɔpat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa
opat
verb
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zabezpieczyć swoje wynalazki lub pomysły prawnie, uzyskując patent
opatentovat
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek
abatyše
verb
udzielić czegoś potrzebnego, pożądanego, przydatnego
opatřit
/
ˌɔpaˈtulʲit͡ɕ/
verb
okryć starannie przed zimnem
balit
/
ɔˈpava/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Czechach;
- (geografia, geograficzny) rzeka w Czechach i Polsce, lewy dopływ Odry;
Opava
adjective
- związany z rzeką Opawica, dotyczący rzeki Opawica
- związany ze wsią Opawica, dotyczący wsi Opawica
opavický
adjective
- związany z miastem Opawa, dotyczący miasta Opawa
- związany ze wsią Opawa, dotyczący wsi Opawa
opavský
noun
(geografia, geograficzny) okolice Opawy
Opavsko
verb
aspekt dokonany od: opadać
klesnout
/
ˈɔpt͡sʲja/
noun
(finanse, finansowy) kontrakt dający prawo kupna lub sprzedaży papieru wartościowego, ilości waluty lub towaru w ustalonym czasie i po ustalonej cenie;
opce
/
ˈɔpɛra/
noun
- utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
- budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);
opera
/
ˈɔpɛra mɨˈdlãna/
noun
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem
mýdlová opera
/
ˌɔpɛˈrat͡sʲja/
noun
- (medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
- działania skierowane na wykonanie określonego zadania
operace
adjective
związany z operetką, dotyczący operetki
operetní
/
ˌɔpɛˈrɔvat͡ɕ/
verb
- (medycyna, medyczny) przeprowadzać operację chirurgiczną
- posługiwać się czymś
operovat
adjective
związany z operą, dotyczący opery
operní
verb
wydawać opinię; wyrażać swoją ocenę, własne zdanie
hodnotit
posuzovat
/
ˈɔpʲis/
noun
określenie podstawowych cech czegoś
popis
adjective
mający charakter opisu
popisný
/
ˌɔpʲiˈsɨvat͡ɕ/
verb
przekazywać informacje w sposób słowny, dawać opis
popisovat
/
ˈɔpʲjũm/
noun
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;
opium
noun
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków
zdanění
/
ɔˈpɔlɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie na południowej Polsce;
Opolí
/
ɔˈpɔlsʲci/
adjective
od Opole
opolský
/
ˌɔpɔlˈʃt͡ʃɨzna/
noun
(geografia, geograficzny) okolice Opola;
Opolsko
/
ɔˈpɔ̃na/
noun
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;
pneumatika
/
ɔˈpɔrʲɲik/
noun
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;
rezistor
/
ˌɔpɔrtũˈɲista/
noun
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści
oportunista
adjective
- związany z oportunizmem, charakteryzujący się oportunizmem
oportunistický
- (medycyna, medyczny) związany z zakażeniem u osobników z obniżoną odpornością
oportunný
/
ˌɔpɔˈvʲjadat͡ɕ/
verb
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować
vyprávět
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek opozycji
- osoba sprzeciwiająca się czemuś
opozičník
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członkini opozycji
opozičnice
adjective
- sprzeciwiający się, oponujący
odporující
oponující
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący grupy opozycji względem władzy
opoziční
noun
trudna sytuacja
útlak
útisk
/
ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ/
noun
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych
software
noun
(historia, historyczny, historycznie) carski aparat terroru w XVI w. za panowania Iwana IV Groźnego;
opričnina
noun
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;
opar
herpes
/
ˈɔprut͡ʃ/
preposition
…oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze: poza, z wyłączeniem, nie licząc
kromě
mimo
/
ˈɔprut͡ʃ ˈtɛɡɔ/
wprowadza uzupełnienie wypowiedzi, nową informację o czymś
kromě toho
noun
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego
optometrista
/
ɔpˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z optyką, dotyczący optyki – działu fizyki traktującego o świetle
optický
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle
optika
/
ˌɔptɨ̃ˈmalnɨ/
adjective
najlepszy
optimální
/
ˌɔptɨ̃ˈmʲista/
noun
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia
optimista
/
ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie
optimistický
verb
stać się pustym, bezludnym, nie zamieszkanym
opustnout
vylidnět
/
ɔˈpwata/
noun
kwota płacona za usługę, świadczenie
poplatek
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego;
Or
noun
ten, kto orze pole
oráč
/
ɔˈrava/
pronoun
- (etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny w Słowacji i częściowo w Polsce, w dorzeczu Orawy (1.1);
- (geografia, geograficzny) rzeka w północnej Słowacji;
Orava
adjective
dotyczący Orawy
oravský
/
ˈɔras/
conjunction
…łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie
a
a taky
a také
/
ˈɔrat͡ɕ/
verb
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem
orat
/
ɔrˈbʲita/
noun
- (astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;
orbita
oběžná dráha
- (anatomia, anatomiczny) oczodół
orbita
očnice
/
ɔrˈxɛstrʲjɔ̃n/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej;
orchestrion
/
ˌɔrxʲiˈdɛa/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;
orchidea
orchidej
noun
ustawa normująca organizację i tryb wyborów do określonego organu przedstawicielskiego;
volební řád
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;
ordinář
/
ˌɔrdɨ̃ˈnatɔr/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz, który kieruje oddziałem szpitala
primář
/
ˌɔrɛˈɡãnɔ/
noun
- (botanika, botaniczny) lebiodka pospolita (Origanum vulgare L.), gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych;
dobromysl obecná
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście lebiodki stosowane jako przyprawa
oregano
koření dobromysl
adjective
związany z Oregonem, dotyczący Oregonu
oregonský
noun
(włókiennictwo) cienka, sztywna, prześwitująca tkanina bawełniana, rodzaj usztywnionego muślinu;
organtýn
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;
organela
/
ˌɔrɡãˈɲista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;
varhaník
/
ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja/
noun
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
organizace
uspořádání
/
ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɨx/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;
Organizace spojených národů
/
ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja trakˈtatu ˌpuwnɔt͡snɔatlãntɨt͡sʲˈcɛɡɔ/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;
Severoatlantická aliance
/
ɔrˈɡãɲism̥/
noun
- (biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
- (medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
- (przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów
organismus
organizmus
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;
varhany
/
ˈɔrɡasm̥/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;
orgasmus
/
ˌɔrʲɟjaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
- (historia, historyczny, historycznie) związany z orgią (ekstatycznymi obrzędami ku czci bogów, w szczególności Dionizosa)
- związany z orgią (grupową zabawą seksualną)
orgiastický
noun
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci;
sexuální orientace
/
ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka/
noun
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu;
orientalistika
/
ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ/
adjective
związany z Orientem, dotyczący Orientu
orientální
noun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Ameryce Południowej w Wenezueli i Kolumbii;
Orinoko
/
ˈɔrʲjɔ̃n/
pronoun
- (mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;
Orion
pronoun
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów związany z kometą Halleya, którego radiant znajduje się na pograniczu konstelacji Oriona i Bliźniąt, obserwowany rokrocznie około 21 października;
Orionidy
/
ɔrk/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;
ork
/
ˈɔrka/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;
kosatka
- (rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;
orba
/
ɔrʲˈcɛstra/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;
orchestr
/
ˈɔrʲciʃ/
noun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Triticum spelta L., pszenica orkisz, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych
špalda
pronoun
- (mitologia rzymska) demon śmierci z mitologii Starożytnego Rzymu;
- (astronomia, astronomiczny) duża planetoida transneptunowa obiegająca Słońce w pasie Kuipera;
Orcus
adjective
związany z Orleanem, dotyczący Orleanu
orleánský
noun
- (botanika, botaniczny) paproć z rodzaju Pteridium;
hasivka
- (ornitologia, ornitologiczny) samica orła
orlice
- (ornitologia, ornitologiczny) Ichthyaetus ichthyaetus Pallas, duży ptak wodny z rodziny mewowatych;
racek velký
adjective
związany z rzeką Orlicą, dotyczący rzeki Orlicy
orlický
noun
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości ormiańskiej
Arménka
/
ɔrˈnãmɛ̃nt/
noun
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym;
ornament
adjective
związany z ornatwm, dotyczący ornatu
ornátový
/
ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk/
noun
- (biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
ornitolog
- (biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii
ornitoložka
ornitolog
/
ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja/
noun
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;
ornitologie
/
ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii
ornitologický
/
ˈɔrnɨ/
adjective
(rolnictwo, rolniczy) przeznaczony i wykorzystywany pod orkę
orný
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z górami
oro-
/
ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza/
noun
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;
orogeneze
noun
(botanika, botaniczny) Clethra L., rodzaj roślin z rodziny orszelinowatych o owłosionych liściach i kwiatach wyrastających w gronach;
jochovec
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii nad Dunajem;
Oršava
/
ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ/
adjective
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom
ortodoxní
noun
(nawigacja) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni; fragment koła wielkiego;
ortodroma
/
ˌɔrtɔˈɡrafʲja/
noun
- system pisma, reprezentacji języka w formie piśmiennej
ortografie
- zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka
pravopis
ortografie
/
ˌɔrtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii
pravopisný
noun
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności;
orthorexie
/
ˌɔrgʲĩˈnalnɘ/, /
ˌɔrɘgʲĩˈnalnɘ/
adjective
taki, który nie jest naśladowaniem lub przeróbką czegoś innego
originální
/
ˌɔrɨˈɟĩnaw/
noun
rzecz powstała jako pierwsza
originál
/
ˈɔʒɛx/
noun
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;
ořech
noun
(spożywczy) jadalny owoc leszczyny
lískový ořech
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Juglans regia L., gatunek drzewa liściastego z rodziny orzechowatych;
- (spożywczy) jadalne nasiono z drzewa orzecha włoskiego (1.2)
vlašský ořech
/
ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ/
noun
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;
arašíd
adjective
(botanika, botaniczny) taki, który daje orzechy
ořechonosný
/
ɔˈʒɛt͡ʃʲɲik/
noun
(administracja) (medycyna, medyczny) lekarz, który orzeka o stanie zdrowia
doplněk
/
ˈɔʒɛw/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;
Orel
- (geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Oką;
Orel
Orjol
/
ˈɔʒɛw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;
orel
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;
orel skalní
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina na Śląsku Cieszyńskim;
Orlová
adjective
- związany z Orłem, dotyczący Orła, miasta w Rosji
orelský
- związany z Orłową, dotyczący Orłowej
orlovský
/
ˈɔsa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;
vosa
/
ɔˈsadʲɲik/
noun
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; (także, też): taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych
osadník
/
ɔˈsaka/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;
Ósaka
adjective
związany z Osaką, dotyczący Osaki
ósacký
/
ˌɔst͡sɨˈlɔskɔp/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do obrazowania przebiegu oscylacji;
osciloskop
/
ˈɔsɛt/
noun
- (botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju ostów (1.1)
bodlák
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;
Osetie
noun
mieszkaniec Osetii
Oset
Osetinec
/
ˌɔsɛˈtɨjsʲci/
adjective
(przymiotnik) od Osetia, Osetyjczyk
osetinský
osetský
/
ˌɔsɛˈtɨjsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język osetyjski;
osetština
/
ɔˈɕɛdlɛ/
noun
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich
sídliště
/
ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 8
osm
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 80
osmdesát
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 84
osmdesát čtyři
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 82
osmdesát dva
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 89
osmdesát devět
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 81
osmdesát jedna
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 88
osmdesát osm
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 85
osmdesát pět
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 87
osmdesát sedm
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 86
osmdesát šest
/
ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 83
osmdesát tři
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od osiemdziesiąt
osmdesátý
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od osiemdziesiąt cztery (84)
osmdesátý čtvrtý
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi/
adjective
od osiemdziesiąt dwa (82)
osmdesátý druhý
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od osiemdziesiąt dziewięć (89)
osmdesátý devátý
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od osiemdziesiąt jeden (81)
osmdesátý první
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od osiemdziesiąt pięć (85)
osmdesátý pátý
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ/
adjective
od osiemdziesiąt siedem (87)
osmdesátý sedmý
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ/
adjective
od osiemdziesiąt sześć (86)
osmdesátý šestý
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od osiemdziesiąt trzy (83)
osmdesátý třetí
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ/
adjective
od osiemdziesiąt osiem (88)
osmdesátý osmý
/
ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający osiemdziesiąt lat
- trwający osiemdziesiąt lat
osmdesátiletý
/
ˌɔɕɛ̃mˈnastka/
noun
nazwa liczby 18
osmnáctka
/
ˌɔɕɛ̃mnastɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający osiemnaście lat
- trwający osiemnaście lat
osmnáctiletý
/
ˌɔɕɛ̃mˈnastɨ/
adjective
od 18
osmnáctý
/
ˌɔɕɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
18
osmnáct
/
ˈɔɕɛ̃msɛt/
cardinalNumeral
liczba 800
osm set
/
ˌɔɕɛ̃mˈsɛtka/
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 800
- nazwa liczby 800 (osiemset)
osmistovka
/
ˌɔɕɛ̃msɛtˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający osiemset lat
- trwający osiemset lat
osmisetletý
/
ˌɔɕɛ̃mˈsɛtnɨ/
adjective
od osiemset
osmistý
/
ɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ/
noun
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;
osrdečník
osrdečnice
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą;
Osijek
/
ɔˈɕika/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa topolowego o drżących liściach,należącego do rodziny wierzbowatech;
osika
/
ˌɔɕiˈkɔvɨ/
adjective
- będący częścią osiki
- składający się z osiki
- wykonany z drewna lub innej części osiki
osikový
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Syberii w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim;
Osinniki
verb
(zootechnika, zootechniczny) założyć siodło na zwierzę
osedlat
/
ˈɔɕɔw/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
- (potocznie, potoczny) głupi człowiek
- (potocznie, potoczny) uparty człowiek
osel
/
ɔˈɕɔ̃ŋɡat͡ɕ/
verb
- docierać do określonego miejsca
- uzyskiwać pewną minimalną lub maksymalną wartość jakiejś cechy
- realizować pewien cel
- docierać lub doprowadzać coś do pewnego punktu
dosáhnout
/
ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem
obvinění
/
ˈɔslɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;
Oslo
adjective
związany z Oslo, dotyczący Oslo
oselský
osloský
/
ɔsm̥/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;
osmium
/
ɔsˈmãj̃sʲci/
adjective
- dotyczący Imperium Osmańskiego, związany z Imperium Osmańskim
- dotyczący dynastii Osmanów, związany z dynastią Osmanów
osmanský
/
ˌɔsmɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
oparty na procesie osmozy; dotyczący osmozy
osmotický
adjective
dotyczący osmu
osmiový
noun
(biologia, biologiczny) (fizyka, fizyczny) ruch cząsteczek rozpuszczalnika z obszaru o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wyższym stężeniu substancji rozpuszczonej przez częściowo przepuszczalną membranę;
osmóza
/
ɔˈsɔba/
noun
- pojedynczy człowiek, ktoś
- (gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych
- bohater dramatu
osoba
adjective
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta
osobitý
pronoun
- (geografia, geograficzny) wieś gminna w Czechach w województwie morawsko-śląskim, w powiecie Bruntal;
Osoblaha
- (geografia, geograficzny) rzeka w Czechach i Polsce, lewy dopływ Odry;
Osoblaha
Petrovický potok
adjective
- odnoszący się do rzeki Osobłoga
- odnoszący się do wsi Osobłoga
osoblažský
/
ɔˈsɔt͡ʃɛ/
noun
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki;
plazma
noun
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;
plané neštovice
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim;
Ostaškov
/
ɔˈstatʲci/
noun
ostatnie dni karnawału
fašangy
fašank
ostatky
/
ɔˈstatʲɲi/
adjective
- taki, który pozostał, gdy innych już nie ma
ostatní
- znajdujący się na końcu listy, kolejności
poslední
/
ɔˈstatʲɲi ˈkʃɨk ˈmɔdɨ/
noun
(przenośnie, przenośnia) coś najbardziej modnego w danym czasie
poslední výkřik módy
adjective
związany z Ostendą, dotyczący Ostendy, pochodzący z Ostendy
ostendský
/
ɔˈstɛɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną
osteo-
noun
(biologia, biologiczny) komórka wytwarzająca osseinę i kontrolująca jej mineralizację;
osteoblast
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kościu;
osteologie
/
ˌɔstɛɔpɔˈrɔza/
noun
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;
osteoporóza
řídnutí kostí
/
ɔˈstʲjɛpɔk/
noun
(etnografia, etnograficzny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słowacki odpowiednik oscypka
oštěpek
/
ɔˈstrava/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Czeskiej;
Ostrava
pronoun
- (geografia, geograficzny) rzeka we wschodnich Czechach, prawy dopływ górnej Odry;
- (geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek
Ostravice
adjective
odnoszący się do miasta Ostrawa
ostravský
adjective
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Ostrogotami, dotyczący Ostrogotów
ostrogótský
/
ɔˈstrɔkʃɛf/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;
cesmína
/
ɔˈstrɔkʃɛf kɔlˈt͡ʃastɨ/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych, o ciemnozielonych, pojedynczych, skórzastych, kolczasto ząbkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i czerwonych, kulistych owocach, uprawianego jako roślina ozdobna i lecznicza;
cesmína ostrolistá
/
ɔˈstrɔswup/
noun
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;
jehlan
noun
zdolność do działania z rozwagą
opatrnost
/
ˈɔstrɨ/
adjective
- taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
- (matematyka, matematyczny) o kącie; o czymś, co ma kształt kąta: mniejszy niż 90°
ostrý
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
pálivý
ostrý
/
ɔˈstrɨɡa/
noun
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;
ústřice
adjective
związany z ostrygami, dotyczący ostryg
ústřicový
/
ˈɔsṭʃɛ/
noun
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu
ostří
čepel
/
ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
akt ostrzegania; przestroga przed czymś
výstraha
varování
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem;
Ostřihom
adjective
odnoszący się do Ostrzyhomia, związany z Ostrzyhomiem
ostřihomský
verb
- (przenośnie, przenośnia) zmniejszyć zapał; złagodzić emocje
- doprowadzić do obniżenia temperatury czegoś
ochladit
pronoun
wieś położona w północnej Słowacji;
Osturňa
verb
zamontować szybę
zasklít
/
ˌɔʃuˈkãj̃n͇t͡ʃɨ/
adjective
opierający się na oszustwie, nieuczciwości
podvodný
/
ˈɔʃust/
noun
ten, kto oszukuje
podvodník
/
ɔˈʃustka/
noun
osoba płci żeńskiej, która oszukuje
podvodnice
verb
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) uczynić coś słodkim poprzez dodanie słodkiej substancji
- (przenośnie, przenośnia) uczynić coś nieprzyjemnego łatwiejszym do zniesienia
osladit
/
ɔˈtava/
noun
(rolnictwo, rolniczy) trawa odrastająca ponownie po skoszeniu;
otava
/
ˈɔtmar/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Otmar
/
ɔˈtɔt͡sʲjɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak afrykański przypominający psa i lisa, z charakterystycznymi długimi uszami;
pes ušatý
adjective
(medycyna, medyczny) związany z otorynolaryngologią, dotyczący otorynolaryngologii
оториноларингологический
verb
spowodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny
otrávit
noun
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;
pobřišnice
adjective
związany z otrębami, dotyczący otrębów; zawierający otręby
otrubový
/
ɔˈtrɛ̃mbɨ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako wartościowa pasza treściwa lub dodawane do potraw;
otruby
/
ɔtˈːava/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;
Ottawa
/
ɔtˈːafsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Ottawa
ottawský
/
ɔtˈfarʲt͡ɕɛ/
adverb
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny
otevřeně
noun
szczerość, bezpośredniość
upřímnost
/
ɔtˈfartɨ/
adjective
- niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
- o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
- o sklepie: czynny, działający
- ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami
otevřený
/
ɔtˈfʲjɛrat͡ʃ/
noun
przyrząd służący do otwierania, np. konserw, butelek
otvírák
/
ɔtˈfʲjɛrat͡ɕ/
verb
powodować, że coś przestaje być zamknięte
otevírat
otevřít
/
ɔˈtfɔʒɨt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: otwierać
otevřít
/
ˈɔtfur/
noun
dziura lub wgłębienie
otvor
/
ɔˈtɨwɔɕt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;
obezita
otylost
/
ɔˈtɨwɨ/
adjective
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze
obézní
při těle
tlustý
tučný
vyžraný
noun
(psychologia, psychologiczny) człowiek pozostający na uboczu społeczeństwa, izolujący się lub odizolowany od społeczności;
outsider
/
ˈɔva/
suffix
…używany do tworzenia żeńskich nazwisk odmężowskich od nazwisk męskich
ová
/
ˈɔvat/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;
hmyz
/
ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ/
adjective
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owadami
hmyzožravý
/
ˈɔval/
noun
- (geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
- kontur przypominający tę krzywą
ovál
/
ˈɔvat͡ɕ/
suffix
…tworząca bezokoliczniki czasowników koniugacji IV
ovat
/
ˈɔft͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;
ovce
noun
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie gospodarskie dla owiec;
ovčín
adjective
związany z owczarstwem lub owczarzem, dotyczący owczarstwa lub owczarza
ovčářský
noun
(rolnictwo, rolniczy) hodowca owiec
ovčák
/
ˈɔft͡ʃɨ/
adjective
związany z owcami, pochodzący od owcy
ovčí
verb
zostać wdowcem lub wdową
ovdovět
/
ˈɔvʲjɛs/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;
oves
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena fatua L. gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych, gatunek rodzimy w Eurazji i północnej Afryce;
oves hluchý
/
ˈɔvɔt͡s/
noun
- (botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo
ovoce
plod
/
ɔˈvɔt͡sʲɲa/
noun
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni;
oplodí
perikarp
/
ˌɔvɔˈt͡sɔvɨ/
adjective
taki, który jest zrobiony z owoców, smakuje lub pachnie jak owoc
ovocný
adjective
dotyczący owsa; zrobiony z owsa
ovesný
noun
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;
ovulace
/
ˌɔvwɔˈɕɔ̃nɨ/
adjective
taki, który ma włosy, owłosienie
chlupatý
/
ɔˈzdɔbnɨ/
adjective
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie
ozdobný
pronoun
- (biblijny) Księga Ozeasza;
- (rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Ozeáš
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie królewieckim, w Rosji;
Ozjorsk
adjective
odnoszący się z rezerwą
chladný
/
ˈɔzɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;
ozón
ozon
/
ˌɔzɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
(chemia, chemiczny) związany z ozonem, wykorzystujący ozon
ozonový
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, stolica regionu Guria;
Ozurgeti
/
ˌɔwɔ̃ˈmũɲɛt͡s/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Olomouc
adjective
odnoszący się do czeskiego miasta Ołomuniec
olomoucký
/
ˌɔwɔˈvʲjãnɨ/
adjective
- wykonany z ołowiu, związany z ołowiem, dotyczący ołowiu
- (przenośnie, przenośnia) taki, który ma cechy podobne do ołowiu, np. barwę, ciężar
olověný
/
ˈɔwtaʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Oltář
/
ˈɔwtaʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;
oltář
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ołtarzem; będący częścią wyposażenia ołtarza
oltářní
/
ˈɔwuf/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;
olovo
/
ɔˈwuvɛk/
noun
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;
tužka
/
ɔɕ/
noun
- centralna linia danego układu
- (matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
- (technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;
osa
noun
pozaginane rogi kartek zeszytu lub książki;
oslí uši
verb
(medycyna, medyczny) stać się ślepym; przestać widzieć, stracić wzrok
oslepnout
/
ɔɕˈlʲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica osła
oslice
/
ˌɔɕmʲjɔbʲiˈtɔvɨ/
adjective
- (informatyka, informatyczny) taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości ośmiu bitów
- (informatyka, informatyczny) taki, który zawiera osiem bitów
osmibitový
noun
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;
osmiúhelník
/
ˌɔɕmʲjɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający osiem lat
- trwający osiem lat
osmiletý
/
ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;
chobotnice
noun
(geometria) wielościan o ośmiu ścianach
osmistěn
/
ˈɔɕɲik/
noun
ręczne narzędzie do strugania i korowania drewna,
poříz
/
ɔɕˈfʲjɛ̇̃ɲt͡ɕĩm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce w województwie małopolskim;
Osvětim
/
pa/
interjection
(potocznie, potoczny) wyraz używany przy pożegnaniu z bliską osobą bądź dzieckiem, a także przez dzieci
pa
/
ˈpaxa/
noun
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;
podpaží
podpažní jamka
/
paxʲˈɲidwɔ/
noun
(dawniej, dawny) olejek lub perfumy
parfém
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie
Pachomios
/
ˈpat͡sʲjɛ̃nt/
noun
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;
pacient
/
paˈt͡sʲjɛ̃ntka/
noun
kobieta pozostająca pod opieką lekarską lub zwracająca się do lekarza o poradę
pacientka
/
ˈpat͡ska/
noun
przyrząd do zabijania much
plácačka na mouchy
adjective
zamieszkujący Pacyfik, związany z Pacyfikiem
tichomořský
/
paˈt͡sɨfʲik/
pronoun
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Spokojny
Pacifik
noun
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj relikwiarza lub świętego wizerunku podawany wiernym do uczczenia pocałunkiem w dawnej liturgii łacińskiej;
pacifikál
noun
zwolennik pacyfizmu
pacifista
/
ˌpat͡sɨˈfʲistka/
noun
forma żeńska od: pacyfista
pacifistka
adjective
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami
pacifistický
noun
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen
pacifismus
/
paˈt͡sɨ̃nka/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka nakładana na dłoń i poruszana palcami;
maňásek
/
ˈpat͡ʃka/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;
balík
noun
(potocznie, potoczny) automat do nadawania i odbioru paczek;
balíkomat
balíkový automat
výdejní box
zásilkový box
/
pat/
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północnych Włoszech;
Pád
/
paˈdat͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;
epilepsie
/
ˌpadat͡ʃˈkɔvɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z padaczką (epilepsją)
epileptický
adjective
związany z Padem (rzeką we Włoszech)
pádský
noun
mieszkaniec miasta Padwy
Padovan
noun
mieszkanka Padwy; kobieta z tego miasta
Padovanka
adjective
odnoszący się do Padwy, związany z Padwą
padovský
/
ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrt͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się padliną
mrchožrout
/
ˈpadva/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;
Padova
pronoun
imię męskie;
Pafnucius
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;
Pafos
noun
gra zespołowa, w której zawodnicy pozorują walkę, strzelając do siebie nawzajem z broni pneumatycznej nabojami wypełnionymi farbą;
paintball
/
ˈpajɔ̃ŋk/
noun
(arachnologia, arachnologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;
pavouk
/
ˌpajɛ̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na/
noun
sieć tkana przez pająka
pavučina
/
paˈcistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Pákistán
/
ˌpaciˈstãj̃sʲci/
adjective
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu
pákistánský
/
paˈkɔvat͡ɕ/
verb
umieszczać rzeczy razem w paczce, bagażu, plecaku
balit
/
paˈkũnɛk/
noun
rzeczy opakowane razem w papier, folię itp.
balík
koudel
/
paˈlat͡ʃka/
noun
kobieta, która pali (np. papierosy, tytoń, opium itp.)
kuřačka
/
ˈpalãnt/
noun
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę
vůl
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;
Palatin
adjective
związany z Palatynatem, dotyczący Palatynatu
falcký
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Palatynem, dotyczący Palatynu (wzgórza w Rzymie)
palatinský
/
ˈpalaw/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;
Palau
noun
obywatelka Palau
Palauanka
/
ˈpalt͡sɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈcivnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
zupełnie nic nie zrobić, nie zareagować w żaden sposób; być całkowicie biernym
nehnout ani prstem
/
palˈt͡sufka/
noun
(potocznie, potoczny) pobudzanie narządów płciowych palcami
prstění
/
ˈpalɛt͡s/
noun
- u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy
- część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)
prst
/
ˈpalɛt͡s ˌfskazuˈjɔ̃nt͡sɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;
ukazovák
ukazováček
/
paˈlɛɔ/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią
pal-
pale-
paleo-
/
ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk/
noun
- (biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
paleontolog
- specjalistka z zakresu paleontologii
paleontoložka
paleontolog
/
ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;
paleontologie
adjective
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii
paleontologický
/
paˈlɛrmɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;
Palermo
adjective
związany z Palermo, dotyczący Palermo
palermský
/
ˌpalɛˈstɨ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;
Palestina
/
ˌpalɛˈstɨ̃ŋka/
noun
mieszkanka Palestyny
Palestinka
/
ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Palestyny
Palestinec
/
ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców
palestinský
/
paˈlɛta/
noun
- specjalna owalna deseczka służąca artyście-malarzowi do mieszania farb;
- znormalizowana drewniana platforma ułatwiająca przeładunek towarów;
paleta
adjective
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn
paliativní
/
paˈlʲicir/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mikronezji;
Palikir
/
paˈlʲĩndrɔ̃m/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);
palindrom
/
ˌpalʲĩnɔˈlɔɟja/
noun
(botanika, botaniczny) nauka o pyłkach oraz zarodnikach roślin
palynologie
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych
palisáda
/
paˈlʲivɔ/
noun
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach;
palivo
/
ˈpalʲit͡ɕ/
verb
- wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
kouřit
- niszczyć coś za pomocą ognia
pálit
/
ˈpalʲid͡ʑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ/
verb
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie
spálit za sebou všechny mosty
/
ˈpalːat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;
palladium
adjective
(chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący palladu, związany z palladem, wykonany z palladu, zawierający pallad
palladiový
/
ˈpalma/
noun
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;
palma
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;
Palmýra
/
ˈpalux/
noun
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;
palec
/
ˈpãmʲir/
pronoun
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne;
Pamír
adjective
związany z Pamirem, dotyczący Pamiru
pamírský
/
pãˈmʲjɔ̃ntka/
noun
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę
památka
suvenýr
/
ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
noun
- zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
- (informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
paměť
- fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości
vzpomínka
paměť
noun
(geografia, geograficzny) południowoamerykański step
pampa
/
pãn/
pronoun
- (mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;
Pan
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie
Pán
/
pãn/
noun
- zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
- z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
- pracodawca dla służby
- właściciel niewolników
pan
/
ˈpãn‿buk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie
Pán Bůh
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Jezus Chrystus
Pan Ježíš
/
ˈpãn ˈmwɔdɨ/
noun
mężczyzna w dniu swojego ślubu i wkrótce po nim
ženich
/
ˌpãnaˈt͡sɛ<sup>w</sup>ũm/
noun
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo
panacea
/
pãˈnãma/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Panama
/
pãˈnãmsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Panama
panamský
/
pãnˈdɛ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)
pandemie
/
pãnˈdɔra/
pronoun
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;
Pandóra
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-wschodnim Afganistanie i w południowym Tadżykistanie;
Pandž
/
ˈpãnɛf/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) spore, płytkie naczynie metalowe, w postaci misy, patelni lub kociołka, służące do gotowania, smażenia, warzenia itp.;
pánev
/
ˈpãɲi/
noun
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
paní
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce
panýrovat
/
ˈpãɲika/
noun
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)
panika
verb
wpadać w panikę
panikařit
/
pãŋˈkrat͡sɨ/
pronoun
imię męskie;
Pankrác
/
ˈpãnːa/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Panny (1.2)
Panna
/
ˈpãnːa/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;
Panna
/
ˈpãnːa/
noun
- kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)
slečna
- dziewczyna, młoda kobieta
slečna
panna
/
ˈpãnːa ˈmwɔda/
noun
kobieta w dniu swojego ślubu
nevěsta
noun
wyrośnięta dziewczyna
frajle
/
pãˈnɔ̃ɲja/
pronoun
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;
Panonie
/
ˌpãnɔˈrãma/
noun
rozległy, szeroki widok
panoráma
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Panonią, dotyczący Panonii
panonský
/
pãw̃ˈslavʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;
panslavismus
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Paramecium caudatum Ehrenb., gatunek pierwotniaka należący do typu orzęsków;
trepka velká
/
pãnˈtɔflaʃ/
noun
mężczyzna potulny, ulegający kobiecie
podpantoflák
/
ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;
pantomima
noun
(odzieżownictwo) męska futrzana czapka używana przez Kozaków, mieszkańców Kaukazu i Azji Środkowej;
papacha
papácha
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Polinezji Francuskiej, położona na wyspie Tahiti wchodzącej w skład Wysp Towarzystwa;
Papeete
/
ˈpapʲjɛr/
noun
- wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
- (potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument
papír
/
ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ/
noun
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;
toaletní papír
/
ˈpapʲjɛrʲ ˈɕt͡ɕɛrnɨ/
noun
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;
smirkový papír
noun
zakład wytwarzający papier
papírna
/
paˈpʲjɛrɔs/
noun
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;
cigareta
/
ˌpapʲjɛˈrɔvɨ/
adjective
wykonany z papieru
papírový
/
paˈpʲjɛsʲci/
adjective
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa
papežský
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd papieża, forma rządów papieża
papežství
/
ˈpapʲjɛʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;
papež
noun
legendarna kobieta wyświęcona na papieża
papežka
/
ˈpaplat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach
žvanit
blábolit
mektat
pindat
/
ˈpaprɔt͡ɕ/
noun
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;
kapraďorost
kapradina
/
ˈpaprɨka/
noun
- (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;
- (spożywczy) czerwona, sypka przyprawa sporządzona z owocu papryki (1.1)
- (spożywczy) jarzyna z owocu papryki (1.1);
paprika
/
paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;
Papua-Nová Guinea
/
ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãŋka/
noun
obywatelka Papui-Nowej Gwinei
Papuánka
noun
autochtoniczny mieszkaniec Nowej Gwinei;
Papuánec
adjective
związany z Papuasami, dotyczący Papuasów
papuánský
/
ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Papui-Nowej Gwinei
Papuánec
/
paˈpuɡa/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
- (ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
- (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty
papoušek
/
paˈpuʃka faˈlʲista/
noun
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;
andulka
/
ˈpara/
noun
- dwie osoby, darzące się uczuciem
- dwa przedmioty stanowiące komplet
- dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu
- określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części
pár
dvojice
- (fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;
vodní pára
pára
/
ˌparaˈbɔla/
noun
- (matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria;
parabola
podobenství
/
ˌparat͡sɛˈtãmɔl/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;
paracetamol
adjective
- (przestarzałe, przestarzały) śmieszny, zabawny, pocieszny; ((ironicznie)) wyborny, świetny
legrační
- uroczysty, odświętny, galowy, reprezentacyjny, strojny, wspaniały
parádní
/
paˈradɔks/
noun
- zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią
- rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
paradox
adverb
w sposób paradoksalny
paradoxně
/
ˌparaˈdɨɡmat/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;
paradigma
vzor
/
paˈrafʲja/
noun
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;
farnost
fara
adjective
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii
farní
/
ˌparaˈfʲjãnka/
noun
(kościelny) członkini wspólnoty parafialnej
farnice
/
paˈraɡɔ̃n/
noun
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar
paragon
/
paˈraɡraf/
noun
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;
paragraf
/
paˈraɡvaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Paraguay
noun
(elektryczność) niewielkie urządzenie wytwarzające prąd elektryczny, służące do paraliżowania i obezwładniania przeciwnika
paralyzér
/
ˌparãmaˈrʲipt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Paramaribo
Paramariban
/
ˌparãmaˈrʲipka/
noun
mieszkanka Paramaribo
Paramaribanka
/
ˌparãmaˈrʲibɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Surinamu;
Paramaribo
/
ˌparãmaˈrʲipsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Paramaribo
paramaribský
adjective
związany z paramedycyną, dotyczący paramedycyny
paramedicínský
/
ˌparãmʲilʲiˈtarnɨ/
adjective
zorganizowany na wzór wojskowy
polovojenský
paramilitární
noun
dziedzina wiedzy przypominająca pod pewnymi względami naukę, lecz nieuznawana przez naukowców;
pavěda
/
paˈrapɛt/
noun
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia
parapet
/
ˌparapɛˈtufka/
noun
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania
kolaudačka
/
ˌparapsɨxɔˈlɔɟja/
noun
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;
parapsychologie
/
paˈrasɔl/
noun
- przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem
deštník
- przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem
slunečník
noun
działka gruntu utworzona poprzez wydzielenie jej z większego obszaru
parcela
/
ˌparduˈbʲit͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Pardubice
adjective
związany z miastem Pardubice, dotyczący miasta Pardubice
pardubický
noun
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;
pareidolie
noun
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;
parestezie
noun
(medycyna, medyczny) niedowład kończyn lub grup mięśni
paréza
/
park/
noun
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;
park
noun
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;
chráněná krajinná oblast
noun
w państwie socjalistycznym park ludowy
park kultury a oddechu
/
ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ/
noun
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;
národní park
/
ˈparkãn/
noun
ogrodzenie drewniane złożone z desek, sztachet, drągów (dylów);
parkán
/
ˈparʲcĩŋk/
noun
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;
parkoviště
/
parˈlãmɛ̃nt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;
parlament
/
parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;
Evropský parlament
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;
parlamentarismus
/
ˈparma/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; stolica prowincji Parma (1.2);
Parma
noun
mieszkanka Parmy
Parmanka
/
parˈmɛzãn/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;
parmezán
noun
mieszkaniec Parmy
Parman
adjective
związany z Parmą, dotyczący Parmy
parmský
adjective
związany z Parnasem, dotyczący Parnasu
parnaský
/
ˈparʲɲik/
noun
(rolnictwo, rolniczy) kocioł z paleniskiem do gotowania na parze karmy dla zwierząt hodowlanych (ziemniaków, śruty, buraków itp.)
pařák
noun
(historia, historyczny, historycznie) najemny pracownik rolny;
čeledín
/
paˈrɔdʲja/
noun
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;
parodie
verb
dokonywać parodii czegoś
parodovat
noun
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;
parník
noun
urządzenie do rozprostowywania odzieży wyposażone w generator strumienia pary
napařovač
noun
(astronomia, astronomiczny) (jednostka miary) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;
parsek
/
ˈpartɛr/
noun
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią
přízemí
/
ˈpartʲja/
noun
- (zobacz) partia polityczna
- (przestarzałe, przestarzały) kandydat na męża; kandydatka na żonę
- (przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób
- (szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) w niektórych grach: rozgrywka, mecz
strana
/
partˈnɛrka/
noun
forma żeńska od: partner
partnerka
noun
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami
partnerství
/
ˈpartɨ/
noun
(książkowy) przyjęcie towarzyskie
party
/
ˌpartɨˈkuwa/
noun
(gramatyka) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;
částice
partikule
/
ˌpartɨˈtura/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;
partitura
skladba
/
parˈtɨzãnt/
noun
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego
partyzán
adjective
związany z Paros, dotyczący Paros
parský
/
ˈparɨs/
pronoun
- (mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317;
Paris
/
paˈrɨsʲci/
adjective
związany z Paryżem, dotyczący Paryża
pařížský
/
ˈparɨʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;
Paříž
/
ˌparɨˈʒãɲĩn/
noun
mieszkaniec Paryża
Pařížan
/
ˌparɨˈʒãnka/
noun
mieszkanka Paryża
Pařížanka
/
paˈʒɨstɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa;
sudý
/
paˈrufka/
noun
(spożywczy) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;
párek
noun
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;
hlavní pás
hlavní pás planetek
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, w Bawarii, bezpośrednio przy granicy z Austrią;
Pasov
adjective
związany z Pasawą, dotyczący Pasawy
pasovský
/
paˈsaʒɛr/
noun
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem
cestující
/
ˈpasxaw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega);
paškál
/
ˈpasʲjãw̃s/
noun
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;
pasiáns
/
ˈpasmɔ/
noun
- (geografia, geograficzny) grupa gór, wzniesień o wydłużonym kształcie;
pohoří
- fragment powierzchni w postaci długiego pasa
pásmo
noun
(geografia, geograficzny) ciąg gór ułożonych w jednej linii lub w jednym kierunku, tworzących wyraźnie wydzieloną jednostkę krajobrazową, o wspólnej genezie geologicznej, podobnej budowie i ciągłości grzbietów;
pohoří
/
paˈsɔvat͡ɕ/
verb
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się
slušet
/
paˈsɔʒɨt/
noun
- (biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
parazit
cizopasník
- (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści
cizopasník
parazit
/
ˈpasta/
noun
substancja o stałej, ale kleistej konsystencji; coś, czym można smarować
pasta
noun
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia;
krém na boty
/
ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;
zubní pasta
noun
- (botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny
pastinák
pastinák setý
/
ˈpastɛʃ/
noun
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu
pasák
pastýř
/
ˈpastʲiʃ/
noun
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;
pastiš
/
ˈpastɔr/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki;
pastor
/
paˈstuʃɛk/
noun
- (zdrobniale) od: pastuch
- chłopiec zajmujący się pasterstwem
pasáček
/
paˈstuʃka/
noun
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp.
pasačka
/
paˈstfʲiskɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt
pastvina
adjective
który nie wykazuje chęci działania
pasivní
/
ˈpaʃa/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika;
paša
- (zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma;
krmivo
/
ˈpaʃt͡ʃa/
noun
zwierzęcy otwór gębowy, zwłaszcza gdy pokaźnych rozmiarów lub u drapieżnika
tlama
/
ˈpaʃpɔrt/
noun
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;
pas
cestovní pas
/
paˈʃtɛt͡ɕik/
noun
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: pasztet
paštička
/
ˈpaʃtɛt/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka
paštika
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
šlamastyka
průšvih
/
ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;
foie gras
/
ˌpataˈɡɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;
Patagonie
noun
mieszkanka Patagonii
Patagonka
noun
mieszkaniec Patagonii
Patagonec
/
ˌpataˈɡɔ̃j̃sʲci/
adjective
od Patagonia
patagonský
/
paˈtɛlʲɲa/
noun
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;
pánev
pánvička
/
ˈpatɛ̃nt/
noun
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;
patent
adverb
odbiegając od normy w sensie negatywnym
patologicky
/
ˌpatrʲjarˈxalnɨ/
adjective
- związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu
- związany z patriarchą, dotyczący patriarchy
patriarchální
/
ˌpatrʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- taki, którego cechuje patriotyzm
- związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu
vlastenecký
/
paˈtrʲjɔtɨsm̥/
noun
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;
vlastenectví
patriotismus
verb
wykonywać obchód kontrolowanego terenu
hlídkovat
patrolovat
/
paˈtrɨt͡sʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Patricie
/
ˈpatrɨk/
pronoun
imię męskie;
Patrik
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z patrystyką
patristický
/
ˈpaṭʃɛt͡ɕ/
verb
kierować wzrok na coś lub na kogoś
divat se
koukat
verb
udawać, że się czegoś nie widzi, być pobłażliwym, tolerować coś
dívat se skrz prsty
/
ˈpaṭʃɛt͡ɕ ˌpʃɛz‿ruˈʒɔvɛ ˌɔkuˈlarɨ/
verb
być optymistą, zapomnieć o problemach; widzieć tylko pozytywne strony (aspekty)
dívat se rùžovými brýlemi
/
paˈtɨ̃na/
noun
rdza na miedzi i jej stopach (brąz, mosiądz) w postaci zielonego nalotu;
patina
/
pawˈlʲĩna/
pronoun
imię żeńskie;
Pavlína
/
paf/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)
páv
/
ˈpavɛw/
pronoun
imię męskie;
Pavel
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino;
Pavia
/
ˈpavʲjãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;
pavián
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Pawła
Pavlův
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z paznokciem, dotyczący paznokcia
nehtový
/
pazˈnɔcɛ̇t͡ɕ/
noun
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;
nehet
/
ˈpawat͡s/
noun
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka
palác
zámek
pronoun
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w Kraju Kamczackim w Rosji, położone w zachodniej części Półwyspu Kamczackiego, nad prawym brzegiem rzeki Pałany (1.2);
Palana
/
ˈpawka/
noun
kij służący do uderzania, najczęściej drewniany lub gumowy, tępo zakończony
obušek
noun
rodzaj składanej broni obuchowej wykonanej z lekkiego i mocnego metalu, zakończonej kulką;
teleskopický obušek
/
ˈpãj̃stfɔ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;
stát
panství
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;
Islámský stát
/
ˈpãj̃stfɔ izˈraɛl/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa
Stát Izrael
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym władza centralna sprawuje niemal całkowitą kontrolę nad życiem obywateli, stosując surowe środki przymusu, nadzoru i represji, często ograniczając swobody obywatelskie, wolność słowa i opozycję polityczną;
policejní stát
noun
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny
Říše středu
/
pãj̃ˈstfɔvɨ/
adjective
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem
státní
/
pãj̃ˈʃt͡ʃɨzna/
noun
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;
robota
/
paʑˈd͡ʑɛrʲɲik/
noun
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);
říjen
/
ˌpaʑd͡ʑɛrʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
dotyczący października, dziejący się w październiku
říjnový
adjective
dotyczący pcheł
bleší
/
ˈpxlʲi ˈtark/
noun
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi sprzedawanymi tanio, okazyjnymi artykułami dla kolekcjonerów;
bleší trh
blešák
/
pxwa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;
blecha
/
pɛx/
noun
niepomyślny zbieg okoliczności
smůla
pech
noun
(potocznie, potoczny) człowiek, który ma pecha
smolař
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Węgrzech;
Pětikostelí
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji płynąca przez Republikę Komi oraz przez Nieniecki Okręg Autonomiczny;
Pečora
adjective
związany z Peczorą, dotyczący Peczory (rzeki lub miasta)
pečorský
/
pɛˈdaɡɔk/
noun
nauczyciel, wychowawca
pedagog
adjective
związany z pedagogiką, wychowawczy
pedagogický
/
ˌpɛdaˈɡɔɟika/
noun
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;
pedagogika
noun
nauczycielka, wychowawczyni
pedagožka
/
ˈpɛdãnt/
noun
człowiek bardzo dokładny, przywiązujący dużą wagę do porządku
puntičkář
/
ˈpɛdaw/
noun
- (technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
pedál
šlapátko
- (slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści
buzerant
homouš
teplouš
buzík
/
pɛˈdʲjatra/
noun
- (medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy
dětský lékař
pediatr
- (medycyna, medyczny) lekarka dziecięca
pediatrička
/
pɛˈdʲjatrʲja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;
pediatrie
adjective
związany z pediatrią
pediatrický
/
ˈpɛdɔ/
- pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dzieckiem, potomkiem, potomstwem
- pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z gruntem, ziemią
pedo-
/
pɛˈdɔfʲil/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci
pedofil
/
ˌpɛdɔˈfʲilʲja/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;
pedofilie
/
ˈpʲilʲĩŋk/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) technika kosmetyczna polegająca na złuszczaniu lub ścieraniu martwego naskórka
peeling
/
ˈpɛɡas/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;
- (mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;
- (przenośnie, przenośnia) natchnienie poetyckie
Pegas
/
ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ/
adjective
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk
pejorativní
/
ˈpɛcĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Chin;
Peking
/
pɛˈcĩnka/
noun
mieszkanka Pekinu
Pekiňanka
/
pɛˈcĩj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Pekinu
Pekiňan
/
pɛˈcĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Pekinu
pekingský
noun
(tylko w liczbie mnogiej) (biochemia, biochemiczny) mieszanina cukrów pochodzenia roślinnego, mająca właściwości żelujące;
pektin
/
pɛˈlɛtɔ̃n/
noun
(sport, sportowy) najliczniejsza zwarta grupa kolarzy jadących w wyścigu;
peloton
adjective
dotyczący Peloponezu, związany z Peloponezem, pochodzący z Peloponezu
peloponéský
pronoun
- (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji;
- (geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach;
Paňdžáb
/
pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci/
adjective
związany z Pendżabem, wywodzący się z Pendżabu
paňdžábský
/
pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim
paňdžábština
/
ˈpɛ̃ɲis/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;
pyj
penis
/
pɛ̃w̃ˈsʲjɔ̃nat/
noun
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;
penzion
/
ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
Pensylvánie
noun
mieszkanka Pensylwanii
Pensylvánka
noun
mieszkaniec Pensylwanii
Pensylvánec
adjective
związany z Pensylwanią, dotyczący Pensylwanii
pensylvánský
/
pɛ̃nˈtaɡrãm/
noun
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;
pentagram
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim;
Penžina
/
ˈpɛptɨt/
noun
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów
peptid
noun
(fizjologia, fizjologiczny) odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów
vnímání
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;
performance
/
ˌpɛrfũˈmɛrʲja/
noun
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki
voňavkářství
/
pɛrˈfũmɨ/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk
parfém
voňavka
noun
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;
pergamen
/
pɛrˈɡɔla/
noun
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;
pergola
noun
(stomatologia, stomatologiczny) dziedzina stomatologii zajmująca się leczeniem chorób przyzębia
paradontologie
adjective
powtarzający się regularnie co pewien czas
periodický
noun
(włókiennictwo) gęsta, lekka i trwała tkanina bawełniana o matowej powierzchni, wykorzystywana głównie do pościeli i odzieży
perkál
/
ˈpɛrkɔs/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;
potápka
/
pɛrˈlʲit͡ʃka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;
perlička
noun
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;
permakultura
adverb
bez przerwy, wciąż
trvale
/
ˌpɛrmãˈnɛ̃ntnɨ/
adjective
taki, który trwa nieprzerwanie, bez przerwy, trwały
permanentní
/
ˈpɛrm̥sʲci/
adjective
(geologia, geologiczny) dotyczący permu, występujący, powstały w permie
permský
noun
(matematyka, matematyczny) każda ustalona kolejność elementów jakiegoś zbioru
permutace
/
pɛˈrɔ̃ɲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;
perónismus
noun
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny, modelowy mechanizm, który raz wprawiony w ruch, pracowałby w nieskończoność bez potrzeby dostarczania energii;
perpetuum mobile
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;
Perpignan
pronoun
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;
Persefona
Persefone
pronoun
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów obserwowany rokrocznie 10 sierpnia w gwiazdozbiorze Perseusza;
Perseidy
/
pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
- (mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1);
- (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
Perseus
/
ˈpɛrsʲci/
adjective
dotyczący Persji, pochodzący z Persji
perský
perština
/
ˈpɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;
perština
perský
/
pɛrˈsɔ̃nɛl/
noun
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji
personál
/
ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na/
noun
- (botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;
- (spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)
- (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju persymona (1.1)
tomel
/
ˈpɛru/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;
Peru
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;
Perugia
adjective
związany z Perugią, dotyczący Perugii
perugijský
/
pɛˈruka/
noun
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;
paruka
/
ˌpɛruˈvʲjãŋka/
noun
obywatelka Peru
Peruánka
/
ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
obywatel Peru
Peruánec
/
ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Peru
peruánský
noun
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy
perverze
zvrhlost
zvrácenost
/
ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm/
noun
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;
perihélium
perihel
přísluní
noun
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;
perikopa
/
pɛˈrɨ̃mɛtr̥/
noun
(medycyna, medyczny) przyrząd do badania pola widzenia oka
perimetr
/
pɛˈrɨskɔp/
noun
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;
periskop
/
ˈpɛrɨ̃ɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep położony u zbiegu jeziora Ilmen i rzeki Wołchow, niedaleko Nowogrodu Wielkiego
Peryň
/
ˈpɛrwa/
noun
- (biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;
- (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)
perla
/
pɛˈstɨt͡sɨt/
noun
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;
pesticid
/
ˌpɛsɨ̃ˈmʲista/
noun
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy
pesimista
/
ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia
pesimistický
/
pɛˈsɨ̃mʲism̥/
noun
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;
pesimismus
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;
Petěrgof
/
ˌpɛtrɔxɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego
petrochemický
pronoun
imię żeńskie;
Petronila
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym;
Pevek
/
ˈpɛvʲjɛ̃n/
adjective
całkowicie przekonany o słuszności
jistý
/
ˈpɛvʲjɛ̃n/
pronoun
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś
jistý
adjective
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach
sebejistý
noun
(botanika, botaniczny) Trollius altissimus Crantz, mała bylina o żółtych kwiatach występująca w Polsce w górach;
upolín nejvyšší
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;
plnohlasí
adjective
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny
plnoletý
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu
zmocněnkyně
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu
zplnomocněnec
zmocněnec
pověřenec
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mający niezredukowaną ilość tłuszczu
plnotučný
/
ˈpɛwnɨ/
adjective
- wypełniony w największym możliwym stopniu
- o największej możliwej wartości lub natężeniu
- zawierający obfitość rzeczy, dóbr (dobra) lub mnóstwo ludzi
plný
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kambodży;
Phnompenh
/
fnɔ̃mˈpɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Phnom Penh
phnompenhský
/
ˈpʲjãna/
noun
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu
pěna
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt kulinarny z roztrzepanych białek jaj
sníh
/
pʲjä̃ˈɲĩnɔ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;
klavír
piáno
/
pʲjä̃ˈɲista/
noun
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie
pianista
/
pʲjä̃ˈɲistka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na pianinie, fortepianie
pianistka
noun
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa);
piano nobile
/
ˈpʲjasɛk/
noun
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;
písek
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Morza Karskiego;
Pjasina
/
pʲjaˈskɔvʲjɛt͡s/
noun
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;
pískovec
/
ˌpʲjaskɔvʲˈɲit͡sa/
noun
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;
pískoviště
adjective
związany z Piastem lub dynastią Piastów, dotyczący Piasta lub dynastii Piastów
piastovský
/
pʲjaʃˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
usypany z piasku, pełen piasku
písčitý
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu;
Pjatigorsk
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodnich Włoszech;
Piava
Plavá
/
pʲjät͡ɕ/
verb
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos
kokrhat
zakokrhat
/
ˈpʲika/, /
ˈpʲit͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na spożywaniu substancji niejadalnych;
pika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp;
Picunda
/
pʲjɛt͡s/
noun
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania
pec
/
pʲjɛt͡s/
verb
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody
péci
péct
/
pʲjɛˈxɔta/
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;
pěchota
/
pʲjɛˈt͡ʃarka/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj grzybów jadalnych, Agaricus L.;
pečárka
žampion
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia
pečený
/
pʲjɛˈt͡ʃɨvɔ/
noun
(spożywczy) ogólnie o produktach spożywczych wypiekanych na bazie mąki
pečivo
/
ˌpʲjɛt͡ʃɛ̃nˈtɔvat͡ɕ/
verb
opatrywać coś pieczęcią, wykonywać pieczęć
pečetit
/
ˈpʲjɛt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
- znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności
- środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu
pečeť
/
pʲjɛˈdɛstaw/
noun
podstawa, na której umieszczono pomnik, posąg, popiersie, kolumnę;
piedestal
/
pʲjɛk/
noun
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);
piha
/
ˈpʲjɛɡʒa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów;
pěnice
/
pʲjɛˈkarʲɲa/
noun
- sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze
pekařství
pekárna
- miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki
pekárna
pekařství
/
pʲjɛˈkarʲɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;
trouba
/
ˈpʲjɛkaʃ/
noun
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.
pekař
/
pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ/
adjective
- dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle
- (przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny
pekelný
/
ˈpʲjɛkwɔ/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
- (przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień
peklo
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu
poutník
/
pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka/
noun
wędrówka do świętego miejsca
pouť
/
pʲjɛˈluʃka/
noun
(higiena, higieniczny) kawałek płótna do przewijania niemowląt
plenka
/
ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka/
noun
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;
zdravotní sestra
/
pʲjɛ̃ˈmɔ̃nt͡sʲci/
adjective
związany z Piemontem, dotyczący Piemontu, wywodzący się z Piemontu
piemontský
/
ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;
Piemont
/
pʲjɛ̃ˈmɔ̃nṭt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Piemontu lub osoba płci męskiej pochodząca z Piemontu
Piemonťan
noun
mieszkanka Piemontu
Piemonťanka
pronoun
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;
Pieniny
/
pʲɛ̇ˈɲɔnd͡zɛ/, /
ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s/
noun
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;
peníze
/
pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nd͡zɛ/
noun
lm od: pieniądz
peníze
/
pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ/
adjective
wypłacany lub płacony w pieniądzach
peněžní
adjective
związany z Pieninami, dotyczący Pienin, pochodzący z Pienin
pieninský
/
pʲjɛpʃ/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)
pepř
- (botanika, botaniczny) roślina zielna lub krzew z rodziny pieprzowatych;
pepřovník
/
pʲjɛˈpʃʲɲit͡ʃka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu
pepřenka
/
ˈpʲjɛpʃɨt͡ɕ/
verb
- (pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) mówić bzdury, kłamać
kecat
mlít
- (wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać seks
mrdat
prcat
šoustat
šukat
- dodawać pieprzu do jedzenia
pepřit
noun
ozdabianie ciała kolczykami;
piercing
/
pʲjɛrdʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) odgłos wydawany podczas wypuszczania gazów trawiennych
prd
/
ˈpʲjɛrʲd͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne
prdět
/
ˌpʲjɛrʲjɛˈstrɔjka/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980;
perestrojka
/
ˈpʲjɛrʲɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;
perník
/
ˌpʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący piernika, związany z piernikiem, zrobiony z piernika, zawierający piernik
perníkový
adjective
dotyczący piersi, związany z piersią
prsní
/
pʲjɛrˈvʲjastɛk/
noun
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;
prvek
noun
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;
druhá odmocnina
noun
(botanika, botaniczny) Primula veris L., gatunek rośliny z rodziny pierwiosnkowatych;
petrklíč
prvosenka jarní
bylina svatého Petra
/
ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ/
adjective
urodzony jako pierwszy z potomstwa
prvorozený
noun
(medycyna, medyczny) kobieta, która po raz pierwszy rodzi dziecko
prvnička
prvorodička
/
pʲjɛrˈvɔtʲɲak/
noun
(zoologia, zoologiczny) mikroskopijnej wielkości zwierzę jednokomórkowe
prvok
/
pʲjɛrˈvɔtʲɲɛ/
adverb
zgodnie z początkiem, odwołując się do najwcześniejszych chwil od powstania
původně
/
ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔt͡s/
noun
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;
první pomoc
/
ˈpʲjɛrfʃɛ ˈkɔtɨ za‿ˈpwɔtɨ/
proverb
pierwsze poczynione próby nie muszą być udane
až druhá myš bere sýr
/
pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś
prvenství
adjective
(sport, sportowy) należący do pierwszej ligi, grający, występujący w pierwszej lidze
prvoligový
/
ˌpʲjɛrfʃɔˈʒɛ̃ndnɨ/
adjective
najlepszej jakości
prvotřídní
/
ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od liczby 1
první
/
ˈpʲjɛrfʃɨ ˈmaja/
noun
(potocznie, potoczny) (zobacz) Święto Pracy
První máj
adjective
porośnięty pierzem
opeřený
pernatý
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) pszczeli pokarm będący sfermentowanym i zakonserwowanym w komórkach plastra pyłkiem kwiatowym;
perga
plástový pyl
včelí chléb
/
pʲjɛˈʒɨ̃na/
noun
gruba kołdra wykonana z pierza
peřina
/
ˈpʲjɛruk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;
piroh
/
pʲjɛrʲɕ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
prs
prso
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu
prsa
- (anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
prsa
prs
/
pʲjɛrʲɕˈt͡ɕɔ̃nɛk/
noun
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem
prsten
noun
pierścionek wręczany przy oświadczynach, jako symbol zamiaru zawarcia małżeństwa i oznacza zaręczyny;
zásnubní prsten
/
pʲjɛs/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;
- samiec psa (1.1)
pes
/
ˈpʲjɛs ˌɔɡrɔdʲˈɲika/
noun
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto nie pozwala innym z czegoś korzystać, mimo że sam tego nie używa;
žába na prameni
/
ˈpʲjɛsɛk/
noun
- (zdrobniale) od pies
pejsek
- mały pies
psíček
noun
(systematyka) (mykologia, mykologiczny) Choiromyces meandriformis Vittad., gatunek grzyba z rodziny truflowatych;
bělolanýž obecný
/
pʲjɛʃˈt͡ʃɔta/
noun
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś
pohlazení
/
ˈpʲjɛʃɔ/
adverb
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem
pěšky
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem;
Petropavl
/
pʲjɛˈtruʃka/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;
petržel
/
pʲjɛ̇̃ɲ/
noun
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi
kmen
noun
(anatomia, anatomiczny) dolna część mózgowia, która łączy mózg z rdzeniem kręgowym i kontroluje podstawowe, niezbędne życiowo funkcje
mozkový kmen
verb
tulić, głaskać okazując czułość
laskat
/
ˈpʲiɡva/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
kdoule
- (botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;
kdouloň
kdoule
/
ˈpʲijak/
noun
- osoba nadużywająca alkoholu
- (potocznie, potoczny) osoba będąca pod wpływem alkoholu
opilec
piják
/
pʲiˈjãnɨ/
adjective
pod wpływem alkoholu
opilý
/
pʲiˈjãnɨ/
noun
osoba nietrzeźwa
opilec
/
pʲiˈjafka/
noun
- (zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
- (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych
pijavice
pijavka
/
ˈpʲika/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;
píka
/
ˈpʲicɲik/
noun
rodzaj wypoczynku na łonie natury z jedzeniem zabranym ze sobą;
piknik
/
ˈpʲiksɛl/
noun
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);
pixel
/
pʲikˈtɔɡrãm/
noun
pojęcie przedstawione obrazem;
piktogram
noun
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) popielica
plch
/
ˈpʲilʲɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;
pilník
adjective
odnoszący się do Pilzna, związany z Pilznem
plzeňský
/
ˈpʲilznɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Plzeň
/
ˌpʲĩnakɔˈtɛka/
noun
galeria malarstwa, zbiór obrazów przeznaczony dla użytku publicznego;
pinakotéka
noun
(kynologia, kynologiczny) przedstawiciel grupy ras europejskich psów kontynentalnych o proporcjonalnej, kwadratowej sylwetce, małych wymaganiach, obdarzonych inteligencją, czujnością oraz odpornością na choroby;
pinč
/
ˈpʲĩŋɡvʲĩn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;
tučňák
/
pʲjɔ̃n/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) jedna z bierek w szachach, warcabach i innych grach
pěšec
/
ˈpʲjɔ̃nɛk/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;
pěšec
/
ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr/
noun
- ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje
- członek komunistycznej dziecięco-młodzieżowej organizacji pionierskiej
- osadnik, który zagospodarowuje nowe tereny
pionýr
/
pʲjɔ̇̃ˈɲɛrka/
noun
- członkini organizacji pionierskiej
- kobieta, która jest prekursorem w jakiejś dziedzinie, odkrywa coś nowego
- kobieta, która przybywa zamieszkać na niezaludnionym terenie
pionýrka
adjective
pierwszy w jakiejś dziedzinie i torujący drogę następnym
pionýrský
/
pʲjɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo
vertikální
svislý
/
ˈpʲjɔrũn/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;
blesk
/
pʲjɔˈsɛ̃nka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;
píseň
písnička
/
ˌpʲjɔsɛ̃ŋˈkarka/
noun
artystka, która śpiewa piosenki
zpěvačka
/
pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ/
noun
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem;
zpěvák
/
pʲjɔtr̥/
pronoun
imię męskie;
Petr
/
ˈpʲjɔtra/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Petra
pronoun
(geografia, geograficzny) historyczna dzielnica Katowic;
Petrovice
/
pʲjɔˈtrɔvɨ/
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Piotra
Petrův
/
ˈpʲjɔwũn/
noun
(botanika, botaniczny) bylica piołun
pelyněk
/
pʲiˈpɛta/
noun
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;
pipeta
/
pʲiˈrat͡sʲci/
adjective
dotyczący piractwa lub piratów
pirátský
/
pʲiˈrat͡stfɔ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) naruszanie praw autorskich poprzez nielegalne kopiowanie, odtwarzanie, rozpowszechnianie utworów, dzieł, programów komputerowych itp.
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku
pirátství
/
ˌpʲirãˈmʲida/
noun
- (architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
- (architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
- (geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;
pyramida
/
ˈpʲirat/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;
pirát
/
ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;
Pyreneje
/
ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci/
adjective
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów
pyrenejský
noun
minerał z gromady krzemianów;
pyrofylit
/
pʲiˈrɔɡa/
noun
niewielka, płaskodenna łódź, wydrążona z pnia, poruszana zwykle jednym wiosłem – pagajem;
piroga
/
ˌpʲirɔˈlʲiza/
noun
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;
pyrolýza
/
ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;
pyromanie
pyrománie
noun
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;
pyrotechnika
/
ˌpʲirɨdɔˈksɨ̃na/
noun
(biochemia, biochemiczny) jedna z form witaminy B6;
pyridoxin
noun
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;
pyridin
/
ˈpʲirɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;
pyrit
adjective
związany z pirytem, zawierający piryt, wykonany z pirytu
pyritový
/
ˈpʲisa/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie królewieckim, dopływ Węgorapy;
Pisa
/
pʲiˈsãnka/
noun
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy;
kraslice
/
pʲiˈsarka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz
spisovatelka
/
ˈpʲisaʃ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;
spisovatel
/
ˈpʲisat͡ɕ/
verb
- umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
- tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
- tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę
psát
/
ˈpʲisklɛ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;
pískle
ptáče
/
ˈpʲiskɔʃ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek słodkowodnej ryby (Misgurnus fossilis), o elastycznym, wydłużonym, obłym ciele, należącej do rodziny piskorzowatych (Cobitidae);
piskoř
/
ˈpʲismɔ/
noun
- zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
- sposób pisania
písmo
/
pʲiˈsɔvʲɲa/
noun
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów
pravopis
ortografie
/
pʲiˈstat͡sʲja/
noun
(spożywczy) owoc drzewa pistacjowego
pistácie
noun
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;
pistácie pravá
řečík pistáciový
/
pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ/
noun
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,
samopal
/
pʲiˈsu<sup>w</sup>ar/
noun
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco
pisoár
/
ˈpʲiʃt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
powodować przenikliwy dźwięk, odgłos
pipat
noun
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna rozwinięta przez Pitagorasa;
pythagoreismus
noun
(filozofia, filozoficzny) kultywator pitagoreizmu
pythagorejec
pythagorovec
adjective
(filozofia, filozoficzny) związany z pitagoreizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Pitagorasa
pythagorejský
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) publikacja zawierająca publicystycznie opracowany zbiór sprawozdań z głośnych rozpraw sądowych w sprawach kryminalnych, rzadziej innych;
pitaval
/
ˈpʲitnɨ/
adjective
nieszkodliwy i zdatny do picia
pitný
pronoun
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;
Pittsburgh
adjective
związany z Pittsburghiem, dotyczący Pittsburgha
pittsburský
/
pʲjus/
pronoun
imię męskie;
Pius
/
pʲiˈvʲjarʲɲa/
noun
(gastronomia) lokal, w którym sprzedaje się i konsumuje piwo
pivnice
/
ˈpʲifkɔ/
noun
(zdrobniale) piwo
pivečko
/
pʲivʲˈɲit͡sa/
noun
podziemne piętro budynku
sklep
/
pʲivʲˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący piwnicy
sklepní
/
ˈpʲivɔ/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;
pivo
/
ˈpʲivɔʃ/
noun
miłośnik i znawca piwa
pivař
/
pʲiˈvɔvar/
noun
osoba zajmująca się warzeniem piwa
pivovarník
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);
Pisa
noun
mieszkanka Pizy
Pisanka
noun
mieszkaniec Pizy
Pisan
adjective
związany z Pizą, dotyczący Pizy, pochodzący z Pizy
pisánský
/
ˈpʲizda/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) (anatomia, anatomiczny) pochwa lub srom; żeński narząd płciowy
pizda
/
ˈpʲit͡sːa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;
pizza
/
pʲit͡sˈːɛrʲja/
noun
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;
pizzerie
/
ˈpʲjurʲɲik/
noun
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;
penál
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pterophorus pentadactyla, gatunek motyli z rodziny piórolotkowatych;
pernatuška trnková
/
ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna/
noun
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni;
pátá kolona
/
ˈpʲjɔ̃ntɛk/
noun
piąty dzień tygodnia
pátek
/
ˈpʲjɔ̃ntka/
noun
nazwa cyfry 5
pětka
/
pʲjɔ̃ntˈkɔvɨ/
adjective
właściwy piątkowi; dziejący się w piątek
páteční
/
ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od 5
pátý
/
pʲit͡ɕ/
verb
- spożywać płyny
- pić (1.1) alkohol, zwłaszcza nałogowo
pít
/
ˈpʲit͡ɕ ˈjak ˈʃɛft͡s/
idiom
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem
pít jako duha
/
pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔbuj/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części;
pětiboj
/
pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt mający pięć boków;
pětiúhelník
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający pięć lat
- trwający pięć lat
pětiletý
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɔkɔˈjɔvɨ/
adjective
z pięcioma pokojami
pětipokojový
noun
jedno z pięciu dzieci urodzonych podczas jednego porodu
paterče
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pięciornik (1.1)
- (botanika, botaniczny) Potentilla L., rodzaj roślin z rodziny różowatych;
mochna
/
pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);
píď
/
ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕt͡ɕ/
noun
piękna kobieta
krasavice
kráska
/
ˈpʲjɛ̃ŋknɨ/
adjective
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt
krásný
hezký
pěkný
pohledný
/
ˈpʲjɛ̃nta/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy
pata
/
ˈpʲjɛ̃nta ˌːxʲilˈːɛsa/
noun
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości;
Achillova pata
/
ˈpʲjɛ̃ntka/
noun
(spożywczy) kromka chleba odkrojona z początku lub końca bochenka chleba
patka
/
pʲjɛtˈnastka/
noun
nazwa liczby 15
patnáctka
/
ˌpʲjɛtnastɔˈlɛtʲɲi/
adjective
mający piętnaście lat
patnáctiletý
/
pʲjɛtˈnastɨ/
adjective
od 15
patnáctý
/
pʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
liczba 15
patnáct
noun
(przenośnie, przenośnia) cecha charakterystyczna, trwały ślad po czymś, znak rozpoznawczy
jizva
mateřské znaménko
/
ˈpʲjɛ̃ntrɔ/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej
patro
podlaží
/
pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
ordinalAdjective
(matematyka, matematyczny) liczba 5
pět
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 50
padesát
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 54
padesát čtyři
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 52
padesát dva
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 59
padesát devět
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 51
padesát jedna
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 58
padesát osm
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 55
padesát pět
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 57
padesát sedm
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 56
padesát šest
/
pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 53
padesát tři
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od pięćdziesiąt
padesátý
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od pięćdziesiąt cztery (54)
padesátý čtvrtý
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi/
adjective
od pięćdziesiąt dwa (52)
padesátý druhý
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od pięćdziesiąt dziewięć (59)
padesátý devátý
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od pięćdziesiąt jeden (51)
padesátý první
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od pięćdziesiąt pięć (55)
padesátý pátý
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ/
adjective
od pięćdziesiąt siedem (57)
padesátý sedmý
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ/
adjective
od pięćdziesiąt sześć (56)
padesátý šestý
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od pięćdziesiąt trzy (53)
padesátý třetí
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ/
adjective
od pięćdziesiąt osiem (58)
padesátý osmý
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający pięćdziesiąt lat
- trwający pięćdziesiąt lat
padesátiletý
/
ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt/
cardinalNumeral
liczba 500
pět set
/
pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtka/
noun
nazwa liczby 500 (pięćset)
pětistovka
/
ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛtˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający pięćset lat
- trwający pięćset lat
pětisetletý
/
pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtnɨ/
adjective
od pięćset
pětistý
/
pʲjɛ̃w̃ɕt͡ɕ/
noun
zaciśnięta dłoń
pěst
/
ˈpʲiwa/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;
pila
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mechaniczne służące do cięcia drewna, wyposażone w obracający się łańcuch z zębami, który tnie materiał
motorová pila
/
ˈpʲiwka/
noun
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy
míč
balón
/
ˈpʲiwka ˈnɔʒna/
noun
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;
fotbal
kopaná
/
ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇t͡ʃna/
noun
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;
házená
noun
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę siatkową (1.1)
volejbalový míč
/
pʲiwˈkarka/
noun
zawodniczka grająca w piłkę nożną
fotbalistka
noun
(sport, sportowy) kobieta, która gra w piłkę ręczną (szczypiorniak)
házenkářka
/
ˌpʲiwkaˈʒɨci/
noun
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;
stolní fotbal
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port rzeczny na Białorusi, na Polesiu, nad rzeką Piną, u jej ujścia do Prypeci
Pinsk
/
pʲiˈʒãma/
noun
strój, który zakłada się, idąc spać;
pyžamo
noun
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego;
pižmo
adjective
związany z piżmem, dotyczący piżma
pižmový
/
ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej;
Pchjongjang
/
pʲjɔ̃ŋʲˈɟjä̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Pjongjangu, stolicy Korei Północnej
pchjongjangský
/
pɛ‿ka‿ˈbɛ/
acronym
= produkt krajowy brutto;
HDP
/
plat͡s/
noun
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;
náměstí
noun
miejsce, w którym prowadzone są prace budowlane: konstrukcyjne lub rozbiórkowe;
staveniště
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa przygotowywana ze startych ziemniaków smażonych na tłuszczu;
bramborák
/
plaˈɟatɔr/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem
plagiátor
/
ˈplãma/
noun
- brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś
- część powierzchni jakiegoś przedmiotu różniąca się kolorem lub walorem od tła
skvrna
adjective
mający plamy, charakteryzujący się plamistością
skvrnitý
noun
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;
slepá skvrna
/
plãˈnɛta/
noun
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;
planeta
oběžnice
/
ˌplãnɛˈtarʲjũm/
noun
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;
planetárium
/
ˈplãŋktɔ̃n/
noun
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;
plankton
/
plãˈnɔvat͡ɕ/
verb
- zamierzać
- obmyślać sekwencje i warianty czynności do wykonania w przyszłości
- tworzyć dokument zwany planem, np. rozmieszczenia lamp, albo finansowy
plánovat
/
plãw̃ˈʃɔvɨ/
adjective
związany z planszą, dotyczący planszy
deskový
/
plãnˈtat͡sʲja/
noun
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym
plantáž
/
ˌplastɛˈlʲĩna/
noun
zwykle barwiona, odporna na wysychanie masa plastyczna, do zabawy dla dzieci;
plastelína
adjective
wykonany z plasteliny
plastelínový
/
ˈplastɛr/
noun
- (medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany
náplast
- (pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych
plástev
/
ˈplastʲik/
noun
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne
plast
/
ˌplastʲiˈkɔvɨ/
adjective
wykonany z dowolnego rodzaju plastiku
plastový
umělohmotný
/
ˈplastɨk/
noun
(sztuka) osoba zajmująca się zawodowo plastyką;
výtvarník
/
ˈplatãn/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;
platan
/
ˌplatãˈnɔvɨ/
adjective
składający się z platana
platanový
/
plaˈtɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;
platina
adjective
- (chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący platyny, związany z platyną, wykonany z platyny, zawierający platynę
- mający kolor srebrzystobiały, taki jak kolor platyny lub przypominający kolor platyny
platinový
noun
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym
playboy
/
ˈplazma/
noun
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;
plazma
/
ˈplaʒa/
noun
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;
pláž
/
plɛˈbãɲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny
fara
/
ˈplɛt͡sak/
noun
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;
batoh
ruksak
noun
(botanika, botaniczny) wegetatywna tkanka niektórych organizmów niezróżnicowana na korzeń oraz pęd;
stélka
adjective
(botanika, botaniczny) związany z plechą; mający plechę; zbudowany z plechy
stélkatý
/
ˈplɛt͡sɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;
záda
hřbet
/
plɛˈt͡sufka/
noun
górna przednia część partii grzbietowej półtuszy razem z łopatką
plec
/
plɛˈjada/
pronoun
(mitologia grecka) każda z siedmiu nimf, córek Atlasa, które zostały przeniesione na firmament jako otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka, zwana Plejadami;
Plejáda
/
plɛˈjadɨ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;
Kuřátka
Plejády
/
plɛjˈstɔt͡sɛ̃n/
noun
(geologia, geologiczny) starsza epoka czwartorzędu;
pleistocén
/
plɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ/
adjective
dotyczący plemienia, właściwy plemieniu i jego regułom
plemenný
/
ˈplɛ̃mʲjɔna/, /
ˈplɛ̃mʲjɛ/
noun
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;
plemeno
kmen
/
ˈplɛ̃mʲɲik/
noun
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin;
spermie
/
plɛˈɔ̃nasm̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;
pleonasmus
/
plɛɕˈɲɔvɨ/
adjective
związany z pleśnią, dotyczący pleśni
plísňový
/
ˈplɛɕt͡ɕ ãnˈdrɔ̃nɨ/
verb
mówić bezsensownie, bez zastanowienia; gadać
hlasát bludy
kázat bludy
noun
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych;
plíseň
/
plʲik/
noun
- (informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;
soubor
- pęk papierów (dokumentów, banknotów)
svazek
soubor
/
ˈplʲiʃka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;
konipas
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Rumunii;
Ploješť
/
pluˈskɔlɛt͡s/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pluskwiak wodny pływający na grzbiecie;
znakoplavka
/
ˈpluskfʲjak/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;
ploštice
noun
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;
plyš
/
pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ/
noun
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu
medvedík
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi
plutokracie
adjective
dotyczący plutokracji
plutokratický
/
ˈplutɔ̃n/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
- (mitologia grecka) przydomek Hadesa jako boga podziemnego bogactwa (m.in. kruszców, płodnego ziarna), plonów i urodzaju;
- (astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;
Pluto
/
ˈplutɔ̃n/
noun
- (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;
plutonium
- (wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów)
četa
/
plut͡ɕ/
verb
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę
plivat
/
ˌplɔ̃w̃saˈvʲit͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) mimowolne, nieprawidłowe ruchy obwodowych części ciała;
tanec svatého Víta
acronym
= pocztowy numer adresowy
PSČ
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dwoinka powodująca zapalenie płuc;
pneumokok
noun
dolna część pnia pozostająca przy ziemi po ścięciu drzewa;
pařez
noun
(mykologia, mykologiczny) Fomitopsis pinicola, gatunek grzyba z rodziny pniarkowatych, będącego pasożytem drzew;
troudnatec pásovaný
adverb
w ciemności, gdy jest ciemno
potmě
adverb
o miejscu tak, że bezproblemowe jest dotarcie do określonego miejsca na trasie między dwoma innymi punktami
cestou
/
ˌpɔ‿kɔ̃ɲˈd͡ʑɛlʲi/
idiom
o pokrewieństwie ze strony matki
po přeslici
/
pɔ‿ˈmʲjɛt͡ʃu/
adverb
o pokrewieństwie: w linii męskiej, ze strony ojca
po meči
interjection
wyraża opinię o drugiej osobie, która jest samolubna i nie myśli o dobru innych
po nás potopa
/
pɔ‿ˈpɔlsku/
adverb
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w sposób właściwy Polakom, typowy dla Polaków
po polsku
- (językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim
polsky
/
ˌpɔbɔjɔˈvʲiskɔ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) miejsce, na którym stoczono bitwę
bojiště
noun
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej
branec
verb
uczynić brudnym
pošpinit
/
ˈpɔbɨt/
noun
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś
pobyt
/
ˌpɔt͡saˈwũnɛk/
noun
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby
polibek
pusa
noun
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę
jidášský polibek
adjective
- taki, który przymila się, schlebia komuś
lichotivý
- (podniośle) wyrażający pozytywną opinię, uznanie
pochvalný
noun
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się
lichocení
lichotka
/
pɔˈxɔdʲɲa/
noun
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;
pochodeň
/
ˌpɔxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
wywodzenie się z czegoś
původ
/
ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ/
acronym
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;
CHOPN
/
ˈpɔxfa/
noun
- (anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;
- futerał na broń białą;
pochva
verb
uznawać za dobre, słuszne, właściwe
schvalovat
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy
vaginální
/
pɔˈxwãɲät͡ɕ/
verb
wchłaniać, wciągać, zasysać
absorbovat
pohlcovat
/
pɔˈxwɔ̃nɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
(zobacz) pochłaniać
absorbovat
pohltit
/
ˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;
vlak
adjective
wzbudzający zainteresowanie
přitažlivý
/
pɔd͡ʒˈdãmsʲci/
adjective
związany z Poczdamem, dotyczący Poczdamu, pochodzący z Poczdamu
postupimský
/
ˌpɔt͡ʃɛˈkalʲɲa/
noun
miejsce dla osób, które czekają
čekárna
/
ˈpɔt͡ʃta/
noun
- budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)
- instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
- korespondencja, listy
pošta
noun
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu
elektronická pošta
noun
sposób przesyłania listów i paczek z wykorzystaniem transportu lotniczego
letecká pošta
/
pɔt͡ʃˈtɔvɨ/
adjective
związany z pocztą, dotyczący poczty
poštovní
/
pɔt͡ʃˈtufka/
noun
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;
pohlednice
korespondenční lístek
/
pɔˈt͡ʃut͡ɕɛ/
noun
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś
pocit
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) możliwość rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem
příčetnost
/
pɔˈt͡ʃɔ̃ntɛk/
noun
to, od czego się coś zaczyna
začátek
počátek
/
ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɔ/
adverb
na początku, wstępnie
zpočátku
/
ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɨ/
adjective
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś
počáteční
/
ˈpɔt͡ʃɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
spowodować zajście w ciążę
počít
/
pɔt/
preposition
- …wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
- …wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia
pod
noun
(medycyna, medyczny) dna moczanowa z objawami w stopie
podagra
verb
dać jako prezent, dar
darovat
noun
dar, prezent, to, co się komuś darowuje
dárek
/
pɔˈdatɛk/
noun
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;
daň
/
ˌpɔdatˈkɔvɨ/
adjective
związany z podatkami lub systemem poboru podatków
daňový
/
pɔˈdatʲɲik/
noun
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki
poplatník
daňový poplatník
noun
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;
podběl
noun
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;
podběl lékařský
/
pɔtˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
zbliżać się do czegoś, zmniejszać dystans pomiędzy sobą a jakimś obiektem
přistoupit
přicházet
/
ˈpɔtʲt͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ ˈskʃɨdwa/
verb
- (dosłownie) obciąć pióra u skrzydeł drobiu, aby nie latał
- (przenośnie, przenośnia) zniechęcić kogoś, odebrać komuś chęci
přistřihnout křídla
/
ˌpɔṭt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
adjective
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi
infračervený
/
pɔdˈːaʃɛ/
noun
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych
podkroví
/
ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy
podezření
noun
cecha tego, kto jest podejrzliwy; nieufność, niedowierzanie
podezíravost
/
pɔˈdɛʃfa/
noun
(obuwnictwo, obuwniczy) dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami
podrážka
podešev
noun
część ciała zwierzęcia w przedniej części szyi
podkrčí
/
ˌpɔdɡɔˈrʲit͡sa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;
Podgorica
/
ˌpɔdɡɔˈrʲit͡sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Podgorica
podgorický
noun
(mykologia, mykologiczny) Xerocomus ferrugineus (Schaeff.) Alessio, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;
hřib osmahlý
noun
(geografia, geograficzny) teren położony u podnóża gór;
podhůří
/
ˌpɔtxaˈlãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Podhala, związany z Podhalem, pochodzący z Podhala
podhalský
/
pɔtˈxalɛ/
pronoun
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) region etnograficzny na południu Polski u północnego podnóża Tatr;
Podhalí
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, nad Łabą w kraju środkowoczeskim;
Poděbrady
adjective
związany z Podiebradami, dotyczący Podiebradów
poděbradský
verb
celowo wzbudzać negatywne emocje i nastawiać kogoś przeciw komuś, czemuś; wywoływać wrogość
hecovat
verb
celowo wzbudzić negatywne emocje i nastawić kogoś przeciw komuś, czemuś, wywołać wrogość
poštvat
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;
Podkamenná Tunguska
noun
(geografia, geograficzny) kraina na południowo-wschodnim krańcu Polski
Podkarpatsko
Podkarpatí
/
ˌpɔtkarˈpat͡sʲci/
adjective
związany z Podkarpaciem, dotyczący Podkarpacia
podkarpatský
noun
(systematyka) kategoria systematyczna niższa od klasy
podtřída
/
ˌpɔtkɔlãˈnufka/
noun
długa skarpetka sięgająca do kolana
podkolenka
/
ˌpɔtkɔˈʃulɛk/
noun
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele;
nátělník
tričko
/
pɔtˈkɔva/
noun
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;
podkova
/
pɔtˈkrɛɕlat͡ɕ/
verb
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę
podtrhávat
/
pɔtˈkrɛɕlʲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: podkreślać
podtrhnout
noun
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową
podložka pod myš
/
pɔdˈlaɕɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski;
Podlesí
/
pɔdˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: podliczać
sečíst
noun
(potocznie, potoczny) dorastająca dziewczyna, między dwunastym a szesnastym rokiem życia
žabka
/
pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci/
adjective
znajdujący się na przedmieściu
předměstský
/
ˈpɔdmʲjɔt/
noun
(gramatyka) wyraz lub fraza określająca wykonawcę lub odbiorcę czynności;
podmět
adjective
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza
podmořský
/
pɔdˈnɔɕid͡ʑ ˌdɔ‿pɔˈtɛ̃ŋʲɟi/
verb
(matematyka, matematyczny) potęgować
mocnit
noun
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie
stupačka
/
ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami
podoba
/
ˌpɔdɔˈbʲizna/
noun
portret, wizerunek
podobizna
/
pɔˈdɔbnɨ/
adjective
- wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd
- (geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;
podobný
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;
Podolsk
noun
człowiek umyślnie wzniecający pożar
žhář
/
ˈpɔtpʲis/
noun
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)
podpis
/
pɔtˈpʲisat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: podpisywać
podepsat
/
pɔtˈpɔra/
noun
(przenośnie, przenośnia) wsparcie
opora
/
ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;
podplukovník
/
pɔtˈpwɔ̃mɨk/
noun
rodzaj prymitywnego pieczywa w postaci małego placka;
podplamenice
verb
używszy ostrych krawędzi (np. pazurów), zostawić cienkie ślady na czymś
poškrábat
noun
(spożywczy) jadalne narządy wewnętrzne zwierząt, z wyjątkiem mięsa;
droby
verb
porwać na kawałki
zpřetrhat
/
pɔḍˈʒut͡sat͡ɕ/
verb
rzucać coś w górę na niezbyt dużą wysokość
vycházovat na horu
/
ˈpɔdruʃ/
noun
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego
cesta
noun
podróż odbywana przez parę nowożeńców
svatební cesta
/
ˌpɔdruʒʲˈɲit͡ʃka/
noun
forma żeńska od: podróżnik
cestovatelka
/
pɔdˈruʒʲɲik/
noun
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)
cestovatel
/
ˌpɔdruʒɔˈvãɲɛ/
noun
przebywanie drogi w celu przybycia do jakiegoś miejsca
cestování
/
ˌpɔdruˈʒɔvat͡ɕ/
verb
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca
cestovat
/
pɔdˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;
učebnice
/
pɔtˈstava/
noun
to, na czym coś stoi
základ
/
ˌpɔtstaˈvɔvɨ/
adjective
główny, elementarny
základní
noun
znaczenie tekstu niewyrażone wprost
podtext
noun
(kolejnictwo) budowla geotechniczna będąca nasypem lub przekopem wraz z urządzeniami ją zabezpieczającymi i odwadniającymi, na której jest ułożona nawierzchnia toru kolejowego;
železniční spodek
noun
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) tytuł uzupełniający, umieszczany po tytule właściwym
podtitul
/
pɔˈduʃka/
noun
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;
polštář
poduška
/
pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna/
noun
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;
airbag
/
ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛt͡s/
noun
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;
vznášedlo
/
ˌpɔdvʲjɛˈt͡ʃɔrɛk/
noun
posiłek między obiadem a kolacją
svačina
/
pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska/
noun
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;
podvazek
verb
zwiększyć dwukrotnie lub znacznie
zdvojnásobit
/
pɔdˈvɔʑɛ/
noun
- (lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi;
podvozek
- (motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;
podvozek
šasi
noun
(anatomia, anatomiczny) kluczowa część mózgu, fragment międzymózgowia (położona pod wzgórzem), jeden z najważniejszych ośrodków regulacyjnych w organizmie, łączący układ nerwowy z układem dokrewnym, co warunkuje utrzymanie homeostazy
hypotalamus
adverb
dwa razy tyle
dvojitě
dvojnásobně
/
pɔˈdvujnɨ ˈstãndart/
noun
niesprawiedliwe stosowanie odmiennych zasad w podobnych do siebie sytuacjach
dvojí standard
noun
kobieta podległa komuś, czyjaś pracowniczka
podřízená
/
pɔdˈvwadnɨ/
adjective
podlegający komuś, pozostający pod czyjąś władzą
podřízený
verb
odczytać lub powiedzieć tekst osobie, która ma go zapisać
nadiktovat
noun
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru
podmnožina
/
ˈpɔd͡ʑaw/
noun
- (biologia, biologiczny) jeden ze sposobów rozmnażania bezpłciowego, w którym komórka macierzysta dzieli się na dwie lub więcej komórek potomnych;
dělení
- podzielenie czegoś na dwie lub więcej części
- istnienie dwóch lub więcej różnych grup, stref czegoś w obrębie czegoś
rozdělení
adjective
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę
dělitelný
/
pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ/
adjective
znajdujący się pod powierzchnią ziemi
podzemní
/
ˈpɔd͡ʑif/
noun
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem
obdiv
verb
wyrazić wdzięczność za coś, co się otrzymało
poděkovat
adjective
leżący w pobliżu zwrotnika, właściwy dla strefy zwrotnika
subtropický
/
pɔdˈwɔɡa/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże
podlaha
/
pɔdˈwɔʒɨt͡ɕ ˈɕfʲĩɲɛ/
verb
(potocznie, potoczny) spowodować, że ktoś znajdzie się w sytuacji, która mu zaszkodzi, skompromituje go
ušít boudu
/
ˈpɔdwɨ/
adjective
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę
podlý
noun
(anatomia, anatomiczny) część jamy brzusznej pod żebrami
podžebří
/
pɔˈɛta/
noun
literat piszący wiersze, tworzący poezję
básník
poeta
/
pɔˈɛtka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze
básnířka
poetka
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) środki artystycznego wyrazu charakterystyczne dla danego utworu, twórcy, okresu itd.
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział literaturoznawstwa zajmujący się formalną strukturą dzieła literackiego;
poetika
/
pɔˈɛzʲja/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką
poezie
básnictví
/
pɔˈɡãnka/
noun
kobieta wyznająca religię inną niż jedna z dużych, monoteistycznych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)
pohanka
/
pɔˈɡãj̃sʲci/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem
pohanský
/
pɔˈɡãj̃stfɔ/
noun
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych
pohanství
verb
- uczynić trudnym do zrozumienia
zamotat
- spowodować skłębienie, splątanie czegoś
zamotat
zplést
- stać się zawiłym
zamotat se
- ulec pogmatwaniu (skłębieniu, splątaniu)
zamotat se
zplést se
/
pɔˈɡɔda/
noun
chwilowy stan atmosfery;
počasí
adjective
dotyczący pogody
povětrnostní
verb
- zmienić na gorsze
zhoršit
- ulec zmianie na gorsze
zhoršit se
/
ˌpɔɡɔˈtɔvʲjɛ/
noun
instytucja pomagająca w krytycznej sytuacji
pohotovost
/
ˌpɔɡrãˈɲit͡ʃɛ/
noun
(geografia, geograficzny) obszar przy granicy dzielącej przestrzenie
pohraničí
verb
złożyć gratulacje
popřát
/
ˌpɔɡrɔˈbɔvʲjɛt͡s/
noun
dziecko urodzone po śmierci ojca
pohrobek
noun
ten, kto kogoś lub coś zwyciężył, pokonał
přemožitel
/
ˈpɔɡʒɛp/
noun
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi
pohřeb
verb
pochować zmarłego
pohřbít
/
pɔˈɡruʃka/
noun
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.
pohrůžka
verb
złamać, naruszyć, nie uszanować jakiegoś norm, prawa, zasad, umowy lub godności
porušit
noun
naczynie, koryto do pojenia zwierząt
napajedlo
noun
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;
pointilismus
/
ˈpɔ<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
podawać napój
pojit
/
ˈpɔjast/
noun
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;
vozidlo
noun
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów
souboj
duel
/
pɔˈjɛ̃mʲɲik/
noun
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje
nádoba
/
pɔˈjuṭʃɛ/
adverb
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym
pozítří
/
ˈpɔkarm/
noun
pożywienie organizmów żywych danego gatunku (w szczególności człowieka);
pokrm
adjective
dotyczący pokarmu
trávicí
pokrmový
/
pɔˈkɔra/
noun
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom
pokora
proverb
człowiek nie wywyższający się nie naraża się innym ludziom
pokorné hlavy ani meč neseče
adjective
nie wywyższający się, skromny
pokorný
/
pɔˈkʃɨva/
noun
- (botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami
- (botanika, botaniczny) Urtica L., rodzaj roślin z rodziny pokrzywowatych;
kopřiva
adjective
związany z pokrzywą, składający się z pokrzywy lub zrobiony z pokrzywy
kopřivový
/
pɔˈkuta/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;
pokání
/
pɔˈkutʲɲik/
noun
człowiek odprawiający pokutę
kajícník
/
pɔkɛmɔn/
noun
fikcyjne stworzenie z japońskiej franczyzy medialnej;
pokémon
/
ˈpɔkuj/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
- (przestarzałe, przestarzały) spokój
mír
pokoj
- (budownictwo) część mieszkania, izba
pokoj
místnost
noun
(zoologia, zoologiczny) narząd w postaci cienkiej wydłużonej rureczki, służący do składania jaj, występujący u samic wielu gatunków owadów, pajęczaków i niektórych ryb;
kladélko
/
ˈpɔkwɔ̃n/
noun
- (etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach;
- niskie pochylenie głowy lub całego tułowia na znak oddania czci
poklona
/
ˈpɔlak/
noun
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;
Polák
/
pɔˈlarʲɲik/
noun
uczony lub podróżnik biorący udział w wyprawach na obszary podbiegunowe
polárník
/
pɔˈlarnɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach
polární
/
ˈpɔldɛr/
noun
- (geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech
- (geografia, geograficzny) obszar nadrzeczny będący naturalnym terenem zalewowym
polder
/
ˈpɔlɛ/
noun
- (rolnictwo, rolniczy) część ziemi przeznaczona pod uprawę;
- (fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
pole
noun
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad
pokutové území
noun
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;
magnetické pole
pronoun
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;
Martovo pole
noun
(wojskowość, wojskowy) obszar pokryty minami;
minové pole
noun
(rolnictwo, rolniczy) podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż
rýžové pole
/
pɔˈlɛɡat͡ɕ/
verb
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania
spoléhat
/
pɔˈlɛ̃mʲika/
noun
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji
polemika
/
pɔˈlɛpʃat͡ɕ/
verb
zmieniać coś na lepsze
zlepšovat
verb
spowodować, że coś stanie się lepsze niż było wcześniej
zlepšit
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna i historyczna na Białorusi, Ukrainie oraz we wschodniej Polsce;
Polesí
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji w obwodzie królewieckim nad Zalewem Kurońskim;
Polessk
/
ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;
polyamorie
/
pɔˈlʲit͡sʲja/
noun
- instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;
- (potocznie, potoczny) grupa policjantów
policie
noun
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych
dopravní policie
dopravka
/
pɔˈlʲit͡sʲjãnt/
noun
funkcjonariusz policji
policista
policajt
/
ˌpɔlʲiˈt͡sʲjãntka/
noun
kobieta, która pracuje w policji
policistka
/
ˌpɔlʲiˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z policją
policejní
/
pɔlʲiˈt͡ʃalnɨ/
adjective
(o rzeczownikach) taki, który może mieć liczbę większą niż pojedyncza i mieć przedimek nieokreślony
počitatelný
/
pɔˈlʲit͡ʃɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa
tvář
líčko
/
pɔˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
sprawdzić, ile czegoś jest, dodając do siebie poszczególne jednostki
spočítat
noun
(chemia, chemiczny) syntetyczny polimer zawierający w łańcuchu wiązania estrowe;
polyester
adjective
(chemia, chemiczny) związany z poliestrem; wykonany z poliestru
polyesterový
noun
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny otrzymywany przez polimeryzację etenu;
polyethylen
polyetylén
noun
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;
polyfonie
/
ˌpɔlʲiˈɡãmʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami
polygamie
/
ˌpɔlʲiˈɡlɔta/
noun
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami;
polyglot
noun
ktoś o wszechstronnej wiedzy z różnych dziedzin
polyhistor
noun
(chemia, chemiczny) reakcja polimeryzacji, podczas której oprócz polimerów powstają inne związki chemiczne o małej masie atomowej;
polykondenzace
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów wynikłych z uszkodzenia wielu nerwów obwodowych
polyneuropatie
/
ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Oceanii;
Polynésie
noun
mieszkaniec Polinezji
Polynésan
noun
mieszkanka Polinezji
Polynésanka
adjective
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji
polynéský
noun
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;
polyptych
noun
specjalista w dziedzinie politologii
politolog
noun
spirytusowy roztwór szelaku, używany głównie w meblarstwie, służący do wykańczania powierzchni drewna;
politura
adverb
w sposób dotyczący polityki
politicky
/
ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce
politický
/
pɔˈlʲitɨk/
noun
osoba zajmująca się polityką
politik
/
pɔˈlʲitɨka/
noun
- całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;
- system odgórnie wprowadzonych zasad
politika
noun
(chemia, chemiczny) rodzaj poliestrów, estry kwasu węglowego;
polykarbonát
/
ˈpɔlɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;
polonium
/
pɔˈlɔ̃ɲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka polskiego;
polonismus
polonizmus
/
ˌpɔlɔˈvãɲɛ/
noun
- (łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
- (przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia
lov
hon
/
pɔˈlɔvat͡ɕ/
verb
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić
lovit
/
ˈpɔlska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;
Polsko
/
ˈpɔlsʲci/
adjective
- (staropolski) polny
- odnoszący się do polszczyzny
polský
- odnoszący się do Polski lub Polaków
polský
polština
/
ˈpɔlsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;
polština
polský
/
pɔlˈʃt͡ʃɨzna/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski
polština
verb
zacząć lubić
oblíbit si
/
ˌpɔlɛ̃ndˈvʲit͡sa/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń lub wędlina z tego mięsa
svíčková
/
pɔ̃ˈmaɡat͡ɕ/
verb
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej
pomoct
pomáhat
/
ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇t͡ʃa/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce
pomeranč
/
ˌpɔ̃marãj̃n͇t͡ʃɔvɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ/
adjective
mający kolor czerwony o odcieniu pomarańczowym
oranžovočervený
/
ˌpɔ̃marãj̃n͇t͡ʃɔvɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który posiada pomarańczową głowę
oranžovohlavý
/
ˌpɔ̃marãj̃n͇t͡ʃɔvɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma pomarańczowe skrzydła
oranžovokřídlý
/
ˌpɔ̃marãj̃n͇t͡ʃɔvɔˈʒuwtɨ/
adjective
mający kolor żółty o pomarańczowym odcieniu
oranžověžlutý
/
ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
- (botanika, botaniczny) dotyczący krzewu lub drzewa pomarańczy, związany z krzewem lub drzewem pomarańczy
pomerančový
- (botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
pomerančový
oranžový
- mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;
oranžový
pomerančový
adverb
bardzo powoli
pomalu
/
ˈpɔ̃mʲjar/
noun
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;
měření
odměření
/
pɔ̃ˈmʲidɔr/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
- (botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;
rajče
noun
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa, której głównym składnikiem są pomidory; często podawana z makaronem, ryżem, kluskami lub w postaci kremu;
rajčatový polévka
/
ˌpɔ̃mʲidɔˈrɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów
rajský
rajčatový
/
ˌpɔ̃mʲidɔˈrufka/
noun
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa pomidorowa;
rajský polévka
/
ˈpɔ̃mʲɲik/
noun
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;
památník
monument
/
ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ/
noun
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;
přírodní památka
verb
- (matematyka, matematyczny) wykonać działanie mnożenia
vynásobit
- uczynić liczniejszym; zrobić dużo czegoś
znásobit
/
ˈpɔ̃mɔt͡s/
noun
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności
pomoc
/
pɔ̃ˈmɔt͡sʲɲik/
noun
osoba do pomocy przy jakiejś pracy
pomocník
adjective
(agrotechnika, agrotechniczny) związany z pomologią, dotyczący pomologii
pomologický
/
pɔ̃ˈmɔʒɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;
Pomořansko
Pomořany
/
ˈpɔ̃mpa/
noun
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;
čerpadlo
pumpa
/
ˈpɔ̃mpa ˈt͡ɕɛpwa/
noun
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;
tepelné čerpadlo
noun
mieszkanka Pompejów; kobieta z tego miasta
Pompejanka
noun
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Pompejów; osoba z tego miasta
Pompejan
adjective
związany z Pompejami, dotyczący Pompejów, pochodzący z Pompejów
pompejský
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;
Pompeje
/
ˈpɔ̃mpka/
noun
(mechanika) niewielkie urządzenie do pompowania, najczęściej wody lub powietrza
hustilka
pumpička
/
ˈpɔ̃mɨsw̥/
noun
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu
nápad
/
ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ/
adjective
mający wiele pomysłów
nápaditý
důmyslný
/
ˈpɔ̃mut͡s/
verb
aspekt dokonany od: pomagać
pomoct
/
ˈpɔ̃nat/
preposition
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości
přes
/
ˌpɔ̃naṭt͡ʃaˈsɔvɨ/
adjective
zawsze aktualny, nietracący nigdy znaczenia, wartości
nadčasový
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, herbaty,cukru, soku owocowego i przypraw;
punč
/
ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈd͡ʑawɛk/
noun
pierwszy dzień tygodnia;
pondělí
/
ˌpɔ̃ɲɛ̇d͡ʑawˈkɔvɨ/
adjective
związany z poniedziałkiem, dotyczący poniedziałku, dziejący się w poniedziałek
pondělní
particle
komunikuje, że wyrażony osąd nie odpowiada dosłownie faktycznemu stanowi rzeczy, ale jest mu w znacznym stopniu bliski, że powiedzenie o tym tak po części odpowiada temu, co można o tym powiedzieć
poněkud
/
pɔ̃ˈɲɛvaʃ/
conjunction
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…
protože
poněvadž
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) najdłuższa rzeka na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Morza Białego, położona w całości w Rosji;
Ponoj
/
ˌpɔ̃ntɨˈfʲikat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;
pontifikát
/
ˌpɔ̃ntɨˈfʲikaw/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna używana przez katolickich biskupów;
pontifikál
/
ˌpɔpʲjɛˈlatɨ/
adjective
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu
popelavý
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju popielic (1.1)
plch
/
ˌpɔpʲjɛlʲˈɲit͡ʃka/
noun
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;
popelník
/
pɔˈpʲjɛrʲɕɛ/
noun
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;
busta
poprsí
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, uchodzi do estuarium Chatangi;
Popigaj
/
ˈpɔpʲjuw/
noun
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś
popel
adverb
za trzy dni, dwa dni po jutrze
popozítří
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie
poporodní
/
ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ/
noun
okres pomiędzy południem a wieczorem
odpoledne
/
pɔˈpravʲɲɛ/
adverb
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem
správně
/
pɔˈpravnɔɕt͡ɕ ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃna/
noun
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;
politická korektnost
společensky nezávadná mluva
/
pɔˈpravnɨ/
adjective
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę
správný
/
pɔˈpʃɛt͡ʃka/
noun
(sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki
břevno
/
pɔˈpʃɛdʲɲi/
adjective
taki, który był uprzednio (w czasie)
minulý
předchozí
předcházející
předešlý
noun
ten, który zajmował się daną sprawą lub był w określonym miejscu poprzednio
předchůdce
/
pɔ.puˈlar.ɲɛ/
adverb
- w sposób powszechnie używany
- w sposób przystępny i zrozumiały dla ogółu
populárně
/
ˌpɔpuˈlarnɔɕt͡ɕ/
noun
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos
oblíbenost
/
ˌpɔpularɨˈzɔvat͡ɕ/
verb
czynić coś powszechnie znanym, rozpowszechniać coś, propagować
popularizovat
/
ˌpɔpulʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic
populistický
/
ˈpɔpɨt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie
poptávka
/
pɔr/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo z młodych pędów pora (1.1)
pórek
- (botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
pórek
pór zahradní
/
ˈpɔra ˈrɔku/
noun
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;
roční období
/
pɔˈrada/
noun
wskazówka, zalecenie komuś czegoś
rada
/
pɔˈradʲɲa/
noun
instytucja wyspecjalizowana w udzielaniu porad z określonej dziedziny
poradna
/
pɔˈrad͡ʑit͡ɕ/
verb
- udzielić komuś rady, wskazówki
- pokonać trudności, rozwiązać problemy
poradit
/
pɔˈrãnːɨ/
adjective
taki, który ma miejsce o poranku
ranní
/
pɔˈraʃka/
noun
przegrana bitwa
porážka
/
ˌpɔrt͡sɛˈlãna/
noun
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;
porcelán
/
ˈpɔrt͡sʲja/
noun
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia
porce
dávka
/
ˌpɔrnɔˈɡrafʲja/
noun
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;
pornografie
/
ˌpɔrnɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z pornografią, dotyczący pornografii
pornografický
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;
pornokracie
/
ˌpɔrɔˈdɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od poród
porodní
/
ˌpɔrɔˈdufka/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) szpitalny oddział położniczy lub izba porodowa
porodnice
/
ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;
potrat
verb
(medycyna, medyczny) urodzić przedwcześnie martwy płód
potratit
/
ˈpɔrɔst/
noun
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;
lišejník
/
ˌpɔrɔzˈmavʲjät͡ɕ/
verb
przeprowadzić rozmowę
promluvit
promluvit si
noun
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych
paroh
/
pɔrt/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;
- (potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1)
přístav
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Mauritiusa;
Port Louis
noun
(geografia, geograficzny) stolica Papui-Nowej Gwinei;
Port Moresby
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago
Port of Spain
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Vanuatu;
Port Vila
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Haiti;
Port-au-Prince
/
ˈpɔrtfɛl/
noun
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)
peněženka
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Beninu;
Porto Novo
noun
mieszkanka Portoryka
Portoričanka
noun
mieszkaniec Portoryka
Portoričan
adjective
związany z Portorykiem (państwem lub wyspą) albo Portorykańczykami
portorický
porto-ricain
/
ˌpɔrtɔˈrɨkɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych Ameryki w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;
Portoriko
/
pɔrˈtɔvɨ/
adjective
związany z portem, dotyczący portu
přístavní
/
ˈpɔrtrɛt/
noun
- (sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
- (przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)
portrét
/
ˌpɔrtuˈɡalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;
Portugalsko
/
ˌpɔrtuˈɡalka/
noun
kobieta narodowości portugalskiej
Portugalka
/
ˌpɔrtuˈɡalsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Portugalia lub Portugalczyków, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią lub Portugalczykami
portugalský
portugalština
/
ˌpɔrtuˈɡalsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;
portugalština
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;
šrucha zelná
portulák
šrucha obecná
/
pɔˈrut͡ʃʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;
nadporučík
/
pɔˈrvãɲɛ/
noun
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)
únos
/
ˈpɔrvat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: porywać
unést
/
pɔˈrɨvat͡ɕ/
verb
uprowadzać kogoś lub coś wbrew czyjejś woli
unášet
/
pɔˈʒɛt͡ʃka/
noun
- (botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
- (spożywczy) owoc porzeczki (1.1)
rybíz
/
ˌpɔʒɛt͡ʃˈkɔvɨ/
adjective
- dotyczący porzeczek, ich wzrostu, uprawy, zbioru
- zrobiony z porzeczek, z dodatkiem porzeczek, mający ich smak
rybízový
noun
utarte powiedzenie, powiedzonko
průpovídka
/
pɔˈʒɔ̃ndɛk/
noun
kolejność czegoś
pořádek pořádek
pořádek
/
ˈpɔrut/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;
porod
/
ˌpɔruvˈnãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać
srovnání
porovnání
adverb
w sposób porównawczy; uwzględniając porównanie czegoś z czymś innym
srovnatelně
/
pɔˈruvnat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: porównywać
porovnat
adjective
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić
srovnatelný
/
ˌpɔruvˈnɨvat͡ɕ/
verb
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic
porovnávat
porovnat
/
ˈpɔsak/
noun
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż
věno
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina położona w dolinie rzeki Sawy, na obszarze Słowenii, Chorwacji, Bośni i Serbii
Posáví
/
pɔˈsɛjdɔ̃n/
pronoun
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem;
Poseidón
/
ˈpɔsɛw/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;
- osoba wysłana dokądś w określonym celu
poslanec
noun
wrażenie dziwności smaku pokarmu lub napoju
pachuť
adjective
(medycyna, medyczny) związany z posocznicą, dotyczący posocznicy
septický
/
pɔˈspʃɔ̃ntat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: sprzątać
uklidit
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) nieprzyjemny mężczyzna
posera
/
ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar
předsevzetí
/
ˈpɔstat͡ɕ/
noun
zewnętrzna forma, kształt czegoś
podoba
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący postkomunizmu, okresu po upadku komunizmu w danym państwie
postkomunistický
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres po upadku komunizmu w państwach bloku komunistycznego;
postkomunismus
noun
(psychologia, psychologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja, zjawisko społeczne, w którym fakty są mniej istotne w kształtowaniu opinii publicznej niż odwołania do emocji i osobistych przekonań;
postpravda
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.
postprodukce
/
ˈpɔstɛ̃mp/
noun
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu
pokrok
/
ˌpɔstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ/
verb
- działać, czynić coś; wykonywać postępowanie
- dokonywać postępu
postupovat
/
ˌpɔstɛ̃mˈpɔvɨ/
adjective
wyrażający postęp; też: będący zwolennikiem postępu
pokrokový
/
pɔˈswãnka/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członkini izby niższej parlamentu
poslankyně
verb
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz
poslat k čertu
/
ˈpɔswad͡ʑ dɔ‿ˈfʃɨstʲciγ ˈdʲjabwuf/
verb
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz
poslat k čertu
noun
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów
poslušnost
adverb
w sposób posłuszny
poslušně
/
pɔt/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;
pot
/
ˈpɔtas/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;
draslík
adjective
dotyczący potasu
draslíkový
/
ˈpɔtaʃ/
noun
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);
potaš
/
ˈpɔtɛ̃m/
adverb
później, w chwili następnej
potom
/
ˌpɔtɛ̃nˈt͡sʲjɔ̃mɛtr̥/
noun
(technologia, technika, techniczny) opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika;
potenciometr
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;
Poti
/
pɔˈtɔt͡ʃʲɲɛ/
adverb
- (książkowy) w sposób codzienny, popularny, obiegowy, niefachowy
běžně
- (językoznawstwo, językoznawczy) w sposób codzienny, powszechny, nieformalny, swobodny
hovorově
/
pɔˈtɔt͡ʃnɨ/
adjective
- (książkowy) zwykły, codzienny, pospolity, powszechny, popularny
běžný
- (językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;
hovorový
/
pɔˈtɔ̃mɛk/
noun
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)
potomek
/
pɔˈtrafʲit͡ɕ/
verb
umieć coś zrobić, wiedzieć, jak coś zrobić
dokázat
/
pɔˈṭʃɛba/
noun
- uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś
- cel jakiegoś działania
potřeba
/
ˌpɔṭʃɛˈbɔvat͡ɕ/
verb
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu
potřebovat
adjective
wyjątkowo łagodny, ustępliwy
krotký jako beránek
/
ˈpɔtfur/
noun
straszny stwór
příšera
obluda
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy
okcipitální
/
pɔˈtɛ̃ŋɡa/
noun
- (matematyka, matematyczny) wynik potęgowania;
mocnina
- przeważająca siła i skuteczność
přesila
/
ˌpɔtɛ̃ŋɡɔˈvãɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) działanie dwuargumentowe x^y\;, które dla y\; będącego liczbą naturalną, jest równoważne pomnożeniu y\; liczb (elementów) x\; przez siebie;
umocňování
adverb
w sposób poufny
důvěrně
adjective
związany z rzeką Wagiem, dotyczący rzeki Wag
povážský
/
ˈpɔvʲjat/
noun
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w Polsce, wchodząca w skład województwa;
okres
/
ˌpɔvʲjaˈtɔvɨ/
adjective
związany z powiatem, dotyczący powiatu
okresní
/
pɔˈvʲidwa/
noun
(spożywczy) gęsty przetwór wykonywany z mocno wysmażonych owoców, najczęściej śliwek, czasem z dodatkiem cukru;
povidla
/
pɔˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
- wyrazić coś słowami, oznajmić
- wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny
říct
/
pɔˈvʲjɛka/
noun
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;
víčko
oční víčko
/
pɔˈvʲjɛʃxʲɲa/, /
pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ/
noun
- określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
plocha
povrch
- zewnętrzna strona
povrch
plocha
adjective
- taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy
povrchní
- o uszkodzeniu: który znajduje się na powierzchni
povrchový
/
pɔˈvʲjɛṭʃɛ/
noun
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
vzduch
povětří
/
pɔˈvʲjɛṭʃnɨ/
adjective
- związany z powietrzem, dotyczący powietrza
- taki, który odbywa się w powietrzu, na pewnej wysokości
vzdušný
/
ˌpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕɔˈpʲisaʃ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor powieści
romanopisec
/
ˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;
román
/
ˌpɔvɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
być powodem czegoś, przyczyną
způsobovat
/
ˌpɔvɔˈd͡ʑɔvɨ/
adjective
związany z powodzią
povodňový
adjective
taki, który dzieje się po wojnie
poválečný
/
pɔˈvɔlʲi/
adverb
wolno, z małą prędkością
pomalu
zvolna
/
pɔˈvɔlnɨ/
adjective
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli
pomalý
noun
(architektura, architektoniczny) budynek przeznaczony do przechowywania pojazdów zaprzęgowych;
remíza
adjective
związany z Powołżem, dotyczący Powołża
povolžský
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej części Rosji europejskiej, rozciągająca się po obu stronach Wołgi w jej środkowym i dolnym biegu;
Povolží
/
pɔˈfstãɲɛ/
noun
- zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;
povstání
- (rzeczownik odczasownikowy) od powstać
vznik
/
pɔˈfstãɲɛt͡s/
noun
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji
povstalec
/
pɔˈftaʒat͡ɕ/
verb
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił
opakovat
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta wnosząca pozew do sądu
žalobkyně
/
ˈpɔvut͡ɕ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;
povodeň
záplava
noun
(hydrologia, hydrologiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powódź, która powstaje gdy woda z nawalnych opadów gromadzi się tak szybko, że ziemia nie jest w stanie jej wchłonąć;
přívalová povodeň
/
ˈpɔza/
preposition
- (zobacz) oprócz
až na
kromě
mimo
- oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś pomieszczeniu, na zewnątrz
mimo
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istniejący po śmierci, w zaświatach
posmrtný
/
ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci/
adjective
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania
mimomanželský
adjective
odbywający się bez udziału sądu
mimosoudní
adjective
pochodzący spoza Ziemi
mimozemský
/
pɔˈzdrɔvʲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: pozdrawiać
pozdravit
/
ˈpɔʑɔ̃m/
noun
wartość jakiejś mierzalnej wielkości
úroveň
hladina
/
ˌpɔʑɔ̃ˈmʲit͡sa/
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu;
vodováha
noun
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce;
jahodník obecný
/
pɔˈʑɔ̃mɨ/
adjective
prostopadły do kierunku siły grawitacji
vodorovný
/
ˈpɔznãɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;
Poznaň
/
pɔˈznãj̃sʲci/
adjective
- związany z Poznaniem, dotyczący Poznania
- charakterystyczny dla Poznania lub poznaniaków, mający cechy lub właściwości przypisywane Poznaniowi lub poznaniakom
poznaňský
adverb
sprawiając wrażenie prawdziwego
patrně
/
pɔˈzvalat͡ɕ/
verb
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić
dovolovat
noun
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;
misionářská pozice
adverb
w sposób pozytywny
pozitivně
adjective
związany z Połabiem i Połabianami, dotyczący Połabia
polabský
interjection
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę
zlom vaz
noun
(geografia, geograficzny) (ekologia, ekologiczny) łąka położona powyżej granicy lasów w Karpatach Wschodnich, w szczególności w Bieszczadach;
polonina
/
pɔˈwɔva/
noun
jedna z dwóch równych części całości
polovina
půlka
/
ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
miejsce znajdowania się czegoś
umístění
/
pɔˈwɔʒna/
noun
(medycyna, medyczny) kobieta pomagająca przy porodach
porodní bába
noun
(ginekologia, ginekologiczny) kobieta w okresie połogu
šestinedělka
noun
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu
porodnictví
/
pɔˈwɔʒɨt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: kłaść
položit
lehnout si
/
pɔˈwɔʒɨt͡ɕ ˈlaxɛ/
idiom
(wulgarnie, wulgaryzm) zlekceważyć coś, kogoś, nie liczyć się z czymś, kimś, zrezygnować z czegoś, z jakiegoś zamierzenia, zwykle z powodu jakichś przeszkód, trudności
kašlat
mít u prdele
mít v piči
/
pɔwˈta.va/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;
Poltava
/
pɔˈwudʲɲɛ/
noun
- (geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;
jih
poledne
- chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
poledne
/
pɔˈwudʲɲik/
noun
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;
poledník
/
pɔˈwudʲɲiɡ zɛˈrɔvɨ/
noun
(geografia, geograficzny) umowny, początkowy południk od którego liczy się długość geograficzną;
nultý poledník
noun
osoba z południa, z krajów na południu
jižan
/
ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi/
adjective
będący na południowym wschodzie
jihovýchodní
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi/
adjective
będący na południowym zachodzie
jihozápadní
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
- odnoszący się do Republiki Południowej Afryki
- związany z południową częścią Afryki
jihoafrický
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Ameryki Południowej
jihoamerický
adjective
związany z północną częścią Anglii; tam położony lub tam odbywający się
jihoanglický
adjective
związany z południową częścią Bawarii; tam położony lub tam odbywający się
jihobavorský
adjective
związany z południem Chin
jihočínský
adjective
związany z północną częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się
jihočeský
adjective
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową
jihoevropský
adjective
związany z południem Francji, taki jak na południu Francji; położony na południu Francji
jihofrancouzský
adjective
związany z Karoliną Południową, dotyczący Karoliny Południowej
jihokarolínský
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim
jihokorejský
adjective
związany z południową częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się
jihoslovenský
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)
jižní
/
ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim
jihovýchod
verb
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny
polykat
/
ˈpɔwuk/
noun
(medycyna, medyczny) (ginekologia, ginekologiczny) okres po porodzie;
šestinedělí
/
ˈpɔɕt͡ɕɛl/
noun
prześcieradło i powłoczki na pościel (1.1), które można zdejmować i prać
povlečení
/
ˈpɔɕt͡ɕit͡ɕ/
verb
przestrzegać postu nakazanego przez religię
postit se
postit
/
pɔˈɕladɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;
hýždě
zadek
adjective
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci
posmrtný
/
ˈpɔɕpʲjɛx/
noun
spieszenie się, robienie czegoś szybko
kvap
noun
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron
prostřednictví
noun
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami
zprostředkovatel
/
ˈpɔʒar/
noun
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;
požár
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać
rozloučení
loučení
/
pɔˈʒɨt͡ʃat͡ɕ/
verb
- dawać coś komuś na pewien czas
- brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą
půjčovat
/
pɔˈʒɨt͡ʃka/
noun
danie albo wzięcie na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;
půjčka
/
pɔˈʒɨt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
dać coś komuś na pewien czas
půjčit
/
ˌpɔʒɨˈtɛt͡ʃnɨ iˈdʲjɔta/
noun
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy;
užitečný idiot
/
pɔˈʒɨtɛk/
noun
korzyść
užitek
prospěch
/
pɛ‿ˈpɛ/
acronym
- = (chemia, chemiczny) polipropylen;
- = (medycyna, medyczny) pierwsza pomoc;
PP
/
ˈprat͡sa/
noun
- miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
práce
- wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
- (fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;
práce
zaměstnání
/
ˈprat͡sa dɔ̃ˈmɔva/
noun
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu
domácí úkol
/
ˌprat͡sɔˈdaft͡sa/
noun
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;
zaměstnavatel
/
ˌprat͡sɔxɔˈlʲit͡ʃka/
noun
forma żeńska od: pracoholik
workoholička
/
ˌprat͡sɔˈxɔlʲik/
noun
osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy
workoholik
/
ˌprat͡sɔˈxɔlʲism̥/
noun
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) uzależnienie od wykonywania pracy;
workoholismus
/
praˈt͡sɔvat͡ɕ/
verb
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym
pracovat
/
ˌprat͡sɔˈvʲitɨ/
adjective
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością
pracovitý
pracný
/
praˈt͡sɔvʲɲa/
noun
(sztuka) pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp.
pracovna
/
praˈt͡sɔvʲɲik/
noun
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;
pracovník
zaměstnanec
/
ˈprat͡ʃka/
noun
kobieta zawodowo piorąca
pradlena
/
ˈpraɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;
Praha
/
praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;
žízeň
/
ˈpraɡnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie
toužit
dychtit
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Republiki Zielonego Przylądka;
Praia
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język, z którego wywodzą się inne języki;
prajazyk
/
prakˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce
praktický
/
ˈpralka/
noun
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;
pračka
/
ˈpralʲɲa/
noun
miejsce, w którym pierze się odzież
prádelna
/
ˈprãɲɛ/
noun
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych
praní
/
ˈprasa/
noun
- (publikatory) ogół czasopism
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;
tisk
/
ˈpraska ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf/
noun
ręczny przyrząd do robienia ziemniaczanego purée
lis na brambory
/
ˈprasʲci/
adjective
związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)
pražský
/
praˈsɔvat͡ɕ/
verb
wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.
žehlit
/
praˈsɔvɨ/
adjective
dotyczący prasy (gazet, czasopism), związany z prasą
tiskový
adjective
bardzo stary, starodawny, sięgający dawnych czasów
prastarý
noun
martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;
praslovanština
noun
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;
ženská práva
/
ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt/
noun
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;
práva zvířat
/
ˈpravda/
noun
treść zgodna z rzeczywistością;
pravda
skutečnost
noun
cecha tego, co prawdomówne; cecha tych, którzy są prawdomówni
pravdomluvnost
/
ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ/
noun
- (matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
- szansa, że coś się wydarzy
pravděpodobnost
/
ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ/
adverb
przypuszczalnie, być może
pravděpodobně
/
ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ/
adjective
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy
pravděpodobný
/
pravʲˈd͡ʑivɨ/
adjective
- naturalny
pravý
- rzeczywisty
- typowy dla naszych wyobrażeń
skutečný
pravdivý
/
pravʲˈd͡ʑivɨx pʃɨˈjät͡ɕuw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇d͡ʑɛ/
proverb
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem
v nouzi poznáš přítele
/
praˈvʲit͡sa/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej;
- (przestarzałe, przestarzały) (książkowy) prawa dłoń, prawa ręka
pravice
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych
pravičák
/
praˈvʲidwɔ/
noun
(przestarzałe, przestarzały) zasada, przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś
pravidlo
zásada
předpis
/
ˈpravʲjɛ/
particle
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu
skoro
téměř
adjective
dotyczący prawa lub prawników
právnický
/
ˈpravʲɲik/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca wykształcenie prawnicze
právník
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta posiadająca wykształcenie prawnicze
právnička
/
praˈvnut͡ʃka/
noun
córka wnuka lub wnuczki
pravnučka
/
ˈpravɔ/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;
- w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna
právo
/
ˈpravɔ ˌi‿spravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z czeskich narodowo-konserwatywnych partii politycznych;
Právo a spravedlnost
/
ˈpravɔ ˈjazdɨ/
noun
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;
řidičský průkaz
/
ˌpravɔˈbʒɛʒnɨ/
adjective
(geografia, geograficzny) położony, znajdujący się na prawym brzegu (nad prawym brzegiem) rzeki
pravobřežní
/
ˌpravɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
posługujący się głównie prawą ręką
pravoruký
/
ˌpravɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
noun
osoba praworęczna (1.1)
pravák
noun
cecha tego, co prawoskrętne
pravotočivost
/
ˌpravɔˈskrɛ̃ntnɨ/
adjective
obrócony / obracający się w prawą stronę
pravotočivý
/
ˌpravɔˈswavnɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia
pravoslavný
ortodoxní
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) specjalista zajmujący się nauką o prawie
právní vědec
/
ˈpravɨ/
adjective
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce
pravý
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu
primárky
primární volby
/
ˌprazɛˈɔdɨ̃m/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;
praseodym
/
prat͡ɕ/
verb
usuwać brud z ubrań, tkanin
prát
/
praˈʒãɲĩn/
noun
mieszkaniec Pragi
Pražan
Pražák
/
praˈʒãnka/
noun
mieszkanka Pragi
Pražanka
Pražačka
adjective
poddany działaniu wysokiej temperatury
pražený
/
praˈʒuxɨ/
noun
(zobacz) prażucha
škubànky
/
praˈʒɨ̃nka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, lekko solony plasterek prażonego ziemniaka
smažený lupínek
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowej części Alp, we Włoszech i w Szwajcarii
Lombardské Alpy
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wcześniejsze zdarzenie, decyzja lub przykład, który służy jako wzór lub podstawa do rozstrzygania podobnych spraw w przyszłości
precedens
precedent
/
prɛt͡ʃ/
adverb
w połączeniu z czasownikiem nakazuje lub opisuje oddalenie się, wyrzucenie czegoś lub kogoś
pryč
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu
preeklampsie
/
ˈprɛfʲiks/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;
prefix
předpona
/
ˌprɛxʲiˈstɔrʲja/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;
pravěk
- (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyczna nauka zajmująca się prehistorią (1.1)
prehistorie
předhistorie
adjective
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii
pravěký
prehistorický
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;
Zámuří
/
ˌprɛkɔɟˈɲit͡sʲja/
noun
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;
prekognice
/
prɛˈlɛɡɛ̃nt/
noun
osoba wygłaszająca wykład lub omawiająca prezentację
přednášející
/
ˈprɛ̃mʲjɛr/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;
premiér
noun
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;
prérie
noun
- (filozofia, filozoficzny) pogląd głoszący, że funkcją sądów etycznych jest funkcja preskryptywna, nakazująca określone postępowanie;
- (językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;
preskriptivismus
pronoun
(geografia, geograficzny) jezioro u zbiegu granic Macedonii, Albanii i Grecji;
Prespanské jezero
noun
mieszkaniec Preszowa; osoba z tego miasta
Prešovan
noun
mieszkanka Preszowa; kobieta z tego miasta
Prešovanka
/
ˈprɛʃuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;
Prešov
/
ˈprɛtɔr/
noun
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;
prétor
/
prɛˈtɔrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Republiki Południowej Afryki;
Pretoria
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) członek gwardii pretoriańskiej - elitarnej formacji zbrojnej w starożytnym Rzymie i straży osobistej cesarzy;
pretorián
/
ˌprɛtɔˈrɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Pretoria
pretorijský
/
prɛˈvɛ̃nt͡sʲja/
noun
(środowiskowy) oddział policji, którego zadaniem jest zapobieganie przestępczości
pořádková policie
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;
presbyter
/
ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;
kněžiště
/
ˈprɛzɛ̃nt/
noun
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii
dárek
/
ˌprɛzɛrvaˈtɨva/
noun
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;
prezervativ
kondom
adjective
dotyczący prezydenta lub prezydentury
prezidentský
/
ˈprɛzɨdɛ̃nt/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;
prezident
prezidentka
noun
(rzadki, rzadko używany) kobieta prezydent
prezidentka
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa
primadona
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;
Priština
/
pɛ‿ːr‿ˈɛl/
acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Polska Rzeczpospolita Ludowa;
PLR
/
ˌprɔãmɛrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
sprzyjający Stanom Zjednoczonym lub Amerykanom, popierający Stany Zjednoczone i wszystko, co amerykańskie
proamerický
/
ˈprɔblɛ̃m/
noun
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia
problém
/
ˌprɔblɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
budzący zastrzeżenia lub niepewny
problematický
/
ˈprɔbɔʃt͡ʃ/
noun
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;
farář
/
ˌprɔbɔʃˈt͡ʃɔfsʲci/
adjective
(przymiotnik) od proboszcz
farářský
noun
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;
zkumavka
/
ˈprɔt͡sɛ̃nt/
numeralFraction
(matematyka, matematyczny) setna część całości;
procento
adjective
(matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) podany w procentach
procentní
/
prɔˈt͡sɛsʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;
procesí
/
prɔˈt͡sɛsɔr/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;
procesor
/
ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲit͡ʃɨ/
noun
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;
střelný prach
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa;
- (mitologia grecka) pies Oriona przeniesiony na firmament jako gwiazda Procjon (1.2)
Prokyon
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z procą, dotyczący procy; przypominający procę
prakový
/
ˈprɔdʲiʃ/
noun
elektryczne urządzenie do pieczenia w postaci metalowego naczynia z pokrywą z przezroczystym otworem;
remoska
/
prɔˈdut͡sɛ̃nt/
noun
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży
výrobce
/
ˈprɔdukt/
noun
- rezultat pracy twórczej
- rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa
produkt
adjective
związany z prodziekanem, dotyczący prodziekana
proděkanský
/
ˌprɔfɛsʲjɔ̃naˈlʲista/
noun
człowiek zajmujący się czymś zawodowo
profík
noun
wysoki poziom kompetencji w wykonywaniu zawodu
profesionalismus
/
prɔˈfɛsɔr/
noun
- (edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;
- (edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;
profesor
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom
profylaktický
noun
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy o wzorze sumarycznym C21H30O2, wytwarzany przez ciałko żółte w celu umożliwienia zagnieżdżenia zarodka w błonie śluzowej macicy, a podczas ciąży przez łożysko w celu jej utrzymania oraz przygotowania gruczołów sutkowych do laktacji;
progesteron
/
prɔˈɡnɔza/
noun
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach
prognóza
předpověď
noun
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie;
předpověď počasí
noun
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;
počítačový program
noun
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;
televizní pořad
noun
(zdrobniale) od program
prográmek
/
ˌprɔɡrãˈmʲista/
noun
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;
programátor
/
ˌprɔɡrãˈmʲistka/
noun
forma żeńska od: programista
programátorka
/
ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ/
noun
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;
programování
/
ˌprɔɡrãˈmɔvat͡ɕ/
verb
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe
programovat
/
prɔˈjɛkt͡sʲja/
noun
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;
projekce
noun
osoba opracowująca projekt
projektant
/
ˌprɔjɛkˈtãntka/
noun
forma żeńska od: projektant
projektantka
adjective
(biologia, biologiczny) nie posiadający w komórce wyodrębnionego jądra
prokaryotický
/
ˈprɔkɔp/
pronoun
imię męskie;
Prokop
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;
Prokopjevsk
noun
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;
prokrastinace
/
ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;
- (historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
proletář
/
ˈprɔlɔk/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;
prolog
/
prɔ̃m/
noun
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;
trajekt
prám
/
ˈprɔ̃mɛt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;
promethium
pronoun
- (mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
- (astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;
Prométheus
/
ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ/
noun
- wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
- (fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała
paprsek
- (geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;
poloměr
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży;
Proňa
/
ˌprɔpaˈɡãnda/
noun
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;
propaganda
/
ˈprɔpãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;
propan
/
ˌprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)
navrhovat
nabízet
/
ˌprɔpɔˈzɨt͡sʲja/
noun
coś, co się komuś proponuje
propozice
návrh
/
ˈprɔrɔk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;
prorok
/
ˌprɔrɔˈcĩɲi/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości
prorokyně
věštkyně
noun
(zdrobniale) od prosię
prasátko
/
ˈprɔɕɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)
prase
/
ˈprɔsɔ/
noun
- (botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;
- (spożywczy) ziarno prosa (1.1)
proso
/
ˈprɔspɛkt/
noun
(handel, handlowy) publikacja, ulotka lub folder zawierający informacje o produkcie, usłudze lub firmie, mający zachęcić do zakupu lub skorzystania z oferty
prospekt
/
ˈprɔsta/
noun
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;
přímka
noun
- (książkowy) ktoś niewykształcony, ubogi
- (zdrobniale) od: prostak
prosťáček
/
ˈprɔstak/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski
prosťák
/
prɔˈstata/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;
prostata
adjective
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach
bezelstný
/
prɔˈstɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;
obdélník
/
ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ/
adjective
mający kształt prostokąta
obdélníkový
/
ˌprɔstɔpadˈwɔɕt͡ɕãn/
noun
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;
kvádr
/
ˌprɔstɔˈpadwɨ/
adjective
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty
kolmý
noun
(elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);
usměrňovač
/
ˈprɔstɨ/
adjective
- nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności
- łatwy, o niewielkiej trudności
jednoduchý
/
ˌprɔstɨˈtut͡sʲja/
noun
proceder sprzedaży usług seksualnych;
prostituce
/
ˈprɔʃɛk/
noun
- substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek
- lekarstwo w formie proszku (1.1)
prášek
noun
(spożywczy) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;
prášek do pečiva
/
ˈprɔʃɛ/
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego
prosím
/
prɔˈtaktɨ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;
protaktinium
/
ˌprɔtɛkˈtɔrat/
noun
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);
protektorát
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednostka administracyjna utworzona podczas drugiej wojny światowej z ziem czeskich okupowanych przez Trzecią Rzeszę;
Protektorát
protektorát Čechy a Morava
adjective
związany z protektoratem, dotyczący protektoratu
protektorátní
noun
(geologia, geologiczny) najdłuższy eon geologicznej skali czasu Ziemi, trwający od pojawienia się tlenu w atmosferze do rozwoju złożonych organizmów
proterozoikum
starohory
/
ˌprɔtɛˈstãnt͡sʲci/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z protestantami lub protestantyzmem
protestantský
/
prɔˈtɛstãnt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich
protestant
/
ˌprɔtɛˈstãntka/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje protestantyzm
protestantka
/
ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;
protestantismus
protestantizmus
/
ˌprɔtɛˈstɔvat͡ɕ/
verb
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza
protestovat
/
ˌprɔtɔˈkɔlãnt/
noun
osoba, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.
zapisovatel
/
ˈprɔtɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;
proton
/
prɔˈtɔtɨp/
noun
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;
prototyp
adverb
w sposób prototypowy
prototypicky
adjective
dotyczący prototypu, stanowiący prototyp
prototypový
noun
mieszkaniec Prowansji
Provensálec
noun
mieszkanka Prowansji
Provensálka
/
ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci/
adjective
związany z Prowansją, dotyczący Prowansji
provensálský
/
ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;
okcitánština
/
prɔˈvãw̃sʲja/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;
Provence
noun
(kościelny) (administracja) wyższy przełożony zakonny, zarządzający prowincją;
provinciál
/
ˌprɔvʲizɔˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) niemający stałego charakteru; mający trwać tylko pewien czas
provizorní
/
ˌprɔvɔkaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
zaczepny, mający charakter prowokacji
provokativní
/
ˌprɔvɔˈkatɔr/
noun
osoba dokonująca prowokacji
provokatér
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele
prozaik
/
ˈprɔʑba/
noun
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia
prosba
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim;
Prostějov
interjection
komenda dla konia, zwykle w zaprzęgu, żeby go zatrzymać
prr
interjection
komenda dla konia zwykle w zaprzęgu do zatrzymania
prr
adjective
związany z Prutem, dotyczący Prutu
prutský
/
prudʲˈɲit͡sʲci/
adjective
związany z Prudnikiem, dotyczący Prudnika
prudnický
/
'prudɲik/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Polski;
- (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w województwie opolskim, lewy dopływ Osobłogi;
Prudník
/
ˈprusʲci/
adjective
- (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Prus lub ich mieszkańców
- (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do ludów bałtyjskich, które zamieszkiwały dawne Prusy
pruský
/
ˈprusɨ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej;
Prusko
/
ˈprɨt͡ʃa/
noun
prymitywne drewniane lub metalowe łóżko, czasem piętrowe
pryčna
/
ˈprɨ̃mas/
noun
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich;
primas
/
ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;
primatologie
/
ˌprɨ̃matɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) związany z prymatologią, dotyczący prymatologii
primatologický
/
ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ/
adjective
- (pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury
- mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę
primitivní
adjective
związany z Prypecią, dotyczący Prypeci (rzeki lub miasta)
pripjaťský
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, opuszczone po katastrofie w Czarnobylu;
- (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru;
Pripjať
noun
(weterynaria, weterynaryjny) ostra, bardzo zaraźliwa choroba wirusowa zwierząt parzystokopytnych;
slintavka a kulhavka
/
ˈprɨʃʲɲit͡s/
noun
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;
sprcha
sprchování
/
prɨˈvat͡ɕaʃ/
noun
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (pogardliwie, pogardliwy) w PRL prywatny przedsiębiorca, rzemieślnik lub kupiec
soukromník
/
prɨˈvatnɨ/
adjective
będący czyjąś osobistą własnością
soukromý
/
ˌprɨvatɨˈzat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;
privatizace
verb
(ekonomia, ekonomiczny) przekazywać majątek państwowy podmiotom prywatnym
privatizovat
noun
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;
hranol
prizma
/
pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, kto jest przebiegły
vykutálenost
/
pʃɛˈbʲiɕɲɛk/
noun
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.
sněženka
verb
zmienić gruntownie budowlę
přebudovat
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych
hit
verb
odbywać przechadzkę
procházet se
noun
chodzenie dla relaksu, wypoczynku
procházka
/
pʃɛˈxɔdʲɲi/
adjective
- mający nie trwać stale; taki, który się zakończy
přechodný
- (gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej
přechodný
tranzitivní
/
pʃɛˈxɔd͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
osoba idąca ulicą lub chodnikiem
kolemjdoucí
chodec
/
ˌpʃɛxɔˈvalʲɲa baˈɡaʒu/
noun
miejsce, w którym podróżujący może czasowo zostawić swój bagaż
úschovna zavazadel
/
ˈpʃɛt͡ɕɛʃ/
particle
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność
přece
/
pʃɛˈt͡ɕĩnɛk/
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;
- w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego
čárka
/
ˌpʃɛt͡ɕifʲˈt͡ɕawɔ/
noun
(medycyna, medyczny) specyficzne białko znajdujące się w organizmach kręgowców lub wytwarzane w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;
protilátka
/
ˌpʃɛt͡ɕift͡ʃɔwˈɡɔvɨ/
adjective
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu
protitankový
/
ˌpʃɛt͡ɕivɡɔrɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ/
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce
protihorečnatý
adjective
skierowany przeciwko Habsburgom, wrogi Habsburgom
protihabsburský
/
ˌpʃɛt͡ɕivlɔtʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi
protiletecký
protiletadlový
adjective
(urzędowy) (technologia, technika, techniczny) mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia
protipožární
noun
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego
přepona
/
ˌpʃɛt͡ɕivuˈtlɛ̃ɲat͡ʃ/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;
antioxidant
/
ˈpʃɛt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami
průvan
/
pʃɛˈt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ/
verb
przedłużać czas trwania czegoś
zdržovat
/
pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɨ/
adjective
- niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną
- (matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;
průměrný
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie
projímavý
/
pʃɛt/
preposition
- …określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
- …służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
- …służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś
před
noun
zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków
předávkování
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie
Předkarpatsko
Předkarpatí
adjective
związany z Przedkarpaciem, dotyczący Przedkarpacia
předkarpatský
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa używana na określenie cesarskiej części Austro-Węgier, zarządzanej bezpośrednio z Wiednia;
Cislajtánie
Předlitavsko
/
ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci/
adjective
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa
předmanželský
/
ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ/
adjective
występujący przed miesiączką, menstruacją
premenstruační
/
pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ/
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;
předměstí
/
ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi/
adjective
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca
předposlední
/
pʃɛtˈpɔkuj/
noun
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń
chodba
/
ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ/
noun
okres pomiędzy rankiem a południem
dopoledne
adjective
taki, który następuje przed południem
dopolední
/
ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡sa/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;
podnikatel
adjective
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny
podnikavý
noun
(ekonomia, ekonomiczny) kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo
podnikatelka
/
ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ/
noun
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;
podnik
/
ˌpʃɛtstaˈvʲit͡ɕɛl/
noun
- osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
- typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii
zástupce
/
ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
- występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko
- prezentacja czegoś
představení
noun
(rzadki, rzadko używany) (żartobliwie) nauczyciel przedszkola, wychowawca przedszkolny
učitel mateřská škola
/
ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka/
noun
(potocznie, potoczny) nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu
učitelka mateřská škola
/
pʃɛṭˈʃkɔlɛ/
noun
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;
mateřská škola
školka
noun
cecha tego, co przedwczesne
předčasnost
/
pʃɛtˈft͡ʃɛsnɨ/
adjective
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie
předčasný
/
pʃɛtˈft͡ʃɛɕɲɛ/
adverb
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem
předčasně
/
pʃɛtˈft͡ʃɔraj/
adverb
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj
předevčírem
adjective
bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami
pravěký
adjective
taki, który poprzedza wiosnę, następuje przed nadejściem wiosny
předjarní
/
pʃɛdˈvʲjɔ̇ɕɲɛ/
noun
okres przejściowy między zimą a wiosną, zwiastujący nadejście wiosny
předjaří
/
ˌpʃɛdvɔˈjɛ̃nːɨ/
adjective
pochodzący sprzed wojny; istniejący, mający miejsce przed wojną; poprzedzający wojnę; zazwyczaj w odniesieniu do II wojny światowej
předválečný
/
ˌpʃɛdvɨˈbɔrt͡ʃɨ/
adjective
dziejący się, odbywający się przed wyborami
předvolební
noun
(elektronika, elektroniczny) urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest przygotowanie słabego sygnału elektrycznego do dalszej obróbki lub wzmocnienia
předzesilovač
/
ˈpʃɛd͡ʑaw/
noun
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest pojazd;
kupé
/
pʃɛˈd͡ʑawɛk/
noun
linia oddzielająca włosy zaczesane na dwie strony
pěšinka
noun
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do przeglądania zasobów Internetu;
webový prohlížeč
/
ˈpʃɛɡrat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: przegrywać
prohrát
/
ˈpʃɛɡwɔs/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;
přehláska
/
ˈpʃɛjɕt͡ɕɛ/
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od przejść
- miejsce, przez które można przejść
přechod
noun
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;
přechod pro chodce
noun
(administracja) miejsce służące do przekraczania granicy państwa;
hraniční přechod
/
ˈpʃɛkas/
noun
formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank
poukázka
/
ˌpʃɛkaˈzɨvat͡ɕ/
verb
powtarzać / przesyłać informację
vyřidit
adjective
tak trudny do zniesienia, że powodujący chęć przeklinania
prokletý
noun
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona
překročení rychlosti
verb
- kując, przekształcać przedmiot zrobiony z metalu na inny
- zmieniać podkowy u kopyt zwierzęcia
překovat
/
pʃɛˈkɔ̃ntna/
noun
(geometria) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu
úhlopříčka
adjective
taki, który da się przełożyć
přeložitelný
adjective
przepuszczający wodę
propustný
prostupný
savý
/
ˈpʃɛ̃mɛk/
noun
imię męskie, (zdrobniale) od Przemysław, Przemysł
Přemek
/
pʃɛ̃ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: przemilczać
tajit
zamlčovat
verb
przestać trwać
pominout
/
ˈpʃɛ̃mɔt͡s/
noun
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa
násilí
noun
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;
domácí násilí
pronoun
(staropolski) imię męskie;
Přemysl
/
ˈpʃɛ̃mɨsw̥/
noun
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;
průmysl
noun
właściciel zakładu przemysłowego
průmyslník
/
ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ/
adjective
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle
průmyslový
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;
pašeráctví
kontraband
podloudnictví
pašování
/
ˌpʃɛ̃mɨtʲˈɲit͡ʃka/
noun
kobieta dokonująca przemytu, przemycająca coś przez granicę
pašeračka
/
pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik/
noun
osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw
pašerák
/
ˈpʃɛ̃mɨɕl̥/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Polsce;
Přemyšl
/
ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium
projev
/
ˈpʃɛ̃ɲɛ̇ɕt͡ɕ‿ɕɛ na‿ˈwɔ̃nɔ ˌabraˈxãma/
verb
(książkowy) umrzeć
být v lůně Abrahamově
/
pʃɛ̃ˈɲiknɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: przenikać
proniknout
noun
- (kościelny) zastępca opata
- (kościelny) przełożony klasztoru (w niektórych zakonach męskich np. u dominikanów i bonifratrów)
převor
/
ˌpʃɛɔˈrɨʃa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona klasztoru
abatyše
/
pʃɛˈpaska/
noun
(zobacz) przepaska biodrowa
bederní zástěrka
/
pʃɛˈpaska bʲjɔˈdrɔva/
noun
skąpe odzienie zakładane w pasie, w formie paska z tkaniny, chusty lub sznurka
bederní zástěrka
/
ˈpʃɛpaɕt͡ɕ/
noun
obszar obok stromej ściany góry
propast
/
ˈpʃɛpʲis/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) element większego zestawu tekstów wytyczającego prawidłowy przebieg określonej dziedziny działalności ludzkiej
pravidlo
předpis
- (medycyna, medyczny) dokument wystawiany przez lekarza dotyczący określonej terapii lub procedury medycznej
předpis
recept
- tekst zawierający zbiór wiadomości potrzebnych do zrobienia czegoś, zwłaszcza przyrządzenia potrawy
- wypróbowany sposób na osiągnięcie określonego celu
recept
předpis
verb
- pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis
opisovat
přepisovat
- o lekarzu zalecać do stosowania
předepisovat
- przekazywać na własność
zapisovat
/
pʃɛˈpʲjurka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;
křepelka
/
pʃɛˈpɔ̃na/
noun
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów
bránice
verb
- opracować coś na nowo
přepracovat
- zmęczyć się na skutek nadmiernej pracy
přepracovat se
/
pʃɛˈpraʃãm/
interjection
- wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność
- uprzejme zwrócenie na siebie uwagi
promiňte
noun
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną
kýla
hernie
/
ˈpʃɛpust/
noun
rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem;
propustek
noun
ostentacyjne, widoczne bogactwo
přepych
/
pʃɛˈpɨxat͡ʃ/
noun
prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych;
zvon
instalatérský zvon
adjective
taki, który budzi grozę, strach
děsivý
hrůzostrašný
/
ˌpʃɛrɔɕˈɲɛ̃ntɨ/
adjective
zbyt duży, nadmiernie wyrośnięty
přerostlý
/
pʃɛˈrvãɲɛ/
noun
(informatyka, informatyczny) sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania
přerušení
/
ˈpʃɛruf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Přerov
noun
osoba, którą przesiedlono lub sama to uczyniła
přestěhovalec
přesídlenec
noun
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;
slunovrat
/
ˌpʃɛstaˈʒawɨ/
adjective
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju
zastaralý
/
pʃɛˈstavat͡ɕ/
verb
przerywać jakąś czynność, nie robić czegoś dłużej
přestávat
/
pʃɛˈstafka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) przestawienie głosek lub sylab w wyrazie;
přesmyk
/
ˈpʃɛstat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: przestawać (przerywać coś)
přestat
noun
uwaga ostrzegająca przed czymś
výstraha
adjective
dotyczący przestrzeni
prostorový
/
ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ/
noun
- (fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
- (geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
- (matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
prostor
- określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy
prostor
prostranství
/
ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲit͡ʃna/
noun
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery
kosmický prostor
mezihvězdný prostor
vnější vesmír
/
pʃɛˈstɛ̃mpt͡sa/
noun
osoba, która dopuściła się przestępstwa
zločinec
/
pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɨ/
adjective
związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom
zločinný
noun
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) przesunięcie widma promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez ciało niebieskie w stronę większych długości fal na skutek efektu Dopplera, oddziaływania pola grawitacyjnego lub rozszerzania się wszechświata;
rudý posuv
/
pʃɛˈʃkad͡zat͡ɕ/
verb
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo
rušit
/
ˈpʃɛʃwɔɕt͡ɕ/
noun
wszystko to, co już się wydarzyło;
minulost
/
ˈpʃɛsɔ̃nt/
noun
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;
pověra
/
pʃɛˈsɔ̃ndnɨ/
adjective
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów
pověrčivý
verb
osądzać z góry
předjímat
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego;
výslech
noun
(dawniej, dawny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj sita gospodarskiego z większymi otworami, służącego do oczyszczania ziarna;
řešeto
/
ˈpʃɛtark/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;
tendr
/
ˌpʃɛtwũmaˈt͡ʃalnɨ/
adjective
możliwy do przetłumaczenia, dający się przetłumaczyć na inny język
překladatelný
adjective
będący w większej ilości lub liczbie
převažující
převládající
/
pʃɛˈvaʒʲɲɛ/
adverb
w przeważającej części
převážně
/
ˌpʃɛvʲiˈjä̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od przewijać
převíjení
/
pʃɛˈvlɛkwɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg
chronický
/
ˌpʃɛvɔdʲɲiˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ/
noun
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji
předseda
/
pʃɛˈvɔdʲɲik/
noun
- opiekun służbowego psa
psovod
- (turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;
průvodce
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie podkarpackim;
Převorsk
/
pʃɛˈvɔʑɲik/
noun
człowiek trudniący się przewozem
dopravce
/
pʃɛs/
preposition
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności
přes
skrz
verb
spędzić gdzieś zimę
přezimovat
/
ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu
nachlazení
/
ˌpʃɛznaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
- nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać
osud
- cel, dla którego służy dana rzecz
určení
/
ˌpʃɛzrɔˈt͡ʃɨstɨ/
adjective
taki, który przepuszcza światło
průhledný
/
pʃɛˈzvʲiskɔ/
noun
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym
přezdívka
noun
kobieta wyższa rangą, mająca władzę nad kimś lub czymś
nadřízená
/
ˌpʃɛwɔˈʒɔ̃nɨ/
noun
osoba wyższa rangą, mająca władzę nad kimś lub czymś
nadřízený
/
ˈpʃɛwɨk/
noun
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,
jícen
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z przełykiem, dotyczący przełyku
jícnový
/
pʃɛˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
(elektronika, elektroniczny) podzespół umożliwiający zmianę obwodu elektrycznego;
přepínač
/
ˈpʃɛwɛ̃n͇t͡ʃ/
noun
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty
sedlo
průsmyk
/
ˌpʃɛɕt͡ɕɛˈradwɔ/
noun
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;
prostěradlo
/
pʃɛˈʒuvat͡ʃ/
noun
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin;
přežvýkavec
/
pʃɛˈʒɨt͡ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od przeżyć
zážitek
prožitek
verb
- czynić uczuciowo bliższym
blížit
- przesuwać coś bliżej
přibližovat se
- stawać się mniej odległym w czasie
blížit se
- stawać się bliższym emocjonalnie między sobą
sbližovat
adjective
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością
přibližný
/
pʃɨˈbɨvat͡ɕ/
verb
- docierać do pewnego miejsca
- powiększać się ilościowo
přibývat
/
pʃɨˈxɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
przybywać dokądś
přicházet
přijít
/
ˈpʃɨt͡ɕisk/
noun
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem
tlačítko
knoflík
noun
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd
přívěs
/
pʃɨˈɡãɲaw ˈkɔt͡ɕɔw ɡarn̥ˈkɔvʲi a‿ˈsãm ˈsmɔlʲi/
proverb
nie powinno się pouczać innych ani wytykać im błędów, jeśli samemu nie jest się bez wad
hrnec kotel kárá, černí jsou oba
jeden z druhého si dělá smích, a k pláči je každý z nich
/
pʃɨˈɡɔda/
noun
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie
dobrodružství
/
ˌpʃɨɡɔˈdufka/
noun
(potocznie, potoczny) (gry komputerowe) komputerowa gra przygodowa
adventura
/
ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ/
noun
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić
příprava
/
ˌpʃɨɡɔˈtɔvat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: przygotowywać
připravit
/
ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvat͡ɕ/
verb
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś
připravovat
/
pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk/
noun
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;
předložka
/
pʃɨˈjät͡ɕɛl/
noun
- osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
- osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem
- (eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym
přítel
/
ˌpʃɨjäˈt͡ɕɛlsʲci/
adjective
serdeczny, życzliwy, przyjazny
přátelský
/
ˌpʃɨjäˈt͡ɕuwka/
noun
- kobieta zaprzyjaźniona z kimś
- (potocznie, potoczny) (zobacz) kochanka
přítelkyně
/
ˈpʃɨjäɕɲ̊/
noun
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;
přátelství
/
pʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ/
adverb
w sposób przyjemny, z poczuciem przyjemności
příjemně
/
pʃɨjˈmɔvat͡ɕ/
verb
odbierać coś (rzecz, informację)
přijmouti
/
ˈpʃɨjɔ̇̃ɲt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: przyjmować
přijmout
/
pʃɨjɕt͡ɕ/
verb
(zobacz) przychodzić
přijít
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie
Přikarpatsko
Přikarpatí
adjective
związany z Przykarpaciem, dotyczący Przykarpacia
přikarpatský
/
ˌpʃɨkaˈzãɲɛ/
noun
kategoryczne polecenie, nakaz
přikázání
/
ˈpʃɨkwat/
noun
- fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
- osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)
- osoba (postępowanie) godne naśladowania
příklad
/
ˈpʃɨlɔt/
noun
przybycie lecąc, przybycie drogą powietrzną
přílet
/
pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈd͡ʑɛ̇ji/
pronoun
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA;
mys Dobré naděje
/
pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik/
noun
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;
přídavné jméno
adjektivum
/
ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem
adjektivní
/
pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j/
particle
nie mniej niż
aspoň
přinejmenším
minimálně
alespoň
nejméně
/
ˈpʃɨ̃ɲɛ̇ɕt͡ɕ/
verb
trzymając coś w rękach dostarczyć w określone miejsce
přinést
/
pʃɨˈpadɛk/
noun
- losowe, nieplanowane wydarzenie
náhoda
- (gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
pád
případ
- przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)
případ
pád
/
ˌpʃɨpatˈkɔvɔ/
adverb
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności
náhodou
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie alegoryczne opowiadanie o treści moralnej i dydaktycznej lub religijnej
podobenství
/
pʃɨˈprava/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;
koření
noun
(geometria) w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty;
odvěsna
verb
- (psychologia, psychologiczny) doprowadzić kogoś do jakiegoś stanu
- prowadząc kogoś lub coś, przybyć do danego miejsca
přivést
adjective
oparty na przypuszczeniu
předpokládaný
noun
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca
příliv
/
pʃɨˈrɔda/
noun
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;
příroda
adjective
związany z przyrodą, dotyczący przyrody
přírodní
/
ˌpʃɨrɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
(potocznie, potoczny) zewnętrzne narządy płciowe człowieka
přirození
/
pʃɨˈrɔstɛk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;
přípona
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem
pokosnice
/
pʃɨˈsatka muzˈɡɔva/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;
hypofýza
podvěsek mozkový
/
pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa/
noun
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;
přísaha
/
pʃɨˈɕɛ̃ŋɡat͡ɕ/
verb
silnie deklarować, mocno obiecywać
přísahat
/
pʃɨˈstãnɛk/
noun
- miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść
- (kolejnictwo) miejsce na szlaku kolejowym, pozbawione torów dodatkowych, gdzie zatrzymują się pociągi pasażerskie
- odpoczynek podczas pokonywania drogi
zastávka
/
pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ/
noun
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy
autobusová zastávka
/
pʃɨˈstafka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;
předkrm
/
pʃɨˈstɔjɲak/
noun
(potocznie, potoczny) przystojny mężczyzna lub chłopiec
fešák
krasavec
noun
możliwość zblizenia się do określonego miejsca
přístup
verb
szyjąc, przytwierdzić coś do czegoś
přišít
/
ˈpʃɨʃwɔɕt͡ɕ/
noun
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;
budoucnost
/
ˈpʃɨʃwɨ/
adjective
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości
budoucí
příští
/
pʃɨˈswɔvʲjɛ/
noun
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;
přísloví
/
pʃɨˈswuvɛk/
noun
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;
příslovce
adverbium
adjective
(gramatyka) o funkcji przysłówka
příslovečný
adverbiální
verb
- trzymając, nie pozwolić na poruszenie się czegoś lub kogoś
přidržet
- złapać się czegoś, aby nie upaść
přidržet se
/
pʃɨˈtulʲit͡ɕ/
verb
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się
obejmout
přitulit
adjective
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa
útulný
noun
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych
slušnost
/
ˈpʃɛ̃nd͡za/
noun
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;
příze
/
pʃɛ̃nˈd͡zalʲɲa/
noun
zakład lub dział fabryki, w którym przędza jest przerabiana na nici
přádelna
noun
fachowiec w dziedzinie przędzalnictwa
přadlák
/
ˈpruba/
noun
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu
zkouška
/
pruˈbɔvat͡ɕ/
verb
starać się coś zrobić
zkoušet
noun
- (geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;
humus
- (stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;
kaz
zubní kaz
/
ˈpruʒʲɲa/
noun
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);
vakuum
/
ˈprɛ̃ntkɔɕt͡ɕ/
noun
- (fizyka, fizyczny) wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu
- (fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;
- tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu
rychlost
adjective
mający pręgi
pruhovaný
/
psalm/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;
žalm
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;
pseudoefedrin
noun
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu algorytmu w sposób czytelny dla człowieka, zwykle z zachowaniem struktury właściwej językom programowania;
pseudokód
/
ˌpsɛwdɔlɔˈsɔvɨ/
adjective
(statystyka, statystyczny) będący lub związany z danymi generowanymi deterministycznie, jednak z pozoru nieodróżnialnymi od prawdziwie losowych
pseudonáhodný
/
ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka/
noun
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;
pseudověda
pavěda
/
psɛwˈdɔ̃ɲĩm/
noun
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;
pseudonym
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) twór językowy pozbawiony treści, choć często poprawnie zbudowany, zgodnie z regułami danego języka
pseudovýraz
/
psʲi/, /
pʲɕi/
possessiveAdjective
należący do psa
psí
/
ˈpʲɕa ˈɡvʲjazda/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) Syriusz
Psí hvězda
noun
brzydka pogoda
psí počasí
/
ˈpʲɕat͡ʃɛk/
noun
(zdrobniale) od: psiak
psíček
/
pʲɕak/
noun
młody pies
psík
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (psychologia, psychologiczny) wspólne określenie dla zjawisk paranormalnych;
psionika
/
ˈpskɔfsʲci/
adjective
związany z Pskowem, dotyczący Pskowa
pskovský
/
ˈpsɔrka/
noun
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) (uczniowskie) (lekceważąco, lekceważący) nauczycielka w szkole średniej
pamprésorka
/
pstrɔˈkatɨ/
adjective
odznaczający się rozmaitością barw, najczęściej jaskrawych
pestrý
/
pstrɨ/
adjective
o rozmaitych barwach, wielokolorowy
pestrý
/
pstrɔ̃ŋk/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;
pstruh
/
psut͡ɕ/
verb
- pogarszać
- sprawiać, że coś przestaje spełniać swoją funkcję
- sprawiać, że przestaje być właściwe
kazit
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem
psychastenie
/
psɨˈxʲjatra/
noun
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych
psychiatr
adjective
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii
psychiatrický
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne
psychoaktivní
noun
- (psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach
- (psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)
psychoanalýza
adjective
będący przejawem lub powodujący stan psychodeliczny (1.1-2)
psychedelický
/
ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka;
psycholingvistika
/
psɨˈxɔlɔk/
noun
- (psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii
psycholog
- (psychologia, psychologiczny) absolwentka studiów w dziedzinie psychologii
psycholožka
/
ˌpsɨxɔˈlɔɟja/
noun
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;
psychologie
/
ˌpsɨxɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący psychologii
psychologický
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) (psychologia, psychologiczny) kobieta, która specjalizuje się w dziedzinie psychologii
psycholožka
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;
psychopatie
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dziedzina psychologii i psychiatrii, która bada zaburzenia i choroby psychiczne
psychopatologie
/
ˌpsɨxɔpaˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
charakteryzujący psychopatę, o cechach psychopaty; świadczący o psychopatii
psychopatický
adjective
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało
psychosomatický
noun
specjalista w dziedzinie psychoterapii
psychoterapeut
adjective
dotyczący psychoterapii
psychoterapeutický
noun
badacz domniemanych zależności między świadomością ludzką a zjawiskami energetycznymi
psychotronik
noun
dziedzina badająca domniemane zależności między świadomością ludzką a zjawiskami energetycznymi;
psychotronika
adjective
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) oddziałujący na ośrodkowy układ nerwowy
psychotropní
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;
poporodní psychóza
/
pʃt͡ʃɛˈlarstfɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;
včelařství
/
ˈpʃt͡ʃɛlaʃ/
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych
včelař
/
ˈpʃt͡ʃɛlʲi/
possessiveAdjective
należący do pszczoły
včelí
/
ˈpʃt͡ʃɔwa/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;
včela
/
ˈpʃt͡ʃɔwa kraˈ<sup>j</sup>ĩj̃ska/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera carnica, podgatunek pszczół miodnych;
kraňka
včela medonosná kraňská
/
ˈpʃt͡ʃɨ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;
Pštína
/
pʃɛ̃ˈɲit͡sa/
noun
- Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
- (rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)
pšenice
adjective
- wykonany z pszenicy, zawierający pszenicę
- związany z pszenicą, dotyczący pszenicy
pšeničný
noun
(botanika, botaniczny) Melampyrum L., rodzaj jednorocznych roślin zielnych z rodziny zarazowatych;
černýš
/
ˈpʃɛ̃nːɨ/
adjective
zrobiony z ziarn pszenicy
pšeničný
/
ptax/
pronoun
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;
Ptah
/
ptak/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;
pták
noun
(przestarzałe, przestarzały) pomieszczenie lub woliera do hodowli ptaków
voliéra
/
ˈptaʃɛk/
noun
- mały ptak
- (zdrobniale) od: ptak
ptáček
noun
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Pterodactylus, rodzaj wymarłego latającego gada należącego do rzędu pterozaurów, żyjącego w okresie późnej jury
pterodaktyl
/
ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Ptolemaios
adjective
związany z nauką, poglądami głoszonymi przez Ptolemeusza
ptolemaiovský
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;
publicistika
adverb
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich
veřejně
/
puˈblʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody
veřejnost
/
puˈblʲit͡ʃnɨ/
adjective
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi
veřejný
/
ˌpublʲiˈkɔvat͡ɕ/
verb
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać
publikovat
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce;
výr velký
/
ˈpuxar/
noun
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;
pohár
číše
/
puˈxɔvɨ/
adjective
wykonany z puchu, zawierający puch
pérový
adjective
taki, który ma pulchne, okrągłe policzki
boubelatý
/
ˈpudɛr/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;
pudr
/
puˈdɛwkɔ/
noun
mały pojemnik, najczęściej wykonany z tektury
krabička
/
ˈpudwɔ/
noun
duże pudełko
krabice
noun
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;
pointilismus
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;
pukléř
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim;
Pula
/
puls/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca
puls
/
ˈpũmɛks/
noun
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;
pemza
adjective
związany z pumeksem; wykonany z pumeksu
pemzový
/
pũŋkt/
noun
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;
bod
místo
/
ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności
přesný
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;
Pur
noun
(mykologia, mykologiczny) grzyb z rodzaju Lycoperdon
pýchavka
/
ˌpurpuˈrɔvɨ/
adjective
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury
purpurový
nachový
purpurný
/
ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ/
noun
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;
purifikatorium
noun
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;
purin
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;
pyré
noun
siedziba pustelnika;
poustevna
/
puˈstɛlʲɲik/
noun
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie
poustevník
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;
poštolka obecná
/
ˈpustɨ/
adjective
niezawierający niczego
prázdný
/
puˈstɨ̃ɲa/
noun
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;
poušť
noun
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;
dezertifikace
/
puˈstɨ̃nːɨ/
adjective
związany z pustynią, pochodzący z terenów pustyni
pouštní
/
ˈpuʃt͡ʃa/
noun
dziki, pierwotny las o dużej powierzchni;
prales
/
ˈpuʃt͡ʃat͡ɕ ˈkat͡ʃʲci/
verb
rzucać płaskie kamyki lub muszelki na taflę wody tak, aby odbijały się od niej kilkakrotnie;
dělat žabky
adjective
dotyczący puszczy; porosły puszczą; żyjący w puszczy
pralesní
/
ˈpuʃt͡ʃɨk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;
puštík
/
ˈpuʃka/
noun
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;
konzerva
plechovka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;
Puškin
noun
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych
putinizace
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;
pozoun
trombón
/
ˌpuzɔ̃ˈɲista/
noun
muzyk, który gra na puzonie
pozounista
/
ˈpuwap/
noun
(lotnictwo, lotniczy) maksymalna wysokość, na jaką może wzbić się określony statek powietrzny;
dostup
/
puˈwapka/
noun
- urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt
- kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
- zasadzka, podstęp
past
/
puˈwapka na‿ˈmɨʃɨ/
noun
proste mechaniczne urządzenie służące do łapania myszy na przynętę
past na myši
noun
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;
pluk
/
puwˈkɔvʲɲik/
noun
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;
plukovník
/
ˈpuɕt͡ɕit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: puszczać
pustit
/
ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ/
idiom
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;
Pyrrhovo vítězství
pyrrhovo vítězství
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Federacji Rosyjskiej na Syberii, prawy dopływ Tury;
Pyšma
/
ˈpɨʃnɨ/
adjective
bardzo smaczny
chutný
/
pɨˈtãɲɛ/
noun
- wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji
- zagadnienie, problem
otázka
/
pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨt͡ʃnɛ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;
řečnická otázka
/
ˈpɨtat͡ɕ/
verb
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi
ptát se
noun
(starożytność) kapłanka w starożytnej Grecji, pełniąca rolę wieszczki w wyroczni Apollina w Delfach;
Pýthia
/
pɨˈtɨjsʲci/
adjective
(książkowy) niejasny, niezrozumiały, dwuznaczny
pythický
/
ˈpɨwɛk/
noun
(botanika, botaniczny) męskie gamety u roślin;
pyl
acronym
= (geografia, geograficzny) południowy zachód
JZ
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny;
Périgord
noun
uczestnik półfinału w zawodach sportowych lub konkursie
semifinalista
noun
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale
semifinále
/
ˈpuwka/
noun
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów
police
polička
/
puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
noun
- (przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);
- Księżyc widziany tylko w części nie większej niż połowa tarczy
půlměsíc
adjective
o kształcie zbliżonym do półkuli
polokulovitý
adjective
zawierający pół litra
půllitrový
/
puwˈnaɟi/
adjective
prawie nagi, w niekompletnym stroju
polonahý
/
ˈpuwnɔt͡s/
noun
- północna część jakiegoś obszaru
Sever
- godzina 24:00
půlnoc
- kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;
sever
půlnoc
/
ˌpuwnɔt͡snɔ‿ˈfsxɔdʲɲi/
adjective
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie
severovýchodní
/
ˌpuwnɔt͡snɔ‿zaˈxɔdʲɲi/
adjective
(geografia, geograficzny) będący na północnym zachodzie
severozápadní
/
ˌpuwnɔt͡snɔafrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej
severoafrický
adjective
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej
severoamerický
adjective
związany z północnym Atlantykiem lub obszarami wokół niego położonymi
severoatlantický
adjective
związany z północną częścią Bawarii; tam położony lub tam odbywający się
severobavorský
adjective
związany z północną częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się
severočeský
adjective
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną
severoevropský
adjective
związany z północą Francji, taki jak na południu Francji; położony na południu Francji
severofrancouzský
adjective
związany z Karoliną Północną, dotyczący Karoliny Północnej
severokarolínský
/
puwˈnɔt͡snɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Korei Północnej
severokorejský
adjective
związany z północną częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się
severoslovenský
/
puwˈnɔt͡snɨ/
adjective
- odbywający się o północy (o godzinie 24:00), dotyczący tej północy
půlnoční
- (geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku
severní
/
puwˈnɔt͡snɨ ˈzaxut/
noun
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim
severozápad
noun
(architektura, architektoniczny) powierzchnia między piętrami w miejscu zmiany kierunku schodów
mezipatro
noun
(geometria) każda z części prostej przedzielonej punktem umieszczonej na niej, wraz z tym punktem;
polopřímka
/
ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik/
noun
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;
polovodič
adjective
trwający pół roku
půlroční
noun
- chłopiec osierocony przez jednego z rodziców
- dziewczynka osierocona przez jednego z rodziców
polosirotek
/
puwˈtɔra/
numeralFraction
jeden/jedno i pół
půldruhý
půldruhého
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mający niewielką ilość tłuszczu
polotučný
/
puwˈvɨsɛp/
noun
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;
poloostrov
/
puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;
Balkán
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim;
Čukotský poloostrov
/
puwˈvɨsɛp ĩnˈdɨjsʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji Południowej;
Indický poloostrov
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji;
Kola
Kolský poloostrov
pronoun
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym
Krymský poloostrov
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep wrzynający się w Zatokę Piotra Wielkiego na Morzu Japońskim, w pobliżu Władywostoku;
Poloostrov Muravjova-Amurského
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w Rosji, północno-zachodnia odnoga Półwyspu Kolskiego;
Rybářský poloostrov
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep na terenie Rosji rozdzielający Zalew Wiślany od Zalewu Kurońskiego;
Sambijský poloostrov
pronoun
(geografia, geograficzny) półwysep w Europie Północnej;
Skandinávský poloostrov
noun
(socjologia, socjologiczny) ludzie z marginesu społecznego
podsvětí
/
ˈpuʑnɔ/
adverb
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu
pozdě
/
ˈpɔ̃n͇t͡ʃɛk/
noun
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;
koblih
kobliha
/
pɔ̃ŋk/
noun
zawiązek liścia, pędu lub kwiatu na roślinie;
poupě
pupen
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu;
močový měchýř
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;
žlučník
žlučový měchýř
/
ˈpɛ̃nd͡zɛl/
noun
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;
štětec
/
pɛ̃ŋk/
noun
zbiór jednorodnych przedmiotów związanych razem lub występujących razem w naturze
svazek
/
ˈpɛ̃mpɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;
pupek
noun
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze
pupeční šňůra
pupečník
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś
pinzeta
pinseta
/
ˈpwat͡ɕit͡ɕ/
verb
dawać (przekazywać) pieniądze za coś
platit
zaplatit
/
pwat͡ʃ/
noun
wylewanie łez;
pláč
adjective
skory do płaczu
plačtivý
ufňukaný
/
ˈpwakat͡ɕ/
verb
wylewać łzy, ronić łzy
plakat
brečet
/
ˈpwakat͡ɕ ˈjaɡ ˈbupr̥/
verb
płakać żałośnie, rzewnie
plakat jako bobr
/
ˈpwakat͡ɕ ˌnad‿rɔzˈlãnɨ̃m ˈːlɛcɛ̃m/
verb
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie
plakat nad rozlitým mlékem
/
ˈpwasʲci/
adjective
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień
plochý
/
pwaˈskɔvɨʃ/
noun
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;
plošina
/
pwaʃt͡ʃ/
noun
- (odzieżownictwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;
kabát
- (heraldyka, heraldyczny) stosowany głównie w herbach monarszych i książęcych, element herbowy w formie płaszcza (1.1) lub peleryny okrywający tarczę herbową, często podbity futrem;
plášť
/
ˈpwaʃt͡ʃɨk/
noun
(zdrobniale) płaszcz
kabátek
/
pwaˈʃt͡ʃɨzna/
noun
- płaska powierzchnia
plocha
- (geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;
rovina
/
ˈpwatɛk/
noun
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:
okvětní lístek
/
ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu/
noun
struktura kryształów śniegu
sněhová vločka
noun
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub instytucja uiszczająca płatność
plátce
adjective
(anatomia, anatomiczny) podzielony na płaty; dotyczący płatów
lalokový
/
pwas/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;
obojživelník
/
ˈpw̥t͡ɕɔvɨ/
adjective
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci
pohlavní
sexuální
/
ˈpwɛtfa/
noun
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;
ploutev
noun
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal, będącego największym współczesnym zwierzęciem;
plejtvák obrovský
/
pwɛt͡ɕ/
noun
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;
pohlaví
adjective
- zdolny do płodzenia potomstwa
- mający liczne potomstwo
- (książkowy) o gruncie: dający obfite plony
plodný
/
ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ/
noun
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;
plamen
/
pwɔt/
noun
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;
plot
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Bułgarii, położone nad rzeką Maricą;
Plovdiv
adjective
związany z Płowdiwem, dotyczący Płowdiwu
plovdivský
/
ˈpwɔvɨ/
adjective
żółty z odcieniem szarego
plavý
/
pwut͡sʲˈɲit͡sa isˈlãnt͡ska/
noun
(botanika, botaniczny) Cetraria islandica, krzaczkowaty porost o widlasto rozgałęzionej, wznoszącej się plesze;
pukléřka islandská
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc
plicní
pulmonální
/
ˈpwut͡sɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;
plíce
/
pwuk/
noun
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;
pluh
ruchadlo
/
pwɨ̃n/
noun
- substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona
kapalina
- (fizyka, fizyczny) ciecz lub gaz;
tekutina
noun
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;
Lugolův roztok
/
ˈpwɨ̃nːɨ/
adjective
będący płynem
likvidní
kapalný
tekutý
/
ˈpwɨta/
noun
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych
deska
/
ˈpwɨtʲci/
adjective
- taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki
mělký
- (przenośnie, przenośnia) pozbawiony głębszych wartości; banalny
mělký
povrchní
plytký
noun
(botanika, botaniczny) Utricularia L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny pływaczowatych;
bublinatka
noun
(botanika, botaniczny) Utricularia vulgaris L., gatunek rośliny mięsożernej z rodziny pływaczowatych;
bublinatka obecná
/
ˈpwɨvat͡ɕ/
verb
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie
plavat
/
pwuˈt͡ɕɛ̃nːɨ/
adjective
dotyczący płótna, wykonany z płótna
plátěný
/
pwut/
noun
- (biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju
- (przenośnie, przenośnia) dzieło jako wytwór talentu, pracy umysłowej
- to, co wydała ziemia
plod
/
ˈpwutnɔ/
noun
- tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;
- (sztuka) obraz malowany na płótnie (1.2)
- (sztuka) tkanina rozpięta na ramie i zagruntowana, przeznaczona do malowania obrazów
plátno
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Ekwadoru;
Quito
/
kwʲis/
noun
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;
kvíz
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Austrii i północno-zachodnich Węgrzech, dopływ Dunaju Moszońskiego;
Rába
/
raˈbarbar/
noun
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;
rebarbora
řeveň
/
ˈrabat/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;
Rabat
/
ˈrabat/
noun
obniżka ceny
sleva
rabat
/
ˈrabʲĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;
rabín
adjective
związany z rabinem, dotyczący rabina lub rabinatu
rabínský
adjective
związany z doktryną rabinów, dotyczący doktryny rabinów
rabínský
noun
(historia, historyczny, historycznie) kawałek drewna z wykonanymi nacięciami zapisującymi ważne dane, jak liczbę zwierząt hodowlanych, dług, ilość wykonanej pracy do opłacenia, itp.;
vrubovka
rabuše
rováš
/
ˌraxatˈwukũm/
noun
(cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;
rahat
turecký med
/
raˈxɛla/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Ráchel
/
raˈxũnɛk/
noun
(handel, handlowy) spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową
účet
/
ˌrat͡ɕiˈbɔrsʲci/
adjective
dotyczący Raciborza, związany z Raciborzem
ratibořský
/
ˌrat͡ɕibɔˈʒãɲĩn/
noun
- mieszkaniec Raciborza
- osoba pochodząca z Raciborza, urodzona w Raciborzu
Ratibořan
/
raˈt͡ɕibuʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, na Górnym Śląsku;
Ratiboř
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadrzędny interes państwa i narodu, wspólny dla większości obywateli i organizacji działających na rzecz państwa;
národní zájem
/
ˌrat͡sʲjɔ̃naˈlʲista/
noun
- (filozofia, filozoficzny) zwolennik racjonalizmu w filozofii
- człowiek, który w swoim postępowaniu kieruje się rozumem, nie emocjami
racionalista
/
ˈrat͡sux/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niewielki, krągły, pulchny placek z ciasta drożdżowego, smażony na tłuszczu, jadany na słodko;
lívanec
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;
Rača-Lečchumi a Dolní Svanetie
/
ˈrat͡ʃɛj/
adverb
- … wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję
- … wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia
- … wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe
raději
/
rat/
noun
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;
radium
rádium
/
ˈrada/
noun
- grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
- zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem
- wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
rada
/
ˈradar/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;
radar
adjective
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z radarem, dotyczący radaru; wykorzystujący radar
radarový
/
ˈradʲjɔ/
noun
- instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
rozhlas
rádio
- urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych
rádio
noun
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma
radioaktivita
/
ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ/
adjective
związany z radioaktywnością
radioaktivní
adjective
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (astronomia, astronomiczny) związany z radioastronomią
radioastronomický
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) substancja promieniotwórcza używana w leczeniu nowotworów lub scyntygrafii
radiofarmaka
noun
lekarz zajmujący się radiologią
radiolog
noun
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;
radiometr
noun
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;
radiometrie
/
ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego;
radiopřijímač
noun
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;
radioteleskop
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) napój stanowiący mieszankę jasnego piwa i innego napoju bezalkoholowego;
ochucený pivo
ovocný pivo
pivní mix
radler
/
ˈradɔ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;
radon
adjective
dotyczący radonu
radonový
/
raˈdɔswaf/
pronoun
imię męskie;
Radoslav
/
ˈradɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski
radost
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ekstremista, zwolennik radykalizmu, osoba o poglądach skrajnych
radikál
noun
(rolnictwo, rolniczy) najprostsze i najstarsze narzędzie drewniane do spulchniania gleby bez odwracania skiby;
rádlo
/
ˈrafaw/
pronoun
imię męskie;
Rafael
/
ˌrafʲĩˈnɛrʲja/
noun
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca
rafinerie
/
ˌrafʲĩˈnɔvat͡ɕ/
verb
poddawać procesowi rafinacji
rafinovat
/
raj/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;
- (przenośnie, przenośnia) piękne miejsce, gdzie ludzie są szczęśliwi
ráj
/
ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ/
noun
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;
daňový ráj
/
rak/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Raka (1.2)
Rak
/
rak/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;
Rak
/
rak/
noun
- (zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;
rak
- (medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
rakovina
noun
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;
kolorektální karcinom
rakovina tlustého střeva
/
ˌracɛˈtɔvɨ/
adjective
związany z rakietą (pociskiem lub pojazdem)
raketový
adjective
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka
karcinogenní
rakovinotvorný
adjective
(medycyna, medyczny) związany z rakiem
rakovinový
/
raˈkusʲci/
adjective
(dawniej, dawny) austriacki
rakouský
/
ˈrãma/
noun
oprawa obrazu, lustra lub szyby
rám
/
rãˈmʲjɔ̃n͇t͡ʃkɔ/
noun
(krawiectwo) pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik;
ramínko
/
ˈrãmʲjɛ/
noun
- (potocznie, potoczny) cała kończyna górna
paže
- (anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego
- (anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym
rameno
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) imię kilkunastu faraonów;
Ramesse
/
ˈrãna/
noun
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;
rána
/
rãnt/
noun
(jednostka monetarna) waluta Południowej Afryki;
rand
/
ˈrãntka/
noun
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;
rande
schůzka
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od randkować; chodzenie na randki
randění
adjective
związany z Rangunem, dotyczący Rangunu
rangúnský
/
ˈrãnɔ/
adverb
wcześnie w ciągu dnia
ráno
noun
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;
vyděračský program
/
ˈraruk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug
raroh
/
ˈraruɡ ˈːursʲci/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Falco biarmicus, gatunek ptaka z rodziny sokołowatych;
raroh jižní
/
ˈrasa/
noun
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;
rasa
/
ˌraɕiˈstɔfsʲci/
adjective
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu
rasistický
/
ˈraɕism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;
rasismus
rasizmus
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego;
Rašt
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) pogardliwe określenie na rosyjskiego okupanta na Ukrainie, organizatora, zwolennika lub uczestnika wojny z Ukrainą, postrzeganego jako rosyjski faszysta (nacjonalista)
rašista
noun
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu
rašismus
/
ˈrata/
noun
(finanse, finansowy) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie
splátka
/
ˈratuʃ/
noun
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;
radnice
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy
ratifikace
verb
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy
ratifikovat
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;
Řezno
Regensburg
adjective
związany z Ratyzboną, dotyczący Ratyzbony
regensburský
řezenský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);
Ravenna
adjective
odnoszący się do Rawenny, związany z Rawenną
ravennský
/
ˈras na‿ˈrusʲci ˈrɔk/
adverb
(potocznie, potoczny) bardzo rzadko
jednou za uherský rok
/
ˈrazɛ̃m/
adverb
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie
spolu
dohromady
společně
pospolu
/
rd͡za/
noun
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;
rez
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;
mícha
pronoun
- (mitologia rzymska) w mitologii rzymskiej jedna z westalek, matka Romulusa i Remusa;
Rea
Rhea
- (astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Saturna;
Rhea
- (mitologia grecka) w mitologii greckiej bóstwo pogańskie, tytanida, bogini płodności;
Rheia
/
ˌrɛakt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) przeciwnik jakichkolwiek zmian społecznych i politycznych
reakcionář
/
rɛˈaktɔr/
noun
- (fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;
- (chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
reaktor
/
rɛˈaktɔr ˌkatalʲiˈtɨt͡ʃnɨ/
noun
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;
katalyzátor výfukových plynů
noun
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;
realgár
adjective
- oparty na trzeźwym patrzeniu na świat
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) odnoszący się do realizmu
realistický
noun
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości
realismus
/
rɛˈbɛka/
pronoun
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Izaaka;
Rebeka
/
rɛˈbɛlʲjãnt/
noun
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy;
rebel
/
ˈrɛbus/
noun
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;
rébus
noun
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu
recepční
adjective
(ekologia, ekologiczny) taki, który można poddać recyklingowi; możliwy do wtórnego wykorzystania
recyklovatelný
noun
wydeklamowanie utworu literackiego
recitace
/
ˈrɛda/
noun
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;
rejda
adjective
związany z redakcją i/lub redaktorami
redakční
/
rɛˈdaktɔr/
noun
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych
redaktor
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne
znovuzvolení
/
rɛˈfɛktaʃ/
noun
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków;
refektář
/
ˌrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja/
noun
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;
reference
/
ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;
referendum
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do lokalizacji usterek w kablach miedzianych lub światłowodach;
reflektometr
/
rɛˈfɔrma/
noun
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;
reforma
/
ˌrɛfɔrˈmat͡sʲja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;
reformace
verb
dokonywać reformy
reformovat
/
ˈrɛɡɛ̃nt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;
regent
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kobieta, która pełni funkcję regenta
regentka
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu regionalnym;
regiolekt
/
ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ/
adjective
(przymiotnik) od region
regionální
noun
(statystyka, statystyczny) zmniejszenie liczby wymiarów danych; w szczególności modelowanie zbioru danych za pomocą funkcji;
regrese
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami
- (językoznawstwo, językoznawczy) sprawowanie pieczy nad pewnym standardem językowym;
regulace
adjective
dotyczący regulaminu, zgodny z nim
předepsaný
noun
cecha tego, co regularne
pravidelnost
/
ˌrɛɡuˈlarnɨ/
adjective
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni
pravidelný
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do regulowania przebiegu różnych procesów;
regulátor
/
rɛˈɡuwa/, /
ˈrɛɡuwa/
noun
zasada, według której należy postępować
pravidlo
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna;
Remeš
adjective
związany z Reims, dotyczący Reims
remešský
/
ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnat͡sʲja/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;
reinkarnace
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poziome drzewce żaglowca;
ráhno
verb
wprowadzać do rejestru, wpisywać na listę
registrovat
/
ˈrɛjɔ̃n/
noun
- (administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;
- obszar, strefa, określona część
rajón
/
ˈrɛcĩn/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;
žralok
/
ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvat͡ɕ/
verb
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś
doporučit
noun
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana
rekonstrukce
obnova
noun
osoba, która osiągnęła najlepszy wynik w jakiejś dziedzinie
rekordman
noun
kobieta, która osiągnęła najlepszy wynik w jakiejś dziedzinie
rekordmanka
/
ˌrɛkrɛˈat͡sʲja/
noun
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej
rekreace
adjective
dotyczący rekreacji, aktywnego wypoczynku
rekreační
/
ˈrɛkrut/
noun
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska;
rekrut
/
ˈrɛcɕɔ/
pronoun
zoonim popularne imię dla psa
Rexík
/
ˈrɛktɔr/
noun
(edukacja, edukacyjny) osoba zarządzająca uczelnią akademicką
rektor
noun
(filozofia, filozoficzny) traktowanie czegoś jako rzeczy względnej, czynienie czegoś relatywnym
relativizace
/
ˌrɛlaˈtɨvʲɲɛ/
adverb
względnie
poměrně
/
rɛˈlʲiɟja/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;
- (edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary
náboženství
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) interdyscyplinarna nauka zajmująca się badaniem religii jako zjawiska kulturowego, społecznego, historycznego i psychologicznego; analizuje genezę, rozwój, struktury wierzeń, rytuały, instytucje religijne oraz ich funkcjonowanie w społeczeństwie
religionistika
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;
relikvie
/
rɛˈlʲikfʲjaʃ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;
relikviář
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;
remake
noun
spis dóbr w przedsiębiorstwie
inventura
/
ˈrɛ̃mʲik/
noun
(termin karciany) jedna z gier karcianych dla wielu osób;
žolíky
/
ˈrɛ̃mʲis/
noun
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta
remíza
plichta
/
rɛ̃ˈmʲiza/
noun
budynek straży pożarnej, magazyn sprzętu przeciwpożarowego;
hasičská zbrojnice
/
rɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię i Holandię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;
Rýn
/
rɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;
rhenium
/
rɛ̃ˈnata/
pronoun
imię żeńskie;
Renáta
/
rɛ̃ˈɲifɛr/
noun
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;
sob
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;
Rennes
noun
(ekonomia, ekonomiczny) osoba czerpiąca zyski z posiadanego kapitału lub papierów wartościowych
rentiér
/
rɛ̃nˈtɔvnɨ/
adjective
przynoszący zysk
rentabilní
adjective
dotyczący renty
rentový
noun
ponowna organizacja
reorganizace
noun
(elektronika, elektroniczny) przyrząd do mierzenia przewodnictwa elektrycznego metali i cieczy
reostat
noun
środek odstraszający organizmy żywe
repelent
/
ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie
repertoár
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;
reportáž
/
rɛˈpɔrtɛr/
noun
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń
reportér
/
ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt/
noun
osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś
reprezentant
/
rɛˈpublʲika/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;
republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa;
Albánská republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny;
Argentinská republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii;
Rakouská republika
/
rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva/
noun
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;
banánová republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Białorusi;
Běloruská republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;
Bulharská republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa
Čínská republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chorwacji;
Chorvatská republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa;
Kyperská republika
/
rɛˈpublʲika ˈt͡ʃɛska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)
Česká republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Czuwaszji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej
Čuvašská republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii;
Estonská republika
/
rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;
Spolková republika Německo
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;
Francouzská republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;
Řecká republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa
Kyrgyzská republika
/
rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa/
pronoun
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;
Konžská republika
Republika Kongo
/
rɛˈpublʲika kɔˈrɛji/
pronoun
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;
Korejská republika
/
rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Jihoafrická republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch jednostek składowych Bośni i Hercegowiny, zamieszkana w większości przez Serbów;
Republika srbská
/
rɛˈpublʲika swɔˈvat͡ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;
Slovenská republika
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa oficjalna Włoch;
Italská republika
/
rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Kapverdy
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Łotwy jako państwa;
Lotyšská republika
/
rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;
Středoafrická republika
/
ˌrɛpuˈtat͡sʲja/
noun
opinia o kimś, dobre imię
reputace
/
ˈrɛspɛkt/
noun
szacunek, poważanie
respekt
verb
brać pod uwagę, mieć wzgląd na coś lub na kogoś, przestrzegać czegoś w swoim postępowaniu
respektovat
/
ˌrɛspʲiˈratɔr/
noun
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;
respirátor
/
ˈrɛstart/
noun
(informatyka, informatyczny) ponowne uruchomienie
restart
/
ˌrɛstawˈrat͡sʲja/
noun
(gastronomia) lokal gastronomiczny z obsługą kelnerską, w którym posiłki serwowane są przy stolikach;
restaurace
adjective
dotyczący restauracji, związany z restauracją
restaurační
/
ˌrɛstrukturɨˈzat͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) zmiana struktury czegoś; wprowadzanie zmian w rozmieszczeniu majątku i organizacji zarządzania nim, zwykle w odniesieniu do gospodarki kraju lub przedsiębiorstwa;
restrukturalizace
/
ˈrɛʃta/
noun
- (matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
- elementy, które zostały
zbytek
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz
retroaktivní
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;
retsina
/
rɛwˈmatɨsm̥/
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;
revmatizmus
revmatismus
/
ˌrɛvaluˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowy wzrost kursu danej waluty;
revalvace
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie swierdłowskim;
Revda
/
ˈrɛvɛrs/
noun
(numizmatyka, numizmatyczny) druga strona monety lub medalu, przeciwieństwo głównej strony;
žádanka
/
ˌrɛvɔˈlut͡sʲja/
noun
- gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
- (przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany
revoluce
noun
(historia, historyczny, historycznie) zbrojny przewrót dokonany w Rosji w 1917 roku, w którego wyniku władzę w tym kraju przejęli bolszewicy;
Říjnová revoluce
/
ˌrɛvɔlut͡sʲjɔ̇̃ˈɲista/
noun
uczestnik lub zwolennik rewolucji
revolucionář
/
ˌrɛvɔlut͡sʲjɔ̇̃ˈɲistka/
noun
kobieta, uczestniczka lub zwolenniczka rewolucji
revolucionářka
verb
dokonywać radykalnych, przełomowych zmian, które zasadniczo odmieniają dotychczasowy stan rzeczy
revolucionalizovat
/
ˌrɛvɔluˈt͡sɨjnɨ/
adjective
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami
revoluční
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Islandii;
Reykjavík
/
rɛˈzɛda/
noun
(botanika, botaniczny) Reseda, liczący około 30 gatunków rodzaj roślin z rodziny rezedowatych;
rezeda
adjective
związany z Renem, dotyczący Renu
rýnský
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy
režim
noun
ogół działań reżysera
režie
noun
kobieta uprawiająca zawód reżysera
režisérka
verb
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej
režírovat
/
ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n/
acronym
= Republika Federalna Niemiec
SRN
/
rʲjal/
noun
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów arabskich;
rijál
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;
Rjazaň
adjective
związany z Riazaniem, dotyczący Riazania
rjazaňský
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) biały haft o dzierganych, ażurowych motywach z wyciętą pod nimi tkaniną;
richelieu
rišelié
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Redunca fulvorufula, stadny ssak z rodziny wołowatych, występujący na obszarach pagórkowatych środkowej i południowej Afryki
bahnivec horský
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, wraz z Nejwą tworzy Nicę;
Rež
/
ˈrʲijat/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;
Rijád
/
rʲiˈjat͡sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Rijad
rijádský
adjective
związany z Rijeką, dotyczący Rijeki, pochodzący z Rijeki
rijecký
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;
Rijeka
/
ˈrʲikʃa/
noun
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka
rikša
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;
Rimini
adjective
związany z Rimini, dotyczący Rimini
riminský
/
rʲĩŋk/
noun
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;
ring
pronoun
(geografia, geograficzny) region turystyczny na wybrzeżu Morza Adriatyckiego, położony w środkowej części Dalmacji;
Makarská riviéra
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Norwegii, w okręgu Telemark, w dolinie rzeki Måna;
Rjukan
/
ɛr‿ɛ̃n‿ˈa/
noun
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;
RNK
/
rɔ/
noun
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ;
ró
adjective
pełen robaków lub nadjedzony przez robaki
červivý
/
ˈrɔbak/
noun
- (zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;
- (informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;
červ
/
ˈrɔbɛrt/
pronoun
imię męskie;
Robert
/
ˌrɔbʲĩw̃sɔ̃ˈnada/
noun
- (książkowy) utwór literacki o życiu lub podróżach obfitujących w przygody
- (książkowy) wyprawa w poszukiwaniu silnych wrażeń, przygód;
- (książkowy) życie pełne wyzwań, w trudnych warunkach
- (sport, sportowy) charakterystyczne rzucenie się bramkarza całym ciałem poziomo w celu obrony przed niską piłką
robinzonáda
/
ˈrɔbʲit͡ɕ/
verb
- wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
- zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan
dělat
verb
(potocznie, potoczny) żartować, naśmiewać się, nabijać się
dělat si srandu
/
ˈrɔbʲid͡ʑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ/
verb
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać
dělat z komára velblouda
verb
(potocznie, potoczny) udawać, że się nic nie rozumie, nie wie o co chodzi
dělat ze sebe blázna
dělat ze sebe hlupáka
/
ˈrɔbɔt/
noun
- (technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
- (przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie
robot
/
rɔˈbɔtʲɲik/
noun
pracownik wykonujący pracę fizyczną
dělník
/
rɔˈbɔtɨka/
noun
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;
robotika
/
rɔk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;
rock
rock-and-roll
rokenrol
/
rɔˈkɔvɨ/
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z rockiem, dotyczący rocka
rockový
/
rɔt͡ʃʲˈɲit͡sa/
noun
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;
výročí
/
ˈrɔt͡ʃnɨ/
adjective
- trwający przez rok
- obejmujący czas roku
roční
/
rɔt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;
rhodium
noun
kobieta należąca do ta samej narodowości, pochodząca z tego samego obszaru
rodačka
noun
- człowiek pochodzący z tego samego narodu
krajan
rodák
- człowiek pochodzący z tej samej okolicy, regionu
rodák
/
ˈrɔdãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;
Rhôna
/
rɔˈdãj̃sʲci/
adjective
(przymiotnik) od Rodan
rhônský
/
rɔˈdɛɔ/
noun
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków
rodeo
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Rodezją, dotyczący Rodezji
rhodeský
acronym
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie o ochronie danych osobowych;
ONOOÚ
pronoun
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;
Rodopy
/
ˈrɔdɔs/
pronoun
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;
Rhodos
adjective
dotyczący rodu (klanu, rodziny)
rodový
/
rɔˈdɨjsʲci/
adjective
dotyczący Rodosu, związany z Rodosem, pochodzący z Rodosu
rhodský
/
ˈrɔd͡zaj/
noun
- typ, odmiana, gatunek
druh
typ
- (biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
- (gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
rod
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) podstawowa jednostka klasyfikacji dzieł literackich
žánr
/
ˈrɔd͡zaj ɲiˈjäci/
noun
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku
rod střední
střední rod
/
rɔˈd͡zɛ̃j̃stfɔ/
noun
brat (bracia), siostra (siostry);
sourozenci
sourozenec
adjective
związany z rodzicielstwem
rodičovský
/
ˌrɔd͡ʑiˈt͡ɕɛlstfɔ/
noun
bycie rodzicem
rodičovství
/
rɔˈd͡ʑĩna/
noun
- rodzice wraz z ich dziećmi
- (socjologia, socjologiczny) grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo;
rodina
/
rɔˈd͡ʑĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;
jazyková rodina
/
rɔˈd͡ʑĩnːɨ/
adjective
związany z rodziną, dotyczący rodziny
rodinný
/
rɔˈd͡zɨ̃nɛk/
noun
suszone winogrono
rozinka
/
rɔˈd͡zɨ̃nka/
noun
(spożywczy) suszone winogrono należące do bakalii; (zobacz) rodzynek
hrozinka
rozinka
/
ˈrɛ̃ndɡɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;
roentgenium
/
ˈrɔɡat͡ʃ/
noun
- (łowiectwo, łowiecki) dorosły jeleń samiec
roháč
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) jelonek rogacz, największy chrząszcz polski
roháč obecný
/
ˈrɔɡal/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bułka w kształcie półksiężyca;
rohlík
/
ˈrɔɡalʲ ˌɕfʲjɛ̃ntɔ̃marʲˈt͡ɕĩj̃sʲci/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) rogal z nadzieniem z białego maku, migdałów i orzechów tradycyjnie przygotowywany w Poznaniu i województwie wielkopolskim na świętego Marcina;
svatomartinský rohlík
/
rɔˈɡatɨ/
adjective
o zwierzęciu: taki, który ma rogi lub część ciała przypominającą rogi
rohatý
noun
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej pokryta przezroczystą błoną;
rohovka
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z rogówką, dotyczący rogówki
rohovkový
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) włócznia z hakiem przy grocie;
rohatina
/
rɔk/
noun
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;
rok
/
ˈrɔɡ ˌːalakˈtɨt͡ʃnɨ/
noun
(astronomia, astronomiczny) trwający 240 milionów lat okres, w którym Słońce obiega centrum Drogi Mlecznej;
galaktický rok
/
ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ/
noun
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;
přestupný rok
/
rɔˈkrɔt͡ʃʲɲɛ/
adverb
każdego roku, corocznie
každoročně
každý rok
rok co rok
/
rɔˈksãna/
pronoun
imię żeńskie;
Roxana
/
rɔˈlada/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe zawinięte wraz ze słodkim nadzieniem w rulon;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczony kawałek zwiniętego w rulon mięsa z nadzieniem
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędliny uformowanej w blok
roláda
/
ˈrɔlãnt/
pronoun
imię męskie;
Roland
/
rɔˈlɛta/
noun
zasłona w oknie podnoszona lub opuszczana poprzez zwijanie;
roleta
/
ˈrɔlmɔps/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zawijany, marynowany płat śledziowy;
zavináč
/
rɔlʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;
zemědělství
/
ˈrɔlʲɲik/
noun
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym
zemědělec
sedlák
/
rɔ̃m/
noun
(etnografia, etnograficzny) członek romskiej grupy etnicznej;
Rom
/
ˈrɔ̃mãn/
pronoun
imię męskie;
Roman
pronoun
imię żeńskie;
Romana
/
rɔ̃ˈmãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnych Włoszech, razem z Emilią tworząca region administracyjny Emilia-Romania, jej najważniejszym ośrodkiem jest Rawenna;
Romagna
/
rɔ̃ˈmãntɨsm̥/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;
romantismus
/
rɔ̃mp/
noun
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;
kosočtverec
/
ˈrɔ̃msʲci/
adjective
odnoszący się do Romów
romský
/
ˈrɔ̃msʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Romów;
romština
/
rɔ̃ˈmu<sup>w</sup>alt/
pronoun
imię męskie;
Romuald
/
ˈrɔ̃ndɛl/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) względnie płytki garnek z rączką lub uchami;
rendlík
noun
(zdrobniale) od: rondel
rendlíček
/
ˈrɔ̃ndɔ/
noun
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy;
kruhový objezd
/
ˈrɔ̃ɲit͡ɕ ˈwzɨ/
verb
płakać
ronit slzy
/
ˈrɔpa/
noun
- (medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;
hnis
- (potocznie, potoczny) rodzaj paliwa do silnika diesla
nafta
/
ˈrɔpa naˈftɔva/
noun
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;
ropa
verb
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę
hnisat
mokvat
/
rɔˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu ropy naftowej
ropovod
/
ˌrɔpɔˈvʲit͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) zapalenie ropne w obrębie luźnej tkanki łącznej jakiejś okolicy ciała
flegmóna
/
rɔˈpuxa/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;
ropucha
/
rɔˈratnɨ/
adjective
związany z roratami, dotyczący rorat
rorátní
/
rɔˈratɨ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim wczesna msza poranna ku czci Najświętszej Maryi Panny odprawiana w adwencie; ; (zobacz) też roraty w Encyklopedii staropolskiej
roráty
/
ˈrɔsa/
noun
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach
rosa
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Dominiki;
Roseau
noun
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rosiczka (1.1)
rosnatka
/
ˈrɔsʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;
Rusko
/
rɔˈsʲjä̃ɲĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;
Rus
/
rɔˈsʲjãŋka/
noun
- obywatelka Rosji
- (etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości rosyjskiej
Ruska
/
ˈrɔsnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
- powiększać swoje rozmiary, skalę
- o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
růst
verb
powstawać szybko, nieoczekiwanie, pojawiać się w dużej liczbie
růst jako houby po dešti
/
rɔˈsɔ̃mak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;
rosomák
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;
Rostock
adjective
- związany z Rostowem nad Donem, dotyczący Rostowa nad Donem
- związany z Rostowem, dotyczący Rostowa
rostovský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego;
Rostov na Donu
/
rɔˈsɨjsʲci/
adjective
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan
ruský
ruština
/
rɔˈsɨjsʲci/
noun
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;
ruština
/
rɔˈsɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ/
adjective
- posługujący się językiem rosyjskim
- spisany, stworzony w języku rosyjskim
- taki, którego mieszkańcy posługują się językiem rosyjskim
ruskojazyčný
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język rosyjski
ruština
/
ˈrɔtmʲisṭʃ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w kawalerii, będący odpowiednikiem rangi kapitana;
rotmistr
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;
Rotterdam
adjective
związany z Rotterdamem, dotyczący Rotterdamu
rotterdamský
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;
router
směrovač
/
ˈrɔvɛr/
noun
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;
kolo
jízdní kolo
bicykl
/
rɔˈvɛrɛk/
noun
(środowiskowy) (sport, sportowy) w tenisie wynik 6:0, 6:0
dva kanáry
/
ˌrɔvɛˈʒɨsta/
noun
osoba jadąca na rowerze;
cyklista
/
ˌrɔvɛˈʒɨstka/
noun
kobieta, która jedzie na rowerze
cyklistka
noun
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród lub jego część przeznaczona do hodowli róż;
rosarium
rozárium
/
rɔzˈbʲjɛʒnɔɕt͡ɕ/
noun
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności
diskrepance
nesrovnalost
rozpor
noun
(przestarzałe, przestarzały) osoba zajmująca się rozbojem, napadami rabunkowymi
loupežník
noun
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;
rozchodník bílý
verb
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik
ředit
verb
(chemia, chemiczny) zmniejszyć stężenie roztworu poprzez dodanie rozpuszczalnika
zředit
/
rɔzˈdrɔʒɛ/
noun
miejsce, w którym droga, ścieżka, szlak rozgałęzia się
křižovatka
rozcestí
/
ˈrɔʑd͡ʑaw/
noun
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis
kapitola
hlava
noun
(informatyka, informatyczny) (poligrafia) miara dokładności obrazowania
rozlišení
noun
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;
emfyzém
rozedma
noun
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami
příměří
adjective
bardzo przyjemny dla zmysłów, sprawiający rozkosz
rozkošný
/
ˈrɔskwat/
noun
(statystyka, statystyczny) określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;
rozdělení
/
ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ/
noun
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu;
jízdní řád
noun
(statystyka, statystyczny) najczęściej spotykany w statystyce rodzaj ciągłego rozkładu prawdopodobieństwa zmiennej losowej zależnej od wielu drobnych i niepowiązanych ze sobą czynników, którego funkcja gęstości opisana jest wzorem \tfrac{1}{\sigma\sqrt{2\pi}}\exp(-\tfrac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}), gdzie σ to odchylenie standardowe, a μ to średnia;
normální rozdělení
/
ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ/
adjective
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów
rozmanitý
/
rɔzˈmarɨ̃n/
noun
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
rozmarýn
/
ˈrɔzmʲjar/
noun
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)
rozměr
/
rɔzˈmɔva/
noun
ustna wymiana zdań
rozhovor
/
rɔzˈmɨɕlat͡ɕ/
verb
zastanawiać się nad czymś; długo o czymś myśleć, rozważać coś
přemýšlet
/
ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲät͡ɕ/
verb
wzbudzać w kimś namiętność
rozvášňovat
/
ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: roznamiętniać
rozvášnit
/
ˈrɔspat͡ʃ/
noun
silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie
zoufalství
adjective
pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz
zoufalý
verb
traktować zbyt pobłażliwie
rozmazlovat
/
rɔsˈpʲjɛ̃ntɔɕt͡ɕ/
noun
odległość pomiędzy najdalszymi krańcami
rozpětí
/
ˌrɔspɔʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;
nařízení
noun
identyfikowanie kogoś lub czegoś
rozpoznávání
verb
identyfikować kogoś lub coś, wyróżniając spośród innych; badając, stwierdzić, określić coś
rozpoznávat
verb
aspekt dokonany od: rozpoznawać
rozpoznat
noun
brak moralności w sferze seksualnej
zhýralost
noun
(przestarzałe, przestarzały) kobieta oddająca się rozpuście
poběhlice
adjective
taki, który można rozpuścić
rozpustný
noun
osoba trwoniąca majątek
hýřil
marnotratník
adjective
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa
rozhazovačný
verb
sypiąc, rozrzucić na daną powierzchnię
roztrousit
verb
- zwiększyć zasięg, rozmiar czegoś
rozšířit
- zwiększyć swój zasięg, rozmiar
rozšířit se
/
rɔsˈːɔ̃ndnɨ/
adjective
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny
rozumný
noun
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne
roztržitost
roztěkanost
/
ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ/
adjective
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować
roztržitý
noun
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;
roztoč
noun
działanie z namysłem
obezřetnost
verb
lekkomyślnie wydać pieniądze; nierozsądnie stracić majątek
promrhat
/
ˈrɔstfur/
noun
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;
roztok
/
ˈrɔzũm/
noun
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;
rozum
/
rɔˈzũmnɨ/
adjective
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia
rozumný
adjective
(geometria) o kącie: większy od prostego i mniejszy od półpełnego, o mierze pomiędzy 90° a 180°
tupý
/
rɔzˈvaʒat͡ɕ/
verb
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując
přemýšlet
/
rɔzˈvlɛkwɨ/
adjective
- zawierający nadmiar treści, często niespójnej
- ze zbyt długim czasem trwania
rozvláčný
/
ˈrɔzvut/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;
rozvod
verb
uderzając lub naciskając silnie, powodować pękanie czegoś twardego
rozštípávat
/
rɔɕˈlʲĩna/
noun
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;
rostlina
/
rɔɕˈlʲĩnːɨ/
adjective
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny
rostlinný
/
ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ/
adjective
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny
býložravý
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii;
Rojava
/
ˈrɔʒɛk/
noun
zwinięty kawałek wafla lub specjalnie formowany wypiek do nakładania lodów
kornout
/
ɛr‿ˈpɛ/
acronym
= Rzeczpospolita Polska;
PR
/
r̥tɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80; [od XV wieku]
rtuť
/
ˈrubɛl/
noun
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;
rubl
adjective
typowy dla stylu Rubensa;
rubensovský
/
ˈrubʲit/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;
rubidium
/
ˈrubʲĩn/
noun
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;
rubín
adjective
- wykonany z rubinu
- mający kolor rubinu
rubínový
pronoun
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) zachodnie przedmieście Moskwy zamieszkałe przez bogatych Rosjan i rosyjską elitę polityczną;
Rubljovka
/
rux/
noun
- grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
hnutí
pohyb
- (fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
- gest, ruszenie częścią ciała
pohyb
- sposób poruszania się na drodze
provoz
/
ˈrux ɔˈpɔru/
noun
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;
odboj
noun
(technologia, technika, techniczny) (rolnictwo, rolniczy) pług z odkładnicą cylindryczną
ruchadlo
/
ˈruxat͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)
šukat
adjective
będący w nieustannym ruchu
čilý
/
ruˈxɔ̃mɨ/
adjective
- dający się przenosić
mobilní
- poruszający się
movitý
adjective
związany z rutą, dotyczący ruty, zawierający rutę
routový
/
ˈrut͡ʃaj/
noun
(poetycki, poetycko) strumyk, potok, mały ciek
ručej
/
ˈruda/
noun
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali
ruda
adjective
związany z Rudawami, dotyczący Rudaw
krušnohorský
/
ruˈdɛra/
noun
stary, zniszczony, walący się budynek
barabizna
/
ˌrudɔɡˈwɔvɨ/
adjective
taki, który posiada rudą głowę
rudohlavý
/
ˈrudɔlf/
pronoun
imię męskie;
Rudolf
/
ˈrudɨ/
adjective
w kolorze rdzy
ryšavý
zrzavý
rezavý
/
ˈrufa/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;
záď
/
ˈraɡbɨ/, /
ˈruɡbɨ/
noun
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;
ragby
rugby
noun
ogół pozostałości po zniszczonych budowlach
ruina
noun
- gra hazardowa polegająca na obstawianiu, na którym polu obracającej się tarczy zatrzyma się poruszająca się kulka;
- obrotowa tarcza podzielona na ponumerowane pola, używana do gry w ruletkę (1.1)
ruleta
/
rũm/
noun
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;
rum
/
ˈrũmt͡sajs/
pronoun
imię rozbójnika, tytułowej postaci z czechosłowackiego filmu animowanego;
Rumcajs
/
rũˈmʲjãnɛk/
noun
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;
heřmánek
adjective
- zawierający rum lub tylko mający smak rumu
- związany z rumem, dotyczący rumu
rumový
noun
(ezoteryka) metoda wróżenia z pośladków
rumpologie
/
ˈrũmũn/
noun
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii
Rumun
/
rũˈmũɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;
Rumunsko
/
rũˈmũŋka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii
Rumunka
/
rũˈmũj̃sʲci/
adjective
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów
rumunský
rumunština
/
rũˈmũj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;
rumunština
/
ˈrupʲja/
noun
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;
rupie
adjective
przypominający rurę
trubkovitý
/
rus/
pronoun
(mitologia słowiańska) legendarny założyciel państwa ruskiego;
Rus
/
ruˈsawka/
noun
(mitologia słowiańska) demoniczna istota o kobiecej postaci występująca w mitologii słowiańskiej;
rusalka
noun
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais urticae L., gatunek pospolitego motyla z rodziny rusałkowatych;
babočka kopřivová
noun
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) Rosjanin
Rusák
noun
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel wschodniosłowiańskiej grupy etnicznej
Rusín
adjective
związany z Rusinami
rusínský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany przez Rusinów;
rusínština
/
ˌrusɔˈfɔbʲja/
noun
(socjologia, socjologiczny) niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie;
rusofobie
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;
Rustavi
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury rosyjskiej
rusista
noun
(książkowy) (językoznawstwo, językoznawczy) język rosyjski
ruština
/
ˌruʃtɔˈvãɲɛ/
noun
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;
lešení
/
ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut/
abbreviation
= (biblijny) Księga Rut
Rt
/
ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut/
pronoun
imię żeńskie;
Rút
/
ˈruta/
noun
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna
routa
/
ˈrutɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;
ruthenium
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;
rutherfordium
/
ˌrutɨ̃ˈnɔvɨ/
adjective
wykonywany wg stałej procedury o powtarzalnych krokach
rutinní
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Afryce Środkowej, na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy;
Ruwenzori
/
ruɕ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) historyczna nazwa ziem położonych na obszarze dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, a także w zachodniej części Rosji europejskiej oraz wschodniej części Polski
Rus
/
ˈrvãnda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;
Rwanda
/
rvãnˈdɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Rwanda
rwandský
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej;
RVHP
/
ˈrɨba/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Ryb
Ryba
/
ˈrɨba/
noun
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
- (spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;
ryba
/
ˈrɨbak/
noun
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;
rybář
/
rɨˈbɛt͡ʃka/
noun
(zdrobniale) od: rybka
rybička
/
ˈrɨbʲi/
adjective
związany z rybą, dotyczący ryby
rybí
/
rɨˈbʲitfa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;
rybák
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce;
Rybnik
/
ˈrɨbnɨ/
adjective
związany z hodowlą ryb, połowem i handlem nimi
rybí
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;
ribozom
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;
orlovec říční
/
ˈrɨbɨ/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;
Ryby
/
rɨˈt͡sɛrsʲci/
adjective
związany z rycerzem i rycerstwem
rytířský
/
ˈrɨt͡sɛʃ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;
rytíř
vítěz
/
ˈrɨt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos
řvát
/
ˈrɨdɛl/
noun
rodzaj łopaty
rýč
/
ˈrɨɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;
Riga
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Sorex, rodzaj ssaków z rodziny ryjówkowatych;
rejsek
/
rɨ̃m/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach
rým
/
ˈrɨ̃nɛk/
noun
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)
náměstí
trh
adjective
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący rynku, tj. kupna i sprzedaży
tržní
/
ˈrɨsʲci/
adjective
związany z miastem Ryga, dotyczący miasta Ryga
rižský
/
rɨˈsɔvat͡ɕ/
verb
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia
kreslit
/
ˌrɨsɔvʲˈɲit͡ʃka/
noun
kobieta, która wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych
kreslířka
/
rɨˈsɔvʲɲik/
noun
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych
kreslíř
/
rɨˈsũnɛk/
noun
to, co zostało narysowane;
kresba
/
ˈrɨʃart/
pronoun
imię męskie;
Richard
noun
- (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z obrządków w rodzinie liturgicznej;
ritus
/
rɨtm̥/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
- określony porządek powtarzający się okresowo
rytmus
/
ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ/
adjective
związany z rytuałem, dotyczący rytuału
rituální
/
rɨˈtu<sup>w</sup>aw/
noun
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;
rituál
obřad
noun
osoba, która konkuruje w czymś
soupeř
rival
verb
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś
konkurovat
soutěžit
noun
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;
rhizosféra
/
ˈrɨzɨkɔ/
noun
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda
riziko
/
ˌrɨzɨˈkɔvnɨ/
adjective
wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu
rizikový
/
rɨɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;
rys
/
rɨʃ/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
- (handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)
rýže
/
rɨˈʒɔvɨ/
adjective
- sporządzony z ryżu
- związany z ryżem, dotyczący ryżu
rýžový
/
ˈʒatʲci/
adjective
zachodzący rzadko
řídký
/
ˈʒatkɔ/
adverb
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami
zřídka
málokdy
/
ʒɛt͡ʃ/
noun
wytwór materialny, przedmiot
věc
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;
mluvčí
/
ˈʒɛt͡ʃʲɲik praˈsɔvɨ/
noun
osoba odpowiedzialna w firmie, urzędzie lub instytucji za kontakty z prasą
mluvčí
/
ˈʒɛt͡ʃnɨ/
adjective
odnoszący się do rzeki, związany z rzeką
říční
/
ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik/
noun
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;
podstatné jméno
substantivum
adjective
- odnoszący się do rzeczy (a nie osób)
- dotyczący treści (a nie strony formalnej)
- wolny od emocji, uprzedzeń
věcný
/
ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita ˈpɔlska/
pronoun
oficjalna nazwa państwa polskiego;
Polská republika
/
ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɔɕt͡ɕ/
noun
- realistyczność, świat realny
skutečnost
- prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
skutečnost
realita
/
ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɨ/
adjective
mający miejsce naprawdę
skutečný
pronoun
(geografia, geograficzny) gmina w Czechach, w kraju morawsko-śląskim w powiecie Frydek-Mistek, w historycznych granicach Śląska Cieszyńskiego;
Řeka
/
ˈʒɛka/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;
řeka
/
ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik/
noun
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)
řemeslník
/
ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ/
noun
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności
řemeslo
noun
- (spożywczy) jarzyna z korzenia rzepy (1.2)
- (botanika, botaniczny) roślina z podgatunku rzepy (1.1)
vodnice
/
ˈʒɛpak/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;
řepka
noun
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka
čéška
/
ˈʒɛʃa/
noun
(historia, historyczny, historycznie) określenie państwa niemieckiego w różnych okresach jego historii;
rajch
/
ˈʒɛʃa/
noun
- mnóstwo, duża liczba ludzi
dav
spousta
- (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) duże państwo powstałe z połączenia mniejszych jednostek
říše
noun
mieszkaniec rzeszy (na przykład Rzeszy Niemieckiej)
říšan
/
ʒɛˈʃɔtɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) sito o dużych otworach
řešeto
adjective
związany z rzeszą, dotyczący rzeszy (np.: Rzeszy Niemieckiej lub Monarchii Austro-Węgierskiej)
říšský
/
ˈʒɛʃuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w województwie podkarpackim;
Řešov
/
ˈʒɛʑba/
noun
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
sochařství
socha
/
ʒɛʑˈbʲjarka/
noun
(sztuka) artystka, która wykonuje rzeźby
sochařka
noun
(sztuka) sztuka tworzenia rzeźb
sochařství
/
ˈʒɛʑbʲjaʃ/
noun
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki
sochař
/
ˈʒɛʑɲa/
noun
- miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;
jatky
jatka
- (dawniej, dawny) jatki, w których sprzedaje się mięso
masna
maso uzeniny
řeznictví
/
ˌʒɛʒuˈxɔvɨ/
adjective
zrobiony z rzeżuchy, dotyczący rzeżuchy
řeřichový
/
ʒɛˈʒɔ̃n͇t͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;
kapavka
adjective
(medycyna, medyczny) związany z rzeżączką, dotyczący rzeżączki
kapavkový
/
ʒɔtʲˈcɛfka/
noun
- (botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;
- (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rzodkiewki (1.1)
ředkvička
verb
usilnie i z rozmysłem komuś przeszkadzać
házet klacky pod nohy
/
ˈʒut͡sat͡ɕ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ/
verb
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien
házet perly sviním
/
ʒut/
noun
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą
hod
vrh
/
ˈʒut ˈkarnɨ/
noun
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);
desítka
penalta
pokutový kop
/
ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m/
noun
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;
hod kladivem
/
ˈʒut ɔˈʃt͡ʃɛpɛ̃m/
noun
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;
hod oštěpem
/
ˈʒut ˈrɔʒnɨ/
noun
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;
roh
/
ˈʒɨɡat͡ɕ/
verb
(grubiański, grubiańsko) wymiotować
blít
/
ʒɨ̃m/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
- (historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
- (przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego
Řím
/
ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn/
noun
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego
Říman
/
ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Rzymu
Říman
/
ʒɨ̃ˈmʲjãnka/
noun
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: obywatelka państwa rzymskiego
Římanka
/
ʒɨ̃ˈmʲjãnka/
noun
mieszkanka Rzymu (miasta)
Římanka
/
ˈʒɨ̃msʲci/
adjective
- odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
- odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
římský
adjective
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego
římskokatolický
/
ʒɔ̃nt/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
vláda
- grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego
řada
- (biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;
řád
/
ʒɔ̃nˈdɔvɨ/
adjective
związany z rządem, wywodzący się z rządu
vládní
noun
sprawowanie władzy, władanie
vláda
panování
/
ˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ/
verb
sprawować władzę, panować
vládnout
/
ˈʒɛ̃w̃sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;
řasa
/
ruk/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
- (anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego
- materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt
roh
- (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
roh
rohovina
/
ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕt͡ɕi/
idiom
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość
roh hojnosti
adjective
związany z Równem, dotyczący Równego (miasta na zachodniej Ukrainie)
rivnenský
rovenský
/
ruˈvʲjɛ̇ɕɲik/
noun
osoba w tym samym wieku
vrstevník
/
ruvˈnãɲɛ/
noun
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości
rovnice
/
ruvˈnãɲɛ ˈstãnu/
noun
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;
stavovou rovnicí
/
ˈruvnat͡ɕ/
verb
czynić równym, gładkim
rovnat
adjective
znacząca tyle co: nie ma sprawiedliwości, są przywileje skrywane pod pozorem równości
rovní a rovnejší
/
ˈruvʲɲɛ/
adverb
w taki sam sposób
stejně
/
ˈruvʲɲɛʃ/
particle
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych
také
též
rovněž
taky
/
ˈruvʲɲik/
noun
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;
rovník
noun
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;
nebeský rovník
adjective
(geometria) mający wszystkie boki równe
rovnostranný
/
ˌruvnɔˈlɛɡlɛ/
adverb
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości
rovnoběžně
/
ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk/
noun
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;
rovnoběžník
noun
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);
rovnoběžnostěn
noun
cecha tego, co równoległe
rovnoběžnost
adjective
taki, który występuje w równych odstępach czasu, w równych odległościach, ilościach
rovnoměrný
/
ruvˈnɔ̃nɔt͡s/
noun
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;
rovnodennost
/
ruvˈnɔ̃nɔd͡z vʲjɔˈsɛ̃nːa/
noun
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;
jarní rovnodennost
adjective
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości
rovnoramenný
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw
rovnoprávnost
/
ˈruvnɔɕt͡ɕ/
noun
- brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
- (matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
- cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)
rovnost
/
ˈruvnɨ/
adjective
- posiadający identyczną wartość
- posiadający gładką powierzchnię
rovný
/
ˈruʒa/
pronoun
imię żeńskie;
Růžena
/
ˈruʒa/
noun
- (botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
- kwiat róży (1.1)
- (medycyna, medyczny) bakteryjna choroba skóry wywołana przez paciorkowce ropne;
- przedmiot przypominający różę (1.2)
růže
noun
(botanika, botaniczny) Rosa pendulina, gatunek krzewu należący do rodziny różowatych;
růže převislá
/
ˈruʒa ˈd͡ʑika/
noun
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach;
růže šípková
psí růže
/
ˈruʒa ˌxɛrbaˈt͡ɕãna/
noun
(botanika, botaniczny) odmiana róży zazwyczaj o bladożółtych kwiatach, wydzielających zapach podobny do zapachu herbaty
růže čajová
čajovka
/
ruˈʒãɲɛt͡s/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nabożeństwo, odprawiane najczęściej w październiku, podczas którego odmawia się wspólnie różaniec (1.2)
růženec
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rhodeus sericeus, ryba akwariowa z rodziny karpiowatych;
hořavka
/
ruˈʒãnɨ/
adjective
odnoszący się do róż, wykonany z róż
růžový
/
ˈruʃt͡ʃka/
noun
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty
kouzelný proutek
/
ruʒʲˈɲit͡sa/
noun
- to, czym się coś od czegoś różni
- (matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
rozdíl
/
ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest różnorodne
rozmanitost
rozdílnost
/
ˈruʒnɨ/
adjective
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech
různý
adjective
taki, który ma różowy dziób
růžovozobý
/
ˌruʒɔvɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma różową głowę
růžovohlavý
/
ˌruʒɔvɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma różowe skrzydła
růžovokřídlý
/
ruˈʒɔvɨ/
adjective
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;
růžový
/
ruˈʒɨt͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;
zarděnky
/
ˈrɔ̃n͇t͡ʃka/
noun
- (zdrobniale) od: ręka
- mała, drobna ręka
ručka
/
ˈrɛ̃nt͡sɛ dɔ‿ˈɡurɨ/
interjection
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania
ruce vzhůru
/
ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała
ručník
/
ˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
- o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny
- wykonany ręką, rękami; powstały z pracy rąk (bez użycia maszyn)
ruční
/
rɔŋk/, /
ˈrɛ̃ŋka/
noun
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców, dłoń;
ruka
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy
ruka ruku myje
/
ˈrɛ̃ŋkaf/
noun
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce
rukáv
/
ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡sa/
noun
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.
rukavice
/
rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕt͡ɕ/
noun
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania;
rukojeť
/
rɛ̃ŋˈkɔpʲis/
noun
- (książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;
- (książkowy) maszynopis autorski przed publikacją
rukopis
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;
Ržev
/
rʒɛt͡ɕ/
verb
- o koniu: wydawać charakterystyczny głos
ržát
řehtat
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) śmiać się głośno, hałaśliwie
řehtat
/
ɛs‿ˈa/
acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka akcyjna;
a. s.
/
ˈsara/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;
Sársko
adjective
związany z Saarą, dotyczący Saary (kraju związkowego, krainy i rzeki)
sárský
noun
mieszkaniec Sabaudii
Savojan
Savojec
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;
Savojsko
noun
mieszkanka Sabaudii
Savojanka
adjective
związany z Sabaudią lub Sabaudczykami, dotyczący Sabaudii
savojský
/
saˈbɔtaʃ/
noun
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;
sabotáž
/
ˌsabɔˈtɔvat͡ɕ/
verb
stosować sabotaż
sabotovat
/
saˈxalʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;
Sachalin
/
ˌsaxaˈlʲĩj̃sʲci/
adjective
dotyczący Sachalinu, związany z Sachalinem, pochodzący z Sachalinu
sachalinský
adjective
związany z sacharozą; zawierający sacharozę
sacharózový
noun
(rolnictwo, rolniczy) sad, w którym rosną jabłonie
jabloňový sad
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduski wędrowny asceta;
sádhu
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju hradeckim;
Sadová
noun
osoba, która uprawia sad
ovocnář
sadař
noun
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia
sadista
adjective
- (seksuologia, seksuologiczny) przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki
- cechujący się sadyzmem, okrucieństwem
sadistický
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;
sadismus
/
sat͡s/
noun
(rybołówstwo, rybacki) skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody
sádka
/
saˈfarʲi/
noun
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;
safari
adjective
(garbarstwo) wykonany z safianu
safiánový
adjective
- (książkowy) związany z safizmem, miłością lesbijską, dotyczący miłości lesbijskiej
- związany z Safoną, dotyczący Safony
sapfický
/
saˈxara/
pronoun
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;
Sahara
/
ˌsaxaˈrɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do Sahary, związany z Saharą
saharský
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Grenady;
Saint George's
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;
Svatý Kryštof a Nevis
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
- (geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;
Svatá Lucie
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Svatý Vincenc a Grenadiny
pronoun
- (administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;
- (geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;
Saipan
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Wietnamie (od roku 1976 nazywane Ho Chi Minh);
Saigon
/
sajˈɡɔ̃nka/
noun
- mieszkanka Sajgonu
Saigoňanka
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;
závitek
noun
mieszkaniec Sajgonu
Saigoňan
adjective
związany z Sajgonem, dotyczący Sajgonu
saigonský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu;
Sakmara
/
saˈkrãmɛ̃nt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;
svátost
/
saˈkrãmɛ̃ntalnɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sakramentem, dotyczący sakramentu
sakramentální
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;
sakramentář
/
saˈksɔfɔ̃n/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;
saxofon
/
saˈksɔ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;
Sasko
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;
Sasko-Anhaltsko
pronoun
mieszkaniec Saksonii
Sas
/
saˈksɔ̃j̃sʲci/
adjective
dotyczący Saksonii, związany z Saksonią
saský
noun
(sport, sportowy) (edukacja, edukacyjny) przestronne pomieszczenie wykorzystywane do ćwiczeń fizycznych, gier, itp.;
tělocvična
adjective
związany z Salamanką, dotyczący Salamanki, pochodzący z Salamanki
salamanský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, stolica prowincji Salamanka (1.2);
Salamanca
adjective
związany z Salaminą, dotyczący Salaminy
salaminský
/
salˈt͡sɛsɔ̃n/
noun
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;
tlačenka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;
Salechard
adjective
związany z Salerno, dotyczący Salerno
salernský
pronoun
(geografia, geograficzny) nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;
Salerno
noun
(chemia, chemiczny) azotan mający znaczenie techniczne
ledek
noun
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę
salmonelóza
/
ˌsalɔ̃ˈmɛa/
pronoun
imię żeńskie;
Salomena
/
saˈlɔ̃mɔ̃n/
pronoun
- imię męskie;
- (biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
Šalamoun
/
ˌsalɔ̃mɔ̃ˈnɔvɨ ˈvɨrɔk/
noun
(przenośnie, przenośnia) decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron;
šalamounské rozhodnutí
adjective
związany z Salonikami, dotyczący Salonik
soluňský
noun
mieszkaniec Salonik; osoba z tego miasta
Soluňan
noun
mieszkanka Salonik; kobieta z tego miasta
Soluňanka
/
ˌsalɔ̃ˈɲici/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;
Soluň
noun
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów
salpingektomie
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;
Salwin
/
ˈsalva/
noun
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział
salva
/
salˈvadɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
Salvador
Salvádor
/
ˈzald͡zburk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);
Salcburk
Solnohrad
adjective
związany z Salzburgiem, dotyczący Salzburga
salcburský
solnohradský
/
ˈsãmar/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;
samarium
/
sãˈmara/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu samarskiego;
- (geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniepru; źródła rzeki znajdują się na zachodnim skłonie Wyżyny Donieckiej;
- (geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;
Samara
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;
Samarkand
noun
mieszkaniec Samarkandy; osoba z tego miasta
Samarkanďan
adjective
związany z Samarkandą, dotyczący Samarkandy, pochodzący z Samarkandy
samarkandský
adjective
- dotyczący Samary albo pochodzący z niej (miasta)
- wykonywany, wytwarzany na sposób taki jak w Samarze
samarský
/
ˈsãmba/
noun
- (choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do samby (1.1)
samba
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowej Gruzji;
Samcche-Džavachetie
/
sãˈmʲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej
samice
/
sãˈmʲit͡ʃka/
noun
(zdrobniale) samica
samička
/
ˈsãmʲjɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej
samec
adjective
związany z Samos, dotyczący Samos
samoský
noun
(historia, historyczny, historycznie) w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;
samizdat
adjective
związany z samizdatami, czyli wydawnictwami drugiego obiegu
samizdatový
/
sãˈmɔa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;
Samoa
/
ˌsãmɔˈãŋka/
noun
obywatelka Samoa
Samoanka
/
ˌsãmɔˈãj̃sʲci/
adjective
związany z Samoa, dotyczący Samoa
samojský
/
ˌsãmɔˈbujt͡sa/
noun
osoba próbująca zabić samą siebie
sebevrah
/
ˌsãmɔˈbujt͡ʃɨ/
adjective
dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo
sebevražedný
noun
kobieta celowo zabijająca samą siebie
sebevražedkyně
/
ˌsãmɔˈbujstfɔ/
noun
zabicie samego siebie;
sebevražda
/
sãˈmɔxut/
noun
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;
auto
automobil
vůz
noun
niezależność, uniezależnienie
samostatnost
/
ˌsãmɔˈd͡ʑɛlnɨ/
adjective
radzący sobie bez cudzej pomocy
samostatný
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza absolutna w carskiej Rosji;
samoděržaví
/
sãˈmɔɡɔ̃n/
noun
(potocznie, potoczny) nielegalnie pędzony napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu
samohonka
/
ˌsãmɔˈɡwɔska/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;
samohláska
adjective
związany z Samojedami, dotyczący Samojedów
samojedský
/
sãˈmɔlɔt/
noun
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;
letadlo
letoun
noun
egoista myślący tylko o sobie
sobec
adjective
charakterystyczny dla samoluba
sobecký
noun
(książkowy) obrona samego siebie
sebeobrana
/
ˌsãmɔːpswuˈɡɔvɨ/
adjective
o sklepie, usługach itp.: taki, który nie wymaga personelu obsługującego
samoobslužný
/
ˌsãmɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
decydowanie o własnym losie
sebeurčení
noun
(socjologia, socjologiczny) kobieta wychowująca swoje dziecko sama, bez męża
svobodná matka
/
sãˈmɔtnɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie braku bliskich osób
samota
osamělost
/
sãˈmɔtnɨ/
adjective
taki, który jest sam, żyje samotnie
osamělý
noun
(socjologia, socjologiczny) mężczyzna wychowujący swoje dziecko sam, bez żony
svobodný otec
/
sãˈmɔ<sup>w</sup>uk/
noun
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela
samouk
/
sãˈmɔvar/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;
samovar
adverb
z własnej tylko woli, nie licząc się z innymi
libovolně
adjective
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby
soběstačný
noun
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;
samospoušť
adjective
dotyczący samozwańców, właściwy samozwańcom, będący samozwańcem
samozvaný
pronoun
imię żeńskie;
Samuela
/
sãˈmuraj/
noun
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;
samuraj
adjective
związany z samurajami
samurajský
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Kostaryki;
San José
/
ˈsãn maˈrʲĩnɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
San Marino
pronoun
stolica Salwadoru;
San Salvador
/
ˈsãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Jemenu;
San'á
/
ˌsãnaˈtɔrʲjũm/
noun
(medycyna, medyczny) zakład leczniczy dla przewlekle chorych i rekonwalescentów
ozdravovna
adjective
związany z sanatorium, dotyczący sanatorium
sanatorní
/
ˈsãndat͡ʃ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;
candát
/
ˌsãndaˈwɔvʲjɛt͡s/
noun
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje
santal
/
sãnˈdɔ̃mʲjɛʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, nad Wisłą;
Sandoměř
/
ˈsãndra/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1760;
- imię żeńskie;
Sandra
/
ˈsãɲɛ/
noun
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;
sáně
saně
/
sãˈɲijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Sana
san'áský
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa
sankce
/
ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;
svatyně
sanktuárium
/
ˌsãnmaˈrɨ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa San Marino
sanmarinský
/
ˈsãw̃skrɨt/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;
sanskrt
/
sãnˈtʲjaɡɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Chile;
Santiago de Chile
/
ˈsãntɔ dɔ̃ˈmʲĩŋɡɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Dominikany;
Santo Domingo
/
ˈsaɔ tɔ̃ˈmɛ/
pronoun
stolica Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Sao Tomé
/
ˈsapɛr/
noun
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;
sapér
noun
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów;
saponin
/
ˈsara/
pronoun
imię żeńskie;
Sára
noun
(historia, historyczny, historycznie) wyznawca Islamu
Saracén
/
ˌsaraˈjɛvɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;
Sarajevo
/
ˌsaraˈjɛfsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Sarajewo
sarajevský
pronoun
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowej Albanii;
Saranda
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą;
Sarapul
noun
mieszkaniec Saratowa
Saratovan
noun
mieszkanka Saratowa
Saratovanka
adjective
związany z Saratowem, dotyczący Saratowa
saratovský
/
sarˈdɨ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;
Sardinie
/
sarˈdɨ̃nka/
noun
mieszkanka Sardynii
Sardiňanka
/
sarˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii
Sardiňan
/
sarˈdɨ̃j̃sʲci/
adjective
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii
sardinský
/
ˌsarkaˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu
sarkastický
/
ˈsarkasm̥/
noun
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia
sarkasmus
/
sarˈkɔfak/
noun
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;
sarkofág
adjective
związany z sarkofagiem, dotyczący sarkofagu
sarkofágový
/
ˌsarkɔ<sup>j</sup>iˈdɔza/
noun
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca
sarkoidóza
/
ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa/
noun
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni
sarkopenie
/
ˈsarna/
noun
(zoologia, zoologiczny) Capreolus J.E.Gray, rodzaj ssaka parzystokopytnego;
srnec
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina w niemieckiej części Gór Połabskich znajdujących się po obu brzegach Łaby, na południowy wschód od Drezna;
Saské Švýcarsko
/
ˈsasʲci/
adjective
związany z Sasami (dynastią Sasów), dotyczący Sasów
saský
noun
kult szatana
satanismus
/
ˌsatɛˈlʲita/
noun
- (astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
družice
- (potocznie, potoczny) antena satelitarna;
satelit
- (astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
- (fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki
satelit
družice
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;
Satludž
noun
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;
satrapie
/
ˈsaturn/
pronoun
- (mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
- (astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga co do wielkości planeta Układu Słonecznego;
- (astronomia, astronomiczny) seria amerykańskich rakiet nośnych;
Saturn
/
saˈtɨra/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;
satira
/
ˌsatɨˈrɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z satyrą, dotyczący satyry
satyrský
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba tworząca lub wykonująca utwory satyryczne
satirik
/
sawˈdɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do Arabii Saudyjskiej (państwa na Półwyspie Arabskim)
saúdský
adjective
dotyczący Arabów saudyjskich i Arabii Saudyjskiej
saúdskoarabský
/
ˈsawna/
noun
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;
sauna
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od saunować
saunování
/
sawˈnɔvat͡ɕ/
verb
- (potocznie, potoczny) zażywać sauny, przebywać w saunie
saunovat
- (potocznie, potoczny) zażywać sauny, przebywać w saunie
saunovat se
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Europie, prawy dopływ Dunaju;
Sáva
noun
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;
savana
adjective
związany z Sawą, dotyczący Sawy (dopływu Dunaju)
sávský
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, prawy dopływ Wełtawy;
Sázava
/
saˈwata/
noun
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo
salát
hlávkový salát
/
saˈwatka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;
salát
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki i majonez;
bramborový salát
/
ˈst͡sɛ̃na/
noun
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;
- (przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia
scéna
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;
scéna
jeviště
/
st͡sɛ̃ˈnarʲjuʃ/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;
scénář
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru
scénický
adjective
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś
skeptický
/
ˈsxat͡ska/
noun
potajemne spotkanie, najczęściej randka pary kochanków
dostaveníčko
adjective
odnoszący się do wsi Schengen
schengenský
noun
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;
schistosomóza
/
ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja/
noun
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;
schizofrenie
/
ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲit͡ʃka/
noun
forma żeńska od: schizofrenik
schizofrenička
adverb
w sposób schizofreniczny
schizofrenicky
/
ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom
schizofrenický
/
ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲik/
noun
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) człowiek cierpiący na schizofrenię
schizofrenik
verb
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś
lichotit
noun
cecha tego, co schludne; cecha tych, którzy są schludni
úpravnost
/
ˈsxɔdɨ/
noun
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;
schody
schodiště
/
ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ/
noun
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;
eskalátor
pohyblivé schody
pohyblivé schodiště
jezdící schody
/
sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować
skrýš
/
sxrɔ̃ˈɲiskɔ/
noun
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;
bouda
turistický chata
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we wschodniej Szwajcarii;
Schwyz
/
ˈsxɨwɛk/
noun
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe
sklonek
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;
scientologie
pronoun
imię męskie;
Scipio
/
ˈst͡sɨta/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek indoeuropejskiego ludu rządzącego w starożytności częścią Ukrainy;
Skyt
Skyth
/
ˈsʲibɔrk/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;
seaborgium
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w stanie Waszyngton, w Stanach Zjednoczonych;
Seattle
noun
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;
secese
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny;
Sedan
/
ˈsɛdãn/
noun
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;
sedan
adjective
związany z Sedanem, dotyczący Sedanu
sedanský
noun
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) osadzanie się na dnie naczynia cząstek ciała stałego rozproszonego w cieczy
sedimentace
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto Węgier, położone nad Cisą na południu kraju;
Segedín
adjective
związany z Segedynem, dotyczący Segedyna
segedínský
noun
oddzielenie w ramach jednego państwa grup ludzi, (na przykład) ze względu na ich rasę lub religię
segregace
/
ˌsɛɡrɛˈɡatɔr/
noun
(biurowość, biurowy) pojemnik lub mebel z wieloma szufladkami lub przegródkami ułatwiający przechowywanie i przeszukiwanie dokumentów bądź innych przedmiotów;
šanon
/
sɛjm/
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z izb parlamentu w Polsce, Litwie i Łotwie;
sejm
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa parlamentu albo jednej z izb parlamentu
sněm
/
sɛjsˈmʲit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi
seizmický
noun
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;
seizmograf
adjective
(geologia, geologiczny) związany z sejsmologią, dotyczący sejsmologii
seismologický
/
ˌsɛkrɛˈtarka/
noun
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów
sekretářka
/
ˈsɛks ɔˈralnɨ/
noun
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami
orální sex
/
ˈsɛcɕism̥/
noun
dyskryminacja ze względu na płeć;
sexismus
sexizmus
noun
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;
sexualita
pohlavnost
sexuálnost
/
ˈsɛkta/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii
sekta
/
sɛˈkũnda/
noun
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;
sekunda
vteřina
/
sɛˈkũndãnt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi
sekundant
/
sɛˈkfãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;
Seina
adjective
związany z Sekwaną, dotyczący Sekwany
seinský
/
ˈsɛlɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;
selen
/
sɛˈlɛ̃nɛ/
pronoun
(mitologia grecka) bogini i uosobienie księżyca, utożsamiana z rzymską Luną;
Seléné
/
ˌsɛlɛ̃ˈɲita/
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Księżyca
Měsíčňan
/
ˌsɛlɛ̃ˈɲitka/
noun
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Księżyca
Měsíčňanka
/
ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja/
noun
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca;
selenografie
adjective
dotyczący selenu
selénový
/
ˈsɛlɛr/
noun
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;
celer
/
ˌsɛlɛˈrɔvɨ/
adjective
dotyczący selera, związany z selerem
celerový
pronoun
(biblijny) postać starotestamentowa, protoplasta Semitów;
Šém
/
ˈsɛ̃mɛstr̥/
noun
połowa roku akademickiego lub szkolnego;
semestr
pololetí
/
sɛ̃ˈmʲit͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów
semitský
adjective
związany z seminarium, odnoszący się do seminarium
seminární
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe;
sémiotika
/
ˌsɛ̃mɔˈlʲĩna/
noun
(spożywczy) mąka otrzymywana z pszenicy twardej (pszenicy durum);
semolina
/
sɛ̃n/
noun
- doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
- (przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
sen
- (fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości
spánek
spaní
adjective
związany z senatem, odnoszący się do senatu
senátní
/
ˈsɛ̃nat/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;
- (edukacja, edukacyjny) kolegialny organ uczelni;
senát
/
sɛ̃ˈnatɔr/
noun
członek izby wyższej parlamentu (senatu)
senátor
/
ˈsɛ̃n͇t͡ʃa/, /
ˈsɛ̃ɲt͡ɕa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj japońskiej zielonej herbaty przygotowywanej bez mielenia liści;
senča
/
sɛ̃ˈnɛɡal/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;
- (geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce;
Senegal
/
ˌsɛ̃nɛˈɡalt͡ʃɨk/
noun
obywatel, mieszkaniec Senegalu
Senegalec
/
ˌsɛ̃nɛˈɡalka/
noun
obywatelka, mieszkanka Senegalu
Senegalka
/
ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Senegal
senegalský
/
ˈsɛ̃nːɔɕt͡ɕ/
noun
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia
ospalost
/
ˈsɛ̃nːɨ/
adjective
taki, który chce spać; jest śpiący
ospalý
/
sɛ̃w̃s/
noun
- wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu
- właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony
- sposób rozumienia czegoś
smysl
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) odczuwalny zmysłami
senzorický
/
ˌsɛparaˈtɨsta/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy
separatista
/
ˌsɛpaˈratɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;
separatismus
/
ˈsɛpsa/
noun
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej;
sepse
/
sɛr/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;
sýr
noun
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;
seraf
serafín
noun
(geologia, geologiczny) ogromna bryła lodu powstająca w wyniku pękania lodowca;
sérak
serak
/
ˈsɛrbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;
Srbsko
/
ˈsɛrbʲja ˌi‿t͡ʃarnɔˈɡura/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;
Srbsko a Černá Hora
/
ˈsɛrpka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości serbskiej, obywatelka Serbii, mieszkanka Serbii
Srbka
adjective
związany z Serbołużyczanami (Serbami łużyckimi), dotyczący Serbołużyczan
lužickosrbský
noun
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zachodniosłowiańskiego zamieszkującego Łużyce
Lužický Srb
/
ˈsɛrpsʲci/
adjective
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów
srbský
srbština
/
ˈsɛrpsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;
srbština
srbský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język południowosłowiański, używany w Serbii, Czarnogórze, Chorwacji i BiH;
srbochorvatský
/
ˈsɛrt͡sɛ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości
- (przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś
- przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
- (przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej
srdce
/
sɛrˈdɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć
srdečný
/
sɛrˈdɛt͡ʃnɨ ˈpalɛt͡s/
noun
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki
prsteník
prsteníček
/
sɛrˈduʃkɔ/
noun
(zdrobniale) od: serce
srdíčko
/
sɛrduʃˈkɔvat͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) oznaczać lub reagować na komentarz, post, wiadomość, zdjęcie, itd. symbolem serduszka (❤), wyrażając w ten sposób aprobatę
srdíčkovat
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;
serenáda
/
ˈsɛrʲjal/
noun
film składający się z przynajmniej kilku odcinków
seriál
/
ˈsɛrʲɲik/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser;
sýrový koláč
/
ˌsɛrɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;
sérologie
noun
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;
serotonin
noun
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) grupa w obrębie gatunku mikroorganizmu wyróżniająca się antygenami na powierzchni jej przedstawicieli;
sérotyp
sérovar
noun
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;
syrovátka
adjective
(spożywczy) związany z serwatką; zawierający serwatkę
syrovátkový
/
ˈsɛrvɛr/
noun
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;
server
noun
(informatyka, informatyczny) specjalne, wydzielone pomieszczenie, w którym znajdują się serwery;
serverovna
adjective
związany z serwerem, dotyczący serwera
serverový
noun
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia
ubrousek
/
sɛˈrɨjnɨ/
adjective
- następujący w serii, jeden po drugim
- produkowany masowo, zazwyczaj wg tego samego wzoru
sériový
/
sɛˈʃɛlt͡ʃɨk/
noun
obywatel Seszeli
Seychelan
/
sɛˈʃɛlɛ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
- (geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;
Seychely
/
sɛˈʃɛlka/
noun
obywatelka Seszeli
Seychelanka
/
ˈsɛtka/
noun
nazwa liczby 100 (sto)
stovka
/
ˈsɛtnɨ/
adjective
od 100
stý
/
ˈsɛ<sup>w</sup>ul/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;
Soul
/
sɛˈ<sup>w</sup>ult͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Seulu
Soulan
/
sɛˈ<sup>w</sup>ulka/
noun
mieszkanka Seulu
Soulanka
/
sɛˈ<sup>w</sup>ulsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Seul
soulský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;
Sevastopol
adjective
związany z Sewastopolem, dotyczący Sewastopola
sevastopolský
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odmiana ludowej pieśni miłosnej wykształcona w średniowieczu na obszarze Bośni i Hercegowiny
sevdalinka
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Francji, w południowej części Masywu Centralnego;
Cevenny
noun
mieszkaniec Sewilli
Sevillan
noun
mieszkanka Sewilli
Sevillanka
/
sɛˈvʲilːa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;
Sevilla
/
sɛˈvʲilsʲci/
adjective
związany z Sewillą, odnoszący się do Sewilli
sevillský
adjective
zrobiony z sezamu
sezamový
noun
(publikatory) okres w porze letniej, gdy w mediach dominują błahe tematy i zmyślone newsy;
okurková sezóna
/
ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy
sezónní
noun
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;
sfalerit
verb
zrobić falsyfikat
zfalzifikovat
/
ˈsfɛra/
noun
- przestrzeń okalająca Ziemię
sféra
- (matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;
sféra
koule
adjective
związany z Sheffieldem, dotyczący Sheffieldu
sheffieldský
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa drobnych psów wywodzących się z Tybetu, trzymanych do towarzystwa;
shih-tzu
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;
šintoismus
/
ˈɕadat͡ɕ/
verb
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia
sedat
/
ˈɕãnɔ/
noun
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;
seno
/
ˈɕara/
noun
(zoologia, zoologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków;
mlezivo
/
ˈɕart͡ʃãn/
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkowego;
síran
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra;
sulfid stříbrný
/
ˈɕarka/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;
síra
/
ˌɕarkɔˈvɔdur/
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru
sirovodík
sulfan
adjective
zrobiony z siarki
sirný
/
ˈɕatkaʃ/
noun
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę
volejbalista
/
ɕatˈkufka/
noun
- (anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;
sítnice
retina
- (sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;
volejbal
odbíjená
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z siatkówką, dotyczący siatkówki
retinální
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim i obwodzie leningradzkim, uchodzi do jeziora Ładoga;
Sjas
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim;
Sebež
/
ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 7
sedm
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;
sedm hlavních hříchů
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 70
sedmdesát
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 74
sedmdesát čtyři
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 72
sedmdesát dva
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 79
sedmdesát devět
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 71
sedmdesát jedna
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 78
sedmdesát osm
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 75
sedmdesát pět
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 77
sedmdesát sedm
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 76
sedmdesát šest
/
ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 73
sedmdesát tři
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od siedemdziesiąt
sedmdesátý
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od siedemdziesiąt cztery (74)
sedmdesátý čtvrtý
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi/
adjective
od siedemdziesiąt dwa (72)
sedmdesátý druhý
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od siedemdziesiąt dziewięć (79)
sedmdesátý devátý
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od siedemdziesiąt jeden (71)
sedmdesátý první
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od siedemdziesiąt pięć (75)
sedmdesátý pátý
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ/
adjective
od siedemdziesiąt siedem (77)
sedmdesátý sedmý
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ/
adjective
od siedemdziesiąt sześć (76)
sedmdesátý šestý
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od siedemdziesiąt trzy (73)
sedmdesátý třetí
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ/
adjective
od siedemdziesiąt osiem (78)
sedmdesátý osmý
/
ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający siedemdziesiąt lat
- trwający siedemdziesiąt lat
sedmdesátiletý
/
ˌɕɛdɛ̃mˈnastka/
noun
nazwa liczby 17
sedmnáctka
noun
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach
sedmnáctiúhelník
/
ˌɕɛdɛ̃mnastɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający siedemnaście lat
- trwający siedemnaście lat
sedmnáctiletý
/
ˌɕɛdɛ̃mˈnastɨ/
adjective
od 17
sedmnáctý
/
ˌɕɛdɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
17
sedmnáct
/
ˈɕɛdɛ̃msɛt/
cardinalNumeral
liczba 700
sedm set
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 700
- nazwa liczby 700 (siedemset)
sedmistovka
/
ˌɕɛdɛ̃msɛtˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający siedemset lat
- trwający siedemset lat
sedmsetletý
/
ˌɕɛdɛ̃mˈsɛtnɨ/
adjective
od siedemset
sedmistý
adjective
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kultem Matki Bożej Bolesnej
- przeżywający siedem boleści
sedmibolestný
adjective
związany z Siedmiogrodu, dotyczący Siedmiogrodu
sedmihradský
/
ɕɛdˈmʲjɔɡrut/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w środkowej Rumunii;
Sedmihradsko
/
ˌɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający siedem lat
- trwający siedem lat
sedmiletý
adjective
taki, który ma siedem ramion
sedmiramenný
/
ɕɛdˈmʲjɔrɔ/
collective
…odpowiadający liczbie 7
sedmero
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin;
Sedmiříčí
adjective
o broni palnej – mieszczący w magazynku siedem nabojów
sedmiranný
/
ɕɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
miejsce przeznaczone do siedzenia (1.1)
sedadlo
/
ɕɛ̇ˈd͡ʑiba/
noun
- (książkowy) lub (podniośle) miejsce, w którym ktoś mieszka lub dłużej przebywa
bydliště
- miejsce, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja
sídlo
ústředí
/
ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
- spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
- (potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
- (potocznie, potoczny) przebywać w jakimś miejscu
sedět
/
ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ na‿ˈdupʲjɛ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) przebywać w jakimś miejscu (zwykle w domu), nie opuszczając go
sedět na prdeli
/
ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇d͡ʑ ˌz‿ːawɔʒɔ̃ˈnɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkɔ̃ma/
verb
siedzieć bezczynnie; nic nie robić
sedět se založenýma rukama
/
ɕɛ̇ˈcɛra/
noun
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska
sekera
sekyra
/
ɕɛˈlãnka/
noun
stan szczęścia, idylla, pogodne, spokojne życie
selanka
/
ˈsʲjɛ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone w Toskanii; stolica prowincji Siena (1.2);
Siena
noun
(geografia, geograficzny) mieszkanka miasta Sieny
Sieňanka
noun
współczesny mieszkaniec miasta Sieny
Sieňan
adjective
odnoszący się do Sieny, związany ze Sieną
sienský
adjective
związany z sianem, dotyczący siana
senný
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie moskiewskim;
Sergijev Posad
/
ˌɕɛrɔˈt͡ɕĩɲɛt͡s/
noun
(przestarzałe, przestarzały) dom dla sierot
sirotčinec
noun
bycie sierotą
osiřelost
siroba
/
ɕɛˈrɔt͡sɨ/
adjective
odnoszący się do sieroty, właściwy sierocie
sirotčí
/
ɕɛˈrɔta/
noun
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców
sirotek
sirota
/
ɕɛˈrɔtka/
noun
(zdrobniale) od sierota
siroteček
/
ɕɛrp/
noun
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;
srp
/
ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;
srp a kladivo
/
ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ/
noun
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;
srpen
/
ˈɕɛrpʲik/
noun
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu z kwiatami, które wyrastają na szypułkach tylko po jednej stronie głównego pędu;
srpek
/
ɕɛrpʲˈɲɔvɨ/
adjective
związany z sierpniem, charakterystyczny dla sierpnia, przypadający w sierpniu; taki, jak w sierpniu
srpnový
adjective
mający kształt sierpa; półkoliście zakrzywiony
srpovitý
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką;
Serpuchov
/
ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;
Sierra Leone
/
ɕɛrʲɕt͡ɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków;
srst
/
ˈɕɛrʒãnt/
noun
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;
četař
seržant
/
ɕɛ̇t͡ɕ/
noun
- w go: sposób łapania kamieni polegający na odcięciu im jednym ruchem wszystkich dróg ucieczki;
- siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
- (potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet
- grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
- połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś
síť
noun
- (anatomia, anatomiczny) grupa neuronów realizujących jakieś zadanie
- (informatyka, informatyczny) system złożony ze sztucznych elementów zwanych neuronami, motywowany budową biologicznego układu nerwowego i stanowiący podstawę sztucznej inteligencji;
neuronová síť
noun
(ekologia, ekologiczny) złożona relacja pokarmowa między poszczególnymi gatunkami
potravní síť
/
ˈɕika/
noun
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus
sika
/
ˈsʲikxʲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;
sikhismus
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, najmniejsza z wysp japońskich;
Šikoku
/
ɕiˈkɔra/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;
sýkora
sýkorka
/
ɕiˈkɔrka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) sikora
sýkorka
/
ˌɕildɛ̃ˈnafʲil/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;
sildenafil
noun
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;
silikon
/
ˈɕilʲɲa/
noun
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;
faktoriál
/
ˈɕilʲɲik/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;
motor
/
ˌɕilʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
dotyczący silnika, związany z silnikiem
motorový
/
ˈɕilnɨ/
adjective
- odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
- odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy)
silný
/
ˈsʲilɔs/
noun
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych;
silažní věž
/
sʲĩŋˈɡapur/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;
Singapur
/
ˌsʲĩŋɡaˈpurt͡ʃɨk/
noun
obywatel Singapuru
Singapuřan
/
ˌsʲĩŋɡaˈpurka/
noun
obywatelka Singapuru
Singapuřanka
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótkie wydawnictwo muzyczne zawierające jeden lub więcej utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album;
singl
/
ˈɕĩɲak/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu
modřina
noun
(medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu
modřina
/
ˌsʲĩnɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;
sinologie
/
ˈɕɔdwɔ/
noun
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;
sedlo
/
ˈɕɔstra/
noun
- zakonnica
jeptiška
sestra
- pielęgniarka
- (podniośle) kobieta bliska komuś pod względem wiary, poglądów, pochodzenia itp.
sestra
- potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki
sestra
ségra
/
ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲit͡sa/
noun
córka siostry
neteř
/
ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛt͡s/
noun
syn siostry
synovec
noun
więzy pokrewieństwa łączące siostry
sesterství
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;
sistrum
noun
serial komediowy, w którym dominuje tzw. humor sytuacyjny, z podkładanym śmiechem niewidocznej publiczności;
sitkom
noun
srebrzysta lub białoszara barwa włosów, przejaw starzenia lub zaburzeń tworzenia barwnika
šediny
/
ˌɕivɔˈpʲjurɨ/
adjective
taki, który ma siwe pióra, pierze
sivoperý
/
ˌɕivɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma siwe skrzydła
sivokřídlý
/
ɕuˈdɛ̃mka/
noun
nazwa cyfry 7
sedmička
/
ˈɕudmɨ/
adjective
od 7
sedmý
/
ɕɔ̃w̃ɕt͡ɕ/
verb
zająć miejsce do siedzenia, przyjąć pozycję siedzącą
posadit se
sednout
/
ɕɛ/
pronoun
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków
se
/
ˈɕiwa/
noun
- energia, zdolność do wysiłku
- (fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
- zdolność oddziaływania, wywierania wpływu
síla
noun
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;
odstředivá síla
/
ˈɕiwa ˈvɨʃːa/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;
vyšší moc
/
ˈɕiwat͡ʃ/
noun
ktoś bardzo silny fizycznie
silák
/
ɕiˈwɔvʲɲa/
noun
- (sport, sportowy) sala gimnastyczna z przyrządami do ćwiczenia mięśni
posilovna
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pomieszczenie na statku, w którym znajdują się maszyny wytwarzające energię mechaniczną;
strojovna
/
skaˈkãnka/
noun
rodzaj zabawki dziecięcej w postaci linki z rączkami, przez którą dzieci przeskakują dla zabawy;
švihadlo
/
ˈskakat͡ɕ/
verb
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)
skákat
noun
(zoologia, zoologiczny) pająk z rodziny skakunowatych (Salticidae)
skákavka
/
skalt/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;
skald
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Francję, Belgię i Holandię, uchodząca do Morza Północnego, nieopodal Antwerpii;
Šelda
adjective
związany ze Skaldą, dotyczący Skaldy
šeldský
/
skalp/
noun
skrawek skóry głowy z włosami zdjęty z głowy pokonanego wroga;
skalp
/
ˈskalpɛl/
noun
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;
skalpel
verb
zdzierać skórę z głowy pokonanego przeciwnika
skalpovat
/
skãnt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;
skandium
/
skãnˈdɨ̃naf/
pronoun
mieszkaniec Skandynawii
Skandinávec
/
ˌskãndɨ̃ˈnavʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;
Skandinávie
/
ˌskãndɨ̃ˈnafka/
noun
mieszkanka Skandynawii
Skandinávka
/
ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci/
adjective
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii
skandinávský
/
skarp/
noun
- zbiór bardzo wartościowych rzeczy
- coś niezwykle wartościowego, drogocennego
poklad
noun
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;
pokladnička
prasátko
/
ˈskarɡa/
noun
- wypowiedź, w której ktoś uskarża się na coś
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt oskarżenia prywatnego w procesie karnym lub powództwo w sprawie cywilnej
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) środek odwoławczy przysługujący stronom i innym uczestnikom postępowania przed określonym organem, zmierzający do zmiany lub uchylenia orzeczenia tego organu
- obwinianie kogoś o coś
žaloba
/
skarˈpɛta/
noun
okrycie (ubiór) stopy;
ponožka
/
skaˈsɔvat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: kasować
zrušit
/
skawt/
noun
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej
skaut
/
ˈskawa/
noun
- (geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
hornina
skála
- zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok
skála
/
ˈskawɨ aˈtr̥ʃpasʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch części Skał Adrszpasko-Cieplickich;
Adršpašské skály
/
ˈskawɨ ˌatr̥ʃpaskɔ‿t͡ɕɛˈplʲit͡sʲcɛ/
pronoun
masyw górski w północno-wschodnich Czechach;
Adršpašsko-Teplické skály
Adršpašskoteplické skály
/
ˈskawɨ ˌatr̥ʃpaskɔ‿tɛˈplʲit͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) masyw górski w północno-wschodnich Czechach;
Adršpašsko-Teplické skály
Adršpašskoteplické skály
/
sklɛp/
noun
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary
obchod
prodejna
/
ˈsklɛp ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ/
noun
(dawniej, dawny) sklep zaopatrzony w towary spożywcze (jak kawa, herbata, ryż, przyprawy) sprowadzane z zamorskich krajów, głównie z kolonii
koloniál
/
ˈsklɛpʲik/
noun
(handel, handlowy) mały sklep
minimarket
obchůdek
/
ˈskɔt͡ʃɛk/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;
jezdec
/
skɔt͡ʃʲˈcĩɲi/
noun
(sport, sportowy) kobieta specjalizująca się w wykonywaniu skoków
skokanka
noun
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;
můstek
/
ˈskɔt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: skakać
skočit
pronoun
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miasta, gminy i wsi w Polsce;
Skočov
/
ˈskɔk ɔ‿ˈtɨt͡ʃt͡sɛ/
noun
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;
skok o tyči
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;
skoky na lyžích
/
ˈskɔlʲjɔ̃n/
noun
krótki utwór liryczny układany podczas uczt
skolion
verb
przeprowadzić kontrolę
zkontrolovat
/
skɔp/
noun
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany baran
skopec
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek radykalnej sekty prawosławnej powstałej w osiemnastowiecznej Rosji, praktykującej kastrację i mastektomię;
skopec
/
ˈskɔpʲjɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii Północnej;
Skopje
noun
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek antycholinergiczny, alkaloid tropanowy występujący naturalnie w niektórych roślinach z rodziny psiankowatych (np. bieluń, lulek czarny, pokrzyk wilcza jagoda)
skopolamin
/
ˈskɔrɔ/
conjunction
- (przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś
až
jakmile
když
- spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego
jestliže
pokud
/
ˈskɔrpʲjɔ̃n/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Skorpiona (1.2)
Štír
/
ˈskɔrpʲjɔ̃n/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;
Štír
/
ˈskɔrpʲjɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;
štír
škorpion
verb
uzależnić od siebie decydenta, urzędnika poprzez danie mu łapówki
zkorumpovat
verb
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) ściąć rośliny, zwykle zbiorowo, kosą lub przy użyciu jakiejś maszyny
pokosit
noun
(wojskowość, wojskowy) rodzaj transportera wojskowego;
SKOT
/
skɔvˈrɔ̃nɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;
skřivan
/
ˌskɔɕnɔˈːci/
adjective
mający skośne oczy, niekoniecznie w typie azjatyckim
šikmooký
/
ˈskrajnɨ/
adjective
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci
krajní
extrémní
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;
škrob
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) skrobia otrzymywana z pręcików kukurydzy
kukuřičný škrob
adjective
związany ze skrobią, dotyczący skrobii; zawierający skrobię
škrobový
/
ˈskrɔ̃mnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych
skromnost
/
skrɔ̃ɲ/
noun
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;
spánek
skráň
/
ˈskruxa/
noun
żal za popełnione błędy, krzywdy
zkroušenost
lítost
adjective
odczuwający skruchę, świadczący o skrusze
kajícný
adjective
dotyczący skryptu
skriptovací
/
ˈskrɨtka pɔt͡ʃˈtɔva/
noun
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie;
poštovní přihrádka
verb
wyrazić krytykę; ocenić negatywnie
zkritizovat
/
ˈskʃɛlɛ/
noun
- dodatkowe skrzydełko umiejscowione na krawędzi skrzydła samolotu, zwiększające jego siłę nośną;
slot
- (anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;
žábra
/
skʃɨˈdlatɨ/
adjective
mający skrzydła
křídlatý
okřídlený
/
ˈskʃɨdwɔ/
noun
- (zoologia, zoologiczny) górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
- (lotnictwo, lotniczy) część samolotu tworząca siłę nośną;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
- (architektura, architektoniczny) boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
- (wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
- (sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy
křídlo
/
skʃɨdˈwufka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego;
křídlovka
/
ˈskʃɨ̃nka/
noun
- mała skrzynia
- metalowy, pocztowy pojemnik na korespondencję
schránka
noun
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;
poštovní schránka
/
ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ/
noun
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;
přeslička rolní
/
ˈskʃɨpt͡sɛ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;
housle
/
skʃɨpˈt͡sɔvɨ/
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze skrzypcami, dotyczący skrzypiec
houslový
/
ˈskʃɨpɛk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach
houslista
/
ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ/
noun
miejsce przecięcia się dróg;
křižovatka
/
skrut/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;
zkratka
/
skruˈtɔvʲjɛt͡s/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;
akronym
akronymum
/
ˈskurvʲjɛl/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) o mężczyźnie
zkurvenec
/
skurˈvɨsɨ̃n/
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie
zkurvysyn
/
skuˈtɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni
účinnost
/
ˈskutɛk/
noun
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja
důsledek
následek
/
ˈskutɛr/
noun
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;
skútr
/
ˈskura/
noun
- (anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
- zewnętrzna powłoka owocu, chleba itp.
kůže
- surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;
kůže
useň
/
ˈskurnɨ/
adjective
dotyczący skóry
kožní
dermální
/
skuˈʒãnɨ/
adjective
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą
kožený
noun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś, kto stroni od wydawania pieniędzy
hamoun
/
ˈskɔ̃mpstfɔ/
noun
niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność
skoupost
/
ˈslalɔ̃m/
noun
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami
slalom
/
slãŋk/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;
slang
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący slangu, właściwy slangowi
slangový
/
slaˈvʲistɨka/
noun
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię
slavistika
/
ˈslavʲism̥/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;
slavismus
slavizmus
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;
Slavonie
adjective
związany ze Slawonią, dotyczący Slawonii
slavonský
/
ˈslʲipɨ/
noun
(krawiectwo) męskie, obcisłe majtki;
slipy
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;
slum
slums
/
slup/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednomasztowy żaglowiec z grotem i fokiem;
šalupa
/
smat͡ʃˈnɛɡɔ/
interjection
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia
dobrou chuť
/
smak/
noun
- zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
chuť
noun
miłośnik wykwintnych dań, entuzjasta dobrego jedzenia
gurmán
noun
kobieta, która lubi smacznie zjeść
gurmánka
/
smaˈkɔvat͡ɕ/
verb
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku
chutnat
noun
(potocznie, potoczny) wydzielina z nosa
sopel
/
ˈsmarkat͡ʃ/
noun
(pogardliwie, pogardliwy) dziecko, mały chłopiec
smrkáč
usmrkanec
/
ˌsmarɔˈvʲidwɔ/
noun
(potocznie, potoczny) substancja do smarowania lub wcierania
pomazánka
/
ˈsmartfɔ̃n/
noun
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;
chytrý telefon
smartphone
noun
(Górny Śląsk) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzyby zasmażane z jajkami
míchanice
smaženice
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie smażenia
smažený
/
smɛrf/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;
šmoula
adjective
odnoszący się do Smíchova, związany ze Smíchovem
smíchovský
/
ˈsmɔt͡ʃɛk/
noun
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;
dudlík
/
smɔˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
(mitologia, mitologiczny) samica smoka
dračice
/
smɔk/
noun
(ekologia, ekologiczny) zanieczyszczenie powietrza zalegające nad terenami miejskimi;
smog
/
smɔk/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Drak
/
smɔk/
noun
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;
drak
/
ˈsmɔcĩŋk/
noun
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak;
smoking
smokink
/
ˈsmɔlɛ̃j̃sk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, położone nad Dnieprem;
Smolensk
/
smɔˈlɛ̃j̃sʲci/
adjective
związany ze Smoleńskiem, dotyczący Smoleńska
smolenský
/
ˈsmɔwa/
noun
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;
smola
dehet
/
sm̥rut/
noun
przykry zapach
smrad
puch
/
ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs/
acronym
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej
esemeska
textovka
/
ˈsmutɛk/
noun
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny
smutek
noun
stan rzeczy, fakt, który kogoś rozczarowuje, z którym niełatwo się pogodzić; niepożądane realia – takie, które ktoś chciałby aby były inne
smutná pravda
/
ˈsmutnɨ/
adjective
odczuwający smutek, pogrążony w smutku
smutný
/
ˈsmɨt͡ʃɛk/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;
smyčec
/
ˈsmɨrna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Izmir;
Smyrna
adjective
charakteryzujący się snobizmem
snobistický
/
ˈsnɔbʲism̥/
noun
naśladownictwo jakichś wzorców, na ogół bezkrytyczne
snobismus
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportu zimowego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;
snowboarding
adjective
związany ze snowboardem, dotyczący snowboardu
snowboardový
/
ˌsnɔwbɔrʲˈd͡ʑista/
noun
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na snowboardzie
snowboardista
/
ˌsnɔwbɔrʲˈd͡ʑistka/
noun
(sport, sportowy) kobieta jeżdżąca na snowboardzie
snowboardistka
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) beleczka układana poziomo w gnieździe, od której pszczoły odbudowują plaster
loučka
/
ˈsɔwp ˈɔpɛra/
noun
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) (zobacz) telenowela
soap opera
adjective
związany z soborem, dotyczący soboru
koncilní
/
sɔˈbɔta/
noun
szósty dzień tygodnia;
sobota
/
sɔˈbɔtʲɲi/
adjective
dotyczący soboty; dziejący się w sobotę
sobotní
/
sɔˈbɔftur/
noun
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej;
dvojník
/
ˈsɔbul/
noun
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;
sobol
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityk socjaldemokratyczny, zwolennik socjaldemokracji
sociální demokrat
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityczka socjaldemokratyczna, zwolenniczka socjaldemokracji
sociální demokratka
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z socjaldemokracją lub socjaldemokratami
sociálnědemokratický
/
ˌsɔt͡sʲjaˈlʲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu
socialista
/
ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu
socialistický
/
sɔˈt͡sʲjalʲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);
socialismus
socializmus
noun
- (językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu środowiskowym;
- (językoznawstwo, językoznawczy) zespół jednostek językowych (zwykle leksykalnych) o podłożu środowiskowym;
sociolekt
/
ˌsɔt͡sʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;
sociolingvistika
/
sɔˈt͡sʲjɔlɔk/
noun
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii
sociolog
/
ˌsɔt͡sʲjɔˈlɔɟja/
noun
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;
sociologie
/
ˌsɔt͡sʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii
sociologický
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Włochy i Słowenię, wypływa z Alp Julijskich i uchodzi do Zatoki Weneckiej;
Soča
/
ˌsɔt͡ʃɛˈvʲit͡sa/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)
- (spożywczy) nasiona soczewicy (1.2)
čočka
adjective
zawierający soczewicę, odnoszący się do soczewicy
čočkový
/
sɔˈt͡ʃɛfka/
noun
- (anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;
- (optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;
čočka
/
ˈsɔt͡ʃʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;
Soči
adjective
związany z Soczi, dotyczący Soczi
sočský
/
sɔˈdɔ̃ma/
pronoun
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;
Sodoma
adjective
związany z Sodomą, dotyczący Sodomy
sodomský
adjective
(chemia, chemiczny) dotyczący sodu (pierwiastka)
sodový
sodíkový
/
ˈsɔfa/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj niskiej kanapy
pohovka
/
ˈsɔfʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Bułgarii;
Sofie
/
sɔˈfʲijt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Sofii
Sofian
/
sɔˈfʲijka/
noun
mieszkanka Sofii
Sofianka
/
sɔˈfʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Sofia
sofijský
/
sɔˈfʲista/
noun
(filozofia, filozoficzny) filozof w starożytnej Grecji, głoszący względność wszystkich wartości i prawd;
sofista
/
ˌsɔfʲistɨkɔˈvãnɨ/
adjective
wyrafinowany, zaawansowany
sofistikovaný
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;
Sogdiana
/
ˈsɔja/
noun
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;
sója
/
sɔˈjɔvɨ/
adjective
zrobiony z soi
sójový
adjective
wynikający z zawartego sojuszu, sprzymierzony
spojenecký
/
sɔˈjuʃʲɲik/
noun
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy
spojenec
/
sɔk/
noun
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;
džus
šťáva
/
ˌsɔkɔvʲiˈrufka/
noun
urządzenie służące do mechanicznego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw
odšťavňovač
/
sɔˈkratɛs/
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
- imię męskie;
Sókratés
/
ˈsɔkuw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;
sokol
pronoun
(mitologia rzymska) bóg słońca, utożsamiany z greckim Heliosem;
Sol
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna zupa chłopska z terenów Ukrainy i Rosji;
soljanka
/
sɔlt/
noun
(jednostka monetarna) (historia, historyczny, historycznie) dawna drobna moneta włoska;
sold
soldo
/
ˌsɔlʲiˈdarnɔɕt͡ɕ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”;
Solidarita
adjective
wykazujący się solidarnością
solidární
/
sɔˈlʲidnɨ/
adjective
o osobie, pracowniku, instytucji: sumienny, dokładny, godny zaufania, dobrze wypełniający swoje obowiązki
solidní
/
sɔˈlʲista/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo
sólista
/
sɔlʲˈɲit͡ʃka/
noun
- niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;
slánka
- niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli
solnička
slánka
adjective
związany z solą, dotyczący soli
solný
/
ˈsɔlɔ̃n/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;
Solón
/
sɔ̃ˈmalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;
Somálsko
/
ˌsɔ̃maˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
obywatel Somalii
Somálec
/
ˌsɔ̃maˈlʲijka/
noun
obywatelka Somalii
Somálka
/
ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Somalia
somálský
/
ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Somalii;
somálština
/
ˌsɔ̃maˈlʲilãnt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawana republika we wschodniej Afryce;
Somaliland
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Pikardii, w północnej Francji;
Somma
noun
badanie opinii publicznej
průzkum
/
ˈsɔ̃nɛt/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;
sonet
/
ˈsɔpɛl/
noun
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;
rampouch
střechýl
/
ˈsɔpɔt/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe i nadmorski kurort w Polsce, w województwie pomorskim;
Sopoty
/
sɔs/
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;
omáčka
/
ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej;
sójová omáčka
/
ˈsɔs taˈtarsʲci/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;
tatarská omáčka
/
ˈsɔsna/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;
borovice
sosna
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinaceae Lindl., rodzina drzew i krzewów należąca do rzędu sosnowców;
borovicovité
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim;
Sosnovyj Bor
/
ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja/
noun
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu;
soteriologie
/
ˈsɔva/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;
sova
noun
państwowe gospodarstwo rolne w ZSRR
sovchoz
/
sɔˈvʲjɛt͡sʲci/
adjective
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)
sovětský
/
ˌsɔvʲjɔˈɡursʲci/
adjective
(przymiotnik) od Góry Sowie
sovohorský
/
ˌsɔzɔˈlɔɟja/
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka i dyscyplina studiów o ochronie środowiska przyrodniczego przed destrukcyjnym wpływem cywilizacji;
environmentalistika
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Turyngii, w Niemczech, lewy dopływ Łaby;
Sála
adjective
związany z Soławą, dotyczący Soławy
sálský
noun
(administracja) jednostka pomocnicza gminy obejmująca jedną lub kilka wsi;
starostenství
šoltyství
šoltéství
noun
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim
šoltys
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na Białorusi i w Rosji, lewy dopływ Dniepru;
Sož
/
ˈspat͡sɛr/
noun
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności
procházka
/
ˌspat͡sɛˈrɔvat͡ɕ/
verb
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca
procházet se
/
spaˈdɔxrɔ̃n/
noun
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał
padák
/
ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ/
noun
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem
parašutista
/
spat͡ɕ/
noun
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew;
medovice
/
spaˈɡɛttʲi/
noun
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;
špagety
verb
zrobić z czegoś paczkę; ułożyć coś w czymś ułatwiającym przetransportowanie
sbalit
/
spaˈlʲĩnɨ/
noun
mieszanina gazów powstała w efekcie spalania paliwa;
zplodiny
/
ˈspalʲid͡ʑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ/
verb
(książkowy) uniemożliwić sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zerwać z kimś lub z czymś nieodwołalnie
spálit za sebou všechny mosty
/
spãm/
noun
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;
spam
/
ˈspãɲɛl/
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach
španěl
noun
(sport, sportowy) partner do sparingu
sparingpartner
adjective
(sport, sportowy) związany ze spartakiadą, dotyczący spartakiady
spartakiádní
/
sparˈtãj̃sʲci/
adjective
- dotyczący Sparty, związany ze Spartą
spartský
- charakteryzujący się surowością, wielką prostotą, skromnością
spartánský
spartský
/
spat͡ɕ/
verb
- (fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
- (eufemistycznie) mieć stosunek płciowy
spát
/
ˈspat͡ɕ ˈjak ˈːãmʲjɛ̇̃ɲ/
verb
spać bardzo głęboko
spát jako dub
spát jako dudek
spát jako pařez
/
ˈspat͡ɕ ˈjak ˈsusɛw/
verb
spać mocnym, głębokim snem, z którego trudno wybudzić
spát jako dub
spát jako dudek
spát jako pařez
/
ˌspɛt͡sʲjaˈlʲista/
noun
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie
specialista
/
ˌspɛt͡sʲjaˈlʲistka/
noun
kobieta, która specjalizuje się w czymś, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie
specialistka
verb
- ukierunkowywać na wybrany obszar
specializovat
- nabywać szczególnych umiejętności lub wiedzy w określonej dziedzinie
specializovat se
noun
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) propagandowe określenie rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 r.;
speciální vojenská operace
/
ˌspɛt͡sɨˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie)
specifický
noun
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) analiza emitowanego bądź absorbowanego promieniowania elektromagnetycznego;
spektroskopie
/
spɛˈkulãnt/
noun
człowiek kupujący coś po niskiej cenie z zamiarem sprzedaży po wyższej;
spekulant
verb
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) kupować coś i sprzedawać drożej w celu zarobkowym
spekulovat
noun
osoba eksplorująca jaskinie
speleolog
/
ˌspɛlɛɔˈlɔɟja/
noun
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;
speleologie
adjective
(geologia, geologiczny) związany ze speleologią, dotyczący speleologii
speleologický
noun
- licha knajpa
brloh
- przestępczy matecznik
doupě
/
ˈspɛrma/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;
sperma
semeno
noun
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) półpłynna substancja występująca w głowie kaszalota;
spermacet
/
spʲixʃ/
noun
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym przechowuje się ziarna zbóż;
sýpka
/
ˈspʲikɛr/
noun
osoba zapowiadająca programy w radio lub telewizji lub czytająca przygotowane teksty
hlasatel
speaker
/
spʲiˈrala/
noun
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego
spirála
/
spʲis/
noun
- lista, zawierająca wyliczenie czegoś, zbiór czegoś
seznam
- sporządzanie wykazu, listy, rejestru; spisywanie
sčítání
/
ˈspʲis ˈtrɛɕt͡ɕi/
noun
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;
obsah
adjective
związany ze Spiszem, dotyczący Spisza, pochodzący ze Spisza
spišský
noun
uczestnik spisku
spiklenec
pronoun
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) region etnograficzny na południu Polski i w środkowej Słowacji;
Spiš
/
spʲiˈʒarʲɲa/
noun
(budownictwo) pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe
spižírna
adjective
związany ze Splitem, dotyczący Splitu, pochodzący ze Splitu
splitský
/
splʲit/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Chorwacji;
Split
/
ˈspɔdʲɲɛ/
noun
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;
kalhoty
verb
połączyć elementy w pewną całość
skloubit
spojit
/
spɔˈjufka/
noun
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;
spojivka
/
ˌspɔlɛɡˈlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest spolegliwe; cecha tego, kto jest spolegliwy i na kim można polegać;
spolehlivost
/
ˌspɔlɛɡˈlʲivɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) skłonny do kompromisu, uległy
krotký
poslušný
submisivní
- godny zaufania; taki, na którym można polegać
spolehlivý
/
ˌspɔlʲit͡ʃˈkɔvat͡ɕ/
verb
uderzyć w policzek, w twarz otwartą dłonią
dát facku
adjective
działający odruchowo, bez innych wpływów
spontánní
/
ˈspɔrnɨ/
adjective
będący przedmiotem sporu
sporný
/
ˈspɔrɔ/
indefinitePronoun
jako określenie rzeczownika: dość dużo, niemało
dost
hodně
mnoho
/
spɔrt/
noun
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla zdrowia, współzawodnictwa lub przyjemności;
sport
/
spɔrˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący sportu, związany ze sportem
sportovní
/
ˈspɔsup/
noun
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu
způsob
/
spɔtˈkãɲɛ/
noun
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)
setkání
/
ˈspɔtkat͡ɕ/
verb
natknąć się na kogoś
setkat se
/
spɔˈtɨkat͡ɕ/
verb
- napotykać kogoś, widywać
potkávat
- być parą w nieformalnym związku
- chodzić na spotkania z kimś
- mieć na swojej drodze, mieć do czynienia z kimś lub czymś
potkávat se
/
spɔˈvʲjɛdʲɲik/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;
zpovědník
/
ˈspɔvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia
zpověď
/
ˌspɔvɔˈdɔvat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: powodować
způsobit
/
ˌspɔwɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ/
noun
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;
společnost
/
spɔˈwɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;
komunita
/
spraɟˈɲɔ̃nɨ/
adjective
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody
žíznivý
/
ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;
spravedlnost
/
ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ/
adjective
- o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości
- o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością
spravedlivý
/
ˈsprɔɕnɨ/
adjective
cechujący się brakiem przyzwoitości, wstydu; śmiały w dziedzinie seksu
oplzlý
/
spʃɛˈdavat͡ɕ/
verb
- dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
prodávat
- (przenośnie, przenośnia) komercjalizować się
prodávat se
/
spʃɛˈdaft͡sa/
noun
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)
prodavač
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba zdradzająca swoje przekonania, ojczyznę
prodejný člověk
/
ˌspʃɛdafˈt͡ʃɨ̃ɲi/
noun
(handel, handlowy) kobieta sprzedająca towary (w sklepie, na targowisku)
prodavačka
/
ˈspʃɛdat͡ɕ/
verb
(zobacz) sprzedawać
prodat
/
spʃɔ̃nˈtat͡ʃka/
noun
kobieta zawodowo zajmująca się sprzątaniem, zwłaszcza pomieszczeń
uklízečka
/
ˈspʃɔ̃ntat͡ɕ/
verb
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan
uklízet
/
spruˈbɔvat͡ɕ/
verb
podjąć próbę
zkusit
/
sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na/
noun
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;
pružina
verb
dokonać spustoszenia; obrócić w pustkowie
zpustošit
/
spɨˈxarka/
noun
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi
buldozer
/
spudʲˈɲit͡sa/
noun
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;
sukně
noun
(zdrobniale) od: spódnica
suknička
/
ˈspujɲik/
noun
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;
spojka
konjunkce
adjective
odnoszący się do spółdzielczości, związany ze spółdzielczością
družstevní
/
ˈspuwka ːkˈt͡sɨjna/
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;
akciová společnost
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;
veřejná obchodní společnost
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;
komanditní společnost
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;
komanditní společnost na akcie
noun
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;
společnost s ručením omezeným
/
ˈspɛ̃nd͡zat͡ɕ/
verb
- być w towarzystwie kogoś
- przebywać w jakimś miejscu dłuższy czas
- wykonywać jakąś czynność, poświęcać się czemuś
trávit
noun
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego;
roznětka
verb
spowodować ucieczkę
vyrušit
noun
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;
squash
noun
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów;
squat
/
ˈsrat͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie
sračka
/
srajˈtaɕma/
noun
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) papier toaletowy
hajzlpapír
/
srat͡ɕ/
verb
(wulgarnie, wulgaryzm) (fizjologia, fizjologiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy
srát
/
ˌsrɛbrnɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma srebrną głowę
stříbrnohlavý
/
ˌsrɛbrnɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma srebrne skrzydła
stříbrokřídlý
/
ˈsrɛbrnɨ/
adjective
przypominający kolor srebra
stříbrný
/
ˈsrɛbrɔ/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;
stříbro
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona między Dunajem a Sawą, podzielona obecnie między Serbię i Chorwację;
Srem
/
ˈsrʲi ˈlãnka/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;
Srí Lanka
Šrí Lanka
/
ˈsrɔka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;
straka
/
sːak/
noun
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;
savec
interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos naśladujący syczenie żmiji
sss
noun
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia
stabilizace
noun
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja umożliwiająca utrzymanie właściwości fizyczno-chemicznych środków spożywczych
stabilizátor
/
staˈbʲilnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co stabilne
stabilita
/
ˈstat͡sʲja/
noun
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją
stanice
/
ˈstat͡sʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva/
noun
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;
čerpací stanice
benzínka
benzínová pumpa
noun
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;
železniční stanice
nádraží
stanice
/
ˈstadɔ/
noun
- (zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;
- (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) duża liczba ludzi (nawet nietworzących grupy)
stádo
/
staɡˈnat͡sʲja/
noun
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie
stagnace
/
ˈstajɲa ːwʲˈɟaʃa/
noun
(przenośnie, przenośnia) coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem;
Augiášův chlév
/
stal/
noun
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;
ocel
/
staˈlaɡmʲit/
noun
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;
stalagmit
/
staˈlaktɨt/
noun
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini;
stalaktit
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy;
Stalin
/
ˌstalʲĩˈɲista/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy
stalinista
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka Józefa Stalina, stalinizmu lub członkini stalinowskiego aparatu władzy
stalinistka
/
staˈlʲĩɲism̥/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;
stalinismus
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizmem albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina
stalinistický
/
staˈlɔvɨ/
adjective
- wykonany ze stali
- związany ze stalą, dotyczący stali
- (książkowy) mający kolor stali
ocelový
/
staˈlufka/
noun
końcowa, robocza część pióra do pisania lub rysowania;
hrot
/
stãmˈbulsʲci/
adjective
dotyczący Stambułu, związany ze Stambułem
istanbulský
/
ˈstãmbuw/
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;
Istanbul
/
ˈstãndart/
noun
- powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;
standard
- (językoznawstwo, językoznawczy) standard literacki, język standardowy;
standard
literární standard
spisovný standard
/
ˌstãndarˈdɔvɨ/
adjective
- zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)
- typowy, przeciętny, mało oryginalny
standardní
- (językoznawstwo, językoznawczy) mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej
standardní
spisovný
verb
ustalać standard czynności lub wyrobów
standardizovat
/
stãˈɲiswaf/
pronoun
imię męskie;
Stanislav
/
ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;
Spojené státy americké
Spojené státy
/
ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;
Spojené státy americké
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Czarnogóry;
Stara Hercegovina
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca w obecnym kraju związkowym Saksonia-Anhalt, najstarsza część Marchii Brandenburskiej, położona na lewym brzegu Łaby, na północ od Magdeburga;
Stará marka
/
ˈstara ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌɲɛ‿rd͡zɛˈvʲjɛ̇jɛ/
proverb
miłość, zwłaszcza przeżyta w młodości, nie przemija z upływem czasu
stará láska nerezaví
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż
stará panna
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodnich Niemczech, pokrywająca się w dużej mierze z obecną Dolną Saksonią, gdzie mieściły się we wczesnym średniowieczu siedziby plemienia Sasów a później księstwo Saksonii;
Staří Sasové
noun
(ironicznie) stary, oklepany frazes
stará vesta
/
ˈstarɛ ˈbʲjɛlskɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) dawniej wieś, a obecnie dzielnica Bielska-Białej;
Staré Bílsko
pronoun
(administracja) (geografia, geograficzny) toponim, nazwa dzielnicy w szeregu polskich miast;
Staré Město
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język turkijski z podrodziny oguzyjskiej, używany od XI do XIII w. na terenie Anatolii, przodek języka osmańskiego, azerskiego i gagauskiego
staroosmanština
stará anatolská turečtina
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język południowosłowiański, będący najstarszym literackim językiem słowiańskim;
staroslověnština
/
ˌstarɔãŋʲˈɟɛlsʲci/
adjective
używany, powstały, dziejący się w dawnej Anglii; pochodzący, wywodzący się z dawnej Anglii
staroanglický
/
ˌstarɔˈt͡ʃɛsʲci/
adjective
używany, powstały, dziejący się w dawnych Czechach; pochodzący, wywodzący się z dawnych Czech
staročeský
/
ˌstarɔˈɡrɛt͡sʲci/
adjective
używany, powstały, dziejący się w dawnej Grecji; pochodzący, wywodzący się z dawnej Grecji
starořecký
/
ˌstarɔˈɡrɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język starogrecki;
starořečtina
adjective
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny
staromódní
adjective
dotyczący starej panny i staropanieństwa
staropanenský
/
ˈstarɔɕt͡ɕ/
noun
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;
stáří
/
ˌstarɔˈʒɨtnɔɕt͡ɕ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) okres dziejów najstarszych cywilizacji od około 4000 roku p.n.e. do schyłku V wieku n.e.;
antika
starověk
/
ˌstarɔˈʒɨtnɨ/
adjective
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności
starověký
/
ˈstarɨ/
adjective
- mający wiele lat, niemłody
- nieaktualny, nieważny
- o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia
starý
/
ˈstarɨ/
noun
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mąż, partner
starý
/
ˈstatɛk/
noun
- (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną
- każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;
loď
- (przestarzałe, przestarzały) majątek, mienie, dostatek; nieruchomość wiejska
statek
noun
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi
kosmická loď
noun
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) urządzenie zdolne do unoszenia się i poruszania w powietrzu, które może być używane do transportu ludzi, ładunków lub celów specjalnych (np. wojskowych, badawczych, ratowniczych)
letadlo
/
ˈstatut/
noun
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;
stanova
/
ˌstatɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
odnoszący się do statystyki (nauki)
statistický
/
staˈtɨstɨka/
noun
- nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
- wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów
statistika
/
ˈstatɨf/
noun
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych
stativ
/
staf/
noun
- (anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
kloub
- (hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;
rybník
jezírko
pleso
- (staropolski) stan
stav
/
ˈstaf wɔcˈt͡ɕɔvɨ/
noun
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;
loket
/
ˈstavʲjät͡ɕ/
verb
- budować
- tak przemieszczać przedmiot, by stał
stavět
/
stat͡ɕ/
verb
- o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
- o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych
- (potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
- o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
- znajdować się w jakimś miejscu
stát
/
ˈstawa/
noun
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;
konstanta
/
ˈstawɨ/
adjective
niezmieniający się
stálý
noun
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność
dlouhodobý vztah
/
ˈstɛfãn/
pronoun
imię męskie;
Štefan
Štěpán
/
stɛˈfãɲja/
pronoun
imię żeńskie;
Štěpánka
/
stɛk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;
steak
/
ˈstɛla/
pronoun
imię żeńskie;
Stela
noun
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca wyjątkową okoliczność lub wydarzenia
stéla
/
ˈstɛlːa/
pronoun
imię żeńskie;
Stella
/
ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja/
noun
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;
těsnopis
/
stɛp/
noun
- (geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;
- (choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca;
step
/
ˌstɛpãˈnakɛrt/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;
Stěpanakert
/
stɛr/
noun
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;
kormidlo
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prawa burta statku patrząc z rufy na dziób
pravobok
adjective
(elektronika, elektroniczny) (akustyka, akustyczny) taki, który wykorzystuje technikę stereofonii
stereofonní
/
ˌstɛrɛˈɔtɨp/
noun
- (socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;
- (poligrafia) rodzaj matrycy drukarskiej do druku wypukłego
stereotyp
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Baszkortostanie;
Sterlitamak
adjective
(biochemia, biochemiczny) związany ze steroidami, dotyczący steroidów
steroidní
/
ˌstɛrɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od sterować
ovládání
/
stɛˈrɔvʲjɛt͡s/
noun
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;
vzducholoď
/
stɛˈrɔvʲɲik/
noun
(informatyka, informatyczny) program obsługujący urządzenia podłączone do komputera
ovladač
/
ˈstɛrta/
noun
(informatyka, informatyczny) rodzaj pamięci w komputerze;
halda
noun
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;
steroid
/
ˌstʲju<sup>w</sup>arˈdɛsa/
noun
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów;
letuška
stevardka
/
stɔ/
cardinalNumeral
liczba 100;
sto
noun
liczba 100 000
sto tisíc
adjective
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek
stochastický
/
ˈstɔt͡ʃʲɲa/
noun
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;
loděnice
/
stɔˈdɔwa/
noun
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.
stodola
noun
(filozofia, filozoficzny) zwolennik stoicyzmu
stoik
/
ˈstɔjak/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać
stojan
/
ˈstɔjãn/
noun
(mechanika) nieruchoma część silnika elektrycznego lub prądnicy, wewnątrz której obraca się wirnik
stator
/
stɔk/
noun
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem
svah
sráz
/
stɔˈkrɔtka/
noun
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju stokrotka (1.1)
sedmikráska
sedmikrása
/
ˈstɔlaʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;
truhlář
stolař
/
ˈstɔlɛt͡s/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) odchody ludzkie lub zwierzęce
stolice
/
stɔˈlʲit͡sa/
noun
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;
hlavní město
/
ˌstɔ̃maˈtɔlɔk/
noun
- lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób zębów, przyzębia, języka, błony śluzowej i innych tkanek jamy ustnej
stomatolog
- (medycyna, medyczny) lekarka specjalistka stomatologii
stomatoložka
/
ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;
stomatologie
/
ˈstɔ̃nka/
noun
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)
mandelinka
/
ˈstɔ̃nka ˌʑɛ̃mʲɲaˈt͡ʃãna/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;
mandelinka bramborová
/
ˈstɔpa/
noun
- podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)
noha
- (anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
noha
chodidlo
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element zestawu perkusyjnego
pedál
- jednostka długości, używana w niektórych krajach;
stopa
noha
- norma, poziom, jakość czegoś
úroveň
míra
/
ˈstɔpɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy
stoper
/
ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ/
noun
- (fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
- (matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;
stupeň
verb
- ulec zniknięciu lub znacznie się zmniejszyć
rozplynout se
zmizet
- (przenośnie, przenośnia) ulec emocjom i stać się rozczulonym, łagodniejszym
rozplynout se
změknout
- zmienić się w ciecz pod wpływem ciepła
roztát
roztéct se
/
stɔpʲˈɲɔvɔ/
adverb
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem
postupně
/
stɔs/
noun
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;
zásobník
/
stɔˈsɔvat͡ɕ/
verb
używać czegoś w jakimś celu w określonych sytuacjach
používat
/
stɔˈsũnɛk/
noun
- zależność między różnymi elementami
- sposób odnoszenia się do kogoś
poměr
/
stɔˈsũnɛk ˈpw̥t͡ɕɔvɨ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;
pohlavní styk
adverb
w stosunku do czego lub kogo
poměrně
/
stɔˈwɛt͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący stolicy, wywodzący się ze stolicy
stoličný
/
stɔˈwɔvɨ/
adjective
dotyczący stołu, związany ze stołem
stolní
/
stɔˈwufka/
noun
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy
menza
/
ˈstɔʒɛk/
noun
- (geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;
kužel
- (zdrobniale) od stóg
kužílek
panák
/
strax/
noun
- (psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
strach
- (rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach
strašák
strašák do zelí
/
ˈstrax ˈma ˈvʲjɛlʲcɛ ˈɔt͡ʃɨ/
proverb
temu, kto się boi, wszystko wydaje się większe i groźniejsze niż w rzeczywistości
strach má velké oči
/
strajk/
noun
- w kręglach: zbicie wszystkich kręgli za pierwszym rzutem
strike
- dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;
stávka
/
strajˈkɔvat͡ɕ/
verb
uczestniczyć w strajku
stávkovat
adjective
związany ze strajkiem, dotyczący strajku
stávkový
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;
Stralsund
adjective
związany ze Stralsundem, dotyczący Stralsundu
stralsundský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;
Štrasburk
/
ˈstraʃnɨ/
adjective
- (potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży
- taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny
strašný
/
straˈʃɨdwɔ/
noun
ktoś straszący lub coś straszącego
strašidlo
verb
wzbudzać strach, lęk w kimś
strašit
/
straˈtɛɟja/
noun
- ogólny plan działań, szerszy od taktyki
- (informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów
strategie
adjective
zgodny z określoną strategią
strategický
noun
(geofizyka) druga (nad troposferą) warstwa atmosfery, w której ma miejsce inwersja temperatury;
stratosféra
/
ˈstraʃ pɔˈʒarna/
noun
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;
hasičský sbor
adjective
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej
hasičský
/
ˈstraʒak/
noun
osoba szkolona do walki z ogniem;
hasič
požárník
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub zespół budynków, w którym stacjonował pododdział ochraniający przydzielony odcinek granicy państwowej w Polsce
strážnice
- (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;
strážní věž
špačkárna
/
ˈstrɛfa/
noun
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia
zóna
pásmo
/
ˈstrɛfa ˈɡazɨ/
pronoun
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;
Pásmo Gazy
Pásmo Gaza
/
ˈstrɛfa ˌvɔlnɔˈt͡swɔva/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) ograniczony teren, na którym składowane towary są zwolnione z opłat celnych;
bezcelní zóna
/
strɛs/
noun
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;
stres
/
strʲit/
noun
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera
postupka
/
ˈstrɔfa/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) część utworu lirycznego złożona z wersów
sloka
strofa
/
strɔˈ<sup>j</sup>it͡ɕɛl/
noun
osoba, która stroi instrumenty muzyczne
ladič
/
ˈstrɔ̃na/
noun
- (gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia;
slovesný rod
- umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
- (matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności
- uczestnik wojny, także sporu, kłótni, negocjacji, rozmów, umowy, małżeństwa, itp.
strana
- jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.
strana
stránka
/
strɔ̃nt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;
stroncium
/
ˈstrudɛl/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;
štrúdl
závin
/
strukˈtura/
noun
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość
struktura
/
ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;
potok
/
ˈstrũna/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;
struna
noun
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki
hlasivka
/
strup/
noun
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;
strup
noun
sytuacja, w której ktoś unika rozwiązywania problemów udając, że ich nie dostrzega; unikanie podjęcia decyzji
pštrosí politika
/
struɕ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;
pštros
/
ˈstrɨt͡ʃɛk/
noun
(książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie
oprátka
/
strɨj/
noun
brat ojca;
strýc
/
ˈsṭʃawa/
noun
pocisk przeznaczony do łuku;
šíp
/
ˈsṭʃɛt͡sʲ ˈjak ˈɔka ˈv‿ɡwɔvʲjɛ/
verb
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie
chovat jako oko v hlavě
chránit jako oko v hlavě
opatrovat jako oko v hlavě
střežit jako oko v hlavě
/
ˈsṭʃɛt͡sʲ ˈjäɟ ʑrɛ̃ˈɲit͡sɨ ˈɔka/
verb
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie
chovat jako oko v hlavě
chránit jako oko v hlavě
opatrovat jako oko v hlavě
střežit jako oko v hlavě
noun
strzały z broni palnej padające jeden za drugim
střelba
noun
(gry komputerowe) gatunek gier cyfrowych, których rozgrywka opiera się na pokonywaniu przeciwników za pomocą broni palnej;
střílečka
/
ˈsṭʃɛlat͡ɕ/
verb
oddawać strzał z broni
střílet
/
ˈsṭʃɛlba/
noun
długa śrutowa broń myśliwska;
puška
/
ˈsṭʃɛlɛt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Strzelca (1.2)
Střelec
/
ˈsṭʃɛlɛt͡s/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;
Střelec
/
ˈsṭʃɛlɛt͡s/
noun
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą
střelec
/
ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ/
noun
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;
třmen
noun
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;
injekční stříkačka
stříkačka
noun
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lipoptena cervi, gatunek owada z rzędu muchołówek żywiący się krwią;
- (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z gatunku strzyżak sarni (1.1)
kloš jelení
noun
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję
střízlík
noun
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Thryothorus ludovicianus Latham, gatunek ptaka z rodziny strzyżyków;
střízlík karolinský
/
struj/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego
ladění
- określony rodzaj ubioru
oblek
šaty
noun
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;
plavky
noun
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu;
kuplířství
/
stuˈdɛ̃nt͡sʲci/
adjective
- przeznaczony dla studentów
- typowy dla studentów
studentský
/
ˈstudɛ̃nt/
noun
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;
student
/
stuˈdɛ̃ntka/
noun
forma żeńska od: student
studentka
/
ˈstudʲɲa/
noun
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;
studna
/
stuˈdʲɲufka/
noun
(edukacja, edukacyjny) bal, zabawa odbywająca się na ok. 100 dni przed egzaminem maturalnym
maturitní ples
verb
powodować charakterystyczny dźwięk, uderzając w twardą powierzchnię
klepat
/
stuˈlɛjka/
noun
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;
fimóza
/
stuˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający sto lat
- trwający sto lat
stoletý
adjective
zawierający 100% czegoś
stoprocentní
adjective
związany ze Stuttgartem, dotyczący Stuttgartu
stuttgartský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;
Stuttgart
/
ˌstutɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
od sto tysięcy
stotisící
noun
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;
štóla
/
stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;
roztroušená skleróza
verb
powoływać do istnienia
stvořit
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;
stvořitel
- ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego)
tvůrce
stvořitel
/
ˈstɨt͡ʃɛ̃ɲ/
noun
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
leden
noun
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;
tečna
/
stɨt͡ʃʲˈɲɔvɨ/
adjective
dotyczący stycznia, dziejący się w styczniu
lednový
/
stɨk/
noun
(elektryczność) element obwodu, pozwalający włączać lub wyłączać przepływ prądu
kontakt
noun
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;
životní styl
adjective
związany ze stylistyką, dotyczący stylistyki
stylistický
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dział nauki zajmujący się opisem i analizą stylów językowych
stylistika
/
stɨˈpɛ̃ndʲjũm/
noun
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe
stipendium
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;
Štýrsko
/
stɨˈrɨjt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Styrii
Štýřan
noun
mieszkanka Styrii
Štýřanka
adjective
związany ze Styrią, dotyczący Styrii
štýrský
/
stuw/
noun
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;
stůl
deska
/
stɔ̃nt/
pronoun
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
odsud
/
stɛ̃w̃xˈlʲizna/
noun
zapach odczuwany w wilgotnych, niewietrzonych lub zagrzybionych pomieszczeniach
ztuchlina
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;
Svazijsko
adverb
w sposób subiektywny, nieobiektywnie
subjektivně
/
ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ/
adjective
- (psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego
- stronniczy, odznaczający się subiektywizmem
subjektivní
noun
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;
sublimace
adjective
odnoszący się do terenów Afryki na południe od Sahary, związany z tymi terenami
subsaharský
/
sabˈwufɛr/
noun
(technologia, technika, techniczny) głośnik służący do odtwarzania dźwięków o bardzo małych częstotliwościach;
subwoofer
/
ˈsuxar/
noun
(spożywczy) specjalnie wysuszony kawałek pieczywa, przygotowany do dłuższego przechowywania
suchar
noun
(mykologia, mykologiczny) Xerocomellus pruinatus (Fr.) Šutara, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;
hřib sametový
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na północy europejskiej części Rosji na wschód od jeziora Ładoga, tworzy Dwinę po połączeniu się z Jugiem;
Suchona
noun
cecha tego, co suche
suchost
/
ˈsuxɨ/
adjective
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci
suchý
/
ˈsukrɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Boliwii;
Sucre
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w historycznej Mołdawii, stolica okręgu Suczawa;
Sučava
/
ˈsudãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;
Súdán
/
ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;
Jižní Súdán
/
suˈdãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Sudanu, związany z Sudanem
súdánský
/
suˈdɛt͡sʲci/
adjective
związany z Sudetami, dotyczący Sudetów
sudetský
adjective
związany z Niemcami sudeckimi lub z Krajem Sudetów, dotyczący Niemców sudeckich lub Kraju Sudetów
sudetoněmecký
/
suˈdɛtɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;
Sudety
Krkonošsko-jesenická subprovincie
Krkonošsko-jesenická soustava
Sudetská soustava
/
suˈdɔku/
noun
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;
sudoku
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Suezem
suezský
/
ˈsufʲit/
noun
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia
strop
/
ˈsufʲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;
súfismus
/
ˈsuflɛr/
noun
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;
suflér
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);
sufražetka
/
suˈɟilʲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;
sugilit
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim; prawy dopływ Kołymy;
Sugoj
/
ˈsuka/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (slangowo) samochód policyjny, szczególnie przeznaczony do przewozu więźniów
anton
- (zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego
fena
/
ˈsukt͡sɛs/
noun
- korzystny wynik
zdar
úspěch
- osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery
úspěch
/
ˈsukːa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów
suka
noun
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;
succubus
adjective
związany z Sucre, dotyczący Sucre
sucerský
/
suˈkulɛ̃nt/
noun
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody;
sukulent
/
sũm/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;
sumec
/
ˈsũma/
noun
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania
suma
součet
/
ˌsũmaˈṭʃãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Sumatry, związany z Sumatrą, pochodzący z Sumatry
sumaterský
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Sumerem albo Sumeryjczykami, dotyczący Sumeru albo Sumeryjczyków
sumerský
/
sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;
svědomí
noun
cecha osoby, która rzetelnie wypełnia swoje obowiązki
svědomitost
/
ˈsũna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w należącej do tego państwa Republice Karelii;
Suna
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Mandżurii w Chinach, prawobrzeżny i zarazem największy dopływ Amuru;
Sungari
/
sũɲˈːita/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu
sunnita
noun
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;
superměsíc
noun
(gramatyka) najwyższy stopień przymiotnika i przysłówka
superlativ
/
ˌsupɛrˈmarkɛt/
noun
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;
supermarket
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) potężne państwo, posiadające broń atomową
supervelmoc
noun
bardzo znana modelka;
supermodelka
topmodelka
/
ˌsupɛrˈnɔva/
noun
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;
supernova
/
ˈsapɔrt/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu;
předkapela
předskokan
support
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodnim Uzbekistanie, prawy dopływ Amu-darii;
Surchandarja
/
suˈrʲĩnãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;
Surinam
/
ˌsurʲĩˈnãmsʲci/
adjective
związany z państwem Surinam, dotyczący państwa Surinam
surinamský
/
suˈrɔvʲjɛt͡s/
noun
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle
surovina
/
suˈrɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony
syrový
/
ˈsusɛw/
noun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;
sysel
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszony produkt – spożywczy lub przemysłowy
sušina
/
ˈsuʃa/
noun
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;
sucho
/
suˈʃarka/
noun
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza
sušička
/
suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf/
noun
(fryzjerstwo, fryzjerski) urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów;
fén
/
suˈʃarʲɲa/
noun
miejsce, pomieszczenie, w którym coś się suszy, np. pranie, produkty spożywcze
sušárna
noun
(papiernictwo, przemysł papierniczy) przyrząd do osuszania papieru z atramentu, mający formę przycisku z przymocowaną do podstawy bibułą
piják
adjective
taki, który przeszedł proces suszenia
sušený
/
suˈtãnːa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;
sutana
klerika
/
ˈsutɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,
bradavka
verb
dotyczący sutereny
suterénní
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Fidżi;
Suva
noun
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;
logaritmické pravítko
/
suvˈmʲjarka/
noun
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru drobnych długości;
posuvné měřítko
posuvka
šuplera
šupléra
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim;
Suzdal
noun
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;
sultán
/
suwˈtãnat/
noun
państwo rządzone przez sułtana;
sultanát
adjective
związany z sułtanem, dotyczący sułtana
sultánský
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji;
Svanetie
noun
(finanse, finansowy) umowa między dwoma podmiotami na wymianę przyszłych przepływów pieniężnych;
swap
verb
pośredniczyć w zaaranżowaniu małżeństwa; namawiać kogoś do poślubienia konkretnej osoby
dohazovat
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Wołgi;
Svijaga
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie amurskim, nad Zeją;
Svobodnyj
/
ˈsfɛ̃ɲd͡ʑit͡ɕ/
verb
dawać odczucie nieprzyjemnego podrażnienia, wywołującego chęć drapania
svědět
/
sɨˈbɛrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;
Sibiř
/
ˌsɨbɛˈrɨjsʲci/
adjective
(przymiotnik) od Syberia
sibiřský
/
sɨˈt͡sɨlʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;
Sicílie
/
ˌsɨt͡sɨˈlʲijt͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii
Sicilan
noun
mieszkanka Sycylii, kobieta z tej wyspy
Sicilanka
/
ˌsɨt͡sɨˈlʲijsʲci/
adjective
od Sycylia
sicilský
pronoun
imię żeńskie;
Sidonie
noun
(technologia, technika, techniczny) zespół urządzeń umożliwiających sygnalizację (1.1)
signalizace
adjective
dotyczący sygnału, używany jako sygnał
signalizační
verb
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały
signalizovat
/
ˌsɨɡnaˈturka/
noun
(architektura, architektoniczny) mała wieża kościelna, zazwyczaj z najmniejszym z dzwonów w środku
sanktusník
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Rumunii, w okręgu Marmarosz, nad Cisą;
Marmarošská Sihoť
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Syjamem, dotyczący Syjamu
siamský
pronoun
- (geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy
- (geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy;
Sijón
noun
zwolennik syjonizmu
sionista
/
ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów
sionistický
/
sɨˈjɔ̇̃ɲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;
sionismus
/
ˈsɨkstus/
pronoun
imię męskie;
Sixtus
/
sɨˈlaba/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;
slabika
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) o wierszu: posiadający stałą liczbę sylab i stałe akcentowanie
sylabotónický
noun
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;
sylogismus
/
sɨlˈvɛstɛr/
pronoun
imię męskie;
Silvestr
/
sɨlˈvɛstɛr/
noun
- dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku
- zabawa lub bal urządzane w noc z 31 grudnia na 1 stycznia na przywitanie Nowego Roku;
silvestr
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Sylwestra
Silvestrův
adjective
związany z sylwestrem, odbywający się w sylwestra
silvestrovský
/
sɨlˈvɛtka/
noun
kształt, zarys postaci lub rzeczy
silueta
/
ˈsɨlvʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Sylvie
Silvie
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków;
sylvín
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;
Sym
noun
(biologia, biologiczny) organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;
symbiont
noun
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści
symbióza
/
ˈsɨ̃mbɔl/
noun
- znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
- (sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;
symbol
/
sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;
symfonie
adjective
związany z symfonią, dotyczący symfonii
symfonický
/
sɨ̃mˈpɔzʲjũm/
noun
spotkanie specjalistów z pewnej dziedziny dla omówienia konkretnych zagadnień i wymiany myśli
sympozium
/
ˈsɨ̃mptɔ̃m/
noun
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle niepożądanego;
symptom
příznak
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie lub program do sztucznego stwarzania określonych warunków naturalnych
simulátor
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: druga osoba Trójcy Świętej
Syn
/
sɨ̃n/
noun
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);
syn
/
ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ/
noun
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) osoba, która zawiniła lub zbłądziła, lecz ostatecznie się opamiętała;
marnotratný syn
/
ˌsɨ̃naˈɡɔɡa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;
synagoga
/
sɨ̃ˈnapsa/
noun
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;
synapse
noun
proces doprowadzenia do jednoczesnego działania, zgodności czasu lub rytmu różnych elementów, systemów, urządzeń albo czynności
synchronizace
/
sɨ̃nˈxrɔtrɔ̃n/
noun
(fizyka, fizyczny) akcelerator cykliczny, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym synchronicznie do czasu ich obiegu
synchrotron
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób
syndrom
/
ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne
syndrom líbánek
/
ˈsɨ̃nɛk/
noun
(zdrobniale) od: syn
synek
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) figura stylistyczna polegająca na nazwaniu całości lub ogółu rzeczy nazwą części lub jednej rzeczy, bądź też na odwrót;
synekdocha
noun
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;
synestezie
adjective
taki, który łączy w jedną całość różne, czasami przeczące sobie, elementy
synkretický
/
ˈsɨ̃nɔt/
noun
- (administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów
- (administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich
synod
/
sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik
synonymum
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;
Sinop
/
sɨ̃ˈnɔva/
noun
żona syna
snacha
/
ˌsɨ̃ntɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
- taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający
syntetický
noun
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia
syntéza
/
sɨˈpʲjalʲɲa/
noun
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania
ložnice
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;
Syrdarja
pronoun
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa
Sirach
noun
mieszkaniec Syrakuz; osoba z tego miasta
Syrakusan
noun
mieszkanka Syrakuz; kobieta z tego miasta
Syrakusanka
adjective
związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz
syrakuský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;
Syrakusy
/
ˈsɨrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;
Sýrie
/
ˈsɨrʲjuʃ/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa;
- (mitologia grecka) pies Oriona, przeniesiony na firmament jako gwiazda Syriusz (1.2);
Sirius
/
ˈsɨrɔp/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
sirup
noun
(spożywczy) roztwór wodny o dużej zawartości glukozy oraz maltozy i dekstryn;
glukózový sirup
/
ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;
javorový sirup
/
sɨˈrɨjt͡ʃɨk/
noun
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii
Syřan
/
sɨˈrɨjka/
noun
obywatelka Syrii
Syřanka
/
sɨˈrɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Syria
syrský
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, lewy dopływ Wyczegdy;
Sysola
/
ˈsɨstɛ̃m/
noun
- układ urządzeń współpracujących ze sobą;
- sposób rozwiązywania, obsługi czegoś
- ustrój, sposób organizacji życia
systém
/
ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈt͡sɨjnɨ/
noun
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;
operační systém
/
ˈsɨtɔɕt͡ɕ/
noun
bycie całkowicie najedzonym, brak głodu
sytost
/
ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja/
noun
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje
situace
pronoun
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;
Sisyfos
/
ˌsɨzɨˈfɔva ˈprat͡sa/
noun
(przenośnie, przenośnia) (mitologia, mitologiczny) praca bez końca, ciężka, żmudna, ale bezskuteczna i bezcelowa, skazana na niepowodzenie; daremny wysiłek
Sisyfovská práce
adjective
bezcelowy, skazany na niepowodzenie
sisyfovský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;
Sylva
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szabasem, dotyczący szabasu
šábesový
/
ˈʃabat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;
šábes
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szabatem, dotyczący szabatu
šábesový
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) związany z szabasem, dotyczący szabasu
šábesový
/
ˈʃabla/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;
šavle
/
ˌʃaxɔvʲˈɲit͡sa/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;
šachovnice
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim;
Šachty
/
ˈʃaxɨ/
noun
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;
šachy
/
ʃat͡ɕ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;
jinovatka
/
ˈʃafa/
noun
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;
skříň
/
ˈʃafʲir/
noun
- (mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;
- (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
safír
noun
(botanika, botaniczny) Muscari armeniacum, gatunek rośliny cebulowej z rodziny szparagowatych;
modřenec arménský
adjective
zrobiony z szafiru, dotyczący szafiru
safírový
noun
niski mebel ustawiany przy łóżku
noční stolek
/
ˈʃafrãn/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów
- (botanika, botaniczny) (zobacz) krokus
šafrán
/
ˌʃafrãˈnɔvɨ/
adjective
- (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący szafranu, pochodzący z szafranu, zawierający domieszkę szafranu, zaprawiony szafranem
- (książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego
šafránový
noun
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Ukrainy, jedna setna hrywny;
šah
/
ˈʃakal/
noun
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;
šakal
noun
(zoologia, zoologiczny) Canis aureus, gatunek ssaka z rodziny psowatych;
šakal obecný
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;
šakšuka
šakšúka
/
ˈʃakwak/
noun
drzewo lub krzew z rodzaju szakłak (1.1)
řešetlák
/
ʃal/
noun
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion
šála
přehoz
šátek
/
ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ/
noun
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna
šílenství
/
ˈʃalʲik/
noun
pas materiału służący do owijania szyi
šála
/
ˈʃalka/
noun
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) mała szala
miska
/
ˈʃãmãn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;
šaman
/
ʃãˈmãɲism̥/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;
šamanismus
noun
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski, oznaczający urzędnika dworu królewskiego lub książęcego, który zajmował się sprawami gospodarczymi, ceremoniami lub opieką nad prywatnymi komnatami władcy
komorník
komoří
/
ˈʃãmbɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia
žumpa
senkrovna
/
ʃãmˈbɔvus/
noun
(potocznie, potoczny) pojazd przystosowany do wywozu fekaliów z szamb, wody ze ścieków i innych płynnych nieczystości;
fekální vůz
/
ˈʃãmpãn/
noun
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;
šampaňské
adjective
dotyczący Szampanii, związany z Szampanią
šampaňský
/
ˈʃãmpɔ̃n/
noun
płynny środek do mycia włosów lub sierści;
šampon
šampón
pronoun
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;
Šanghaj
/
ʃãˈnɔvat͡ɕ/
verb
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem
vážit si
noun
śpiewak chansonu
šansoniér
noun
śpiewaczka chansonu
šansoniérka
/
ˈʃãntaʃ/
noun
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)
vyděračství
vydírání
/
ˌʃãntaˈʒɔvat͡ɕ/
verb
stosować szantaż wobec kogoś
vydírat
/
ˌʃãntaˈʒɨsta/
noun
ten, kto stosuje szantaż, kto szantażuje kogoś
vyděrač
/
ˌʃãntaˈʒɨstka/
noun
kobieta, która stosuje szantaż, która szantażuje kogoś
vyděračka
adjective
związany z Szantungiem, dotyczący Szantungu
šantungský
/
ˈʃarʲjat/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie;
šaría
noun
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski
šarlatán
adjective
właściwy szarlatanowi, krętacki
šarlatánský
noun
(zobacz) szarlataneria
šarlatánství
/
ˌʃarɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma szarą głowę
šedohlavý
/
ˌʃarɔˈːci/
adjective
(książkowy) mający szare oczy
sivooký
/
ˌʃarɔˈpʲjurɨ/
adjective
taki, który ma szare pióra, pierze
šedoperý
/
ˌʃarɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma szare skrzydła
šedokřídlý
/
ˈʃarɨ/
adjective
w kolorze pośrednim między czarnym a białym
šedý
šedivý
noun
(botanika, botaniczny) Amaranthus caudatus, gatunek rośliny z rodziny szarłatowatych;
laskavec ocasatý
/
ˈʃaʃwɨk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;
šašlik
špíz
pronoun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;
- (geografia, geograficzny) szczyt w Tatrach Wysokich, na Słowacji;
Satan
adjective
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy
satanský
/
ˈʃatʲɲa/
noun
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia
šatna
kabina
noun
forma żeńska od szatniarz
šatnářka
/
ˌʃawãˈmaja/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;
šalmaj
/
ˈʃawvʲja/
noun
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;
šalvěj
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu szczawiowego;
oxalát
šťavelan
verb
- (ornitologia, ornitologiczny) wydawać delikatne, wysokie dźwięki
- (potocznie, potoczny) mówić szybko, dużo i beztrosko
štěbetat
/
ˈʃt͡ʃɛt͡ɕĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;
Štětín
/
ʃt͡ʃɛˈt͡ɕĩj̃sʲci/
adjective
dotyczący Szczecina, związany ze Szczecinem, pochodzący ze Szczecina
štětínský
/
ʃt͡ʃɛˈɡulnɨ/
adjective
- taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę
neobvyklý
speciální
zvláštní
- taki, który ma dla kogoś wyjątkowe znaczenie
výjimečný
adverb
w sposób szczegółowy, z uwzględnieniem szczegółów
podrobně
/
ˌʃt͡ʃɛɡuˈwɔvɨ/
adjective
mający cechy szczegółu; dokładny
podrobný
detailní
/
ˈʃt͡ʃɛkat͡ɕ/
verb
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos
štěkat
/
ʃt͡ʃɛˈkuʃka/
noun
(zoologia, zoologiczny) Ochotona, niewielki, skoczny ssak;
pišťucha
adjective
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany
vzduchotěsný
/
ʃt͡ʃɛ̃ˈɲɔ̃ntkɔ/
noun
(zdrobniale) od szczenię: bardzo młody piesek
štěňátko
/
ˈʃt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych
štěně
/
ˈʃt͡ʃɛpãn/
pronoun
imię męskie;
Štěpán
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Szczepana
Štěpánův
/
ʃt͡ʃɛˈpʲjɔ̃nka/
noun
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;
vakcína
adjective
(medycyna, medyczny) związany ze szczepionkami, dotyczący szczepionek
vakcínový
/
ˈʃt͡ʃɛrɨ/
adjective
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje
upřímný
nelíčený
/
ˈʃt͡ʃɛʒɛ/
adverb
od: szczery
upřímně
noun
(książkowy) cecha tego, co szczodre; cecha tych, którzy są szczodrzy
štědrost
/
ˈʃt͡ʃɔdrɨ/
adjective
- hojny, dający coś obficie
- udzielany w sposób hojny
štědrý
/
ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka/
noun
mała szczotka
kartáček
/
ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf/
noun
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;
zubní kartáček
kartáček na zuby
/
ˈʃt͡ʃɔtka/
noun
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia
kartáč
/
ˈʃt͡ʃupak/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;
štika
/
ˈʃt͡ʃupwɨ/
adjective
mający smukły kształt, mało tłuszczu
štíhlý
/
ʃt͡ʃur/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;
krysa
potkan
noun
(botanika, botaniczny) Conium maculatum L., gatunek trującej rośliny dwuletniej z rodziny selerowatych;
bolehlav plamatý
/
ˈʃt͡ʃɨɟɛw/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;
stehlík
verb
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę
štípat
/
ʃt͡ʃɨˈpʲjɔrɛk/
noun
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek rośliny (Allium schoenoprasum L.) z rodziny czosnkowatych;
šnytlík
verb
aspekt dokonany od: szczypać
štípnout
/
ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka/
noun
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby
čelist
/
ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ/
noun
- uczucie radości i zadowolenia
- powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności
štěstí
/
ˌʃt͡ʃɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku/
interjection
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku
šťastný nový rok
interjection
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania
šťastnou cestu
/
ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ/
adjective
- odczuwający szczęście
- przynoszący szczęście
- korzystny
šťastný
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie pozdrowienie;
zdař Bůh
/
ʃɛf/
noun
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem
šéf
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) menedżer nadzorujący personel kuchenny
šéfkuchař
/
ʃɛˈfɔva/
noun
(potocznie, potoczny) przełożona, zwierzchniczka
šéfová
/
ʃɛˈfɔvat͡ɕ/
verb
kierować jakąś organizacją lub firmą
šéfovat
noun
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej
šajch
šejk
/
ˈʃɛkɛl/
noun
(jednostka monetarna) waluta Izraela;
šekel
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej Rosji, lewy dopływ Wołgi;
Šeksna
adjective
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira
shakespearovský
noun
(Górny Śląsk) (termin karciany) dzwonek, karo
kule
/
ʃɛlf/
noun
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;
šelf
/
ˈʃɛlka/
noun
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni;
šle
kšanda
noun
(pospolicie) osoba przebiegła, cwana, pozbawiona skrupułów; hultajska, łajdacka, łotrowska
šelma
noun
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna miedziana moneta zdawkowa w Polsce XVI–XVII wieku;
vindra
verb
powiedzieć bardzo cicho; rzec szeptem
pošeptat
noun
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska
šepot
/
ˈʃɛptat͡ɕ/
verb
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)
šeptat
/
ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ/
noun
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy;
vojín
/
ʃɛrˈmʲjɛrka/
noun
- (sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
- sztuka władania białą bronią
šerm
/
ˈʃɛrmʲjɛʃ/
noun
- (sport, sportowy) sportowiec uprawiający szermierkę
- człowiek władający lekką białą bronią
šermíř
/
ʃɛˈrɔci/
adjective
mający określony wymiar poprzeczny
široký
/
ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ/
adjective
(fotografia) charakteryzujący się szerokim kątem widzenia, obejmujący szerokie pole widzenia
širokoúhlý
/
ʃɛˈrɔkɔɕt͡ɕ/
noun
- poprzeczny wymiar obiektu
- (geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna
šířka
noun
tragarz i przewodnik wysokogórski
sherpa
šerpa
/
ˈʃɛʒɨt͡ɕ/
verb
popularyzować coś; sprawiać, że coś staje się coraz bardziej znane, powszechne
šířit
/
ʃɛsˈnastka/
noun
nazwa liczby 16
šestnáctka
adjective
(matematyka, matematyczny) związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście
šestnáctkový
/
ˌʃɛsnastɔˈlɛtʲɲi/
adjective
mający szesnaście lat
šestnáctiletý
/
ʃɛsˈnastɨ/
adjective
od 16
šestnáctý
/
ʃɛsˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
16
šestnáct
/
ʃɛf/
noun
- (medycyna, medyczny) operacyjne zszycie tkanek miękkich;
steh
sešití
sutura
- (anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;
šev
lebeční šev
/
ʃɛft͡s/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;
švec
obuvník
/
ˈʃɛvd͡z bɛz‿ˈbutuf ˈxɔd͡ʑi/
proverb
sytuacja, gdy brak komuś rzeczy, które sam wytwarza (bądź ma z nimi częsty kontakt)
kovářova kobyla chodí bosa
/
ˈʃɛfsʲci/
adjective
związany z szewcem lub szewstwem
ševcovský
/
ˈʃɛɕt͡ɕãn/
noun
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
krychle
kostka
/
ʃɛɕˈt͡ɕɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) wielokąt mający sześć boków;
šestiúhelník
/
ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkɔ̃ntnɨ/
adjective
mający sześć kątów
hexagonální
šestiúhelníkový
/
ˌʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający sześć lat
- trwający sześć lat
šestiletý
adjective
o broni palnej: mieszczący w magazynku sześć nabojów
šestiranný
šestiranový
/
ʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 6
šest
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt/
cardinalNumeral
liczba 60
šedesát
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 64
šedesát čtyři
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 62
šedesát dva
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 69
šedesát devět
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 61
šedesát jedna
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 68
šedesát osm
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 65
šedesát pět
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 67
šedesát sedm
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 66
šedesát šest
/
ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 63
šedesát tři
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka/
noun
- całość składająca się z sześćdziesięciu części, elementów lub jednostek
- nazwa liczby 60
šedesátka
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ/
adjective
od sześćdziesiąt
šedesátý
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od sześćdziesiąt cztery (64)
šedesátý čtvrtý
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi/
adjective
od sześćdziesiąt dwa (62)
šedesátý druhý
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od sześćdziesiąt dziewięć (69)
šedesátý devátý
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od sześćdziesiąt jeden (61)
šedesátý první
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od sześćdziesiąt pięć (65)
šedesátý pátý
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ/
adjective
od sześćdziesiąt siedem (67)
šedesátý sedmý
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ/
adjective
od sześćdziesiąt sześć (66)
šedesátý šestý
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od sześćdziesiąt trzy (63)
šedesátý třetí
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ/
adjective
od sześćdziesiąt osiem (68)
šedesátý osmý
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk/
noun
osoba w wieku 60-69 lat
šedesátník
/
ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający sześćdziesiąt lat
- trwający sześćdziesiąt lat
šedesátiletý
/
ˈʃɛɕsɛt/
cardinalNumeral
liczba 600
šest set
noun
- coś, co oznaczone jest liczbą 600
- nazwa liczby 600 (sześćset)
šestistovka
/
ʃɛɕˈsɛtnɨ/
adjective
od sześćset
šestistý
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) (środowiskowy) dziewczyna nie-Żydówka;
šikse
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;
Šíráz
/
ˈʃkaplɛʃ/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie
škapulíř
noun
(medycyna, medyczny) ostra, bakteryjna choroba zakaźna, najczęściej dotycząca dzieci, wywoływana przez paciorkowce grupy A (Streptococcus pyogenes), objawiająca się m.in. gorączką, bólem gardła, czerwoną, drobnoplamistą wysypką czy tzw. malinowym językiem;
spála
/
ʃkarˈwatnɨ/
adjective
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi
šarlatový
šarlatný
noun
(zoologia, zoologiczny) Echinodermata Klein, typ halobiontyczne, bezkręgowe zwierzę wtórouste o wtórnej symetrii promienistej;
ostnokožec
/
ˈʃʲcɛlɛt/
noun
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;
kostra
/
ˈʃklãnka/
noun
szklane naczynie, z którego się pije;
sklenice
/
ˈʃklarʲɲa/
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;
skleník
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim;
Sklářská Poruba
noun
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów
sklenář
/
ˈʃkɔt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;
Skotsko
/
ˈʃkɔt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami
skotský
adjective
związany ze Szkodrą, dotyczący Szkodry (miasta w Albanii)
skadarský
/
ʃkɔˈdlʲivɨ/
adjective
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo
škodlivý
/
ˈʃkɔdʲɲik/
noun
- zwierzę wyrządzające szkody gospodarcze;
- osoba wyrządzająca szkody
škůdce
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;
Skadar
/
ˈʃkɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
- działać na czyjąś niekorzyść
- źle wpływać na kogoś lub coś
škodit
noun
nauczyciel w żydowskiej szkole wyznaniowej
školník
/
ˈʃkɔlnɨ/
adjective
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły
školní
noun
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;
skopčák
/
ʃkɔp/
noun
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;
skopčák
noun
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;
kurděje
/
ʃkɔt/
noun
mieszkaniec Szkocji
Skot
/
ˈʃkɔtka/
noun
mieszkanka Szkocji
Skotka
/
ˈʃkɔwa/
noun
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;
škola
/
ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva/
noun
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;
základní škola
noun
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin
vysoká škola
/
ˈʃkɔwa ˈɕrɛdʲɲa/
noun
(edukacja, edukacyjny) szkoła ogólnokształcąca, techniczna lub zawodowa
střední škola
/
ˈʃkũnɛr/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;
škuner
noun
silny powiew wiatru nad akwenem
húlava
/
ʃkwɔ/
noun
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;
sklo
/
ˈʃlabãn/
noun
- (potocznie, potoczny) zakaz wychodzenia z domu nakładany na dzieci przez rodziców
domácí vězení
zarach
- (motoryzacja) ruchoma zapora blokująca ruch samochodów
závora
šraňka
/
ʃlaxʲˈt͡ɕãnka/
noun
członkini szlachty
šlechtična
/
ʃlaˈxɛt͡sʲci/
adjective
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty
šlechtický
/
ʃlak/
noun
- (turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;
stezka
- (Łódź) (środowiskowy) łopata do wsadzania chleba do pieca
sázecí lopata
- określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób
trasa
- (kolejnictwo) trasa, po której jedzie pociąg
trať
adjective
związany ze Szlezwikiem-Holsztynem, dotyczący Szlezwika-Holsztynu
šlesvicko-holštýnský
/
ʃlʲiˈfʲjɛrka/
noun
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;
bruska
šmirglovka
/
ˈʃmarakt/
noun
- (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;
- (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny, oszlifowany szmaragd (1.1)
smaragd
/
ˈʃmata/
noun
kawałek tkaniny, zwykle brudnej
hadr
/
ʃmɛlt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) złom, odpady, śmieci metalowe
šmelc
šrot
/
ˈʃmʲĩnka/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust
rtěnka
verb
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby
pašovat
/
ˈʃnawt͡sɛr/
noun
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy pinczerów szorstkowłosych, pochodząca z Niemiec;
knírač
/
ʃnur/
noun
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;
šňůra
/
ˌʃnurɔˈvadwɔ/
noun
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;
tkanička
/
ˈʃɔfar/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;
šofar
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;
šógun
noun
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania rządów, w której władzę posiada szogun;
šógunát
noun
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem
šok
adjective
wzbudzający szok, zdziwienie, zbulwersowanie
šokující
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim.
Šenov
noun
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;
Šošon
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu
šovinista
noun
zwolenniczka szowinizmu
šovinistka
adjective
wyrażający szowinizm; dotyczący szowinisty
šovinistický
/
ʃɔˈvʲĩɲism̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;
šovinismus
šovinizmus
noun
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) narzędzie ręczne z płaskim, elastycznym ostrzem i uchwytem, używane do nakładania, rozprowadzania lub usuwania mas budowlanych
špachtle
/
ʃpak/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;
špaček
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany ze szparagami lub zrobiony ze szparagów
chřestový
noun
(pogardliwie, pogardliwy) tajny agent, szpieg
čmuchal
/
ʃpʲjɛk/
noun
osoba zajmująca się szpiegostwem
vyzvědač
špión
noun
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe
špionáž
noun
potajemne zdobywanie tajemnic handlowych pewnego przedsiębiorstwa i przekazywanie ich zleceniodawcy
hospodářská špionáž
průmyslová špionáž
/
ʃpʲjɛˈɡɔfsʲci/
adjective
związany ze szpiegostwem, dotyczący szpiegów lub szpiegostwa
špionážní
/
ʃpʲik/
noun
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;
morek
adjective
(botanika, botaniczny) mający ostre, kłujące liście
jehličnatý
/
ˈʃpʲĩnak/
noun
- (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
- (spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)
špenát
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Czechach, w kraju hradeckim, w Karkonoszach;
Špindlerův Mlýn
noun
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu
spinet
/
ˈʃpʲital/
noun
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;
nemocnice
noun
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych
psychiatrická nemocnice
psychiatrická léčebna
/
ʃpʲiˈtalnɨ/
adjective
związany ze szpitalem, dotyczący szpitala
špitální
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa z płaskim, poszerzonym, obosiecznym grotem i zbrojoną poprzeczką, odmiana partyzany rozpowszechniona w XVII-XVIII wieku jako oznaka i broń oficerów oraz podoficerów piechoty;
sponton
/
ˈʃprɨxa/
noun
- element naciągu czaszy parasola
paprsek
- (technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą
paprsek
drát
/
ˈʃrapnɛl/
noun
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;
šrapnel
pronoun
(geografia, geograficzny) szczyt w zachodnich Karkonoszach;
Jínonoš
/
ˈʃtapka/
noun
uformowana bryłka cennego metalu o określonej wadze i próbie
slitek
adjective
związany ze sztabem, dotyczący sztabu
štábní
noun
(sport, sportowy) bieg ze zmiennikami
štafeta
noun
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;
malířský stojan
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;
štetl
/
ˈʃtɔkxɔlm/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;
Stockholm
/
ˈʃtɔlʲɲa/
noun
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;
štola
noun
spodnie uszyte ze sztruksu
manšestrový kalhoty
manšestráky
/
ˈʃtut͡ɕɛt͡s/
noun
przedmiot służący do jedzenia: nóż, widelec lub łyżka;
příbor
/
ˈʃtut͡ʃna ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲja/
noun
(informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;
umělá inteligence
/
ˈʃtut͡ʃna ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka/
noun
(stomatologia, stomatologiczny) proteza naturalnego uzębienia
umělý chrup
/
ˈʃtut͡ʃnɛ ˈɔɟɲɛ/
noun
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;
ohňostroj
/
ˈʃtut͡ʃnɨ/
adjective
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka
umělý
/
ˈʃtuka/
noun
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie
hra
- (dawniej, dawny) kawałek, szmat, kęs
kus
- (sztuka) twórczość artystyczna
- umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
umění
noun
(sport, sportowy) umiejętność walki wręcz, niekiedy bronią białą, zdobywana poprzez trening;
bojové umění
verb
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący
dloubat
/
ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa/
noun
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;
šibenice
/
ʃufˈlada/
noun
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;
zásuvka
šuplík
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim;
Šuja
/
ˈʃukãm t͡ʃwɔˈvʲjɛka/
idiom
zawołanie wyrażające niewiarę w znalezienie prawdziwego człowieka wśród ludzi
hledám člověka
/
ˈʃukat͡ɕ/
verb
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć
hledat
/
ˈʃukad͡ʑ ˈːurɨ ˈf‿t͡sawɨ̃m/
verb
doszukiwać się błędów, niedociągnięć, problemów tam, gdzie ich nie ma
hledat na všem hnidy
/
ˈʃukat͡ɕ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna/
verb
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy
hledat jehlu v kupce sena
/
ʃũm/
noun
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;
šum
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w środkowej Serbii
Šumadija
pronoun
(geografia, geograficzny) pasmo górskie położone na pograniczu Czech, Niemiec i Austrii, stanowiące południowo-zachodnie obrzeżenie Masywu Czeskiego;
Šumava
adjective
związany z miastem Szumperk, dotyczący miasta Szumperk
šumperský
/
ʃfap/
noun
mieszkaniec Szwabii;
Šváb
/
ˈʃfabʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;
Švábsko
/
ˈʃfapsʲci/
adjective
dotyczący Szwabii, związany ze Szwabią
švábský
/
ˈʃfaɟɛr/
noun
- brat żony
- mąż siostry
švagr
/
ʃfaˈɟɛrka/
noun
- siostra żony lub męża
- żona szwagra
švagrová
/
ˈʃfajt͡sar/
noun
obywatel Szwajcarii
Švýcar
/
ʃfajˈt͡sarʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;
Švýcarsko
/
ʃfajˈt͡sarka/
noun
obywatelka Szwajcarii
Švýcarka
/
ʃfajˈt͡sarsʲci/
adjective
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii
švýcarský
adjective
związany ze Schwarzwaldem (Szwarcwaldem), dotyczący Schwarzwaldu (Szwarcwaldu)
schwarzwaldský
/
ˈʃfɛt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;
Švédsko
/
ʃfɛt/
noun
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji
Švéd
/
ˈʃfɛtka/
noun
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji
Švédka
/
ˈʃfɛt͡sʲci/
adjective
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów
švédský
švédština
/
ˈʃfɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;
švédština
švédský
noun
polski żołnierz gwardii pod dowództwem Napoleona
švališér
noun
(potocznie, potoczny) pęd, zapał, energia do działania
šmrnc
noun
kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby;
esko
/
ˈʃɨpʲci/
adjective
- poruszający, odbywający się z dużą prędkością
- pokonujący dużą odległość w krótkim czasie
rychlý
/
ˈʃɨpkɔ/
adverb
z dużą prędkością
rychle
adjective
wyrażający kpinę, szyderstwo
posměšný
/
ˌʃɨdɛwˈkɔvat͡ɕ/
verb
(rękodzieło, rękodzielniczy) wytwarzać wyroby tekstylne używając szydełka, robić na szydełku
háčkovat
/
ˈʃɨdwɔ/
noun
ostry kolec na trzonku;
šídlo
/
ˈʃɨja/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem
krk
šíje
/
ˌʃɨkãnɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od szykanować
šikana
/
ˈʃɨlʲĩŋk/
noun
(jednostka monetarna) waluta kilku krajów afrykańskich;
šilink
/
ˈʃɨ̃mpãw̃s/
noun
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;
šimpanz
adjective
właściwy szympansowi, związany z szympansem, dotyczący szympansa
šimpanzí
/
ˈʃɨ̃na/
noun
- (medycyna, medyczny) urządzenie do wsparcia lub usztywnienia kończyny albo kręgosłupa
dlaha
- (informatyka, informatyczny) wewnętrzne połączenie elektroniczne, po którym transmitowane są dane
sběrnice
/
ˈʃɨ̃nka/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia
- (spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
šunka
/
ʃɨ̃w̃ˈʃɨla/
noun
- (zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;
- (zobacz) szynszyle
činčila
/
ˈʃɨʃka/
noun
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (zdrobniale) od: szycha (ważna osoba)
vzácný pták
- (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;
šiška
/
ʃɨt͡ɕ/
verb
- (krawiectwo) wykonywać odzież, ubrania, także wyszycie, haft na czymś
- łączyć brzegi czegoś (np. tkaniny, skóry) za pomocą igły i nici
šít
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Syberii, płynąca przez Kraj Zabajkalski w Rosji;
Šilka
/
ˈʃustka/
noun
nazwa cyfry 6
šestka
/
ˈʃustɨ/
adjective
od 6
šestý
/
ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥/
noun
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji
šestý smysl
/
sut/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;
sodík
/
ˈsujka/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;
sojka
/
sul/
noun
- (spożywczy) chlorek sodu
- (chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;
sůl
noun
(spożywczy) chlorek sodu pozyskany przez odparowanie wody morskiej, stosowany jako przyprawa, konserwant i suplement diety dostarczający mikroelementów
mořská sůl
/
sɔ̃nt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem
soud
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół instytucji wymiaru sprawiedliwości
soudnictví
/
ˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ/
verb
- oceniać, jak należy zakwalifikować określony stan rzeczy z punktu widzenia prawa
- mieć o czymś jakieś zdanie
soudit
/
ˈsɔ̃w̃ɕat/
noun
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania
soused
/
sɔ̃w̃ˈɕatka/
noun
osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania
sousedka
/
ˈsɛ̃ɲd͡ʑa/
noun
- (sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych
rozhodčí
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;
soudce
- (sport, sportowy) kobieta, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych
rozhodčí
/
sɛ̃ɲˈd͡ʑĩna/
noun
(potocznie, potoczny) kobieta, która wydaje wyroki w sądzie
soudkyně
adjective
dotyczący sędziego lub kolegium orzekającego, związany z sędzią lub kolegium orzekającym
soudcovský
/
sɛ̃ŋˈkatɨ/
adjective
pokryty sękami
sukovitý
/
sɛ̃mp/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;
sup
noun
czyjaś niewielka wada, zwykle jakieś przyzwyczajenie
slabina
/
ˈswabɔɕt͡ɕ/
noun
- odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych
- wybijająca się niedoskonałość, słaba strona
slabost
/
ˈswabɨ/
adjective
- posiadający niewielką siłę fizyczną
- niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny
slabý
/
ˈswava/
noun
wielki rozgłos
sláva
/
ˈswavɛk/
pronoun
(zdrobniale) poufała forma imienia Sławomir
Slávek
/
swaˈvɔ̃mʲir/
pronoun
imię męskie;
Slavomír
/
ˈswɔtʲci/
adjective
- wywołujący miłe uczucie
- mający smak cukru
sladký
/
ˈswɔdɨt͡ʃ/
noun
słodki smak
cukrovinka
/
ˈswɔd͡ʑik/
noun
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;
sladidlo
/
ˈswɔ̃ma/
noun
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;
sláma
/
swɔ̃ˈmʲjãnɨ/
adjective
zrobiony ze słomy
slaměný
/
swɔ̃ˈmʲjãnɨ ˈvdɔvʲjɛt͡s/
noun
mąż, którego małżonka wyjechała dokądś na pewien czas
slaměný vdovec
noun
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) słonko
sluníčko
/
swɔ̃ˈnɛt͡ʃʲɲik/
noun
- (botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
- (potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;
slunečnice
/
ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
- zrobiony ze słoneczników
- związany ze słonecznikiem, dotyczący słonecznika
slunečnicový
/
swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ/
adjective
związany ze słońcem
sluneční
/
swɔ̃ˈɲit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica słonia
slonice
/
swɔ̃ˈɲĩna/
noun
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;
slanina
špek
noun
(zdrobniale) od: słonina
slaninka
adjective
związany ze słoniną, dotyczący słoniny
slaninový
/
swɔ̃ˈɲɔ̃ntkɔ/
noun
młode słonia
slůně
/
ˈswɔ̃nɨ/
adjective
mający smak soli
slaný
/
swɔˈvat͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej;
Slovensko
/
swɔˈvat͡sʲci/
adjective
- związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków
- charakterystyczny dla Słowacji lub Słowaków
slovenský
/
swɔˈvat͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;
slovenština
slovenský
/
swɔˈvat͡ʃka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji
Slovenka
/
ˈswɔvak/
noun
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;
Slovák
/
swɔˈvɛ̃ɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;
Slovinsko
/
swɔˈvɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców
slovinský
slovinština
/
swɔˈvɛ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;
slovinština
/
swɔˈvʲjä̃ɲĩn/
noun
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;
Slovan
/
swɔˈvʲjãnka/
noun
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy
Slovanka
/
swɔˈvʲjä̃j̃sʲci/
adjective
- (językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
- związany ze Słowianami, słowiańszczyzną
slovanský
/
ˈswɔvʲik/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;
- (ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju słowik (1.1)
slavík
/
ˈswɔvʲik ˈrd͡zavɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;
slavík obecný
/
swɔvʲˈɲit͡ʃɛk/
noun
(zdrobniale) od: słownik
slovníček
/
ˈswɔvʲɲik/
noun
- zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości
slovní zásoba
slovník
- zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
- spis słów z tłumaczeniami na inny język
slovník
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) leksykografia
slovníkářství
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista układający słowniki
slovníkář
/
ˌswɔvʲɲiˈkɔvɨ/
adjective
dotyczący słownika, właściwy słownikowi
slovníkový
/
ˈswɔvɔ/
noun
- obietnica, przyrzeczenie
slovo
- (językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
slovo
slib
/
ˌswɔvɔˈtfurstfɔ/
noun
- (rzadki, rzadko używany) tworzenie wyrazów
slovotvorba
- (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o budowie i tworzeniu wyrazów
slovotvorba
derivatologie
kmenosloví
/
swɔ̃ɲ/
noun
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą
slon
/
ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;
Slunce
/
ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ/
noun
- Słońce widziane jako tarcza na niebie
- (astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
- (przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny
slunce
/
swux/
noun
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;
sluch
/
ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;
absolutní sluch
noun
udział danej stacji radiowej w czasie słuchania radia w jakiejś populacji
poslechovost
/
swuˈxafka/
noun
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;
sluchátko
/
swuˈxafʲci/
noun
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha
sluchátka
/
ˈswuxat͡ɕ/
verb
- odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
- świadomie odbierać czyjąś mowę
poslouchat
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Horynia;
Sluč
/
ˈswuɡa/
noun
(dawniej, dawny) osoba, która usługuje
sluha
/
swup/
noun
- wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
- unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu
sloup
- (potocznie, potoczny) firma (czasem też osoba, na którą jest ona zarejestrowana), założona w celu uwiarygodnienia nielegalnych interesów innej spółki, np. wykonywania fikcyjnych przelewów, zaciągania kredytów itp.
bílý kůň
adjective
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym
podlézavý
servilní
/
ˈswuʒba ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa/
noun
(administracja) określenie służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne kraju
služba bezpečnosti
noun
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych
vojna
/
ˈswɨʃɛt͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu
slyšet
noun
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;
slad
noun
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;
tričko
noun
(książkowy) pudełeczko na tabakę;
tabatěrka
adjective
związany z tabaką, dotyczący tabaki
tabákový
/
ˈtabla/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami;
tabla
/
ˈtablɛt/
noun
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;
tablet
digitalizačný tablet
digitalizátor
digitizér
grafický tablet
snímacia tabuľka
/
taˈblɛtka/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka
tableta
pilulka
/
taˈblʲit͡sa ˌrɛjɛstraˈt͡sɨjna/
noun
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;
registrační značka
/
taˈblʲit͡ʃka/
noun
(zobacz) tabliczka czekolady
tabulka
/
taˈblʲit͡ʃka ˌt͡ʃɛkɔˈladɨ/
noun
(spożywczy) (cukiernictwo) prostokątny kawałek czekolady, najczęściej w oddzielnym opakowaniu
tabulka čokolády
/
taˈblʲit͡ʃka mnɔˈʒɛ̃ɲa/
noun
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10;
násobilka
/
taˈblɔ<sup>j</sup>it/
noun
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;
tabloid
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;
táborita
/
ˌtaxɨˈkardʲja/
noun
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca
tachykardie
/
ˈtat͡ʃka/
noun
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;
kolečko
/
taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Tadeáš
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;
Tádž Mahal
/
taˈd͡ʒɨt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami
tádžický
/
taˈd͡ʒɨt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Tadżykistanu;
tádžičtina
/
ˌtad͡ʒɨˈcistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Tádžikistán
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;
Taganrog
adjective
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)
tahitský
/
ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla/
noun
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;
veřejné tajemství
/
ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
zagadkowy i trudny do zrozumienia
tajemný
tajuplný
/
ˈtajfũn/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;
tajfun
adjective
(meteorologia, meteorologiczny) związany z tajfunem, dotyczący tajfunu
tajfunový
/
tajˈlãndʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Thajsko
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji na półwyspie Tajmyr, na północy Kraju Krasnojarskiego, przepływająca przez jezioro Tajmyr;
Tajmyra
adjective
związany z Tajmyrem, dotyczący Tajmyru
tajmyrský
/
ˈtajɲak/
noun
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) tajny funkcjonariusz służb mundurowych, kontroli lub wywiadu
tajný
adjective
związany z Tajpejem, dotyczący Tajpeju
tchajpejský
/
ˈtajsʲci/
adjective
wywodzący się z Tajlandii, dotyczący Tajlandii lub Tajów
thajský
/
ˈtajsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Tajlandii;
thajština
/
tajˈvãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu
tchajwanský
/
tak/
particle
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś
ano
jo
noun
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;
taxonomie
/
taˈksufka/
noun
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;
taxi
/
ˌtaksufˈkarka/
noun
kobieta kierująca taksówką lub właścicielka taksówki
taxikářka
/
taˈksufkaʃ/
noun
kierowca taksówki
taxikář
/
takˈtɔvnɨ/
adjective
odznaczający się taktem, uprzejmy, kulturalny
ohleduplný
/
ˈtaktɨka/
noun
- (wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
- sposób działania według wcześniej przemyślanego planu
taktika
/
tal/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;
thallium
/
ˈtalar/
noun
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata;
tolar
/
ˈtalɛʃ/
noun
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
talíř
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z talibami, dotyczący talibów
talibanský
/
taˈlʲizmãn/
noun
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;
talisman
/
ˈtallʲĩn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Estonii;
Tallinn
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie
talmudický
talmudský
/
tãm/
pronoun
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący
tam
/
tãˈmara/
pronoun
imię żeńskie;
Tamara
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;
Tambov
adjective
dotyczący Tamilów
tamilský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);
tamilština
/
tãˈmʲiza/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;
Temže
adjective
(rzadki, rzadko używany) związany z Tamizą (rzeką w Anglii)
temžský
/
tãˈnɛt͡ʃnɨ/
adjective
(choreografia, choreograficzny) związany z tańcem, dotyczący tańca
taneční
/
ˈtãŋɡɛ̃w̃s/
noun
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;
tangens
/
ˈtãŋɡɔ/
noun
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;
tango
/
ˈtãɲi/
adjective
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
levný
laciný
/
ˈtãɲɛt͡s/
noun
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;
tanec
/
ˈtãɲɛt͡sʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈvʲita/
idiom
(medycyna, medyczny) (zobacz) pląsawica
tanec svatého Víta
/
ˈtãɲɔ/
adverb
w sposób tani; niedrogo, po okazjonalnej/niskiej cenie
levně
adjective
związany z tankiem, dotyczący tanka
tankový
/
ˈtãntal/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;
tantal
/
tãw̃ˈzãɲja/
noun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;
Tanzanie
Tanzánie
/
taˈɔ<sup>j</sup>ism̥/
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;
taoismus
/
ˌtapɛ̃ˈnada/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;
tapenáda
/
taˈpɛta/
noun
- (budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;
- (informatyka, informatyczny) grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera;
tapeta
verb
pokrywać ściany tapetą; kłaść tapetę
tapetovat
noun
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;
tapioka
adjective
zrobiony z tapioki
tapiokový
/
ˈtara/
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na pograniczu obwodów nowosybirskiego i omskiego w Rosji, prawy dopływ Irtysza;
Tara
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram;
beranidlo
noun
deski powstałe na skutek przecięcia gałęzi lub pnia piłą
řezivo
/
ˈtart͡ʃa/
noun
- (wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
- (geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych
- (heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)
štít
/
ˈtart͡ʃa ˌãntɨracɛˈtɔva/
noun
(potocznie, potoczny) amerykański wielonarodowy i wielowarstwowy system obrony antybalistycznej;
protiraketová obrana
/
ˈtart͡ʃa ˌɔsṭʃɛˈɡaft͡ʃa/
noun
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przeznaczone do informowania maszynisty o sygnale wyświetlanym na zbliżającym się semaforze, aby w razie konieczności mógł zmienić prędkość;
předvěst
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;
štítná žláza
adjective
związany z Tarentem, dotyczący Tarentu, pochodzący z Tarentu
tarentský
/
ˈtarɛ̃nt/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;
Tarent
/
tark/
noun
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży
trh
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) (handel, handlowy) stałe miejsce targowe
tržiště
/
ˈtarka/
noun
dawny przyrząd służący do prania ręcznego w formie pofałdowanej płyty
valcha
/
tarʲˈɲĩna/
noun
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;
trnka obecná
trnka
/
tarˈnɔbʒɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
Tarnobřeh
/
tarˈnɔfsʲcɛ ˈɡurɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;
Tarnovice
Tarnovské Hory
/
ˈtarnuf/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce;
Tarnov
/
ˈtarpãn/
noun
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;
tarpan
/
ˈtartak/
noun
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę
pila
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miniaturowa tarta wielkości kilku centymetrów
tartaletka
/
ˈtartãn/
noun
- tradycyjny szkocki deseń w kratę;
- tworzywo poliuretanowe na nawierzchnie sportowe;
tartan
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;
Tartús
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej;
Tarim
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, powstaje z połączenia Czuny i Biriusy, uchodzi do Angary;
Tasejeva
adjective
związany z Tasmanią, dotyczący Tasmanii, pochodzący z Tasmanii
tasmánský
/
taˈʃkɛ̃nt͡sʲci/
adjective
od: Taszkent
taškentský
/
ˈtaʃkɛ̃nt/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;
Taškent
Toškent
noun
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;
tašlich
/
ˈtata/
noun
(potocznie, potoczny) ojciec
táta
tatínek
taťka
/
ˈtatar/
noun
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej;
Tatar
noun
(botanika, botaniczny) Acorus, roślina z rodziny obrazkowatych (Araceae), o mieczowatych, zaostrzonych liściach i kłączach zawierających olejki eteryczne, używane w przemyśle perfumeryjnym, spożywczym i w lecznictwie; rośnie na brzegach stawów i potoków;
puškvorec
/
taˈtarsʲci/
adjective
związany z Tatarami
tatarský
/
taˈtarsʲci/
noun
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język tatarski;
tatarština
/
ˈtatra/
pronoun
(motoryzacja) marka samochodu;
Tatra
/
ˈtatrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;
Tatry
/
taˈṭʃãj̃sʲci/
adjective
dotyczący Tatr, związany z Tatrami, pochodzący z Tatr
tatranský
/
taˈtu<sup>w</sup>aʃ/
noun
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;
tetování
noun
organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów biogennych;
taurin
adjective
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii
tautologický
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w dorzeczu Obu, lewy dopływ rzeki Toboł;
Tavda
/
ˈtaksʲi/
noun
(potocznie, potoczny) taksówka
taxi
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, na zachodniej Syberii, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;
Taz
/
ˈtãj̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec
tančit
tancovat
plesati
/
ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna/
noun
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;
děrná páska
/
ˌtbʲiˈlʲisʲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;
Tbilisi
/
txaˈvʲit͡sa/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;
průdušnice
trachea
/
txuʒˈlʲivɨ/
adjective
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić
zbabělý
/
txuˈʒɔstfɔ/
noun
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi
zbabělost
/
ˈtɛatr̥/
noun
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
- (architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
- (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
- (przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób
divadlo
/
ˌtɛaˈtralnɨ/
adjective
związany z teatrem, odnoszący się do teatru
divadelní
adjective
związany z teatrologią, dotyczący teatrologii
teatrologický
noun
(zdrobniale) od: teatr
divadélko
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w północnej części Wielkiego Kaukazu, lewy dopływ Kubania;
Těberda
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie;
Tabríz
/
ˈtɛxnɛt/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;
technecium
/
tɛxʲˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
odnoszący się do techniki, związany z techniką
technický
/
ˈtɛxʲɲik/
noun
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym
technik
/
ˌtɛxnɔˈkrat͡sʲja/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;
technokracie
/
ˌtɛxnɔkraˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą
technokratický
/
tɛxˈnɔlɔk/
noun
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś
technolog
/
ˌtɛxnɔˈlɔɟja/
noun
- dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
- proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś
technologie
adverb
pod względem technologicznym
technologicky
/
ˌtɛxnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z technologią, dotyczący technologii
technologický
noun
impreza przy muzyce techno
technoparty
/
ˈtɛt͡ʃka/
noun
- prostokątna torba z uchwytem
aktovka
- okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.
složka
noun
(technologia, technika, techniczny) rodzaj tworzywa sztucznego, syntetyczny fluoropolimer;
teflon
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Hondurasu;
Tegucigalpa
/
tɛˈxɛrãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;
Teherán
/
ˌtɛxɛˈrãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Teheranu, miasta w Iranie
teheránský
/
ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥/
noun
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;
teismus
noun
mieszkaniec Teksasu
Texasan
adjective
odnoszący się do Teksasu, związany z Teksasem
texaský
/
tɛkst/
noun
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść
text
noun
(geologia, geologiczny) nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią,
tektonika
noun
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;
lepenka
pronoun
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym;
Tel Aviv
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia;
Telavi
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju Wysoczyna;
Telč
/
tɛˈlɛfɔ̃n/
noun
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;
telefon
/
tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ/
noun
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;
mobilní telefon
noun
(telekomunikacja) aparat telefoniczny zainstalowany na stałe do jednego miejsca;
pevná linka
/
ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
- wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu
telefonický
- charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu
telefonní
/
ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
rozmawiać z kimś przez telefon
telefonovat
/
tɛˈlɛɡraf/
noun
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;
telegraf
/
ˌtɛlɛɡraˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
dotyczący telegrafu, związany z telegrafem
telegrafní
/
tɛˈlɛɡrãm/
noun
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przykazywana telegraficznie
telegram
noun
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość
telekomunikace
noun
(fotografia) zespół soczewek montowany przed lub za obiektywem aparatu fotograficznego, w celu powiększenia centrum kadru;
telekonvertor
/
ˌtɛlɛmɛdɨˈt͡sɨ̃na/
noun
forma świadczenia usług medycznych i opieki zdrowotnej; łączy w sobie elementy telekomunikacji, informatyki, medycyny;
telemedicína
/
ˌtɛlɛɔˈbʲjɛktɨf/
noun
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;
teleobjektiv
/
ˌtɛlɛˈpatʲja/
noun
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;
telepatie
noun
(telewizja, telewizyjny) urządzenie do pokazywania lektorowi w studio tekstu do czytania;
teleprompter
/
tɛˈlɛskɔp/
noun
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;
dalekohled
teleskop
/
ˌtɛlɛˈvʲizʲja/
noun
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;
televize
/
ˌtɛlɛˈvʲizɔr/
noun
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;
televizor
televize
/
ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ/
adjective
związany z telewizją
televizní
/
ˈtɛlːur/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;
tellur
/
ˈtɛ̃mat/
noun
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła
téma
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju południowoczeskim; 2 km od Temelina znajduje się elektrownia jądrowa;
Temelín
/
ˌtɛ̃mpɛraˈtura/
noun
- (fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
- wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
- (potocznie, potoczny) gorączka
teplota
/
ˌtɛ̃mpɛˈrufka/
noun
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;
ořezávátko
/
tɛ̃mˈplarʲjuʃ/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;
templář
/
tɛ̃n/
pronoun
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego
ten
tento
/
ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi/
proverb
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały
kdo se směje naposled, ten se směje nejlépe
kdo se směje naposledy, ten se směje nejlépe
/
ˌtɛ̃ndɛ̃nˈt͡sɨjnɨ/
adjective
stronniczy
tendenční
/
ˈtɛ̃ndɛr/
noun
(kolejnictwo) wagon specjalnej konstrukcji połączony z parowozem do przewozu węgla;
tendr
/
ˈtɛ̃ɲis/
noun
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;
tenis
/
ˌtɛ̃ɲiˈsɔvɨ/
adjective
związany z tenisem, dotyczący tenisa
tenisový
/
ˈtɛ̃w̃sɔr/
noun
(matematyka, matematyczny) obiekt geometryczny opisujący wieloliniowe zależności między zbiorami wektorów, niezmiennicze względem układu współrzędnych;
tenzor
/
ˌtɛɔˈdɔlʲit/
noun
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;
teodolit
/
tɛˈɔdɔr/
pronoun
imię męskie;
Teodor
noun
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;
teodicea
/
tɛˈɔfʲil/
pronoun
imię męskie;
Teofil
noun
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
- (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)
teokracie
noun
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii
teolog
/
ˌtɛɔˈlɔɟja/
noun
- (potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)
- (teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);
teologie
bohosloví
/
ˌtɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(teologia, teologiczny) związany z teologią
teologický
/
ˌtɛɔrɛˈtɨt͡ʃnɨ/
adjective
- niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii
- mało prawdopodobny
teoretický
/
tɛˈɔrʲja/
noun
- system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
- (potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)
teorie
/
tɛˈplʲit͡sʲcɛ ˈskalnɛ ˈmʲjastɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch części Skał Adrszpasko-Cieplickich;
Teplické skalní město
/
ˈtɛra/
noun
(architektura, architektoniczny) rodzaj buddyjskiej świątyni w Japonii
tera
/
ˌtɛraˈkɔta/
noun
(technologia, technika, techniczny) tworzywo ceramiczne otrzymywane przez spiekanie w temperaturze 1150–1300℃ gliny ogniotrwałej, skaleni, piasku, z dodatkiem barwiących tlenków metali, zwykle na kolor ceglastoczerwony;
terakota
/
tɛˈrapʲja/
noun
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, proces leczenia
terapie
adjective
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) powodujący powstawanie wad rozwojowych płodu
teratogénny
/
ˈtɛras/
adverb
w tej chwili, obecnie
teď
nyní
/
ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ/
adjective
odbywający się teraz
nynější
/
tɛrp/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;
terbium
/
tɛˈrɛsa/
pronoun
imię żeńskie;
Tereza
Terezie
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i twierdza w Czechach, w kraju usteckim, nad rzeką Ochrzą;
Terezín
adjective
związany z Terezinem, dotyczący Terezina
terezínský
adjective
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarzowej Marii Teresy Habsburg
teresiánský
tereziánský
/
ˈtɛrʲjɛr/
noun
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;
teriér
/
ˌtɛrʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(zoologia, zoologiczny) związany z teriologią, dotyczący teriologii
teriologický
adjective
dotyczący terminologii
terminologický
/
tɛrˈmʲistɔr/
noun
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;
termistor
/
ˈtɛrmʲit/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;
termit
všekaz
/
ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika/
noun
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;
termika
termodynamika
adjective
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur
termonukleární
/
tɛrˈmɔ̃mɛtr̥/
noun
przyrząd do pomiaru temperatury;
teploměr
/
ˈtɛrmɔs/
noun
naczynie na płyn, które utrzymuje ciepło dzięki specjalnej termoizolacji
termoska
/
tɛrˈmɔstat/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;
termostat
/
tɛrˈːarʲjũm/
noun
zbiornik lub pomieszczenie przeznaczone do hodowli lądowych płazów, gadów lub pajęczaków;
terárium
/
ˌtɛrːɔˈrɨsta/
noun
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący
terorista
/
tɛrˈːɔrɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;
terorismus
/
ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm/
noun
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;
teritorium
území
/
tɛˈstãmɛ̃nt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;
závěť
testament
/
ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n/
noun
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;
testosteron
/
ˌtɛstɔˈvãɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od testować
testování
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części
tetralogie
adjective
związany z Teutbergiem (Teutburgiem); dotyczący Teutbergu (Teutburga)
teutoburský
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Teutonami
teutonský
/
tɛˈzawrus/
noun
(książkowy) dzieło, które obejmuje całość określonej wiedzy, dorobku intelektualnego
tezaurus
/
tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;
Théseus
/
tɛɕˈt͡ɕɔva/
noun
matka żony lub męża
tchyně
tchýně
/
tɛɕt͡ɕ/
noun
ojciec żony lub męża
tchán
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna ze szkół buddyjskich, tzw. wczesnych, uważana za najstarszą spośród istniejących do dziś;
théraváda
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta grająca na thereminie
thereministka
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Bhutanu
Thimphu
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;
Těreška
/
tʲik/
noun
(medycyna, medyczny) powtarzający się mimowolny skurcz jednego lub kilku mięśni (najczęściej twarzy)
tik
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oreochromis niloticus, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej m.in. w Izraelu;
tlamoun nilský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Mali, nad rzeką Niger;
Timbuktu
pronoun
(geografia, geograficzny) Timișoara, miasto w zachodniej Rumunii
Temešvár
/
ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Východní Timor
adjective
związany z Timorem, dotyczący Timoru
timorský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;
Timpton
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, prawy dopływ Oki;
Ťoša
/
tʲiˈrãna/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Albanii;
Tirana
/
tʲiˈrãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Tirana
tiranský
noun
(potocznie, potoczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) chuligan zmanipulowany lub opłacany przez reżim rządzący do zwalczania protestów opozycyjnych; bandyta na usługach władzy;
tituška
noun
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;
tyl
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;
Ťumeň
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluju;
Ťung
noun
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;
tkaní
/
tkat͡ʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin
tkadlec
noun
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka zbudowana z włókien mięśniowych;
svalovina
/
ˈtkãnka twuʃˈt͡ʃɔva/
noun
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;
tuková tkáň
/
tkat͡ɕ/
verb
sporządzać tkaninę
tkát
/
tlɛ̃n/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;
kyslík
/
ˈtlɛ̃nɛk/
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;
kysličník
oxid
/
tlɛ̃ˈnɔvɨ/
adjective
związany z tlenem, dotyczący tlenu
kyslíkový
/
tɔ/
pronoun
…wskazujący, rodzaj nijaki
to
/
ˈtɔast/
noun
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu
přípitek
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Libii nad Morzem Śródziemnym;
Tobruk
/
ˈtɔfu/
noun
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;
tofu
/
ˈtɔɡa/
noun
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) długi, luźny strój sędziów, adwokatów, prokuratorów i profesorów wyższych uczelni, zakładany w okolicznościach oficjalnych
talár
/
tɔˈɟijsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Togo
togský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą;
Toljatti
/
ˈtɔɡɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;
Togo
noun
(botanika, botaniczny) Lysimachia L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych o wzniesionych lub płożących się łodygach i wyrastających pojedynczo w kącikach liści żółtych kwiatach;
vrbina
/
ˈtɔkaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech;
Tokaj
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) węgierskie białe wino deserowe produkowane w okolicach miasta Tokaj;
tokaj
adjective
związany z Tokajem, dotyczący Tokaju (miasta na Węgrzech)
tokajský
/
ˈtɔkaʃ/
noun
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce
soustružník
/
tɔˈcijsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Tokio
tokijský
/
ˈtɔcɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;
Tokio
/
ˌtɔkɔˈfɛrɔl/
noun
(biochemia, biochemiczny) witamina E;
tokoferol
/
tɔˈksɨt͡ʃnɨ/
adjective
(książkowy) mający właściwości trujące
toxický
/
ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja/
noun
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;
toxikologie
/
tɔˈksɨ̃na/
noun
substancja chemiczna o właściwościach trujących
toxin
/
ˈtɔlar/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Słowenii w latach 1991–2006;
tolar
adjective
odnoszący się do Toledo, związany z Toledo
toledský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;
Toledo
noun
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;
toluen
/
tɔ̃ˈmaxafk/
noun
(etnografia, etnograficzny) indiański toporek wojenny;
tomahavk
/
ˈtɔ̃maʃ/
pronoun
imię męskie;
Tomáš
noun
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze
tombola
/
tɔ̃ˈmʲĩswaf/
pronoun
imię męskie;
Tom
Toma
Tomislav
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;
Tompo
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;
Tomsk
/
ˈtɔ̃na/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa 1000 kilogramów
tuna
noun
(sztuka) obraz lub płaskorzeźba w kształcie koła;
tondo
/
ˈtɔ̃nfa/
noun
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz;
tonfa
/
ˈtɔ̃ŋɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;
Tonga
noun
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;
tonzilektomie
/
tɔˈpʲjɛlɛt͡s/
noun
zwłoki osoby, która utopiła się
utopenec
/
ˌtɔpɔˈɡrafʲja/
noun
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;
topografie
/
tɔˈpɔla/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;
topol
/
ˌtɔpɔˈlɔɟja/
noun
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;
topologie
adjective
dotyczący topologii, związany z topologią
topologický
/
ˈtɔpur/
noun
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;
sekera
/
tɔr/
noun
- (geologia, geologiczny) samotna skała, skalica;
izolovaná skála
izolovené skalisko
mrazový suk
tor
- (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;
thorium
noun
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa
vačnatec
noun
(medycyna, medyczny) nienowotworowa przestrzeń jamista wypełniona płynem;
pseudocysta
/
tɔˈrɛpka/
noun
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni
kabelka
sáček
/
tɔrf/
noun
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;
rašelina
/
ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ/
noun
teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf;
rašeliniště
/
tɔrˈnadɔ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;
tornádo
adjective
związany z Toronto, dotyczący Toronto
torontský
/
tɔrˈpɛda/
noun
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;
torpédo
verb
- (wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą
- (przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś
torpédovat
adjective
związany z torpedą, dotyczący torpedy
torpédový
/
tɔrt/
noun
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;
dort
/
ˌtɔrtuˈrɔvat͡ɕ/
verb
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji
mučit
/
ˈtɔrũɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-centralnej Polsce, położone nad Wisłą;
Toruň
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą;
Toržok
/
tɔˈskãɲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;
Toskánsko
noun
mieszkanka Toskanii
Toskánka
/
tɔˈskãj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Toskanii
Toskánec
/
tɔˈskãj̃sʲci/
adjective
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii
toskánský
/
ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;
totalitarismus
/
ˈtɔtɛ̃m/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;
totem
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu;
totemismus
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii;
Tours
/
ˈtɔvar/
noun
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;
zboží
adjective
służący do przemieszczania lub transportu ciężkich rzeczy
nákladní
/
ˌtɔvaˈʒɨsʲci/
adjective
- dobrze czujący się w obecności innych osób
družný
- będący formą rozrywki grupy osób
společenský
/
ˌtɔvaˈʒɨstfɔ vzaˈjɛ̃mnɛj ˌadɔˈrat͡sʲji/
idiom
(ironicznie) grupa osób popierających się nawzajem, prawiących sobie wzajemnie komplementy
partička
kamarádíček
klika
my hoši, co spolu chodíme
my hoši, co spolu mluvíme
/
tɔˈvaʒɨʃ/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej
soudruh
/
ˌtɔvaˈʒɨʃɨt͡ɕ/
verb
- być, pozostawać przy kimś, asystować komuś
- występować razem z jakimś zjawiskiem
doprovázet
/
tɔ̃ɲ/
noun
względnie głęboka część jeziora, rzeki, morza
tůň
/
tɔʃˈsãmɔɕt͡ɕ/
noun
- cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
totožnost
identita
- identyczność, brak różnic
totožnost
stejnost
shoda
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;
Thrákie
/
traˈdɨt͡sʲja/
noun
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;
tradice
/
ˌtradɨˈt͡sɨjnɨ/
adjective
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją
tradiční
/
ˈtrafʲika/
noun
(przestarzałe, przestarzały) sklep z wyrobami tytoniowymi;
trafika
/
traˈfʲiwɔ‿ɕɛ ˈɕlɛpɛj ˈkuʒɛ ˈʑarnɔ/
proverb
przypadkowo udało się komuś zdobyć coś/trafić na coś, czego normalnie by nie uzyskał (w ten sposób)
i slepá slepice někdy zrnko najde
/
traˈɡɛdʲja/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
- ogromne nieszczęście budzące rozpacz
tragédie
noun
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni
trajektorie
/
trakˈt͡sɨjnɨ/
adjective
(kolejnictwo) związany z trakcją, dotyczący trakcji
trakční
/
ˈtraktɔr/
noun
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;
traktor
/
ˌtraktɔˈʒɨsta/
noun
kierowca traktora, ciągnika rolniczego
traktorista
/
ˌtraktɔˈʒɨstka/
noun
kobieta kierująca traktorem, ciągnikiem rolniczym
traktoristka
/
trãmp/
noun
wędrowiec, włóczykij, obieżyświat
tramp
/
ˈtrãmpkaʃ/
noun
(sport, sportowy) młody piłkarz do piętnastego roku życia;
dorostenec
/
ˈtrãw̃vaj/
noun
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;
tramvaj
šalina
noun
pracownik przedsiębiorstwa tramwajowego
tramvaják
noun
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;
rybí tuk
/
trãw̃ˈsakt͡sʲja/, /
trãw̃ˈzakt͡sʲja/
noun
- (handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług
- (informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem
transakce
noun
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;
transfobie
/
ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr/
noun
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;
transformátor
adjective
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean
zaoceánský
noun
(medycyna, medyczny) przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki
transplantace
/
ˈtrãw̃spɔrt/
noun
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;
doprava
noun
osoba odczuwająca rozbieżność między płcią psychiczną a biologiczną, żyjąca jak kobieta
transsexuálka
noun
(teologia, teologiczny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;
transsubstanciace
noun
chłopak lub mężczyzna, ubierający się i zachowujący się jak dziewczyna albo kobieta
transvestita
noun
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;
transvestitismus
/
trãw̃ˈzɨstɔr/
noun
- (elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
- (potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy
tranzistor
/
ˈtrapɛs/
noun
- (geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
- (sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;
lichoběžník
/
ˈtratfa/
noun
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;
vor
plť
/
ˈtrava/
noun
- (botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) marihuana
tráva
noun
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;
travertin
/
traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;
trávení
zažívání
/
ˈtravʲɲik/
noun
poletko trawy o charakterze ozdobnym;
trávník
adjective
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą
býložravý
/
trɛfl̥/
noun
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru
kříž
žalud
/
trɛ̃n/
noun
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;
vlečka
/
ˈtrɛ̃n͇t͡ʃɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;
Trenčín
adjective
związany z Trenczynem, dotyczący Trenczyna
trenčínský
/
trɛ̃nt/
noun
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie;
trend
/
ˈtrɛ̃nɛr/
noun
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;
trenér
kouč
cvičitel
/
ˈtrɛsɛr/
noun
człowiek tresujący zwierzęta
krotitel
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą;
Trevír
adjective
związany z Trewirem, dotyczący Trewiru
trevírský
/
trʲjak/
noun
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;
triak
noun
- (zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Triceratops, rodzaj roślinożernego dinozaura żyjącego w epoce późnej kredy na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej;
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju triceratops (1.1)
triceratops
noun
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, z prostym ożaglowaniem rejowym;
triéra
pronoun
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska;
Terst
/
trʲjɛˈstɛ̃j̃sʲci/
adjective
związany z Triestem, wywodzący się z Triestu
terstský
/
ˈtrʲjɔda/
noun
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca trzy elektrody;
trioda
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;
triolet
noun
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;
triskele
triskelion
noun
przydomek znaczący dosłownie „po trzykroć wielki”, „trzykroćwielki”
trismegistos
noun
(medycyna, medyczny) zespół Downa
trizomie 21
/
trʲjũw̃ˈvʲirat/
noun
trójka osób, które rządzą razem;
triumvirát
/
ˈtr̥nava/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;
Trnava
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów
trockistický
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;
trockismus
noun
jedno z trojga dzieci urodzonych podczas tego samego porodu
trojče
adjective
związany z Troją, dotyczący Troi
trojský
trojanský
trojánský
/
trɔˈlɛjbus/
noun
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;
trolejbus
/
trɔ̃n/
noun
- fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
- (przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju
trůn
/
ˈtrɔ̃n pʲjɔˈtrɔvɨ/
noun
(peryfrastyczny) (podniośle) (przenośnie, przenośnia) urząd papieski
Petrův stolec
noun
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę
stopař
/
ˌtrɔpʲiˈkalnɨ/
adjective
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym
tropický
adjective
(meteorologia, meteorologiczny) związany z troposferą
troposférický
noun
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, silny materiał wybuchowy;
trinitrotoluen
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;
Troyes
noun
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;
trubadúr
/
truˈt͡ɕizna/
noun
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;
jed
/
ˈtrudnɨ/
adjective
- taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
- niełatwy do zrozumienia
obtížný
těžký
/
ˈtrufla/
noun
(mykologia, mykologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;
lanýž
/
ˈtrũmna/
noun
- zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;
- (potocznie, potoczny) zamknięty bagażnik dachowy
rakev
/
ˈtrũnɛk/
noun
(książkowy) napój alkoholowy
alkoholický nápoj
truňk
/
trup/
noun
- (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód
kraksna
mrtvola
- ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia
mrtvola
/
truˈskafka/
noun
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)
jahoda
- (botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
jahoda
jahodník
/
ˌtruskafˈkɔvɨ/
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek
jahodový
/
ˈtrutɛ̃ɲ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;
trubec
adjective
związany z miastem Trutnów, dotyczący Trutnowa
trutnovský
adverb
niezmiennie, permanentnie
trvale
/
trɨp/
noun
- procedura lub ustalony wariant jej wykonania
režim
- (językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;
způsob
/
trɨˈbalʲism̥/
noun
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych
tribalismus
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instancja orzekająca, kolegium sądowe;
tribunál
adjective
związany z Trydentem, dotyczący Trydentu, pochodzący z Trydentu
tridentský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w północnych Włoszech;
Trident
noun
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;
trigonometrie
adjective
(matematyka, matematyczny) związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii
trigonometrický
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów
trilogie
/
trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;
Trinidad a Tobago
/
trɨˈpɔlʲis/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;
- (geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;
Tripolis
noun
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;
tryptofan
noun
- (zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;
spirakulum
- (laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;
střička
/
trɨˈvʲjalnɨ/
adjective
(książkowy) niewyszukany, pospolity
triviální
/
ṭʃask/
noun
suchy, gwałtowny, urwany odgłos
třesk
noun
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;
cukrová třtina
/
ṭʃʲt͡ɕĩˈnɔvɨ/
adjective
związany z trzciną, dotyczący trzciny
třtinový
/
ˈṭʃɛba/
verb
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej
být třeba
/
ṭʃɛbʲˈɲit͡sa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim;
Třebnice
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju południowoczeskim;
Třeboň
/
ṭʃɛxˈsɛtnɨ/
adjective
od trzysta
třístý
/
ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od 3
třetí
/
ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami;
tři králové
noun
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;
klepačka na koberce
klepáč na koberce
/
ˈṭʃɛpak/
noun
konstrukcja składająca się z dwóch słupków z poprzeczką, służąca do przewieszania dywanów i innych rzeczy trzepanych z kurzu;
klepadlo
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę
flutter síní
/
ˈṭʃɛʑvɨ/
adjective
- niepijany
- kierujący się rozumem, rozsądkiem
střízlivý
/
ṭʃmʲjɛl/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;
čmelák
/
ˈṭʃnadɛl zvɨˈt͡ʃajnɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;
strnad obecný
/
ˈṭʃustka/
noun
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;
slinivka břišní
pankreas
slinivka
/
ṭʃɨ/
ordinalAdjective
liczba 3
tři
noun
liczba 3000
tři tisíce
pronoun
(geografia, geograficzny) przysiółek wsi Jaworzynka, w gminie Istebna, w powiecie cieszyńskim
Třicatek
/
ṭʃɨdʲˈɲɔvɨ/
adjective
trwający trzy dni
třídenní
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstka/
noun
- (potocznie, potoczny) kobieta w wieku trzydziestu lat
- 30 lat życia
- całość składająca się z trzydziestu części, elementów lub jednostek
- nazwa liczby 30
třicítka
/
ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający trzydzieści lat
- trwający trzydzieści lat
třicetiletý
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ/
adjective
od 30
třicátý
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈt͡ʃfartɨ/
adjective
od trzydzieści cztery (34)
třicátý čtvrtý
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈdruɟi/
adjective
od trzydzieści dwa (32)
třicátý druhý
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od trzydzieści dziewięć (39)
třicátý devátý
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɛrfʃɨ/
adjective
od trzydzieści jeden (31)
třicátý první
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ/
adjective
od trzydzieści pięć (35)
třicátý pátý
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈɕudmɨ/
adjective
od trzydzieści siedem (37)
třicátý sedmý
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈʃustɨ/
adjective
od trzydzieści sześć (36)
třicátý šestý
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈṭʃɛt͡ɕi/
adjective
od trzydzieści trzy (33)
třicátý třetí
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈusmɨ/
adjective
od trzydzieści osiem (38)
třicátý osmý
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi/
cardinalNumeral
30
třicet
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈt͡ʃtɛrɨ/
cardinalNumeral
liczba 34
třicet čtyři
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈdva/
cardinalNumeral
liczba 32
třicet dva
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 39
třicet devět
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈjɛdɛ̃n/
cardinalNumeral
liczba 31
třicet jedna
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈɔɕɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 38
třicet osm
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 35
třicet pět
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈɕɛdɛ̃m/
cardinalNumeral
liczba 37
třicet sedm
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈʃɛɕt͡ɕ/
cardinalNumeral
liczba 36
třicet šest
/
ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈṭʃɨ/
cardinalNumeral
liczba 33
třicet tři
/
ṭʃɨˈkrɔtʲɲɛ/
adverb
trzy razy
třikrát
/
ṭʃɨˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający trzy lata
- trwający trzy lata
tříletý
/
ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ/
verb
- chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać
- pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji
- ustawić kogoś / coś w określonej pozycji, położeniu i utrzymywać tę pozycję
- zmuszać kogoś do przebywania gdzieś, przetrzymywać kogoś w zamknięciu; więzić
držet
/
ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi/
verb
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach
držet jazyk za zuby
/
ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ ˈct͡ɕüci/
verb
życzyć komuś powodzenia, czasem zaciskając przy tym palce
držet palce
/
ṭʃɨ̃ˈnastka/
noun
liczba 13
třináctka
noun
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach
třináctiúhelník
/
ˌṭʃɨ̃nastɔˈlɛtʲɲi/
adjective
mający trzynaście lat
třináctiletý
/
ṭʃɨ̃ˈnastɨ/
adjective
od 13
třináctý
/
ṭʃɨ̃ˈnaɕt͡ɕɛ/
cardinalNumeral
13
třináct
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Czechach, nad Olzą, w kraju morawsko-śląskim, w obrębie Śląska Cieszyńskiego;
Třinec
adjective
związany z Trzyńcem, dotyczący Trzyńca
třinecký
/
ˌṭʃɨpɔkɔˈjɔvɨ/
adjective
z trzema pokojami
třípokojový
noun
nazwa liczby 300
třístovka
/
ˈṭʃɨsta/
cardinalNumeral
liczba 300
tři sta
třista
/
ˌṭʃɨstuˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający trzysta lat
- trwający trzysta lat
třísetletý
adjective
od trzy tysiące
třitisící
verb
bać się, tchórzyć
třást se jako osika
/
ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi/
noun
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;
zemětřesení
adjective
mający trzy barwy, złożony z elementów w trzech różnych kolorach
trojbarevný
trojbarvý
tříbarevný
tříbarvý
/
ˌtrujːɛˈdɨ̃nɨ/
adjective
(środowiskowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden w trzech osobach
trojjediný
/
ˈtrujka/
noun
nazwa cyfry 3
trojka
/
ˌtrujkɔlɔˈrɔvɨ/
adjective
mający trzy kolory
tříbarevný
trojbarevný
trojbarvý
tříbarvý
/
ˈtrujkɔ̃nt/
noun
- (geometria) wielokąt mający trzy boki;
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;
trojúhelník
triangl
/
trujˈmʲjastɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot;
Trojměstí
adjective
(architektura, architektoniczny) taki, który ma trzy nawy
trojlodní
adjective
mający trzy nogi
trojnohý
adjective
taki, który jest wyposażony w trzy silniki
třímotorový
/
ˈtrujskɔk/
noun
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;
trojskok
/
ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ/
adjective
mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)
trojrozměrný
třírozměrný
noun
(heraldyka, heraldyczny) element w heraldyce, występujący na herbach i godłach, potrójne wzgórze;
trojvrší
/
ˈtrɔ̃mba/
noun
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);
chobot
/
ˈtrɔ̃mba ˌjɛrɨˈxɔ̃j̃ska/
idiom
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) źródło ogromnego, nadmiernego hałasu
jerišská trouba
noun
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;
smršť
/
ˈtrɔ̃mpka/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;
trubka
trumpeta
/
trɔ̃nt/
noun
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;
lepra
malomocenství
/
ˈtrɔ̃ɲd͡ʑik/
noun
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok
akné
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;
růžovka
/
tu/
pronoun
…miejsce, w którym znajduje się mówiący
tady
/
ˈtu ˈlɛʒɨ ˈpʲjɛs ˌpɔɡʒɛˈbãnɨ/
proverb
wyrażenie używane, gdy ktoś znajduje sedno sprawy, przyczynę problemu
tady je zakopaný pes
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;
Tuapse
/
ˈtuba/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;
Tuba
/
tuˈbɨlɛt͡s/
noun
osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju
domorodec
/
tuˈxɔlsʲci/
adjective
dotyczący Tucholi, związany z Tucholą, pochodzący z Tucholi
tucholský
/
ˈtuɡrʲik/
noun
(jednostka monetarna) waluta Mongolii;
tugrik
/
ˈtukãn/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;
tukan
/
tul/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;
thulium
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna;
tularémie
/
tuˈlʲipãn/
noun
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;
tulipán
/
ˈtulʲit͡ɕ/, /
ˈtulʲit͡ɕ‿ɕɛ/
verb
- pieszczotliwie przyciskać do siebie
tulit
- pieszczotliwie przyciskać się do kogoś
tulit se
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin (Roridula) z rodziny tuliłezkowatych;
chejlava
/
ˈtũndra/
noun
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;
tundra
/
ˈtũnɛl/
noun
- (budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
- (informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;
tunel
/
tũˈnɛzʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Tunisko
/
ˌtũnɛˈzɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Tunezja
tuniský
adjective
(geografia, geograficzny) związany z rzekami: Podkamienną Tunguzką albo Dolną Tunguzką
tunguzský
/
ˈtũɲis/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;
Tunis
/
ˈtupat͡ɕ/
verb
mocno uderzać stopami, zwykle obutymi, o ziemię lub podłogę; stąpać głośno
dupat
/
tur/
noun
(zoologia, zoologiczny) Bos primigenius Bojanus, wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych;
pratur
/
turˈbʲĩna/
noun
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;
turbína
/
ˈturt͡sʲja/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;
Turecko
/
tuˈrɛt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.
turecký
/
tuˈrɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;
turečtina
turecký
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie;
Torgaj
pronoun
- (geografia, geograficzny) region w Azji Środkowej;
- (geografia, geograficzny) miasto w południowym Kazachstanie;
Turkestán
/
ˌturkmɛ̃ˈɲistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;
Turkmenistán
/
turkˈmɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu
turkmenský
/
turkˈmɛ̃j̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turkmenistanu;
turkmenština
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Finlandii;
Turku
/
ˌturkuˈsɔvɨ/
adjective
- (jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
- (książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu
tyrkysový
/
ˌturmalʲĩˈnɔvɨ/
adjective
dotyczący turmalinu, zrobiony z turmalinu, związany z turmalinem
turmalínový
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;
Turuchan
/
ˈturɨ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;
Turín
adjective
związany z Turyngią, dotyczący Turyngii
durynský
/
tuˈrɨ̃ŋʲɟja/
pronoun
- (administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowych Niemczech
Durynsko
/
tuˈrɨ̃nka/
noun
mieszkanka Turynu
Turíňanka
/
tuˈrɨsta/
noun
osoba uprawiająca turystykę
turista
/
ˌturɨˈstɨt͡ʃnɨ/
adjective
związany z turystyką lub turystami
turistický
/
tuˈrɨstɨka/
noun
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;
turistika
turismus
/
tuˈrɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk/
noun
mieszkaniec Turynu lub mężczyzna pochodzący z Turynu
Turíňan
/
tuˈrɨ̃j̃sʲci/
adjective
charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu
turínský
noun
(botanika, botaniczny) Carex L., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych;
ostřice
/
tuʃ/
noun
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;
inkoust
tuš
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;
Tušetie
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Dolnej Tunguzki;
Tutončana
/
tuˈvalu/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;
Tuvalu
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy;
tuvinština
/
ˈtuʑĩn/
noun
(jednostka miary) 12 sztuk
tucet
noun
osoba bez stałego miejsca zamieszkania
tulák
/
ˈtũj̃n͇t͡ʃɨk/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;
tuňák
/
tuʃ/
adverb
prawie, blisko
skoro
téměř
noun
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: twardy
tvrdost
/
ˈtfarʲd͡ʑɛl/
noun
(potocznie, potoczny) ktoś niezłomny, odporny na trudy i pewny siebie
tvrďák
/
tfaʃ/
noun
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy
obličej
tvář
/
ˈtfaruk/
noun
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego
tvaroh
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer;
Tverca
/
ˈtfʲjɛrʲd͡ʑit͡ɕ/
verb
zapewniać o czymś
tvrdit
/
twʲist/
noun
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, w którym partnerzy tańczą osobno, wykonując energiczne skręty nóg, bioder i rąk
twist
/
tfuj/
pronoun
2. (osoba) lp
tvůj
/
ˈtfurt͡ʃɨ/
adjective
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia
tvůrčí
/
tɨ/
personalPronoun
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej
ty
/
ˈtɨbɛr/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;
Tibera
/
ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu
tibetský
/
ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;
tibetština
tibetský
adjective
związany z Tybingą, dotyczący Tybingi
tübingenský
adjective
dotyczący Tybru
tiberský
/
ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ/
noun
- okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
- każdy okres siedmiu dni
týden
pronoun
(mitologia grecka) potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile;
Týfón
/
ˈtɨɟɛl/
noun
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.
tyglík
/
ˈtɨɡrɨs/
noun
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;
tygr
/
ˌtɨɡrɨˈɕit͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa
tygřice
/
ˈtɨlɛ/
pronoun
określenie odnoszące się do liczebników głównych lub zastępujące je
tolik
/
ˈtɨlkɔ/
particle
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie
jen
pouze
jenom
/
ˈtɨlnɨ/
adjective
znajdujący się z tyłu czegoś
zadní
adjective
związany z Tylżą, dotyczący Tylży
tylžský
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;
Tym
/
tɨ̃mˈt͡ʃasɛ̃m/
adverb
- w tym samym czasie, o którym była mowa
mezitím
zatím
- do tego czasu, o którym była mowa
zatím
/
tɨ̃mˈt͡ʃasɛ̃m/
particle
- sygnalizuje treść niezgodną z oczekiwaniami wyrażonymi w pierwszej części zdania
zatím
zatímco
- sygnalizuje treść przeciwstawną do tego, co było powiedziane przed chwilą
zatímco
/
ˌtɨ̃mt͡ʃaˈsɔvɨ/
adjective
taki, który trwa tylko jakiś czas
prozatímní
/
tɨ̃ˈmʲjãnɛk/
noun
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;
tymián
/
ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ/
pronoun
imię męskie;
Timoteus
pronoun
(geografia, geograficzny) toponim nazwa dzielnic polskich miast i wsi;
Týnec
/
ˈtɨ̃ŋkaʃ/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania
štukatér
/
tɨp/
noun
- rodzaj, klasa
- (potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna
typ
/
ˌtɨpɔˈɡrafʲja/
noun
technika druku wypukłego, drukarstwo;
typografie
/
tɨˈpɔvɨ/
adjective
- będący reprezentantem jakiegoś typu, najlepiej oddającym jego specyfikę
- często spotykany
typický
/
tɨr/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;
Týros
/
ˈtɨrãn/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;
- (przenośnie, przenośnia) człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę
tyran
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze
tyranie
krutovláda
/
ˌtɨrãˈnɔzawr/
noun
(paleontologia, paleontologiczny) jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych;
tyranosaurus
adjective
właściwy tyranowi, bezwzględny, związany z narzucanie, swojej woli innym
tyrannisch
/
ˈtɨrɔl/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;
- (geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii;
Tyrolsko
noun
mieszkanka Tyrolu
Tyrolanka
/
tɨˈrɔlsʲci/
adjective
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu
tyrolský
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;
tyrosin
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;
Tyrtaios
noun
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;
tyristor
/
ˈtɨɕɔ̃nt͡s/
noun
- liczba 1000
- lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo
tisíc
/
ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛt͡ɕɛ/
noun
tysiąc lat
tisíciletí
/
ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛtʲɲi/
adjective
- mający tysiąc lat
- trwający tysiąc lat
tisíciletý
/
tɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
przymiotnik od tysiąc
tisící
adjective
odnoszący się do Tychów, związany z Tychami
tyšský
/
ˈtɨtãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;
titan
/
tɨˈtãɲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
titanit
/
ˌtɨtɔ̃ˈɲɔvɨ/
adjective
- dotyczący tytoniu (rośliny)
- dotyczący tytoniu (używki)
tabákový
/
ˈtɨtɔ̃ɲ/
noun
- suszone liście tytoniu (1.1);
- (botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;
tabák
/
ˈtɨtus/
pronoun
imię męskie;
Titus
/
ˈtɨtuw/
noun
- napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
- zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja
titul
/
tɨt͡ɕ/
verb
zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej
tloustnout
/
ˈtɛ̃n͇t͡ʃa/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;
duha
/
tɛ̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ/
adjective
taki, który ma kolory tęczy
duhový
noun
metaforyczne określenie miejsca przejścia ukochanych zwierząt domowych w zaświaty
duhový most
/
tɛ̃n͇ˈt͡ʃufka/
noun
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;
duhovka
/
tɛ̃ŋˈɡɔskur ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔvɨ/
noun
(mykologia, mykologiczny) Scleroderma citrinum, gatunek grzyba z rodziny tęgoskórowatych;
pestřec obecný
/
ˈtɛ̃mpɨ/
adjective
- nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny
- (przenośnie, przenośnia) taki, który występuje w niewyraźnej formie
tupý
/
ˈtɛ̃w̃sʲkɲit͡ɕ/
verb
- odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię
postrádat
- pragnąć czegoś, czego nigdy się nie miało
toužit
/
tɛ̃w̃sˈknɔta/
noun
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś
touha
tužba
/
ˈtɛ̃ntʲɲak/
noun
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;
aneurysma
/
tɛ̃ntʲˈɲit͡ʃɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) dotyczący tętnicy (tętnic)
arteriální
tepnový
noun
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca
tetanus
noun
budowla z drewna i gałęzi tarniny służąca do zwiększania stężenia soli w solance;
gradovna
/
twɔk/
noun
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;
píst
/
ˈtwũmat͡ʃ/
noun
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;
překladatel
tlumočník
/
ˌtwũmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
překlad
překládání
/
twũˈmat͡ʃka/
noun
- kobieta przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny
překladatelka
- kobieta dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej
tlumočnice
/
ˈtwustɨ ˈt͡ʃfartɛk/
noun
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;
tučný čtvrtek
/
twuʃt͡ʃ/
noun
- (chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;
- (spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;
tuk
noun
(obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek z nadwagą
tlusťoch
/
ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne
pojištění
pojišťovna
/
ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨt͡ɕɛ/
noun
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;
životní pojištění
/
ˌubʲiˈkat͡sʲja/
noun
- miejsce przeznaczone do załatwiania potrzeb fizjologicznych;
toaleta
záchod
- urządzenie przeznaczone do załatwiania potrzeb fizjologicznych
záchod
/
ˈubʲjur/
noun
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie
oděv
/
uˈbɔɟi/
adjective
posiadający mało dóbr materialnych
ubohý
/
ˈuxɔ/
noun
- (anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
- małżowina uszna
- (krawiectwo) dziurka w igle, przez którą przewleka się nić
ucho
/
uˈxɔt͡ɕt͡sa/
noun
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;
uprchlík
verb
wyhodować z sukcesem
uchovat
verb
- nieco odsunąć, by coś odsłonić
odklopit
- otworzyć nieznacznie
pootevřít
- rozmyślnie nie wypełnić obowiązku
uhnout
vyhnout se
/
ˌut͡ɕɛ̇ˈcĩɲɛr/
noun
ktoś, kto uciekł lub ucieka
běženec
noun
to, co uzyskuje realny kształt
ztělesnění
noun
oddziaływanie pewną siłą na coś
tlak
/
ut͡ʃʲˈt͡ɕivɔɕt͡ɕ/
noun
uczciwe zachowanie
poctivost
/
ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ/
adjective
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)
poctivý
/
ˈut͡ʃɛ̃ɲ/
noun
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;
žák
verb
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś
kazit
mařit
verb
spowodować, że coś nie dochodzi do skutku; uczynić coś daremnym
překazit
zmařit
/
ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
- (wojskowość, wojskowy) gwałtowny atak wojsk na armię nieprzyjaciela
- zderzenie się jakichś przedmiotów lub zetknięcie czegoś upadającego z jakąś powierzchnią; także: odgłos takiego zderzenia
úder
- (rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć
úder
rána
/
uˈdɛʒɨt͡ɕ/
verb
zadać komuś cios
uhodit
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona w Europie, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, ze stolicą w Iżewsku;
Udmurtsko
adjective
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców
udmurtsky
udmurtský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki;
udmurtština
/
ˈudɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;
stehno
verb
wykazywać prawdziwość czegoś, przedstawiając na nią dowody
dokazovat
/
ˌudɔˈvɔdʲɲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: udowadniać
dokázat
/
ˈud͡ʑɛt͡s/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia
stehno
/
u‿ˈɛ/
acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska
EU
adjective
związany z Ufą, dotyczący Ufy (miasta lub rzeki)
ufský
/
ˈufɔ/
acronym
= (angielski) unidentified flying object → NOL, niezidentyfikowany obiekt latający
UFO
ufo
verb
(wojskowość, wojskowy) wzmocnić fortyfikacjami; zabezpieczyć jakieś miejsce poprzez budowę umocnień
opevnit
/
uˈɡãnda/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;
Uganda
/
ˌuɡãnˈdɨjsʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Uganda
ugandský
adjective
związany z Ugaritem, dotyczący Ugaritu
ugaritský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język ugarycki;
ugaritština
verb
spowodować koniec procesu palenia się czegoś
uhasit
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;
Uglič
verb
przyjąć kogoś serdecznie jako gościa, zapewniając mu posiłek, opiekę i dobre warunki pobytu
pohostit
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;
Ugra
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu;
Uj
/
ˌujɛdnɔznat͡ʃʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa
desambiguace
/
ˈujɕt͡ɕɛ/
noun
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu
ústí
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Ameryce Południowej, w dorzeczu Amazonki;
Ucayali
/
ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ/
noun
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;
kamenování
noun
(termin typograficzny) znak pisarski w postaci ukośnej kreski, używany głównie do oddzielania od siebie słów lub znaków;
lomítko
/
ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;
Ukrajina
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;
Slobodská Ukrajina
/
ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛt͡s/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy
Ukrajinec
/
ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka/
noun
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy
Ukrajinka
/
ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców
ukrajinský
ukrajinština
/
ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;
ukrajinština
ukrajinský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język ukraiński
ukrajinština
/
ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ/
noun
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża
ukřižování
noun
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;
sasanka
verb
(biologia, biologiczny) wbić ostry narząd lub jego część w czyjeś ciało
uštknout
noun
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego;
oběhová soustava
noun
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;
nervová soustava
/
ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ/
noun
(chemia, chemiczny) zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;
periodická tabulka
/
ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf/
noun
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;
periodická tabulka
/
ˈukwat st͡saˈlɔ̃nɨ/
noun
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;
integrovaný obvod
/
ˈukwat swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;
sluneční soustava
/
ul/
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;
úl
/
ˈulɡa/
noun
- (ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat
zvýhodnění
- poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu
úleva
/
uˈlʲit͡sa/
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;
ulice
/
uˈlʲit͡ʃka/
noun
krótka lub wąska ulica
ulička
noun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (przestarzałe, przestarzały) chłopiec przebywający przez większość czasu na ulicy, poza domem
uličník
adjective
gładko uczesany
ulízaný
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;
Uljanovsk
/
ulm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
Ulm
/
uˈlɔtka/
noun
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny
leták
/
ˈulrɨk/
pronoun
imię męskie;
Oldřich
Ulrik
/
ˈulstɛr/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;
Ulster
noun
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);
ultrazvuk
/
ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ/
adjective
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem
ultrafialový
adjective
skrajnie radykalny
ultraradikální
noun
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś
favorit
/
ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ/
adjective
najbardziej lubiany
oblíbený
nejoblíbenější
/
ˈũmbrʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech;
Umbrie
adjective
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią
umbrijský
/
ˌũmʲjarkɔˈvãnɨ/
adjective
o poglądach: pośredni między radykalnym a zachowawczym
umírněný
adjective
mający silnie rozwinięte mięśnie
svalnatý
muskulární
verb
połączyć trwale coś z czymś
zafixovat
verb
trwale łączyć coś z czymś
fixovat
/
ũˈmɔva/
noun
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;
úmluva
/
ˌũmɔʒˈlʲivʲjät͡ɕ/
verb
dawać, tworzyć jakąś możliwość zrobienia czegoś
umožňovat
/
ˈũmʒɛt͡ɕ/
verb
skończyć życie
zemřít
/
ˌũmɨˈvalka/
noun
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;
umyvadlo
adjective
ważący uncję
uncový
/
ˈũɲja/
noun
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;
unie
/
ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;
Evropská unie
/
ˌũɲikaˈtɔvɨ/
adjective
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny
unikátní
/
ˌũɲivɛrsɨˈtɛt͡sʲci/
adjective
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem
univerzitní
/
ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt/
noun
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych
univerzita
universita
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, lewy dopływ Soławy;
Unstruta
/
uˈpartɨ/
adjective
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś
tvrdohlavý
/
uˈpartɨ ˈjak ˈɔɕɔw/
adjective
bardzo uparty
tvrdohlavý jako mezek
/
ˈupaw/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;
vedro
horko
/
ˈupʲjɛt͡s/
verb
przygotować jakieś danie, piekąc je
upéct
verb
załatwić dwie sprawy jednocześnie
zabít dvě mouchy jednou ranou
/
ˈupʲit͡ɕ/
verb
wejść w stan upojenia alkoholowego, stać się pijanym
opít se
/
ˌupɔˈkaʒat͡ɕ/
verb
poniżać kogoś, obrażać czyjąś godność
ponížit
/
upˈsala/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland;
Uppsala
adjective
oczekiwany z dużym pragnieniem
vytoužený
/
uˈpʃɛjmɔɕt͡ɕ/
noun
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi
vlídnost
/
uˈpʃɛjmɨ/
adjective
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania
zdvořilý
noun
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach
tvrdohlavost
/
ˈural/
pronoun
- (geografia, geograficzny) góry w Rosji;
- (geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;
Ural
/
uˈralsʲci/
adjective
dotyczący Uralu, związany z Uralem, pochodzący z Uralu
uralský
/
ˈurãn/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;
Uran
/
ˈurãn/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;
uran
noun
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;
ochuzený uran
/
uˈrãnɔs/
pronoun
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai;
Uran
Uranos
/
ˌurãˈnɔvɨ/
adjective
związany z uranem (pierwiastkiem), dotyczący uranu
uranový
/
ˈurbãn/
pronoun
imię męskie;
Urban
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Urban
Urbanův
/
ˈurdu/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;
urdština
pronoun
(biblijny) imię męskie
Urijáš
Uriáš
/
ˈurlɔp/
noun
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;
dovolená
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;
Orumíje
/
ˈurna/
noun
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji;
urna
/
ˌurɔˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ/
noun
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.
slavnost
/
ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić
narození
/
ˌurɔd͡ʑĩˈnɔvɨ/
adjective
związany z urodzinami, dotyczący urodzin
narozeninový
/
ˌurɔˈd͡ʑĩnɨ/
noun
rocznica dnia narodzin
narozeniny
/
uˈrɔd͡ʑit͡ɕ‿ɕɛ ˌpɔt‿ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃/
verb
mieć wyjątkowe szczęście, powodzenie w życiu
narodit se pod šťastnou hvězdou
noun
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji
blud
adjective
będący wytworem wyobraźni, a nie rzeczywistości
imaginární
smyšlený
/
ˌurɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;
urologie
/
ˌurɔlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) związany z urologią
urologický
/
urˈʃula/
pronoun
imię żeńskie;
Uršula
Voršila
/
uˈruɡvaj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
Uruguay
/
ˌuruɡˈvajsʲci/
adjective
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju
uruguayský
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach;
Urumči
/
ˈuʒɔ̃nt/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób i środków potrzebnych do wykonywania zadań organu administracji publicznej;
úřad
/
ˌuʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności
zařízení
adjective
- związany z urzędnikiem, dotyczący urzędnika
- charakterystyczny dla urzędnika, mający cechy urzędnika
úřednický
possessiveAdjective
należący do urzędnika
úřednický
/
ˌuʒɛ̃nˈdɔvɨ/
adjective
- dotyczący urzędu
- oficjalnie przyjęty
úřední
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na północy europejskiej części Rosji, w Republice Komi, prawy dopływ Peczory;
Usa
verb
(botanika, botaniczny) zginąć z braku wody
uschnout
adjective
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku
naléhavý
snažný
/
ˌuspɔˈkajät͡ɕ/
verb
przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie
uklidňovat
/
ˌuspɔˈkɔ<sup>j</sup>it͡ɕ/
verb
- aspekt dokonany od: uspokajać
- aspekt dokonany od: uspokajać się
uklidnit
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie irkuckim;
Usť-Ordynskij
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługą w pobliżu jej ujścia do Zatoki Fińskiej;
Usť-Luga
/
ˈusta/
noun
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;
ústa
pusa
/
uˈstalʲit͡ɕ/
verb
(zobacz) ustalać
určit
/
ˌustaˈvʲit͡ʃʲɲɛ/
adverb
ciągle, nieprzerwanie, uporczywie
ustavičně
adjective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw
legislativní
zákonodárný
/
ˈustrɔ̃ɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miasta i mniejszych miejscowości w Polsce i na Białorusi;
Ustroň
/
uˈsũnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: usuwać
odstranit
/
uˈʃãnka/
noun
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) ciepła czapka z klapami chroniącymi uszy od mrozu;
ušanka
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Asio otus, gatunek średniej wielkości sowy;
kalous ušatý
/
ˈuʃnɨ/
adjective
związany z uchem
ušní
verb
aspekt dokonany od: szyć
ušít
/
ˈutax/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City;
Utah
adjective
obdarzony talentem
talentovaný
noun
krótki, ostry konflikt słowny lub fizyczny
hádka
potyčka
/
ˌutlɛ̃ˈɲä̃ɲɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od utleniać
oxidace
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) czeska przekąska, marynowana w zalewie octowej kiełbaska;
utopenec
/
uˈtɔpʲja/
noun
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego
utopie
noun
skłonność do opierania się na utopiach
utopismus
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: zwolennik utrakwizmu, czyli komunii pod dwiema postaciami
kališník
verb
przybrać na wadze
přibrat
/
uˈvaɡa/
noun
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą
pozor
pozornost
/
uˈvaʒnɨ/
adjective
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa
pozorný
/
ˌuzaˈsadʲɲät͡ɕ/
verb
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś
zdůvodnit
/
ˌuzasadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
zbiór argumentów, powodów, motywów i dowodów wyjaśniających jakieś działanie
opodstatnění
/
uzˈbɛt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Uzbeków
uzbecký
/
uzˈbɛt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Uzbekistanu;
uzbečtina
/
ˌuzbɛˈcistãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Uzbekistán
/
ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ/
noun
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko
výzbroj
adjective
posiadający broń przy sobie
ozbrojený
adjective
(żartobliwie) wyposażony w znaczną ilość broni
po zuby ozbrojený
noun
- (anatomia, anatomiczny) drobna, parzysta struktura w mózgu znajdująca się w pobliżu jego pnia;
habenula
- (zdrobniale) od uzda
uzdička
noun
(elektryczność) instalacja odprowadzająca ładunki elektryczne do gruntu;
uzemnění
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy;
Uznojem
/
uˈznãɲɛ/
noun
- przyjęcie za prawdę
- szacunek, poważanie, podziw
- (rzeczownik odczasownikowy) od uznać
- ocena, wyczucie
uznání
/
ˈuznat͡ɕ/
verb
(zobacz) uznawać
uznat
noun
(elektryczność) część obwodu magnetycznego odpowiedzialna za wytwarzanie strumienia magnetycznego
vinutí
adjective
(anatomia, anatomiczny) mający zęby
ozubený
/
uˈwãmɛk/
noun
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)
zlomek
/
uˈwãmɛk sɛˈkũndɨ/
idiom
bardzo krótki odcinek czasu
zlomek vteřiny
zlomeček vteřiny
/
ˈuwãn ˈbatɔr/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Mongolii;
Ulánbátar
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju pardubickim;
Ústí nad Orlicí
/
ˈuɕt͡ɕɛ nad‿ˈwabɔ̃w̃/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
Ústí nad Labem
/
ˈuɕmʲjɛx/
noun
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;
úsměv
/
uɕˈmʲjɛxat͡ɕ‿ɕɛ/
verb
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy
usmívat se
noun
(jeździectwo, jeździecki) część uprzęży przylegająca do głowy konia, służąca jako kantar i uzda
ohlávka
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w dorzeczu Dunaju, przepływająca przez Ukrainę i Słowację, uchodzi do Laborca;
Uh
adjective
związany z Użem (rzeką na Ukrainie i Słowacji)
užanský
užský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie zakarpackim Ukrainy;
Užhorod
adjective
związany z Użhorodem, dotyczący Użhorodu
užhorodský
/
ˌuʒɨˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
przynoszący pożytek, przydatny
užitečný
noun
kobieta, która używa czegoś, użytkuje coś
uživatelka
/
ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik/
noun
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś
uživatel
/
uˈʒɨvat͡ɕ/
verb
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś
používat
/
ˈuʒɨt͡ɕ/
verb
skorzystać z czegoś do zrobienia czegoś
použít
verb
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wbić żądło
bodnout
acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Grupa Wyszehradzka
V4
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Liechtensteinu;
Vaduz
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Malty;
Valletta
/
ˌvãnuˈ<sup>w</sup>at͡sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Vanuatu
vanuatský
noun
obywatel Vanuatu
Vanuaťan
noun
mieszkanka Vanuatu
Vanuaťanka
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;
Vanuatu
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;
Vicenza
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
Vichy
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Seszeli;
Victoria
/
ˌvʲipasˈːãna/
noun
technika medytacyjna w buddyzmie therawada;
vipassaná
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, położone nad Dunajem;
Vacov
/
f/, /
v/, /
vu/
preposition
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)
v
ve
/
ˈv‿bʲjawɨ ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ/
adverb
nie kryjąc się z niczym, jawnie, otwarcie
za bílého dne
/
ˈf‿t͡ʃtɛrɨ ˈɔt͡ʃɨ/
adverb
na osobności, bez udziału osób trzecich
mezi čtyřma očima
adverb
- bez przerwy, w sposób ciągły
dosud
stále
- w kolejnej części
později
v další části
interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie wezwanie rozpoczynające modlitwę
ve jménu Otce i Syna i Ducha Svatého
/
ˈf‿kaʒdɨ̃m ˈraʑɛ/
particle
niezależnie od tego, co zostało powiedziane
každopádně
nadając lub przybierając kształt czegoś
ve tvaru
interjection
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś
v pořádku
adverb
blisko, ale niedokładnie tak
přibližně
zhruba
/
ˈf‿strɔju aˈdãma/
adverb
(eufemistycznie) o mężczyźnie nago
v rouše Adamově
…tworząca konstrukcje opisujące przyczynę omawianego zjawiska czy wydarzenia
následkem
/
ˈvaxlaʃ/
noun
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;
vějíř
/
ˈvat͡swaf/
pronoun
imię męskie;
Václav
noun
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) sucha dolina charakterystyczna dla obszarów pustynnych wyżłobiona przez strumień okresowy;
vádí
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Słowacji, dopływ Dunaju;
Váh
/
ˈvaɡa/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Wagi (1.2)
Váha
/
ˈvaɡa/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;
Váhy
/
ˈvaɡa/
noun
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;
váhy
váha
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Burkiny Faso;
Ouagadougou
noun
(edukacja, edukacyjny) uczennica chodząca na wagary, opuszczająca lekcje
záškolačka
/
ˈvaɡɔ̃n/
noun
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;
vagón
vůz
noun
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla restauracji
jídelní vůz
adjective
(fizyka, fizyczny) związany z wagą, dotyczący wagi
váhový
noun
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała
kyvadlo
/
vaˈkat͡sʲjɛ/
noun
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych
prázdniny
/
ˌvakaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
związany z wakacjami, dotyczący wakacji, odbywający się w wakacje
prázdninový
/
valˈburɡa/
pronoun
imię żeńskie;
Valburga
/
valt͡s/
noun
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty na walcu (1.1);
- (choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;
valčík
adjective
taki, który przypomina kształtem walec
válcovitý
/
ˈvalt͡ʃɨt͡ɕ/
verb
toczyć walkę, uczestniczyć w walce
bojovat
/
ˈvalt͡ʃɨd͡ʑ zɛ‿ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕɔ̃w̃/
idiom
starać się o ocalenie czyjegoś (lub własnego) życia
bojovat se smrtí
/
valˈdɛ̃mar/
pronoun
imię męskie;
Valdemar
/
ˈvalɛt͡s/
noun
- pojazd budowlany, z szerokim kołem na przedniej osi, służący do wyrównywania nawierzchni;
- (matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
- przedmiot w kształcie walca (1.2)
válec
/
vaˈlɛ̃nt͡sʲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;
- (geografia, geograficzny) region w Hiszpanii
Valencie
adjective
dotyczący Walencji
valencijský
/
vaˈlɛ̃ntɨ/
pronoun
imię męskie;
Valentýn
Valentin
/
ˌvalɛ̃nˈtɨ̃na/
pronoun
imię żeńskie;
Valentýna
/
ˌvalɛ̃ntɨ̃ŋˈkɔvɨ/
adjective
związany z walentynkami, dotyczący walentynek, odbywający się w walentynki
valentinský
valentýnský
adjective
związany z walerianą; zawierający walerianę
valeriánový
/
ˈvalɛt/
noun
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);
kluk
spodek
/
ˈvalɛ̃ɲ/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do rzędu waleni
kytovec
/
ˈvalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;
Wales
/
vaˈlʲiska/
noun
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;
kufr
/
ˈvalka ˌz‿vʲjatraˈkãmʲi/
idiom
- walka beznadziejna, bez szans na powodzenie
- walka z czymś nierealnym, urojonym
boj s větrnými mlýny
noun
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;
valkýra
/
ˈwɔkmɛ̃n/
noun
(elektronika, elektroniczny) mały, przenośny magnetofon kasetowy lub radiomagnetofon wyposażony w słuchawki;
walkman
/
vaˈluta/
noun
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;
měna
valuta
/
ˌvaluˈtɔvɨ/
adjective
dotyczący waluty, związany z walutą
měnový
/
ˈvãnat/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;
vanad
/
ˈvãndal/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;
Vandal
adjective
związany z wandalami albo wandalizmem, będący przejawem wandalizmu
vandalský
/
vãˈɲɛ̃nka/
noun
(zdrobniale) od: wanna
vanička
/
vãˈɲilʲja/
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;
vanilka
noun
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;
vanilin
/
ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od: wanilia
vanilkový
/
ˈvãnːa/
noun
duże naczynie do kąpieli
vana
adjective
związany z wanną, dotyczący wanny
vanový
adjective
dotyczący wapienia, wykonany z wapienia
vápencový
/
ˈvapʲjɛ̇̃ɲ/
noun
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;
vápenec
adjective
dotyczący wapnia
vápníkový
noun
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;
vápno
/
vapʲɲ̊/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;
vápník
kalcium
/
ˈvarãn/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki
varan
noun
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;
vrhcáby
/
ˈvarxlak/
noun
młode dzika w pierwszym roku życia;
sele
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Macedonii Północnej i regionie Macedonia północnej Grecji;
Vardar
adjective
związany z Wardarem, dotyczący Wardaru
vardarský
/
ˈvarɡa/
noun
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;
ret
pysk
adjective
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami
labiální
/
varʲˈjãnt͡sʲja/
noun
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;
rozptyl
/
ˈvarʲjãnt/
noun
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja
varianta
/
ˈvarʲjat/
noun
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie, obłąkany
blázen
noun
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;
polygraf
/
ˈvarkɔt͡ʃ/
noun
- coś zaplecionego tak jak warkocz (1.1)
cop
- (fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów
cop
pletenec
/
ˈvarkɔd͡ʒ ˌbɛrɛ̃ˈɲici/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;
Vlasy Bereniky
/
varˈmʲĩj̃sʲci/
adjective
dotyczący Warmii, związany z Warmią, pochodzący z Warmii
varmský
adjective
związany z Warną, dotyczący Warny, pochodzący z Warny
varenský
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) (weterynaria, weterynaryjny) choroba pszczół wywoływana przez roztocz Varroa destructor (dręcz pszczeli);
kleštíkovitost
varoáza
varroáza
varroóza
/
varˈʃava/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;
Varšava
/
ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Warszawy
Varšavan
/
varˈʃafsʲci/
adjective
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy
varšavský
/
ˈvarʃtat/
noun
- (rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej
- (motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi
dílna
/
ˈvarta/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, prawy dopływ Odry;
Varta
/
ˈvartɔ/
verb
dobrze byłoby, gdyby coś się stało; trzeba (słowo mniej naciskające)
být záhodno
stát za to
vyplatit se
/
ˈvartɔɕt͡ɕ/
noun
- określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
- kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
- (fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
hodnota
- zwykle lm zasada moralna, przekonanie
hodnota
zásada
/
vaˈrũnɛk/
noun
- ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe
- (tylko w liczbie mnogiej) sytuacja
podmínka
noun
zakład zajmujący się warzeniem piwa, soli lub innych produktów spożywczych lub użytkowych
varna
noun
(botanika, botaniczny) Cochlearia tatrae Borbás, gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, endemit tatrzański;
lžičník tatranský
/
vaˈʒɨvnɨ/
adjective
dotyczący warzyw, zawierający głównie warzywa, zrobiony z warzyw
zeleninový
/
vaˈʒɨvɔ/
noun
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm
zelenina
/
ˈvaʒɨt͡ɕ/
verb
- przygotowywać piwo
- (technologia, technika, techniczny) utrzymywać ciecz w stanie wrzenia
vařit
adjective
związany z Wagiem, dotyczący Wagu
vážský
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim, lewy dopływ rzeki Mezeń;
Vaška
/
vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;
Washington
/
ˌvaʃɨ̃ŋkˈtɔ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Waszyngton
washingtonský
/
ˈvata/
noun
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;
vata
/
ˈvata t͡suˈkrɔva/
noun
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;
cukrová vata
/
vaˈtaxa/
noun
(łowiectwo, łowiecki) stado wilków lub dzików;
smečka
noun
(elektryczność) miernik elektryczny wskazujący moc czynną badanego urządzenia lub obwodu;
wattmetr
adjective
wypełniony watą
vatovaný
/
vaˈtɨkãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Vatikán
noun
obywatel Watykanu
Vatikánec
/
ˌvatɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do państwa Watykan
vatikánský
/
vavˈʒɨ̃ɲɛt͡s/
pronoun
imię męskie;
Vavřinec
adjective
związany z wawrzynem, dotyczący wawrzynu; wykonany z wawrzynu; zawierający wawrzyn
vavřínový
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Wawrzyńca
Vavřincův
/
ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja/
noun
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);
vasektomie
noun
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;
vazelína
/
ˈvazɔ̃n/
noun
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów
váza
noun
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do grupy etnograficznej ludności polskiej, zamieszkującej obszar Śląska Cieszyńskiego, w okolicy Cieszyna i Skoczowa;
Valach
/
ˈvawax/
noun
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;
valach
/
ˈvaʃka/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;
vážka
/
ˈvaʒnɨ/
adjective
mający duże znaczenie
důležitý
/
ˈvaʒɨt͡ɕ/
verb
- ostrożnie, powoli podejmować decyzję, wybierać coś
vážit
- (dawniej, dawny) cenić, poważać
vážit si
- określać czyjś ciężar za pomocą wagi
- mieć jakiś ciężar, masę
vážit
zvážit
/
vbrɛf/
preposition
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś
přes
/
vu‿ˈt͡sɛ/
noun
ubikacja
WC
/
fʈ͡ʂɛsnɔɕrɛdɲɔvʲɛʈ͡ʂnɨ/
adjective
pochodzący z wczesnego średniowiecza, związany z wczesnym średniowieczem, dotyczący wczesnego średniowiecza
raně středověký
/
ˈft͡ʃɛsnɨ/
adjective
taki, który jest u swojego początku
raný
/
ˈft͡ʃɛɕɲɛ/
adverb
- przed właściwą porą
- w stopniu wyższym i najwyższym — przed nastąpieniem czegoś
dřív
/
ˈft͡ʃɔraj/
adverb
w dniu poprzedzającym dzisiejszy
včera
včerejšek
/
ˈft͡ʃɔraj/
noun
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego
včerejšek
včera
/
ft͡ʃɔˈrajʃɨ/
adjective
- taki, który niedawno przeminął
nedávný
včerejší
- taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego
včerejší
- (przenośnie, przenośnia) niedostosowany do współczesności
včerejší
dnešní
/
ˈvdɔva/
noun
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;
vdova
/
ˈvdɔvʲjɛt͡s/
noun
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje
vdovec
/
ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa
vděčnost
/
ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
pełen wdzięczności
vděčný
/
ˈvɛbɛr/
noun
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;
weber
noun
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet;
webinář
noun
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia;
víkend
/
ˈvɛɡa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni; jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie;
Vega
/
vɛˈɡãɲĩn/
noun
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego
vegan
/
vɛˈɡãɲism̥/
noun
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);
veganství
/
vɛˈɡãj̃sʲci/
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)
- związany z weganizmem, dotyczący weganizmu
veganský
/
ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn/
noun
człowiek, który nie je mięsa
vegetarián
/
ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥/
noun
sposób odżywiania się charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;
vegetariánství
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;
Výmar
adjective
związany z Weimarem, dotyczący Weimaru, pochodzący z Weimaru (miasta w Niemczech)
výmarský
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto etruskie, przeciwnik Rzymu, zdobyte przez niego w 396 roku p.n.e.;
Veje
/
vɛjɕt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: wchodzić
vejít
noun
(regionalizm krakowski) (spożywczy) długa bułka pszenna
veka
/
ˈvɛksɛl/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym dłużnik zobowiązuje się zwrócić wierzycielowi określoną sumę pieniędzy w określonym czasie;
směnka
/
ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja/
noun
(heraldyka, heraldyczny) nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;
vexilologie
/
ˈvɛktɔr/
noun
- (geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;
- (geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;
- (matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;
vektor
/
ˌvɛktɔˈrɔvɨ/
adjective
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) mający oprócz wartości liczbowej kierunek i zwrot
vektorový
noun
(geografia, geograficzny) gmina w Czechach, we wschodnich Morawach;
Velehrad
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii;
Wellington
/
ˌvɛlɔˈt͡sɨpɛt/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (kolarstwo, kolarski) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców;
velocipéd
noun
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem
velomobil
noun
(etnografia, etnograficzny) zasada prawa zwyczajowego, że przestępstwo dokonane przez członków jednej grupy na osobach z innej grupy tej samej społeczności wymaga krwawego odwetu na sprawcy tego aktu lub na jego krewnych, aby zmazać hańbę
vendeta
/
vɛ̃ˈnɛt͡sʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;
Benátky
/
ˌvɛ̃nɛˈt͡sʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Wenecji
Benátčan
/
ˌvɛ̃nɛˈt͡sʲjãnka/
noun
mieszkanka Wenecji
Benátčanka
/
vɛ̃ˈnɛt͡sʲci/
adjective
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji
benátský
/
ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja/
noun
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;
venerologie
adjective
(medycyna, medyczny) przenoszony drogą płciową
venerický
/
ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;
Venezuela
/
ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlt͡ʃɨk/
noun
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli
Venezuelan
/
ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlka/
noun
obywatelka Wenezueli
Venezuelanka
/
ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci/
adjective
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków
venezuelský
/
ˈvɛ̃nus/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
- (mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;
Venuše
/
vɛˈrãnda/
noun
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach
veranda
/
ˈvɛrdɨkt/
noun
decyzja podjęta przez sędziów, jurorów, ławę przysięgłych, komisję itp.
verdikt
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;
vermut
/
ˌvɛrnakuˈlarnɨ/
adjective
- rodzimy, etniczny, miejscowy, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa
- rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)
vernakulární
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;
Verona
/
ˌvɛrɔ̃ˈɲika/
pronoun
imię żeńskie;
Veronika
adjective
związany z Weroną, dotyczący Werony, pochodzący z Werony
veronský
/
vɛrˈsalsʲci/
adjective
pochodzący, wywodzący się z Wersalu; odbywający się, znajdujący się w Wersalu; mający związek z Wersalem
versailleský
/
ˈvɛrsʲja/
noun
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś
verze
provedení
/
vɛˈsɛlɛ/
noun
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie
svatba
svatební hostina
/
ˈvɛsna/
pronoun
(mitologia słowiańska) bogini wiosny
Vesna
/
vɛˈsɔwɔ/
adverb
w pogodnym nastroju
vesele
/
vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt/
interjection
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia
Veselé Vánoce
/
ˈvɛsta/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 4;
- (mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;
Vesta
noun
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;
vestálka
noun
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji
vzdech
povzdech
verb
odetchnąć głęboko i dość głośno z powodu nagłej emocji
vzdychnout
/
ˈwɛstɛrn/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie;
western
/
vɛˈstfalʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech;
Vestfálsko
adjective
związany z Westfalią lub Westfalczykami, dotyczący Westfalii
vestfálský
/
vɛʃ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;
veš
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pthirus pubis, mendoweszka;
filcka
veš muňka
/
vɛˈtɛrãn/
noun
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz
veterán
vysloužilec
vysloužilý voják
/
ˈvɛvnɔ̃nṭʃ/
adverb
w środku, w jakiejś zamkniętej przestrzeni
uvnitř
vevnitř
/
ˈvɛvnɔ̃nṭʃ/
preposition
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu
uvnitř
/
ˌvɛvnɔ̃nṭʃparˈtɨjnɨ/
adjective
dziejący się wewnątrz partii, dotyczący wnętrza partii, obowiązujący wewnątrz partii
vnitrostranický
adjective
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący polityki wewnętrznej państwa
vnitropolitický
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;
Šida Kartli
/
vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ/
adjective
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku
vnitřní
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, powstała z połączenia rzek Werry i Fuldy, uchodzi do Morza Północnego;
Vezera
adjective
związany z Wezerą, dotyczący Wezery
vezerský
/
vɛˈzuvʲjuʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;
Vesuv
/
ˈvɛwna/
noun
- sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
- (włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
vlna
/
vɛwʲˈɲãnɨ/
adjective
wykonany z wełny
vlněný
/
vɛwˈtava/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;
Vltava
adjective
związany z Wełtawą, dotyczący Wełtawy
vltavský
noun
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;
whisky
/
ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕt͡ɕi/
noun
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny
zprávy
/
vʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ/
noun
nowina, informacja
zpráva
/
ˈvʲjadrɔ/
noun
- ilość czegoś mieszcząca się we wiadrze (1.1)
kbelík
vědro
- walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;
vědro
kbelík
kýbl
/
ˈvʲjadukt/
noun
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);
viadukt
/
ˈvʲjara/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Věra
/
ˈvʲjara/
noun
- przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych;
- (książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga;
víra
/
ˌvʲjarɔˈwɔ̃mnɨ/
adjective
(książkowy) taki, który nie dotrzymał słowa, złamał przysięgę, sprzeniewierzył się komuś, popełnił zdradę
věrolomný
/
ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe
hodnověrnost
/
vʲjatr̥/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;
vítr
noun
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;
sluneční vítr
/
ˈvʲjatrɨ/
noun
(potocznie, potoczny) gazy jelitowe
větry
noun
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci;
viaticum
/
vʲjät͡ɕ/
verb
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwać się (o wietrze, o masach powietrza)
foukat
vát
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie smoleńskim w Rosji, lewy dopływ Dniepru;
Vjazma
noun
drganie o dużej częstotliwości
chvění
kmitání
noun
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;
vibrátor
/
ˈvʲi.brɨs/
noun
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) prosty, sztywny i gruby włos pełniący rolę narządu dotyku;
vibris
noun
- (marynarka) oficer mający stopień wiceadmirała (1.1)
- (wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi dywizji w wojskach lądowych i lotnictwie;
viceadmirál
noun
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;
místokrál
adjective
związany z wicekrólem lub wicekrólestwem, dotyczący wicekróla lub wicekrólestwa
místokrálovský
adjective
związany z Vicenzą, dotyczący Vicenzy
vicenzský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;
Vičuga
/
vʲiˈdɛlɛt͡s/
noun
- (środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;
vidlice
- ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
vidlička
/
vʲiˈdɛlɛd͡z ˌdɔ‿pɔrt͡sʲjɔˈvãɲa/
noun
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej
vidliĉka porcovací
/
ˌvʲidɛˈɔklʲip/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu
videoklip
/
vʲiˈdɔvʲɲa/
noun
- miejsce w teatrze, kinie, stadionie itp. przeznaczone dla widzów
- wszyscy widzowie jakiegoś przedstawienia
diváky
/
vʲit͡s/
noun
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko
divák
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest widzialne; cecha tych, którzy są widzialni
viditelnost
/
vʲiˈd͡ʑalnɨ/
adjective
taki, który widać, który jest dostrzegalny
viditelný
/
ˈvʲid͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
- spotykać się
- mieć dany pogląd na coś/kogoś
vidět
- o organizmach żywych odbierać bodźce wzrokowe
vidět
uvidět
/
ˈvʲid͡ʑɛ̇d͡ʑ ˈʑd͡ʑbwɔ ˈv‿ɔku blʲiʑˈɲɛɡɔ a‿ˈbɛlʲci vɛ‿ˈvwasnɨ̃mʲ ɲɛ‿ˈvʲid͡ʑɛ̇t͡ɕ/
idiom
(zobacz) [[źdźbło w oku bliźniego widzisz, a belki w swoim nie dostrzegasz]]
nevidět břevno v oku svém
vidět smítko v oku svého bližního a nevidět břevno v oku svém
noun
(botanika, botaniczny) Lycopodium L., rodzaj roślin z rodziny widłakowatych o długich, wzniesionych lub płożących się pędach pokrytych szpilkowatymi lub łuskowatymi liśćmi;
plavuň
noun
(zoologia, zoologiczny) Antilocapra, rodzaj ssaków kopytnych z rodziny widłorogowatych, których rogi mają rozwidlenia
vidlorožec
/
ˈvʲidwɨ/
noun
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;
vidle
/
vʲjɛt͡s/
noun
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady;
věče
/
vʲɛˈt͡ʃɛʒa/
noun
(przestarzałe, przestarzały) (dziś (książkowy), czasem też (podniośle)) kolacja
večeře
noun
- (zdrobniale) od: wieko
- pokrywa małego przedmiotu
víčko
noun
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby
permafrost
/
ˈvʲjɛt͡ʃnɛ ˈmʲjastɔ/
noun
(książkowy) (peryfrastyczny) Rzym
Věčné město
adjective
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nietracący liści
vždyzelený
adjective
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nigdy nie tracący liści
vždyzelený
/
ˈvʲjɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ/
noun
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;
věčnost
/
ˈvʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
trwający wieczność; dotyczący wieczności
věčný
/
vʲjɛˈt͡ʃɔrnɨ/
adjective
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia
večerní
/
ˌvʲjɛt͡ʃɔˈrɨ̃nka/
noun
(potocznie, potoczny) program telewizyjny dla dzieci emitowany wieczorem;
večerníček
/
ˈvʲjɛt͡ʃur/
noun
część doby między zachodem słońca a nocą
večer
/
ˈvʲjɛt͡ʃur ˌkavaˈlɛrsʲci/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;
pánská jízda
rozlučka se svobodou
stag party
/
ˈvʲjɛdɛ̃ɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;
Vídeň
/
vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem
vídeňský
/
ˈvʲjɛd͡za/
noun
ogół posiadanych wiadomości
vědění
/
ˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ/
verb
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś
vědět
/
ˈvʲjɛ̇d͡ʑmʲĩn/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory
zaklínač
/
ˈvʲjɛ̇jsʲci/
adjective
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi
vesnický
/
vʲjɛk/
noun
- pewna charakterystyczna epoka
věk
- sto lat;
věk
epocha
období
éra
- czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło
věk
stáří
/
ˈvʲjɛlbwɔ̃nt/
noun
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;
velbloud
/
vʲjɛlbˈwɔ̃ɲd͡ʑi/
adjective
dotyczący, odnoszący się do wielbłąda
velbloudí
adverb
w sposób znaczny
značně
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na zachodzie europejskiej części Rosji, uchodzi deltą do jeziora Pejpus;
Velikaja
/
ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja/
pronoun
- (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
- (geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;
Velká Británie
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koalicja rządowa największych partii politycznych o przeciwnych poglądach w przypadku, kiedy niemożliwe jest uzyskanie większości w parlamencie, partii wygranej z jedną z mniejszych partii;
velká koalice
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, prawy dopływ Dunaju, powstaje z połączenia Morawy Zachodniej i Morawy Południowej;
Velká Morava
/
ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;
Velká medvědice
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;
Bílá sobota
/
vʲjɛlˈkãnɔt͡s/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;
Velikonoce
/
ˌvʲjɛlkãˈnɔt͡snɨ/
adjective
związany z Wielkanocą, dotyczący Wielkanocy
velikonoční
/
ˈvʲjɛlʲci/
adjective
- o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu
- o nadzwyczaj dużych rozmiarach
velký
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji; łącząc się z Małym Aniujem tworzy Aniuj;
Velký Aňuj
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy;
Zelený čtvrtek
pronoun
(geografia, geograficzny) Kaukaz, pasmo górskie między Morzem Czarnym a Morzem Kaspijskim;
Velký Kavkaz
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, dopływ Samary;
Velký Kiněl
noun
(hutnictwo, hutniczy) piec do wytapiania surówki i rud żelaza
vysoká pec
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;
Velký Pit
/
ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;
Velký pátek
/
ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;
velký třesk
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;
Velký Zab
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;
Lucemburské velkovévodství
Velkovévodství lucemburské
/
ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;
Velké planiny
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Czwartkiem, dotyczący Wielkiego Czwartku, odprawiany w Wielki Czwartek
zelenočtvrteční
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni
velkodušnost
/
ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ/
adjective
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością
velkodušný
noun
(potocznie, potoczny) człowiek wielkiego wzrostu
habán
adjective
taki, który jest charakterystyczny dla wielkiego miasta
velkoměstský
adjective
(hutnictwo, hutniczy) związany z wielkimi piecami, dotyczący wielkich pieców
vysokopecní
/
ˌvʲjɛlkɔpʲjɔ̃ntˈkɔvɨ/
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Piątkiem, dotyczący Wielkiego Piątku, odprawiany w Wielki Piątek
velkopáteční
/
ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲci/
adjective
dotyczący Wielkopolski, związany z Wielkopolską
velkopolský
adjective
odnoszący się do czeskiej wsi Velké Popovice, związany z wsią Velké Popovice
velkopopovický
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielką Sobotą, dotyczący Wielkiej Soboty, odprawiany w Wielką Sobotę
bílosobotní
adjective
taki, który spełnia wiele funkcji
multifunkční
/
ˌvʲjɛlɔˈɡwɔvɨ/
adjective
(książkowy) mający wiele głów
mnohohlavý
/
ˌvʲjɛlɔkɔ̃murˈkɔvɨ/
adjective
(biologia, biologiczny) składający się z wielu komórek
mnohobuněčný
/
ˌvʲjɛlɔkɔ̃ndɨɡnaˈt͡sɨjnɨ/
adjective
mający wiele kondygnacji, złożony z wielu kondygnacji
vícepodlažní
/
ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕt͡ɕ/
noun
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;
násobek
adjective
taki, który ma wielorakie kształty
multiformní
/
ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ/
adjective
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur
multikulturní
adjective
taki, który ma wiele kwiatów
mnohokvětý
/
vʲjɛˈlɔkɔ̃nt/
noun
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;
mnohoúhelník
/
ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi/
adjective
trwający lub mający wiele lat
víceletý
/
vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn/
noun
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;
polynom
mnohočlen
adjective
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości
mnohonárodnostní
/
vʲjɛˈlɔrɨp/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;
Velryba
/
vʲjɛˈlɔrɨp/
noun
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) każdy większy waleń;
velryba
noun
- (rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo połowem wielorybów
velrybář
velrybolovec
- (marynarka) statek wielorybniczy
velrybářská loď
noun
(botanika, botaniczny) Polemonium L., rodzaj roślin z rodziny wielosiłowatych o pierzasto podzielonych liściach i dzwonkowatych kwiatach;
jirnice
/
ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ/
adjective
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli
polycystický
adjective
(językoznawstwo, językoznawczy) złożony z wielu wyrazów
víceslovný
adjective
mający liczne znaczenia
mnohoznačný
/
vʲjɛˈlɔɕt͡ɕãn/
noun
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;
mnohostěn
adjective
(geometria) taki, który ma wiele ścian
mnohostěnný
/
ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s/
noun
wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów
věnec
/
ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s ˌadvɛ̃nˈtɔvɨ/
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej wieniec z cetyny (zwłaszcza z jedliny, świerczyny), z czterema świecami, które zapala się kolejno w każdą niedzielę adwentu, ozdobiony wstążkami, symbolizujący przygotowanie i nadzieję;
adventní věnec
/
ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s lawˈrɔvɨ/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;
- symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1);
laur
vavřín
/
ˈvʲjɛ̃ntʲjãn/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;
Vientiane
/
ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna/
noun
(spożywczy) mięso ze świni;
vepřové
/
vʲjɛrˈt͡sɛ̃ɲɛ/
noun
wykonywanie otworu przy użyciu wiertarki;
vrtání
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie swierdłowskim Federacji Rosyjskiej;
Verchňaja Salda
/
ˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ/
noun
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś
věrnost
/
ˈvʲjɛrnɨ/
adjective
- wykazujący się wiernością, lojalnością
- o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły
věrný
/
ˈvʲjɛrnɨ/
noun
ten, który wierzy, jest wyznawcą danej religii
věřící
/
vʲjɛrʃ/
noun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany
báseň
- charakterystyczny układ graficzny tekstów poetyckich
verš
- linia tekstu
řádek
řádka
noun
(pogardliwie, pogardliwy) osoba tworząca nijakie wiersze; lichy poeta
veršotepec
/
vʲjɛrˈtarka/
noun
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;
vrtačka
/
ˈvʲjɛrtwɔ/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do wykonywania otworów;
vrták
/
ˈvʲjɛʒba/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;
vrba
noun
(botanika, botaniczny) Salix alba, gatunek drzewa z rodziny wierzbowatych;
vrba bílá
noun
(botanika, botaniczny) Salix pentandra, gatunek krzewu lub drzewa z rodziny wierzbowatych;
vrba pětimužná
/
vʲjɛˈʒɨt͡ɕɛl/
noun
- (potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;
věřitel
noun
(potocznie, potoczny) kobieta, od której pożyczone zostały pieniądze
věřitelka
adjective
dotyczący wierzyciela
věřitelský
/
ˈvʲjɛʒɨt͡ɕ/
verb
- ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
- uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
- wyznawać religię
věřit
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;
Wiesbaden
/
vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk/
noun
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach;
pupalka
/
ˈvʲjɛʃak/
noun
kołek, haczyk lub drążek, służący do wieszania ubrań, ręczników itp.
věšák
/
ˈvʲjɛtnãm/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Vietnam
/
vʲjɛtˈnãmt͡ʃɨk/
noun
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej
Vietnamec
/
vʲjɛtˈnãmka/
noun
obywatelka Wietnamu, mieszkanka Wietnamu, kobieta narodowości wietnamskiej
Vietnamka
/
vʲjɛtˈnãmsʲci/
adjective
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków
vietnamský
vietnamština
/
vʲjɛtˈnãmsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Wietnamu;
vietnamský
vietnamština
/
ˈvʲjɛṭʃnɨ/
adjective
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru
větrný
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;
Vetluga
/
ˈvʲjɛvʲjur/
noun
(żartobliwie) lub (regionalizm, regionalny) samiec wiewiórki
veverčák
/
vʲjɛˈvʲjurt͡ʃɨ/
adjective
związany z wiewiórką, dotyczący wiewiórki
veverčí
/
ˌvʲjɛvʲjuˈrɛt͡ʃka/
noun
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: wiewiórka
veverčička
/
vʲjɛˈvʲjurka/
noun
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;
veverka
/
vʲjɛ̇ɕ/
noun
- tereny pozamiejskie
venkov
- jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;
vesnice
ves
/
ˈvʲjɛʒa/
noun
- (architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
- (szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;
věž
/
ˈvʲjɛʒa ˈajfla/
noun
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;
Eiffelova věž
ajfelovka
/
vʲjɛˈʒɔvʲjɛt͡s/
noun
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;
mrakodrap
adjective
- (architektura, architektoniczny) związany z wieżą
- mający formę wieży, podobny do wieży
věžovitý
/
vʲiˈɟilʲja/
pronoun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;
Štědrý den
/
vʲiˈɟilʲja/
noun
- (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: część nocy równa trzem godzinom
- (książkowy) dzień poprzedzający inny dzień, zwykle jakieś święto lub ważne wydarzenie
- (przestarzałe, przestarzały) lm wigilie: modlitwa za zmarłych; nabożeństwo żałobne
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem
vigilie
/
vʲiˈxara/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor buddyjski i dźinijski
vihára
noun
- (kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;
vikář
noun
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;
farní vikář
/
ˈvʲicĩŋk/
noun
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;
Viking
/
ˌvʲiciˈpɛdʲja/
pronoun
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;
Wikipedie
/
ˌvʲicipɛˈdɨstka/
noun
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty
wikipedistka
/
ˌvʲiciˈswɔvʲɲik/
pronoun
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;
Wikislovník
Wikcionář
/
ˌvʲiciʑˈrudwa/
pronoun
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;
Wikizdroje
/
ˈvʲiktɔr/
pronoun
imię męskie;
Viktor
/
vʲikˈtɔrʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Viktorie
Viktoria
adjective
związany z epoką panowania królowej Wiktorii Hanowerskiej
viktoriánský
/
vʲilˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica wilka
vlčice
/
ˈvʲilɡa/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);
žluva
noun
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru wilgotności
vlhkoměr
noun
stan wyższego nasycenia czegoś wodą
vlhkost
/
vʲilˈɡɔtnɨ/
adjective
trochę mokry
vlhký
/
ˈvʲilɡɔt͡ɕ/
noun
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;
vlhkost
/
ˈvʲilxɛlm/
pronoun
imię męskie;
Vilém
/
vʲilk/
noun
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;
vlk
/
ˈvʲilk ˈmɔrsʲci/
noun
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz
mořský vlk
/
ˈvʲilɡ ˈv‿ɔft͡ʃɛj ˈskuʒɛ/
noun
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego
vlk v beránčím rouše
/
vʲilˈkɔwak/
noun
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka
vlkodlak
/
ˈvʲilːa/
noun
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;
vila
/
ˈvʲilnɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;
Vilnius
pronoun
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin;
Viminál
/
ˈvʲĩnda/, /
ˈvʲĩndɨ/
noun
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;
výtah
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju ołomunieckim
Vindava
noun
(sport, sportowy) sport wodny, odmiana żeglarstwa uprawiana przy użyciu deski z niewielkim żaglem;
windsurfing
noun
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu winowego
vínan
/
vʲĩˈɲarstfɔ/
noun
- dział przemysłu obejmujący produkcję i pielęgnację win
- wytwarzanie i pielęgnacja win
vinařství
/
vʲĩˈɲɛta/
noun
(motoryzacja) naklejka umieszczana na szybie samochodu po opłaceniu pozwolenia na poruszanie się po krajowych autostradach, będąca dowodem tej opłaty;
dálniční známka
/
vʲĩɲˈːit͡sa/
noun
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;
vinice
vinohrad
/
ˈvʲĩnɔ/
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;
víno
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie i ekstraktywne wino, wytwarzane z winogron zamarzniętych na krzewie i wyciskanych jeszcze przed rozmarznięciem;
ledové víno
noun
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wyrabiane z innych owoców niż winogrona;
ovocné víno
čůčo
/
ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ/
noun
zbiór owoców winorośli
vinobraní
/
ˌvʲĩnɔɡrɔdʲˈɲit͡stfɔ/
noun
- (rolnictwo, rolniczy) uprawa i hodowla winorośli;
- dział rolnictwa obejmujący uprawę i hodowlę winorośli
vinohradnictví
/
ˌvʲĩnɔɡrɔdʲˈɲit͡ʃka/
noun
- osoba płci żeńskiej zajmująca się uprawą winnicy
- specjalistka w zakresie winogrodnictwa
vinohradnice
/
ˌvʲĩnɔˈɡrɔdʲɲik/
noun
- osoba zajmująca się uprawą winnicy
- specjalista w zakresie winogrodnictwa
vinohradník
/
ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ/
noun
(spożywczy) owoc winorośli
hrozen
hrozen vína
/
ˌvʲĩnɔɡrɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
dotyczący winogron (winorośli i owoców)
hroznový
/
ˌvʲĩnɔˈvajt͡sa/
noun
ten, kto zawinił, kto popełnił występek, kto zrobił coś złego
viník
noun
- (pejoratywnie, pejoratywny) wieś
díra
- (zgrubienie) od: wieś
dědina
/
ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈt͡ʃɛla/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;
violoncello
noun
(jednostka miary) dawna rosyjska jednostka długości, równa około 1067 metrów
versta
/
vʲjɔˈsɛ̃nːɨ/
adjective
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną
jarní
/
ˈvʲjɔsna/
noun
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;
jaro
vesna
/
ˈvʲjɔswɔ/
noun
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;
veslo
pádlo
/
vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;
veslování
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;
Virakoča
/
vʲirʲˈɟilʲjuʃ/
pronoun
imię męskie;
Virgil
adjective
związany z Wirtembergią, dotyczący Wirtembergii
württemberský
adverb
w internecie lub w innej wykreowanej rzeczywistości
virtuálně
noun
szczególny kunszt w robieniu czegoś
virtuozita
adjective
(biologia, biologiczny) o zarazkach, bakteriach zdolny zakazić, zainfekować
virulentní
/
ˈvʲirus/
noun
- (mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
- (informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;
virus
vir
/
ˌvʲirusɔˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;
virologie
adjective
związany z wirusami, dotyczący wirusów
virový
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogród na czworobocznym dziedzińcu wewnątrz zabudowań klasztornych, zazwyczaj otoczony arkadami;
rajský dvůr
/
vʲiˈrufka/
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) urządzenie do pozyskiwania miodu z plastra
medomet
pronoun
- (geografia, geograficzny) (administracja) stan w północnej części Stanów Zjednoczonych;
- (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi;
Wisconsin
noun
ciało człowieka, który się powiesił albo został powieszony
oběšenec
/
vʲiˈskat͡ʃa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Lagostomus maximus, południowoamerykański gryzoń spokrewniony z szynszylą, szkodnik pastwisk;
viskača
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Permskim, lewy dopływ Kamy;
Višera
/
ˈvʲiʃnu/
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu
Višnu
/
ˈvʲiswa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Polsce;
Visla
/
vʲit/
pronoun
imię męskie;
Vít
/
vʲiˈtalnɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej
vitalita
vitálnost
/
ˌvʲitãˈmʲĩna/
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;
vitamín
noun
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalna w wodzie witamina niezbędna do syntezy kolagenu, wchłaniania żelaza oraz prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego
vitamin C
noun
(biochemia, biochemiczny) grupa rozpuszczalnych w tłuszczach związków chemicznych niezbędnych dla prawidłowego działania organizmu, regulujących gospodarkę wapniowo-fosforanową i odporność
vitamin D
/
ˌvʲitãmʲĩˈnɔvɨ/
adjective
związany z witaminami
vitaminový
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Withania somnifera L. gatunek rośliny z rodziny psiankowatych (Solanaceae) występujący w suchych rejonach klimatu tropikalnego oraz subtropikalnego, którego korzenie oraz owoce wykorzystywane są w hinduskiej medycynie ludowej;
withanie snodárná
/
ˈvʲitat͡ɕ/
verb
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś
vítat
pozdravit
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;
Vitebsk
adjective
związany z Witebskiem, dotyczący Witebska
vitebský
pronoun
(zdrobniale) poufała forma imion: Wit, Witold, Witołd, Witosław, Wiktor
Vítek
/
ˈvʲitraʃ/
noun
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;
vitráž
vitraj
/
vʲiˈtrɨ̃na/
noun
rodzaj przeszklonej szafki, w której wystawia się coś, np. ozdobną zastawę lub bibeloty;
vitrína
adjective
związany z Wittenbergą, dotyczący Wittenbergi
wittenberský
/
vʲiˈvʲjä̃ɲit/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;
vivianit
/
ˈvʲiza/
noun
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;
vízum
noun
obraz, plan czegoś stworzony w czyjejś wyobraźni
vize
noun
przedstawienie czegoś za pomocą obrazu
vizualizace
adjective
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Wizygotami, dotyczący Wizygotów
vizigótský
noun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów;
Vizigót
/
vʲiˈzɨta/
noun
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych
návštěva
noun
(biurowość, biurowy) etui lub segregator do przechowywania wizytówek;
vizitkář
/
ˌvʲizɨˈtufka/
noun
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi
vizitka
/
vʲjɔ̃w̃s/
noun
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;
jilm
/
vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)
vazivo
/
ˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ/
verb
splatać, tworząc węzeł
vázat
noun
(botanika, botaniczny) Filipendula ulmaria L., gatunek leczniczej i ozdobnej byliny z rodziny różowatych;
tužebník jilmový
/
vʲjɛ̃nt͡s/
conjunction
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem
tedy
tak
pak
/
ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕt͡ɕ/
noun
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa
většina
noun
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy
vaz
/
vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ/
noun
- kara pozbawienia wolności, pobyt w zakładzie karnym
vězení
- miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności
vězení
věznice
/
ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ/
noun
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia
vězeň
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;
politický vězeň
noun
to, co łączy jednostki ze sobą
pouto
adjective
związany z Wisłą, dotyczący Wisły
viselský
/
ˈvʲiɕɲa/
noun
- (spożywczy) owoce wiśni (1.1)
višeň
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;
višeň
višně
/
vʲiɕˈɲɔvɨ/
adjective
- dotyczący wiśni, złożony z drzew wiśni, wykonany z drewna wiśni
- zrobiony z owoców wiśni, o smaku owoców wiśni
višňový
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Albanii i Grecji, wypływająca z gór Pindos, uchodząca do Morza Adriatyckiego;
Vjosa
adjective
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie
konkávní
/
ˈfkrutt͡sɛ/
adverb
w niedługim czasie, w najbliższym czasie
brzy
zanedlouho
verb
kręcąc czymś, wsadzić to w coś, umocować w czymś
zašroubovat
/
ˈfkwatka/
noun
- (drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki, czasopisma lub wydawnictwa fonograficznego w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek
příloha
- wkładka (1.1), której zadaniem jest chłonięcie wilgoci, płynu
vložka
verb
wpaść do wnętrza czegoś lecąc
vlétnout
adverb
(książkowy) w niedługim czasie od wskazanego momentu
hned
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba;
Slavnost Nanebevzetí Panny Marie
/
vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ/
acronym
= Wspólnota Niepodległych Państw;
SNS
/
ˈvnut͡ʃka/
noun
córka syna lub córki
vnučka
noun
(zdrobniale) od wnuk lub wnuczka
vnouče
/
vnuk/
noun
syn córki lub syna
vnuk
vnouče
noun
(łowiectwo, łowiecki) pułapka zastawiana na zwierzęta, zwykle w formie pętli ze sznura, drutu lub linki, która zaciska się na kończynie albo szyi zwierzęcia, gdy próbuje się uwolnić
okovačka
/
ˈvnɛ̃nṭʃɛ/
noun
- duchowa strona człowieka, dusza, serce
- pomieszczenie w środku budowli wraz z wystrojem
interiér
- przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś
vnitro
noun
(wędkarstwo) sztuczna przynęta wędkarska na ryby drapieżne przypominająca wyglądem i ruchem ich pokarm;
wobbler
wobler
/
ˈvɔda/
noun
- bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;
- często w liczbie mnogiej, ogólnie duże zbiorowiska wody (1.1), np. morze, jezioro
voda
noun
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn zawarty w niedojrzałych orzechach kokosowych
kokosová voda
/
ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej o zapachu cytrusowo-ziołowym;
kolínská voda
/
ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna/
noun
naturalna woda lecznicza;
minerální voda
minerálka
noun
wyrób perfumeryjny zawierający od 8 do 15% kompozycji zapachowej
parfémovaná voda
noun
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;
sodovka
sodová voda
sifon
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;
svěcená voda
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, gatunek wędrownego ptaka z rodziny trzciniaków, zamieszkującego wschodnią Europę i zachodnią Azję;
rákosník ostřicový
/
ˈvɔdʲɲik/
noun
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Wodnika (1.2)
Vodnář
/
ˈvɔdʲɲik/
pronoun
- (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
- (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;
Vodnář
/
ˈvɔdʲɲik/
noun
(mitologia słowiańska) występująca w baśniach postać mieszkająca w rzekach i zbiornikach wodnych;
vodník
/
ˈvɔdnɨ/
adjective
- żyjący w wodzie lub na wodzie
- nawiązujący do wody lub innych cieczy
vodní
/
vɔˈdɔt͡ɕɔ̃ŋk/
noun
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu wody wraz z armaturą do czerpania i uzdatniania;
vodovod
/
vɔˈdɔlɔt/
noun
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;
křídlová loď
křídlový člun
/
vɔˈdɔ̃mʲjɛʃ/
noun
(technologia, technika, techniczny) miernik pokazujący ilość zużytej wody;
vodoměr
/
ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ/
adjective
odporny na działanie wody
voděodolný
/
vɔˈdɔpuj/
noun
miejsce, w którym zwierzęta zwykle piją wodę
napajedlo
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego
hydroxid
adjective
(chemia, chemiczny) dotyczący wodoru, związany z wodorem, zasilany wodorem
vodíkový
/
vɔˈdɔspat/
noun
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki
vodopád
/
vɔˈd͡ʑiswafʲ ˈɕlɔ̃w̃sʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim;
Vladislav
/
ˈvɔd͡ʑid͡ʑ za‿ˈnɔs/
verb
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś wykorzystując przewagę, aby podporządkować go swej woli
tahat za nos
/
ˈvɔdur/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;
vodík
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Karelii, uchodzi do jeziora Onega;
Vodla
/
ˈvɔjt͡ɕɛx/
pronoun
imię męskie;
Vojtěch
/
vɔˈjɛ̃nːɨ/
adjective
związany z wojną, odnoszący się do wojny
válečný
vojenský
/
ˌvɔjɛˈvɔda/
noun
(administracja) zwierzchnik administracji rządowej na terenie województwa
hejtman
/
ˌvɔjɛˈvut͡stfɔ/
noun
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;
vojvodství
kraj
noun
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej części centralnej Polski, z siedzibą władz w Kielcach;
Svatokřížské vojvodství
/
ˈvɔjna/
noun
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;
válka
vojna
/
ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;
občanská válka
/
ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska/
noun
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;
trojská válka
/
ˈvɔjskɔ/
noun
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie
armáda
vojsko
/
vɔjˈskɔvɨ/
adjective
związany z wojskiem, dotyczący wojska
vojenský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;
Vojvodina
/
vɔk/, /
wɔk/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) głęboka patelnia w kształcie misy używana w kuchniach azjatyckich;
wok
adjective
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem
vokální
hlasový
hlasitý
/
ˈvɔla/
noun
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem
vůle
/
ˈvɔlaʃ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;
Pastýř
/
ˈvɔlɛj/
noun
(sport, sportowy) odbicie lub uderzenie piłki w locie przed dotknięciem przez nią podłoża (w tenisie lub piłce nożnej)
volej
/
ˈvɔlfrãm/
noun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;
wolfram
adjective
dotyczący wolframu, wykonany z wolframu
wolframový
noun
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;
volná láska
/
ˈvɔlnɛ ˈmʲjastɔ ˈɡdãj̃sk/
pronoun
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807–1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;
- (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920–1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;
Svobodné město Gdaňsk
/
ˈvɔlnɔɕt͡ɕ/
noun
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
svoboda
volnost
/
ˈvɔlnɨ/
adjective
- mogący postępować zgodnie z własną wolą
- nieobciążony czymś niekorzystnym
svobodný
volný
noun
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna
dobrovolnictví
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;
Volsk
/
ˈvɔrɛk/
noun
- miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;
pytel
vak
- (geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich
výběžek
kapsa
noun
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego
boxovací pytel
adjective
związany z Woroneżem, dotyczący Woroneża
voroněžský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;
Voroněž
/
vɔsk/
noun
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;
vosk
adjective
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku
voskový
/
ˈvɔʑid͡ʑ ˈʒɨtɔ ˌna‿zaˈvʲiɕlɛ/
verb
wykonywać niepotrzebną pracę
nosit dříví do lesa
nosit sovy do Atén
/
ˈvɔwat͡ʃ/
noun
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;
vokativ
pátý pád
/
ˈvɔwɡa/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;
Volha
/
vɔwˈɡɔɡrat/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone nad Wołgą;
Volgograd
noun
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi;
Valach
adjective
związany z Wołogdą, dotyczący Wołogdy
vologdský
adjective
związany z Wołoszczyzną (historycznym państwem), dotyczący Wołoszczyzny lub jej mieszkańców
valašský
pronoun
- (geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;
- (historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku;
- (geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach;
Valašsko
/
ˌvɔwɔˈvʲĩna/
noun
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;
hovězí
/
ˈvɔwɨ̃ɲ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;
Volyň
adjective
związany z Wołgą, dotyczący Wołgi
volžský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;
Volžskij
/
vɔʑˈɲit͡sa/
noun
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;
kočí
/
ˈfpaʑd͡ʑ ˈz‿dɛʃt͡ʃu pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ/
verb
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia
dostat se z bláta do louže
noun
wpłacenie pieniędzy
vklad
/
fpwɨf/
noun
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś
vliv
/
fpwɨˈvɔvɨ/
adjective
mający duży wpływ, autorytet
vlivný
pronoun
(staropolski) imię męskie
Vratislav
/
vraˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;
dojem
/
ˈvrɛʃʲt͡ɕɛ/
adverb
nareszcie, w końcu
konečně
/
ˈvrɔt͡swaf/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;
Vratislav
Wrocław
/
vrɔˈd͡zɔ̃nɨ/
adjective
właściwy istocie żywej od urodzenia
vrozený
/
ˈvrɔɟi/
adjective
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy
nepřátelský
/
ˈvrɔ̃na/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;
vrána
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;
vrána černá
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku wrona siwa (1.1)
- (systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;
vrána šedá
/
ˈvrɔ̃nɨ/
adjective
(o maści konia i barwie innych zwierząt) czarny
vraný
/
vʒɛˈt͡ɕɔ̃nɔ/
noun
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;
vřeteno
/
ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ/
noun
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);
září
/
ˈvʒɛʃt͡ʃɛt͡ɕ/
verb
krzyczeć bardzo głośno i intensywnie
vřeštět
ječet
/
vʒɛt͡ɕ/
verb
(fizyka, fizyczny) gotować się, bulgotać od gorąca
vařit
/
vʒɛɕˈɲɔvɨ/
adjective
związany z wrześniem, charakterystyczny dla września
zářijový
adjective
(medycyna, medyczny) związany z wrzodami, dotyczący wrzodów
vredový
/
vʒut/
noun
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;
vřed
/
ˈvrubɛl/
noun
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;
vrabec
/
vruk/
noun
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
nepřítel
noun
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu
věštba
/
ˈvruʃka/
noun
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;
víla
/
ˈfsxɔdʲɲi/
adjective
- mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód
- dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym
východní
adjective
- zamieszkujący, występujący w Azji wschodniej
- związany z Azją wschodnią
východoasijský
adjective
dotyczący Europy Wschodniej, wywodzący się z Europy Wschodniej
východoevropský
adjective
- dotyczący Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD)
- (geografia, geograficzny) dotyczący wschodnich Niemiec; taki jak we wschodnich Niemczech
východoněmecký
adjective
związany z wschodnią częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się
východoslovenský
/
fsxut/
noun
- (geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;
- (astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem
východ
/
ˈfʲɕadat͡ɕ/
verb
wchodzić do środka lokomocji
nastupovat
/
ˈfskaʑɲik/
noun
(informatyka, informatyczny) adres w pamięci
ukazatel
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od wskrzesić
vzkříšení
/
ˈfsparʲt͡ɕɛ/
noun
udzielenie pomocy
posila
/
ˈfspʲĩnat͡ʃ/
noun
ktoś, kto się wspina
horolezec
lezec
verb
- (jeździectwo, jeździecki) ścisnąć konia ostrogami i ściągnąć uzdę, ażeby stanął na tylnych kończynach
vyšplhat
- przemieścić się w górę po czymś wysokim z pewnym trudem
vylézt
vyšplhat
vyšplhat se
/
fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
obraz przeszłości w pamięci
vzpomínka
noun
- kobieta mająca wspólny udział w czymś
společnice
- kobieta wspólnie uczestnicząca w występku czy przestępstwie
spolupachatelka
spoluvinice
/
fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf/
pronoun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;
Společenství nezávislých států
/
ˈfspulnɨ/
adjective
- należący lub używany przez kilka osób
- charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy
společný
/
fspuwˈt͡ʃɛsnɨ/
adjective
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy
současný
/
fspuwˈt͡ʃɛɕɲɛ/
adverb
- w obecnej epoce
- w sposób typowy dla dzisiejszej epoki
současně
/
fspuwˈt͡ʃut͡ɕɛ/
noun
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym
soustrast
soucit
/
ˈfspuwt͡ʃut͡ɕ/
verb
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą
litovat
soucítit
adjective
leżący na jednej linii
kolineární
/
ˌfspuwlɔˈkatɔr/
noun
ktoś, z kim się wspólnie mieszka
spolubydlící
noun
osoba będąca obywatelem tego samego państwa lub innego terenu, co ktoś inny
spoluobčan
noun
(książkowy) członek jakiegoś plemienia w stosunku do innych członków tego plemienia
soukmenovec
/
fspuwˈprat͡sa/
noun
wspólne działanie kilku podmiotów
spolupráce
kooperace
/
ˌfspuwpraˈt͡sɔvat͡ɕ/
verb
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu
spolupracovat
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jeden ze sprawców tego samego przestępstwa
spolupachatel
spoluviník
noun
ktoś, kto posiada coś wspólnie z kimś innym
spolumajitel
spoluvlastník
/
ˈfspuwʒɨt͡ɕ/
verb
o człowieku: odbywać stosunek seksualny, kopulować
souložit
adjective
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego
střídmý
zdrženlivý
/
fstɨt/
noun
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;
stud
adjective
łatwo odczuwający wstyd
stydlivý
/
ˈfstɨd͡ʑit͡ɕ‿ɕɛ/
verb
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji
stydět se
/
ˈfstɔ̃w̃ʃka/
noun
- (informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi;
pás karet
- (sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej;
- ozdobny, wąski pasek tkaniny
stuha
/
ˈfstɛ̃ŋɡa/
noun
duża (w szczególności szeroka) wstążka
stuha
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Regalecus glesne Ascanius, gatunek drapieżnej ryby głębinowej z rodziny wstęgorowatych;
hlístoun červenohřívý
noun
artykuł wstępny
úvodník
noun
- (botanika, botaniczny) rodzaj glonów z grupy zielenic
kadeřnatka
- (zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do typu Nemertea;
pásnica
/
fʃak/
particle
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podkreślać jej prawdziwość, słuszność
přece
noun
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc
všemohoucnost
adjective
obecny wszędzie, występujący wszędzie
všudypřítomný
adjective
- mający rozległy zakres zainteresowań, rozwijający działalność w wielu dziedzinach, w równym stopniu dotyczący wszystkich dziedzin, aspektów czegoś
- obejmujący możliwie jak najwięcej aspektów czegoś
všestranný
/
ˈfʃɛxʲɕfʲjat/
noun
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;
vesmír
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formuła zamieszczana na książkach, płytach itp., zabraniająca ich publikowania przez inne wydawnictwa;
všechna práva vyhrazena
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;
Všech svatých
/
ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvad͡zɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu/
proverb
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby
všechny cesty vedou do Říma
/
ˈfʃɨstkɔ/
indefinitePronoun
ogół rzeczy i spraw
všechno
vše
adjective
żywiący się różnorodnym pokarmem, zarówno mięsem, jak i roślinami
všežravý
/
ˈfʃɛ̃ɲd͡ʑɛ/
adverb
- w każdym miejscu
- do każdego miejsca
všude
/
ˈfʃɛ̃ɲd͡ʑɛ ˈdɔbʒɛ ˈalɛ ˈv‿dɔ̃mu najˈlɛpʲjɛ̇j/
proverb
najwygodniej każdy czuje się we własnym domu
všude dobře, doma nejlépe
/
ˈftɛdɨ/
pronoun
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie
tehdy
/
ˈftɔrɛk/
noun
drugi dzień tygodnia
úterý
úterek
/
ftɔrˈkɔvɨ/
adjective
właściwy wtorkowi; dziejący się we wtorek
úterní
/
ˈvujɛk/
noun
- brat matki
- brat ojca (= stryj)
strýc
/
vulˈɡarnɨ/
adjective
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański
vulgární
/
ˈvulkãn/
pronoun
(mitologia rzymska) bóg ognia, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z greckim Hefajstosem;
Vulkán
/
ˈvulkãn/
noun
- (geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
- forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)
sopka
vulkán
/
ˌvulkãˈɲit͡ʃnɨ/
adjective
związany z wulkanami i ich aktywnością
sopečný
vulkanický
noun
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;
vuvuzela
/
vɨ/
personalPronoun
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy
vy
adjective
który można wybaczyć
odpustitelný
/
vɨˈbʲjɛrat͡ɕ/
verb
- dokonywać wyboru
- powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie
volit
vybírat
/
vɨˈbɔrt͡sa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach
volič
noun
(rzadki, rzadko używany) kobieta uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach
volička
/
ˈvɨbrat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: wybierać
vybrat
zvolit
noun
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania
lumpárna
rošťárna
výstřelek
/
vɨˈbʒɛʒɛ/
noun
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;
pobřeží
/
vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕt͡ɕi swɔ̃ˈɲɔvɛj/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Pobřeží slonoviny
pronoun
(dawniej, dawny) (geografia, geograficzny) region przybrzeżny w zachodniej Afryce, tereny w Sierra Leone i Liberii;
Pepřonosné pobřeží
/
ˈvɨbux/
noun
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej
výbuch
/
ˌvɨbuˈxɔvɨ/
adjective
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej
výbušný
noun
ubikacja na wsi na zewnątrz domu
kadibudka
/
ˌvɨxuˈd͡zɔ̃nɨ/
adjective
bardzo chudy, wątły, mizerny
vyhublý
verb
- łagodnie przejść między wartościami słów, środków wyrazu, gestów
odstínit
- (fryzjerstwo, fryzjerski) przystrzyc włosy warstwowo, tak, aby długość przechodziła stopniowo
prostříhat
- (sztuka) nadać cienie, zróżnicować natężenie światła lub barwy
vystínovat
- (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmienić wysokość, intensywność lub ton głosu
zmodulovat
/
ˌvɨt͡ɕɛˈrat͡ʃka/
noun
- mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;
rohožka
- (motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;
stěrač
noun
naładowana emocjonalnie, rzewna i wzruszająca książka lub film (najczęściej melodramat, dramat, film romantyczny lub katastroficzny), pod wpływem których czytelnik lub widz płacze
doják
/
ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ/
noun
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;
sedačková lanová dráha
verb
(pospolicie) umrzeć, skonać
natáhnout bačkory zaklepat kamašemi zaklepat bačkorami zaklepat bačkorama
/
ˈvɨt͡ʃɨ̃n/
noun
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego
výkon
verb
- usunąć skądś kogoś niepożądanego
vyhnat
vyhostit
vypovědět
- (fizjologia, fizjologiczny) usunąć z ustroju szkodliwe produkty przemiany materii
vypudit
/
ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
to, co się stało
událost
/
vɨˈdavat͡ɕ/
verb
wydatkować pieniądze w celu zakupu czegoś
utrácet
/
ˌvɨdavʲˈɲit͡stfɔ/
noun
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki
nakladatelství
/
ˈvɨdat͡ɕ na‿ˈɕfʲjat/
verb
urodzić potomstwo
přivést na svět
/
ˈvɨdma/
noun
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;
duna
/
ˈvɨdra/
noun
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;
vydra
adjective
związany z wydzielaniem, dotyczący wydzielania
vylučovací
verb
wykonać eliminację, usunięcie lub zneutralizowanie czegoś lub kogoś
vyřadit
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodniej Rosji, uchodzi do Zatoki Oneskiej Morza Białego;
Vyg
verb
(przenośnie, przenośnia) zwalczać coś złego czymś równie złym lub gorszym; podejmować działania pogarszające jeszcze sytuację
vymítat ďábla Belzebubem
/
ˌvɨɡarˈbɔvat͡ɕ ˈskurɛ/
verb
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zbić, pobić kogoś dotkliwie
dát na frak
dát na prdel dát na kabát
verb
- przestać być
- przestać palić się
vyhasnout
- stracić ważność
vypršet
/
ˈvɨɡlɔ̃nt/
noun
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu
podoba
/
vɨˈɡɔdnɨ/
adjective
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę
pohodlný
/
vɨˈɡrãna/
noun
nagroda w jakimś konkursie, zysk w hazardzie
cena
/
ˈvɨɡwup/
noun
niepoważne lub kompromitujące zachowanie
skopičina
/
vɨˈjäɕɲät͡ɕ/
verb
czynić coś zrozumiałym
vysvětlovat
/
ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym
vysvětlení
/
vɨˈjäɕɲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: wyjaśniać
vysvětlit
/
ˈvɨjɛt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) Alouatta, południowoamerykańska małpa o donośnym głosie;
vřešťan
/
vɨˈjɔ̃ntɛk/
noun
- coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
- (informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu
výjimka
/
vɨˈjɔ̃ntɛk pɔˈtfʲjɛrd͡za rɛˈɡuwɛ/
proverb
…poucza, że reguły w życiu zawsze mają wyjątki; zatem sporadyczne odstępstwo od reguły nie obala jej prawdziwości
výjimka potvrzuje pravidlo
/
ˈvɨjɔ̇̃ɲt͡ɕ/
verb
wydostać, wydobyć coś skądś, z wnętrza czegoś
vyjmout
/
ˈvɨjɕt͡ɕɛ/
noun
- droga lub otwór, którym się wychodzi
- (elektryczność) gniazdo urządzenia podające wynik pracy, dźwięk, sygnał itp.
východ
/
ˈvɨjɕt͡ɕ na‿ˈjaf/
idiom
stać się wiadomym, przestać być tajemnicą; wydać się
vyjít najevo
/
ˈvɨjɕt͡ɕ ˌpɔ‿ãŋʲˈɟɛlsku/
verb
wymknąć się ukradkiem, nie żegnając się z nikim; wyjść tak, by nikt tego nie zauważył
zmizet po anglicku
prásknout do bot
noun
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych (motylkowatych), częściowo uprawianych jako pastewne;
vikev
vika
/
ˌvɨkaˈwat͡ʃka/
noun
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;
párátko
/
vɨˈkɔpat͡ɕ ˈtɔpur vɔˈjɛ̃nːɨ/
verb
popaść z kimś w konflikt, zapoczątkować nieprzyjaźń
vykopat válečnou sekeru
/
vɨˈkʃɨcɲik/
noun
- (gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;
citoslovce
- (językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !;
vykřičník
verb
wydobyć z siebie okrzyk
vykřiknout
/
vɨˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ/
verb
- (telekomunikacja) kręcąc tarczą telefonu lub stukając w jego klawiaturę, postarać się nawiązać łączność z kimś
vytočit
- kręcąc czymś, odłączyć to od reszty
vyšroubovat
/
ˌvɨkʃtawˈt͡sɛ̃ɲɛ/
noun
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki
vzdělaní
vzdělání
noun
wykształcenie uzyskane w uniwersytecie, uniwersytecie technicznym (politechnika) lub w innych ośrodkach szkolnictwa wyższego
vysokoškolské vzdělání
verb
(medycyna, medyczny) doprowadzić do zdrowia; przeprowadzić skuteczną kurację
ošetřit
/
ˈvɨkuʃ/
noun
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;
arkýř
/
ˈvɨkwat/
noun
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat
přednáška
adjective
(matematyka, matematyczny) dotyczący wykładnika
exponenciální
noun
(matematyka, matematyczny) liczba y w zapisie potęgowania x^y
exponent
/
ˌvɨkwaˈdɔft͡sa/
noun
(edukacja, edukacyjny) osoba prowadząca wykłady na wyższej uczelni
přednášející
/
ˈvɨlad͡ʑ ˈːɛt͡skɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃/
verb
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy
vylít vaničku i s dítětem
/
ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvat͡ɕ/
verb
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka
zvracet
/
vɨ̃ˈmɔva/
noun
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;
výslovnost
/
ˌvɨ̃naˈɡrɔd͡ʑit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: wynagradzać
nahradit
/
ˌvɨ̃naˈlast͡sa/
noun
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł
vynálezce
/
ˌvɨ̃naˈlazɛk/
noun
coś, co wynaleziono;
vynález
verb
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane
vynalézt
verb
osiągnąć coś w drodze negocjacji
vyjednat
adjective
będący wynikiem jakiegoś działania lub czynności
výsledný
/
vɨˈpadɛk/
noun
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał
nehoda
/
vɨˈpɛwʲɲät͡ɕ/
verb
wpisywać dane w pola formularza
vyplňovat
/
vɨˈpɛwʲɲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: wypełniać
vyplnit
verb
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania
opatřovat
vybavovat
zařizovat
/
ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś
zařízení
/
ˌvɨpɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
zawiadomienie o rozwiązaniu umowy, np. o pracę
výpověď
/
vɨpɔˈvʲjɛd͡ʑi/, /
vɨˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane
výrok
/
ˌvɨpraˈt͡sɔvat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: wypracowywać
vypracovat
/
vɨˈprafka/
noun
(zdrobniale) od: wyprawa
výbavička
verb
usunąć brud poprzez pranie
vyprat
/
vɨˈpʃɛdaʃ/
noun
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu
výprodej
/
vɨˈpukwɨ/
adjective
- (matematyka, matematyczny) o funkcji: taka, że jej wykres znajduje się nad styczną w każdym punkcie
konvexní
- łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś
vypouklý
konvexní
/
vɨˈraʒat͡ɕ/
verb
opisywać ustnie lub pisemnie, dawać informację o czymś lub kimś; być wyrazem czegoś
vyjadřovat
/
vɨˈrɔbʲɲik/
noun
(przestarzałe, przestarzały) osoba wynajmująca się do prac fizycznych
nádeník
noun
cecha tego, kto jest wyrozumiały, cecha tego, co jest wyrozumiałe
blahosklonnost
noun
pretensja lub żal wyraźnie pokazywane
výtka
výčitka
noun
odczuwanie winy po zrobieniu czegoś złego
výčitky svědomí
noun
osobnik represyjnie wykluczony z danej społeczności
vyvrhel
/
vɨˈsɛpka/
noun
(zdrobniale) od: wyspa
ostrůvek
/
vɨˈɕadat͡ɕ/
verb
opuszczać pojazd, łódź lub samolot
vystupovat
/
ˈvɨɕɔ̃w̃ɕt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: wysiadać
vystoupit
/
vɨˈɕiwɛk/
noun
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś
úsilí
námaha
/
ˈvɨskɔk/
noun
skok w górę
výskok
noun
(geografia, geograficzny) rozległe, niewysokie wzniesienie otoczone przeważnie pradolinami lub rynnami jeziornymi;
pahorkatina
/
vɨˈsɔci/
adjective
- mający duży wymiar pionowy
- mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy
- mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)
- o dźwięku: mający dużą częstotliwość
vysoký
adjective
o wysokiej frekwencji
vysokofrekvenční
/
ˌvɨsɔkɔˈɡursʲci/
adjective
odnoszący się do wysokich gór, charakterystyczny dla wysokich gór
vysokohorský
adjective
zawierający wysoki odsetek jakiejś substancji, zwłaszcza alkoholu
vysokoprocentní
/
vɨˈsɔkɔɕt͡ɕ/
noun
wymiar pionowy czegoś lub kogoś
výška
/
ˈvɨspa/
noun
- (geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;
- (przenośnie, przenośnia) miejsce znacznie odróżniające się od całego otoczenia na dużym obszarze
ostrov
/
ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲa/
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;
Vánoční ostrov
pronoun
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Szetlandów Południowych;
Ostrov krále Jiřího
pronoun
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;
Velikonoční ostrov
verb
- uczynić z kogoś profesjonalistę w danej dziedzinie
zespecializovat
- zostać znawcą, profesjonalistą, ekspertem w danej dziedzinie
zespecializovat se
/
vɨsˈpʲjarsʲci/
adjective
(książkowy) charakterystyczny dla wyspy lub wysp, odnoszący się do wyspy lub wyspiarzy, mieszkający na wyspie
ostrovní
/
ˈvɨspʲjaʃ/
noun
mieszkaniec wyspy
ostrovan
/
ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ/
pronoun
- (geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
- (geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)
Kanárské ostrovy
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką;
Kurilské ostrovy
/
ˈvɨspɨ marˈʃala/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;
Marshallovy ostrovy
/
ˈvɨspɨ nɔrˈmãnt͡sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;
Normanské ostrovy
/
ˈvɨspɨ ˈɔft͡ʃɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;
Faerské ostrovy
/
ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;
Šalamounovy ostrovy
/
ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;
Svatý Tomáš a Princův ostrov
adjective
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom
dostatečný
/
vɨˈstart͡ʃɨt͡ɕ/
verb
być w odpowiedniej ilości lub liczbie do wykonania jakiejś czynności, nie zabraknąć
stačit
/
ˌvɨsṭʃɛˈlʲivat͡ɕ/
verb
powodować lot pocisku – kuli karabinowej, rakiety, strzały itp.
střílet
/
ˌvɨstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ/
verb
- odgrywać rolę (w teatrze, filmie)
- opuszczać jakąś organizację, partię
- przemawiać przed jakimś audytorium
vystupovat
adjective
(medycyna, medyczny) związany z wysypką, objawiający się wysypką
vyrážkový
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, dawna rezydencja królów węgierskich;
Vyšehrad
adjective
odnoszący się do Wyszehradu, związany z Wyszehradem
visegrádský
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;
Vyšnij Voločok
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;
Vyšnij Voločok
adjective
mający szczególne cechy, rzadko spotykany
sofistikovaný
/
ˌvɨʃuciˈvarka/
noun
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www;
vyhledávač
adjective
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu
houževnatý
vytrvalý
neúnavný
/
ˈvɨtrɨsk/
noun
- (seksuologia, seksuologiczny) wyrzucenie ejakulatu z prącia
- strumień, nagłe tryśnięcie, wytryśnięcie jakiegoś płynu na zewnątrz
výstřik
/
ˈvɨṭʃɛʃt͡ʃ/
noun
nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych;
exoftalmus
/
vɨˈtfurt͡sa/
noun
ten, kto coś wytwarza, produkuje
výrobce
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciecz powstała po ugotowaniu warzyw, mięsa lub ryb
vývar
/
ˈvɨvʲjat/
noun
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom
interview
rozhovor
verb
przewozić kogoś lub coś skądś lub w inne miejsce
vyvážet
/
ˌvɨvɔˈwɨvat͡ɕ/
verb
- powodować
- skłaniać do wyjścia poprzez wołanie
vyvolávat
/
ˌvɨvwaʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie kogoś prawa własności na mocy ustawy, przeważnie za odszkodowaniem
vyvlastnění
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii
vyznání víry
noun
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela
propuštěnec
noun
ten, kto wyzwolił (kogoś lub coś)
osvoboditel
verb
(książkowy) uwolnić z pęt, ze skrępowania, umożliwiając swobodę ruchów
rozpoutat
/
vɨˈwɔ̃n͇t͡ʃat͡ɕ/
verb
wstrzymywać pracę jakiegoś urządzenia
vypínat
adjective
należący do kogoś jednego lub przysługujący tylko jednej osobie
výlučný
/
vɨˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: wyłączać
vyloučit
vypnout
/
ˈvɨɕt͡ɕik/
noun
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;
dostih
/
vɨˈɕfʲjɛtlat͡ʃ/
noun
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje
displej
/
vɨˈɕfʲjɛtlat͡ɕ/
verb
- wyjaśniać, objaśniać coś
vysvětlovat
- prezentować, pokazywać coś na ekranie
zobrazovat
noun
(termin karciany) figura w kartach niemieckich i polskich odpowiadająca damie;
svršek
/
vɨˈʒɨ̃na/
noun
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;
vysočina
pronoun
(geografia, geograficzny) wyżyna w zachodniej części Azji, we wschodniej części Azji Mniejszej;
Arménská vysočina
/
vzaˈjɛ̃mnɨ/
adjective
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony
vzájemný
verb
wywołać silne falowanie, kłębienie się
rozvířit
/
ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛt͡ska/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji;
perlín peloponéský
/
vzdwuʃ/
preposition
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu
podél
podle
verb
uwzględnić coś przy podejmowaniu decyzji lub rozważaniu jakiejś sprawy
vzít v úvahu
/
ˈvzmʲjãnka/
noun
krótka informacja o czymś, napomknięcie
zmínka
/
vzrɔk/
noun
- (potocznie, potoczny) czyjeś spojrzenie
pohled
- zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu;
zrak
/
vzrɔst/
noun
- wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia
- zwiększanie się jakiejś wartości
růst
noun
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim
dojetí
/
ˈvutka/
noun
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;
vodka
/
vut͡s/
noun
osoba dowodząca dowolną grupą
vůdce
/
vujt/
noun
(administracja) urzędnik samorządowy stojący na czele gminy wiejskiej;
fojt
rychtář
šoltys
šulc
/
vus/
noun
- ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie
- (potocznie, potoczny) dowolny pojazd o co najmniej czterech kołach, również wagon
vůz
/
ˈvuz ˌdrabʲĩˈɲastɨ/
noun
furmanka o konstrukcji szkieletowej do transportu siana, snopów zboża itp.
žebřiňák
noun
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;
kočárek
/
ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲit͡sʲci/
noun
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;
invalidní vozík
/
ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ/
noun
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie;
nákupní vozík
/
ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ/
noun
(motoryzacja) niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy;
vysokozdvižný vozík
/
vuw/
noun
(zoologia, zoologiczny) (rolnictwo, rolniczy) wykastrowany samiec bydła domowego;
vůl
/
ˈvɔ̃w̃sʲci/
adjective
mający niewielką szerokość
úzký
/
ˌvɔ̃w̃skɔtɔˈrɔvɨ/
adjective
- (kolejnictwo) mający węziej niż normalnie rozstawione szyny kolejowe
- (kolejnictwo) dostosowany do wąskiego toru
úzkorozchodný
/
ˈvɔ̃ntpʲit͡ɕ/
verb
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość
pochybovat
/
vɔ̃ntˈplʲivɔɕt͡ɕ/
noun
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś
pochyba
pochybnost
/
vɔ̃nˈtrɔba/
noun
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;
játra
/
ˌvɔ̃ntrɔˈbʲjãnka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (potocznie, potoczny) kiszka wątrobiana
jitrnice
/
ˌvɔ̃ntrɔˈbɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od wątroba
jaterní
/
vɔ̃w̃ʃ/
noun
- (herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
had
- giętka rura do transportu wody
hadice
/
vɛ̃w̃x/
noun
- zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) instynkt, zdolność przewidywania konsekwencji drobnych zdarzeń
čich
adjective
związany ze zmysłem węchu, odczuwalny węchem
čichový
/
ˈvɛ̃ntka/
noun
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;
rybářský prut
udice
/
ˈvɛ̃ntkaʃ/
noun
osoba łowiąca ryby na wędkę
rybář
/
vɛ̃nˈdlʲĩna/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany;
uzenina
noun
wytwórca wędlin
uzenář
adjective
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie wędzenia
uzený
/
ˈvɛ̃ŋɡar/
noun
(budownictwo) belka, która ogranicza z boku otwór drzwiowy lub okienny wspierający łuk lub nadproże;
veřej
zárubeň
/
ˈvɛ̃ŋʲɟɛl/
noun
- (sztuka) materiał rysunkowy w formie patyczków miękkiego węgla drzewnego
- (sztuka) technika artystyczna posługująca się węglem (1.3) oraz rysunek nią wykonany;
uhel
- (geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;
uhlí
- (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
- grudka żaru
uhlík
/
ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ/
noun
- opał z węgla kamiennego (1.1)
kamenné uhlí
černé uhlí
- (geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70% pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;
černé uhlí
kamenné uhlí
/
ˈvɛ̃ŋʲɟɛr/
noun
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier
Maďar
/
vɛ̃ŋʲˈɟɛrka/
noun
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier
Maďarka
/
vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci/
adjective
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów
maďarský
uherský
/
vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Węgrów;
maďarština
noun
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, CaCO3, rozpowszechniony w przyrodzie jako składnik wielu skał osadowych;
uhličitan vápenatý
/
ˈvɛ̃ŋɡlaʃ/
noun
(zawód, zawodowy, zawodowo) ktoś, kto zajmuje się wyrabianiem węgla drzewnego;
uhlíř
/
ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn/
noun
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;
karbohydrát
noun
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;
uhlovodík
/
vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ/
adjective
- (chemia, chemiczny) dotyczący węgla jako pierwiastka chemicznego; składający się z węgla
uhličitý
- dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel
uhlíkový
/
ˈvɛ̃ŋɡɔʃ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;
úhoř
/
ˈvɛ̃ŋɡrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;
Maďarsko
Uhry
Uhersko
verb
szukać czegoś po zapachu, wyczuwając to węchem
čmuchat
noun
(pszczelarstwo, pszczelarski) zaczątek plastra z wosku o wyglądzie wafla, umieszczany w ramce i stanowiący podstawę do budowy plastra wosku
mezistěna
/
ˈvɛ̃w̃zɛw/
noun
- (marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii – prędkości wiatrów;
- połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
- (matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
- ośrodek, w którym krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne
uzel
/
ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci/
noun
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem
gordický uzel
/
vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;
Hadonoš
/
ˈvɛ̃w̃ʒɨk/
noun
(fotografia) mechaniczne urządzenie do uruchamiania migawki aparatu fotograficznego z pewnej odległości, bez nacisku na spust;
drátěná
dálková spoušť
kabelová spoušť
/
ˈvwatt͡sa/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika
vládce
/
vwaṭˈt͡ʃɨ̃ɲi/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kobieta władająca (rządząca) w kraju o ustroju innym niż republika
vladařka
/
vwaˈdɨswaf/
pronoun
imię męskie;
Vladislav
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Władywostokiem, dotyczący Władywostoku, pochodzący z Władywostoku
vladivostocký
/
ˈvwad͡za/
noun
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą
moc
adverb
własną ręką, własnymi rękami
vlastnoručně
adjective
napisany lub zrobiony własną ręką
vlastnoruční
/
ˈvwaʑid͡ʑ ˈv‿dupɛ/
verb
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) bezceremonialnie podlizywać się, starać się przypodobać
lézt do prdele
/
vwaɕˈt͡ɕit͡ɕɛl/
noun
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność
majitel
vlastník
/
ˌvwaɕt͡ɕiˈt͡ɕɛlka/
noun
kobieta, która coś posiada
majitelka
/
vwaɕˈt͡ɕivɨ/
adjective
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki
správný
vhodný
/
vwɔx/
noun
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch
Ital
/
ˈvwɔxɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;
Itálie
/
vwɔt͡sˈwavɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, nad Wisłą;
Włocławek
/
vwɔˈd͡ʑĩmʲjɛʃ/
pronoun
imię męskie;
Vladimír
/
vwɔs/
noun
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;
vlas
chlup
/
ˈvwɔsʲci/
adjective
- związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
- charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii
italský
vlašský
/
ˈvwɔsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;
italština
italský
/
ˈvwɔʃka/
noun
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch
Italka
/
ˈvwɔʒɨt͡ɕ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ ˈbajci/
verb
uznać, że jakaś historia czy opowieść jest nieprawdziwa, wymyślona, fałszywa
odkázat do říše bájí
/
vwucˈɲĩna/
noun
materiał wytwarzany z włókien poprzez ich klejenie i prasowanie bez tkania
netkaná textilie
/
ˈvwuknɔ/
noun
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;
vlákno
/
ˈvwɔ̃n͇t͡ʃat͡ɕ/
verb
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej
zapínat
/
ˈvwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: włączać
zapnout
/
ˈfʲɕt͡ɕipsʲci/
adjective
natrętnie wtrącający się w cudze sprawy; ciekawski
všetečný
/
fʲɕt͡ɕɛkˈlʲizna/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;
vzteklina
/
ˈjarɛ̃n/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Nauru;
Yaren
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;
York
/
s/, /
z/, /
zet/
preposition
- …opisujący związek
- …wskazujący zawartość
- …wskazujący towarzystwo
s
- …wskazujący punkt początku ruchu
s
z
/
ˈz‿bɔɟɛ̃m/
interjection
rodzaj pożegnania
sbohem
s Bohem
s bohem
/
s‿t͡saˈwɛɡɔ ˈsɛrt͡sa/
adverb
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia
z celého srdce
/
ˈz‿duʒɛj ˈxmurɨ ˈmawɨ ˈdɛʃt͡ʃ/
idiom
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) końcowy wynik niewspółmiernie nikły wobec oczekiwanego
hora porodila myš
/
ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m/
idiom
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie
s pozdravem
/
s‿pɔˈvɔdu/
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności
kvůli
/
s‿pɔˈvrɔtɛ̃m/
adverb
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem
zpátky
zpět
adverb
- będąc przed czymś lub kimś
- stanowiąc przedni element czegoś lub kogoś
zepředu
/
ˈz‿ʒatka/
adverb
dość rzadko
zřídka
/
ˈz‿rɛ̃ŋkɔ̃w̃ na‿ˈsɛrt͡su/
adverb
otwarcie, szczerze, bez kręcenia
ruku na srdce
/
ˌz‿ːãmʲcɲɛ̃nˈtɨ̃mʲi ɔˈt͡ʃãmʲi/
adverb
bez namysłu, bez wahania
se zavřenýma očima
adverb
bezpłatnie, gratis
zadarmo
zdarma
gratis
/
ˌza‿ɡrãˈɲit͡sɔ̃w̃/
adverb
poza granicami kraju
v cizině
v zahraničí
adverb
w sposób ustawiczny, powtarzający się przy każdym podejściu
pokaždé
adverb
(potocznie, potoczny) na pewno nie, nigdy w życiu
za žádnou cenu
/
za/
prefix
- …oznaczający pokrycie powierzchni czegoś, przestrzeni
- …oznaczający umieszczenie, schronienie wewnątrz czegoś
- …tworzący czasowniki w odniesieniu do ruchu przestrzennego: odległość, kierunek od czegoś, tył czegoś
- …występujący jako część składowa przymiotników i rzeczowników utworzonych od wyrażeń przyimkowych
za-
zá-
verb
podnieść alarm; ostrzec o niebezpieczeństwie; postawić w stan gotowości
zalarmovat
adjective
położony po drugiej (przeciwnej) stronie Alp
zaalpský
záalpský
/
zaˈbafka/
noun
rzecz służąca do zabawy;
hračka
/
zaˈbʲijät͡ɕ/
verb
- na stałe zamknąć za pomocą młotka i gwoździ
přibít
- pozbawiać życia
zabíjet
zabít
/
ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy
porucha
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne charakteryzujące się głęboko zakorzenionymi, trwałymi, nieprzystosowawczymi wzorcami relacji ze środowiskiem, które powodują trudności w funkcjonowaniu społecznym i behawioralnym;
porucha osobnosti
/
zaˈbɨtɛk/
noun
budynek lub rzecz, wykonana na tyle dawno, że ma już wartość historyczną;
památka
/
zaˈbujt͡sa/
noun
ktoś, kto zabił lub zabija
vrah
/
ˌzabujˈt͡ʃɨ̃ɲi/
noun
(książkowy) kobieta, która kogoś zabiła lub zabija
vražedkyně
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;
vražda ze cti
/
zaˈxarʲjaʃ/
pronoun
imię męskie;
Zachariáš
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych;
Zacheus
/
zaˈxɔdʲɲi/
adjective
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód
západní
/
zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;
Západní břeh Jordánu
Předjordánsko
Západní břeh
/
zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛc jɔrˈdãnu/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Zachodni Brzeg
Západní břeh Jordánu
adjective
związany z Afryką Zachodnią; tam położony
západoafrický
adjective
związany z Berlinem Zachodnim, dotyczący Berlina Zachodniego
západoberlínský
adjective
związany z zachodnią częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się
západočeský
adjective
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią
západoevropský
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Indiami Zachodnimi, dotyczący Indii Zachodnich
západoindický
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Republiką Federalną Niemiec (używać dla czasów, gdy RFN współistniała z NRD)
západoněmecký
adjective
związany z zachodnią częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się
západoslovenský
/
ˌzaxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny
západoslovanský
verb
(fizjologia, fizjologiczny) zostawać zapłodnioną i rozpoczynać ciążę
otěhotňovat
/
ˌzaxɔˈrɔvat͡ɕ/
verb
stać się chorym, popaść w chorobę
onemocnět
/
ˌzaxɔˈvãɲɛ/
noun
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;
chování
/
ˌzaxɔˈvɨvat͡ɕ/
verb
postępować w jakiś sposób
chovat se
/
ˈzaxut/
noun
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia
Západ
/
ˈzaxut/
noun
- (geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;
- chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem
západ
/
ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nt͡sa/
noun
zjawisko chowania się słońca za horyzont
západ slunce
/
zaˈxwãnːɨ/
adjective
pragnący więcej niż potrzebuje
chamtivý
verb
wzbudzać ciekawość
zaujímat
verb
wzbudzić ciekawość
zaujmout
/
ˈzat͡ʃɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zaczynać
začít
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim;
Zadar
adjective
wystarczająco dobry
uspokojivý
/
ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ/
noun
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy
spokojenost
noun
(systematyka) (botanika, botaniczny) Xylocopa Latreille, rodzaj owadów z rodziny pszczołowatych;
drvodělka
/
zaˈdupʲjɛ/
noun
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) wieś lub miasteczko ze słabo rozwiniętą komunikacją, handlem itp.
prdel světa
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim dzień poświęcony pamięci wszystkich zmarłych, przypadający na 2 listopada (po dniu Wszystkich Świętych);
Dušičky
adjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Zaduszkami albo z modlitwami za zmarłych
dušičkový
verb
wypełnić dymem
zahulit
noun
suma ogólna długów osoby, przedsiębiorstwa czy gospodarki
zadlužení
/
zaˈɡatka/
noun
- łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne
hádanka
hlavolam
- intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia
hádanka
záhada
/
ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ/
noun
omawiany temat, wątek, problem, kwestia
otázka
/
ˈzaɡɔ̃n/
noun
- (wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) siły i sposób walki kawalerii, która wykonuje wypad w głąb terytorium przeciwnika;
nájezd
- (rolnictwo, rolniczy) długi, wąski pas ornego pola, ograniczony równoległymi bruzdami, składający się z kilku lub kilkunastu skib;
záhon
/
ˌzaɡrãˈɲit͡sa/
noun
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa
cizina
adjective
taki, któremu coś grozi
ohrožený
/
ˈzaɡʒɛp/
pronoun
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;
Záhřeb
/
zaˈɡʒɛpsʲci/
adjective
odnoszący się do miasta Zagrzeb
záhřebský
noun
substancja, która ma właściwość zagęszczania czegoś
zahušťovadlo
/
zaˈɡwada/
noun
(książkowy) całkowite, masowe wyniszczenie czegoś lub kogoś
vyhlazení
/
zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk/
noun
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;
zájmeno
pronomen
/
ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ/
noun
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą
zájem
/
ˈza<sup>j</sup>ir/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga
Zair
noun
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Zairu
Zaiřan
noun
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Zairu
Zaiřanka
adjective
(historia, historyczny, historycznie) związany z Zairem lub Zairczykami, dotyczący Zairu lub Zairczyków
zairský
/
ˌzajɛˈbʲistɨ/
adjective
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) fajny, wspaniały, robiący wrażenie
cool
hustý
perfektní
super
vymazlený
noun
miejsce nocnego postoju pojazdów komunikacji publicznej;
vozovna
/
zajˈmɔvat͡ɕ/
verb
pracować nad czymś
zabývat se
/
ˈzajɔ̃nt͡s/
noun
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;
zajíc
zaječice
noun
(zoologia, zoologiczny) Lepus timidus, gatunek ssaka z rodziny zającowatych;
zajíc bělák
zajíc šarák
/
zaˈjɔ̃n͇t͡ʃɛk/
noun
- (zdrobniale) od: zając
- mały lub młody zając
zajíček
noun
samica zająca
zaječice
verb
aspekt dokonany od: zachodzić w ciążę
otěhotnět
/
zaˈkalɛt͡s/
noun
nieudana, niewypieczona część ciasta lub całe niedopieczone ciasto;
brousek
zákal
zákalec
/
ˌzakarˈpat͡ɕɛ/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią;
Zakarpatsko
Zakarpatí
/
zaˈkarˈpat͡sʲci/
adjective
związany z Zakarpaciem, dotyczący Zakarpacia
zakarpatský
adjective
związany z Zakaukaziem, dotyczący Zakaukazia
zakavkazský
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;
Zakavkazsko
/
ˈzakas/
noun
zabronienie czegoś komuś
zákaz
/
zaˈkazat͡ɕ/
verb
(zobacz) zakazywać
zakázat
/
zaˈklʲĩnat͡ɕ/
verb
rzucać czar na kogoś
zaklínat
/
ˌzakɔˈxãnɨ/
adjective
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie
zamilovaný
adjective
bardzo zakochany
zamilovaný až po uši
verb
zaczynać odczuwać do kogoś miłość
zamilovat se
/
ˌzakɔ̃ɲˈːit͡sa/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego
jeptiška
řeholnice
klášternice
matka
/
zaˈkɔ̃ɲːik/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;
řeholník
/
zaˈkɔpat͡ɕ ˈtɔpur vɔˈjɛ̃nːɨ/
verb
przestać o coś z kimś walczyć
zakopat válečnou sekeru
noun
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny;
sakristán
noun
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi
trombóza
/
ˈzakrɛ̃nt/
noun
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg
zatáčka
noun
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne
ubytování
noun
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów
pohřební ústav
/
zaˈkwadat͡ɕ/
verb
przypuszczać
předpokládat
/
zaˈkwatka/
noun
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie
záložka
/
zaˈlɛta/
noun
- dodatnia cecha charakteru
klad
- cecha podwyższająca wartość przedmiotu
výhoda
pronoun
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką, od północy ograniczony wyspami Rugią i Wolinem;
Štětínský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej;
Viselský záliv
/
zaˈlɔtka/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd kosmetyczny służący do podkręcania rzęs, kształtem podobny do małych nożyczek, które zamiast ostrz mają zaciskaną na rzęsach końcówkę;
kleštičky
/
ˈzãmax/
noun
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie
atentát
/
ˈzãmax ˈstãnu/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;
puč
převrat
/
ˌzãmaˈxɔvʲjɛt͡s/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu
atentátník
/
ˈzãmbʲja/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;
Zambie
/
ˈzãmɛk/
noun
- (architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
hrad
zámek
- (krawiectwo) zapięcie garderoby, (zobacz) zamek błyskawiczny.
zip
- (technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;
- (wojskowość, wojskowy) element składowy broni palnej;
zámek
/
ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲit͡ʃnɨ/
noun
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;
zdrhovadlo
zip
/
ˈzãmʲjar/
noun
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje
úmysl
záměr
/
ˈzãmʲjast/
conjunction
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio
namísto
místo
/
ˈzãmʲjast/
preposition
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio
místo
namísto
/
zãˈmʲjatat͡ʃ/
noun
pracownik miejski zajmujący się zamiataniem ulic, targowisk, dworców
metař
/
zãˈmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ‿ɕɛ ˈf‿swux/
verb
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uważnie słuchać
být jedno ucho
/
zãˈmʲjɛ̇̃ɲːik/
noun
rzecz używana w zastępstwie innej, w pełni ją zastępująca
náhrada
/
ˈzãmʲjɛ̇t͡ɕ/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr;
vánice
verb
przestać odzywać się; zaprzestać mówienia; nie wydawać już żadnych dźwięków
zmlknout
/
zãˈmɔrsʲci/
adjective
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem
zámořský
/
zãˈmɔʒnɨ/
adjective
dysponujący dużym majątkiem
zámožný
/
ˌzãmraˈʒarka/
noun
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych
mraznička
mrazák
verb
obniżyć temperaturę, powodując zamarznięcie czegoś; silnie schłodzić
zmrazit
/
ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
- (rzeczownik odczasownikowy) od zamówić
objednání
- ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś
objednávka
zakázka
/
zãˈmɛ̃w̃ʒna/
adjective
(o kobiecie) taka, która ma męża
vdaná
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan;
Zandžán
verb
nie podjąć działania lub ulec rezygnacji
zanechat
/
ˌzãɲɛt͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
stan bycia zanieczyszczonym
znečištění
/
ˈzãɲĩm/
conjunction
przed jakimś wydarzeniemx
než
nežli
adjective
związany z Zanzibarem, dotyczący Zanzibaru, pochodzący z Zanzibaru
zanzibarský
pronoun
(geografia, geograficzny) region położony na zachód od Olzy;
Zaolzí
Záolší
Záolží
Českotěšínsko
/
ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;
zánět
zápal
/
ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrt͡sɔˈvɛɡɔ/
noun
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,
myokarditida
noun
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy
kolitida
noun
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie;
meningitida
noun
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;
perikarditida
noun
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej pęcherza moczowego
cystitida
zánět měchýře
/
ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwut͡s/
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;
zápal plic
pneumonie
/
ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ/
noun
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu
dermatitida
noun
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;
apendicitida
/
ˌzapalʲˈɲit͡ʃka/
noun
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;
zapalovač
adjective
wykonujący coś z zapałem
vášnivý
zanícený
horkokrevný
noun
(medycyna, medyczny) utrudniona lub nieczęsta defekacja;
zácpa
/
zaˈpaʒat͡ɕ/
verb
traktować coś wrzątkiem, np. przygotowując napar
zapařovat
zavařovat
/
zaˈpawka/
noun
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;
zápalka
sirka
adjective
związany z zapałkami, dotyczący zapałek
zápalkový
verb
zająć coś całkowicie czymś lub kimś
zaplnit
/
ˌzapʲjɛˈkãnka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie zapiekane w piekarniku, składającego się z różnych składników;
zapekané
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym
notová osnova
noun
pomocniczy zespół osób lub środków
zázemí
adjective
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie
zapomnětlivý
/
ˌzapɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ/
verb
- tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
- gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)
zapomínat
/
zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇t͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zapominać
zapomenout
/
ˌzapɔˈrɔʒɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem w południowo-wschodniej części Ukrainy;
Záporoží
/
zaˈpraʃat͡ɕ/
verb
- proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny
pozvat
zvát
- zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś
vyzvat
zvát
/
ˌzaprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: proponować
nabídnout
navrhnout
/
zaˈprɔɕit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zapraszać
pozvat
/
ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ/
noun
- kartka papieru wyrażająca taką informację
pozvánka
pozvání
- informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia
pozvání
noun
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja
negace
zápor
/
zaˈpɨtat͡ɕ/
verb
zadać pytanie
zeptat se
/
zaˈpwɔdʲɲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zapładniać
oplodnit
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie;
Zeravšan
adjective
- (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami
- (przenośnie, przenośnia) łatwo udzielający się innym
nakažlivý
/
zaˈrɔdɛk/
noun
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty
embryo
zárodek
/
ˈzaʒut/
noun
- (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia lub przestępstwa
obvinění
obžaloba
- słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania
výtka
noun
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;
zasnoubení
zásnuby
/
zaˈsada/
noun
- (chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
zásada
báze
- reguła rządząca czymś
zásada
pravidlo
předpis
noun
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest zasadne
opodstatněnost
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nabycie w wyniku upływu czasu prawa własności do rzeczy przez osobę użytkującą daną rzecz, a niebędącą jej właścicielem;
vydržení
verb
sprawiać niespodziankę
překvapovat
adverb
powodując zaskoczenie
překvapivě
/
zaˈskurʲɲik/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze
uher
/
zaˈsmaʃka/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zagęszczacz do zup, sosów otrzymywany przez zasmażenie mąki z tłuszczem;
jíška
zápražka
zásmažka
/
ˈzasnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
- przejść w stan snu, spania; zacząć spać
- (eufemistycznie) (peryfrastyczny) (podniośle) umrzeć
usnout
verb
(podniośle) umrzeć, skonać
usnout na věky
/
ˈzaspa/
noun
kopiec śniegu utworzony w wyniku zawiei śnieżnej
závěj
noun
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) o chłopcu lub o młodym mężczyźnie budzącym w kimś silną niechęć
zasranec
adjective
związany z zastrzykiem, dotyczący zastrzyków; wykonywany przez zastrzyk
injekční
/
zaˈstɔ̃mpʲit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zastępować
nahradit
/
zaˈstɛ̃mpt͡sa/
noun
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach
náhradník
zástupce
verb
- pobrać z otoczenia
- przystosować do otoczenia
zasimilovat
- przystosować się do otoczenia
zasimilovat se
/
zaˈsɨpʲjät͡ɕ/
verb
(zobacz) zasnąć
usínat
verb
- (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podać do organizmu szczepionkę
naočkovat
- (medycyna, medyczny) poddać się szczepieniu; zostać zaszczepionym
dát se očkovat
verb
spowodować szkodę; okazać się szkodliwym; pogorszyć stan
uškodit
noun
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;
přírodní zdroj
/
zaˈswɔ̃na/
noun
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;
záclona
/
zaˈswɔ̃nak/
noun
(mykologia, mykologiczny) Cortinarius, najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych
pavučinec
/
ˌzaswuˈɟivat͡ɕ/
verb
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło
zasluhovat
/
zaˈswuʒɨt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zasługiwać
zasloužit
noun
spór, sprzeczka
konflikt
/
zaˈtɔka/
noun
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;
záliv
zátoka
pronoun
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego a Somalią;
Adenský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z zatok, na które dzieli się rosyjska Zatoka Piotra Wielkiego, stanowi jej północno-zachodnią część;
Amurský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, położona na południe od Półwyspu Czukockiego;
Anadyrský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Azowskiego przylegająca do Półwyspu Kerczeńskiego oraz Mierzei Arabackiej;
Arabatský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka wyróżniana w ramach Zatoki Perskiej, pomiędzy Bahrajnem, Katarem i Arabią Saudyjską;
Bahrajnský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona na zachód od półwyspu Jamał;
Bajdaracký záliv
/
zaˈtɔka bʲiˈskajska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;
Biskajský záliv
/
zaˈtɔka bɔtʲˈɲit͡ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;
Botnický záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas
Burgaský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej Rosji, położona u ujścia Dwiny, część Morza Białego;
Dvinský záliv
/
zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska/
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;
Finský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;
Guinejský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;
Hudsonův záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;
Kalifornský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska;
Korintský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Adriatyckiego w Czarnogórze i w niewielkim stopniu w Chorwacji;
Kotorský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodnich Chin na Morzu Żółtym;
Liaotungská zátoka
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;
Lví záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka morska w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, położona u brzegów niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie;
Meklenburský záliv
Meklenburská zátoka
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;
Neapolský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona przy południowo-zachodnim wybrzeżu Estonii
Pernovský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;
Pomořanský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią;
Rižský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w Estonii, w południowej części Zatoki Fińskiej;
Tallinnský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim;
Tarentský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego;
Soluňský záliv
Thermský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Południowochińskiego, od zachodu ograniczona wybrzeżem Wietnamu, od północy i wschodu wybrzeżem Chin;
Tonkinský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji;
Benátský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Karaibskiego, wcięta w głąb linii brzegowej Wenezueli, połączona cieśniną z jeziorem Maracaibo;
Venezuelský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii
Vlorská zátoka
Vlorský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Półwyspu Koreańskiego, u wschodnich wybrzeży Korei Północnej, stanowi część Morza Japońskiego;
Východokorejský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji;
Vyborský záliv
pronoun
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Żółtego, u wybrzeży Korei i Chin;
Korejská zátoka
noun
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);
alimentární onemocnění
/
zaˈṭʃɨ̃mat͡ɕ/
verb
(zobacz) zatrzymywać
zastavit
/
ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ/
verb
- zachować coś dla siebie
preni
- przerywać jakiś proces, maszynę, robienie czegoś
- unieruchamiać coś
zastavovat
- aresztować
zatýkat
pronoun
(geografia, geograficzny) historyczna część Rzymu położona na prawym, zachodnim, brzegu Tybru;
Zátibeří
/
ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ/
noun
przeświadczenie, że można komuś ufać
důvěra
/
ˈzavaw/
noun
(medycyna, medyczny) miejscowa martwica tkanek serca lub innego narządu wskutek braku dopływu krwi;
infarkt
verb
przekazać komuś wiadomość lub informację o czymś
oznámit
/
zaˈvʲjɛrat͡ɕ/
verb
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się
obsahovat
/
ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi/
noun
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach;
příměří
noun
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem
balík
/
zaˈvʲistnɨ/
adjective
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści
závistivý
/
zaˈvʲiʃa/
pronoun
imię męskie;
Záviš
/
ˈzavʲiɕt͡ɕ/
noun
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości
závist
verb
- nieświadomie przenieść coś niepożądanego w inne miejsce
zanést
- zmusić kogoś, by poszedł gdzieś, często używając siły
zatáhnout
zavléct
- (meteorologia, meteorologiczny) lekko zasnuć, pokryć cienką warstwą mgły lub chmur
- przenieść z wysiłkiem, ciągnąc po ziemi albo z trudem
zavléct
- (meteorologia, meteorologiczny) zasnuć się lekką warstwą mgły lub chmur
- dotrzeć gdzieś z wysiłkiem, ledwo się poruszając
zavléct se
/
ˌzavɔˈdɔvɨ/
adjective
taki, który wykonuje określone zajęcie, traktując jako swój zawód
profesionální
verb
zmieniać kierunek swojego ruchu na przeciwny
otáčet
/
zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ/
noun
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;
závrať
/
ˈzafʃɛ/
pronoun
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy
vždy
vždycky
/
zaˈvʲʑɛ̃ntɔɕt͡ɕ/
noun
skłonność do upierania się przy swoich racjach, uczuciach, forsowanie za wszelką cenę swoich decyzji nawet wbrew rozsądkowi
zarytost
/
ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa/
noun
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych,
pojistný ventil
verb
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny
závidět
/
zaˈzvɨt͡ʃaj/
adverb
w większości przypadków
obvykle
/
zaˈt͡ɕmʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;
zatmění
noun
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek
zakladatel
noun
kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek
zakladatelka
/
zaˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik/
noun
plik dołączony do wiadomości e-mail
příloha
/
ˌzaɕɲɛˈʒɔ̃nɨ/
adjective
taki, który został pokryty śniegiem
zasněžený
/
zaˈɕfʲjatɨ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli;
podsvětí
záhrobí
/
ˌzbãŋkruˈtɔvat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: bankrutować
zbankrotovat
/
zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;
spása
/
ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲit͡ʃˈnɔɕt͡ɕi/
noun
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie
shoda okolnosti
/
ˈzbʲjɔrʲɲik/
noun
zagłębienie terenu wypełnione wodą;
nádrž
pronoun
(geografia, geograficzny) zbiornik retencyjny na rzece Narwa na granicy pomiędzy Estonią a Rosją;
Narvská přehrada
noun
(hydrologia, hydrologiczny) rodzaj sztucznego jeziora, które powstaje w wyniku przegrodzenia rzeki zaporą
přehradní nádrž
noun
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej;
tanker
noun
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) to co pozyskano poprzez zbieranie
zásoby
verb
stać się bladym lub bledszym
zblednout
zbělet
/
zbɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛt͡s/
noun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych
úchylák
/
ˈzbɔʒɛ/
noun
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna
obilí
obilnina
adjective
(dawniej, dawny) szlachetny
zbožný
/
ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska/
noun
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;
Katyňský masakr
/
ˈzbrɔja/
noun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;
brnění
zbroj
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na zachodniej Ukrainie o długości, lewy dopływ Dniestru;
Zbruč
/
zbuk/
noun
zepsute, cuchnące jajko
záprdek
/
zbɨt/
adverb
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie
příliš
/
zbɨt/
noun
(ekonomia, ekonomiczny) odpłatne rozprowadzanie towarów, najczęściej przez producenta
odbyt
poptávka
/
zbɨˈtɛt͡ʃnɨ/
adjective
taki, którego się nie potrzebuje
zbytečný
nadbytečný
přebytečný
/
zbur/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lokalna wspólnota wiernych kościołów protestanckich oraz niektórych ugrupowań nieprotestanckich
sbor
/
zbwɔ̃ŋˈkãna ɔˈvʲjɛt͡ʃka/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o kimś, kto zbłądził, odszedł od swej wiary, nie przestrzegał aksjomatów danej wiary
- o kimś, kto odłączył się od jakiejś grupy, odrzucił jej zasady
bludná ovce
/
ˈzdãɲɛ/
noun
- opinia
názor
- (gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)
věta
sentence
/
zdaˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się
událost
/
ˈzdɛxnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
(potocznie, potoczny) o zwierzęciu: skończyć życie
zdechnout
verb
zmienić pierwotną formę
zdeformovat
/
zdɛˈʒɛ̃ɲɛ/
noun
uderzenie poruszającego się obiektu w inny obiekt
srážka
náraz
verb
uderzyć o siebie
střetnout se
/
zdɛ.vasˈtɔ.vat͡ɕ/
verb
spowodować zniszczenie
zdevastovat
/
ˈzdʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
(fotografia) nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym
snímek
/
ˈzdɔlnɨ/
adjective
będący w stanie wykonać określoną czynność
schopný
/
ˈzdrada ˈstãnu/
noun
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;
velezrada
adjective
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza
zrádný
/
ˈzdrad͡ʑit͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zdradzać
zradit
/
ˈzdrajt͡sa/
noun
ktoś, kto zdradza swój naród, kraj, plemię, społeczność, itp.
zrádce
/
zdrajˈt͡ʃɨ̃ɲi/
noun
forma żeńska od zdrajca
zrádkyně
/
ˈzdrɔvʲjɛ/
noun
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)
zdraví
adverb
w sposób świadczący o zdrowiu
zdravě
/
ˈzdrɔvɨ/
adjective
- taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze
- dobry dla zdrowia
zdravý
adjective
taki, który budzi zdumienie
ohromující
/
zdũn/
noun
osoba, która buduje i konserwuje piece
kamnář
pronoun
(geografia, geograficzny) wieś w północnej Słowacji;
Ždiar
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju Wysoczyna;
Žďár nad Sázavou
/
ˈʑd͡ʑiswaf/
pronoun
imię męskie;
Zdislav
/
ʑd͡ʑisˈwava/
pronoun
imię żeńskie;
Zdislava
/
ʑd͡ʑiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
stan lub ekspresja stanu człowieka, który się dziwi
úžas
/
ˈzɛbra/
noun
- (zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;
- (potocznie, potoczny) przejście dla pieszych
zebra
/
zɛˈbrãɲɛ/
noun
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu
mítink
/
zɛˈbrɔ<sup>j</sup>it/
noun
(zootechnika, zootechniczny) krzyżówka zebry z innym koniowatym;
zebroid
/
ˈzɛt͡sɛr/
noun
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;
sazeč
/
ˈzɛfʲir/
pronoun
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru zachodniego, utożsamiany z rzymskim Fawoniuszem; zwiastun wiosny;
Zefyros
/
ˈzɛfʲir/
noun
- (włókiennictwo) cienka i lekka tkanina, zazwyczaj bawełniana, zwykle w kratę lub w pasy
zefír
- (poetycki, poetycko) lub (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki) łagodny i ciepły wiatr, zwłaszcza wiosenny
zefýr
/
ˈzɛɡar/
noun
- przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;
hodiny
hodinky
- (technologia, technika, techniczny) wskaźnik w postaci okrągłej tarczy z wypisanymi na obwodzie wielkościami i przynajmniej jedną wskazówką, wskazującą te wielkości
ukazatel
/
ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ/
noun
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;
sluneční hodiny
/
zɛˈɡarɛk/
noun
niewielkich rozmiarów zegar do użytku osobistego, podręcznego;
hodinky
/
zɛˈɡarmʲisṭʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków
hodinář
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Amuru;
Zeja
verb
przerobić na proszek, rozetrzeć coś drobno za pomocą urządzenia
umlít
/
ˈzɛ̃msta/
noun
odwet za krzywdy
msta
pomsta
/
ˈzɛ̃msta ˌfaraˈɔ̃na/
idiom
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) niedomaganie trawienne objawiające się m.in. biegunką, którego doznają turyści w Egipcie i innych krajach Afryki
faraonova pomsta
/
zɛ̃n/
noun
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii;
zen
/
ˈzɛ̃ɲit/
noun
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;
zenit
nadhlavník
/
ˈzɛrɔ/
noun
- liczba 0;
- cyfra 0
nula
/
zɛˈrɔvɨ/
adjective
- identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy
- taki, którego wartość wynosi zero
nultý
noun
(medycyna, medyczny) rzadkie postępujące schorzenie genetyczne nerek powodujące m.in. krwiomocz, głuchotę i zmiany w obrębie narządu wzroku;
Alportův syndrom
dědičná nefritida
noun
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;
generalizovaná úzkostná porucha
/
ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕa ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇t͡ʃkɔˈvɛɡɔ/
noun
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;
premenstruační syndrom
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt późnym zasypianiu i budzeniu się;
syndrom odkládané spánkové fáze
noun
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;
syndrom polycystických ovarií
noun
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;
Sjögrenův syndrom
noun
(zdrobniale) od zeszyt
sešitek
/
ˈzɛʃɨt/
noun
- (edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;
- egzemplarz wydawnictwa ukazującego się cyklicznie lub w odcinkach
sešit
/
ˈzɛus/
pronoun
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;
Zeus
/
zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ/
adjective
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz
externí
vnější
/
zʲɟɛʃ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej Polsce;
Zgierz
/
ˈzʲɟɲilɛt͡s ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci/
noun
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;
mor včelího plodu
MVP
/
ˈzʲɟɲilɛt͡s ˌɛwrɔˈpɛjsʲci/
noun
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwi pszczelich;
HVP
hniloba včelího plodu
/
ˈzɡɔda/
noun
pozwolenie, aprobata, zgodzenie się
souhlas
/
zɡɔˈʒɛlɛt͡s/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
Zhořelec
/
ˌzɡrɔ̃maˈd͡zɛ̃ɲɛ/
noun
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo
shromáždění
noun
stan paraliżu psychicznego spowodowanego oburzeniem lub przerażeniem
hrůza
/
zɡrɨʑˈlʲivɨ/
adjective
świadczący o zgryźliwości
jízlivý
uštěpačný
/
ˈzɡubʲit͡ɕ/
verb
przez nieuwagę zostawić coś w nieznanym sobie miejscu
ztratit
/
ʑaˈrɛ̃nkɔ/
noun
(zdrobniale) od: ziarno
zrníčko
/
ˈʑarnɔ/
noun
- (botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
- (fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
- cząstka czegoś
zrno
noun
(botanika, botaniczny) Ficaria verna Huds., gatunek kwitnącej żółto byliny o właściwościach leczniczych;
orsej jarní
/
ʑɛˈlarstfɔ/
noun
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych;
bylinkářství
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;
nové koření
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie królewieckim;
Zelenogradsk
/
ʑɛˈlɔ̃na ˈɡura/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Polsce, w województwie lubuskim;
Zelená Hora
/
ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania
zelený čaj
adjective
brązowy o zielonym odcieniu
zelenohnědý
adjective
taki, który ma zielony dziób
zelenozobý
/
ˌʑɛlɔ̃nɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma zieloną głowę
zelenohlavý
/
ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci/
adjective
(książkowy) taki, który ma zielone oczy
zelenooký
adjective
związany z Wyspami Zielonego Przylądka lub Republiką Zielonego Przylądka
kapverdský
/
ˌʑɛlɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma zielone skrzydła
zelenokřídlý
adjective
(rzadki, rzadko używany) taki, który ma zielone włosy
zelenovlasý
adjective
(potocznie, potoczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Zielonymi Świątkami, dotyczący Zielonych Świątek
svatodušní
/
ʑɛˈlɔ̃nɨ/
adjective
- o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
- (lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
zelený
- mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
zelený
zelená
/
ˈʑɛ̃mʲja/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;
Země
pronoun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;
Svatá zem
Svatá země
/
ʑɛ̃ˈmʲjä̃ɲĩn/
noun
mieszkaniec Ziemi
pozemšťan
/
ʑɛ̃ˈmʲjãnka/
noun
mieszkanka Ziemi
pozemšťanka
/
ʑɛ̃ˈmʲjãnka/
noun
(budownictwo) prymitywna budowla osadzona w ziemi, służąca za schron lub magazyn;
zemljanka
zemnice
/
ˌʑɛ̃mʲɲaˈt͡ʃãnɨ/
adjective
- dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami
- przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków
bramborový
/
ˈʑɛ̃mʲɲak/
noun
- (botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
- (spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)
brambor
/
ˈʑɛ̃msʲci/
adjective
dotyczący planety Ziemi
zemský
/
ˈʑɛvat͡ɕ/
verb
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia;
zívat
zívnout
/
ʑɛvʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ/
noun
(rzeczownik odczasownikowy) od ziewnąć
zívnutí
/
ˈʑĩ.ma/
noun
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;
zima
/
zʲĩmˈbabvɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;
Zimbabwe
adjective
związany z Zimbabwe, dotyczący Zimbabwe
zimbabwský
noun
(przenośnie, przenośnia) 15 maja; według ludowych przesądów, ostatni dzień, w którym można spodziewać się wiosennych przymrozków;
Žofie, ledová žena
/
ˈʑĩmnɔ/
noun
odczuwalna subiektywnie niska temperatura
zima
/
ˈʑĩmnɨ/
adjective
- mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna
- o jedzeniu podawany na zimno
studený
/
ˌʑĩmɔˈrɔdɛk/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;
ledňáček říční
ledňáček
/
ʑĩˈmɔvɨ/
adjective
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie
zimní
/
ˈʑɔ̃mɛk/
noun
osoba pochodząca z tego samego kraju lub tych samych okolic
krajan
/
ˈʑɔ̃mkɔstfɔ/
noun
(społeczny) stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia;
krajanské sdružení
landsmanšaft
krajanský spolek
krajanstvo
krajanství
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa, tradycyjna mieszanka ziół pochodząca z Prowansji;
provensálské koření
/
ˌʑɔwɔlɛt͡ʃʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;
fytoterapie
/
ˈʑɛ̃mba/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;
pěnkava
pěnkava obecná
- (dawniej, dawny) (gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) strażnik więzienny
bachař
/
ʑɛ̃mˈbʲit͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim;
Minstrberk
Zubice
/
ʑɛ̇̃ɲt͡ɕ/
noun
mąż córki
zeť
/
zʲjaˈvʲiskɔ/
noun
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;
jev
úkaz
/
ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Spojené arabské emiráty
/
ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ/
pronoun
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
Spojené království
/
zʲjɛʒˈd͡ʒalʲɲa/
noun
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;
skluzavka
verb
powierzyć komuś załatwienie, zrobienie czegoś
pověřit
noun
płaskodenne naczynie laboratoryjne ogólnego użytku zwykle o kształcie cylindrycznym;
kádinka
verb
policzyć wszystkie elementy w zbiorze; ocenić, ile jest w sumie
spočítat
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, na wschodnich Morawach;
Zlín
adjective
związany ze Zlinem, dotyczący Zlina
zlínský
/
ˈzlɔ̃nt͡sʲ‿ɕɛ/
verb
przestraszyć się
leknout se
/
ˈzmarʃt͡ʃka/
noun
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych
vráska
/
zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ/
noun
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi
starost
/
ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie;
zmrtvýchvstání
verb
- (przenośnie, przenośnia) usunąć coś negatywnego, moralne lub symboliczne obciążenie; naprawić krzywdę
- sprawić, że coś przestaje być widoczne; usunąć coś z jakiejś powierzchni
smazat
/
ˈzmʲjãna/
noun
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną
změna
/
ˈzmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ/
verb
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości
měnit
verb
zająć jakąś przestrzeń w sposób wystarczający
vejít se
verb
uczynić mokrym; nasączyć cieczą
zmáčet
/
ˈzmɔknɔ̃ɲd͡ʑ dɔ‿ˈsuxɛj ˈɲitʲci/
verb
zostać bardzo przemoczonym
promoknout až na kost
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;
lišaj vrbkový
/
zmɨsˈwɔvɨ/
adjective
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów
smyslový
/
ˈzmɨvad͡ʒ ˌdɔ‿pazˈnɔct͡ɕi/
noun
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci;
odlakovač
odlakovač na nehty
/
ˈzmɨvak/
noun
szmatka, gąbka itp. służące do zmywania naczyń
houbička
hygienický houbička pro domácnost
/
zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem
únava
/
zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ/
participleAdjective
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek
unavený
/
ˈznaxɔr/
noun
- (książkowy) człowiek bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmujący się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów
- (lekceważąco, lekceważący) zły lekarz
mastičkář
/
znaˈxɔrka/
noun
- (książkowy) kobieta bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmująca się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów
- (lekceważąco, lekceważący) (pogardliwie, pogardliwy) zła lekarka
mastičkářka
noun
dziecko, które zostało znalezione
nalezenec
/
znajˈdɔvat͡ɕ/
verb
- zdobywać to, czego się szuka
nacházet
- być w jakimś miejscu
nacházet se
/
znaˈjɔ̃mɨ/
noun
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia)
známý
/
ˈznak ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ/
noun
(astronomia, astronomiczny) symbol oznaczający planetę, planetę karłowatą, planetoidę, Księżyc, Słońce, znak zodiaku, gwiazdozbiór zodiakalny, fazę Księżyca itp.;
astronomický symbol
/
ˈznaɡ ˈvɔdnɨ/
noun
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;
průsvitka
vodotisk
/
ˈznaɡ zɔˈdʲjaku/
noun
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu;
znamení zvěrokruhu
/
ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ/
adjective
- bardzo dobry, doskonały, świetny
- wyróżniający się, wybitny pod jakimś względem; niezwykły, nieprzeciętny
skvělý
noun
ten, który coś znalazł
nálezce
/
ˈznalɛɕt͡ɕ/
verb
odszukać coś lub kogoś ukrytego
najít
/
ˈznãnɨ/
adjective
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób
známý
noun
kobieta bardzo dobrze się na czymś znająca, ekspertka w jakiejś dziedzinie
znalkyně
/
znat͡ɕ/
modal
- mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
- mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
- umieć coś, wiedzieć
znát
/
ˈznat͡ɕ ˈjaɡ ˈvwasnɔ̃w̃ ˈcɛʃɛ̃ɲ/
verb
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie
znát jako své boty
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
/
ˈznat͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈːura na‿ˈpʲjɛpʃu/
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
verb
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia
rozumět něčemu jako koza petrželi
verb
wiedzieć, jak coś zrobić; być kompetentnym w danej dziedzinie
být pevný v kramflekách
být silný v kramflekách
verb
przedstawić niezgodnie z realiami, w sposób wypaczony
zkreslit
/
zʲɲɛ̇ɕt͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: znosić
zrušit
adjective
niewielki, prawie żaden
nepatrný
vzdálený
adjective
związany ze Znojmem, dotyczący Znojma
znojemský
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju południowomorawskim, na Morawach;
Znojmo
/
ˈznɔɕit͡ɕ/
verb
nie znosić: nie cierpieć, nie lubić
nesnášet
/
ˈznɔvu/
adverb
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać
opět
zase
znova
/
ˈznɔɕnɨ/
adjective
możliwy do zniesienia, akceptowalny, taki, z którym można wytrzymać
snesitelný
/
zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ/
acronym
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego;
PMS
/
ˈzɔdʲjak/
noun
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;
zvěrokruh
zvířetník
zodiak
zodiakus
/
ˌzɔdʲjaˈkalnɨ/
adjective
(przymiotnik) od zodiak
zodiakální
/
ˈzɔfʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Žofie
/
zɔˈ<sup>j</sup>isɨt/
noun
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych;
zoisit
/
ˈzɔja/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Zoja
/
ˈzɔː/
noun
ogród zoologiczny
zoo
/
ˈzɔː/
prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami
zoo-
noun
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związek chemiczny stosowany w rolnictwie i dalszej produkcji spożywczej, działający trująco na zwierzęta;
zoocid
/
ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja/
noun
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej
zoogeografie
/
zɔˈːlɔk/
noun
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią
zoolog
/
ˌzɔːˈlɔɟja/
noun
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;
zoologie
/
ˌzɔːlɔˈɟit͡ʃnɨ/
adjective
związany z zoologią, dotyczący zoologii
zoologický
/
ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲit͡ʃnɨ/
adjective
- z wyglądu przypominający zwierzę
- związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu
zoomorfní
/
zɔˈɔ̃ɲĩm/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna nadawana zwierzętom, najczęściej domowym;
zoonymum
/
ˌzɔɔ̃ˈnɔza/
noun
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;
zoonóza
/
ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n/
noun
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;
zooplankton
/
ˈzɔra/
pronoun
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Zora
/
ˈzɔʒa/
noun
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie
záře
/
ˈzɔʒa pɔˈlarna/
noun
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych;
polární záře
/
zɔˈstavʲjät͡ɕ/
verb
- kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą
- odchodzić od kogoś, porzucać go (najczęściej w aspekcie dokonanym)
- rezygnować z podjęcia lub kontynuacji działania
- zdawać się na kogoś, delegować jakieś zadanie
nechat
/
ˈzɔstat͡ɕ/
verb
aspekt dokonany od: zostawać
zůstat
/
ˈzrɔbʲit͡ɕ/
verb
odpowiednimi działaniami spowodować powstanie czegoś
udělat
/
ˌzrɔzũˈmʲjawɨ/
adjective
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia
srozumitelný
noun
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania
bručoun
morous
mrzout
protiva
protivný člověk
/
ˈzrɛ̃n͇t͡ʃnɨ/
adjective
zwinny
zručný
/
ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr/
acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
SSSR
/
ˈsʃɨvat͡ʃ/
noun
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;
sešívačka
/
t͡suk/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;
Zug
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;
Zugdidi
acronym
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego;
IMC
/
ˈzupa/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;
polévka
/
ˈzupa ˈmlɛt͡ʃna/
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj zupy na bazie mleka i produktów zbożowych;
mléčná polévka
noun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) pożywna zupa z prostych składników, wydawana darmowo dla ubogich;
rumfordská polévka
/
zuˈpɛwnɨ/
adjective
obejmujący całość
úplný
/
ˈzupka ˈxʲĩj̃ska/
noun
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa błyskawiczna nadająca się do spożycia po zalaniu gorącą wodą, sprzedawana w plastikowym opakowaniu zawierającym makaron, przyprawy oraz olej, aromatem mająca przypominać tradycyjne zupy kuchni chińskiej, ale też (pomimo swojej nazwy) tajskiej, koreańskiej bądź wietnamskiej
vietnamská polévka
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;
Curych
adjective
związany z Zurychem, dotyczący Zurychu, pochodzący z Zurychu
curyšský
/
zuˈzãnːa/
pronoun
imię żeńskie;
Zuzana
verb
określić ciężar
zvážit
noun
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, który przeprowadza zwiad, rozpoznanie;
průzkumník
/
ˈzvʲjastũn/
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótka zapowiedź filmu
kinoupoutávka
trailer
kinotrailer
verb
(medycyna, medyczny) wywołać uszkodzenie stawu poprzez przemieszczenie względem siebie nasad kości tworzących staw
vykloubit si
/
ˈzvʲjɛrat͡ʃ/
noun
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;
svěrač
noun
wyodrębniona część ogrodu przeznaczona dla zwierzyny łownej lub drapieżników, trzymanych dla polowań lub jako okazy do podziwiania
zvěřinec
/
zvʲjɛˈʒɔ̃ntkɔ/
noun
(zdrobniale) od: zwierzę
zvířátko
/
ˈzvʲjɛʒɛ/, /
ˈzvʲjɛʒɛnta/
noun
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;
živočich
zvíře
/
ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ/
noun
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;
domácí mazlíček
domácí zvíře
/
zvʲjɛˈʒɛ̃nt͡sɨ/
adjective
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia
živočišný
/
ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk/
noun
- sformalizowane porozumienie ludzi, organizacji, krajów, miast lub regionów;
spolek
- wzajemne powiązanie, stosunek między rzeczami lub zjawiskami
vztah
- powiązanie między osobami, partnerstwo; (także, też) osoby w jakiś sposób powiązane
vztah
svazek
/
ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈd͡ʑɛt͡sʲci/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;
Sovětský svaz
/
ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨx rɛˈpublʲik raˈd͡ʑɛt͡sʲcix/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;
Svaz sovětských socialistických republik
/
zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ/
adjective
dotyczący związku lub federacji
spolkový
svazový
adjective
taki, który utracił wigor, jędrność
povadlý
/
ˈzvʲjɛ̃w̃zwɨ/
adjective
zawierający dużo treści w niewielkiej liczbie słów
stručný
/
ˌzvɔlɛ̃ɲˈːit͡ʃka/
noun
osoba płci żeńskiej, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś
přívrženkyně
stoupenkyně
/
zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ lɛˈkarsʲcɛ/
noun
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny;
neschopenka
/
zvrɔtʲˈɲit͡sa/
noun
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych
výhybka
/
ˈzvrɔtʲɲik/
noun
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);
obratník
adjective
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem
tropický
adjective
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa
vítězný
/
zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ/
noun
zdecydowany sukces w walce lub rywalizacji (najczęściej sportowej), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji
vítězství
/
zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃st͡sa/
noun
ten, który zwyciężył, wygrał
vítěz
noun
kobieta, która zwyciężyła, wygrała
vítězka
/
ˈzvɨklɛ/
adverb
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często
obvykle
/
ˈzvɨkwɨ/
adjective
niewyróżniający się niczym
obyčejný
/
ˈzvwaʃt͡ʃa/
particle
przede wszystkim, nade wszystko, w szczególności, szczególnie, specjalnie
zejména
/
ˈzvwɔci/
noun
ciało martwego człowieka;
mrtvola
/
ˈzɨdɛl/
noun
(przestarzałe, przestarzały) drewniany stołek o konstrukcji nieskrzynkowej, czasem z oparciem;
verpánek
/
ˈzɨɡmũnt/
pronoun
imię męskie;
Zikmund
noun
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;
zygota
/
ˈzɨskat͡ɕ/
verb
osiągnąć z czegoś zysk
získat
/
zɔ̃mp/
noun
- (anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
- (technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu
- (technologia, technika, techniczny) jeden z ciągu wystających elementów narzędzia lub przyrządu, służący do cięcia, czesania, chwytania, piłowania, przytrzymywania, rozdzielania itp. czegoś
- proteza zęba (1.1)
zub
noun
(stomatologia, stomatologiczny) ząb z pierwszego kompletu uzębienia wypadającego w dzieciństwie;
mléčný zub
noun
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;
zub moudrosti
/
ˌzɔ̃mpkɔˈvʲit͡sɛ ˈɕlɔ̃w̃sʲcɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
Frankenštejn
Slezské Zoubkovice
/
zɛ̃mˈbɔvɨ/
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z zębami, dotyczący zębów
zubní
dentální
/
zwãˈmãɲɛ/
noun
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) naruszenie (przepisów prawa, postanowień umowy itp.)
porušenost
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad rzeką Aj;
Zlatoust
/
zwɔ/
noun
- coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;
- czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę
zlo
noun
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leucanthemum vulgare Lam., gatunek roślin z rodziny astrowatych;
kopretina bílá
noun
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy
zločinec
/
ˈzwɔd͡ʑɛ̇j/
noun
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela; sprawca kradzieży
zloděj
noun
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) aktor, który przyciąga uwagę, gdy ktoś inny powinien być w centrum uwagi
zloděj scén
/
zwɔtʲˈɲit͡ʃka/
noun
osoba płci żeńskiej zajmująca się złotnictwem; rzemieślniczka artystyczna wyrabiająca przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)
zlatnice
/
ˈzwɔtʲɲik/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)
zlatník
zlatnice
/
ˈzwɔtɔ/
noun
- (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
- stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
- (sport, sportowy) złoty medal
- (jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)
zlato
adjective
(przymiotnik) od Góry Złote
rychlebskohorský
/
ˌzwɔtɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma złotą głowę
zlatohlavý
adjective
obfitujący w złoto
zlatonosný
/
ˌzwɔtɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
(książkowy) mający skrzydła przypominające złoty kolor
zlatokřídlý
adjective
(książkowy) mający włosy złotego koloru
zlatovlasý
/
ˈzwɔtɨ/
adjective
- mający kolor i połysk złota
- (jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota
zlatý
/
ˈzwɔtɨ/
noun
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;
zlotý
/
ˈzwɔtɨ ˈt͡ɕɛlɛt͡s/
noun
(biblijny) (potocznie, potoczny) bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa;
zlaté tele
/
ˈzwɔtɨ ˈɕrɔdɛk/
noun
kompromisowe rozwiązanie zadowalające skrajne stanowiska
zlatá střední cesta
/
zwɔvˈrɔɟi/
adjective
- mający wrogie zamiary
zlovolný
- będący oznaką czegoś złego
zlověstný
noun
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;
škodlivý software
/
zwɔɕˈlʲivɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, kto jest złośliwy
zlomyslnost
noun
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów
složitost
/
zwɨ/
adjective
- błędny, niepoprawny
nesprávný
- agresywny, zdenerwowany (w danej chwili)
zlý
- niepasujący, nieodpowiedni
- kiepski, nieznający się
- niekorzystny
- niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
- o zdrowiu, zmysłach słaby
- niesmaczny
špatný
/
a‿prɔˈpɔ/
- (książkowy) …wprowadzająca temat wypowiedzi
à propos
- …wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi
mimochodem
při té příležitosti
à propos
/
uˈsɛ̃mka/
noun
nazwa cyfry 8
osmička
/
ˈusmɨ/
adjective
od 8
osmý
osmá
/
ˈt͡ɕfʲit͡ʃɨt͡ɕ/
verb
(edukacja, edukacyjny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności
cvičit
noun
(sport, sportowy) uczestnik ćwierćfinału
čtvrtfinalista
noun
(sport, sportowy) kobieta, która doszła do ćwierćfinału w rozgrywkach lub konkursie
čtvrtfinalistka
/
t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕˈfʲĩnaw/
noun
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału
čtvrtfinále
/
ˌt͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕfʲĩnaˈwɔvɨ/
adjective
(sport, sportowy) dotyczący ćwierćfinału
čtvrtfinálový
/
t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕˈnuta/
noun
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;
čtvrťová nota
suffix
…tworząca biernik liczby pojedynczej rzeczowników zakończonych na -a
u
/
ˈwaba/
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i Czechy;
Labe
/
ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ/
pronoun
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;
Labuť
pronoun
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;
Ladožské jezero
/
waˈdɨswaf/
pronoun
imię męskie
Ladislav
/
ˈwazaʃ/
pronoun
- (biblijny) postać biblijna
- imię męskie;
Lazar
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;
Lomonosov
/
ˈwɔtfa/
pronoun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Lotyšsko
/
ˈwɔtɨʃ/
noun
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy
Lotyš
pronoun
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;
Lovať
/
ˈwut͡sʲja/
pronoun
imię żeńskie;
Lucie
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej;
Luga
/
ˈwu.ɡaɲsk/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, administracyjne centrum obwodu ługańskiego;
Luhansk
/
ˈwukaʃ/
pronoun
imię męskie;
Lukáš
possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Łukasza
Lukášův
pronoun
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny;
Luza
/
wuˈʒɨt͡sɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;
Lužice
/
wut͡ɕ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w centralnej Polsce;
Lodž
adjective
związany z Łabą, dotyczący Łaby, leżący na Łabie
labský
/
waˈbɛ̃ɲd͡ʑi/
adjective
charakterystyczny dla łabędzia; dotyczący, odnoszący się do łabędzia
labutí
/
waˈbɛ̃ɲd͡ʑi ˈɕpʲjɛf/
noun
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności
labutí píseň
/
ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;
labuť
/
ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ kʃɨkˈlʲivɨ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae), o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;
labuť zpěvná
/
waˈt͡ɕĩna/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;
latina
noun
(historia, historyczny, historycznie) (językoznawstwo, językoznawczy) potoczna, mówiona odmianę łaciny, używana przez zwykłych ludzi (plebs, żołnierzy, osadników) w czasach starożytnego Rzymu i później w okresie wczesnego Cesarstwa
vulgární latina
/
waˈt͡ɕĩj̃sʲci/
adjective
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego
latinský
/
ˈwadʲɲɛ/
adverb
w sposób ładny, miły, przyjemny, dobry
hezky
/
ˈwadnɨ/
adjective
odznaczający się urodą
hezký
milý
pohledný
/
ˈwajnɔ/
noun
odchody zwierzęce
lejno
trus
/
wãˈmãɲɛt͡sʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ/
idiom
trudna do wymówienia fraza;
jazykolam
/
ˈwãmat͡ɕ ˈsɔbʲjɛ ˈɡwɔvɛ/
verb
intensywnie zastanawiać się nad czymś; myśleć, rozmyślać, szukać odpowiedzi
lámat si hlavu
noun
zadanie logiczne do rozwiązania poprzez kombinacje
hlavolam
/
wãˈmʲistrajk/
noun
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku
stávkokaz
adjective
związany z łanią, dotyczący łani
laní
/
ˈwãɲa/
noun
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela
laň
/
ˈwapa/
noun
noga zwierzęcia niemającego kopyt
tlapa
/
waˈpufka/
noun
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści
úplatek
noun
(kryminologia, kryminologiczny) proceder polegający na dawaniu i przyjmowaniu łapówek
úplatkářství
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba dająca lub przyjmująca łapówki
korupčník
/
ˈwaska/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą
- darowanie lub złagodzenie kary
- przychylność, wielkoduszność
milost
/
ˈwaska ˈpãj̃ska na‿ˈpstrɨ̃m ˈkɔ̃ɲu ˈjɛ̇ʑd͡ʑi/
proverb
sympatia, pomoc, przychylność osób bogatych, na wysokich stanowiskach łatwo ulega zmianom, jest niestała i zależna od chęci, kaprysów
panská láska po zajících skáče
verb
lekko podrażniać miejsca wrażliwe na dotyk
lechtat
šimrat
noun
osoba lubiąca smaczne jedzenie
labužník
adjective
związany z Łatgalią, dotyczący Łatgalii
latgalský
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniobałtycki używany głównie w Łatgalii;
latgalština
/
ˈwatfɔ/
adverb
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku
snadno
/
ˈwatfɨ/
adjective
niewymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód
snadný
/
ˈwafka/
noun
- (zdrobniale) od: ława
- (edukacja, edukacyjny) szkolny mebel do nauki
lavice
- twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;
lavice
lavička
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół pustelni anachoretów;
- (współcześnie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duży klasztor prawosławny
lávra
/
waˈzãnʲci/
noun
(spożywczy) makaron cięty w kwadraty wielkości około jednego centymetra
flíčky
/
waˈʑɛ̃nka/
noun
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;
koupelna
/
ˈwãj̃nt͡sux/
noun
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;
řetěz
řetězec
/
ˈwãj̃nt͡sux ˌpɔkarˈmɔvɨ/
noun
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;
potravní řetězec
adjective
związany z szeregiem powiązanych ze sobą ogniw; dotyczący łańcucha
řetězový
/
wɛxˈtat͡ʃka/
noun
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;
klitoris
poštěváček
/
wɡaʃ/
noun
osoba, która łże
lhář
/
wɡat͡ɕ/
verb
(książkowy) kłamać
lhát
/
ˈwɔbus/
noun
osoba zachowująca się źle
darebák
adjective
o nastawieniu chuligańskim
nezbedný
/
wɔˈdɨɡa/
noun
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;
stonek
noun
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;
seboroická dermatitida
/
wɔcˈt͡ɕɔvɨ/
adjective
(anatomia, anatomiczny) dotyczący łokcia
ulnární
/
ˈwɔcɛ̇t͡ɕ/
noun
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem
loket
/
wɔ̃m/
noun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;
páčidlo
pajsr
sochor
adverb
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) w zeszłym roku
loni
/
wɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
związany z łonem, dotyczący łona (dolnej części brzucha)
pubický
/
ˌwɔpatɔlɔˈɟit͡ʃʲɲɛ/
adverb
(potocznie, potoczny) w sposób łopatologiczny
polopaticky
polopatě
/
ˈwɔpʲjãn/
noun
(botanika, botaniczny) Arctium L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
lopuch
verb
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk, będąc szybko poruszanym
plápolat
/
ˌwɔsɔˈɕɔvɨ/
adjective
- (książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia
lososový
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (ichtiologia, ichtiologiczny) dotyczący łososia, odnoszący się do łososia, związany z łososiem, zrobiony z łososia, zawierający łososia, przyrządzony z łososia, z dodatkiem łososia
lososí
/
ˈwɔsɔɕ/
noun
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;
losos
/
wɔˈtɛfsʲci/
adjective
odnoszący się do Łotwy
lotyšský
lotyština
/
wɔˈtɛfsʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;
lotyština
lotyšský
/
wɔtr̥/
noun
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś popełniający czyny haniebne, niegodziwe
lotr
padouch
adjective
będący przedmiotem łowów
lovný
adjective
(staropolski), (dawniej, dawny), (także, też) (Kłecko,Draganowa,San,Krakowskie,Zakopane,ziemia chełmińsko-dobrzyńska,Zebrzydowice,Podhale,Rabka-Zdrój,Janów Lubelski,Będzińskie,Tykocin,Gdów, Bochnia,Przasnysz,Kalisz,Ropczyce,Drohiczyn,Opoczno,Pysznica,Jagodne,Żywiecczyzna,Krzęcin,Łukowskie,Kujawy,Czerskie,Zagórze,Ciechanowiec,Ostródzkie,Warmia,Mazury) ubiegłoroczny, o roku, jego porze: zeszły
loňský
/
wɔɕ/
noun
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;
los
los evropský
/
ˈwɔʒɛ/
noun
podstawa, na której wspiera się ciężka maszyna, np. obrabiarka
lože
/
wut͡ʃʲˈɲit͡stfɔ/
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy
lukostřelba
/
wuk/
noun
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) wodny roztwór silnej zasady nieorganicznej;
louh
luh
adjective
związany z Ługańskiem, dotyczący Ługańska
luhanský
/
wuk/
noun
- (wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) sprężysta broń miotająca strzały dzięki napięciu łączącej oba jej końce cięciwy, która nadaje pociskowi energię lotu;
- (architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
- (matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
- każdy kształt przypominający łuk (1.1)
- (fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;
luk
oblouk
/
wup/
noun
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży
lup
kořist
/
ˈwupʲjɛʃ/
noun
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;
lupy
/
ˈwuska/
noun
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt
šupina
/
wuʃˈt͡ʃɨt͡sa/
noun
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;
lupénka
psoriáza
/
wuˈʒɨt͡sʲci/
adjective
związany z Łużycami lub Łużyczanami
lužický
lužickosrbský
/
wuˈʒɨt͡sʲci/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowiański, którym mówi się na Łużycach;
lužická srbština
/
ˈwɨtka/
noun
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;
lýtko
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany z łydką, dotyczący łydki
lýtkový
noun
- (włókiennictwo) włókno wykonane z łyka (1.1) niektórych roślin i używane na maty, sznurki, obuwie, itp.
- (botanika, botaniczny) żywa, włóknista tkanka roślin naczyniowych, rodzaj tkanki przewodzącej, która transportuje związki organiczne powstałe podczas fotosyntezy;
lýko
adjective
związany z łykiem, dotyczący łyka
lýkový
/
wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ/
noun
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;
plešatost
holohlavost
/
ˈwɨska/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;
lyska
/
ˈwɨsɨ/
adjective
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie
plešatý
holohlavý
noun
mała łyżka, której używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów
čajová lžička
/
ˈwɨʃka/
noun
(gastronomia) rodzaj sztućca, narzędzie do nabierania pokarmów płynnych lub półpłynnych
lžíce
lžička
/
ˈwɨʃka vaˈzɔva/
noun
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy
naběračka
/
ˈwɨʒva/
noun
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie;
brusle
/
wɨʒˈvʲjarka/
noun
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna, która uprawia łyżwiarstwo
bruslařka
noun
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.
krasobruslení
noun
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);
synchronizované bruslení
/
ˈwɨʒvʲjaʃ/
noun
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na łyżwach, także zawodnik wyczynowo uprawiający łyżwiarstwo;
bruslař
/
wza/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;
slza
noun
(astronomia, astronomiczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Perseidy
slzy svatého Vavřince
noun
(wojskowość, wojskowy) element łączący zestaw nabojów w celu przyśpieszenia ładowania broni palnej;
nábojový pásek
/
ˈwut͡sʲci/
adjective
dotyczący Łodzi
lodžský
/
wut͡ɕ/
noun
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;
člun
loď
noun
- (biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych
kožní maz
maz
- (technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji
lůj
/
ˈwuʃkɔ/
noun
mebel przeznaczony do spania;
postel
lůžko
/
ˈwɔ̃ŋka/
noun
teren gęsto porośnięty trawami;
louka
/
ˈwɔ̃ntka/
noun
(dawniej, dawny) kukiełka, lalka dla dzieci
loutka
/
ɕlɔ̃w̃sk/
pronoun
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;
Slezsko
/
ˈɕlɔ̃w̃sʲc t͡ɕɛˈʃɨ̃j̃sʲci/
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, położona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy, częściowo w Polsce, częściowo w Republice Czeskiej;
Těšínsko
Těšínské Slezsko
noun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca centralną część Śląska, położona wokół miasta Opole, nad środkową i górną Odrą;
Opolské Slezsko
/
ˈɕɲɛʃka/
pronoun
- (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;
Sněhurka
- (geografia, geograficzny) najwyższy szczyt w Karkonoszach;
Sněžka
/
ˈɕɲɛʒʲɲik/
pronoun
(geografia, geograficzny) szczyt w Sudetach Południowo-Wschodnich;
Králický Sněžník
noun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.;
Střední říše
/
ɛɕ‿ɛr‿ˈka/
acronym
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów;
SRC
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w kraju związkowym Bawaria, jej stolicą jest Ansbach;
Střední Franky
/
ɕfʲidʲˈɲit͡sa/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w województwie dolnośląskim;
Svídnice
pronoun
imię żeńskie
Světlana
/
ˈɕfʲĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) cieśnina Morza Bałtyckiego;
Svina
pronoun
(geografia, geograficzny) góra w Tatrach;
Svinica
/
ˌɕfʲĩnɔˈ<sup>w</sup>ujɕt͡ɕɛ/
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w województwie zachodniopomorskim;
Svinoústí
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈprat͡sɨ/
noun
święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja;
Svátek práce
/
ɕfʲjɛ̃nˈtɔpɛwk/
pronoun
imię męskie;
Svatopluk
noun
(mitologia słowiańska) słowiański bóg wojny i urodzaju czczony przez plemię Ranów, którego główna świątynia znajdowała się na wyspie Rugia, na przylądku Arkona;
Svantovit
Svantovít
pronoun
(geografia, geograficzny) ujściowe ramię Dunaju, stanowi południową odnogę Delty Dunaju
Svatojiřské rameno
/
ˈɕt͡ɕãna/
noun
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;
stěna
zeď
noun
(transport, transportowy) wydzielona trasa do poruszania się rowerem;
cyklostezka
/
ˈɕt͡ɕɔ̃ŋɡa/
noun
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału;
tahák
/
ɕt͡ɕɔ̃ŋˈɡafka/
noun
karteczka z informacjami używana nielegalnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp.
tahák
/
ˈɕt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ/
verb
- zdejmować niżej coś, co znajduje się wysoko
stahovat
- (potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu
stahovat
ukládat
/
ˈɕt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
pociągnąć (coś lub kogoś) z miejsca wysoko w dół
stáhnout
/
ˈɕt͡ɕɛ̃ŋɡnɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;
šlacha
noun
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową
Achillova šlacha
achilovka
/
ɕlat/
noun
- pozostałość po wydarzeniu lub po obecności kogoś lub czegoś
- oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś
- (matematyka, matematyczny) suma elementów na głównej przekątnej macierzy kwadratowej;
stopa
/
ɕlɛˈd͡ʑɔ̃na/
noun
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;
slezina
/
ɕlɛt͡ɕ/
noun
- (ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
sleď
- metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu
stanový kolík
/
ˈɕlɛpa uˈlʲit͡ʃka/
noun
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia
slepá ulička
/
ɕlɛˈpɔta/
noun
- (medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie
- (przenośnie, przenośnia) niedostrzeganie faktów
slepota
/
ˈɕlʲĩmak/
noun
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
plž
šnek
hlemýžď
/
ˈɕlʲĩna/
noun
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;
slina
/
ˈɕlʲisʲci/
adjective
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami
kluzký
/
ˈɕlʲifka/
noun
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie
švestka
slíva
/
ɕlʲifˈkɔvɨ/
adjective
- dotyczący śliwek (drzew i owoców)
- przyrządzony ze śliwek, z dodatkiem śliwek
švestkový
/
ˌɕlʲivɔˈvʲit͡sa/
noun
(spożywczy) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek;
slivovice
/
ɕlup/
noun
akt zawarcia małżeństwa;
svatba
sňatek
/
ˈɕlusaʃ/
noun
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe
zámečník
/
ɕlus/
noun
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych
sliz
noun
(biologia, biologiczny) Myxomycota, Mycetozoa, Myxomycetes, organizm eukariotyczny wykazujący cechy roślin, grzybów i zwierząt;
hlenka
/
ˈɕlɔ̃w̃sʲci/
adjective
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska
slezský
/
ˈɕmʲjät͡ɕ‿ɕɛ/
verb
- kpić z kogoś lub czegoś
smát se
- wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem
smát se
smát
/
ˈɕmʲjät͡ɕ‿ɕɛ ˌdɔ‿rɔsˈpuku/
verb
(potocznie, potoczny) bardzo się śmiać, śmiać się serdecznie, głośno, spontanicznie, żywiołowo
smát se na celé kolo
verb
w odniesieniu do niepohamowanego, serdecznego, silnego śmiechu: śmiać się bardzo intensywnie
smát se do slz
/
ˈɕmʲjawɨ̃m ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ ˈspʃɨja/
proverb
zachęta do podjęcia ryzyka
odvážnému štěstí přeje
/
ɕmʲjɛx/
noun
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło
smích
noun
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) śmiech gwałtowny, rozgłośny, niepohamowany, spontaniczny, serdeczny
homerský smích
/
ˈɕmʲjɛ̇t͡ɕaʃ/
noun
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci
popelář
adjective
powodujący lub mogący spowodować czyjąś śmierć
smrtonosný
/
ˈɕmʲjɛrʲd͡ʑɛl/
noun
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) skunks
smraďoch
noun
(potocznie, potoczny) człowiek budzący odrazę swoim wyglądem i zapachem
smraďoch
noun
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek
smrtelník
/
ɕmʲjɛrʲt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;
smrt
úmrtí
adverb
wywołując śmiech, wesołość
legračně
/
ˈɕmʲjɛʃnɨ/
adjective
wywołujący śmiech
směšný
/
ɕmʲjɛˈtãna/
noun
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka
smetana
/
ɕmʲjɛˈtãnka/
noun
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka
smetana
adjective
zawierający śmietanę, przyrządzony na bazie śmietany
smetanový
noun
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi
vrtulník
helikoptéra
adjective
wyposażony w śmigło
vrtulový
/
ɕɲaˈdãɲɛ/
noun
poranny posiłek;
snídaně
/
ɕɲaˈdãnkɔ/
noun
(zdrobniale) od: śniadanie
snídáníčko
noun
zielonkawy lub niebieskawy nalot, powstający na metalach wskutek utleniania się ich powierzchni
měděnka
/
ɕɲɛk/
noun
- (meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
- (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora
- śnieg (1.1) leżący na ziemi, przedmiotach
sníh
adjective
dotyczący śniegu, odnoszący się do śniegu, zrobiony ze śniegu
sněhový
/
ˈɕɲɛʒnɨ/
adjective
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu
sněžný
/
ˈɕɲɛʒɨt͡ɕ/
verb
padać (o śniegu)
sněžit
/
ɕɲit͡ɕ/
verb
- (przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie
snít
- widzieć sen podczas spania
snít
zdát se
/
ˈɕpʲjɛʃɨt͡ɕ/
verb
robić coś szybko, chcieć z czymś zdążyć
spěchat
chvátat
pospíchat
/
ɕpʲjɛf/
noun
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;
zpěv
/
ɕpʲjɛˈvat͡ʃka/
noun
forma żeńska od: śpiewak
zpěvačka
/
ˈɕpʲjɛvak/
noun
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa
zpěvák
/
ɕpʲjɛˈvãɲɛ/
noun
o ludziach: wykonywanie melodii głosem
zpívání
/
ˈɕpʲjɛvat͡ɕ/
verb
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem
zpívat
/
ɕpʲjɔx/
noun
człowiek lubiący dużo, długo spać
ospalec
spáč
noun
jednoczęściowa pidżama dla małych dzieci
dupačky
/
ˈɕpʲivur/
noun
(turystyka, turystyczny) worek do spania;
spací pytel
spacák
/
ˈɕrɛdʲɲi/
adjective
przeciętny, taki sobie
střední
průměrný
/
ɕrɛdʲˈɲit͡sa/
noun
- (geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
- (geometria) długość średnicy (1.1)
průměr
/
ˈɕrɛdʲɲik/
noun
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;
středník
adjective
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) mający średni metraż, o średnim czasie trwania (zwyczajowo od 30 do 60 minut);
středometrážní
noun
(lotnictwo, lotniczy) samolot jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych na wysokości osi podłużnej kadłuba;
středoplošník
/
ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃɛ/
noun
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;
středověk
/
ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ/
adjective
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza
středověký
/
ˈɕrɔda/
noun
trzeci dzień tygodnia;
středa
/
ˈɕrɔdɛk/
noun
coś, co ułatwia działanie
prostředek
noun
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży
antikoncepce
noun
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie
dopravní prostředek
noun
(geometria) odcinek łączący wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego boku;
těžnice
/
ɕrɔtˈkɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci/
adjective
odnoszący się do środkowej części Afryki
středoafrický
adjective
związany z Ameryką Środkową, dotyczący Ameryki Środkowej
středoamerický
adjective
związany z Azją Środkową, dotyczący Azji Środkowej
středoasijský
adjective
związany ze środkową częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się
středočeský
adjective
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową
středoevropský
adjective
związany ze środkową częścią Słowacji; tam położony lub tam się odbywający
středoslovenský
adjective
związany ze środkową częścią Włoch, jej dotyczący lub tam się mieszczący
středoitalský
/
ɕrɔtˈkɔvɨ/
adjective
znajdujący się w środku
střední
/
ɕrɔˈdɔvɨ/
adjective
właściwy środzie; dziejący się w środę
středeční
/
ˈɕruba/
noun
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;
šroub
/
ɕruˈbɔkrɛ̃nt/
noun
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów
šroubovák
/
ɕrudˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ/
noun
centrum; główna, centralna część miasta
centrum
adjective
(anatomia, anatomiczny) znajdujący się wewnątrz gałki ocznej
nitrooční
intraokulární
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany ze śródręczem, dotyczący śródręcza
metakarpální
adjective
(anatomia, anatomiczny) związany ze śródstopiem, dotyczący śródstopia
metatarzální
/
ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci/
adjective
(geografia, geograficzny) związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem
stredomorský
středomořský
/
ɕrudʲˈʑɛ̃mnɨ/
adjective
znajdujący się wewnątrz lądu
středozemní
/
ɕfʲjat/
noun
cała Ziemia
svět
/
ˈɕfʲjat aˈrapsʲci/
noun
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne
arabský svět
/
ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt/
noun
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;
světonázor
světový názor
/
ɕfʲjaˈtɔvɨ/
adjective
odnoszący się do całego świata
světový
/
ˈɕfʲjatwɔ/
noun
- (fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
- przedmiot będący źródłem światła (1.1)
světlo
verb
- (technologia, technika, techniczny) wiercić przy użyciu świdra
- (przenośnie, przenośnia) działać przenikliwie i intensywnie
vrtat
/
ˈɕfʲjɛt͡sa/
noun
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;
svíce
svíčka
/
ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕit͡ɕ/
verb
emitować, produkować światło
svítit
/
ɕfʲjɛrk/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;
- (leśnictwo) drewno z drzewa świerkowego
smrk
/
ɕfʲjɛrˈkɔvɨ/
adjective
- będący częścią świerku
- składający się ze świerku
- wykonany z drewna lub innej części świerku
smrkový
/
ɕfʲjɛrʃt͡ʃ/
noun
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad polny, wydający charakterystyczne dźwięki;
cvrček
/
ɕfʲjɛʃp/
noun
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;
svrab
adjective
(medycyna, medyczny) związany ze świerzbem, dotyczący świerzbu
svrabový
/
ˈɕfʲjɛtl̥nɨ/
adjective
dotyczący światła, związany ze światłem, wykorzystujący światło
světelný
/
ˈɕfʲjɛtnɨ/
adjective
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy
skvělý
/
ˈɕfʲjɛʒɔɕt͡ɕ/
noun
cecha tego, co jest świeże
svěžest
čerstvost
/
ˈɕfʲjɛʒɨ/
adjective
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu
čerstvý
svěží
/
ˈɕfʲĩɲa/, /
ˈɕfʲĩɲɛ/
noun
- (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
- (pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
- (zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes Flower;
prase
- (zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;
prase
vepř
- (zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
svině
prasnice
/
ˌɕfʲĩɲɔˈbʲit͡ɕɛ/
noun
(potocznie, potoczny) ubój świń
zabijačka
/
ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska/
noun
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)
morče
/
ˈɕfʲistak/
noun
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;
svišť
noun
(zoologia, zoologiczny) Marmota monax, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych;
svišť lesní
verb
wydawać wysoki, przenikliwy, przeszywający dźwięk
svištět
/
ɕfʲit/
noun
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;
úsvit
svítání
/
ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa/
noun
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;
chrám
svatyně
adjective
o charakterze sakralnym; taki, który został poświęcony
svěcený
/
ˈɕfʲjɛ̃nta/
noun
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta uznana przez Kościół za godną kultu
svatá
světice
- (potocznie, potoczny) Boże Narodzenie lub Wielkanoc
velikonoční svátek
vánoční svátek
proverb
na początku lutego (5 lutego) możliwy jest nawrót zimy, opadów śniegu
svatá Agáta bývá na sníh bohatá
/
ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach;
posvátná kráva
/
ˈɕfʲjɛ̃nta ˈpravda/
noun
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niewątpliwa racja, prawda, słowa niewątpliwie wyrażające prawdę
svatosvatá pravda
svátá pravda
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɔ/
noun
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni
svátek
/
ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈjä̃j̃sʲci/
adjective
związany z dniem św. Jana tj. 24 czerwca lub ze zwyczajami ludowymi praktykowanymi w wigilię tego dnia
svatojánský
adjective
związany ze świętym Jerzym lub obchodami jego dnia – 23 kwietnia
svatojiřský
/
ˌɕfʲjɛ̃ntɔ̃marʲˈt͡ɕĩj̃sʲci/
adjective
związany ze świętym Marcinem lub obchodami jego dnia – 11 listopada
svatomartinský
noun
(kościelny) katolicka opłata na rzecz papiestwa, wnoszona w średniowieczu przez kraje uznające zwierzchnictwo Kościoła katolickiego, a współcześnie dobrowolnie oddawana przez parafian w niedzielę najbliższą dniowi św. Piotra i Pawła (29 czerwca);
svatopetrský haléř
noun
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek manifestujący swą pobożność, często fałszywą
svatoušek
adjective
związany ze świętym Wacławem lub obchodami jego dnia – 28 września
svatováclavský
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɨ/
adjective
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) właściwy bóstwu, charakterystyczny dla bóstwa
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie, prawosławiu, Kościołach wschodnich: kanonizowany
svatý
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o bóstwie: godny czci religijnej, czczony w religii
- (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o przedmiocie, miejscu: pochodzący od bóstwa, związany z bóstwem, lub poświęcony bóstwu i w związku z czym godny czci lub szacunku
svatý
posvátný
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɨ/
noun
mężczyzna święty (1.4)
svatý
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈmarʲt͡ɕĩn/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miano kilku świętych o tym imieniu;
svatý Martin
/
ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj/
noun
- człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;
- postać fikcyjna związana ze zwyczajem obdarowywania prezentami 6 lub 24 grudnia;
Mikuláš
/
ˈɕfʲĩɲ ˈs‿tɔbɔ̃w̃ ˌɲɛ‿paˈsawɛ̃m/
zwrot skierowany do kogoś, kto pozwala sobie na nadmierną poufałość
husy jsme spolu nepásli
/
ˈʑd͡ʑbwɔ ˈv‿ɔku blʲiʑˈɲɛɡɔ ˈvʲid͡ʑiʃ a‿ˈbɛlʲci ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩmʲ ˌɲɛ‿dɔˈsṭʃɛɡaʃ/
proverb
używane w stosunku do osoby przesadnie krytykującej czyjeś drobne wady bez poczucia świadomości, że sama dopuszcza się bardzo poważnych uchybień
nevidět břevno v oku svém
vidět smítko v oku svého bližního a nevidět břevno v oku svém
/
ʑlɛ/
adverb
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami
špatně
zle
/
ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈd͡ʑɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm/
proverb
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca
je něco shnilého ve státě dánském
/
ʑrɛ̃ˈɲit͡sa/
noun
- (optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej
pupila
zornice
- (anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
zornice
panenka
/
ˈʑrudwɔ/
noun
- (hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
- często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań
pramen
/
ˈʒaɡãɲ/
pronoun
(geografia, geograficzny) jedna z polskich miejscowości;
Záhaň
noun
(mitologia, mitologiczny) ptak (często paw) ognisty występujący w baśniach rosyjskich; utożsamiany z mitologicznym rarogiem;
Pták Ohnivák
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, założone w celu produkcji plutonu;
Železnogorsk
pronoun
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;
Žmuď
Žemaitsko
/
ˈʒɔrɨ/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
Žory
/
ʒɨt/
noun
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael i tworzącego światową diasporę etniczno-religijną;
Žid
pronoun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, położone nad Wołgą;
Žiguljovsk
/
ʒɨˈlʲĩna/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Słowacji;
Žilina
/
ʒɨˈtava/
pronoun
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w Saksonii;
Žitava
pronoun
(geografia, geograficzny) część miasta Hawierzowa w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach;
Životice
/
ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s/
pronoun
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;
Úrodný půlměsíc
/
ˈʒaba/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;
žába
/
ˈʒabʲi/
adjective
dotyczący żaby, odnoszący się do żaby
žabí
/
ˈʒapka/
noun
- (potocznie, potoczny) (sport, sportowy) styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby;
prsa
- (herpetologia, herpetologiczny) młoda lub mała żaba
žabka
/
ʒaˈbɔjat/
noun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) lub (lekceważąco, lekceważący) Francuz
žabožrout
noun
(krawiectwo) (dawniej, dawny) falbana z cienkiego materiału przypinana do ubrania jako ozdobnik pod szyją;
žabot
žabó
jabot
/
ˈʒadɛ̃n/
pronoun
- …informujący o braku kogoś lub czegoś
- znikomo mały, bez wartości
žádný
/
ˈʒaɟɛl/
noun
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku
plachta
/
ʒaɡˈlufka/
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielka łódź żaglowa;
plachetnice
/
ˈʒakɔ/
noun
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;
papoušek šedý
žako
/
ʒal/
noun
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;
smutek
žal
/
ʒaˈluzʲja/
noun
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;
žaluzie
/
ˈʒãndarm/
noun
funkcjonariusz żandarmerii, policji wojskowej
četník
/
ˌʒãndarˈmɛrʲja/
noun
- policja wojskowa;
vojenská policie
VP
- oddziały policji państwowej pełniące funkcję służby porządkowej i policji politycznej w XIX i na początku XX w.
četnictvo
adjective
związany z osobą lub zawodem żandarma, dotyczący żandarma lub żandarmerii
četnický
noun
(zdrobniale) od: żart
žertík
/
ˌʒarɡɔ̃ˈnɔvɨ/
adjective
dotyczący żargonu, związany z żargonem, wyrażony żargonem
argotický
/
ʒarˈlʲivɨ/
adjective
cechujący się dużym zapałem, oddaniem
vroucí
/
ʒart/
noun
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć
vtip
žert
/
ˌʒartɔˈblʲivʲjɛ/
adverb
humorystycznie, nie na serio, z przymrużeniem oka
žertovně
/
ʒarˈtɔvat͡ɕ/
verb
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć
žertovat
vtipkovat
/
ˌʒartɔvʲˈɲiɕa/
noun
forma żeńska od: żartowniś
žertovnice
/
ʒaˈrufka/
noun
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;
žárovka
/
ˈʒarwɔk/
noun
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie
žrout
adjective
odnoszący się do czeskiego miasta Žatec, związany z Žatcem
žatecký
/
ʒaˈwɔba/
noun
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby
smutek
/
ʒaˈwɔvat͡ɕ/
verb
- okazywać komuś współczucie z powodu trudnej sytuacji w jakiej się znalazł
- ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad
- odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym
litovat
/
ʒɛ/
conjunction
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym
že
/
ʒɛˈbɛrkɔ/
noun
(zdrobniale) od: żebro
žebírko
/
ˈʒɛbrak/
noun
ten, kto żebrze
žebrák
/
ˈʒɛbrat͡ɕ/
verb
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie
žebrat
/
ˈʒɛbrɔ/
noun
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;
žebro
/
ˈʒɛbɨ/
conjunction
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu
aby
noun
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;
jachting
/
ʒɛl/
noun
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;
gel
/
ˌʒɛlaˈtɨ̃na/
noun
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;
želatina
/
ʒɛˈlaskɔ/
noun
urządzenie służące do ręcznego prasowania;
žehlička
noun
- (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;
- (technologia, technika, techniczny) dodatkowa kurtyna zabezpieczająca widownię przed pożarem
železná opona
/
ʒɛˈlazɔ/
noun
- (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;
- (potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
železo
/
ˌʒɛlazɔˈbɛtɔ̃n/
noun
(budownictwo) beton wzmocniony elementami ze stali
železobeton
/
ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn/
noun
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu
feromangan
/
ˈʒɛlbɛt/
acronym
= (budownictwo) żelazobeton;
železobeton
adjective
taki, który wykonano z żeliwa
litinový
/
ʒɛˈlʲivɔ/
noun
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;
litina
adjective
taki, który jest w formie gęstego żelu
gelový
adjective
związany z żerem, żerowaniem, dotyczący żeru, żerowania
krmný
potravní
/
ˈʒɛtɔ̃n/
noun
krążek zastępujący pieniądze m.in. w grach hazardowych;
žeton
/
ˈʒɛ̃j̃sʲci/
adjective
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety
ženský
/
ˈʒmʲija/
noun
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;
zmije
/
ˈʒʲɲiva/
noun
- (rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;
žeň
- pora roku, kiedy wykonuje się te prace
žně
/
ʒʲɲiˈvʲjarka/
noun
kobieta, która pracuje przy żniwach
žnečka
/
ˈʒɔ̃na/
noun
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą
žena
manželka
/
ʒɔ̃ˈnatɨ/
adjective
zwykle o mężczyźnie: mający żonę
ženatý
/
ˈʒɔ̃ŋɡlɛr/
noun
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;
žonglér
verb
szybko, na przemian i cyklicznie podrzucać kilka przedmiotów
žonglovat
/
ʒɔwʲˈɲɛrka/
noun
- (wojskowość, wojskowy) kobieta odbywająca służbę wojskową; członkini sił zbrojnych danego państwa
vojačka
vojákyně
- (wojskowość, wojskowy) służba wojskowa
vojna
/
ˈʒɔwɲɛʒɛ/, /
ˈʒɔwʲɲɛʃ/
noun
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej
voják
/
ʒɔˈwɔ̃ndɛk/
noun
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;
žaludek
adjective
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka
žaludeční
/
ˈʒɔwɔ̃ɲt͡ɕ/
noun
- (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
- (anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;
žalud
/
ʒrɛt͡ɕ/
verb
- (pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie
- o zwierzęciu: jeść
- (przenośnie, przenośnia) o uczuciu, doznaniu itp.: opanowywać, męczyć kogoś
- o rdzy lub substancji chemicznej: niszczyć, przeżerać
- powodować pieczenie
- (potocznie, potoczny) kłócić się z kimś, dokuczać sobie wzajemnie, żyć w niezgodzie
žrát
adjective
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”
žíravý
leptavý
/
ʒupr̥/
noun
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;
zubr
noun
(spożywczy) aromatyzowana wódka destylowana na bazie żyta i wywaru z turówki wonnej;
zubrovka
/
ˈʒuxfa/
noun
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;
sanice
/
ˈʒuraf/
noun
- (ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak bagienny odbywający sezonowo masowe przeloty, należący do podrodziny żurawi;
- (technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;
- (technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwignicy do wydobywania wody ze studni;
jeřáb
/
ˌʒuraˈvʲĩna/
noun
- (botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)
klikva
/
ʒut͡ɕ/
verb
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć
žvýkat
/
ˈʒvavɨ/
adjective
pełen werwy i temperamentu
čiperný
/
ʒvʲir/, /
ˈʒvʲirɨ/
noun
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;
štěrk
/
ˈʒɨt͡ɕɛ/
noun
- (biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;
- czas życia (1.1)
- w grach komputerowych: punkt na liczniku, odejmowany, gdy gracz popełni duży błąd, przy czym utrata wszystkich punktów powoduje zakończenie gry
život
adjective
(książkowy) (podniośle) dający życie; podtrzymujący istnienie
životodárný
/
ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ/
noun
- pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
- w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)
přání
/
ʒɨt͡ʃˈlʲivɨ/
adjective
przychylnie nastawiony do innych ludzi
benevolentní
vlídný
/
ʒɨt/
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu
žid
/
ʒɨˈdɔfsʲci/
adjective
- związany z Żydami, ich religią, kulturą
- związany z żydami
židovský
noun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni judaizmu
Židovka
adjective
- (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zawierający za dużo tkanki łącznej (zamiast mięśniowej)
- o wyraźnie widocznych, wydatnych żyłach
žilnatý
/
ʒɨˈlɛtka/
noun
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;
žiletka
noun
mieszkaniec Żyliny
Žiliňan
noun
mieszkanka Żyliny
Žiliňanka
adjective
dotyczący Żyliny
žilinský
/
ʒɨˈrafa/
noun
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;
žirafa
/
ʒɨˈrãndɔl/
noun
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem
lustr
noun
(historia, historyczny, historycznie) członek lub sympatyk żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;
girondista
/
ˌʒɨrɔskɔˈpɔvɨ/
adjective
(przymiotnik) od żyroskop
gyroskopický
/
ʒɨˈtafsʲci/
adjective
dotyczący Żytawy, związany z Żytawą
žitavský
/
ˈʒɨtʲɲi/
adjective
- dotyczący żyta (Secale L.)
- wykonany z ziarna żyta
žitný
/
ˈʒɨtɔ/
noun
- (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
- (spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno żyta (1.1)
žito
/
ˈʒɨvɛ ˈsrɛbrɔ/
noun
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rtęć
živé stříbro
/
ʒɨˈvʲit͡sa/
noun
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;
pryskyřice
smůla
adjective
taki, który zawiera żywicę; pełen żywicy; pachnący żywicą
pryskyřičný
/
ˌʒɨvʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ/
adjective
związany z żywieniem, dotyczący żywienia
alimentární
/
ˈʒɨvʲjɔw/
noun
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze
živel
/
ˈʒɨvʲit͡ɕ/
verb
karmić, dawać jeść, utrzymywać kogoś
živit
/
ʒɨˈvɔkɔst/
noun
(botanika, botaniczny) Symphytum L., bylina z rodziny ogórecznikowatych o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;
kostival
/
ˌʒɨvɔkɔˈstɔvɨ/
adjective
dotyczący żywokostu, sporządzony z żywokostu
kostivalový
/
ʒɨˈvɔpwɔt/
noun
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;
živý plot
/
ʒɨt͡ɕ/
verb
- istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
- bytować w jakichś warunkach
- obcować z kimś
- trwać
žít
/
ˈʒɨt͡ɕ ˈjak ˈpʲjɛs ˈː‿kɔtɛ̃m/
verb
żyć w ciągłej niezgodzie, nienawiści, kłótni
být na sebe jako kočka se psem
mají se rádi jako kočka a pes
/
ˈʒɨt͡ɕ na‿ˈkɔt͡ɕɔ̃w̃ ˈwapɛ/
verb
(żartobliwie) żyć w wolnym związku, bez ślubu, w konkubinacie
žít na psí knížku
žít spolu na bidýlku
/
ˈʒɨt͡ɕ ˌna‿vɨˈsɔcɛ̇j ˈstɔpʲjɛ/
verb
żyć luksusowo, wystawnie
žít na vysoké noze
/
ˈʒɨwa/
noun
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;
žíla
noun
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką
žlutá zimnice
/
ˈʒuwta ˈkartka/
noun
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);
žlutá karta
/
ʒuwˈtat͡ʃka/
noun
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;
žloutenka
adjective
(medycyna, medyczny) związany z żółtaczką, dotyczący żółtaczki; typowy dla żółtaczki
žloutenkový
/
ˈʒuwtkɔ/
noun
- (zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;
- (spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów
žloutek
/
ˌʒuwtɔˈbʒuxɨ/
adjective
(rzadki, rzadko używany) taki, który ma żółty brzuch
žlutobřichý
/
ˌʒuwtɔˈd͡ʑɔbɨ/
adjective
taki, który ma żółty dziób
žlutozobý
/
ʒuwˈtɔd͡ʑup/
noun
(potocznie, potoczny) osoba niedoświadczona, laik, amator
nováček
/
ˌʒuwtɔˈɡwɔvɨ/
adjective
taki, który ma żółtą głowę
žlutohlavý
/
ˌʒuwtɔˈskʃɨdwɨ/
adjective
taki, który ma żółte skrzydła; posiadający skrzydła koloru żółtego
žlutokřídlý
/
ˈʒuwtɨ/
adjective
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;
žlutý
žlutá
/
ʒuwf/
noun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę ziemno-wodne z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;
želva
/
ʒuwʲt͡ɕ/
noun
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;
žluč
/
ˈʒɔ̃ndwɔ/
noun
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;
žihadlo
/
ʒɔ̃ɲt͡ɕ/
verb
(rolnictwo, rolniczy) ścinać zboże lub trawę ręcznie, za pomocą jakiegoś narzędzia np. sierpa, kosy
žít
/
ʒɛ̃nˈtɨt͡sa/
noun
(spożywczy) serwatka z owczego mleka;
žinčice
/
ˈʒwɔbɛk/
noun
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka opiekuńczo-wychowawcza, dla dzieci do trzeciego roku życia;
dětské jesle
jesle